Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk Кыргыз тили 0 1033 648558 645482 2026-06-19T10:25:32Z Aiza31 48028 648558 wikitext text/x-wiki {{Тил картасы |түсү = Altaic |аталышы = Кыргыз тили |расмий аталышы = '''Кыргыз тили, Кыргызча'''<br>Kyrgyz tili, Kyrgyzcha<br>قىرعىز تئلى، قىرعىزچا |айтылышы = |өлкөлөр = [[Кыргызстан]], [[Казакстан]], [[Кытай]], [[Өзбекстан]], [[Тажикстан]], [[Ооганстан]], [[Түркия]], [[Пакистан]] |аймактар = '''Кытайда''': [[Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу]], [[Иле Казак автоном облусу]], [[Үрүмчү]], [[Тошкоргон Тажик автоном ооданы]]<br> '''Өзбекстанда''': [[Фергана]], [[Наманган]], [[Анжыян]]<br> '''Тажикстанда''': [[Мургаб району|Мургаб]], [[Жергетал]]<br> '''Ооганстанда''': [[Бадакшан]]<br> '''Түркияда''': [[Ван]]<br> '''Пакистанда''': [[Читрал]] '''Казакстанда''': [[Мерки району]], [[Мерки]] |расмий тил болуп = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}<br> {{Өлкө желеги|Кытай}} * [[Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу]] |көзөмөлдөөчү уюм = Мамлекеттик тил комиссиясы |колдонгондордун саны = 7 млн (2023) |түрмөгү = [[Евразия тилдери]] |классификациясы = [[Түрк тилдери|Түрк бүлөсү]] : [[Кыпчак тобу]] :: Кыргыз-кыпчак топчосу ::: Кыргыз тили |жазуу = [[кириллица]] жана [[араб жазуусу]] |ГОСТ 7.75-97 = кир/кыр 305 |ISO1 = ky |ISO2 = kir |ISO3 = kir |Аталышы=Кыргыз тили|сүрөт=Distribution of the Kyrgyz language.png|туурасы=280px}} '''Кыргыз тили''' — [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасынын]] мамлекеттик тили, [[түрк тилдери]] курамына, анын ичинде [[кыргыз-кыпчак]] же [[тоо-алтай]] тобуна кирет. Кыргыз Республикасынын түптүү калкынын, [[Кытай|Кытайдагы]], [[Өзбекстан]], [[Тажикстан]] [[Каракалпакстан|Республикасы]]нда [[Ооганстан]], [[Түркия]], [[Орусия|Орусияда]] жашап жаткан кыргыздардын эне тили. 2009-жылы өткөн [[Элди жана турак-жай фонддун каттоо, 2009|элди жана турак-жай фондун каттоонун]] жыйынтыгында Кыргыз Республикасында кыргыз тилин 3 830 556 адам өз эне тили катары көрсөтүшкөн жана 271 187 адам кыргыз тилин экинчи тил катары биле тургандыгы аныкталган<ref>{{Cite web |title=2009 ж. Эл жана турак-жай фондун каттоо/Улуттук статистика комитети |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/node/23 |access-date=2012-12-22 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121143551/http://212.42.101.100:8088/nacstat/node/23 |dead-url=yes |accessdate=2012-12-22 |archivedate=2013-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130121143551/http://212.42.101.100:8088/nacstat/node/23 }}</ref>. Бул Кыргызстан калкынын 76% кыргыз тилинде сүйлөйт дегенди билдирет. Кыргыз тилинде 1 720 693 адам [[Орус тили|орус тилин]] дагы билише тургандыгын көргөзүшкөн<ref>[http://212.42.101.100:8088/nacstat/node/111 2009. Эл жана турак жай фондун каттоо/Улуттук статистика комитети]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Бул 2 109 863 адам кыргыз тилинде гана сүйлөй алышат дегенди билдирет. Болжолдуу эсеп менен дүйнө жүзү боюнча кыргыз тилинде 6 700 000 адам сүйлөйт. [[Файл:Verbreitungsgebiet der kirgisischen Sprache.PNG | thumb | 220x124px | right | Кыргыз тилинин ареалы.]] == Тарыхы жана бөлүнүшү == Кыргыз тилин шарттуу түрдө * '''''байыркы''''' * '''''орто''''' * '''''жаңы''''' кыргыз тилине бөлүүгө болот. === Байыркы кыргыз тили === Көпчүлүк окумуштуулардын ([[Радлов, Василий Васильевич|Б. Б. Радлов]], [[Томсен, Вильгельм Людвиг|В. Томсен]], [[Малов Сергей Ефимович|С.Е. Малов]], М.Е. Массон, И.А. Батманов ж. б.) пикиринде [[Хакасия|Хакасиядагы]], [[Тува|Тувадагы]], [[Алтай|Тоолуу Алтайдагы]], [[Монголия|Моңголиядагы]], [[Талас району|Таластагы]], [[Кочкор (район)|Кочкордогу]] жазуу эстеликтеринде сакталып калган жазуулар б. з. ч. 3 к. - б. з. 10-11-кк. чейин кыргыздар колдонуп келген тил болуп эсептелет. Бирок аталган тил андан мурунку доорлордо кезигерин унутпашыбыз керек. Мисалы, кийинки түркологдордун кээ бири (кара: Дроздов Ю.Н. Тюркская этнонимия древнеевропейских народов. М., 2008) сактардын тили дагы түрк (кыргыз) тилине жакын экендигин далилдеп жатат. Бул жерде «түрк» деген сөз жалпылама мааниде колдонулуп жүрүшү мүмкүн экендигин эстен чыгарбоо керек (кара: Кононов А.Н. Опыт анализа термина «турк». //СЭ. № I, 1949). Ал эми байыркы кытай маалыматтарында сакталып калган хунндардын 20 чакты сөзүнүн (мисалы, ch’eng-li - «көк» = «асман»; hiep-hō - χiәp-γәu = «йабгу», «жабгу»; eu-ta - wo-lu-to, ao-t’ot = «ордо», «кынгырак» - байыркы түрк. kɨŋrak = эки миздүү ийри бычак) уңгусу түрк тилине келип такалат. Демек, кыргыз тилинде колдонулган жазуулар [[Орхон-Энесай таш жазууларынан|Орхондогу жазуу эстеликтеринен]] эрте пайда болуп, кийин архаикалык мааниде айрым фонетикалык, грамматикалык, структуралык өзгөрүүлөргө ээ болушу мүмкүн. [[Орхон түрктөрү]] өз жазуу системасын түзүүдө байыркы кыргыздардын жазуу маданиятындагы тажрыйбаны пайдаланышкан (Шилтеме керек). Бул жазуу системасы ошол учурдагы кыргыздар пайдаланган тил катары мамлекеттик иш-кагаздарынын, дипломатиялык алакалардын талабына толук жооп берген дешке болот. [[Файл:WIKITONGUES- Azim speaking Kyrgyz.webm|thumb|Тайванда жаздырылган кыргыз тилинде сүйлөгөн Азим]] === Орто кылымдардагы кыргыз тили === 10-кылымга чейин саясий-согуштук кырдаалдар, согуштук аракеттер, миграциялар, кыргыз тилинин эволюциялык өнүгүүсүнө тийгизген таасири тууралуу өз алдынча изилдөөлөр азырынча жүрө элек. Бирок [[Махмуд Кашгари]]де Киркиз, Кифжак, Угуз, Тухси, Йагма, Жикил, Уграк жана Жаруктардын тили – бир, таза түрк тили [туркиййя мах̣д̣а луг̣а вāх̣ида] экенин, Йамак менен Башгирт тили аларга жакын экени эскертилет. Ошону менен эле бир катар «бардык Йагма, Тухси, Кифжак, Йабаку, Татар, Кай, Жумул жана Огуздар «з» тыбышын «й» менен алмаштырып салышарын, башкача айтканда бул топтогулардан башкалар (анын ичинде кыргыздар дагы) кайыңды (жыгач, бак) «казиң», кийизди «кизиз», кездеменин кыйыгын (кыйык) «кузук» деп сүйлөөрү белгиленген. Негизи окшоштугу жагынан Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө колдонулган сөздөр дээрлик азыркы кыргыз тилинде, эң эскилерин алиге чейин түштүк кыргыздары колдонорун белгилөөгө болот. Мисалы, Махмуд Кашгариде «курум» – «аска-таш», «амаж» – соко. Азыркы учурда жергеталдыктар үйүлүп калган шагыл ташты курум дешсе, жалпы түштүктө сокону амач деп аташат. Бирок байыркы Энесайлык кыргыздардын жазуу тили азыркы кыргыздардын тилине тийгизген таасирин так кесе айтууга болбойт. Мисалы, кээ бир окумуштуулар (кара: Петров. К.И. Очерки происхождения киргизского народа. Фр., 1963) «XIII-XV кылымдарда Тянь-Шанда калыптанган тилдин моңголдордун чабуулуна чейинки (XIII кылымга чейинки)Тянь-Шанда жашаган калк жана енисейлик кыргыздарга тиешелүү тилге жатпагандыгын» баса белгилеген. Кыргыз тилинин моңголдордун чабуулуна чейин өзгөрүүгө учураганын академик Болот Жунусалиев (Юнусалиев) дагы көрсөтөт. Мисалы, «кыргыз-алтай тилинде лексика, фонетика жана морфологиядагы окшоштуктардан тышкары кыргыздын тагай, адигине уруулары колдонуп, бирок ичкиликтерде кезикпеген өзүнчө сөз тобу бар. Алар мындай: «сонун», «белен», «каалга», «унаа», «керээз», «арга», ж. б. Эми, биринчиден, бул сөздөр моңгол тилине кирген бардык тилде (анын ичинде жазуу тилинде да) кезигет; экинчиден, кыргыздын жогоруда көрсөтүлгөн урууларынан башка азыркы алтай, тува, кээде хакас тилинде да жолугуп, бирок булар менен уялаш башка элде колдонулбайт. Бул эмне дегендик? Мындай сөздөрдүн жалпы ортоазиялыктарда жана батыш түрк тилинде жолукпай, моңгол тилинде гана кезигип, кыргыздар менен алтайлыктар аны моңгол тилдүү элден кабыл алуусу төгүнгө чыкпай турган далил болуп эсептелет. Анда, алар аны качан, кайсы жерде кабыл алган деген жүйөлүү суроо туулат. Кыргыздар аны Орто Азияны моңголдор каратып алган мезгилде кабыл алды дешке негиз жок, эмне үчүн дегенде, ал сөздөрдү (жок дегенде кээ бирин) казак, өзбек, уйгур, тажик, түркмөн же башка элдер да кабыл алышы керек болчу. Моңголдор аларды да басып алган. Ошондуктан адигине жана тагай уруулары аталган сөздөрдү кыргыздар алтайлыктар менен алардан мурда аралашып, саян-алтай бөксө тоолорунда жүрүп кабыл алган деген тыянак чыгат. Ал эми мындай сөздөр ичкиликтердин диалектисине кирбей калышы – ичкиликтер ал туугандарынан өтө оолакта калганын, же кыргыз эли моңгол тилин сөзүн кабыл алып жүргөн мезгилде алардын алыскы түштүк-батыш чегинде калышканын далилдейт. Бул фактылар башка фактылар менен да түз байланышып турат» (кара: Юнусалиев Б.М. К вопросу о формировании общенародного киргизского языка.“Труды ИЯЛ АН Кирг. ССР”, 1956, вып. VI). Соңку [[Ислам|ислам дининин]] таасири менен кыргыздар араб арибин пайдаланууну өздөштүрүшкөн. Дал ушул мезгилден кыргыз тилине ислам дининин, кошуна жашаган түрк-иран тилдүү элдердин таасири астында иранизм, арабизм лексикалары кире баштаган. Ошол мезгилден тартып, азыркы [[Кыргыз Республикасы|Кыргызстанда]] 1928 ж. чейин, Кытайдагы кыргыздарда азыркы учурда дагы кыргыз тилинде жазуу араб арибин колдонуп жүргүзүлгөн. Айрым изилдөөчүлөрдун тыянагы (Н.А.Баскаков) боюнча кыргыз тили 10-к. тартып кыпчак тилинин таасирин күчтүү ала баштаган. 10-13-кк. тарыхый кырдаалдардын соңунан энесайлык жана теңиртоолук кыргыздардын тилдери өз алдынча өнүгө баштаган. Эне-Сайдагы кыргыздардын тили 1703-ж. чейин өз алдынча өнүгө берген. Бул кыргыздар [[Жунгария|Жунгарияга]] сүрүлгөндөн соң, энесайлык кыргыздар өз алдынча этностук өнүгүү негизинен ажырап калышкан. Ошол кыргыздардын тили бүгүнкү хакастардын, тувалардын, шорлордун, карагастардын, түштүк алтайлыктардын тилдеринин калыптанышына башкы ролду ойноду, энесайдагы кыргыз тили кийинки жашоосун улантты. === Азыркы кыргыз тили === Теңир-Тоодогу кыргыздардын тилинин өнүгүүсү улана берген. 19-кылымда [[Молдо Кылыч]], [[Молдо Нияз]], [[Тоголок Молдо]] ж.б. араб ариби менен кыргыз тилинде өз чыгармаларын жарата алышты. Чагатай жазуу маданиятынын таасирине карабастан, кыргыздарда өз жазуу маданияты өнүгө берди. Муну бүгүнкү кытайлык кыргыздардын араб арибине ыңгайлашкан жазуу маданиятынан көрүүгө болот. Араб арибинде Осмоналы Сыдык уулу өз эмгектерин жазган, 1917 жылы төңкөрүштүн соңку жылдарындагы гезит-журналдар, алгачкы алиппелер буга мисал боло алаары анык. [[К.Тыныстанов]], [[Арабаев Ишеналы|И.Арабаев]], [[Солтоноев, Белек|Б.Солтоноев]] ж.б. илим адамдары өз илимий эмгектерин араб ариби, андан соң латын, кийинчерээк кириллицага негизделген жазуу менен даярдашкан. Жаңы кыргыз тили төңкөрүштөн кийинки мезгилде биротоло калыптана баштады. Кыргыздын алгач араб арибине, латынга, андан соң кириллицага негизденген адабий тили, улуттук интеллигенция, окуу-маданий, улуттук искусство борборлору калыптана баштады. Алгачкы илимий басылмалар жарыкка чыкты, мамлекеттик стандарттагы атайын окуу китептери, окуу куралдары, адабий чыгармалар басылып чыга баштады. Учурдагы кыргыз тили өнүгүү жолунда. бүгүнкү илимий-техникалык жана башка керектөөлөрдүн бардык талаптарына жооп берген, өнүгүп жаткан улуттун тили. Азыркы кыргыз тилинин 1928 жылдары реформаланган араб алфавитинин негизиндеги, 1927-1940 жылдары латын алфавитинин негизиндеги жазууда болгон. 1935-жылы кыргыз тилинин ариптерин кириллике өткөрүү боюнча катуу талкуу жүрүп, [[1940]] жылдан тартып кирилликте жазуу системасы колдонулууда. Жазуу системаларынын өзгөрүүсү менен чогуу [[Кыргыз тилин орфография эрежелери]] да улам такталып келе жатат. Азыр колдонулуп кыргыз тилинин орфографиясынын соңку редакциясы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан 2008-жылы 26-июнь кабыл алынган, № 567 токтому менен бекитилген. == Ариптери == {{Негизги макала|Кыргыз алфавити}} Кирилл жазуусу расмий түрдө Кыргызстанда колдонулат. [[Араб жазуусу]] расмий түрдө Кытайдын Шинжаң-Уйгур автоном районуна кирген Кызылсуу-Кыргыз автоном облусу, Или-Казак автоном облусу, Пакистан жана Ооганстанда колдонулат. Кыргыз Брайль алфавити Араб ариби 1927-жылы латын арибинин негизинде түзүлгөн алфавитке өткөнгө чейин колдонулган. Учурда араб ариби Кытайда колдонулат. Латын ариби Кирилл арибине алмаштырылганга чейин 1930-жж. Советтер Союзунда колдонулган. Кыргыз кирилл ариби Кыргызстанда колдонулат. 36 тамгадан турат: 33 орус алфавитинен, жана кошумча кыргыз тилинин тыбыштык өзгөчөлүгүнө ылайык 3 тамга: Ң, Ү, Ө. === Азыркы кыргыз тамгалары === [[Файл:Kyrgyz alphabet.jpg|thumbnail|Кыргыз ариптери.]] [[Файл:KB_Kyrgyz.svg|thumb|290 px|Өө, Ңң, Үү тамгалар Ctrl+Alt же AltGr баскычы менен терилет (Windows).]] 1940 ж. орус арибинин 33 тамгасынын негизинде, '''ө, ң, ү,''' кыргыз тамгалары кошулуп, жалпысынан 36 тамга болуп түзүлгөн. <br /> Кыргыз адабий тилинде '''36 тамга, 39 тыбыш''' бар. Анын он төртү (8 кыска, 6 созулма) үндүү, 25 үнсүз тыбыш: (б, в, г, г, д, ж, д, ж (аффриката) з, й, к, к, л, м, н, ң, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ) 22 тамга менен белгиленет<ref>[[Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү]] - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2009: - 640 б </ref>. === Кыргыз ариптеринин салыштырмалуу жадыбалы === {| class="sortable wikitable" width="400" ! align="center" |Кирилл ариби ! align="center" |Аталышы ! align="center" |Араб ариби<ref>[http://www.omniglot.com/writing/kirghiz.htm Kyrgyz alphabet, language and pronunciation]</ref> ! align="center" |Латын ариби <br />(1928-1940) !Эмиграциядагы латын ариби<br />(1940-1970) ! align="center" |Жаңы латын ариби | align="center"|'''[[IPA]]''' |- | [[А]] [[а]]||а||[[ا]]||A a |A a||A a||{{IPA|/ɑ/}} |- |Ичкилик [[:en:Schwa_(Cyrillic)|Ә ә]] |ә | - | - | - | - |[æ] |- | [[Б]] [[б]]||бы||[[ب]]||B в |B b||B b||{{IPA|/b/, [w], [v]}} |- | [[В]] [[в]]||вы||[[ۋ]]||V v |V v||V v||{{IPA|/v/}} |- | [[Г]] [[г]]||ги||[[گ]] ||G g |G g||G g||[ɡ] |- |Каткалаң [[:en:Ghayn_(Cyrillic)|Ғ]] |ғы |[[ع]] |[[Ƣ]] [[ƣ]] |[[Ƣ]] [[ƣ]] |G g |[ʁ,ɣ] |- | [[Д]] [[д]]||ды||[[د]]||D d |D d||D d||{{IPA|/d/}} |- | [[Е]] [[е]]||e||[[ه]]||E e |E e||E e||{{IPA|/e/}} |- | [[Ё]] [[ё]]||ё||-||Jo jo |Jo jo||Yo yo||{{IPA|/jo/}} |- | [[Ж]] [[ж]]||жы||[[ج]]||[[Ç]] [[ç]] |[[Ç]] [[ç]]||J j||{{IPA|/dʒ/}} |- |Жумшак (орусча) Ж |жи | - |([[Ƶ]] [[ƶ]] 1938-1940) | - |Zh zh |/ʒ/ |- | [[З]] [[з]]||зы||[[ز]]||Z z |Z z||Z z||{{IPA|/z/}} |- | [[И]] [[и]]||и||[[ى]]||I i |I i||İ i||{{IPA|/i/}} |- | [[Й]] [[й]]||йы||[[ي]]||J j |J j||Y y||{{IPA|/j/}} |- | [[К]] [[к]]||ки||[[ك]] ||K k |K k||K k||[k] |- |Каткалаң [[:en:Ka_with_descender|Қ]] |қы |[[ق]] |Q q |Q q |K k |[q] |- | [[Л]] [[л]]||лы||[[ل]]||L l |L l||L l||{{IPA|/l/}} |- | [[М]] [[м]]||мы||[[م]]||M m |M m||M m||{{IPA|/m/}} |- | [[Н]] [[н]]||ны||[[ن]]||N n |N n||N n||{{IPA|/n/}} |- | [[Ң]] [[ң]]||ың||[[ڭ]]||Ꞑ ꞑ |Ꞑ ꞑ||Ŋ ŋ||{{IPA|/ŋ/}} |- | [[О]] [[о]]||о||[[و]]||O o |O o||O o|| {{IPA |{{IPA|/o/}} |- | [[Ө]] [[ө]]||ө||[[ۅ]]||[[Ɵ]] [[ɵ]] |Ö ö||Ö ö||{{IPA|/ø/}} |- | [[П]] [[п]]||пы||[[پ]]||P p |P p||P p||{{IPA|/p/}} |- | [[Р]] [[р]]||ры||[[ر]]||R r |R r||R r||{{IPA|/r/}} |- | [[С]] [[с]]||сы||[[س]]||S s |S s||S s||{{IPA|/s/}} |- | [[Т]] [[т]]||ты||[[ت]]||T t |T t||T t||{{IPA|/t/}} |- | [[У]] [[у]]||у||[[ۇ]]||U u |U u||U u||{{IPA|/u/}} |- | [[Ү]] [[ү]]||ү||[[ۉ]]||Y y |Ü ü||Ü ü||{{IPA|/y/}} |- | [[Ф]] [[ф]]||фы||[[ف]]||F f |F f||F f||{{IPA|/f/}} |- | [[Х]] [[х]]||хы||[[ح]]||X x (H h 1928-1938) |H h||H h||{{IPA|[χ] /k/}} |- | [[Ц]] [[ц]]||ыцы||-||- | -||-||- |- | [[Ч]] [[ч]]||чы||[[چ]]||C c |C c||Ç ç||{{IPA|/tʃ}} |- | [[Ш]] [[ш]]||шы||[[ش]]||Ş ş |Ş ş||Ş ş||{{IPA|/ʃ/}} |- | [[Щ]] [[щ]]||ща||-||- | -||-||- |- | [[Ъ]] [[ъ]]||ажыратуу белгиси||-||- | -||-||- |- | [[Ы]] [[ы]]||ы||[[ى]]||[[Ь]] [[ь]] |Ĭ ĭ||I ı||{{IPA|/ɯ/}} |- |[[Ь]] [[ь]]||ичкертүү белгиси||-||- | -||-||- |- |[[Э]] [[э]]||э||[[ه]]||E e |E e||E e||{{IPA|/e/}} |- |[[Ю]] [[ю]]||ю||[[يۋ]]||Ju ju |Ju ju||Yu yu||{{IPA|/ju/, /jy/}} |- |[[Я]] [[я]]||я||[[يا]]||Ja ja |Ja ja||Ya ya||{{IPA|/ja/, /jɑ/}} |- |} * К (K) {{lang|ar|ك}} + ''а'', ''о'', ''у'', ''ы'' тамгаларынын алдында турса же ээрчисе => {{lang|ar|ق}} (Q) * Г (G) {{lang|ar|گ}} + ''а'', ''о'', ''у'', ''ы'' тамгаларынын алдында турса же ээрчисе => {{lang|ar|ع}} (Ğ) === Адам укуктарынын жалпы декларациясы === {| class="wikitable" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Кирилл ариби''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Араб ариби''' !Латын ариби <br />(1928-1940) !Эмиграциядагы латын ариби<br />(1940-1970) | style="background:#f0f0f0;" align="center" |'''Жаңы латын ариби''' !Байыркы кыргыз ариби !Монгол кыргыз ариби |- | Бардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң-сезими менен абийири бар жана бири-бирине бир туугандык мамиле кылууга тийиш.||align="right"|باردىق ادامدار ۅز بەدەلىندە جانا ۇقۇقتارىندا ەركىن جانا تەڭ ۇقۇقتۇۇ بولۇپ جارالات.۔ الاردىن اڭ-سەزىمى مەنەن ابئيىرى بار جانا بئرى-بئرىنە بئر تۇۇعاندىق مامئلە قىلۇۇعا تئيىش. |Bardьq adamdar ɵz ʙedelinde çana uquqtarьnda erkin çana teꞑ uquqtuu ʙolup çaralat. Alardьn aꞑ-sezimi menen aʙijiri ʙar çana ʙiri-ʙirine ʙir tuuƣandьq mamile qьluuƣa tijiş. |Bardĭq adamdar öz bedelinde çana uquqtarĭnda erkin çana teꞑ uquqtuu bolup çaralat. Alardĭn aꞑ-sezimi menen abijiri bar çana biri-birine bir tuuƣandĭq mamile qĭluuƣa tijiş.||Bardık adamdar öz bedelinde jana ukuktarında erkin jana teŋ ukuktuu bolup jaralat. Alardın aŋ-sezimi menen abiyiri bar jana biri-birine bir tuugandık mamile kıluuga tiyiş. |𐰉𐰀𐰺𐰒𐰃𐰶 𐰀𐰒𐰀𐰢𐰒𐰀𐰺 𐰇𐰕 𐰋𐰅𐰓𐰅𐰠𐰄𐰧𐰅 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐰆𐰸𐰆𐰸𐱄𐰀𐰺𐰃𐰧𐰀 𐰅𐰼𐰚𐰄𐰤 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐱅𐰅𐰭 𐰆𐰸𐰆𐰸𐱇𐰆𐰆 𐰉𐰆𐰞𐰆𐰯 𐰳𐰀𐰺𐰀𐰞𐰀𐱄٠ 𐰀𐰞𐰀𐰺𐰒𐰃𐰣 𐰀𐰭־𐰾𐰅𐰕𐰄𐰢𐰄 𐰢𐰅𐰤𐰅𐰤 𐰀𐰋𐰄𐰘𐰄𐰼𐰄 𐰉𐰀𐰺 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐰋𐰄𐰼𐰄־𐰋𐰄𐰼𐰄𐰤𐰅 𐰋𐰄𐰼 𐱇𐰆𐰆𐰍𐰀𐰧𐰃𐰶 𐰢𐰀𐰢𐰄𐰠𐰅 𐰶𐰃𐰞𐰆𐰆𐰍𐰀 𐱅𐰄𐰘𐰄𐱁٠ |ᠪᠠᠷᠳ᠋ ᠍ ᠤᠺ ᠠᠳᠮᠠᠳᠠᠷ ᠥᠽ ᠪᠧᠳᠧᠯᠢᠨᠳᠧ ᠵᠠᠨᠠ ᠤᠺᠦᠶᠢᠺᠲ᠋ᠠᠷ ᠤᠨ ᠳᠤ ᠡᠷᠺᠢᠨ ᠵᠠᠨᠠ ᠲᠧᠨ ᠤᠺᠦᠶᠢᠺᠲᠤ ᠪᠣᠯᠤᠫ ᠵᠢᠷᠠᠯ ᠳᠤ᠃ ᠠᠯᠠᠷᠳ᠋ ᠍ ᠤᠨ ᠠᠨ ᠰᠧᠽᠢᠮᠢ ᠮᠧᠨᠧᠨ ᠠᠪ ᠦᠢᠷᠢ ᠪᠠᠷᠰ ᠵᠠᠨᠠ ᠪᠢᠷᠢ ᠪᠢᠷᠢᠨᠧ ᠪᠢᠷ ᠲᠤᠤᠭᠠᠨᠳ ᠤᠺ ᠮᠠᠮᠢᠯᠧ ᠺ ᠤᠯᠤᠤᠭᠠ ᠲ ᠦᠡᠰᠢ᠃ |} == Орхон-Энесай алфавити == (Көк-Түрк алфавити, Туран алфавити, Байыркы Түрк алфавити, Байыркы Түрк элдери алфавити) {| class="wide" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ ! colspan="3" align="center" | Колдонуу || colspan="2" align="center"|Тамгалар || colspan="4" align="center" |Транслитерация жана транскрипция |- align="center" | colspan="3" rowspan="4" |үндүүлөр|| colspan="2"|[[Image:Old Turkic letter A.svg|20px]]|| colspan="2" |A || colspan="2" |{{IPA|/a/}}, {{IPA|/e/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter I.svg|20px]]|| colspan="2" |I || colspan="2" |{{IPA|/ɯ/}}, {{IPA|/i/}}, {{IPA|/j/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter O.svg|20px]]|| colspan="2" |O || colspan="2" |{{IPA|/u/}}, {{IPA|/o/}}, {{IPA|/w/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter U.svg|20px]]|| colspan="2" |U || colspan="2" |{{IPA|/ø/}}, {{IPA|/y/}}, {{IPA|/w/}} |- align="center" | rowspan="23" |үнсүздөр|| rowspan="16" |тиркеме|| rowspan="9" |үндүүлөр менен:<br />(¹) — жоон,<br />(²) — ичке<br />катар менен|| [[Image:Old Turkic letter B1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter B2.svg|20px]]||B¹ ||{{IPA|/b/}}|| B²|| {{IPA|/b/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter D1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter D2.svg|20px]] || D¹|| {{IPA|/d/}}|| D²|| {{IPA|/d/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter G1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter G2.svg|20px]] || G¹ ||{{IPA|/g/}}|| G² ||{{IPA|/g/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter L1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter L2.svg|20px]] || L¹ ||{{IPA|/l/}}|| L² ||{{IPA|/l/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter N1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter N2.svg|20px]] || N¹ ||{{IPA|/n/}}|| N² ||{{IPA|/n/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter R1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter R2.svg|20px]] || R¹ ||{{IPA|/r/}}|| R² ||{{IPA|/r/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter S1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter S2.svg|20px]] || S¹ ||{{IPA|/s/}}||S²|| {{IPA|/s/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter T1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter T2.svg|20px]] || T¹ ||{{IPA|/t/}}||T²|| {{IPA|/t/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter Y1.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter Y2.svg|20px]] || Y¹ ||{{IPA|/ʤ/}} ||Y²|| {{IPA|/ʤ/}} |- align="center" | тек (¹) — Q<br />тек (²) — K|| [[Image:Old Turkic letter Q.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter K.svg|20px]] || Q ||{{IPA|/q/}} || K|| {{IPA|/k/}} |- align="center" | rowspan="6" |бардык<br />үндүүлөр менен|| colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter CH.svg|20px]] || colspan="2" | -Ç || colspan="2" |{{IPA|/ʧ/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter M.svg|20px]] || colspan="2" | -M|| colspan="2" | {{IPA|/m/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter P.svg|20px]] || colspan="2" | -P|| colspan="2" | {{IPA|/p/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter SH.svg|20px]] || colspan="2" | -Ş || colspan="2" |{{IPA|/ʃ/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter Z.svg|20px]] || colspan="2" | -Z || colspan="2" |{{IPA|/z/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter NG.svg|20px]] || colspan="2" | -NG || colspan="2" |{{IPA|/ŋ/}} |- align="center" | rowspan="7" |тиркемелер|| rowspan="3" | + үндүү || colspan="2"|[[Image:Old Turkic letter ICH.svg|20px]] || colspan="2" | IÇ, ÇI, Ç || colspan="2" |{{IPA|/iʧ/}}, {{IPA|/ʧi/}}, {{IPA|/ʧ/}} |- align="center" | colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter IQ.svg|20px]] || colspan="2" | IQ, QI, Q|| colspan="2" | {{IPA|/ɯq/}}, {{IPA|/qɯ/}}, {{IPA|/q/}} |- align="center" | [[Image:Old Turkic letter OQ.svg|20px]] || [[Image:Old Turkic letter UK.svg|20px]] ||OQ, UQ,<br />QO, QU, Q||{{IPA|/oq/}}, {{IPA|/uq/}},<br />{{IPA|/qo/}}, {{IPA|/qu/}}, {{IPA|/q/}}||ÖK, ÜK,<br />KÖ, KÜ, K||{{IPA|/øk/}}, {{IPA|/yk/}},<br />{{IPA|/kø/}}, {{IPA|/ky/}}, {{IPA|/k/}} |- align="center" | rowspan="4" |+ үнсүз ||colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter NCH.svg|20px]] || colspan="2" | -NÇ|| colspan="2" | {{IPA|/nʧ/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter NY.svg|20px]] || colspan="2" | -NY || colspan="2" |{{IPA|/nʤ/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter LT.svg|20px]] || colspan="2" | -LT|| colspan="2" | {{IPA|/lt/}}, {{IPA|/ld/}} |- align="center" | colspan="2" |[[Image:Old Turkic letter NT.svg|20px]] || colspan="2" | -NT || colspan="2" |{{IPA|/nt/}}, {{IPA|/nd/}} |- align="center" | colspan="3" | сөз бөлүү тамгасы || colspan="2" | [[Image:Old Turkic letter SEP.svg|20px]] || colspan="4" |жок |- align="center" | colspan="9" | (-) — тек сөз аягында |} == Шилтеме == <references/> == Муну да карагыла == * [[кыргыз тилинин грамматикасы]]; * [[кыргыз тилинин диалектери]]; * [[кыргыз тилинин лексикасы]]; * [[кыргыз тилинин орфографиясы]]; * [[кыргыз тилинин тарыхы]]; * [[кыргыз тилинин жазуу эрежелери]]; * [[кыргыз тилинин фонетикасы]]; * [[кыргызча термектин жайгашуусу]] == Сырткы шилтемелер == * [http://www.transliteration.kpr.eu/ky/ Кыргыз тили транслитератор] * * [https://el-sozduk.kg/ Кыргыз тилинин онлайн сөздүгү] *[https://tamgasoft.kg Кыргыз тилине керектүү программалар, онлайн сөздүк] *[https://www.qyrgyz.com/ Кыргыз тилинин латын-кирилл-араб ариптер (алфавиттер) арасы оодаргычы (транслитератору)] * [https://ene-tilim.online Эне тилим — кыргыз тилин үйрөнүү үчүн онлайн ресурс: макалдар, табышмактар, ырлар, жомоктор жана сөздүк] [[Категория:Кыргыз тили| ]] 3uzy4hho8d3chierx0habzw9yri2hkz Синай агамасы 0 8259 648544 540018 2026-06-19T00:27:37Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648544 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:18em; clear:right;" |- |colspan=2 style="text-align:center; color:blak" | '''Синай агамасы''' <br />[[Файл:AgamaSinaita01 ST 10.jpg|center|200px|]] ''Agama sinaita''. |- |align="center" bgcolor="LightBlue" colspan=2 style="font-size: small" |'''Илимий классификациясы''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | |- |'''Домен:''' || [[Эукариоттор]] |- |'''Дүйнөсү:''' || [[Жаныбарлар]] |- |'''Классы:''' || [[Сойлоп жүрүүчүлөр]] |- |'''Тиби:''' || [[Хордалуулар]] |- |'''Отряды:''' || [[Кабырчыктуулар]] |- |'''Уруусу:''' || [[Агамалар]] |- |'''Тукуму:''' || Псевдотрапелюстер |- |'''Түрү:''' || [[Синай агамасы]] |- |align="center" bgcolor="LightBlue" colspan=2 style="font-size: small" |'''Эл аралык илимий аталышы''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | ''Pseudotrapelus sinaitus'' (Heyden, 1827)<br /> |} '''Синай агамасы''' ([[латын тили|лат.]] ''Pseudotrapelus sinaitus'') — [[Агамалар]] уруусуна кирген [[Кескелдириктер|кескелдирик]]. ''Pseudotrapelus'' монотиптик тукумдун жалгыз өкүлү. == Түзүлүшү == === Сырткы түзүлүшү === [[Файл:Agama2_ST.jpg|thumb|left|синай агамасынын ургаачысы.]] ''Pseudotrapelus'' тукуму төмөнкү белгилер менен мүнөздөлөт: * Кулак көңдөйү көзүнө караганда чоң келет; * Жон кабырчыктары салыштырмалуу майда, бирдей өлчөмдө, учтуу келишет; * Буттары абдан узун; * 3-манжасы 4-гө караганда узун; * Куйрук кабырчыктары шакекчелерди түзүшпөйт. Дененсинин узундугу көбүнчө 18 см болот. Көбөйүү учурунан башка учурларда, түсү - күрөң. Ургаачы особдордун түстөрү [[жумурткалоо]] алдында өзгөчөлөнүп өзгөрөт: башынын түсү-ачык көгүлтүр, жонунда сары-кызгылт сызыктар пайда болот. Жумуркалабаган ургаачылардын денесинин алды жагы көк келет. Эркек особдор, дүүлүгүү учурунда жалтырак көк түстө, айрыкча башы, төшү жана моюуну. === Таралышы === [[Түндүк Африка|Түндүк Африкада]], [[Арабстан|Арабстанда]] жана [[Жакынкы Чыгыш|Жакынкы Чыгышта]] кеңири тараган. Синай агамасынын [[Ареал|ареалы]] Түштүк-Чыгыш [[Ливия]], Чыгыш [[Египет]], [[Синай жарым аралы]], [[Израиль]], [[Иордания]], [[Сирия]], [[Сауд Арабия|Сауд Арабиясы]], [[Бириккен Араб Эмираты]], [[Оман]], Чыгыш [[Судан]], [[Эфиопия]] жана [[Эритрея]] эсептелинет. === Жашоо өзгөчөлүгү === Синай агамасы күндүзгү, бирок жашырынып жашаган жаныбар, ошону менен бирге эле, бутунун узундугунун жардамы менен тез чуркагандыктан, ачык аймактарда да байырлайт. Ал - аска-тоо боорлорунда жана өтө кургак, ысык чөлкөмдөрдө да жашай алат. Кайсыл жер болбосун Синай агамасы вулкан тектеринде жана зоолордун таштуу жерлеринде жайгашат. Түштүк Синайда, бул агамалар деңиз деңгээлинен 900 м бийиктикте, ал эми Вади Рахабда болжолдуу 1600 м бийиктикте табылган. Жашырынуучу жайы катары агамалар, аскалардын жылчыктарын тандашат. Эгер ачык жерлерде болуп калса, эки буттап чуркап качуу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Популяциясынын жыштыгы салыштырмалуу абдан төмөн. === Азыктанышы === Синай агамасынын азык тизмегине [[кумурскалар]], [[Чегиртке|чегирткелер]], [[Доңуз|доңуздар]], [[термиттер]] киришет. Аң улоодо агамалар негизинен көздөрүнө таянышат: ал [[өсүмдүктөр|өсүмдүктөрдүн]], таштардын же [[Дарак|дарактардын]] көлөкөсүндө жашынып, [[курт-кумурскалар|курт-кумурска]] же башка [[омуркасыздар|омурткасыз]] жанына келгенде гана кармоого киришет.Анча чоң эмес курт-кумурсканы кармоо үчүн, мисалы, кумурска жана термит, агама тилинин учун колдонот. Агаманын тилинин учунда шилекей бездери бөлүп чыгарган илээшкек шилекей бар. === Көбөйүшү === Көбөйүү убактысы климатка жараша болот. Мисалы, Израильде бугу-баш оона айлары. Бул убакын ичинде эки особ тең аймакка ээ болушуп, мисалы, чогулган таштак жер ж.б., ал аймактан эч жака кетпей, кайтарышат. Агамалар коммуникация үчүн көптөгөн кыймыл аракеттерди (көздөрүн кыймылга келтирүү, ийилүү, клдыңкы буттарын көтөрүп, түшүрүү ж.б.) колдонушат. Жумуркалоо теке айынын башында башталып баш оона айында бүтөт. Болжолдуу 5-9 жумуртка туушат. == Классификациясы == Түр эки түрчөнү түзөт: * ''Pseudotrapelus sinaitus sinaitus'' * ''Pseudotrapelus sinaitus werneri'' == Шилтемелер == * [http://www.cyberlizard.plus.com/agamids_pseudotrapelus.htm ''Pseudotrapelus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720120921/http://www.cyberlizard.plus.com/agamids_pseudotrapelus.htm |date=2006-07-20 }} сайты [http://www.cyberlizard.plus.com/ Сyberlizard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071124093746/http://www.cyberlizard.plus.com/ |date=2007-11-24 }} * [http://www.arkive.org/sinai-agama/pseudotrapelus-sinaitus/info.html Sinai agama (''Pseudotrapelus sinaitus'')]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430160731/http://www.arkive.org/sinai-agama/pseudotrapelus-sinaitus/info.html |date=2009-04-30 }} сайты [http://www.arkive.org/ Arkive.org]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427162729/http://www.arkive.org/ |date=2016-04-27 }} * [http://jcvi.org/reptiles/species.php?genus=Pseudotrapelus&species=sinaitus ''Pseudotrapelus sinaitus'']{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} сайты [http://reptile-database.reptarium.cz/search.php The Reptile Database] == Адабияттар == * (en) W. Kästle, H. H. Schleich and K. Kabisch. Amphibians and reptiles of North Africa: biology, systematics, field guide. — Koeltz Scientific Books, Germany 1996. [[Категория:Кескелдириктер]] pyx7q2wur27u9odduyw77rm49z6ja48 Тамим ибн Бахр Мутавва'и 0 12418 648547 555373 2026-06-19T02:20:38Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648547 wikitext text/x-wiki '''Тамим ибн Бахр Мутавва'и''' (Мутавваъи) – орто кылымдардагы арап мусулман саякатчысы жана элчиси. == Кыскача таржымакалы == Тамим ибн Бахр Мутавваъи (Мутавва'и) [[Багдат]] [[Халифат|халифатынын]] чек ара аймактарынын биринде туулуп өскөн. Ал 808-ж. Ортоңку Чыгыштан чыгып, азыркы Кыргызстан аймагы аркылуу өтүп, чыгыштагы Уйгур кагандыгынын ордо шаарына чейин саякаттап барган. Бул кагандык азыркы Монголия аймагында жайгашкан. (Башкыр чыгыш таануучусу [[Ахмед Зеки Велиди Тоган]]дын оюнча, Тамим ибн Бахр 808-жылы эмес, 751-759-жылдардын аралыгында Орхонго барып, уйгур каганы [[Байан-Чор]] (Моюн-Чур, 746-759-жж. бийлеген) менен жолуккан. Бирок Тогандын бул жоромолу эч кандай тарыхый фактка негизделген эмес). Тамим ибн Бахр тогуз огуздардын каганы өз чебинин төр жагына алтын чатыр тигип алганын да белгилейт (арап географы Ибн ал-Факих бул маалыматты Тамим ибн Бахрга шилтеме кылып жазган). 9-кылымдын 40-жылдары кыргыз каганы Уйгур каганатына кол салганда да, кыргыздар жиберген ултиматум катта “алтын боз үй” тууралуу сөз болот. Тамим ибн Бахр Ысык-Көлдөгү Барскан шаарын “Жогорку Барскан” деп белгилеген (анын арапча жазмадагы маалыматындагы “Барсхан” деген жер аталышын айрым мусулман географтары туура эмес жазып, Нушажан деген тарыхта жок топонимди сунушташкан). Т. и. Б-нын маалыматына караганда, тогуз огуздардын (бул жерде [[Уйгурлар|уйгурлардын]]) түштүгүндө “түрк өлкөсү” (Ганьчжоудогу шато-түрк элинин өлкөсү болушу мүмкүн) жайгашкан. Тамим ибн Бахр түрк калктарында аба ырайын өзгөртө турган “жай таш” болгонун да эскертет. Бул “жай таш” тууралуу уламыш кыргыздын “Манас” дастанында да камтылган. Т. и. Б-дын маалыматтары бизге Ибн Хордабех, Кудама, Ибн ал-Факих, Йакут ж. б. авторлордун эмгектери аркылуу гана жеткен. == Адабият тизмеси == * Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. Фрунзе, Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. ISBN 5-89750-028-2. Жалпы көлөмү – 288 бет. * Ибн ал-Факих. Ахбар ал-Булдан (Известия о странах). Ереван. АН АрмССР. 1979 * Сведения Тамима ибн Бахра ( VIII-IX вв.) // Материалы по истории Средней и Центральной Азии X-XIX вв -Ташкент, 1988. == Интернеттеги шилтемелер == * http://www.vostlit.info/Texts/rus10/Hamadani4/framepred.htm * http://www.vostlit.info/Texts/rus10/Hamadani3/primtext.phtml * http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/history_short.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://web.archive.org/web/20120329081015/http://www.kronk.narod.ru/library/klashtorny-sg-2010a.htm * http://www.dissercat.com/content/polovtsy-evraziiskikh-stepei-problemy-etnopoliticheskoi-istorii-vii-pervaya-tret-xii-vv [[Категория:Дипломаттар‎]] [[Категория:Орто Азия тарыхы‎]] [[Категория:Эне-Сай Кыргыз каганаты]] [[Категория:IX кылым]] [[Категория:Элчилер]] [[Категория:Кытай]] [[Категория:Уйгур каганаты]] gisyq185ai7mzj64rjjczp66jtz4945 Ош уезди 0 15717 648522 647158 2026-06-18T15:36:49Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648522 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left: 1em" |- ! colspan="2" align="center" | [[Файл:Coat of arms of Fergana Oblast 1890.svg|center|100px|Губерния герби]] |- ! bgcolor="#f9f9f9" colspan="2" align="center" | <span style="font-size:1.25em;">Ош уезди</span > |- | [[Негизделген]]: || [[1876]] |- | [[Борбору]]: || [[Ош шаары]] |- | [[Аянты]]: || 25252,7 чакырым([[1896]]) |- | [[Калкы]]: || 105032 ([[1896]]) |- | [[Калкынын жыштыгы]]: || /км² |- | [[ISO 3166-2]]: || |- | [[Административдик-аймактык түзүлүш]]: || 3 [[болуштук]] ([[1876]])<br />6 [[болуштук]] ([[1881]])<br />11 [[болуштук]] ([[1903]])<br /> |- | [[Губерния]] || [[Фергана облусу]]<br />[[Түркстан генерал-губернаторлугу]]<br /> |- | Ош уезди башчылары: || Ионов М.Е. ([[1876]]-[[1888]])<br />Дейбнер А.Н. ([[1889]]-[[1892]])<br />Громбчевский Б.Л. ([[1893]]-[[1895]])<br />Зайцев В.Н. ([[1895]]-[[1906]])<br />Алексеев А.А. ([[1906]]-[[1915]])<br />Городвинский В. ([[1916]])<br />Брже­зицкий В.В. ([[1916]]-[[1917]])<br /> |} '''Ош уезди''' - [[1876]]–[[1924]] жылдары [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторлугунун]] [[Фергана облусу]]ндагы администртивдик [[аймак]]. == [[Тарых]]ы == [[Файл:Alexei Fedchenko.jpg|thumb|right|80px|Федченко]] [[Файл:Мушкетов И В.jpg|thumb|right|80px|Мушкетов]] [[Файл:Северцов_Николай_Алексеевич.jpg|thumb|right|80px|Северцов]] [[Файл:Grum-Grjimailo_GE.jpg|thumb|right|80px|Грумм-Гржимайло]] [[Кокон хандыгы]] [[Орусия империясы]]га кошулуудон кийин [[Фергана облусу]] түзүлдү жана [[1876]] жылы анын курамына кирген Ош уезди негизделген. Ош уезди борбору [[Ош шаары]] менен [[Фергана облусу]] курамында [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторунун]] 6 февраль [[1876]] жылдагы буйругу менен түзүлгөн. Ош уезди, борбору [[Ош шаары]] менен 25 253 чакырым калкы 59 760 адам, алардын ичинен [[Ош шаары]]нда [[1881]] ж. болгону 3 950 адам 1049 түтүн жашаган, [[1912]] жылы болсо 45 миңден жогору, ошондой эле болжол менен 900 орус. Ош уезди жана [[Ош шаары]]нда калктын саны өсүшү [[Фергана облусу]]нун [[администрация]]сынын маалыматы боюнча жакшы байкалат, [[1897]] жылы Ош уездинде 161 640 киши, анын ичинде [[Ош шаары]]нда 34 157 адам жашаган. 1 январь [[1910]] жылы Ош уездинде 193 382 адам жашаган. Ош уездине 6 [[болуштук]] жана 50 [[Аксакалдар бийлиги|аксакалдык]] болгон. Шаардын административдик башкаруусү уезд башчысына, орус армиясынын [[офицер]]ине жүктөөлгөн. Ош уезди жана [[Ош шаары]]ны [[Фергана облусу]] [[аскер]] [[губернатор]]у дайындаган [[офицер]]лер башкарган. Ош уезди башчысы бир эле убакта төмөнкүдөй функцияларды аткарган: [[Шаар башкармасы|шаар башчысы]], [[полиция]] башчысы, земский башчысы, [[Шаар башкармасы|шаар башкармалыгы]], [[салык]] төрагасы, [[оорукана]] комитети, уезд жана шаардык коомдук саламаттык комитети, [[казына]]ны ай сайын ревизиялоо, [[Түрмөлөр|түрмө]] бөлүмдөрунө төрагалык кылуучу директор жана башкалар. [[1912]] жылга келип шаардын [[өкмөт]]түк мекемелери көп тармактуу, ар түрдүү жана структуралык так бөлүнгөн болгон. Бул уезд башчысы жана анын жардамчысы, алар бир эле убакта Ош уездин жана [[Ош шаары]]н башкарган, орус армиясынын [[офицер]]лери (тиешелүүлүгүнө жараша [[полковник]] жана [[подполковник]]), уезддик [[врач]]тар жана жер өлчөгүч, шаардык архитектор, участкалык жана [[полиция]] сакчылары, [[Түрмөлөр|түрмөнүн]] башчысы, мировой [[судья]]лар болду. Бара-бара Ошко ар кандай [[адис]]тер жана чиновниктер келе баштады: Топорнин С.А. - 10-[[Түркстан]] аткыч батальондун (Ош [[гарнизон]]унун орус [[аскер]]леринин) зардалы, Попов, И.И. - уезд жер өлчөгүчү, Томашевский Ж.Т. - курулуш башкармалыгынын инженери, Кондратьев Н.Н.- Ош [[Аскердик медицина|аскер ооруканасынын]] биринчи башчысы, Глушков П.Я. - уезд [[ветеринария]]лык [[врач]]и, Орлов В.Ф [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеп]] башчысы, Яссинский А. И. - улук медициналык [[фельдшер]], Приходько Б. Ф - Ош [[токойчулук]]тардын [[токой]] корукчусу, Ларионов. П. - Ош уезди башчысынын жардамчысы. [[Шаар башкармасы|Шаар башкармалыгынын]] [[депутат]]тары жана талапкерлери ар кандай убакта: Романенко А.Ф., Артемьев, Олифин Л.И. Попов, А.Г., Гречкин Н.А. жана көптөгөн башкалар болгон. Шаардагы тартипти [[полиция]]чылар: Чикунов А.И., Муштин А.Н., Шпилевский А., Грехов Н., Марков В., Рыбальченко Ф.Г. жана башкалар сактаган. Ушул жерден россиялык окумуштуулардун: [[Федченко Алексей Павлович|Федченко А.П.]] ([[1871]]), [[Ошанин Василий Федорович|Ошанин В.Ф.]] ([[1876]]-[[1878]]), [[Мушкетов, Иван Васильевич|Мушкетов И.В.]] ([[1874]]-[[1877]]), [[Северцев Николай Алексеевич|Северцов Н.А.]] ([[1865]]-[[1867]], [[1877]]-[[1878]]), Иванов Д.А. [[Грумм-Гржимайло, Григорий Ефимович|Грумм-Гржимайло]] ([[1884]]-[[1887]]), Громбчевский Б.Л. ([[1889]]-[[1892]]), [[Костенко Л.Ф.|Костенко Л.Ф.]] ([[1876]]-[[1878]]), Зайцев В.Н., [[Корженевский Николай Леопольдович|Корженевский Н.Л.]] ([[1903]]-[[1928]]) жана башкалардын [[Орто Азия]] жана [[Памир]] [[аймак]]тарды [[изилдөө]] боюнча көптөгөн илимий экспедициялары башталган. Шаардык чарбаны шаардык [[депутат]]тар катышуусу менен уезд башчысы башкарган. Шаардын [[киреше]]лери 30 800 руб. [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|Падышалык администрациядан]] тышкары, ошондой эле жергиликтүү өкүлдөрүнөн турган тузем [[администрация]]сы иш жүргүзгөн. == Байыркы заманда == [[Ош шаары]] тоо алды [[оазис]]те жайгашкан, ал эчактан бери адамдар менен жыш. [[Сулайман-Тоо, тоо|Сулайман-Тоонун]] [[түштүк]] капталында [[Коло доору. Ош турган жайы.|коло дооруга]] тийиштуу дыйкандардын жайлары табылган. Ош [[Кыргызстан]]дын эң байыркы жайы бири болгон деп эсептелет, азыр расмий түрдө шаардын [[тарых]]ы 3 миң жылга жакын эсептелсин деп сунушталды. Бирок, тарыхый илимде шаарлардын жашын эсептоо тарыхый актыларда эң эрте айта өтүү деп кабыл алынган, шаарды эң биринчи айта өтүү жазууларда IX [[кылым]]га туура келет. X [[кылым]]да Ош чоңдугу боюнча [[Фергана]]нын үчүнчү шаары болуп эсептелген, [[Индия]] жана [[Кытай]]дан [[Европа]]га кеткен [[кербен]] жолдору менен кесилишкен орду болгон (кароо [[Улуу жибек жолу]]). Ош [[Борбордук Азия]]нын диний [[мусулман]] борбору бири болгон. [[Ош шаары]]нын борборунда жайгашкан байыркы [[мечит]]тер, ошондой эле [[Сулайман-Тоо, тоо|Сулайман-Тоо]] (Тахт-и-Сулайман, Трон Соломона) менен белгилүү, ал [[Борбордук Азия]]лык [[мусулман]]дарынын [[зыярат]] жерлерден бири болуп саналат == [[География]] == Ош уезди [[Фергана облусу]]нун эң ири уезди болгон жана анын [[түштүк]] бөлүгүн ээлеген. Батышта [[Бухара хандыгы|Бухара эмираты]] менен, чыгышында [[Кытай]] менен чектеш болгон. Уезд [[Памир]]-[[Алай өрөөнү|Алай тоо системасынын]] аймагында жайгашкан. == [[Административдик-аймактык түзүлүш]] == Түзүлгөн учурда [[1876]] жылы уезд 3 [[болуштук]]ку бөлүнгөн: * [[Гүлчө]] * [[Ак-Буура]] * [[Ноокат]]. [[1881]] жылы уездде 6 [[болуштук]] болгон. [[1903]] жылы уездде 11 [[болуштук]] болгон: * [[Алай]] (көчмөн) * [[Ак-Буура]] * Булакбаши * [[Гүлчө]] (көчмөн) * [[Кашкар-Кыштак, Кара-Суу району|Кашкар-Кыштак]] * [[Капчыгай]] (көчмөн) * [[Куршаб, Өзгөн районунун айылы|Куршаб]] * Манак * [[Ноокат]] * Ош * Турук. == [[Ош шаары]]нын [[символ]]у == [[Файл:Gerb of Osh 1908.png|thumb|170px|right|Ош шаарынын герби 1908 жыл]] Герб города Ош был высочайше утвержден 22 октября 1908 года<ref name="rsiss">на Геральдических щитах. Золотые пчелы. [http://rsiss.narod.ru/map_blazon.html ''На сайте «Российские соотечественники Иссык-Куля»''].</ref> — {{Цитата|«В червленом щите серебряная вершина горы, сопровождаемая сверху золотым полумесяцем рогами вверх. В нижней оконечности щита две золотые воловьи головы с червлеными глазами. В вольной части щита герб Ферганской области. Щит украшен серебряною башенною короною о трёх зубцах и окружён двумя виноградными лозами, соединёнными Александровской лентою».}} Силуэт горы Сулайман-Тоо занимает центральное место и в современном гербе Оша. Над силуэтом горы изображено золотое солнце с исходящими от него лучами, вся композиция окружена синим кыргызским орнаментом с надписью «ОШ» в нижней части<ref name="heraldicum">Гербы Кыргызстана. г. Ош [http://www.heraldicum.ru/kyrgyz/towns/osh.htm ''На сайте Геральдикум''].</ref>. == [[Калк]] == [[1896]] жылы уездде 105 032 адам жашаган. [[Калк]]тын көп бөлүгүн [[өзбек]]тер жана [[кыргыздар]] түзгөн. Шаар эки бөлүктөн түзүлгөн: [[орус]] жана тузем, азиялык. [[Орус]] бөлүгү [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясынын]] суусунун агымынан бир нече жогору жайгашкан (болжол менен, азыркы [[Жергиликтүү мамлекеттик администрация|облустук мамлекеттик администрациясынын]], православ чиркөөсүнүн, [[Сатылганов Токтогул|Токтогул]] атындагы [[парк]]тын жана эс алуу Үйү районунун жогоруда). [[Ош шаары]]нын калкы [[1910]] жылы статистикалык маалыматтар боюнча. [[Калк]] 44 204 адамды (23 170 эркек, 21 034 аялдардын) түзөт: [[өзбек]]тер – 38 646, [[кыргыздар]] – 2 031, [[уйгурлар]] – 500, [[каракалпактар]] – 1 606, [[дунгандар]] – 126, [[татарлар]] – 45, кара-кыргыздар – 8, [[тажиктер]] – 198, [[перстер]] – 5, индустар – 3, цыгандар – 12, [[армяндар]] – 20, афгандар – 5, [[еврейлер]] – 33, башка улуттагылар – 51. Үй кожолүк – 6 254 (100 орус бөлүгүндө, 6 154 тузем бөлүгүндө). Православ чиркөөсү – Михаило-Архангельский. [[Мечит]] – 154, [[мазар]]лар – 7, [[Башталгыч мектеп|башталгыч окуу жайы]] эки жыныстагы балдар үчүн, [[мектеп]]тер уул балдар учун – 20, кыздар учун – 12, [[медресе]] – 5, [[ишкана]]лар – 8, шаардык [[оорукана]] 15 керебет, жергиликтүү [[аскер]]дик [[оорукана]], 10-[[Түркстан]] батальонге караштуу [[аскер]]дик чогулуш. == [[Экономика]] == [[Дыйканчылык]] уезддын түндүк-батыш бөлүгүндө гана өнүккон болчу. Негизги айдоо өсүмдүктөрү күздүк жана жаздык [[буудай]], [[арпа]], [[таруу]], дурра, күрүч жана [[Пахтачылык|пахта]] болуп эсептелген. [[Тери]], [[жыгач]], металл жана өзгөчө [[айыл чарба]] продукциясын кайра иштетүү боюнча майда кустардык [[ишкана]]лардын жана [[Дүкөн (кол өнөрчүлүк)|кол өнөрчүлүк устаканаларын]] саны өстү (тузем типтеги май бышып чыгаруучу аспаптар гана 850). Бирок, өндүрүш жана кол эмгек мүнөзү дээрлик өзгөргөн эмес жана [[өнөр жай]] [[ишкана]]ларынын (негизинен майда) жалданма жумушчулор саны көптөгөн жылдар бою өзгөргөн эмес. [[1908]] жылы Ошто 441 [[өнөр жай]] [[ишкана]]сы иштеген жумушчулар саны - 616 болгон. [[Файл:Korzhenevskiy N L.jpg|thumb|right|100px|Николай Корженевский]] Ошто энергетика туудуруу башталган. [[1913]] жылы жаңы шаар районунда Яккалик [[Арык 1|арыгында]] кичик ГЭС курулган, анда "Френсис" тибиндеги (240 ат.к.) [[Радиустук - октук гидротурбина|гидротурбина]] жана туруктуу токтун [[Гидрогенератор|генератору]] (55 кВт) орнотулган. Электр энергиясы [[тегирмен]]ге келген жана орус байларын үйүн жарык кылган. [[1914]]-[[1916]] жылдары фирма "Шимонек" жана инженер Лебедов тарабынан [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясында]] изилдөө өткөрүлгөн жана кубаттуулугу 4500 ат.к. экинчи ГЭСтин долбоору түзүлдү. Экинчи ГЭС Эски шаарда курулган жана эски шаар байларын үйлөрүнө жана [[дүкөн]]дөрүнө жарык берген. Орус [[офицер]]и [[Корженевский Николай Леопольдович|Корженевский Н.Л.]] өзүнүн жана өз тааныштарын батирлерин чагылдыруу үчүн курулуш каражаттарынан кичик динамо-машина жасады, көчөлөрдүн чагылдыруу үчүн ошондо иштетилген газолильдүү ([[селен]]) фонарларды жакшыртуу боюнча жана физикалык тажрыйба менен иш жүргүзүп келген. [[1902]] жылы ал өзүнүн [[аскер]] командачылыгынын колдоосу менен Ош менен [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абадты]] эки тараптуу [[байланыш]]ы учун эки гелиотелеграф станциялары иштеп чыккан жана орноткон. [[Жалал-Абад курорту|Жалал-Абад минералдык булактарда]] көп [[аскер]] дарыланган, ошондуктан Ош уезд шаары менен ишенимдүү [[байланыш]] абдан зарыл болгон. [[1914]] жылы [[Ош шаары]]нда пивзавод, 2 вальцовкалоочу [[тегирмен]], 2 ичек-тазалоочу, 2 [[булгаары]], 2 [[Пахтачылык|пахта]] тазалоочүү заводдор иштеген. "Зингер"дин бир бөлүмчөсү өзүнүн агенттери аркылүү Ош уезди жашоочулары жана шаардыктардын арасында [[Тигүү машинасы|тигүү машиналарын]] саткан. Ошто [[жүн]] жана башка [[Мал чарбачылык|мал чарбачылыгынын]] чийкисин сатып алуулар боюнча Г.В. Дюршмидт [[Немистер|немис]] [[фирма]]сы, "Стукен жана Ко" [[фирма]]сы, [[Кыргызстан]]дын [[түштүк]] [[токой]]лорүнон [[жаңгак]] [[Иштетилме чийки зат|чийки затынын]] даярдоо жана чет өлкөгө ташып чыгууну француз [[компания]]ларынан бири жүргүздү. [[Жибек]] түрүү өндүрүшү сырьё базасы [[Италия|итальян]] жана француз [[Капитализм|капиталисттардын]] колунда болгон ("Бауэр" фирмасы, "Ага-ини Коломбини" ж.б.). Бир катар [[россия]]лык [[фирма]]лар "Чоң Ярослав мануфактурасы", "Ага-ини Шлоссберг" жана башкалар Ошто [[Пахтачылык|пахтаны]] сатып алууну [[Монополисттик (жекебасар) иш-аракет|монополизация]] кылды, анын алгачкы кайра иштеп чыгууну жана [[Россия]]нын текстиль фабрикаларына алып чыгуу үчүн. Ош [[Аскердик медицина|госпиталы биринчи аскердик-дарылоо мекемеси]] болуп калган. Жергиликтүү калк үчүн тузем [[оорукана]]сы иштеген, андан кийин бардык калк учун кызмат кылган шаардык [[оорукана]]сы курулган. Санитардык-профилактикалык көп жумуш, [[чечек]] жана пес менен күрөш жүргүзүлдү. [[Ветеринария кызматы]], [[метеорологиялык станция]] уюштурулган. [[Кинотеатр]] Апостоловго А.К. таандык болгон. Шаарды электрификация жана [[телефон]]изациясын Дряхлов Т.Г., "[[Пльзень]] пивосу"н чыгарган пивзаводдун ээси Монета А.Ю., [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясыдагы]] [[тегирмен]]дин ээси Сукоркина С.М., куруучу жана ичек-тазалоочу жайдын ээси Шустов. И.Д. жана башкалар баштаган. [[Өнөр жай]] кустардык мүнөзгө ээ болгон. [[Кыргыздар]]дын негизги иши көчмөн [[Мал чарбачылык|мал чарбачылыгы]] болуп келген. == Ош уезди соодасы == Өлкөдө эн ири болгон [[Ош шаары]]нын [[базар]]ында кылымдын башында 1300 соода түйүнү болгон эле. Соода [[фирма]]лары жана соода-[[өнөр жай]] [[ишкана]]лары иштеген: Ошто соода иштери менен Давыдов, Епифанов, Прядко алектенишкен, [[бакал]]ея Д.Л. Филатов жана Н.Я. Пугасов, килемдер - [[Мадазимов Рахмонберди|Р.М. Мадазимов]], А. Рахматуллаев, А. Вахабов, Х. Ходжиев, мануфактура Д. Шукин, А. Вадьяев, Ш.Х. Абрасум, [[Иштетилме чийки зат|чийки зат]], [[мал чарбачылык]] – М. Салибаев, С. Абдрасулов (ӨзР БМА. -Ф. И.19. Оп.1. Д.2504. Л.13-27 Д.17054. Л.2-3; ООГАПД. -Ф.50. Оп.1. Д.41. Л.4; Д.71. Л.7,7 обр.). Биринчи [[мейманкана]]ны Таранин П.М. ачты. ХХ [[кылым]]дын башында орус ишкери Д.И. Павлов "[[Москва]]" [[мейманкана]]сын курду жана анга дагы уч ресторанга ээлик кылды. === Ош уезди элге [[билим берүү]] тармагы === [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары молдо Султан Таирбаев жана анын тай акеси молдо Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> [[Ош шаары]]нда [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу демилгечилери болгон. Ошол эле убакытта алар [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу жана иштетуу учун чыгымдары боюнча акча каражаттарын беришкен. Ош уезди бийлиги "Калкты өз эрки менен мектептерди кармоо учун акча каражатын берүүгө даярдыгы, бул тузем калкы өзү жаш муунду [[орус тили]]не окуутуну зарыл болгонун жана пайдасын сезди" деп эсептеди. [[Орус-тузем мектептери]] - бул [[Башталгыч мектеп|мектептин башталгыч билим берүү]], [[Түркстан]] [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|өлкөсун орус администрациясы]] тарабынан XIX кылымда жергиликтүү калктын балдарын окутуу үчүн ачылган. Бул [[мектеп]]тер европалык типтеги биринчи [[мектеп]]тер болуп, аларда [[Түркстан]] жергиликтүү калктын өкүлдөрү дин аралашпаган (светское) [[билим]] алышкан. Бул [[мектеп]]тердин максаты жергиликтүү калктын балдарын [[орус тили]не окууту, [[европа]] жана орус [[маданият]]арын баалуулуктарга кошулуу, алардын ичинен кийин чиновниктерди даярдоо<ref>{{Cite web |title=Русско-туземные школы служили сближению туземцев с русским населением |url=http://www.ia-centr.ru/expert/321/ |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ |date=2015-12-06 }}</ref>. Бул [[мектеп]]терде [[орус тили]]н окууту биринчи жылынан баштап башталган. 15 январь [[1887]] жылы [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары Султан Таирбаев жана анын бир тууганы Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> Ош уездинин башчысы М.Е. Ионов жана [[Түркстан]] өлкөсун бийлиги жардамында Ошто [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеп]] ачышты. [[Мектеп]]те ошондо башчысы В.Ф Орлов, эки аял окутуучу, кийин [[мусулман]] сабаты мугалими [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] жана бир кызматчы иштешкен. Бул [[мектеп]] алгачкы орус-мусулман сабатын көндүмдөрүн гана берген, алар уезд жана волость кенже кызматчыларын даярдоо үчүн зарыл болгон. Ал эми [[1915]] жылы жергиликтүү [[орус-тузем мектептери|орус-тузем окуу жайы]] өзүнүн класстарын жана мугалимдерин санын көбөйтөт. Эгерде мурда бул бир класска жай болсо, анда январь айынан баштап, [[Түркстан]] өлкөсу [[Генерал-губернаторлук|генерал-губернатору]] окуу жайы экинчи классты ачууга жана 1 мугалимди ишке алууга уруксат берди. Ошондо эле уезд башкармалыгы окуу жайын имараттын кеңейтүү үчүн окуу жайына 740 руб. 39 коп акча каражатын бөлүп берди. Аны менен бирге Ошто [[Жадид мектептери|жадид мектеп]] ачылды, анда [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен саякатчы жана революционер [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбеков]] (тарых мугалими) иштеген. === Ош уезди [[маданият]]ы жана [[искусство]]су === [[Файл:Ош өзбек театры.jpg|thumb|right|150px|<small>''Театр имараты - Ош шаары Ленин көчөсу, 326 уй''</small>]] [[1914]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилиги астында [[Ош шаары]]нын [[Орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеби]] мугалими [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык кружок]] негизделген.<ref name=autogenerated1>{{Cite web |title=<small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small> |url=http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://archive.today/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ }}</ref>. [[1918]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилиги астында Ош уездинын башка агартуу ишмерлери жана мугалимдери Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зайнобиддинов, Назирхан Камолов, А. Саидов, А. Эшонхонов, Абдукодир Исхоков, Исроилжон Исмоилов, Жалил Собитовтор менен бирге [[Түркстан]] фронти Реввоенсоветине караштуу [[концерт]] бригадасын базасында [[Кыргызстан]]дын түштүгүндө биринчи жолу жергиликтүү мусулман элдерден түзүлгөн өз демилгеси менен иштөөчү [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык кружок]] негизделген. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] труппасынын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылдын биринчи негиздөөчүсү жана уюштуруучусу болгон<ref>{{Cite web |title=<small>Они стояли у истоков</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |date=2015-02-03 }}</ref>. [[1919]] жылы кружок [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|драма труппасы]] болуп калыптанды. Бул [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|драма труппасы]] [[Кыргызстан]] түштүгүндө театралдык көркөм өнөрун өнүктүрүүго гана эмес жана кесиптик музыкалык көркөм өнөрун өнүктүрүүго дагы кызмат кылды. Анткени труппанын репертуаринда спектакль коюдан тышкары, көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлду, ошондой эле спектаклдерди коштоогон элдик обондор үчүн музыкалык иштеп чыгуу жүргүзүлгөндүктан музыкант-профессионалдардын калыптанышы жолундо өзгөчө этабы болду. Андан ары бул труппа [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н түзүү үчүн негиз болуп калды.<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Персоны</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2018-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2018-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |date=2018-01-31 }}</ref> [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]] [[Борбордук Азия]]да [[Ташкент]] шаарындагы Хамза атындагы өзбек улуттук академиялык драма театрынан ([[1913]]-[[27 февраль]] [[1914]] жылдары негизделген) кийинки экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет<ref>[http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ош театры өзунун 95 жылын майрамдады</small>]</ref>. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] Ош уездинын бардык райондорунда болуп, ал жерде спектаклдер коюп [[басмачылык]] менен көркөм өнөр жана [[маданият]] куралы менен күрөшту. Райондорда спектаклдер коюп, [[басмачы]]лар жайгашкан жана аларды куралдарын сактоочу жайларын билишкен. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] [[артист]]тери [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сын негиздөөчүсү жана биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[басмачылык]]ты жок кылууда активдүү катышкан. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] өзүнүн арабасында театр [[реквизит]]и менен бирге куралдарды бекитип кызылдарга ташып, [[басмачы]]лар бандалары жайгашкан жерлерден өткөргон, ошентип Кызыл армияны [[курал-жарак]] жана ок-дарылар менен жабдуу кылган. == Ош уезди Совет бийлиги мезгилинде ([[1918]]-[[1924]] жылдары) == === Ош уездинде Совет бийлигин орнотүү === [[1917]] жылдын май айы аягында [[Ош шаары]]нда [[РСДРП]] легалдуу топү түзүүлдү. Ага [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], К. Кабулджанов, [[Сарымсаков, Мухамед Кадырович|М. Сарымсаков]] кирген. [[1918]] жылдын август айына чейин Оштогу [[большевиктер]] [[партия]]лык уюму 26 адамды гана түзгон. [[Фергана облусу]]нун Кеңештердин 6-[[курултай]]ынан (6-7 декабры [[1917]] жыл) кийин уездарда бийлик Кеңештерге өтду жана [[Ош шаары]]нда бийлик Ош Кеңешине өтүшү жөнүндө жарыяланган. [[Мусулман]] жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тардын Ош уезди Кеңеши чечүүчү добуш укугу менен өзүнүн үч өкүлүн: [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], У. Касымханова, [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевти]] уезд Кеңешине киргизди. Кеңештин чечими менен алар жергиликтүү калк [[депутат]]тары деп таанылды. 17 январь [[1918]] жылы кайтадан шайлоо ишке ашырылат жана [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] Ош уезди Кеңешин [[большевиктер|большевиктештирүүгө]] катышкан жана ал уезддагы [[пролетариат диктатурасы]] органы болуп калды. Ош уезди Кеңешинын башында [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]] ([[Ош шаары]]нын [[большевиктер]] уюмунун биринчи төрагасы) жана анын орун басарлары [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевтер]] турду. [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиев]] менен бирге уезддик уюмдар менен өнөржай ишканаларында жумушчулардын көзөмөлдөөсүн киргизүү кыймылынын демилгечилери болгон. Советтештирүү [[процесс]]и 5-өлко Кеңештердин [[курултай]]ында бекитилди, 30 апрель [[1918]] жылы [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] түзүүлгөнү жарыяланды, анын курамына [[Кыргызстан]] Түштүгү да кирди. [[Курултай]]дын ишине Ош уезди Кеңешинын [[делегат]]-[[большевиктер]]и [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], Л.Н. Гречанинов катышкан. 5 декабрь [[1918]] жылы Ош уезди кеңеши уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] болуп кайра түзүлдү<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Персоны</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |date=2015-11-17 }}</ref>. === [[Ош уезди]] [[милиция]]сын уюштуруу жана жетектөө === [[Файл:Султанов Балтыходжа.jpg|thumb|right|120px|<small>[[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] - Кыргызстан милициясынын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу</small>]] [[1918]] жылдын январь айынын аягында Ошто уезд-шаардык элдик [[милиция]]нын уюштуруу боюнча [[аскер]]дик [[комиссия]] түзүүлдү. 5 февраль [[1918]] жылы бул [[комиссия]]нын [[кеңсе]]синде элдик [[милиция]]нын түзүү, аны [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу учун калктан [[конфискация]]ланган [[курал-жарак]]тарды өткөрүп берүү боюнча Оштогу коомдук уюмдардын биргелешкен жыйыны болду. Ош [[партия]]лык уюму уюштурулган элдик [[милиция]]сына өзунун мыкты өкулдөрун жөнөттү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын биринчи башчысы [[Большевиктер|большевик]] [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] болду<ref>[http://peesfwb.turmush.kg/ru/news:9301 <small>В Ошском ГУВД отмечают годовщину создания городской милиции</small>]</ref>. Андан сырткары Ош уезди [[милиция]]сын түзүүдө [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султановдун]] иниси Насрулла Султанов активдүү катышты эле (Оштун биринчи милиционерлердин бири)<ref>[https://ky.wikipedia.org/wiki/Алгачкы_кыргыз_милициясы <small>Кыргызская милиция (материал из кыргызской Википедии)</small>]</ref>, ал [[Өзбекстан]] ички иштер министринин орун басары [[Султанов, Мухтар Насруллаевич|Мухтар Насруллаевич Султановдун]]<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |date=2015-12-22 }}</ref> атасы болгон. Совет бийлигин бекемдөө мезгилинде [[милиция]] [[пролетариат диктатурасы]] органы гана эмес, революция жеңиштериң коргоодо турду, [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армияны]] түзүүгө чейин анын функцияларын аткаруу менен, үгүт-массалык жана саясий-[[тарбия]]лык иштерди турмушка ашырды. [[Милиция]] кызматкерлери [[айыл]]дык жана [[болуштук]] [[Революциячыл комитеттер|ревкомлору]] жана [[мусулман]] калкы арасында [[гезит]]тер таркатды. [[Жарандык согуш]] жана ага каршы [[басмачылык]] менен күрөшүү жылдары [[милиция]] функциясын аткарган өзүн-өзү коргоо отряддары жана доброволецтер отряддары түзүлдү. [[Басмачылык]]ка каршы күрөшүүдө [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын башчысы, андан кийин уезд [[тергөө]] [[комиссия]]нын башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] мыктылык көрсөтүү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын негиздөөчүсү [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] уюштуруу-[[администрация]]лык чоң кыйынчылыктар менен кезигишүүгө туура келди. Ош округдук [[милиция]] калыптанышынын мезгилинде [[милиция]] кызматкерлери менен топтоо болгону 75% гана, анын ичинен 80% сабатсыз эле, жүрүү каражаттарынын, [[криминалистика]]лык [[техника]] жоктугу, [[милиция]] кызматкерлери [[Орус-япон согушу (1904–05)|орус-япон согуштун]] убагындагы япон өндүрүшүнүн трофейлик [[мылтык]]тар менен куралданган (КР БМА.Ф.1428.оп.1.д.23.л.23). Ош уезди кылмыш иликтөө бөлүмүнүн штаты (бул жана милиция толугу менен) аз сандуу болчу. Алсак, 1 январь [[1920]] жылга карата Ош уезди кылмыш иликтөө бөлүмүнүн 21 кызматкери болгон. === [[Басмачылык]] менен [[күрөш]] === [[Файл:Монстров К И.jpg|thumb|100px|right|Константин Иванович Монстров]] [[1918]] жылдын июнь айында [[большевиктер]] [[партия]]лык уюмдун жетекчилиги [[Аношин Александр Григорьевич|Аношин А.Г.]] [[Султанов, Балтакожо|Султанов Б.С.]] астында Ошто 70 доброволецтан [[Кызыл гвардия]] отряды түзүлгөн, кийин [[1919]] жылдын июлунда отрядда 160 адам болгон. Отряд тартипти сактаган, көйгөйлүү райондордо калкты нан жана тамак-аш менен камсыз кылган<ref>{{Cite web |title=<small>Ошский отряд Красной гвардии</small> |url=http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |access-date=2015-12-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |date=2016-03-04 }}</ref>. [[1918]] жылдын июлунда [[басмачы]]лар [[банда]]лары Ошту басып алууга аракет жасашкан. Бирок [[Ош шаары]]ны коргоогон 1-Фергана полктун 70 доброволецы калкты колдоосу менен [[Андижан облусу|Андижан]] [[аскер бөлүгү]]нүн [[аскер]]лери жардамга келгиче чейин туруштук берди жана шаарды коргоой алды. [[Корбашы]] [[Мадамин бек]]тин [[басмачылык]] [[банда]]лары жана К.И. Монстровдун [[Дыйкандар армиясы|кулактык-дыйкан армиянын]] бириккен кошууну өзгөчө коркунуч көрсөтүү, алар [[Фергана облусу]]нда Совет бийлигин кулатуу учун умтулуушту. [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армия]] бөлүгүндөгу [[аскер]]лер саныдан кыйла басымдуулук кылган [[Мадамин бек]] жана К.И. Монстровдун [[банда]]лык күчтөру 8 сентябрь [[1919]] жылы Ош жана [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абадды]] басып алуу оңунан чыкты жана [[Андижан облусу|Андижанга]] чабуул жасады, анда Ош-[[Андижан облусу|Андижан]] участогунун [[аскер]]лер штабы жайгашкан. 26 сентябрь [[1919]] жылы Ош [[басмачылык]] кошуундон бошотулду. Сентябрь [[1919]] жылы [[Ош шаары]]ны коргоо учурунда [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[басмачы]]лар колунан жырткычтарча аябай өлтүрүүлдү жана Ошто совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгон боордош мүрзөгө биринчи болуп көмүүлдү. Ал [[Ош шаары]]нын борбордук шаардык скверде жайгашкан, [[маданият]] үйүнүн (азыр орус православ чиркөөсү) алдында. "Түбөлүк от" мемориал комплекси [[мрамор]] плитасы астында боордош мүрзөгө [[1919]]-[[1926]] жылдары мезгилиңде курман болгон [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армиянын]] [[жоокер]]лери көмүүлгөн, бул: [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]], [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазилходжа Касымбеков]], Балтыхан Бабаджанов, Отабек Тиллабаев, Кузибай Ахмедов, Ахмаджон Юсупджанов, Валерий Бессонов, Петр Павленко, Леонтий Лавода, Александр Пономаренко. Көмүүлгөндөр саны болжол менен 100 кишини түздү<ref>[http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>]</ref>. Бул боордош мүрзөгө мемориал тактайлар менен стилобаттар орнотуулгон. [[1974]] жылы боз [[мрамор]]дон болгон стеланы билдирген [[Эстелик –|эстелик]] ачылган, анда өтмө ассиметрикалык [[Жылдыздар|жылдыз]] оюлган. Анын алдында кара [[мрамор]] плитада Түбөлүк от жагылган. Бул стелада колодон куюп жасалган создор жазылган: "Совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгондорго Түбөлүк даңк". === Совет мезгилинде [[Кыргызстан]]дын Түштүгүндөгү элге [[билим берүү]] тармагы === [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] революция чейин [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепте]] мугалим болуп иштеген, ошондуктан ал элге [[билим берүү]] тармагына, [[Кыргызстан]]дын түштүгүндө советтик [[мектеп]]тердин өнүктүрүү учун чоң көңүл бурду. [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[Ош облусу]]н элге [[билим берүү]] тармагын өнүгүшүнө чоң салым кошкон. 20 май [[1918]] жылы ал Ошто элге [[билим берүү]] кеңештин түзүүдө активдүү катышкан. [[1918]] жылдын август айында анын түздөн-түз катышуусу менен 95 орундуу биринчи [[бала бакча]] ачылган, [[1918]] жылы Ош уездинде 13 [[мектеп]] ачылган, анда 939 балдар жана [[Өспүрүм балдар|өспүрүмдөр]] окууган. == Ош уездин жоюу == Негизги макала: [[Орто Азиядагы улуттук-аймактык бөлүнүү]] Октябрь [[1924]] жылы улуттук-[[аймак]]тык чектешүүнүн планы ишке ашты, ар бир улуттук топко өз [[автономия]]сын бөлүү каралган. Чектешүүнүн натыйжасында [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] менен бирге анын [[Административдик-аймактык түзүлүш|административдик-аймактык бөлүүктөрү]] жоюлду. Жыйынтыгында мурдагы Ош уездинин аймагында Ош округу, кийинчалик Ош кантону, [[1939]] жылы [[Ош облусу]] түзүлгөн, ал [[Кара-Кыргыз автономиялуу областы]]нын ([[РСФСР]]) (азыр - [[Кыргыз Республикасы]]) курамына кирген. == Ош уезди башчылары ([[1876]]-[[1924]])<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Энциклопедические данные</small> |url=http://www.centrasia.ru/cnt.php |access-date=2015-12-31 |archive-date=2015-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php |dead-url=yes |accessdate=2015-12-31 |archivedate=2015-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php |date=2015-12-12 }}</ref> == Орус падышасы убагында Ош уездин башкарган: [[Файл:General Ionov.jpg|thumb|right|100px|Ионов Михаил Ефремович]] [[Файл:Bronislaw Grabczewski.jpg|thumb|right|100px|Громбчевский Бронислав Людвигович]] * [[1876]]-[[1888]] жылдары - [[Капитан]] Ионов Михаил Ефремович кийинчалик орус армиясын генерал-майору болгон (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 115-а. Л.25). * [[1889]]-[[1892]] жылдары – [[Подполковник]] А.Н. Дейбнер (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 34. Л.1; Д.113. Л.7,10). * [[1893]]-[[1895]] жылдары - [[Подполковник]] Громбчевский Бронислав Людвигович кийинчалик орус армиясын генерал-майору болгон (ӨзР БМА. -Ф. И. 19. Оп. 1. Д.24150. Л.1-2; Д.13587. Л.34-35; ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 71. Л.3; Д.112. Л.21). * [[1895]]-март [[1906]] жылдары - [[Полковник]] В.Н. Зайцев (ЦГА РУз. -Ф. И. 19. Оп. 1. Д. 25044.Л.13, 27; ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 33. Л.5,17; Д.42. Л.1) * март [[1906]]-[[1915]] жылдары - [[Полковник]] А.А. Алексеев (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 4. Л. 7) * [[1916]] жылы уезд башкаруу башчысынын милдетин убактылуу аткарган [[подполковник]] Н. Городвин­ский (ошол жерде. Д. 114-а. -Л.18). * [[1916]]-[[1917]] жылдары - [[Полковник]] В.В. Брже­зицкий (КР БМА. Ф.2. Оп. 3. Д.8. Л.5). [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|Падышалык администрациядан]] тышкары, ошондой эле жергиликтүү өкүлдөрүнөн турган тузем [[администрация]]сы иш жүргүзгөн. * [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы молдо Султан Таирбаев (Ош шаарынын чыгыш бөлүгү улус деп аталган) * [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы молдо Кудрат Таирбаев (Ош шаарынын батыш бөлүгү) * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Насриддин, кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Мамажан, кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Гази (Гози), кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. [[Октябрь революциясы (1917)|Октябрь революциясынан]] кийин Ош уездин [[большевиктер]] башкарган * 17 январь [[1918]] жыл - [[Аношин Александр Григорьевич]] ([[1878]]-[[1958]]) Ош уезди [[мусулман]] жумушчу жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тарын Кеңешинын төрагасы (Оштогу [[большевиктер]] уюмунун биринчи төрагасы), [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] ([[1884]]-[[1919]]) - Ош уезди [[мусулман]] жумушчу жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тарын Кеңешинын төрагасынын орун басары. [[Файл:Санжар Касымбеков Фото 1920 год.jpg|thumb|right|100px|[[Касымбеков, Санжар|Санжар Косимбеков]] Фото 1920 жыл]] * март [[1918]] жыл - [[Аношин Александр Григорьевич]] Ош уезд-шаардык [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасы, Ош уезди [[Аскер комиссариаты|аскер комиссары]]. [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] - Ош уезд-шаардык [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасынын орун басары. * 5 декабрь [[1918]]-сентябрь [[1919]] жыл [[Аношин Александр Григорьевич]] Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасы, [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] - Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасынын орун басары. * 27 сентябрь [[1919]]-28 февраль [[1920]] жыл - Румянцев төрага, октябрь [[1919]]-28 февраль [[1920]] жыл [[Касымбеков, Санжар|Косимбеков Санжар Фозилбекович]] [[Ош шаары]]нын [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасынын орун басары. * 28 февраль [[1920]]-апрель [[1920]] жыл - Юрков төрага * апрель [[1920]]-январь [[1921]] жыл - [[Касымбеков, Санжар|Косимбеков Санжар Фозилбекович]] ([[1902]]-[[1924]]) Ош уезд-шаардык [[комитет]]инин төрагасы * январь [[1921]] жыл - Мироновская К. жооптуу катчы [[Файл:Кадыр Туракулов и члены дв. Узбекбирлашув, слево направо второй сидит. Ташкент, 1927 год..jpg|thumb|right|200px|Солдон оңго экинчи отуруупту — Туракулов Кодир Туракулович Ташкент, 1927 жыл]] * 8 октябрь [[1920]]-18 февраля [[1921]] жыл - Голубков Алексей Федорович ([[1889]]) УГЛ жооптуу катчысы * апрель [[1921]]-30 июля [[1921]] жыл - Дубровин Андрей Григорьевич ([[1882]]), жооптуу катчы. * ноябрь [[1921]]-[[1922]] жыл - Голубев М. жооптуу катчы. * [[1922]]-май [[1923]] жыл - Шлюшкин УГК жооптуу катчысы. * май [[1923]]-август [[1923]] жыл - Махсумов Баходир Баховиддинович ([[1903]]) УГК жооптуу катчысы * сентябрь [[1923]]-ноябрь [[1923]] жыл - Ванталь, жооптуу катчы * сентябрь [[1924]]-октябрь [[1924]] жыл - Медведев, жооптуу катчы * [[1920]]-[[1921]] жылдар - Алифбоев Арслон ([[1897]]) УГК төрагасы * [[1922]]-сентябрь [[1923]] жыл - Салтанаев Ж. УИК төрагасы * сентябрь [[1923]] жыл - [[1924]] жыл - Туракулов Кодир Туракулович ([[1900]]-[[1960]]) Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасы. == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. [[Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору]]. [[Бишкек]], [[2003]]. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. * Энциклопедия Киргизской ССР, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1982]] году, раздел "Победа Великой Октябрьской социалистической революции в Киргизии", Фрунзе. * Энциклопедия Ошской области, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1987]] году, Фрунзе. * А.Абдугафуров "Видные сыновья Оша", [[2000]] год, город Ош. {{БЕЭС}} == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} == Шилтемелер == * [http://dipkurier.narod.ru/dip45/osh130.htm <small>Ош-уездный город</small>] * [http://slovo.kg/?p=446 <small>Только несколько страниц богатой биографии</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127084306/http://slovo.kg/?p=446 |date=2018-01-27 }} * [http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Andizan_vosst_1898/text2.htm <small>Андижанское восстание 1898 года</small>] * [http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t502.html <small>По проблемам оседания кочевников в Туркестане</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005104951/http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t502.html |date=2016-10-05 }} * [http://www.runivers.ru/doc/territory/368776/ <small>Ферганская область</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416010622/http://www.runivers.ru/doc/territory/368776/ |date=2016-04-16 }} * [https://sites.google.com/site/mileevart/memuary/dmmileevvospominaniasledovatelosskogouezda <small>Д.М.Милеев. Воспоминания. Следователь Ошского уезда</small>] * [http://www.voskres.ru/army/library/belogoloviy.htm <small>Памирская служба Василия Зайцова</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305045325/http://www.voskres.ru/army/library/belogoloviy.htm |date=2017-03-05 }} * [http://www.belogolovy.ru/zaycev/adres.jpg <small>Письмо представителей туземной администрации бывшему начальнику Ошского уезда полковнику Зайцеву март 1906 год</small>] {{Webarchive|url=https://archive.today/20151217180123/http://www.belogolovy.ru/zaycev/adres.jpg |date=2015-12-17 }} * [http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html <small>Памирские письма капитана Зайцева</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222151141/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |date=2015-12-22 }} * [http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru <small>История МВД Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021114112/http://mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru |date=2013-10-21 }} * [http://dipkurier.narod.ru/dip78/pamjat.htm <small>Памяти "Первой ласточки"</small>] * [http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>] * [http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm <small>История Органов Внутренних Дел Кыргызской Республики. История ОВД КР</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314223451/http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm |date=2016-03-14 }} * [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 <small>Центразия Персоны</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |date=2015-11-17 }} * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422802894&archive=&start_from=&ucat=5& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii <small>Ошский отряд Красной гвардии</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |date=2016-03-04 }} * [http://www.foto.kg/istoricheskie-dokumenty/2335-privetstvennyy-adres-ot-zhiteley-goroda-osh-byvshemu-nachalniku-oshskogo-uezda-polkovniku-vn-zaycevu.html <small>Как строился город Ош</small>] [[Категория: Кыргызстан]] [[Категория: Тарых]] [[Категория: Илим]] [[Категория:Орусия]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория: Инсандар]] [[Категория:Коом]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория: Кыргыз таануу]] [[Категория:Ош уезди]] a08ood3zpqn0dc6fbe6oj28qt7l8ee4 Султанов Балтакожо 0 15821 648546 639859 2026-06-19T01:24:32Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648546 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Балтыходжа Султанович Султанов |нукура ысымы = {{lang-uz|Болтиҳожи Султонович Султонов}} |сүрөт = Султанов Балтыходжа.jpg |туурасы = 200px |сүрөттүн баяндамасы = Балтыходжа Султанов |төрөлгөндөгү ысымы = {{lang-uz|Болтиҳожи Султонович Султонов}} |туулган датасы = 1884 |өлгөн датасы = 1919 |туулган жери = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] |өлгөн жери = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] |кесиби = [[Кыргызстан]]дын көрүнүктүү мамлекеттик, саясий жана коомдук ишмери, [[1918]]-[[1919]]-жылдары [[Ош уезди]]нин жетекчисинин орун басары, [[Кыргызстан]]дын Түштүгүндө Советтик бийлик үчүн күрөштүн жетекчилеринин бири, [[Кыргызстан]]дагы жумушчу-дыйкан милициясынын алгачкы уюштуруучусу<ref>[http://archive.ec/lkKL0 <small>«Кыргыздын гиннесс китеби» 78 бет</small>]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын негиздөөчүсү жана биринчи башчысы. |жарандыгы = [[Түркстан]]<br />{{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}} |активдүү жылдары = [[1905]] - [[1919]] жылдары |багыты = |киностудия = |сыйлыктары = |imdb_id = |сайт = }} '''Балтыходжа Султанович Султанов''' ({{lang-uz|Болтиҳожи Султонов}}; (1884—1919) — мамлекеттик, саясий жана коомдук ишмери, 1918-1919-жылдары [[Ош уезди|Ош уездинин]] жетекчисинин орун басары. Азыркы Кыргызстандын түштүгүндө Советтик бийлик үчүн күрөштүн жетекчилеринин бири, Оштогу жумушчу-дыйкан милициясынын алгачкы уюштуруучусу (1918 жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>«Кыргыздын гиннесс китеби» 78 бет</small> |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-08-30 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref>, [[Ош шаары|Ош шаарынын]] [[милиция|милициясынын]] негиздөөчүсү жана биринчи башчысы. == Өмүр баяны == Балтыходжа Султанович Султанов 1884 жылы [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]], миңбашысы молдо Султан Таирбаевдин үй-бүлөсундө [[Ош шаары]]нда туулган. Б. Султанов [[революция]]дан алдын [[Ош шаары]]нын чыгыш бөлүгүн башкарган [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]], миңбашысы молдо Султан Таирбаевдин улук уулу жана [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]], миңбашысы молдо Кудрат Таирбаевдин<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-29 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> иниси болчу. Б. Султанов [[революция]] чейин [[Ош шаары]]нда 15 январь [[1887]] жылы [[Ош шаары]]нда ачылган [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепте]] мугалим болуп иштеген, андан ары бул [[мектеп]] 25 Октябрь болуп атын өзгөртүү. Б. Султанов [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепте]] [[китепкана]] ачты. Бул [[китепкана]] [[Кыргызстан]]дын Түштүгүндө биринчи [[китепкана]] болгон<ref>[http://dipkurier.narod.ru/dip78/pamjat.htm <small>Памяти "Первой ласточки"</small>]</ref>. Б. Султанов - [[Ош уезди]]нде совет бийлигин орнотуу жана бекемдөө учун күрөштүн жетекчилеринин бири. [[Мусулман]] жумушчу жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тарын Ош шаардык Кеңешинин [[түзүүчү]]сү жана уюштуруучуларынын бири (21 август [[1917]] жыл). 3 өлкө Кеңештердин [[курултай]]ынын [[делегат]]ы ([[1917]] жыл). [[Аскер]], жумушчу жана [[дыйкан]] [[депутат]]тарынын [[Ош уезди]] Кеңештин [[депутат]]ы, [[түзүүчү]]сү жана жетекчилеринин бири болгон (16-17 январь [[1918]] жыл). Советтик бийлик орнотуулгондон кийин - [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын негиздөөчүсү, уюштуруучусу жана биринчи башчысы (5 февраль [[1918]] жыл), андан кийин уезд [[тергөө]] [[комиссия]]сы башчысы. Апрель [[1918]] жылы [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССРынын]] түзүүлгонун жарыя кылган 5-Буткул[[түркстан]] Кеңештердин [[курултай]]ынын [[делегат]]ы. [[1917]] жылдын май айы аягында [[Ош шаары]]нда [[РСДРП]] легалдуу топү түзүүлдү. Ага [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], Б.С. Султанов, К. Кабулджанов, [[Сарымсаков, Мухамед Кадырович|М. Сарымсаков]] кирген. [[1918]] жылдын август айына чейин Оштогу [[большевиктер]] [[партия]]лык уюму 26 адамды гана түзгон. [[Фергана облусу]]нун Кеңештердин 6-[[курултай]]ынан (6-7 декабры [[1917]] жыл) кийин уездарда бийлик Кеңештерге өтду жана [[Ош шаары]]нда бийлик Ош Кеңешине өтүшү жөнүндө жарыяланган. [[Мусулман]] жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тардын [[Ош уезди]] Кеңеши чечүүчү добуш укугу менен өзүнүн үч өкүлүн: Б. Султанов, У. Касымханова, [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевти]] уезд Кеңешине киргизди. Кеңештин чечими менен алар жергиликтүү калк [[депутат]]тары деп таанылды. 17 январь [[1918]] жылы кайтадан шайлоо ишке ашырылат жана Б. Султанов [[Ош уезди]] Кеңешин [[большевиктер|большевиктештирүүгө]] катышкан жана ал уезддагы [[пролетариат диктатурасы]] органы болуп калды. [[Ош уезди]] Кеңешинын башында [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]] ([[Ош шаары]]нын [[большевиктер]] уюмунун биринчи төрагасы) жана анын орун басарлары Б.С. Султанов, [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевтер]] турду. Б. Султанов [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиев]] менен бирге уезддик уюмдар менен өнөржай ишканаларында жумушчулардын көзөмөлдөөсүн киргизүү кыймылынын демилгечилери болгон. Советтештирүү [[процесс]]и 5-өлко Кеңештердин [[курултай]]ында бекитилди, 30 апрель [[1918]] жылы [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] түзүүлгөнү жарыяланды, анын курамына [[Кыргызстан]] Түштүгү да кирди. [[Курултай]]дын ишине [[Ош уезди]] Кеңешинын [[делегат]]-[[большевиктер]]и [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], Б.С. Султанов, Л.Н. Гречанинов катышкан. 5 декабрь [[1918]] жылы [[Ош уезди]] кеңеши уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] болуп кайра түзүлдү<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Персоны</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |access-date=2015-12-24 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-24 |archivedate=2015-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 }}</ref>. === [[Ош уезди]] элге [[билим берүү]] тармагын өнүгүcүнө кошкон салымы === Б.С. Султановдун атасы [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары молдо Султан Таирбаев жана анын тай акеси молдо Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-29 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> [[Ош шаары]]нда [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу демилгечилери болгон. Ошол эле убакытта алар [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу жана иштетуу учун чыгымдары боюнча акча каражаттарын беришкен. [[Ош уезди]] бийлиги "Калкты өз эрки менен мектептерди кармоо учун акча каражатын берүүгө даярдыгы, бул тузем калкы өзү жаш муунду [[орус тили]]не окуутуну зарыл болгонун жана пайдасын сезди" деп эсептеди. [[Орус-тузем мектептери]] - бул [[Башталгыч мектеп|мектептин башталгыч билим берүү]], [[Түркстан]] [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|өлкөсун орус администрациясы]] тарабынан XIX кылымда жергиликтүү калктын балдарын окутуу үчүн ачылган. Бул [[мектеп]]тер европалык типтеги биринчи [[мектеп]]тер болуп, аларда [[Түркстан]] жергиликтүү калктын өкүлдөрү дин аралашпаган (светское) [[билим]] алышкан. Бул [[мектеп]]тердин максаты жергиликтүү калктын балдарын [[орус тили]]не окууту, [[европа]] жана орус [[маданият]]арын баалуулуктарга кошулуу, алардын ичинен кийин чиновниктерди даярдоо<ref>{{Cite web |title=Русско-туземные школы служили сближению туземцев с русским населением |url=http://www.ia-centr.ru/expert/321/ |access-date=2015-12-29 |archive-date=2015-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ |dead-url=yes |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ }}</ref>. Бул [[мектеп]]терде [[орус тили]]н окууту биринчи жылынан баштап башталган. 15 январь [[1887]] жылы [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары Султан Таирбаев жана анын бир тууганы Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-29 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> [[Ош уезди]]нин башчысы М.А. Ионов жана [[Түркстан]] өлкөсун бийлиги жардамында Ошто [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеп]] ачышты. [[Мектеп]]те ошондо башчысы В.Ф Орлов, эки аял окутуучу, кийин [[мусулман]] сабаты мугалими Б.С. Султанов жана бир кызматчы иштешкен. Бул [[мектеп]] алгачкы орус-мусулман сабатын көндүмдөрүн гана берген, алар уезд жана волость кенже кызматчыларын даярдоо үчүн зарыл болгон. Ал эми [[1915]] жылы жергиликтүү [[орус-тузем мектептери|орус-тузем окуу жайы]] өзүнүн класстарын жана мугалимдерин санын көбөйтөт. Эгерде мурда бул бир класска жай болсо, анда январь айынан баштап, [[Түркстан]] өлкөсу [[Генерал-губернаторлук|генерал-губернатору]] окуу жайы экинчи классты ачууга жана 1 мугалимди ишке алууга уруксат берди. Ошондо эле уезд башкармалыгы окуу жайын имараттын кеңейтүү үчүн окуу жайына 740 руб. 39 коп акча каражатын бөлүп берди. Аны менен бирге Ошто [[Жадид мектептери|жадид мектеп]] ачылды, анда Балтыходжа Султанов менен саякатчы жана революционер [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбеков]] (тарых мугалими) иштеген. === Совет мезгилинде [[Кыргызстан]]дын Түштүгүндөгү элге [[билим берүү]] тармагын өнүгүшүнө кошкон салымы === Б.С. Султанов революция чейин [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепте]] мугалим болуп иштеген, ошондуктан ал элге [[билим берүү]] тармагына, [[Кыргызстан]]дын түштүгүндө советтик [[мектеп]]тердин өнүктүрүү учун чоң көңүл бурду. Б. Султанов [[Ош облусу]]н элге [[билим берүү]] тармагын өнүгүшүнө чоң салым кошкон. 20 май [[1918]] жылы ал Ошто элге [[билим берүү]] кеңештин түзүүдө активдүү катышкан. [[1918]] жылдын август айында анын түздөн-түз катышуусу менен 95 орундуу биринчи [[бала бакча]] ачылган, [[1918]] жылы [[Ош уезди]]нде 13 [[мектеп]] ачылган, анда 939 балдар жана [[Өспүрүм балдар|өспүрүмдөр]] окууган. Б. Султановтун демилгеси менен ачка балдар жана жетимдер үчүн акысыз тамак уюштурулган. === [[Ош уезди]] [[милиция]]сын уюштуруу жана жетектөө боюнча салымы === [[1918]] жылдын январь айынын аягында Ошто уезд-шаардык элдик [[милиция]]нын уюштуруу боюнча [[аскер]]дик [[комиссия]] түзүүлдү. 5 февраль [[1918]] жылы бул [[комиссия]]нын [[кеңсе]]синде элдик [[милиция]]нын түзүү, аны [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу учун калктан [[конфискация]]ланган [[курал-жарак]]тарды өткөрүп берүү боюнча Оштогу коомдук уюмдардын биргелешкен жыйыны болду. Ош [[партия]]лык уюму уюштурулган элдик [[милиция]]сына өзунун мыкты өкулдөрун жөнөттү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын биринчи башчысы [[Большевиктер|большевик]] Балтыходжа Султанов болду<ref>[http://peesfwb.turmush.kg/ru/news:9301 <small>В Ошском ГУВД отмечают годовщину создания городской милиции</small>]</ref>. Андан сырткары [[Ош уезди]] [[милиция]]сын түзүүдө Балтыходжа Султановдун иниси Насрулла Султанов активдүү катышты эле (Оштун биринчи милиционерлердин бири)<ref>[https://ky.wikipedia.org/wiki/Алгачкы_кыргыз_милициясы <small>Кыргызская милиция (материал из кыргызской Википедии)</small>]</ref>, ал [[Өзбекстан]] ички иштер министринин орун басары [[Султанов, Мухтар Насруллаевич|Мухтар Насруллаевич Султановдун]]<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |access-date=2015-12-29 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 }}</ref> атасы болгон. Совет бийлигин бекемдөө мезгилинде [[милиция]] [[пролетариат диктатурасы]] органы гана эмес, революция жеңиштериң коргоодо турду, [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армияны]] түзүүгө чейин анын функцияларын аткаруу менен, үгүт-массалык жана саясий-[[тарбия]]лык иштерди турмушка ашырды. [[Милиция]] кызматкерлери [[айыл]]дык жана [[болуштук]] [[Революциячыл комитеттер|ревкомлору]] жана [[мусулман]] калкы арасында [[гезит]]тер таркатды. [[Жарандык согуш]] жана ага каршы [[басмачылык]] менен күрөшүү жылдары [[милиция]] функциясын аткарган өзүн-өзү коргоо отряддары жана доброволецтер отряддары түзүлдү. [[Басмачылык]]ка каршы күрөшүүдө [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын башчысы, андан кийин уезд [[тергөө]] [[комиссия]]нын башчысы Балтыходжа Султанов мыктылык көрсөтүү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын негиздөөчүсү Б. Султанов уюштуруу-администрациялык чоң кыйынчылыктар менен кезигишүүгө туура келди. Ош округдук [[милиция]] калыптанышынын мезгилинде [[милиция]] кызматкерлери менен топтоо болгону 75% гана, анын ичинен 80% сабатсыз эле, жүрүү каражаттарынын, [[криминалистика]]лык [[техника]] жоктугу, [[милиция]] кызматкерлери [[Орус-япон согушу (1904–05)|орус-япон согуштун]] убагындагы япон өндүрүшүнүн трофейлик [[мылтык]]тар менен куралданган (КР БМА.Ф.1428.оп.1.д.23.л.23). [[Ош уезди]] кылмыш иликтөө бөлүмүнүн штаты (бул жана милиция толугу менен) аз сандуу болчу. Алсак, [[1 январь]] [[1920]] жылга карата [[Ош уезди]] кылмыш иликтөө бөлүмүнүн 21 кызматкери болгон. === [[Кыргызстан]]дын түштүгүнүн [[маданият]]ын кошкон салымы === [[1914]]-жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилиги астында [[Ош шаары]]нын [[Орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеби]] мугалими [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык кружок]] негизделген.<ref name=autogenerated1>{{Cite web |title=<small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small> |url=http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |accessdate=2015-12-29 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://archive.today/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ }}</ref>. [[Жарандык согуш]]тун убагында Ошко чектеш болгон райондор [[согуш]] майданына айланды. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын башчысы Балтыходжа Султановдун сунушу боюнча [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык труппа]] бул фронттун катышуучусу жана [[РКП(б)|большевиктер партиясынын]] үгүтчүүсү болуп калды. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык труппа]] [[Ош уезди]]нин айылдарында, [[базар]]ларда, аянттарда жана эл көп чогулган башка жерлерде спектаклдер жана [[концерт]]терди коюп, [[басмачы]]лардын кара ниеттерин көрсөттү. Көрүнүктүү [[революция]] ишмерлери Балтыходжа Султанов жана [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбековтор]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык труппанын]] жаш жамаатына бутга турууга жардам берди. Б. Султановдун кудасы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош өзбек театрын]] биринчи негиздөөчүсү жана көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] мындай айтып жүргөн: [[Корбашы]] [[Мадаминбек]] [[Андижан облусу|Андижан]]га жакын жерлерде талоончулук кылып, тургундарга куралдуу кол салып журду. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын башчысы Балтыходжа Султанов жана Ош [[гарнизон]]у [[Андижан облусу|Андижан]] [[аскер]]дик [[гарнизон]]ун [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу учун жардам берууну каалады. Бирок ал жакка куралды кандай жеткирүүгө болот? Бул көйгөйдү [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрын]] [[артист]]тери чечти. Арабаны жасалгалашты, анга [[курал-жарак]]ты жайып коюшту, үстүнөн [[Көрпө-төшөк|төшөктөр]] коюшту. [[Артист]] [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] грим сыйпоолоп жана чоң "ишан"-диний үгүттөөчү болду. Дагы эки актёр анын "муридтери"-шакирттери болуп калды. Өзүнө жакын [[мусулман]]дардын ыйык [[Куран]] китебин коюшту, аны окуп жолго тушту. Араба Ходжаабадга жакындап барганда ок атылганы угулду. Арабаны ондогон [[басмачы]]лар курчооду. Ошондо арабакеч [[басмачы]]ларга бармагы менен "жымжырт" деп белгисин көрсөттү жана парданы тартып койду. [[Басмачы]]лар "ишан" жана анын "шакиртерин" көрүүшту жана жүгүнүүшту. Андан кийин аларды [[Андижан облусу|Андижанга]] чейин урмат менен жеткиришти. [[Курал-жарак]] менен камсыз кылуу үчүн [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|труппанын]] мындай "постановкалары" бир нече жолу кайталанды. === [[Басмачылык]] менен күрөш === [[1918]] жылдын июнь айында [[большевиктер]] [[партия]]лык уюмдун жетекчилиги [[Аношин Александр Григорьевич|Аношин А.Г.]] Султанов Б.С. астында Ошто 70 доброволецтан [[Кызыл гвардия]] отряды түзүлгөн, кийин [[1919]] жылдын июлунда отрядда 160 адам болгон. Отряд тартипти сактаган, көйгөйлүү райондордо калкты нан жана тамак-аш менен камсыз кылган<ref>{{Cite web |title=<small>Ошский отряд Красной гвардии</small> |url=http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |access-date=2015-12-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |dead-url=yes |accessdate=2015-12-24 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii }}</ref>. [[1918]] жылдын июлунда [[басмачы]]лар [[банда]]лары Ошту басып алууга аракет жасашкан. Бирок [[Ош шаары]]ны коргоогон 1-Фергана полктун 70 доброволецы калкты колдоосу менен [[Андижан облусу|Андижан]] [[аскер бөлүгү]]нүн [[аскер]]лери жардамга келгиче чейин туруштук берди жана шаарды коргоой алды. [[Корбашы]] [[Мадамин бек]]тин [[басмачылык]] [[банда]]лары жана К.И. Монстровдун [[Дыйкандар армиясы|кулактык-дыйкан армиянын]] бириккен кошууну өзгөчө коркунуч көрсөтүү, алар [[Фергана облусу]]нда Совет бийлигин кулатуу учун умтулуушту. [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армия]] бөлүгүндөгу [[аскер]]лер саныдан кыйла басымдуулук кылган [[Мадамин бек]] жана К.И. Монстровдун [[банда]]лары күчтөру Ош жана [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абадды]] басып алуу оңунан чыкты жана [[Андижан облусу|Андижанга]] чабуул жасады, анда [[Ош (шаар)|Ош]]-[[Андижан облусу|Андижан]] участогунун [[аскер]]лер штабы жайгашкан. 26 сентябрь [[1919]] жылы Ош бошотулду. [[1918]] жылдын башында жана [[1919]] жылдын аягында Б. Султанов [[Ош (шаар)|Ош]] шаардык милициясынын начальниги болуп иштөө менен өзүн мыкты жетекчи катары айгинелей алган. Ал жумушчу-дыйкандардын да сый-урматына ээ болгон. Б. Султанов ревкомго жана партиялык уюмдарга басмачылар менен каршы күрөшүүчү отряддарды уюштурууга чоң көмөк көрсөткөн. Басмачылардын колбашчысы Халходжа Б. Султановдун башы үчүн чоң суммадагы сыйлык жарыялаган. Эл милициянын жетекчисин калкаласа да бандиттер аны акыры колго түшүрүп, эр жүрөк коммунистти мыкаачылык менен өлтүрүшкөн. Тирүү бойдон аттын куйругуна байлап туруп, тытылган денесин шаардын көчөлөрүндө сүйрөтүшкөн. [[Ош (шаар)|Ош]] милициясынын биринчи начальниги ушинтип курман болгон. Анын ордун кенже иниси Насрулло Султанов басып, [[1919]] жылы [[Ош (шаар)|Ош]] милициясынын ири бөлүкчөсүн, андан кийин [[Сүлүктү]], [[Өзгөн району|Өзгөн]], [[Базар-коргон району|Базар-коргон]] милициясын жетектеген.<ref>{{Cite web |title=<small>Кыргыз милициясынын тарыхы</small> |url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=790451454422268&id=789746151159465 |accessdate=2017-02-27 |archivedate=2017-02-27 |archiveurl=https://archive.today/20170227044043/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=790451454422268&id=789746151159465 }}</ref> Кенже иниси Насрулло Султановтун уулу [[Султанов, Мухтар Насруллаевич|Мухтар Насруллаевич Султанов]] милициянын [[генерал]]-майору, [[Өзбекстан]]дын Ички иштер министринин орун басары ([[1979]]-[[1985]], [[1989]]-[[1991]] жылдары) болуп иштеген. [[1919]] жылы [[Ош шаары]]нын коргоо учурунда Б. Султанов [[басмачы]]лар колунан жырткычтарча аябай өлтүрүүлдү жана Ошто совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгон боордош мүрзөгө биринчи болуп көмүүлдү. Ал [[Ош шаары]]нын борбордук шаардык скверде жайгашкан, [[маданият]] үйүнүн (азыр орус православ чиркөөсү) алдында. "Түбөлүк от" мемориал комплекси [[мрамор]] плитасы астында боордош мүрзөгө [[1919]]-[[1926]] жылдары мезгилиңде курман болгон [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армиянын]] [[жоокер]]лери көмүүлгөн, бул: Балтыходжа Султанов, [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазилходжа Касымбеков]], Балтыхан Бабаджанов, Отабек Тиллабаев, Кузибай Ахмедов, Ахмаджон Юсупджанов, Валерий Бессонов, Петр Павленко, Леонтий Лавода, Александр Пономаренко. Көмүүлгөндөр саны болжол менен 100 кишини түздү<ref>[http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>]</ref>. Бул боордош мүрзөгө мемориал тактайлар менен стилобаттар орнотуулгон. [[1974]] жылы боз [[мрамор]]дон болгон стеланы билдирген [[Эстелик –|эстелик]] ачылган, анда өтмө ассиметрикалык [[Жылдыздар|жылдыз]] оюлган. Анын алдында кара [[мрамор]] плитада Түбөлүк от жагылган. Бул стелада колодон куюп жасалган создор жазылган: "Совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгондорго Түбөлүк даңк". Б. Султановдун сүрөтү [[Кыргыз ССР]] улуттук илимдер [[Академия]]сы тарабынан [[1987]] жылы чыккан [[Ош облусу]]нун Энциклопедиясын 389 бетте жайгаштырылган, ал жөнүндө маалымат 60, 101, 143, 209, 308, 331, 350, 379, 388, 414 беттерде, [[Кыргыз ССР]] улуттук илимдер [[Академия]]сы тарабынан [[1982]] жылы чыккан [[Кыргыз ССР]] Энциклопедиясын 135 бетте, Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору тарабынан [[2003]] жылы чыккан Кыргыз Тарыхы Энциклопедиясы, [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуровтун]] [[2000]] жылы чыккан "Оштун көрүнүктүү инсандары" жана [[Кадыров Ысмайыл (М.Жаныбек)|Ысмайыл Кадыровтун]] [[2008]] жылы чыккан [[«Кыргыздын гиннесс китеби»]]нин 78 бетте китептерде жазылган. Бандиттик топторго каршы айыгышкан күрөшүү кырсыгынан жүздөгөн [[Кыргызстан]]дын [[милиция]] кылмыштууларды издөө кызматкерлеринин жана алардын арасында алгачкы [[милиция]]нын башчылары Балтыходжа Султанов, Атажан Сулейманов, Газыбай Козубаев. [[Кыргызстан]]дын [[тарых]]ында биринчи жумушчу-[[дыйкан]] [[милиция]]нын түзгөндөр аты-жөну түбөлүккө калат. Бул Б.С. Султанов, [[Алиев, Эргеш|Э. Алиев]], [[Орозбеков, Абдыкадыр|А. Орозбеков]], Ж. Шадилов, С. Мураталин, [[Токбаев, Имаш|Т. Токбаев]], [[Көбөков Имаш Кудайбергенович|И. Көбөков]], [[Касымбеков, Санжар|С.Ф. Касымбеков]]<ref>{{Cite web |title=Кр Иим - Мвд Кр<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru |access-date=2015-12-24 |archive-date=2015-11-14 |archive-url=https://archive.today/20151114045614/http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru |dead-url=yes |accessdate=2015-12-24 |archivedate=2015-11-14 |archiveurl=https://archive.today/20151114045614/http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru }}</ref><ref>[http://wikimapia.org/street/17348801/ru/ул-Касымбекова <small>Ош шаарындагы Касымбеков көчөсү</small>]</ref>. Султанов, Балтакожо ([[1884]]–[[1919]]) - мугалим, [[Кыргызстан]]да Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн [[күрөш]]түн катышуучусу. [[Ош шаары]]нда туулган. «[[Мусулман]] жумушчулар менен [[чайрыкер]]лер союзун» уюштуруунун демилгечилеринен. [[1917]]-жылдын декабрынан Ош советинин мүчөсү. [[1918]]-ж. [[Ош шаары]]нда [[милиция]]нын начальниги, андан кийин [[Ош уезди|уезддик]] [[тергөө]] [[комиссия]]нын начальниги болуп иштеген. Элге [[билим берүү]]гө, советтик [[мектеп]]терди көбөйтүүгө көп көңүл бөлгөн. [[Басмачы]]ларга каршы күрөшкө катышкан. [[Революция]]нын душмандары өлтүргөн.<br> == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. [[Бишкек]], [[2003]]. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. * Энциклопедия Киргизской ССР, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1982]] году, раздел "Победа Великой Октябрьской социалистической революции в Киргизии", стр.135. * Энциклопедия Ошской области, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1987]] году, стр.60, 101, 143, 209, 308, 331, 350, 379, 388, 389, 414. * [[Абдугани Абдугафуров|А.Абдугафуров]] "Видные сыновья Оша", [[2000]] год, город Ош. * [[Кадыров Ысмайыл (М.Жаныбек)|Ысмайыл Кадыров]] [[«Кыргыздын гиннесс китеби»]], [[Бишкек]], "Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору", [[2008]] жыл. 216 б., 78 бет.<ref>{{Cite web |title=<small>«Кыргыздын гиннесс китеби» 78 бет</small> |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-08-30 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref> == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} == Шилтемелер == * [http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru <small>История МВД Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021114112/http://mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru |date=2013-10-21 }} * [http://ru.wikipedia.org/wiki/Министерство_внутренних_дел_Кыргызской_республики <small>Министерство внутренних дел Кыргызской Республики</small>] * [http://dipkurier.narod.ru/dip78/pamjat.htm <small>Памяти "Первой ласточки"</small>] * [http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>] * [http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm <small>История Органов Внутренних Дел Кыргызской Республики. История ОВД КР</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314223451/http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm |date=2016-03-14 }} * [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 <small>Центразия Персоны</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |date=2015-11-17 }} * [http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-kөchүrүlsүn <small>«Кыргыздын гиннесс китеби» 78 бет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |date=2018-10-14 }} * [https://archive.today/20170227044043/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=790451454422268&id=789746151159465 <small>Кыргыз милициясынын тарыхы</small>] * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422802894&archive=&start_from=&ucat=5& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii <small>Ошский отряд Красной гвардии</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |date=2016-03-04 }} * [http://peesfwb.turmush.kg/ru/news:9301 <small>В Ошском ГУВД отмечают годовщину создания городской милиции</small>] * [http://for.kg/news-24026-ru.html <small>В Ошском ГУВД отмечают годовщину создания городской милиции</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151224201457/http://for.kg/news-24026-ru.html |date=2015-12-24 }} [[Категория:Ош облусу]] [[Категория:Ош шаары]] [[Категория:Милиция]] [[Категория:Милицияны түзгөндөр]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргыз таануу]] [[Категория:Мамлекеттик ишмерлер]] [[Категория:Кыргызстандын саясатчылары]] [[Категория:Саясатчылар]] [[Категория:Коомдук ишмерлер]] [[Категория:Басмачылык менен күрөшкөндөр]] [[Категория:Кыргызстанда Совет бийлигин орноткондор]] [[Категория:Билим берүү тармагын өнүктүргөндөр]] [[Категория:Жарандык согуштун катышуучусу]] 4w3nalojtb8a3otcihm6rlgrm5m1zzz Нью-Йорк 0 16778 648512 541365 2026-06-18T12:43:11Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648512 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Шаар |кыргызча аталышы = Нью-Йорк |расмий аталышы = New York City |баш ийгени = |сүрөт = New York City at night HDR.jpg |өлкө = АКШ |герб = Seal of New York City.svg |желек = Flag of New York City.svg |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir =N |lat_deg =40 |lat_min =43 |lat_sec = |lon_dir =W |lon_deg =74 |lon_min =0 |lon_sec = |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = штат |област = Нью-Йорк (штат) |таблицадагы област = |аймактын түрү = |аймак = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = мэр |башчысы = [[Блумберг, Майкл Рубенс|Майкл Блумберг]] |негизделген күнү = 1624-жыл |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = [[Жаңы Амстердам]] |берилген статусу = 1653 |аймагы = 1214,9 |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = 3 |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 8 363 710<ref name="population">[http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=adfhimoq&msz=1500&geo=-223 United States of America: largest cities and towns and statistics of their population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113102551/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=adfhimoq&msz=1500&geo=-223 |date=2013-01-13 }} World Gazetteer {{ref-en}}{{ref-de}}{{ref-fr}}{{ref-es}}</ref> |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = 20 610 000 |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = ньюйорктук |убакыт аралыгы = -5 |телефон коду = 212, 718, 917, 347, 646 |почта индекси = 100xx-104xx, 11004-05, 111xx-114xx, 116xx |Commons түрмөгүндө = New York City |сайты =https://www.nyc.gov/ |сайтынын тили = en |сайтынын тили 2 = }} '''Нью-Йорк''' ({{lang-en|New York City}}, <small>IPA:</small> {{IPA|[nuː ˈjɔɹk ˈsɪtɪ]}} <small>же</small> {{IPA|[njuː ˈjɔːk ˈsɪti]}}) — [[АКШ|АКШнын]] ири шаары, дүйнөнүн ири шаарларынын бири. Калкынын саны 8 363 710 адам ([[2010|2010-жыл]])<ref name="population" />, шаар аймагын кошкондо — 20,61 млн. [[Атлантика океаны|Атлантика океанынын]] жээгинде [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] штатынын түштүгүндө жайгашкан. Нью-Йорк XVII кылымда [[Нидерланддар|голландиялык]] колонистер тарабынан негиделген. 1664-жылга чейин шаар «Жаңы Амстердам» деген ат менен белгилүү болгон. [[Файл:BattleofLongisland.jpg|thumb|left|Лонг-Айленд үчүн салгылашуу, Америкалык көтөрүлүштөгү ири карама-каршылык.]] Нью-Йорк 5 аймактан турат: Бронкс, [[Бруклин]], Квинс, Манхэттен жана Статен-Айленд. Негизги маданий жана тарыхый баалуулуктары Манхэттенде орун алган. Алардын ичинде: тарыхый мунаралар (Эмпайр-стейт-билдинг, Крайслер-билдинг), Рокфеллер-борбору, Вулворт-билдинг, көркөм Метрополитен музейи, Метрополитен-Операсы, Соломон Гуггенхайм атындагы искусство музейи (сүрөт), Американын табийгый тарыхый музейи (динозаврлар скелети жана планетарий), легендарлуу «Челси» мейманканасы, БУУ баш-кеңсеси, Гарлем. Нью-Йорк — дүйнөдөгү каржылык, саясий, экономикалык жана маданий борбор<ref>{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2|title=Revealed: Cities that rule the world – and those on the rise|first=Catriona|last=Davies|publisher=CNN|date=10 April 2010|accessdate=11 April 2010}}</ref>. == Нью-Йорк шаарынын тарыхы == Нью-Йорк шаарынын учурдагы аймагында, европейецтердин пайда болушунан көптөгөн жылдар бою Манахаттоу жана Канарси индейлер уруулары жашап келишкен. Бул, Инвуд-Хилл-Парк жана Риверсайд-Парктан табылган жаа окторунун учтары жана башка артефактар менен тастыкталат. Европалык көчүп келүүлөр Манхэттендин түштүк тарабында орун алган Жаңы Амстердам (Nieuw Amsterdam) деген шаарчадан 1626-жылы башталган. 1664-жылы шаарды англиялык кемелер басышат, алардын башында губернатор Стөйвесант болгон, көп өтпөй, шаар, герцог Йоркскийдин ысымынан Нью-Йорк (англ. Жаңы Йорк) деп аталган. 1667-жылкы экинчи англиялык-голландиялык согуштун жыйынтыгы менен голландиялыктар Нью-Йорк шаарын расмий түрдө [[Суринам]] колониясына алмаштырышып, англичандарга беришкен. [[Файл:GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg|thumb|left|Жаңы Амстердам 1664-жыл]] Алгач Көз карансыздык үчүн согушта шаардын учурдагы аймагы салгылашуу үчүн негизги аймак болуп саналган. Бруклин салгылашуусунун негизинде [[Бруклин]]де чоң өрт чыгып, шаардын көпчүлүк бөлүгү өрттөлүп кеткен да, согуштун аягына чейин [[Улуу Британия|Улуу Британиянын]] колуна өткөн, бирок 1783-жылы америкалыктар кайрадан басып алышкан. Англиялыктардын чыгышынын негизинде «Көчүү күнү» деп аталып калган бул күн Нью-Йоркто көптөгөн жылдар бою майрамдалып келген. [[Файл:Hippolyte_Sebron_-_Rue_De_New-York_En_1840.jpg|thumb|Бродвей, болжол менен 1840-жылы.]] Иммигранттардын ири толкуну менен XIX кылымда шаардын калкынын саны кескин жогорулаган. 1811-жылы шаарды кайрадан куруу генералдык планы иштелип чыгып, көчөлөрдүү кеңейтүү иштери жүргүзүлө баштаган. Ал генералдык планга учурдагы Манхэттен да кирген. 1835-жылга, Нью-Йорк калкынын саны боюнча, ал кездеги ири шаарлардын бири [[Филадельфия|Филадельфияны]] басып өтүп Кошмо Штаттардын эң чоң шаары болуп саналган. [[АКШ жарандык согушу|Жарандык согуштун]] негизинде Түштүк менен болгон бекем соода сатык байланыштары жана ошондой эле иммиграциянын өсүшү, Кошуундун жана Конфедерациянын өз жактоочулары тарабынан кайым айтышуунун негизинде американын тарыхындагы жарандык согуштун келип чыгышына алып келген. Согуштан кийин Европадан келген иммигранттардын саны кескин өсүп, Нью-Йорк миллиондогон адамдар үчүн акыркы аялдама болгон, алардын көпчүлүгү Кошмо Штаттарга жакшы жашоонун артынан көчүп келүүгө аргасыз болушкан. 1859-жылы «Нью-Йорк дейли трибюн» америкалык гезитинде жарыяланган «Калк, кылмыштуулук жана пауперизм» деген аталыш менен чыккан макалада, Карл Маркс мындайча жазган: {{цитатанын башы}} <blockquote>адамдардын жашоо тиричилигин жогорулашын төмөндөткөн, ошол эле учурда калктын санынан да алдыга ооп кеткен кылмыштуулуктун жогорулашы, саналуулардын байышы, бул коомдук системанын өзөгүнүн чириндиси.</blockquote>{{цитатанын соңу}} Айрыкча Нью-Йорктогу кылмыштуулуктун өсүп кетиши тууралуу «Геральд Трибюн» гезити кескин сындаган: {{цитатанын башы}} <blockquote>Кылмыштуулук үчүн күрөштө улут оор жеңилүүлөргө учуроодо. Стастистика көрсөткөндөй, кылмышкерлер тарабынан өлтүрүлгөн жана жарадар болгон адамдардын саны, Американын дүйнөлүк согушта жоготкон адамдарынын санынан жогору, ошол эле кезде, бул көрүнүш күндөн күнгө өсүүдө.</blockquote>{{цитатанын соңу}} [[Файл:Manhattan00.jpg|thumb|left|Манхэттандын көрүнүшү, 1873-жыл.]] [[Файл:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b41 441-0.jpg|thumb|Нью-Йорк 1895-ж. Брокгауз жана Евфрондун энциклопедиясынан алынган сүрөт.]] 1898-жылы Нью-Йорк учурдагы чек араларга ээ болгон: ага чейин, ал, түштүк тарабын Манхэттенден жана Бронкстон, Уэстчестер аймагынан (батыш Бронкс 1874-жылы, калган аймагын — 1895-жылы) алган. 1898-жылы жаңы мыйзам долбоорунун негизинде Чоң Нью-Йорк деген аталыштагы жаңы коомлук бирдик түзүлгөн. Жаңы шаар беш аймакка бөлүнгөн. Манхэттен жана Бронкс аймактары, өз аянттарын кеңейтип, шаардын биринчи аймагын жана ага кошуп Нью-Йорк аймагынын калган бөлүгүн түзүшкөн. [[Бруклин]] аймагы Бруклин шаарынан жана бир нече коомдоштуктардан түзүлүп Кингс аймагынын чыгыш бөлугүн ээлеген. Квинс аймагы Квинс областынын батыш бөлүгүн ээлеп, бир нече шаарчаларды жана айылдарды өзүнө камтыган, алардын ичине Лонг-Айленд-Сити, Асторию жана Флашинг кирет. Статен-Айленд аймагы Ричмонд областынын баардык аянтын камтыган. Бул аймактардын ичиндеги бардык шаарлардын жана айылдардын административдик башчылары кыскартылган. Бир жылдан кийин Квинс аймагына кирбей калган Квинс областы, Нассо (Nassau) областы болгон<ref>Насо (Nassau) Нью-Йорк шаарынын курамына кирбейт.</ref> 1914-жылы штаттын мыйзам чыгаруу өкмөтү Бронкс областын түзүшкөн, ал эми Нью-Йорк областы Манхэттендин аянтына чейин кыскартылган. Учурда Нью-Йорктун беш аймагынын аянты жогоруда саналган областардын аянттары менен дал келет. XX кылымдын биринчи жарымында, шаар, өнөр жайдын, соода жана байланыштан дүйнөлүк борборуна айланат. 1904-жылы метро өндүрүшүндө иштеген алгачкы Интерборо Рэпид Трэнзит компаниясы өз ишин баштаган. 30-жылдары Нью-Йорктун көрүнүшүн дүйнөдөгү эң бийик мунаралар өзгөрткөн. [[Файл:Эгиздердин курулушу.АКШ.jpg|thumb|upright|[[Дүйнөлүк соода борбору|эгиздер-мунарасынын]] курулушу. [[1971|1971-жылдын]] жай айларынын башы.]] [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи дүйнөлүк согуштан]] кийин Нью-Йорк дүйнөдөгү шаарлардын лидерине айланган. БУУнун башкы-кеңсесинин Нью-Йоркто курулушу дүйнөдөгү саясий маанидеги шаар экендигин тастыктап турган. Ушуну менен катар эле, шаар калыкынын бир бөлүгү, шаардын четине көчө баштаган, аз болсо да, бул шаардын калкынын санын азайтууга алып келген. Акырында, өнөр-жайдын дана соода сатыктын өзгөрүүсү, [[1970|70-жылдары]] Нью-Йоркто саясий жана экономикалык таңкыстыкты алып келген. <blockquote>Нью-Йорктун бизди таң калтырганы - бул анын «үнү»: полициянын унааларынын добуштары, иттердин тынымсыз үрүшү жана өрт өчүрүү унаалардын добуштары, моторлордун токтобогон үнү, дөңгөлөктөрдүн добушу, такси унааларын чакырган мейманканалардын швейцарлары. (китепти караңыз - «Америка Кошмо Штаттары боюнча 18000 километр», А. Овденко, 1972 г. стр. 3)</blockquote> 80-жылдары акырындык менен өсүү жылдар болгон. Ал эми 90-жылдары расалык карама-каршылардын басаңдашы, кылмыштуулуктун азайышы, шаарга келген иммигранттардын өсүшүнүн жогорулашы менен, Нью-Йорк тарыхта биринчи жолу 8 миллион калктан турган. 90-жылдырдын соңунда курулуш жагынан каржылык тейлөө жаатында чоң жетишкендиктер болгон. Бул болсо, кыймылсыз мүлктүн баасынын кескин жогорулап кетишине алып келген. [[2001-жылдын 11-сентябрындагы террордук чабуулдар|2001-жылдын 11-сентябрында болгон террордук акт]] [[Вашингтон|Вашингтонду]] да тийип өткөн, бирок Нью-Йорк [[Дүйнөлүк соода борбору|эгиздер-мунарасына]] болгон соккудан катуу жаракат алган, андагы түтүн менен чаңдын асманга көтөрүлүшү, мунаралардын калдыктары, калктын жабыркашы жана өрт өз таасирин тийгизбей кеткен жок. Бирок ага карабастан жардыруу аймагын тазалап ирээтке келтирүү пландаштыргандан алда канча тез бүткөн, ошондон бери шаардын планы өзгөргөн. «Эгиздер-Мунарасынын» ордуна курула турган [[Эркиндик Мунарасы]] дүйнөдөгү эң бийик мунаралардын (1776 футов же 532,8 м) бири болот жана анын курулушунун аякташы [[2013|2013-жылы]] пландаштырылууда. == Панорамалар == {{панорама|Panorama Skyline Manhattan Empire State Building.jpg|700px|[[Мидтаун]]}} {{панорама|New York Midtown Skyline at night - Jan 2006 edit1.jpg|700px|[[Мидтаун]]}} {{панорама|Lower Manhattan from Staten Island Ferry Corrected Jan 2006.jpg|700px|[[Төмөнкү Манхэттен]]}} == Географиясы жана климаты == === Географиясы === [[Файл:Ny.terra.600pix.jpg|thumb|Нью-Йорк шаары, TERRA спутнигинен көрүнүшү. Сыйкырдуу жашыл тикбурч — [[Борбордук Парк]], Нью-Йорктун [[Манхэттен]] аралында.]] Нью-Йорк шаары [[Манхэттен]], [[Статен-Айленд]] аралдарынан, батыш бөлүгү [[Лонг-Айленд]] аралынан, кичине түндүкамерикалык материк бөлүгүнөн - (Бронкс) жана нью-йорк жээктеринде жайгашкан бир канча майда аралдардан турат. Нью-Йорк болжол менен 40° түндүк кеңдигинде жана 74° батыш узактыгында жайгашкан. Нью-Йорктун эң бийик чокусу болуп, Статен-Айлендде жайгашкан, бийиктиги 125 м. жеткен Тодт-Хилл дөңү саналат. Статен-Айленд — абдан кеңири, тоолу, жашыл болгон шаардын аймактарынын бири. Манхэттенде тескерисинче, жерлер кымбат жана аз, андыктан анын аймагында көптөгөн бийик мунаралар жайгашкан. Американын каттоо борборунун маалыматтарынын негизинде, шаар аянты 1214,4 км², алардын 785,6 км² — кургактын жана 428,8 км² (35,31 %) — суу. [[2008|2008-жылы]] жүргүзүлгөн америкалык илимпоздордун геологиялык изилдөөлөрүнүн негизинде, түндүккө карай, шаардан 40 километр аралыкта эки геологиялык сынык бар. Эгерде жер титирөө катталса, болжолдуу түрдө 7 баллга чейин жетиши ыктымал. Ошону менен бирге эле, ал сыныктардын кеслиши [[Атомдук электростанциясы|АЭС]]тен алыс эмес жерде. Андыктан, курулуп жаткан мекемелер жана атомлук электростанциялыр кошумча текшерүүлөргө жана бекемдөөлөргө дуушар болууда. === Климаты === Нью-Йорк салыштырмалуу төмөнкү кеңдиктерде турат: мисалы, Нью-Йорк, божол менен [[Стамбул]], [[Мадрид]], [[Ташкент]], [[Баку]] жана [[Бэйжин]] менен бирдей кеңдикте орун алган. [[Көппендин климаттык классификациясы|Көппендин климаттык классификациясына]] таяна урган болсок, Нью-Йорк, нымдуу континенталдык жана намдуу субтропикалык климаттын чектеринде жайгашкан. Жаан-чачындардын түшүшү жыл ичинде бирдей денгээлде сакталган. [[Күн]] нурунун орточо жылдык тийиши - 2680 саат. Шаар, океандын жээгинде жайгашкандыгына карабастан, кышкы жана жайкы температуранын айырмачылыгы чоң, анкени шамал көпчүлүк учурда метерик тараптан согот. Океандин таасири анчалык чоң эмес, бирок, температуранын бир калыптуулугун кармап турат. Температуранын жылуулугунун дагы бир фактору болуп, шаардын инфроструктурасы, башкача айтканда, бийик мунаралардын катар тизилиши шамалдын согушунан сактап, жылуулуктун кармалышына түрткү берет. [[Кыш|Кышында]] Нью-Йоркто орточо температура −2 °C жана +5 °C. Жыл сайын кыш айларында, божол менен 60 см. [[кар]] түшөт. [[Жаз]] жумшак, орточо температурасы 7 °C - 16 °C. [[Жай|Жайында]] Нью-Йоркто салыштырмалуу ысык, орточо температура 19 °C - 28 °C түзөт. Шаар ичиндеги абанын намдуулугунун жогорулашы байкалат. Көпчүлүк убактарда температура 32 °C жетет жана кээ бир учурларда 38 °C ысык болот. [[Күз]] мезгили Нью-Йоркто жагымдуу, температура 10 °C - 18 °C кармалып турат. Бирок Нью-Йорктун температурасын бир калыпта деп айтуу кыйын, кээ бир кыш мезгилинде кар жок, жылуу болсо, жай мезгилинде болсо, тескерисинче мээлүүн шамал үйлөп турат. {{Шаардын климаты |Шаардын_климаты=Нью-Йорк |Булагы=[http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/ny/305801.pdf NOAA] [http://pogoda.ru.net/usclimate/KNYC.htm Аба ырайы жана климат] | Янв_ор=0.3 | Янв_ор_жаан=104.9 | Фев_ор=1.8 | Фев_ор_жаан=80 | Мар_ор=5.8 | Мар_ор_жаан=111 | Апр_ор=11.7 | Апр_ор_жаан=108.7 | Май_ор=16.9 | Май_ор_жаан=119.1 | Июн_ор=21.9 | Июн_ор_жаан=97.5 | Июл_ор=24.7 | Июл_ор_жаан=117.3 | Авг_ор=24.0 | Авг_ор_жаан=107.2 | Сен_ор=20.0 | Сен_ор_жаан=107.4 | Окт_ор=13.8 | Окт_ор_жаан=97.8 | Ноя_ор=8.7 | Ноя_ор_жаан=110.7 | Дек_ор=3.1 | Дек_ор_жаан=100.3 | Жыл_ор=12.7 | Жыл_ор_жаан=1262.1 | Янв_ор_мин=-2.8 | Янв_ор_макс=3.5 | Фев_ор_мин=-1.7 | Фев_ор_макс=5.3 | Мар_ор_мин=1.8 | Мар_ор_макс=9.8 | Апр_ор_мин=7.1 | Апр_ор_макс=16.2 | Май_ор_мин=12.2 | Май_ор_макс=21.6 | Июн_ор_мин=17.6 | Июн_ор_макс=26.3 | Июл_ор_мин=20.4 | Июл_ор_макс=28.9 | Авг_ор_мин=19.9 | Авг_ор_макс=28.1 | Сен_ор_мин=16.0 | Сен_ор_макс=24.0 | Окт_ор_мин=10.0 | Окт_ор_макс=17.7 | Ноя_ор_мин=5.3 | Ноя_ор_макс=12.1 | Дек_ор_мин=0.0 | Дек_ор_макс=6.1 | Жыл_ор_мин=8.8 | Жыл_ор_макс=16.6 | Янв_а_макс=22.2 | Янв_а_мин=-21.1 | Фев_а_макс=23.9 | Фев_а_мин=-26.1 | Мар_а_макс=30.0 | Мар_а_мин=-15.0 | Апр_а_макс=35.6 | Апр_а_мин=-11.1 | Май_а_макс=37.2 | Май_а_мин=0.0 | Июн_а_макс=38.3 | Июн_а_мин=6.7 | Июл_а_макс=41.1 | Июл_а_мин=11.1 | Авг_а_макс=40.0 | Авг_а_мин=10.0 | Сен_а_макс=38.9 | Сен_а_мин=3.9 | Окт_а_макс=34.4 | Окт_а_мин=-2.2 | Ноя_а_макс=28.9 | Ноя_а_мин=-11.1 | Дек_а_макс=23.9 | Дек_а_мин=-25.0 | Жыл_а_макс=41.1 | Жыл_а_мин=-26.1 |}} == Калкы == [[Файл:Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|thumb|[[Кичинекей Италия (Манхэттен)|Кичинекей Италия]] [[Манхэттен]]де.]] Көп убакыт мурда, шаардын басымдуулук көпчүлүгүн Европанын жарандары түзүшкөн: [[XIX кылым|XIX к.]] ортосунда алардын көпчүлүгү - [[ирландецтер]] жана [[немецтер]], ал эми [[XX кылым|XX к.]] башында - [[жөөттөр]] жана [[итальяндыктар]] болгон. [[1940|40-жылдары]] Кошмо Штаттардын расмий эмес борборунун 94% калкын ак жүздүү адамдар түзүшкөн. Бирок этникалык өзгөрүүлөр, европеиддердин шаар четтерине да көчүп келиши менен өзгөрүп турган. «Субурбанизация» деген аталыштагы бул кубулуш массалык түрдө Нью-Йоркто пайда болгон. Шаардын четтеринен көчүп кете баштаган калкты, башка расадагылар түзө башташкан. Акыркы он жылда Нью-Йоркто азиялыктардын көбөйүшү байкалат, айрыкча [[кытайлар]], [[индейлер]] жана [[пакистандыктар]], ошондой эле Латын Американын жана Кариб бассейнинин тургундары. Нью-Йоркко болгон күчтүү толкундуу миграциянын жыйынтыгында, XX кылымдын [[1980|80-жылдары]] шаар калкынын басымдуулук көпчүлүгүн [[латынамерикалыктар]] жана [[афроамерикалыктар]] түзүшкөн. Учурда Ричмонд — ак жүздүү адамдар басымдуу кылган жападан жалгыз аймак болуп саналат. Ал эми анын аймагы көп убакыттан бери «Гарлем филиалдарынан», «кичинекей Италиядан», «Чайнатаундардан», жөөттөрдүн «ист-сайддарынан», «латын кварталдарынын» мозаикасынан турат. Нью-Йоркко көчүп келгендердин чыныгы жүзүн Эллис-Айленддеги Иммигранттар Музейинен көрүүгө болот. Анткени учурда Кошмо Штаттардын жарандарынын болжолдуу 20 миллиону, дал ушул аймакта [[1954|1954-жылы]] орун алган, башкы өткөрүүчү бөлүмдөн катталып өтүшкөн. [[Файл:Chinatown_manhattan_2009.JPG|thumb|[[Манхэттен]]деги [[Чайнатаун (Манхэттен)|Чайнатаун]].]] Иммиграция — шаарлардын кескин турдө өсүүсүнүн башкы фактору болуп саналат. XIX к. [[1870|70-жылдарында]] шаардын тарыхый өзөгүн түзгөн - Нью-Йорк графстосунда, жашоочулардын саны миллиондон ашкан. Ал эми [[1896|1896-жылы]] бирдиктүү Нью-Йорк-Ситини түзгөндө 3,4 млн. жеткен. [[2000-жыл]]ы Нью-Йоркто 8 008 278 адам жашаган, 3 021 588 түрак жай жана 1 852 233 үй бүлө болгон. [[Калктын жыштыгы]] - 10 194,2/км². Шаарда орточо жыштыгы менен 4074,6/км² жерде 3 200 912 турак жай бирдиги бар. Расалык курамы: 44,66 % ак жүздүүлөр, 26,59 % каралар, 0,52 % жергиликтүү американецтер ([[индейлер]]), 9,83 % азиаттар, 0,07 % тынчокеандыктар, 13,42 % башка расадагы адамдар, жана 4,92 % болсо, эки же андан көп расадагы адамдар. Калктын 26,98 % — латынамерикалыктар түзушөт. Шаардын турак жай коомунун кирешеси $38 293, үй-бүлөлөрдүкү — $41 887. Эркектердин орточо кирешеси $37 435, ал эми айымдардыкы $32 949. Калк жанына болгон киреше $22 402. Шаардын 21,2 % калкы жана 18,5 % үй-бүлөлөр кедейлүүлүк сызыгынан төмөн жашашат. Кедей жашаган адамдардын ичинен - 30,0 % 18 жашка жете электер жана 17,8 % 65 жаштан жогору жаштагы улгайган адамдар. 3 021 588 турак жай коомунун ичинде - 29,7 % 18 жашка жете элек балдар ээлик кылышат; 37,2 % бирге жашаган жубайлар; 19,1 % күйөөлөрү жок айымдар; 38,7 % - үй-бүлөсү жоктор. Жаш өзгөчөлүгүнө жараша шаар төмөнкүчө бөлүнөт: 24,2 % 18 жашка жете электер, 10,0 % 18 жаштан 24 жашка чейинкилер, 32,9 % 25 жаштан 44 жашка чейинкилер жана 11,7 % 65 жашттагылар жана алардан өйдө. Ар бир 100 айымга 90,0 мырза туура келет. Жашы 18 жана андан жогору болгон ар бир 100 айымга 85,9 мырза туура келет. == Дин == Шаарда, дүйнөнүн бардык диндеринин жана секталарынын өкүлдөрү жашашат. Сан жагынан алганда хкистиандар менен иудаизм басымдуулук кылат. Нью-Йоркто негизги диндерге тиешелүү бардык мекемелер бар, мечиттер менен кошо<ref>[http://www.ny1.com/content/top_stories/122726/gingrich-blasts-cuomo-over-proposed-wtc-mosque Gingrich Blasts Cuomo Over Proposed WTC Mosque] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807180634/http://www.ny1.com/content/top_stories/122726/gingrich-blasts-cuomo-over-proposed-wtc-mosque |date=2010-08-07 }}{{ref-en}}</ref>. === Нью-Йорк чиркөөлөрү жана сарайлары === {{Бүтө элек-stub}} [[Файл:Stvartannyc-ryangomez.JPG|thumb|upright|[[Ыйык Вардан Сарайы]]]] * [[Иоанна Богослова Сарайы (Нью-Йорк)]] * [[Нью-Йорктогу Ыйык Патрик Сарайы|Ыйык Патрик Сарайы (Нью-Йорк)]] * [[Үчилтик чиркөөсү (Нью-Йорк)]] * [[Ыйык Павел чиркөөсү (Нью-Йорк)]] * [[Грейс-черч чиркөөсү (Нью-Йорк)]] === Православдык сарайлар === * [[Николай сарайы (Нью-Йорк)]] * [[Орус сыйынуучулар сарайы (Бруклин)]] * [[Иоан Крестител Сарайы (Бруклин)]] * [[Сергий Радонеж чиркөөсү (Нью-Йорк)]] * [[Үчилтик чиркөөсү (Нью-Йорк)]] * Cинодал === Армяндар чиркөөсү === * [[Ыйык Вардан Сарайы]] == Экономикасы == [[Файл:NYC_NYSE.jpg|thumb|[[Нью-Йорк фонддук биржасы]] — дүйнөдөгү базар капиталынын өлчөму боюнча ири биржа.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf |access-date=2012-04-24 |archive-date=2013-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130722235155/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf |dead-url=yes |accessdate=2012-04-24 |archivedate=2013-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722235155/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf }}</ref>]] Нью-Йорк - Кошмо Штаттардын жана дүйнөнүн негизги экономикалык борбору. Нью-Йоркту, [[Лондон]] жана [[Токио]] менен катар, дүйнөлүк экономикалык үч борбордун бири деп эсептешет<ref>(en) Sassen, Saskia, ''The Global City: New York, London, Tokyo'', 2001, Princeton University Press, ISBN 0691070636</ref>. Шаардын дүң продуктысы 2007-жылы $1210,2 млрд түзгөн, бул көрсөткүч менен ал АКШ ири мегашаарларынын алдына чыккан<ref>[http://www.usmayors.org/metroeconomies/0608/GMP_Report__June_2008.pdf US Metro Economies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228054104/http://www.usmayors.org/metroeconomies/0608/GMP_Report__June_2008.pdf |date=2008-12-28 }} // usmayors.org {{проверено|10|6|2009}}</ref>. [[Файл:Nasdaq 2.jpg|thumb|left|upright|Жогорку технологиялар компанияларынын биржасы [[Nasdaq|Насдак]].]] [[Файл:Intersection_of_Nassau_Street_and_Broad_Street,_overlooking_Wall_Street_(2005).jpg|thumb|upright|[[Уолл-стрит]] - Американын каржы күчүнүн белгиси.]] Нью-Йорк өлкөнүн жана дүйнөнүн негизги каржы борборлорунун бири, шаарда жайгашкан каржы мекемелер 2008-жылдын аягында дүйнөлүк экономиканын 40% башкарып турушкан<ref name="London vs. New York">{{cite web|url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/Londres-versus-Nueva-York/20080901cdscdimer_3/cdsmer/|title=London vs. New York, 2005–06|format=PDF|publisher=Cinco Dias|accessdate=2008-03-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yQKWnF?url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/londres-versus-nueva-york/20080901cdscdimer_3/|archivedate=2011-08-21|dead-url=no}}</ref><ref name="New York still World's Financial Capital">{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|title=New York still World's Financal Capital, 2005–06|format=PDF|publisher=Marketwatch|accessdate=2007-07-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yRlAPk?url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|archivedate=2011-08-21|dead-url=no}}</ref>. Нью-Йоркту өздөрүнүн баш-кеңсеси жайгашкан шаар болоорун төмөнкү, дүйнөлүк ири компаниялар тандап алышкан, алардын ичинде, [[Citigroup]], [[J.P. Morgan Chase & Co.]], [[American International Group]], [[Goldman Sachs Group]], [[Morgan Stanley]], [[Merrill Lynch]]. Мындай башка, шаарда ири, бирок каржы жаатына тиешеси жок компаниялар да бар, алардын ичине [[Verizon Communications]], [[Pfizer]], [[Alcoa]], [[News Corp.]], [[Colgate-Palmolive]] жана башкалар киришет. Шаарда төмөндөгү биржалар кеңсеси орун алган [[NYSE|Нью-Йорк фонддук биржасы]], [[NASDAQ]], [[Америкалык фонддук биржа]], [[Нью-Йорк соода-сатык биржасы]] жана [[:en:New York Board of Trade|New York Board of Trade]]. Нью-Йорктогу каржы иштери төмөнкү Манхэттенде жайгашкан [[Уолл-стрит]]те борборлоштурулган. Шаардын экономикасынын жогорулашы, жергиликтүү салттык өндүрүштүн иштеп турушу менен да кармалып келет, бирок бул көрүнүш жылдан жылга кыскарууда. Шаардын өндүрүшүнүн негизги булактары болуп:[[унаа куруу]], [[химиялык өнөр жай]], [[мата]] өндүрүү жана азык түлүк саналат. Кирешенин жаңы булактары да тез өнүгүү үстүндө: [[биотехнология]], программалык камсыздандыруу, интернет-бизнес<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/imb/downloads/pdf/whitepaper.pdf|format=PDF|title=Protecting and Growing New York City's Industrial Job Base|publisher=The Mayor's Office for Industrial and Manufacturing Business|month=January|year=2005|accessdate=2008-09-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yT2llP?url=http://www.nyc.gov/html/imb/downloads/pdf/whitepaper.pdf|archivedate=2011-08-21|dead-url=no}}</ref>. Алгач Нью-Йорк американын кино жаатынын борбору болуп турган, убакыттын өтүшу менен гана бул орунду [[Голливуд]] ээлеген, бирок Нью-Йоркто кээ бир көркөм тасмалар жана программалар утурлай чыгарылып турат. Нью-Йорк Кошмо Штаттардын мода борбору болуп саналат, шаарда көптөгөн, дүйнөгө белгилүү [[модельер]]лердин баш-кеңселери жайгашкан. Ошону менен бирге эле шаарда, биринчилерден болуп, жаңы китептер басылмалардан чыгат. Шаарда туристик индустрия жогорку денгээлде өнүккөн. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == <!-- * [http://www.innyc.ru/ Нью-Йорк шаары боюнча орус тилдүү биринчи блог] --> * [http://www.nyc.gov/ Шаардын расмий сайты]{{ref-en}} * [http://nycvisit.com/ Шаардын расмий туристик сайты]{{ref-en}} * [http://wtfoto.ru/imen-nyu-jorka/ Нью-Йоркко тиешелүү ысымдар жана сүрөттөр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113102602/http://wtfoto.ru/imen-nyu-jorka/ |date=2013-01-13 }} [[Категория:АКШ шаарлары]] [[Категория:Нью-Йорк|*]] nanj0gj14spf4m6kvsdjbxsi7fpy13l Макал-ылакаптар 0 24777 648559 558642 2026-06-19T10:26:31Z Aiza31 48028 648559 wikitext text/x-wiki '''Макал-ылакаптар''' [[«Манас» эпосу|«Манаста»]]. Элдик оозеки чыгармачылыкта М.-ы. өзгөчө орунга ээ. Түзүлүшү жагынан кыска жана нуска болуп, айтыла турган ойду таасын чагылдырат. М.ы-да элдин тарыхы, турмуш-тиричилиги, үрп-адаты, салт-санаасы орун алат. Жөнөкөй эле сөздөр турмуштук тажрыйбада элдин элегинен өтүп, нуска болорлук, адамды ойлонторлук накыл сөзгө айланат. Ошентип, М.-ы. адамдын акыл-эсинин энциклопедиясын түзөт. Макал (М.) менен ылакап (Ы.) түзүлүшү, мазмуну, айтылышы боюнча бир-бирине өтө жакын келет жана алардын бири-биринен айырмалануу өзгөчөлүктөрү да бар. М. — адамдардын турмуштук тажрыйбаларынан алынып, алардын философиялык ой-жүгүртүүлөрүн жыйынтыктаган, дүйнөгө болгон көз караштарын билдирген, тарбиялык мааниси курч сөздүү, көркөм элестүү, рифмага жана ритмге ээ кыска чыгарма. Ал сүйлөм, бир-эки сап же бир сабак ыр түрүндө да айтылат. Ы. — кандайдыр бир окуянын негизинде же адамдардын жүрүш-турушунун, мүнөзүнүн өзгөчөлүгүн жыйынтыктап, так, элестүү берилген, өзгөчө чечмеленүүчү тарыхы бар, көбүнчө каймана айтылып, контекстке карата мааниси чечилүүчү кыска, образдуу сүйлөм. М-дагы ой, аягына жеткире айтылса, Ы-та ой кыйыр түрдө айтылып, жыйынтыкты Ы. багытталган адамдын чыгарышы талап кылынат. Кыргыз элинин көркөм энциклопедиясы болгон [[«Манас» эпосу]] М.-ы-га, санат, накыл, нуска сөздөргө өтө бай. Эпостогу М.-ы. ыр саптары менен айкалыша келип, ыргакка ылайык структуралык анча-мынча өзгөрүүгө учурап, сүрөттөлүп жаткан окуянын, көрүнүштүн көркөм, элестүү сүрөттөлүшүнө көмөктөшүп, кошумча маани кийирип турат. «Мурут бар жерде сакал бар Мурунтадан макал бар» ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 2. 15) деген саптардын өзү М. болсо дагы, байыртадан эле элде, элдин сүйүктүү чыгармасы [[«Манас» эпосу|«Манаста»]] М-дын колдонулгандыгын айгинелейт. Ал эми эпостун ар бир вариантынан М.-ы-ды мол жолуктурууга болот: Ар качандан бир качан Жамандын жаны аялуу ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 2. 17). Бадышадан башкага Баркы болбос көөхар таш ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 2. 292). Нелер келип, не кетпейт Эр жигиттин башына ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 2. 151). Туулмак бар, өлмөк бар, Жакшылык менен жамандык Туш-тушунда көрмөк бар ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 2. 18). Адырмак тоого бел керек, Азаматка эл керек ([[Каралаев, Саякбай|Саякбай Каралаев]], «Семетей», 1. 183). Өтүрүк сөз — өлгөн сөз, Жалган айткан жаман сөз ([[Сагымбай Орозбак уулу (Орозбаков)|Сагымбай Орозбаков]], 1. 183). Элди баккан жер өлбөйт, Эр төрөгөн эл өлбөйт (Курама варианты, «Семетей», 312). Өзөндө күйгөн өрт жаман, Өздөн чыккан жат жаман ([[Каралаев, Саякбай|Саякбай Каралаев]], 2. 187). [[«Манас» эпосу|«Манас» эпосунун]] окуяларынын, сюжетинин негизинде пайда болгон, эпостун өзүндө, эл оозунда айтылып жүргөн М.-ы-дын арбын болушу элдин бул чыгарманы терең кадырлагандыгынын бир белгиси. Алсак: «Эрди сайса ким сайды Аты калат [[Манас баатыр|Манаска]]» ([[Каралаев, Саякбай|Саякбай Каралаев]], 2. 34) же болбосо [[Тайбуурул|Тайбуурулдун]] тартуу болуп кеткени, Семетейдин ажалынын жеткени; Чубактын кунундай чубалган иш; Ногойдон нойгут кем бекен, Чубактан [[Манас баатыр|Манас]] эр бекен?; Манас, [[Манас баатыр|Манас]] деп койсо барбая түшөт экенсиң, чала үйлөгөн чаначтай, дардая түшөт экенсиң; Көкөтөйдүн ашы — көп чатактын башы жана башкалар көптөгөн М.-ы. эпостун сюжетинин негизинде келип чыккан. Ы-ка караганда М-да дидактикалык маани күчтүү болот. Экөөнүн бири-биринен дагы бир айырмасы Ы-тын келип чыгыш тарыхы болгондугунда. Мисалы, Чубактын кунундай чубалган иш деген Ы. көпкө бүтпөй адамды убара кылган иш туурасында айтканда колдонулат. Эпостогу М.-ы. чыгарманын көркөмдүгүн арттырып, мазмунун байытуу менен чоң тарбиялык мааниге да ээ. Алар элдин дүйнөгө болгон көз карашын, басып өткөн тарыхын, эстетикалык түшүнүктөрүн чагылдырып, турмушту терең билүүгө, таптык сезимин ойготууга, курч, көркөм сөздөр менен куралдандырууга, аларды пайдалана билүүнү үйрөтүүгө жардам берет. == Колдонулган адабияттар == *[["Манас" энциклопедиясы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4 [[Категория:Манас эпосу]] * [https://ene-tilim.online/makaldar Эне тилим — кыргыз макалдары жана лакаптары орус жана англис тилдерине которулган] 1yroueyydcxdkuyftbpmp028397dpgx Облигация 0 33009 648533 375772 2026-06-18T17:15:36Z Arden.crimson 48020 Чыгаруу 648533 wikitext text/x-wiki '''Облигация''' ({{lang-la|obligatio}} – милдеттенме) – облигация ээсинин аны чыгарган жактан анда каралган мөөнөттө өз наркын же теңдештик мүлкүн ала тургандыгын күбөлөндүрүүчү баалуу кагаз. О. анын ээсине О-нын өз наркына белгиленген пайызын алуу укугун же дагы башка мүлктүк укуктарды берет. О. көрсөтмөлүк же аталмалык, эркин жүгүртүлүүчү же жүгүртүү алкагы чектелген болушу мүмкүн. == Чыгаруу == Облигациялар мамлекеттик органдар, кредиттик мекемелер, компаниялар жана наднационалдык институттар тарабынан алгачкы рыноктордо чыгарылат.<ref>{{Cite web|title=International Securities Identification Number|url=https://www.isin.net/bonds/|accessdate=2026-06-18|work=www.isin.net}}</ref><ref>{{Cite web|title=Your guide to bond issuance and loan transactions|url=https://www.nordea.com/en/news/your-guide-to-bond-issuance-and-loan-transactions|accessdate=2026-06-18|work=www.nordea.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Main Types Of Bonds Advantages Of Bonds|url=https://www.quintet.lu/media/2ongjj2t/factsheet-investing-in-bonds.pdf|accessdate=2026-06-18|work=www.quintet.lu}}</ref> Облигацияларды чыгарууда эң кеңири тараган ыкма — андеррайтинг.<ref>{{Cite web|title=Underwriting Explained: Types, Processes, and Benefits|url=https://www.investopedia.com/terms/u/underwriting.asp|accessdate=2026-06-18|work=www.investopedia.com}}</ref> Андеррайтинг учурунда бир же бир нече брокердик фирмалар же банктардан турган синдикат эмитенттен облигациялардын бардык тиражын сатып алып, аларды инвесторлорго кайра сатышат.<ref>{{Cite web|title=What is the Role of the Syndicate?|url=https://www.debtbook.com/learn/blog/role-of-the-syndicate|accessdate=2026-06-18|work=www.debtbook.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Series 7 Exam Prep - How to Master Municipal Bond Underwriting|url=https://securitiesce.com/blog/mastering-municipal-bond-underwriting/?srsltid=AfmBOoqg7OpeifBO59IWWeAEMhgisxqxFaPtVSagXpD6I5iI0uP878Dv|accessdate=2026-06-18|work=securitiesce.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chapter xii international bond markets|url=https://www.bauer.uh.edu/rsusmel/7386/ln12.pdf|accessdate=2026-06-18|work=www.bauer.uh.edu}}</ref> Брокердик фирма облигацияларды акыркы инвесторлорго сатуу мүмкүн болбошу коркунучун өзүнө алат. Алгачкы чыгарууны букраннерлер уюштурат; алар облигацияларды жайгаштырып, инвесторлор менен түз байланышты камсыздап, облигация чыгарган тарапка мөөнөттөр жана чыгаруу баасы боюнча консультант катары кызмат кылышат. Букраннер эмиссияга катышкан бардык андеррайтерлердин ичинен жарнама жарыяларында биринчи көрсөтүлөт; бул жарнамалар адатта коомчулукка облигация чыгарылышы жөнүндө кабарлоо үчүн колдонулат. Букраннерлердин андеррайтингге даярдыгы облигациянын чыгаруу шарттары боюнча кандайдыр бир чечим кабыл алынардан мурун талкууланышы керек, анткени облигацияларга болгон суроо-талап чектелиши мүмкүн. Андан айырмаланып, мамлекеттик облигациялар адатта аукцион аркылуу чыгарылат. Кээ бир учурларда облигацияларды сатып алууга жөнөкөй жарандар да, банктар да талап кыла алышат. Башка учурларда болсо облигацияларды сатып алууга жөн гана маркет-мейкерлер талап кыла алышат. Облигациянын жалпы кирешеси облигациянын шарттарына да, төлөнгөн баага да көз каранды. Купон сыяктуу облигациянын шарттары алдын ала белгиленет, ал эми баа рынок тарабынан аныкталат.<ref>{{Cite web|title=Securities Valuation|url=https://online.jkshahclasses.com/admin/storage/free_resources/Security_Valuation_2_Revision.pdf|accessdate=2026-06-18|work=online.jkshahclasses.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Everything you need to know about bonds|url=https://www.home.saxo/learn/ways-to-trade/bonds|accessdate=2026-06-18|work=www.home.saxo}}</ref> Облигациянын чыгаруу баасы адатта анын номиналдык наркынын деңгээлинде коюлат; адатта бул бир облигация үчүн 100 же 1000 АКШ долларын түзөт.<ref>{{Cite web|title=Securities Bond: Definition, How It Works & Why It Matters|url=https://www.insuranceopedia.com/definition/4124/securities-bond|accessdate=2026-06-18|work=www.insuranceopedia.com}}</ref> Гарантталган эмиссия учурунда андеррайтерлер андеррайтинг үчүн акы алышат.<ref>{{Cite web|title=What is Underwriting Fee?|url=https://www.joinarc.com/glossary/what-is-underwriting-fee|accessdate=2026-06-18|work=www.joinarc.com}}</ref> Көп учурда кичине тираждарда колдонулуп, ушул чыгымдардан качууга мүмкүндүк берген альтернатива — облигацияларды жеке жайгаштыруу. Түздөн-түз сатып алуучуларга сатылган облигациялар облигациялар рыногунда соодаланбашы мүмкүн. Тарыхый жактан караганда, альтернативдүү практика катары насыя алган өкмөт белгилүү бир мөөнөт ичинде, адатта туруктуу баада облигациялар чыгарган, жана конкреттүү күндөгү сатуу көлөмү рыноктук шарттарга жараша болгон. Муну «кошумча чыгаруу» же «облигацияларды кошумча чыгаруу» деп аташкан. == Шилтемелер == <references /> == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] pwec2b7tckpkbn36zmvsqd1e8cdjn66 Пахтачылык 0 60062 648532 647798 2026-06-18T16:24:26Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648532 wikitext text/x-wiki [[Файл:CottonPlant.JPG|right|thumb|280px|Пахта]] '''Пахтачылык''' – дыйканчылыктын гозо эгип, пахта сырьёсун даярдоочу тармагы. Пахтачылык палеолит доорунан (б. з. ч. 15–30 миң жыл илгери) бери белгилүү. Пахта адегенде [[Индия]] менен [[Кытай|Кытайда]] пайда болуп, андан [[Египет|Мисирге]], кийинчерээк Закавказьеге (б. з. [[III кылым|III кылымында]]), Орто Азияга (б. з. [[V кылым|V кылымында]]) таралган. [[Көз карандысыз Мамлекеттердин Шериктештиги|КМШ]] өлкөлөрүндө [[Орто Азия]] республикаларында (анын ичинде [[Кыргызстан|Кыргызстанда]]), [[Казакстан|Казакстандын]] түштүгү жана [[Азербайжан|Азербайжанда]] эгилет. Пахта өстүрүү технологиясы которуштуруп эгүүнүн негизинде жүргүзүлөт. Пахта менен [[Беде|бедени]] жана пахта менен [[Күн карама|күн караманы]] алмаштырып эгүү кеңири таралган. Жер семирткич чачуу, андагы заттардын айкалышы пахта эгилүүчү аймактагы топурактын курамына, аба ырайына, пахтанын сорту менен түшүмдүүлүгүнө жараша болот. 1 г пахта сырьёсун алуу үчүн топурактын курамында орточо 50–60 кг азот жана калий кычкылы, 12–20 кг фосфор ангидриди болуш керек; ичке булалуусу үчүн бул жер семирткичтер 20–25%ке көбүрөөк талап кылынат. Пахта топурактын туруктуу температурасы 12–14°Сге жеткенде, 10 күндүн ичинде эгилет. Пахтага курт-кумурскалардын 200дөн, отоо чөптөрдүн 70тен ашык түрү зыян келтирет. Пахта түшүмү дефолиация же десикация жүргүзүлгөндөн кийин жыйналат. Пахтачылыктын теориялык негизин өсүмдүк анатомиясы, морфологиясы, физиологиясы, генетика, систематика, ботан. илимдер түзөт. Пахта жөнүндөгү алгачкы эмгек [[XV кылым|XV кылымда]] пайда болгон. [[XVIII кылым|XVIII]] кылымда К. Линней пахтанын 4 түрүнө (африкаазия, перу, инди-кытай жана мексика пахталарына) илимий мүнөздөмө берген. Парфюмерияда пахта нотасы "тазалык жыттары" деп аталган топто колдонулат.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://duhiszapakhomchistoty.ru/ |accessdate=2025-03-10 |archivedate=2025-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619095930/https://duhiszapakhomchistoty.ru/ }}</ref> [[Категория:Кесип]] [[Категория:Айыл чарба]] ==Колдонулган адабияттар== * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9 qhx7tyxsm6h7fono2vzpacptuo2zdbz Уринбой Рахмонов 0 72679 648552 517358 2026-06-19T07:01:38Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 12 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648552 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Уринбой Рахмонов |нукура ысымы = Ўринбой Раҳмонов |сүрөт =|Urinb |туурасы = 200px |сүрөттүн баяндамасы = Уринбой Рахмонов театрдын негиздөөчүсү |төрөлгөндөгү ысымы = Ўринбой Раҳмонбердиевич (Шерғозиевич) Раҳмонов |туулган датасы = 1910 |өлгөн датасы = 1980 |туулган жери = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] |өлгөн жери = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] |кесиби = [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[артист]]и жана [[акын]] |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Орусия империясы}}<br />{{Өлкө желеги|СССР}} |активдүү жылдары = [[1927]] — [[1958]] жылдары |багыты = Театр [[артист]]и |киностудия = |сыйлыктары = |imdb_id = |сайт = }} '''Уринбой Рахмонбердиевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Ўринбой Раҳмонов}}; ([[1910]]-[[1980]]), [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] - [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССР]] - [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]], ал [[Кыргызстан]]дын маданиятын жана көркөм өнөрүн өнүктүрүүгө зор салым кошкон, Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы. == Өмүр баяны == '''Уринбой Рахмонов''' 4 март [[1910]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчыларды үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылынын негиздөөчүсү болчу, [[Ош шаары]]нын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрынын]] биринчи негиздөөчүсү, уюштуруучусу, биринчи директору жана корком жетекчиси, Кыргызстанда жаңы мамлекеттүүлүктүн түптөлүшүнүн башында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кара кыргыз автономиялуу областы|Кара-Кыргыз автономиялуу областын]] түзүүдө активдүү роль ойногон. Уринбой Рахмонов 17 жашга толгондо, ал [[1927]] жылы өзүнүн чыгармачылыгын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрында]] баштаган. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош драма театрында]] артист болуп иштеген, мындан тышкары, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрды]] калыптануу жана уюштуруу оор жылдарда кошумча он кызмат ордун аткарган: режиссер жардамчысы, [[драматург]], обончу, музыкант, суфлёр, [[сүрөтчү]], гримёр, [[ырчы]], [[акын]], ал чакан пьесалар жана обондор учун ырлар жазган. Ошол обондорга [[Кыргыз ССР]]инин эл артисти, биринчи аял бийчи [[Моминова, Разияхан|Розия Муминова]] бийлеген<ref>{{cite web|title=Они стояли у истоков|url=[https://archive.is/ZiH72]|accessdate= 20 сентября 2015|publisher=ЭхоОша|date=2011-06-11 |author=Рахмонов, Д.|archiveurl= |archivedate=|quote=}}</ref>. [[1934]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] жамаатын курамында [[Ленинград]], [[Москва]], [[Ташкент]] шаарларында биринчи гастролдорундо катышкан. [[1934]] жылдын августунда театралдык жамааттын курамында 70 адам [[Ленинград]] шаарына гастролдорго барды. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] репертуары "Фархад менен Ширин", "Лейла менен Маджнун" жана башка өзбек пьесалары тузду. [[Ленинград]]дын искусство сүйүүчүлөру [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] чыгыштарын жакшы кабыл алышты, ошондуктан узак эмеске пландаштырылган бул гастролдор дээрлик бир айга созулдуу. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдын]] жамааты чыгармачыл жолугушууларды ишканаларда, окуу жайларында, укмуштуу [[«Аврора» (крейсер)|"Аврора" крейсерда]] жүргүздү. Бардыгы болуп 22 [[концерт]] беришти. Гастроль аягында артисттерди [[Ленинград]] партия обкомунун биринчи катчысы Сергей Миронович Киров кабыл алды, ал белгилегендей, коюлган спектаклдер жана концерттер [[ленинград]]дыктарга чоң таасир кылды жана алардын эсинде калат. Жолугушууга Уринбой Рахмонов, А. Насриддинов, Кадыржан Хамидов, З. Умаров, Гуламжан Исраилов, Б. Махмудов, Тожихон Хасанова, [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]], Р. Ахмедов, Б. Ортиков, И. Худайбердиев, Зиямиддин Шакиров, Лутфулло Ходжаев, Р. Мухаммаджанов, Ж. Юсупжанов, Ж. Мухаммаджанова, Д. Каюмов, П. Салиев жана башкалар катышкан. Жолугушуунун аягында алар С.М. Киров менен сүрөткө түшүүштү. С.М Киров өлгөндөн кийин [[1937]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрге]] С.М. Кировдун аты коюлду. [[1934]] жылы [[Ташкент]]те пахтакер алдыңкылардын чогулушу өткөрүлгөн. [[Өзбек ССР]] [[Борбордук аткаруу комитети]] президиумдун төрагасы [[Ахунбабаев Юлдаш|Юлдаш Ахунбабаевтын]] чакыруусу боюнча [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдын]] жамааты слёт катышуучуларыне [[концерт]] коюу үчүн [[Ташкент]]ке барды. Слёт катышуучулары обончу [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаевдун]], артисттер Уринбой Рахмоновдун, [[Моминова, Разияхан|Р. Муминованын]], Т. Хасанованын, [[Маидова, Лайлихан|Л. Моидованын]], К. Хамидовдун, Ж. Исраиловдун чыгыштарын кулак тундурган кол чабуулар менен кабыл алды. [[1934]] жылы Уринбой Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] курамында [[Москва]] гастролдорунда эле катышкан. 26 май-4 июнь [[1939]] жылы [[Москва]]да кыргыз искусствосунун I декадасында катышкан жана чыгармачылык топ катышуучулары [[Калинин, Михаил Иванович|М.И. Калинин]] менен жолукту<ref>[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=1& Биографии знаменитостей]</ref>. [[1939]] жана [[1940]] жылдары [[Бишкек (шаар)|Фрунзе шаарында]] гастролдордо катышкан. [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун башынан бери театрдын көптөгөн артисттери өз ыктыяры менен согушке барды. Согушта Уринбой Рахмонов оор жараат алгандан кийин, [[Ош шаары]]на жиберилди. Ал 1942-жылы театрдын көркөм жетекчиси болуп дайындалды жана театрды 1949-жылга чейин жетектеген. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] мезгилинде [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] [[артист]]тери фронттордо болуп жана жоокерлерге мекенчилдик спектаклдер койду. Уринбой Рахмонов, Б. Хасанова, Э. Бутаева, М. Атабаев жоокерлерди эрдикке чакырды. Бул жылдары сахнада Уринбой Рахмонов тарабынан Камил Яшиндын "Бороон", "Оккупанттерге өлүм!", Сабир Абдулланын "Курбан Умаров", Уйгундын "Жашоо ыры", Билль-Белоцерковскийдын "Чек арачылар" , [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчуктун]] "Фронт" чыгармалары коюлду. Театралдык жамаат эмгекчилердин массасын аскердик-патриоттуулук духунда тарбиялоого чоң салымын кошкон. Театралдык жамааттын чыгармачылык потенциалын ачып берүү үчүн сахнага Уринбой Рахмонов тарабынан коюлган Хамзанын "Бай жана батрак", "Майсаранын жоруктары", [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёвдун]] "Любовь Яровая" [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллердын]] "Алдоо жана сүйүү", С. Абдулланын "Тахир менен Зухра", М. Ордубадинын "5 сомдук келин", Хуршидтын "Фархад менен Ширин", К. Яшиндын "Гулсара", Уйгундын "Жаз", "Алтынкуль" чыгармалары чоң ролду ойноду<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386185035 Центразия Персоны]</ref>. Уринбой Рахмонов [[1949]]-[[1954]] жылдары [[Кара-Суу району]]нун [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] кеңешинин төрагасы [[1954]]-[[1965]] жылдары [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылында]] [[Почта байланыш түйүнү|почтанын]] башчысы болуп иштеген. [[1965]] жылдан соода системасында иштеген. Бирок, [[1949]] жылы ал [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдан]] жумуштан кеткен болсо да, буга карабастан [[1958]] жылгача штаттан тышкары, жумуштан кийин [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрда]] башкы жана эпизодик ролдорду ойноду. Көрүүчүлөр жана сынчылар ал аткарган "5 сомдук келин" драмасындагы ата, немец офицеринын жана башка чыгармалардагы ойногон башкы ролдорун белгилеп кетишкен. Уринбой Рахмоновдун [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] түзүүгө жана [[искусство]]го кызмат кылууга сиңирген эмгеги [[2010]] жылы чыккан [[Абдугани Абдугафуров]]тун "Ош академик театры" китебинде 1 жана 3-беттеринде чагылдырылган, 42 бетте [[1940]] жылдагы театр афишасынын актёрлор тизмесинде № 19 астында анын аты жана фамилиясы көрсөтүлгөн. Бош убактысында ал озу туулган жана өмүрүнүн аягына чейин жащшаган [[Ош шаары]]ны жана [[Сулайман-Тоо]]ну атагын чыгарган ырларды жазган. Анын көпчүлүк туугандары [[искусство]] жана [[маданият]] ишмерлери болуу себеби, акын Ходжаназар Хувайдо ([[1704]]-[[1780]]) алардын тууганы. Уринбой Рахмонов карылык убагында [[Ош шаары]]ндагы [[Сулайман-Тоо]]сунда жайгашкан [[Бабур Захиреддин Мухаммад|Бабур]]дун уйун карачу жана аны жайлуу кылды. [[Сулайман-Тоо]]суна качан көтөрүлгөндө ар жолу, ал өзу менен эки челек сууну алып жана өзу отургузгон дарактарды сугарган. Көп ырлары гезиттерде жарыяланган. 12 баланы тарбиялады. Улук уулу [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы Рахмонов]] эле [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Киров атындагы Ош драма театрында]] иштеди жана үч кинофильмда эпизодик роль ойногон. Башка уулу [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек палван Рахмоновда]] жашоосун [[искусство]]го кызмат кылууга багыштады жана ал [[Өзбекстан]]дагы [[Калдиргоч цирк труппасы|"Калдиргоч" (Чабалекей) үлгүлүү цирктик труппанын]] көркөм жетекчиси болуп иштейт<ref>{{Cite web |title=Актёрская династия |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}</ref>. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы, кийин Кызыл-Кыштак айылындагы почта бөлүмүнүн башчысы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен 1953-жылы 3 айылдык кеңеш - Кызыл-Кыштак, Шуро жана Ишкаван бириктирилген. Бириктирилген Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы болуп Уринбой Рахмонов 1954 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешин «Шуро» колхозунун төрагасы Эшонхон Рахмонов 1954 жылдан 1968 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен жана анын жетекчилигинде Кызыл-Кыштак айыл аймагынын [[Жаңы-Турмуш (Кара-Суу району)|Жаңы-Турмуш]], Сураташ, Бешкапа, [[Коммунист, Кара-Суу району|Коммунист]], Керме-Тоо, [[Кызыл-Байрак (Кара-Суу району)|Кызыл-Байрак]], Ишкаван айылдарында жаңы жерлер өздөштүрүлгөн. Азыр ал жерлерде он миңдеген адамдар жашайт. [[Кыргыз Республикасынын президенти|Кыргыз Республикасынын Президентинин]] 2023-жылдын 29-декабрындагы жарлыгы менен Кызыл-Кыштак айыл аймагынын аймагы [[Ош|Ош шаарынын]] курамына киргизилген. Уринбой Рахмонов [[Ош облусу]]нун, [[Ош шаары]]нын, [[Кара-Суу району]]нун Кенештеринин [[депутат]]ы жана бир нече жолу [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] Кеңешинин [[депутат]]ы, Ош облусунун обкомунун, Кара-Суу райкомунун бюросунун мүчөсү болуп шайланган. == Театрдагы чыгармачылыгы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Название ! Оригинальное название {{lang-uz}} ! Автор |- | 1927 || Друзья || Ўртоқлар || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1928 || Внутри || Ичкарида || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1929 || Халима || Ҳалима || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1929 || Ажи-ажи || Ажи-ажи || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1930 || Истории на хлопковом поле || Пахта шумғиялари || Умаржон Исмоилов |- | 1931 || [[:ru:Женитьба (пьеса)|Женитьба]] || Уйланиш || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1932 || Переводчик || Тилмоч || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1933 || [[:ru:Аршин мал алан]] || Аршин мол олон || [[Узеир Гажибеков]] |- | 1934 || [[:ru:Ревизор (комедия)|Ревизор]] || Ревизор || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1935 || История заговорила || Тарих тилга кирди || [[:ru:Сафаров, Назир Сафарович|Назир Сафаров]], Зиё Саид |- | 1935 || Сожжём || Ёндирамиз || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1936 || Вместо смерти || Ўлим ўрнига || [[:ky:Жусуп Турусбеков|Ж. Турусбеков]] |- | 1936 || [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|Любовь Яровая]] || Любов Яровая || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1936 || Комсомольский взвод || Комсомол взводи || Тожизода |- | 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]] |- | 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид |- | 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] |- | 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1939 || Пограничники || Чегарачилар || [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] |- | 1939 || Бай и батрак || Бой ила хизматчи || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1939 || [[:ru:Тахир и Зухра|Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1940 || Холисхон || Холисхон || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1940 || Буран || Бўрон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1941 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М.Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1941 || [[:ru:Лейли и Маджнун|Лейла и Маджнун]] || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1941 || Курбан Умаров || Қурбон Умаров || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1942 || Смерть захватчикам! || Ўлим босқинчиларга! || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1942 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1942 || [[:ru:Фронт (пьеса)|Фронт]] || Фронт || [[:ru:Корнейчук, Александр Евдокимович|Корнейчук]] |- | 1943 || Даврон ата || Даврон ота || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1943 || Зафар || Зафар || Умаржон Исмоилов |- | 1944 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1944 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин || [[:ru:Ордубади, Мамед Саид|М. Ордубади]] |- | 1945 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров |- | 1947 || Весна || Навбаҳор || [[:ru:Уйгун]] |- | 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид |- | 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || [[:ru:Уйгун]] |- | 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин |- | 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан |- | 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам |- | 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] |- | 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон |- | 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар |- | 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] |- | 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла] |- | 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов |- | 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]] |- | 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин |- | 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов |- | 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]] |- | 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан |- | 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров |- |} * [[1927]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Достор». * [[1928]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ичиндеги». * [[1929]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Халима», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ажи-ажи». * [[1930]] жыл - Умаржон Исмоилов «[[Пахтачылык|Пахта]] талаасындеги тарыхтар». * [[1931]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] «Үйлөнүү». * [[1932]] жыл - [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] «Котормочу». * [[1933]] жыл - [[Узеир Гажибеков]] "Аршин мал алан". * [[1934]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшеруучу". * [[1935]] жыл - Назир Сафаров, Зиё Саид «Тарых сүйлөөйт», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Өрттөөйбуз». * [[1936]] жыл - [[Турусбеков Жусуп|Ж.Турусбеков]] [[Ажал ордуна (драма)|«Ажал ордуна»]], [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|"Любовь Яровая"]], Тожизода «Комсомолдук взвод». * [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш.Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы». * [[1939]] жыл - [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] «Чек арачылар», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Бай жана батрак», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[:ru:Тахир и Зухра|"Тахир менен Зухра"]]. * [[1940]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Холисхон», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Бороон». * [[1941]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид [[:ru:Лейли и Маджнун|"Лейли менен Меджнун"]], [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Курбан Умаров». * [[1942]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Оккупанттарга өлум!», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Майсаранын жоруктары», [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчук]] "Фронт". * [[1943]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар». * [[1944]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Нурхон», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин». * [[1945]] жыл - Уйгун «Жашоо ыры». * [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири». * [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1948]] жыл - [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль». * [[1949]] жыл - З.Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]]. * [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]]. * [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж.Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун». * [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана». * [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон». * [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры». * [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы». * [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З.Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И.Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз». * [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен». Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан. == Жеке жашоосу == * Атасы - [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди ажы Мадазимов]] ([[1875]]-[[1933]]) - [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н негиздөөчүсү, биринчи директору, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. * Энеси - Бибихон ([[1884]]-[[1922]]) Уратепа шаарында төрөлгөн. * Жубайы - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]) [[Анжыян (шаар)|Андижан шаарында]] төрөлгөн. * Балдары: [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы]] ([[1941]]), Дилоромхон ([[1943]]), [[Рахмонов, Давлатбек Уринбоевич|Давлатбек]] ([[1949]]—[[2006]]), [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек]] ([[1952]]), Бахридилхон ([[1954]]), Донишбек ([[1957]]), Дилфузахон ([[1960]]), Сталин ([[1962]]), Махфузахон ([[1964]]), Дилрабо ([[1971]]). * Жээндери: [[:uz:Azizullo Izzatullayev|Азизулло Иззатуллаев]], [[:ru:Касымов, Анвар Махмудович|Анвар Косимов]], ырчы Мухаммадкарим Соипов. * Туугандары: [[:ru:Ходжаназар Хувайдо|Хужаназар Хувайдо]], [[Абдуллаев, Хабиб Мухамедович|Хабиб Абдуллаев]] * Кудалары тарабынан туугандары: [https://24.kg/obschestvo/73205_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Султан жана Кудрат Таирбаевдер]<ref>{{Cite web |title=Памирские письма капитана Зайцова |url=http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2019-12-25 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-25 |archivedate=2020-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2351438128427184 Тоирбоев Султон мингбоши]</ref>, [[Балтакожо Султанов]], [[Иззат Султанов|Иззат Султан]], [[Султанов Мухтар Насруллаевич|Мухтар Султанов]], [[Мамадали Курбанов]], [[:ru:Косимов, Махмуд Тожикулович|Махмуд Косимов]], [[:ru:Отабоев, Алишер Абдужалилович|Алишер Отабоев]], [https://web.archive.org/web/20181115013301/https://upl.uz/policy/6897-news.html Кодир Рахматович Парпиев], [http://www.sayasat.kg/society-mobile/57115-known-and-unknown-wife-of-the-president-of-uzbekistan-ziroathon-hoshimova.html Зироатхон (Ойхон) Хошимова], [[:uz:Erkin Komilov|Эркин Комилов]], Мурод Зайнобиддинович Салохиддинов - "Узвторцветмет" ААК мурдагы төрагасы, Ахмаджон Давидов - [[Ош шаары]]нын аткаруу комитетинин төрагасы. == Театр артистин элесине == * Театр негиздөөчүсү Уринбой Рахмонов урматына [[Ош облусу]], [[Кара-Суу району]]нун, [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылынын]] Беш-Капа участкасы жаңы конуштарын үч көчөсү анын ысмы менен аталган. == Колдонулган адабияттар == # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] "Ошский узбекский музыкальный театр", Фрунзе шаары: Кыргызстан, [[1980]] жыл. С. 7, 11. — 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)<ref>[http://search.rsl.ru/ru/record/01001001622 Ошский узбекский музыкальный театр]</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Ошский академический театр», 1, 3, 42 беттер. [[Ош шаары]]: "Азия Принт", [[2010]] жыл. — С. 1, 3, 42. — 52 с. (узб.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). (узб.), (рус.) и (кирг.) # "Проблематика поэтического слова в кыргызском зарубежье" / Сабирова В.К., Сарыбаева Г., Эрназарова Г.Б. — Ош: ОшГУ, 2018. — С. 3. (рус.) == Булактар == {{Булактар}} == Шилтемелер == * [http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj Уринбой Рахмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903183214/http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj |date=2018-09-03 }} * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Актёрская династия</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Они стояли у истоков</small>] * [https://centrasia.org/person2.php?st=1386185035 <small>Центразия Персоны</small>] * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [https://24.kg/obschestvo/77551_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Люди, которые меняли мир</small>] * [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 <small>27 марта – Всемирный день театра</small>] * [http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html <small>К 100 летию старейшего театра Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html |date=2018-06-06 }} * [http://slovo.kg/?p=96889 <small>Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }} * [http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 |date=2018-08-10 }} * [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ <small>Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди</small>] * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://moypolk.ru/node/448125 Бессмертный полк]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.today/20180305075544/https://www.peoplelife.ru/239830 Биографии знаменитых людей]* [https://www.peoplelife.ru/239830_2 Биографии известных людей]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716081449/https://www.peoplelife.ru/239830 |date=2019-07-16 }} * [http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl Ўзбек адабиёти Ўринбой Раҳмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804141118/http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl |date=2017-08-04 }} * [https://web.archive.org/web/20160214200725/http://dunyouzbeklari.com/archives/128142 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20160415102045/http://dunyouzbeklari.com/archives/133399 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://archive.li/20171105161309/http://www.uzbekona.uz/blog/ming_monti_sotib_bir_manti_edim/2017-04-30-661 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20181122193122/http://www.qiziqarli.com/foydali_maslahatlar_sms_sherlar/sms_sherlar/sms_sherlar_sms_stikhi_sms_sherlar/gwzal_wsh/2-1-0-1022 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [http://sherlaruz.com/news/wlmaskhon/2016-02-07-2047 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20160407125542/http://referaty.in.ua/index.php?newsid=1547539 <small>Реферат</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=264L-aepbFQ <small>Документальный фильм студия "Кыргызтелефильм" "Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура"</small>] * [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>История театра</small>] * [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }} * [http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry Кылым карыткан Бабур театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803182343/http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry |date=2020-08-03 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2375693446001652 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлиқдир"] [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория:Ош шаары]] [[Категория:Актерлор]] [[Категория:Коом]] [[Категория: Кыргыз обончулары]] [[Категория:Борбордук Азия]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Көркөм өнөр]] [[Категория: Музыка]] [[Категория: Кыргыз таануу]] [[Категория: Искусство]] [[Категория: Маданият]] [[Категория: Кыргыз маданияты]] [[Категория:Кыргыз акындары]] [[Категория:Кыргыз ырчылары]] [[Категория:Кыргыз театры]] [[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]] [[Категория:Маданият ишмерлер]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын негиздөөчүлөрү]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын уюштуруучулөру]] ng1g1rp37fqhqeh5spsuc0pi1k57p2i Тухтаматов Бахтияр 0 82900 648550 543780 2026-06-19T05:08:29Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648550 wikitext text/x-wiki '''Тухтаматов Бахтияр''' (15. 2. 1951-ж. т„ [[Ош шаары|Ош ш.]]) - маданият кызматкери. КРдин маданиятына эмгеги сиңирген ишмер ишмер (1994), КРдин эл артисти (2003). Анжиян педагогика институтун 1973-ж. бүтүргөн, ошол эле жылы Фрунзе атындагы орто мектепте эмгек жолун баштаган. 1976-87-ж. Ош өзбек мызкалык драма театрында музыка бөлүмүнүн инспектору, башкы администратор, кийин директордун орун басары, 1989-жылдан директору. Киров атындагы Ош өзбек мызкалык драмы театры - Бабур атындагы Ош мамлекеттик өзбек акад. мызкалык драма театры деп аталышына Тухтаматовдун кошкон салымы зор. Ош шаарынын жерг. кеңешинин депутаты (2011). == Колдонулган адабияттар == «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4 == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} ==Интернеттеги шилтемелер== * [https://web.archive.org/web/20220831081808/http://www.dunyouzbeklari.com/?p=4945 Восторжествует ли правда или кому-то это не выгодно?] * [https://archive.today/20200716172142/http://www.dunyouzbeklari.com/?p=58365 Министр Раев мы надеемся вы не оппозиционер?] * [https://web.archive.org/web/20200807073253/http://www.compromat.org/message_84755.htm <small>Деятельность марионетки Мырзакматова - еврея Бахтияра Тухтаматова или почему он разрушает культуру и искажает историю узбеков Кыргызстана.</small>] * [https://archive.md/wip/xvoIM Почему министр Раев является оппозиционером.] [[Категория:Инсандар]] ijpoam6hc0b1yzt22o0htdf6jeymoec Парк Мин-ха 0 121502 648531 403585 2026-06-18T16:08:00Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648531 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Парк Мин-ха |нукура ысымы = {{lang-ko|박민하}} |сүрөт = |туурасы = 200px |сүрөттүн баяндамасы = |төрөлгөндөгү ысымы = |туулган датасы = 02.07.2007 |өлгөн датасы = |туулган жери = [[Кунпо]], [[Кёңгидо]], [[Түштүк Корея]] |өлгөн жери = |кесиби = {{Актриса|Түштүк Кореянын}} |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Түштүк Корея}} |активдүү жылдары = [[2011]] - азыркы учурда |багыты = |киностудия = |сыйлыктары = |Үй-бүлөсү = |imdb_id = |сайт = }} '''Парк Мин-ха''' ({{lang-ko|김우빈}} / {{lang-en|Park Min-ha}}) (2007-жылы 2-июлда туулган) — [[Түштүк Корея|Түштүк Кореялык]] актриса. Парк өзүнүн карьерасын 2011-жылы балдар актрисасы катары баштаган жана Түштүк Кореянын " ''[[Вирус (тасма 2013)|Вирус]]"'' (2013), Кореянын " ''Амбиция Падышасы"'' (2013) сериалдарынын катарында чыккан <ref>{{Cite web|title=Park Min-ha "Please only look if you love me"|url=http://www.hancinema.net/park-min-ha-please-only-look-if-you-love-me-38961.html|accessdate=2015-07-11|date=19 February 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Park Min-ha is at home on the field|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2972240|accessdate=2015-07-11|date=29 May 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Spreading word of ''The Flu''|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2974290|accessdate=2015-07-11|date=10 July 2013|archivedate=2013-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130710083144/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2974290}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Production press conference of new film The Flu (2013) to be held|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=4740|accessdate=2015-08-08|date=10 July 2013|archivedate=2020-07-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200701210859/http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=4740}}</ref> жана K.Will'дин "Сүйүү гүлү" ("{{lang-en|Love Blossom}}") (2013) ырына музыкалык видеого тартылган. <ref name="hancinema1">{{Cite web|title=L is a fool for daughters|url=http://www.hancinema.net/l-is-a-fool-for-daughters-54796.html|accessdate=2015-07-11|date=9 April 2013}}</ref> Анын атасы SBS anchorman Парк Чан-мин. <ref>{{Cite web|title=Celebrity family promotes travel program to rural Korea|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2971827|accessdate=2015-07-11|date=21 May 2013}}</ref> == Тасмаграфиясы == === Тасмалары === {| class="wikitable" style="width:600px" ! width="10" | жыл ! Аталышы ! Ролу |- | [[2013]] |''[[Вирус (тасма 2013)|Вирус]]'' | Ким Ми-рео (Мир) |- | [[2017]] | ''Купуя дайындоо'' | Чаңг Юна |} === Телеберүүлөрдө === {| class="wikitable" style="width:600px" ! width="10" | Жылы ! Аталышы ! Ролу ! Network |- | 2011 | ''Кайын келиндер'' | Viviana | MBC |- | rowspan="2" | 2012 | ''Кудайлардын майрамы'' <ref>{{Cite web|title=''Feast of the Gods'' starts off with 14.8%|url=http://www.hancinema.net/feast-of-the-gods-starts-off-with-14-8percent-38360.html|accessdate=2015-07-11|date=5 February 2012}}</ref> | жаш Song Yeon-woo | MBC |- | ''Arang and Magistrate'' | жаш реинкарнацияланган Arang <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> ( камео, 20-серия) <ref>{{Cite web|title=''Arang'' special cameo appearances, Lee Sung-min and Park Min-ha|url=http://www.hancinema.net/spoiler-arang-special-cameo-appearances-lee-sung-min-and-park-min-ha-48765.html|accessdate=2015-07-11|date=18 October 2012}}</ref> | MBC |- | rowspan="3" | 2013 | ''Ambition Queen'' | 6 жаштагы Жу Да-ха / Ха Ен-бюл | SBS |- | ''Алтын казандар'' <ref>{{Cite web|title=Kim Da-hyeon in ''Gold, Appear!''|url=http://www.hancinema.net/kim-da-hyeon-in-gold-appear--57580.html|accessdate=2015-07-11|date=26 June 2013}}</ref> | Жин Ах-Коч | MBC |- | "Тополоң" ''драмалык фестивалы'' | Кенже эжеси <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> өлгөн жаш күң | MBC |- | 2015 | ''Айым.'' ''Cop'' <ref>{{Cite web|title=Kim Hee Ae and Park Min Ha, 'Like a mom and a daughter'|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=24132|accessdate=2015-08-08|date=29 July 2015}}</ref> | Seo Ha-eun | SBS |- | 2016 | ''W'' | Oh Yeon Joo ( камо ) | MBC |} === Эстрадалык шоу === {| class="wikitable" style="width:600px" ! width="10" | жыл ! Аталышы ! Network ! Кошумча маалыматтар |- | 2014-жылдын | ''Балалык иликтөөсү'' | SBS | кожоюн |- |} === Музыкалык видео === {| class="wikitable" style="width:600px" ! width="10" | жыл ! Ырдын аталышы ! сүрөтчү аял |- | 2013 | "Сүйүү гүлү" <ref name="hancinema1"/> | _аккордтар_гитарада |} == Сыйлыктар жана номинациялар == {| class="wikitable" style="width:600px" ! width="10" | Жылы ! Сыйлык ! Категориясы ! Сыйлыкка талапкер ! Жыйынтыгы |- | [[2013]] | 50th Grand Bell Awards | Мыкты актриса | ''[[Вирус (тасма 2013)|Вирус]]'' || {{nom}} |} == Эскермелер == {{Reflist|2}} == шилтемелер == * [http://cafe.daum.net/parkminha Park Min-ha Fan Cafe боюнча Daum (in Korean)] bf8fyttcw1kgp8y0mfyg4o75t5pey14 Ровно облусу 0 130143 648540 514282 2026-06-18T20:58:49Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648540 wikitext text/x-wiki '''Ровно облусу<ref>Роскартография (источник — ''указатель книги'' {{Книга|год=2008|место=Москва|издательство=Федеральное государственное унитарное предприятие „Производственное картосоставительное объединение «Картография»“ совместно с ООО «АСТ-ПРЕСС ШКОЛА»|isbn=5 85120-256-4|название=Атлас автодорог. Россия. Страны СНГ. Европа. Азия}} [[Служебная:Источники книг/9785947766080|ISBN 978-5-94776-608-0]]).</ref><ref name="ran">{{cite web|url=http://igras.ru/index.php?r=156&id=9432|title=Раздел: Современные географические названия - Р. Ровненская область ''(архив страницы от 2012 г.)''|website=[[Институт географии РАН]]|lang=ru|accessdate=2023-02-01|archivedate=2012-07-17|archiveurl=https://archive.ph/20120717141240/http://igras.ru/index.php?r=156&id=9432}}</ref><ref>[https://sun9-55.userapi.com/c854216/v854216952/10066d/zQRTttLwd9Q.jpg Агеенко Ф. Л. Собственные имена в русском языке. — Более 35 000 словарных единиц. — Москва: НЦ ЭНАС, 2001. — С. 261. — 376 с.] {{Wayback|url=https://sun9-55.userapi.com/c854216/v854216952/10066d/zQRTttLwd9Q.jpg|date=20190921180745}} — [[Служебная:Источники книг/5931961070|ISBN 5-93196-107-0]]</ref><ref>[http://ukr-map.com.ua/map244086_0_2.htm Украина. Атлас автомобильных дорог. М 1:500 000. — Киев: Государственная служба геодезии, картографии и кадастра. Государственное научно-производственное предприятие «Картографія», 2003.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111123136/http://ukr-map.com.ua/map244086_0_2.htm |date=2012-01-11 }} {{Wayback|url=http://ukr-map.com.ua/map244086_0_2.htm|date=20120111123136}} — [[Служебная:Источники книг/9789664754481|ISBN 978-966-475-448-1]].</ref>''' ({{Lang-uk|Рівненська область}}) — [[Украина|Украинанын]] түндүк-батышындагы облусу. Батышта [[Волынь облусу]], түндүгүндө [[Беларусь]] ([[Брест облусу|Брест]] жана [[Гомель облусу|Гомель]] облустары), чыгышында [[Житомир облусу|Житомир]], түштүгүндө Украинанын [[Львов облусу|Львов]], [[Тернополь облусу|Тернополь]] жана [[Хмельницкий облусу|Хмельницкий]] облустары менен чектешет. Акимий борбору жана ири шаары — [[Ровно]], башка ири шаарлары — Вараш, Дубно, Костополь, Сарный, Здолбунов, Острог, Березно, Радивилов, Дубровица. 1991-жылга чейин аймак Ровен деп аталып келген'''<ref name="ran" /><ref>Прилагательное «Ровенский» от ''Ровно'', согласно [http://gramota.ru/slovari/dic/?lop=x&word=ровенский орфографическому словарю Лопатина В. В. Российской академии наук], '''не''' изменилось. На том же [https://web.archive.org/web/20131029214232/http://igras.ru/index.php?r=156&id=9432 сайте Института географии Российской академии наук] можно увидеть неизменённое название [[Ровенская АЭС|Ровенской АЭС]].</ref>''' ({{Lang-uk|Ровенська}}<ref name="pvr">[https://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1183-12 Постановление Президии Верховного Совета Украинской ССР О приведении названия города Ровно и Ровенской области в соответствие с правилами украинского правописания.]{{ref-uk}}</ref>). Көптөгөн украин булактарында, анын ичинде расмий булактарда аймак Ровно деген ат менен көрсөтүлгөн<ref>Под названием «Ривненская» область подписана на сайтах органов власти, например, на [https://rada.gov.ua/ сайте Верховной рады] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305115414/https://rada.gov.ua/ |date=2020-03-05 }} {{Wayback|url=https://rada.gov.ua/|date=20200305115414}} ([https://rada.gov.ua/uploads/documents/27396.pdf в переводе Конституции в ст. 133] {{Wayback|url=https://rada.gov.ua/uploads/documents/27396.pdf|date=20180517054219}} и на других страницах сайта) и прочих, а также на сайтах государственных организаций.</ref>. == Тарыхы == 5-кылымдан баштап Ровно облусунун аймагын жана ага жакын жерлерди негизинен Прага маданиятынын алгачкы славян уруулары мекендеген. 6-7-кылымдарда уруулардын бирикмелери пайда болуп, алардын башында дулеб-волындыктар болгон. Азыркы Ровно облусунун аймагындагы археологиялык табылгалар бул жерди акыркы палеолиттен бери эле мекендеп келгендигин көрсөтүп турат. Байыркы конуштардын жана көрүстөндөрдүн 100дөн ашык калдыктары табылган. Мындай конуштар Дубно областындагы Варковичи жана Подлужя шаарларынын жанынан табылган. VI кылымда - VII кылымдын башында Волынь (Ровно облусу тарыхый Волынскийдин курамына кирет) дулеб урууларынын бирикмелери жашаган. 10-кылымдын башында Волыния [[Киев]] менен тыгыз байланышта болгон. Ошол эле кылымда Волынский жер Эски Орус мамлекетинин Владимир-Волынский княздыгынын курамына кирген. XIV кылымда аны Литва басып алган, 1569-жылы Люблин союзунан кийин Польшанын карамагына өткөн. Ровно облусунун аймагынын калкы 1594-1596-жылдардагы Наливайко көтөрүлүшүнө жана 1648-1654-жылдардагы боштондук согушуна катышкан. 17-кылымдын ортосунда аймакты [[Богдан Хмельницкий]] жетектеген боштондук согушу каптаган. Дал ушул Ровно сепилинде 1625-жылы [[Речь посполита|Речь Посполита]] менен казактардын ортосунда саясий келишим даярдалып жаткан. 1793-жылы Польша экинчи ирет бөлүнгөндөн кийин чыгыш Волыния, 1795-жылы үчүнчү бөлүнгөндөн кийин батыш Волыния, анын ичинде Ровно Россияга кошулгандан кийин алардын аймагында Волын губерниясы түзүлгөн. 1921-жылы Рига келишимине ылайык батыш Волынь аймагы, анын ичинде азыркы Ровно облусу Польшага өткөн. 1921-1939-жылдары Ровно облусунун аймагы Польшанын курамында болгон. Район 1939-жылга чейин Польшанын мурдагы Волынский воеводствосунун курамында болуп, Батыш Украина [[Украина Советтик Социалисттик Республикасы|Украина ССР]]ине кошулгандан кийин (4-декабрь) 1939-жылы СССР Жогорку Советинин Президиумунун Указы менен Ровно облусу түзүлгөн. [[Ровно]] борбору менен . 1991-жылдан бери аймак Ровно деп аталып, көз карандысыз [[Украина]] мамлекетинин бир бөлүгү болуп саналат. Азыркы Ровно облусунун аймагында Инжилдер жазылган: "Дубновское" (1556-1568), "Дорогобужское" (1556-1561) жана "Пересопницкое" (1556-1561), алар жөнүндө Украинанын президенти [[Леонид Кравчук]] кабыл алган. 1991-жылы ант берген. Бул китептин урматына Пересопница айылында эстелик тургузулган. * Ровно шаары жөнүндө биринчи жазуу жүзүндө 1283-жылы поляк жана литвалык аскерлердин салгылашы ушул жерде болгон. * 1340-жылдан кийин азыркы Ровно облусунун аймагы Литванын Улуу Герцогдугунун курамына кирген. * 1576-жылы Острогдо князь Константин-Васил Острожский Славян-Грек-Латын академиясын негиздеген - Украинадагы жана Чыгыш Европадагы биринчи жогорку окуу жайы. * 1919-жылы апрель айынын башында Украина Эл Республикасынын өкмөтү Ровно шаарында жайгашкан. * Облусту [[Киев]] — [[Варшава]], Киев — [[Брест]], Киев — [[Львов]], Львов — [[Житомир]], Киев — [[Черновцы]] автомобиль жолдору кесип өтөт. * Облустагы темир жолдордун эксплуатациялык узундугу 588 километр, автомобиль жолдорунун узундугу 7535 километр. * Облуста 225 өнөр жай ишканасы бар. * Ровно облусунда чарба жургузуунун ар турдуу формасындагы 680ден ашык айыл чарба ишканалары иштейт. == Калкы == 2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 152 961 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 548 088 адам же 47,5%, айыл калкы 604 873 адам же 52,5%<ref name="Сборник2020">[http://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2020/zb/05/zb_chuselnist%202019.pdf Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року] {{Wayback|url=http://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2020/zb/05/zb_chuselnist%202019.pdf|date=20201009111450}} // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 60-62</ref>. 2013-жылдын 1-сентябрына карата - 1 158 295 адам (1-августка караганда 397 адамга көп), анын ичинде шаардыктар - 551 763 адам (47,63%), айылдыктар - 606 532 адам (52,37%). Туруктуу калк - 1 157 235 адам, анын ичинде шаар калкы - 546 468 адам (47,22%), айылдыктар - 610 767 адам (52,78%). {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |Облустун калкынын миңдеген жылдар боюнча өзгөрүү динамикасы: |- !1959 !1970 !1979 !1989 !1995 !1996 |- |926,2 |{{Көбөйүү}}1 047,6 |{{Көбөйүү}}1 120,8 |{{Көбөйүү}}1 169,7 |{{Көбөйүү}}1 194,5 |{{Азайуу}}1 193,3 |- !1997 !1998 !1999 !2000 !2001 !2002 |- |{{Азайуу}}1 190,5 |{{Азайуу}}1 189,7 |{{Азайуу}}1 187,4 |{{Азайуу}}1 183,3 |{{Азайуу}}1 178,9 |{{Азайуу}}1 173,3 |- !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 |- |{{Азайуу}}1 168,3 |{{Азайуу}}1 164,2 |{{Азайуу}}1 160,7 |{{Азайуу}}1 156,5 |{{Азайуу}}1 154,4 |{{Азайуу}}1 152,0 |- !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 |- |{{Азайуу}}1 151,0 |{{Көбөйүү}}1 151,6 |{{Көбөйүү}}1 152,5 |{{Көбөйүү}}1 154,2 |{{Көбөйүү}}1 156,9 |{{Көбөйүү}}1 158,9 |} 1995-жылга чейин калктын санынын өсүшү байкалган, 1995-жылдан 2010-жылга чейин калктын саны 43,5 миң адамга гана (жылына орточо 2,9 миң) кыскарган. 2010-жылдан азыркы учурга чейин калктын саны кайрадан өсүүдө (жалпысынан 7,3 миң адамга). 2013-жылга: төрөлүү 14,8 1000 адамга, өлүм 12,5 1000 адамга, табигый өсүш 2,3 1000 адамга. Миграциянын көрсөткүчтөрү: 10 000 адамга 121,2 келген, 10 000 адамга 125,3 кеткен, 10 000 адамга миграциянын өсүшү – 4,1. Калкынын этникалык курамы (2001): [[украиндер]] (95,9%), [[орустар]] (2,57%), [[Беларустар|белорустар]] (1,01%), [[поляктар]], [[жөөттөр]], [[чехтер]] ж.б. == Административдик-аймактык түзүлүшү == Ровно облусунун административдик борбору — [[Ровно]] шаары. === Райондору === 2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 4 районго бөлүнүшү кабыл алынган<ref>{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/807-IX#Text|title=Постанова Верховної Ради України «Про утворення та ліквідацію районів»|access-date=2020-08-17|archive-date=2020-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721124601/https://zakon.rada.gov.ua/go/807-20#Text|deadlink=no}}</ref><ref name="Карты">{{Cite web|url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|title=Нові райони: карти + склад|access-date=2020-08-17|archive-date=2021-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|deadlink=no}}</ref>: {| class="wikitable sortable" !№ !Району !Калкы <small>(миң адам)</small> !Аянты<ref>{{Cite web |title=Рівненська область - Райони |url=https://decentralization.gov.ua/areas/0362/rayons |accessdate=2023-02-01 |archivedate=2022-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406120545/https://decentralization.gov.ua/areas/0362/rayons }}</ref> <small>(км²)</small> !Акимий борбору |- |1 |Вараш району |139,0 |3 323,5 |Вараш ш. |- |2 |Дубно району |170,4 |3 294,2 |Дубно ш. |- |3 |Ровно району |634,9 |7 216,6 |[[Ровно]] ш. |- |4 |Сарны району |213,0 |6 212,7 |Сарны ш. |} Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт ({{Lang-uk|об'єднана територіальна громада}}). == Шилтемелер == <references /> {{Украинанын административдик-аймактык түзүлүшү}} nnh4kqr45mwa05uovfb4m0dhwxgzf10 Одри Лорд 0 134165 648513 473057 2026-06-18T13:48:17Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648513 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы=Одри Лорд |Расмий ысымы = {{lang-en|Audrey Geraldine Lorde}} |Сүрөт=Audre Lorde.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы=Одри Лорд Остинде, Техас штатында, [[1980-жыл]]. |Туулгандагы ысымы=Одри Джеральдин Лорд |Туулган датасы=[[18-февраль]] [[1934-жыл]] |Өлгөн датасы=[[17-ноябрь]] [[1992-жыл]] |Туулган жери=[[Нью-Йорк]], [[АКШ]] |Өлгөн жери=[[Санта-Крус]], [[АКШ]] |Жарандыгы=[[АКШ]] |Ишмердүүлүгү=жазуучу, акын, жарандык укук коргоочу, мугалим, феминист }} '''Одри Лорд''' ({{lang-en|Audrey Geraldine Lorde}}) – [[Америка Кошмо Штаттары|америка]]лык жазуучу, [[профессор]], [[Философия|философ]], феминист, [[акын]] жана жарандык укук коргоочу. Ал өзүн "кара, лесбиянка, феминист, социалист, эне, жоокер, акын" деп мүнөздөгөн, ал өзүнүн өмүрүн жана талантын адилетсиздиктин бардык түрлөрүнө каршы турууга арнаган, анткени ал "эч кандай эзүү иерархиясы" болбошу керек деп эсептеген. <ref>{{Cite journal|title=There is not hierarchy of oppressions|url=https://search.library.wisc.edu/digital/AZV6IH7UCTMVC28H/pages/ACCJYSKQQRVM3T87}}</ref> <ref name="foundation">{{Cite web|title=Audre Lorde 1934-1992|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/audre-lorde|publisher=Poetry Foundation}}</ref> [[Акын]] катары ал техникалык чеберчилиги жана эмоционалдык экспрессиясы, ошондой эле ал жарандык жана социалдык адилетсиздикке болгон ачуусун жана кыжырдануусун билдирген ырлары менен белгилүү. Анын ырлары жана прозалары негизинен жарандык укуктар, феминизм, лесбиянизм, оору жана майыптуулук, ошондой эле кара аялдардын иденттүүлүгүн изилдөөгө байланыштуу маселелерге арналган. <ref name="OutHistory">{{Cite web|title=Audre Lorde. Big Lives: Profiles of LGBT African Americans|url=http://outhistory.org/exhibits/show/aa-history-month-bios/audre-lorde}}</ref> <ref name="foundation" /> <ref name="Wire">{{Cite news|url=http://www.thefeministwire.com/2014/02/the-magic-and-fury-of-audre-lorde-feminist-praxis-and-pedagogy/|title=The Magic and Fury of Audre Lorde: Feminist Praxis and Pedagogy|accessdate=2024-04-13|archivedate=2017-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029064926/http://www.thefeministwire.com/2014/02/the-magic-and-fury-of-audre-lorde-feminist-praxis-and-pedagogy/}}</ref> == <big>Алгачкы жылдары</big> == Одри Лорд 1934-жылы 18-февралда [[Нью-Йорк]]то Кариб [[иммигрант]]тар үй-бүлөсүндө жарыкка келген. Атасы Барбадостук Фредерик Байрон Лорд, апасы Линда Гертруда Бельмар Лорд Гренадага таандык Карриаку аралынан болгон. Одринин апасынын теги аралаш болгонго карабастан, ал испан катары өтө алган <ref name="Lorde">{{Cite book|url=https://archive.org/details/zaminewspellingo0000lord|title=Zami: A New Spelling of My Name|last=Lorde|first=Audre|publisher=Crossing Press|year=1982|url-access=registration}}</ref>, анын үй-бүлөсү бул менен сыймыктанган. Атасы Фредерик Байрон, Линда Бельмарлар уй-бүлөсү каалагандан дагы карараак болгону үчүн, үй-бүлө Бельмардын сүйкүмдүүлүгү, амбициясы жана өжөрлүгү үчүн түгөйлөргө баш кошууга уруксат беришкен. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/warriorpoetbiogr00deve/page/7|title=Warrior Poet: A Biography of Audre Lorde|last=De Veaux|first=Alexis|date=2004|publisher=W. W. Norton & Company, Inc.|isbn=0-393-01954-3|pages=[https://archive.org/details/warriorpoetbiogr00deve/page/7 7–13]}}</ref> Жаңы үй-бүлө Гарлемде отурукташкан. Одри Лорд апасынын Вест-Индия жөнүндө аңгемелерин угуп чоңойгон. Төрт жашында ал сүйлөгөндү, окуганды жана жазганды үйрөнгөн. Ал биринчи ырын сегизинчи класста жазган. Одринин ата-энеси менен болгон мамилеси кичинекей кезинен эле татаал болгон. Ал атасы жана апасы менен өтө аз убакыт өткөргөн, алар [[Улуу Токуроо|Улуу Токуроодон]] кийинки коогалаңдуу экономикада кыймылсыз мүлк бизнесин жүргүзүү менен алектенишкен. Одринин энеси менен болгон мамилеси "катаал сүйүү" жана үй-бүлөлүк эрежелерди катуу сактоо менен мүнөздөлгөн. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/warriorpoetbiogr00deve/page/15|title=Warrior Poet: A Biography of Audre Lorde|last=De Veaux|first=Alexis|date=2004|publisher=W. W. Norton & Company, Inc.|isbn=0-393-01954-3|pages=[https://archive.org/details/warriorpoetbiogr00deve/page/15 15–20]}}</ref> Одринин апасы менен болгон оор мамилеси анын кийинки ырларында чагылдырылган, мисалы [[:en:Coal_(book)|Coal]] "Story Books on a Kitchen Table" поэзия жыйнагында өзгөчө орун алган. <ref name="foundation" /> == Карьера == [[Файл:Audre_lorde.jpg|thumb| Одри Лорд. Сүрөтчү [[Elsa Dorfman|Эльза Дорфман]].]] Одри 1954-жылы Мексика Улуттук университетинин студенти катары маанилүү жылды өткөргөн. Бул мезгилди ал ырастоо жана жаңылануу мезгили катары мүнөздөгөн. 1959-жылы Нью-Йоркто Хантер колледжин бүтүргөн. Ал жерде китепканачы болуп иштеп, жазуусун улантып, Гринвич айылындагы гей маданиятынын активдүү катышуучусу болгон. Ал [[Колумбия Университети|Колумбия университетинде]] билимин өркүндөтүп, 1961-жылы китепкана таануу боюнча магистр даражасын алган. Бул мезгилде ал Нью-Йорктогу Вернон тоосуна жакын жерде коомдук китепканачы болуп иштеген. <ref name="Kulii">{{Cite web|title=Audre Lorde's Life and Career|url=http://www.english.illinois.edu/maps/poets/g_l/lorde/life.htm|accessdate=2024-04-13|archivedate=2015-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151121211926/http://www.english.illinois.edu/maps/poets/g_l/lorde/life.htm}}</ref> 1968-жылы Одри [[Миссисипи (штат)|Миссисипи]]деги Тугалу колледжинде резиденциядагы жазуучу болгон. Анын Тугалу колледжиндеги убакты, Мексиканын Улуттук университетиндеги жыл сыяктуу эле ал үчүн калыптандыруучу тажрыйба болгон. 1972-жылдан 1987-жылга чейин ал Стейтен аралында жашаган. Бул убакта, жазуу жана окутуудан тышкары, [[Kitchen Table: Women of Color Press|"Kitchen Table: Women of Color Press"]] басмасын биргелешип негиздеген. <ref>{{Cite web|title=Audre Lorde Residence|url=https://www.nyclgbtsites.org/site/audre-lorde-residence/|publisher=NYC LGBT Historic Sites Project}}</ref> 1977-жылы Одри Басма сөз эркиндиги үчүн аялдар институтунун (WIFP) өнөктөшү болгон. <ref>{{Cite web|url=http://www.wifp.org/who-we-are/associates/|title=Associates {{!}}&nbsp; The Women's Institute for Freedom of the Press}}</ref> WIFP – америкалык коммерциялык эмес басма сөз уюму. Уюм аялдардын ортосундагы байланышты күчөтүү жана коомчулукту аялдарга негизделген медиа формалары менен байланыштыруу үчүн негизделген. Одри 1969-жылдан 1970-жылга чейин Леман колледжинде билим берүү бөлүмүндө сабак берген, <ref>{{Cite web|url=http://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/lorde-audre-1934-1992|title=Lorde, Audre (1934–1992)|last=Morehouse|first=Susan Perry|year=2002}}</ref> андан кийин 1970-жылдан 1981-жылга чейин Джон Джей Жазык сот адилеттиги колледжинде (Нью-Йорк Сити университетинин бөлүгү, CUNY) англис тили боюнча профессору болуп иштеген. Ал жерде кара изилдөөлөрү боюнча бөлүмүн түзүү үчүн күрөшкөн. <ref>{{Cite web|title=Justice Matters|url=http://www.jjay.cuny.edu/sites/default/files/News/Justice_Matters_50.pdf|year=2015|accessdate=2024-04-13|archivedate=2018-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181027084806/http://www.jjay.cuny.edu/sites/default/files/News/Justice_Matters_50.pdf}}</ref> 1981-жылы ал Хантер Колледжинде (ошондой эле CUNY) сабак берген. <ref>{{Cite book|title=Notable American Women: A Biographical Dictionary Completing the Twentieth Century, Volume 5|last=Cook|first=Blanche Wiesen|last2=Coss|first2=Claire M.|date=2004|publisher=Harvard University Press|editor-last=Ware|editor-first=Susan|location=Cambridge, MA|page=395|chapter=Lorde, Audre}}</ref> 1980-жылы [[Барбара Смит]] жана [[Черри Морага]] менен биргеликте түстүү аялдар үчүн [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]дагы биринчи "Kitchen Table: Women of Color Press" басмаканасын негиздеген. 1981-жылы Лорде Сент-Круа аялдар коалициясынын <ref name="W. W. Norton & Company, Inc">{{Cite book|title=The Norton Anthology of African-American Literature: Volume 2|last=Kimberly W. Benston|date=2014|publisher=W. W. Norton & Company, Inc.|isbn=978-0-393-92370-4|editor-last=Gates|editor-first=Henry Louis Jr.|edition=Third|pages=637–39|author-link=Audre Lorde|editor-last2=Smith|editor-first2=Valerie A.}}</ref> негиздөөчүлөрүнүн арасында болгон, бул уюм [[Сексуалдык зомбулук же зордуктоо|сексуалдык зомбулук]]тан жана интимдик өнөктөш зомбулуктан аман калган аялдарга жардам көрсөтүүгө арналган. 1980-жылдардын аягында ал [[Апартеид|апартеидден]] жана башка адилетсиздиктен жапа чеккен кара аялдарга кам көрүү үчүн [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африка]]да "Sisterhood in Support of Sisters" (SISA) түзүүгө жардам берген. ==Булактар== {{Булактар}} [[Категория:Өлгөндөр 1992-жылы]] [[Категория:Туулгандар 1934-жылы]] b4z1jw934xi4pkuufgxsxd6u8edeeyd Силездиктер 0 134260 648543 640897 2026-06-19T00:25:11Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648543 wikitext text/x-wiki '''Силе́здиктер''' (''сленза́ндар'', ''слензактар''; [[поляк тили|пол.]] ''ślązacy'';  [[немис тили|нем.]] ''schlesier, schläsinger''; [[чех тили|чех.]] ''slezané'';  өз аты: ''ślůnzoki'') — батыш славян эли. [[Польша|Польшанын]] түштүк-батышында (Жогорку Силезияда), [[Чехия|Чехиянын]] түндүгүндө ([[Чех Силезиясы|Төмөнкү Силезияда]]) жашайт. Андан тышкары Словакияда жана Германияда силез диаспоралары бар. Жалпы саны 614,8 миң адам. [[Силез тили|Силез]], [[поляк тили|поляк]], [[немис тили|немис]] тилдеринде сүйлөйт. Ишенгендер католиктер жана лютерандар. Силездиктер байыркы слензан уруусун тукумдары. Германизацияга жана полонизацияга дуушар болушкан. == Булактар == *https://old.bigenc.ru/ethnology/text/3625494{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423091533/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/3625494 |date=2024-04-23 }} *https://panmickiewicz.pl/blog/slazacy-korennye-zhiteli-yugo-zapada-polshi.html [[Категория:Славян элдери]] 1gru41t33w24ippmvgnh98pmhb310r0 Тонга 0 134521 648549 645902 2026-06-19T04:17:38Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648549 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Тонга Королдугу |Расмий аталышы = {{lang-ton|Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga}}<br>{{lang-en|Kingdom of Tonga}} |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет]] |Герб = Coat of arms of Tonga.svg |Желек = Flag of Tonga.svg |Гимн аталышы = {{lang|to|Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga»}} —<br><small>«Тонга аралдарынын падышасынын ыры</small> |Аудио = |Урааны = ''Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa''<br>(Кудай жана Тонга — менин мурасым) |Башкаруу формасы = [[Конституциялык монархия]] |Картада = Tonga_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg | lat_dir = S | lat_deg = 19 | lat_min = 46 | lat_sec = 8 | lon_dir = W | lon_deg = 174 | lon_min = 37 | lon_sec = 25 | region = TO | CoordScale = 2000000 |Тили = [[тонга тили]], [[англис тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[4-июнь]] [[1970-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] |Борбор шаары = [[Нукуалофа]] |Ири шаарлар = Нукуалофа, [[Неиафу]] |Башчыларынын милдеттери = [[Король]]<br>[[Премьер-министр]] |Башчылары = Тупоу VI<br>Сиаоси Офакивахафолау Совалени |Аянты = 748 |Суу пайызы = 4 |Аянты боюнча орду = 172-орун |Калкы = 108,603 |Калкы боюнча орду = 199-орун |Калкты каттоо жылы = 2024 |Калктын жыштыгы = 139 |ИДӨ (САМ) = 655 млн | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2019 | ИДӨ (САМ) боюнча = 188-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 6,496 | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 128-орун | ИДӨ (номинал) = 493 млн | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2019 | ИДӨ (номинал) боюнча = 179-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 4,888 |Акча бирдиги = [[Паанга]] (TOP, коду 776) | АДӨИ = {{Өсүү}} 0,739 | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#00сс33;">'''жогору'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 98-орун |ЭОК = TGA |Этнохороним = тонгалык, тонгалыктар |Домени = [[.to]] |Телефон коду = 676 |Убакыт аралыгы = [[UTC+13:00|+13:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Tonga|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Тонга''' ({{lang-en|Tonga}}), расмий аталышы '''Тонга Падышачылыгы''' ({{lang-ton|Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga}}, {{lang-en|Kingdom of Tonga}}) — [[Полинезия|Полинезиядагы]] мамлекет. Түндүгүнөн [[Самоа]], чыгышынан [[Ниуэ аралы|Ниуэнин]] аймактык суулары, батышынан [[Фижи|Фижинин]] суулары менен чектешет. Жээк тилкесинин узундугу 419 км. Тонга архипелагынын 177 аралында жайгашкан. Жалпы аянты — 748 км². Калкынын саны — 108,603 адам (2024)<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries/tonga-population Тонганын калкынын саны.]</ref>. Борбору — [[Нукуалофа]] шаары. Тонга аралдарын [[1616-жыл|1616-жылы]] голландиялык Виллем Схаутен жана Якоб Лемер саякатчылары ачышкан. [[1900-жыл|1900-жылы]] архипелаг Британиянын алдындагы мамлекетке айланган. Бирок, Тонга өзүн-өзү башкаруунун бардык укуктарын сактап калган. Аралдын, [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] көз карандысыздыгы [[1970-жыл|1970-жылы]] жарыяланган. Тонга [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]]<ref>[https://www.un.org/ru/about-us/member-states#goto%D0%A2 БУУ мүчө мамлекеттер. Тонга.]</ref>, Түштүк Тынч океан комиссиясынын жана Тынч океан аралдары форумунун мүчөсү. == Этимология == Полинезиянын көптөгөн тилдеринен которгондо Tonga cөзү «түштүк» дегенди маанини билдирет<ref name=":0">US Department of State. [https://www.state.gov/u-s-relations-with-tonga/ Тонга.]</ref>. Архипелаг бул аталышты Полинезияны биринчи колониялаштыруу процесстери башталган Самоа аралдарынын түштүгүндө жайгашкандыктан алган деген божомолдор бар. Тонгалыктары өздөрү өлкөсүнүн атылышын «бакча» деп которушат<ref>[https://web.archive.org/web/20130603223812/http://www.janesoceania.com:80/tonga_aspects/index.htm Тонга падышалыгы.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070913072347/http://www.globaleducation.edna.edu.au/archives/primary/casestud/tonga.html Тонганы зыянкеч флорадан жана фаунандан сактоо.]</ref>. Бул аралдарды, [[1773-жыл|1773-жылы]] англиялык саякатчы [[Жеймс Кук]] «Достук аралдары» ({{lang-en|Friendly Islands}}) деп атаган<ref name=":0" />. == Тарыхы == Болжол менен X кылымда. биринчи мамлекеттик. түзүмү пайда болгон. 1643-жылы Тонга аралдарын голландиялык деңизчи А. Тасман ачкан. 1773-жылы капитан Д. Кук аралдарга келип, жергиликтүү калктын жылуу кабыл алуусун көрүп, аларды жакшы ниет аралдары деп атаган. 18-кылымдын аягы-19-кылымдын башы. миссионерлер келе баштады. 1845-жылы узакка созулган жарандык согуштан кийин аралдар бирдиктүү мамлекетке, көз карандысыз падышалыкка айланган. 1900-жылы т.ж. Англиянын протектораты орнотулган. Өлкө Англиянын консулунун көзөмөлүндө болгон. 1958-жылы Тонгдун автономиясы бир аз кеңейтилген. Тонга Өкмөтү башка өлкөлөр менен соода келишимдерин түзүүгө укуктуу болчу. Британиянын көзөмөлү 1968-жылдагы келишимде бир аз кыскарган. 1970-жылы Тонга Британ шериктештигинин курамында көз карандысыздыгын жарыялаган. Тонга-агрардык өлкө. == География == === Географиялык абалы === [[Полинезия|Полинезияда]] жайгашкан Тонга мамлекети — [[Тынч океан|Тынч океанынын]] түштүгүндө жайгашкан, жанар тоо жана кораллдардан турган аралдардын тобунан турат. Өлкөнүн борбору Нукуалофа шаары, [[Жаңы Зеландия|Жаңы Зеландиянын]] эң чоң шаары болгон [[Окленд|Оклендден]] түндүк-чыгышында 1770 чакырым алыстыкта жана [[Фижи|Фижинин]] борбору [[Сува|Суванын]] түштүк-чыгышында 690 чакырым алыстыкта жайгашкан<ref name=":1">[https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Tonga-LOCATION-SIZE-AND-EXTENT.html Тонганын жайгашкан жери жана аянты.]</ref>. Тонганын жалпы аянты 748 км². Анын ичинен кургактыктар — 718 км², суу бети — 30 км²<ref name=":2">CIA. The World Fact Book. [https://web.archive.org/web/20190511141903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tn.html Тонга]</ref>. Өлкө 172 аралда жайгашкан, алардын 36 аралында гана эл жашайт (калк жашаган аралдардын аянты болжол менен 650 км²)<ref name=":12">Ms Lu’isa Tupou Veihola Tu’i’afitu. [https://unfccc.int/resource/docs/natc/tonnc1.pdf National Circumstances // The Kingdom of Tonga’s Initial National Communication. In response to its commitments under the United Nations Framework Convention on Climate Change.]</ref>. Падышалыкты түзгөн эң ири арал топтору: Вавау аралдары, Тонгатапуаралдары жана Хаапай аралдары. Аянты жагынан орточо келген Ниуас аралдары — Ниуафоу, Тафахи жана Ниуатопутапу үч кичинекей аралдардан турат жана бул аралдар өлкөнүн эң түндүккү аралдары болуп саналат. Тонга архипелагы түндүк-чыгыштан түштүк-чыгышка болжол менен 631 км, ал эми түштүк-чыгыштан түндүк-батышка болжол менен 209 км созулуп жатат<ref name=":1" />. Эң маанилүү аралдары болуп Тонгатапу (борбор шаары жайгашкан), Вавау, Ниуатопутапу, Ниуафоу, Тафахи, Хаапай жана Эуа аралдары саналат. 1033 метрге жеткен өлкөнүн эң бийик чекити Као аралында жайгашкан<ref name=":2" />. Тонга Падышалыгынын эң түндүккү аралы — Ниуафоу аралы, эң чыгышкы аралы — Тафахи аралы. Эң түштүккү жана ошол эле учурда эң батышкы аралы — Ата аралы. [[1972-жыл|1972-жылы]] [[24 Январь (Үчтүн айы)|24-январда]] Тонга Падышалыгы түштүгүндө жайгашкан Минерва рифтерине өз дооматтарын коюп, ушул эле жылдын [[15-июнь|15-июнда]] өз курамына кошуп алган (аннексия). Бул аннексиянын натыйжасында өлкөнүн аймактык сууларынын аянты кыйла кеңейген. Тонганын мындай кадамы Түштүк Тынч океан форуму тарабынан таанылган. Ошого карабастан, Минерва рифтери Фижи тарабынан азыркыга чейин талашууда. === Геология === [[Файл:Home reef.jpg|thumb|2006-жылдын ноябрында жанар тоонун активдүүлүгүнөн жаңы түптөлгөн аралдын космостон тартылган сүрөтү.]] [[Файл:Coastline in Tonga.jpg|thumb|Айрым Тонга аралдарынын жээктери абдан тик жана жарлуу.]] [[Файл:Tonga - Nuku and Fukave islands, Tongatapu group.jpg|thumb|Архипелагдагы көптөгөн аралдар коралл рифтери менен курчалган.]] Тонга архипелагы Тынч океанынын жана Австралиянын литосфералык плиталарынын чек арасында, терең деңиз кобулунун батышында жайгашкан жана бири-бирине параллель жаткан суу астындагы эки кырка тоолордун чокуларында жайгашкан вулкандык, көтөрүлгөн кораллдык аралдарын жана рифтердин жыйындысы<ref name=":3">Edward R. Lovell, Asipeli Palaki. Introduction // [https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/5.pdf National coral reef status report Tonga.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920020601/https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/5.pdf |date=2020-09-20 }}</ref>. Эуа аралында табылган эң байыркы тоо тектеринин үлгүлөрү [[эоцен]] дооруна таандык. Бул аралдар көп жылдар бою суу астында болушкан. Тонга аралдарынын пайда болуушунун так убактысы белгисиз. Эуа сыяктуу байыркы аралдар болжол менен 5 миллион жыл мурун же андан аз убакыт мурун пайда болгон деген да окумуштуулардын божомолдору бар. Ошондой эле кээ бир аралдар кеч [[Миоцен|миоценде]], атүгүл [[Неоген мезгили|неогенде]] пайда болгон деп божомолдоого болот<ref>David W. Steadman. [[iarchive:extinctionbiogeo0000stea/page/20/mode/2up|Extinction & Biogeography of Tropical Pacific Birds]]. — University of Chicago Press, 2006. — С. 21. — 594 с. — <nowiki>ISBN 0226771423</nowiki>.</ref>. Жанар тоолук аралдарга Хаапай арарлдар тобундагы Ата, Хунга-Хаапай, Хунга-Тонга, Хао жана Тофуа аралдары кирет; Вавау арарлдар тобундагы Латте жана Фонуалей аралдары кирет жана Ниуас тобундагы эки аралы дагы жанар тоонун активдүүлүгүнөн пайда болушкан. Алар түштүктөн түштүк-чыгышка жана түндүк-батышка созулган жанар тоо тоо кыркаларында пайда болгон. Бул тоо кыркалардын аймагында жанар тоолордун атылышынын натыйжасында, азыркы учурда активдүү геологиялык процесстер байкалууда<ref name=":3" />. [[2015-жыл|2015-жылдын]] [[Январь|январында]] Хунга-Тонга-Хунга-Хаапай жанар тоосунун атылышынын натыйжасында жаңы жанар тоо аралын пайда болгон<ref>Lenta.ru. [https://lenta.ru/news/2015/03/13/tonga/ Тынч океанында жаңы арал пайда болду.]</ref>. [[2015-жыл|2015-жылдын]] [[март]] айынын башына карата алынган маалыматтар боюнча, аралдын узундугу — 1,8 км, туурасы — 1,2 км түзгөн. Жаңы аралдын пайда болуу процессин геологдор, деңиз кызматтары жана жергиликтүү тургундар кемелерден, жеке кайыктардан жана космостон, спутниктердин жардамы менен байкап турушкан. Жаңы арал Хунга-Хаапай аралына кошулган<ref>Окумуштуулар: [https://ria.ru/20150313/1052352243.html Тынч океанындагы жанар тоо атылып, жаңы арал пайда болду.]</ref>. Архипелагдын кээ бир аралдары, мисалы, Ниуас аралдары сыяктуу тосмо жана жээк рифтери менен курчалган. Вавау аралдар тобу негизинен бийик жанар тоолук аралдардан турат, ошондой эле рифтер менен курчалган. Хаапай тобундагы аралдардарда негизинен бийик жанар тоолук же жапыз акиташ тоо тектеринен турган аралдар кездешет. Тонгатапу жана Эуа аралдары акиташ тоо тектүү<ref name=":3" />. Тонгатапу аралына тегиз рельеф мүнөздүү, аралдары адырлар жана дөңсөлөр болжол менен 30 м бийиктикке жетет. Аралдын кораллдар турган негизин 3 м тереңдикке чейин жанар тоо күлү менен капталган<ref name=":5">[https://web.archive.org/web/20110623170633/http://www.fao.org/ag/AGP/agpc/doc/Counprof/southpacific/Tonga.htm Жайыт жана тоют ресурстары боюнча малыматтар. Тонга.]</ref>. Акыркы эки жүз жылдын ичинде аралдарда 35тен ашык жанар тоо атылышы катталган<ref>Smithsonian National Museum of Natural History. [https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=243060 Global Volcanism Program. Tofua.] </ref>. Бийиктиги 515 метр болгон Тонгадагы ири жанар тоолордун бири Тофуа аралында жайгашкан, ал суу астындагы стратовулканын чокусу болуп саналат. Жанар тоонун [[Кальдира|кальдирасынын]] туурасы 5 км, ошондой эле [[Кальдира|кальдирада]] тузсуз көл орун алган<ref>U.S. Geological Survey. [https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=243060 Tonga Volcanoes and Volcanics.]</ref>. Акыркы катталган жанар тоо атылуусу [[1960-жыл|1960-жылы]] болгон. Өлкөнүн эң бийик жанар тоосу Хао аралында жайгашкан, ал деңиз деңгээлинен 1030 метр бийиктикке чейин жетет<ref>Smithsonian National Museum of Natural History. [https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=243061 Global Volcanism Program. Kao.]</ref>. Башка ири жанар тоолор Фонуалеи, Лате, Ниуафооу аралдарында кездешет. аймактагы жанар тоолук активдүүлүктүн уланышы көбүнчө кичинекей эфемердик аралдардын пайда болушу менен коштолот. Мисалы, [[2006 жыл|2006-жылы]] жанар тоо атылгандан кийин кичинекей арал жана Метис рифи пайда болгон. [[1995-жылы]] жанар тоо атылгандан кийин диаметри 280 метр жана бийиктиги 43 метр болгон арал пайда болгон<ref>Smithsonian National Museum of Natural History. [https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=243070 Global Volcanism Program. Metis Shoal.]</ref>. Тонга аралдарында ири минералдык жана тоо кендери жок. [[Кум]] жана [[акиташ теги]] аз көлөмдө казылып алынат<ref name=":4">Robert Thistlethwaite, David Sheppard, Netatua Prescott. 2.1.6 Mineral resources // [https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/11.pdf The Kingdom of Tonga: action strategy for managing the environment.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920005019/https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/11.pdf |date=2020-09-20 }}</ref>. Бирок [[2008 жыл|2008-жылы]] өлкөнүн аймактык сууларынан [[цинк]], [[жез]], [[күмүш]] жана [[Алтын|алтындын]] ири кендери табылган<ref>{{Cite web |title=Teck Cominco Discovers Four High-grade Copper-Gold-Zinc SMS Systems in Tonga. |url=http://www.nautilusminerals.com/s/Media-NewsReleases.asp?reportid=319379 |accessdate=2011-08-11 |archivedate=2025-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250126051100/http://www.nautilusminerals.com/s/Media-NewsReleases.asp?reportid=319379 }}</ref>. === Климат === Тонганын климаты ысык, тропикалык жана түштүк-чыгыштан соккон пассаттардын таасири астында. === Топурак === Тонга аралдарындагы топурактардын көбү негизинен жанар тоо тектеринен туруп, түшүмдүү келет. Курамында коралл жана башка тектердин бөлүктөрүн камтыйт<ref name=":4" />. Бул топурактар эң жагымдуу физикалык касиеттерге ээ: алар майда, жакшы структураланган, сууну сиңирүүсү жакшы. Топурактын түрлөрү кычкылдан щелочтукка чейин, курамында кальций менен магнийдин көрсөткүчтөрү жогору, катион алмашуу сыйымдуулугу жогору жана негиздер менен каныккан. Тонга аралынын топурактары түшүмдүүлүгү жогору болгондуктан, эгин өстүрүүгө да, жайыттарды уюштурууга да ылайыктуу. Айрым жээк аймактарындагы топурактар туздуу (шор) келет<ref name=":5" />. === Суу ресурстары (гидрология) === [[Файл:Vaipūua_bridge.jpg|thumb|Вавау аралдарындагы [[лагуна]]]] Арарлдарда таза суунун чектелген гана туруктуу булактары бар. Суу топуракта көпкө сакталбагандыктан жана бат эле жерге сиңип кетишинен, жашоочулар негизинен чатырдан бетон цистерналарга топтолгон жамгыр суусун же кичинекей кудуктардагы сууну колдонушат. Жер астындагы суу катмарлары, кичинекей көлдөр жана сайлар жанар тоолук аралдарда жайгашкан<ref name=":4" />. Көлдөрдү Вавау, Ниуафооу, Номука аралдарынанан, ал эми кичинекей дарыяларды Эуа жана Ниуатопутапу аралдарынын кездештирсе болот<ref>Калктардын энциклопедиясы. [https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Tonga-TOPOGRAPHY.html Тонга. Топография.]</ref>. === Флора жана фауна === [[Файл:Eua National Park, Tonga.jpg|thumb|Нымдуу тропикалык климаттын аркасында көптөгөн Тонга аралдары жыш өсүмдүктөр менен капталган (Эуа аралынын сүрөтү)]] Тонга коралл аралдарынынын бетин калофилл өсүмдүктөрү басымдуулук кылган тропикалык токойлору ээлейт. Токойлорунун кыйла бөлүгү айыл чарба муктаждыктары үчүн тазаланган, ошондуктан азыркы учурда бул аймактардын бир бөлүгүндө лантан жана псидиум бадалдары, ошондой эле сорго жана таруу чөптөрү басымдуулук кылат. Аралдардын жээк аймактарында баррингтония жана сцеволдор өсөт. Жанар тоолордун кратерлеринин аймагында чөптүү өсүмдүктөр басымдуулук кылат, ал эми Хао жана Тафахи жанар тоолорунун чокуларында тумандуу тропикалык токойлор же нефелогилеялар орун алган<ref name=":6">[https://web.archive.org/web/20120416065222/http://ramsar.wetlands.org/Portals/15/Kingdom_of_Tonga.pdf Тонга]. RAMSAR Program.</ref>. Кең тропикалык токойлор туруктуу калк жашабаган жана жанар тоо аралдарында гана сакталып калган<ref name=":7">[https://www.worldwildlife.org/biomes Tongan tropical moist forests (OC0114)]. World Wildlife Fund.</ref>. Жалпысынан Тонгада тамырлуу өсүмдүктөрдүн 770ке жакын түрү катталган. Аралдарда өсүмдүктөрдүн ар түрдүүлүгү айырмаланат. Мисалы, Тонгатапу аралында өсүмдүктөрдүн 340ка жакын түрү, ал эми Вавауда 107 түрү бар<ref name=":7" />. Өлкөнүн жаныбарлар дүйнөсү өтө аз түрлүү жана негизинен интродукцияланган түрлөрдөн турат. Архипелагда сойлоп жүрүүчүлөрдүн 12 түрү (бир түрү эндемикалык) жана жарганаттардын 2 түрү байырлашат, алар аралдардын жалгыз жергиликтүү сүт эмүүчүлөрү болуп саналат. Тонганын сууларында [[Деңиз таш бакасы|деңиз таш бакаларын]], [[Моллюск|моллюскаларды]], [[Балык|балыктардын]] түрлөрүн кездештирүүгө болот<ref name=":6" />. Архипелагда көптөгөн канаттуулар уялайт. Аралдар полинезиялыктар отурукташканга чейин, кыйла ар түрдүү болгон. Адамдардын келиши менен Тонгада канаттуулардын кеминде 23 түрү жок болгон<ref name=":7" />. Архипелагда жалпысынан канаттуулардын 73 түрү катталган, алардын эки түрү эндемикалык канаттуулар. Кээ бир аралдарда деңиз канаттуулары уялаган «канаттуулар базарлары» жайгашкан. Тонга аймагында эки [[улуттук парк]] (Эуа аралында жана Вавау аралынынын Талау тоосунда) жана алты корук жайгашкан<ref>[https://www.jasons.com/Tonga/tonga-parks-and-marine-reserves/ Tonga — Parks & Marine Reserves]. Jasons Travel Media.</ref>. == Административдик-аймактык түзүлүшү == [[Файл:Tonga-CIA WFB Mapa en Español.png|thumb|left|250px|Тонганын картасы]] Аймактык жактан Тонга Падышалыгы беш административдик округдарга бөлүнөт: Вавау, Ниуас, Тонгатапу, Хаапай жана Эуа<ref>[http://www.statoids.com/uto.html Тонганын аймактык бирдиктери.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20100824191616/https://www.pmo.gov.to/Local-Government/ Тонгадагы жергиликтүү бийликтер.]</ref>. Округдар өз кезегинде райондорго жана айылдарга бөлүнөт<ref>[https://web.archive.org/web/20081118161223/http://www.spc.int/prism/Country/TO/stats/Census06/Selecttables/popn_change.pdf Populationfor distribution by division, district, village by population change, Tonga: 1996 & 2006]</ref>: * Вавау округунун курамына Неиафу, Леиматуа, Хахаке, Пангаимоту, Хихифо жана Моту атылышындагы 6 район кирет<ref>[https://web.archive.org/web/20100824191632/https://www.pmo.gov.to/divisions-vavau.html Вавау округунун административдик-аймактык жактан бөлүнүшү.]</ref>. * Ниуас округунун курамына Ниуатопутапу и Ниуафооу атылышындагы 2 район кирет<ref>[https://web.archive.org/web/20100824191639/https://www.pmo.gov.to/divisions-niuas.html Ниуас округунун административдик-аймактык жактан бөлүнүшү.]</ref>. * Тонгатапу округунун курамына Колофооу, Коломотуа, Ваини, Татакамотонга, Лапаха, Нукунуку жана Коловаи атылышындагы 7 район кирет<ref>[https://web.archive.org/web/20100824191628/https://www.pmo.gov.to/divisions-tongatapu.html Тонгатапу округунун административдик-аймактык жактан бөлүнүшү.]</ref>. * Хаапай округунун курамына Лифука, Фоа, Уиха, Лулунга, Кауваи-Хаано жана Муомуа атылышындагы 7 район кирет<ref>[https://web.archive.org/web/20100824191635/https://www.pmo.gov.to/divisions-haapai.html Хаапай округунун административдик-аймактык жактан бөлүнүшү.]</ref>. * Эуа округунун курамына Эуа-Мотуа жана Эуа-Фооу атылышындагы 2 район кирет<ref>[https://web.archive.org/web/20100824191642/https://www.pmo.gov.to/divisions-eua.html Эуа округунун административдик-аймактык жактан бөлүнүшү.]</ref>. {| class="standard sortable" align="center" |+ !№ !Округ !Англисче аталышы !Административдик борбору !Жалпы аянты, км² !Калк жашаган аралдардын аянты, км² !Калкы,<ref name="cen20162">{{cite web|url=https://tongastats.gov.to/download/60/2016/1161/2016-census-report-volume-1.pdf|title=Census of Population and Housing (2016)|access-date=2021-09-26|archive-date=2022-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220115065224/https://tongastats.gov.to/download/60/2016/1161/2016-census-report-volume-1.pdf|url-status=live}}</ref> адам (2016) !Жыштыгы, адам/км² |- |1 |Вавау |''Vava’u'' |Неиафу | align="right" |194 | align="right" |119 | align="right" |13 738 | align="right" |114 |- |2 |Ниуас |''Niuas'' |Хихифо | align="right" |75 | align="right" |72 | align="right" |1232 | align="right" |17 |- |3 |Тонгатапу |''Tongatapu'' |[[Нукуалофа]] | align="right" |266 | align="right" |261 | align="right" |74 611 | align="right" |286 |- |4 |Хаапай |''Ha’apai'' |Пангаи | align="right" |126 | align="right" |110 | align="right" |6125 | align="right" |56 |- |5 |Эуа |'''Eua'' |Охонуа | align="right" |87 | align="right" |87 | align="right" |4945 | align="right" |57 |- style="background: #CCC;" | |Жалпы | | | align="right" |748 | align="right" |649 | align="right" |100 651 | align="right" |155 |+ |} == Саясий түзүлүшү == === Мамлекеттик түзүлүшү === Тонга — тупоу династиясынын өкүлдөрүнүн арасында, бийлик атадан балага өтүүчү конституциялык монархия жана [[Океания|Океанияда]] орун алган жалгыз падышалык. Өлкөнүн азыркы Конституциясын [[1875-жыл|1875-жылы]] [[4-ноябрь|4-ноябрда]] падыша Жорж Тупоу I тарабынан сунушталган жана кабыл алынган. Конституциянын кабыл алынышы бул Падышалыктын мамлекеттик өнүгүүсүн, коомунуну модернизациялоосун, өлкөнүн ички туруктуулугун жана биримдигин камсыз кылууда маанилүү орунду ээлеген. Ушул Конституциянын негизинде, XIX кылым баю Тонга Падышалыгы көз карандысыздыгын сактап келген деп айтса да болот<ref>[https://web.archive.org/web/20100824194147/https://www.pmo.gov.to/history-of-the-tongan-constitution.html Sione Latukefu]. The History of the Tongan Constitution.</ref>. Тонганын Конституциясы 3 бөлүмдөн, 115 беренеден турат жана «катаал» конституциялардын катарына кирет, башкача айтканда, аны өзгөртүү үчүн бир катар мыйзамдык шарттарды сактоон талап кылынат. Өлкөнүн негизги мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү укугу Мыйзам чыгаруу Ассамблеясына берилген. Түзөтүүлөр ассамблеядагы үч окуудан өтүп, андан кийин падышага тапшырылышы керек. Эгерде Тонганын Жашыруун Кеңеши жана Министрлер кабинети конституциялык түзөтүүнү бир добуштан колдосо, анда ал падыша тарабынан бекитилиши керек. Падыша кол койгондон кийин, түзөтүү күчүнө кирет<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 79-берене.</ref>. Учурда Тонгада этап-этабы менен саясий реформа жүрүп жатат. Ушул максатта 2008-жылы 5 адамдан турган конституциялык жана шайлоо комиссиясы түзүлгөн<ref>Тонга Өкмөтүнүн расмий сайты. [https://web.archive.org/web/20100824193557/https://www.pmo.gov.to/parliament-approves-constitution-a-electoral-commission-bills.html Parliament Approves Constitution & Electoral Commission Bills.]</ref>, анын негизги максаты Конституциянын беренелерин аткаруу, шайлоо органдарынын жана алардын ортосундагы өз ара мамилелердин принциптерин, ошондой эле Тонга шайлоо мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча сунуштарды иштеп чыгуу болгон<ref>Тонга Өкмөтүнүн расмий сайты. [https://web.archive.org/web/20100824200550/https://www.pmo.gov.to/commission-to-consider-political-reform.html Commission to consider political reform.]</ref>. 2010-жылдын апрелинде комиссиянын сунуштарынын негизинде өлкөнүн парламенти шайлоо системасына өзгөртүүлөрдү киргизген. Мыйзам чыгаруу органында эл тарабынан шайланган өкүлдөрдүн саны көбөйгө (9дан 17ге чейин). Натыйжада Тонганын тарыхында биринчи жолу эл өкүлдөрүнүн саны пэр депутаттарынын санын ашкан<ref>Radio New Zealand International. [https://www.rnz.co.nz/international Tonga Parliament enacts political reforms.]</ref>, айрым шайлоо округдарынан шайланган депутаттардын саны да көбөйгөн: Тонгатапудан — он (мурун үч орун) жана Ваваудан — үч (мурун эки орун). Жаңы система боюнча биринчи парламенттик шайлоо 2010-жылдын ноябрында өткөн. ==== Падыша ==== [[Файл:TongaRoyalPalace.jpg|thumb|Падышанын сарайы]] Падыша мамлекет башчысы болуп саналат. Мураскерлик принциптери учурдагы Конституциянын 32-беренесинде бекитилген. Мураскер мыйзамдуу никеде төрөлүшү керек. Так (бийлик) падышанын тун уулуна өтөт, ал эми тун уулу каза болгон учурда анын мураскерлерине берилет. Эгерде падышанын тун уулунун балдары жок болсо, анда так (бийлик) экинчи уулуна же анын мураскерлерине өтөт. Бийлик ата тарабынан гана эркек уулдарына берилет. Эгерде падышалык тукумда эркектер жок болсо, так падышанын тун кызы жана анын мураскерлерине берилет. Эгерде падышанын мураскерлери калбаса, анда так Уильям Тунгинин урпактарына жана мыйзамдуу мураскерине өтөт. Эгерде падышанын мыйзамдуу мураскорлору жок болсо, анда падыша өз алдынча (пэр депутаттарынын палатасынын макулдугу менен) өзүнүн мураскорун тирүү кезинде дайындай алат. Эгерде мындай чечимдер падыша тарабынан кабыл алынгабаган болсо, анда премьер-министр же министрлер кабинети, Мыйзам чыгаруу Ассамблеясынын чакырууга милдеттүү жана пэрлер палатасынын жыйынында добуш берүү аркылуу уруу башчыларынын бирин падыша кылып тандап, жаңы падышалык династияны түзүшү керек<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 32-берене.</ref>. Конституцияга ылайык, падышанын инсандыгы ыйык жана ал бардык уруу башчылардын жана бүткүл Тонга элинин башчысы. Ал өлкөнү башкарат, бирок жоопкерчиликти министрлер тартышат. Мыйзам чыгаруу Ассамблеясы аркылуу өткөн бардык мыйзам долбоорлоруна күчүнө киргенге чейин падыша кол коюшу керек<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 41-берене.</ref>. Падыша Тонганын кургактык жана аскер-деңиз күчтөрүнүн жогорку башчысы. Ал бардык офицерлерди дайындайт, аскердик даярдыкты жана көзөмөлдү жөнгө салат, Мыйзам чыгаруу Ассамблеясынын макулдугу менен согуш жарыялоо укугуна ээ<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 36-берене.</ref>. Падыша ырайым берүү укугуна ээ, Мыйзам чыгаруу Ассамблеясынын өз чечими боюнча чакыра жана тарката алат<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 38-берене.</ref>, чет мамлекеттер менен келишимдерге кол коёт, башка мамлекеттердеги Тонга дипломатиялык өкүлдөрүн дайындайт<ref name=":8">Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 39-берене.</ref>, ардак наамдар менен сыйлайт<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 44-берене.</ref>. Падыша мыйзам чыгаруу жыйынынын макулдугусуз бажы алымдарынынын наркын өзгөртө албайт<ref name=":8" />. ==== Мыйзам чыгаруу бийлиги ==== Пэрлер өкүлдөрү менен эл өкүлдөрү бир палатада отурушу керек. Мыйзам чыгаруу Ассамблеясы Жашыруун Кеңештин жана министрлер кабинетинин мүчөлөрүнөн, пэрлер палатасынын өкүлдөрүнөн жана өлкөдөгү эл өкүлдөрүнөн турат. Пэрлердин өкүлдөрү (Ассамблеядагы жалпы саны 9 адам) падышалык пэрлер тарабынан үч жылда бир шайланат. Эл өкүлдөрүн (жалпы саны 17 адам) калк үч жылда бир шайлайт. Шайлоо укугуна ээ болгон активдүү жарандар талапкер боло алышат. Ассамблеянын төрөгасын падыша дайындайт<ref>Тонганын Конституциясы.</ref>. Тонганын Конституциясына ылайык, падыша жана Мыйзам чыгаруу Ассамблеясы мыйзамдарды кабыл алуу укугуна ээ<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 56-берене.</ref>. ==== Аткаруу бийлиги ==== [[Файл:Old Prime Minister's Office, Nuku'alofa.jpg|thumb|Тонганын премьер-министринин кеңсеси ]] Тонгада премьер-министр, тышкы иштер министри, жерди пайдалануу министри, тартип коргоо министри жана башка министрлерден турган Министрлер кабинети аткаруу бийлиги болуп саналат. Министирлер кабинентинин мүчөлөрүн падыша дайындайт. Падыша Министрлер Кабинетинин макулдугу менен Хаапай жана Вавау округдарынын губернаторлорун дайындайт<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 55-берене.</ref>. Падышанын астында Жашыруун Кеңеш иш алып барат жана монрахка анын бир катар функцияларын аткарууга көмөктөшөт. Ал министрлер кабинетинин мүчөлөрүнөн, губернаторлордон жана падыша дайындаган башка адамдардан турат. Падышанын жана Жашыруун Кеңештин буйруктарынын бири да буйрук үчүн жооптуу болгон тиешелүү министрлердин кол тамгасысыз күчүнө кирбейт<ref>Тонганын Конституциясы. 2-бөлүм, 50-берене.</ref>. ==== Сот бийлиги ==== Тонганын сот системасы өз курамына Жашыруун Кеңешти ({{lang-en|Privy Council}}), [[Апелляциялык сот|апелляциялык сотту]] ({{lang-en2|Court of Appeal}}), [[Жогорку сот|Жогорку сотту]] ({{lang-en2|Supreme Court}}), магистрат сотторун ({{lang-en2|magistrates court}}) жана жер маселелери боюнча сотту ({{lang-en2|Land court}}) камтыйт<ref>University of the South Pacific. [http://www.paclii.org/to/courts.html Tonga Courts System Information.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114190259/http://www.paclii.org/to/courts.html |date=2011-11-14 }}</ref>. ==== Шайлоо округдары ==== Мыйзам чыгаруу Ассамблеясына талапкерлерди шайлоо үчүн өлкө 5 шайлоо округуна бөлүнөт<ref>[https://web.archive.org/web/20130208200008/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-004/LegislativeAssemblyAct.pdf Мыйзам чыгаруу Ассамблеясы жөнүндө мыйзам.]</ref>: * Тонгатапу * Хаапай * Вавау * Эуа * Ниуафооу-Ниуатопутапу ==== Жергиликтүү башкаруу жана өз алдынча башкаруу системасы ==== Тонгадагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу системасы мыйзамдуу түрдө бекитилген эмес. Өлкөдө айылдарды башкарган айылдык кеңештер жок<ref>Kerry James, Taniela Tufui. [https://web.archive.org/web/20110217134504/http://transparency.org.au/documents/tonga.pdf National Integrity Systems Transparency International Country Study Report. Tonga 2004]</ref>. Бардык бийлик борбордук өкмөттүн колунда, анда жалпы коомду, айрыкча шаарларды жана айылдарды жөнгө салуу маселелери боюнча ар кандай эрежелер жана регламенттер иштелип чыгат. Башкарууну жүзөгө ашыруу үчүн өлкө округдарга жана шаарларга бөлүнөт<ref>[https://web.archive.org/web/20130208200004/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-043/DistrictandTownOfficersAct.pdf Округдук жана шаардык чиновниктер жөнүндө мыйзам.]</ref>. === Саясий партиялар === Тонгада катталган саясий партиялар жок, бирок айрым саясий топтор жана бирикмелер «партия» деген сөздү колдонушат<ref>[https://www.idea.int/sites/default/files/publications/tonga-in-a-new-political-order.pdf Tonga in a new political order – Analysing the 2014 general election results.]</ref>. === Куралдуу күчтөр === [[Файл:RoyalTonganMarines2004.JPG|thumb|250x250px|Тонганын аскерлери Иракта.]] Тонганын коргонуу күчтөрү ({{lang-en|Tonga Defence Services}}) деп аталган туруктуу куралдуу күчтөр бар. Алардын негизги функциялары болуп Падышалыкты коргоо, жарандык бийликти колдоо, ага тартипти сактоого жардам берүү жана падыша тарабынан жүктөлгөн башка функциялар жана милдеттерди аткаруу болуп саналат<ref name=":9">[https://web.archive.org/web/20130208200024/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1992-017/TongaDefenceServicesAct1992.pdf Тонганын коргонуу күчтөрү жөнүндөгү мыйзам.]</ref>. Куралдуу күчтөр регулярдык армиядан ({{lang-en|Regular Force}}), аймактык армиядан ({{lang-en|Territorial Force}}) жана резервдик армиядан ({{lang-en|Reserve}}) турат<ref name=":9" />. === Укук коргоо органдары === Тонгада полиция күчтөрү бар ({{lang-en|Tonga Police Force}}). 2000-жылга карата полиция кызматкерлеринин саны 420 адамды түзгөн. Штаб-квартирасы Нукуалофада жайгашкан жана курамында төмөнкү бөлүмдөр бар: * аймактык 4 полиция бөлүмү * окуу борбору * атайын топ Полициянын негизги милдети мыйзамды жана тартипти сактоо, тынчтыкты сактоо, өмүрдү жана мүлктү коргоо, кылмыштардын алдын алуу жана аныктоо жана мыйзамдарда каралган башка функциялар<ref>[https://web.archive.org/web/20130208200032/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-035/PoliceAct.pdf Полиция жөнүндө мыйзам.]</ref>. === Тышкы саясат жана эл аралык мамилелер === [[Кыргызстан]] менен Тонга Падышачылыгынын ортосунда дипломатиялык мамилелер 2022-жылдын 7-декабрында орнотулган<ref>[https://reporter.kg/kyrgyzstan-menen-tonga-diplomatiyalyk-mamilelerdi-tyzdy/?ysclid=lxsuplunuj218316302 Кыргызстан менен Тонга дипломатиялык мамилелерди түздү.]</ref>. Тонга Королдугу — БУУнун, Дүйнөлүк Соода Уюмунун, Тынч океан коомчулугунун катчылыгынын, Тынч океан аралдары форумунун, Африка мамлекеттеринин, Кариб деңизинин жана Тынч океанынын улуттар шериктештигинин жана башка эл аралык уюмдардын мүчөсү. [[Файл:Diplomatic_relations_of_Tonga.svg|center|thumb|765x765px|Тонга менен дипломатиялык мамилелердин орноткон өлкөлөрдүн картасы]] ==Калкы== {| class="wikitable" |+Калкынын саны !1960 !1961 !1962 !1963 !1964 !1965 !1966 !1967 !1968 !1969 !1970 !1971 |- |61 600 |{{Өсүү}}63 740 |{{Өсүү}}66 255 |{{Өсүү}}69 000 |{{Өсүү}}71 757 |{{Өсүү}}74 363 |{{Өсүү}}76 787 |{{Өсүү}}79 048 |{{Өсүү}}81 096 |{{Өсүү}}82 879 |{{Өсүү}}84 370 |{{Өсүү}}85 520 |- !1972 !1973 !1974 !1975 !1976 !1977 !1978 !1979 !1980 !1981 !1982 !1983 |- |{{Өсүү}}86 349 |{{Өсүү}}86 985 |{{Өсүү}}87 609 |{{Өсүү}}88 347 |{{Өсүү}}89 258 |{{Өсүү}}90 296 |{{Өсүү}}91 361 |{{Өсүү}}92 300 |{{Өсүү}}93 007 |{{Өсүү}}93 451 |{{Өсүү}}93 682 |{{Өсүү}}93 774 |- !1984 !1985 !1986 !1987 !1988 !1989 !1990 !1991 !1992 !1993 !1994 !1995 |- |{{Өсүү}}93 838 |{{Өсүү}}93 953 |{{Өсүү}}94 149 |{{Өсүү}}94 403 |{{Өсүү}}94 687 |{{Өсүү}}94 952 |{{Өсүү}}95 165 |{{Өсүү}}95 321 |{{Өсүү}}95 443 |{{Өсүү}}95 560 |{{Өсүү}}95 712 |{{Өсүү}}95 928 |- !1996 !1997 !1998 !1999 !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 |- |{{Өсүү}}96 218 |{{Өсүү}}96 574 |{{Өсүү}}96 991 |{{Өсүү}}97 457 |{{Өсүү}}97 962 |{{Өсүү}}98 504 |{{Өсүү}}99 083 |{{Өсүү}}99 691 |{{Өсүү}}100319 |{{Өсүү}}100960 |{{Өсүү}}101617 |{{Өсүү}}102289 |- !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2017 !2020 ! ! ! ! |- |{{Өсүү}}102 947 |{{Өсүү}}103 557 |{{Өсүү}}104 098 |{{Өсүү}}104 554 |{{Өсүү}}104 941 |{{Өсүү}}105 323 |{{Өсүү}}108020 |{{Төмөндөө}}105697 | | | | |} {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 width=300 style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;" ! colspan="2" align="center" bgcolor="grey" |<big>Тонганын калкы</big> |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="white" |[[Файл:Tonga demography.png|thumb|centre|300px|Тонганын калкынын өсүү динамикасы. 1961-2003 жж.]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Калктын структурасы |- !valign="top"|Калктын саны | valign="top" |103 252 адам (2011) |- !valign="top"|Калктын жыштыгы | valign="top" |138,04 адам/км² (2011) |- !valign="top"|Орточо курагы | valign="top" |жалпы: 21 (2011)<br>эркектер: 20 (2011)<br>аялдар: 22 (2011) |- !valign="top"|Курак структурасы | valign="top" |0—14: 37,3 % (2011)<br>15—59: 8,3 % (2009)<br>59 жогору: 8,3 % (2009) |- !valign="top"|Шаардык калктын үлүшү | valign="top" |23,47 % (2011) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="white" |[[Файл:Tonga single age population pyramid 2020.png|thumb|centre|300px|2000-жылга карата жыныстык жана курактык түзүм]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Төрөлүүнүн деңгээли |- ! valign="top" |Фертилдүүлүктүн жалпы коэффициенти | valign="top" |2,5 ‰ (2008) |- ! valign="top" |Төрөттүн жалпы коэффициенти | valign="top" |1,236 ‰ (2011) |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Өлүмдүн деңгээли |- ! valign="top" |Ымыркайлардын өлүмү (1 жашка чейинки 1000 төрөлгөндөргө) | valign="top" |жалпы: 11,88 ‰ (2008) эркек балдар: 13,07 ‰ (2008) кыз балдар: 10,63 ‰ (2008) |- ! valign="top" |Адамдардын өлүмү (1000 адамга) | valign="top" | жалпы: 5,12 ‰ (2008) |} Улуттук эл каттоо Тонгада 1921-жылдан бери үзгүлтүксүз жүргүзүлүп келет. Бирок, расмий эл каттоо башталган жылдан да мурунку жылдардан алынган статистика маалыматтары бар. 1956-жылдан бери эл каттоо он жылда бир өткөрүлүп келет<ref>[https://web.archive.org/web/20101205134807/http://www.spc.int/prism/country/to/stats/pdfs/census96/admin.pdf Tonga Department of Statistics. Population Census]</ref>. === Этникалык курамы === [[Файл:Kiekie4.jpg|left|thumb|Тонгалар — аралдардын түпкүлүктүү эли]] [[Файл:Startfires.jpg|left|thumb|2006-жылы Нукуалофа шаарындагы «Нукуалофадагы толкундоолор» аталышы менен белгилүү болгон козголоң учурундагы чыккан өрт]] Тонганын калкы бир тектүү: 2011-жылдагы эл каттоого ылайык, калктын 96,5% жергиликтүү полинезиялыктар тонгалар,1,04% тонганлыктар жана башка улуттардын ортосундагы никеден төрөлгөндөр. Чет элдиктердин (европалыктар, Тынч океанынын башка аралдарынан келгендер жана азиялыктар) үлүшү минималдуу. 1996-жылга карата маалыматтарды кытайлыктардын, индиялыктардын, ошондой эле фижиликтердин санынын өсүшү белгиленген<ref>[https://web.archive.org/web/20140205070928/http://www.spc.int/prism/tonga/index.php/component/docman/doc_download/247-census-report-2011-vol-1-rev?Itemid=111 Tonga 2011. Census of population and housing]</ref>. === Тили === [[Англис тили|Англис тилинен]] тышкары, өлкөнүн расмий тили болуп [[тонга тили]] саналат. Гавай тили, маори тили, самоа тили, таити тили сыяктуу, тонга тили полинезиялык тилдеринин тобунун көптөгөн тилдеринин бири. Ниуэ тили менен бирге тонга тили полинезия тилдер тобунун тонга уячасын түзөт. Тилдин жазуусу XIX кылымдын биринчи жарымында европалык миссионерлер тарабынан түзүлгөн. [[1998-жыл|1998-жылы]] тонга тилинде сүйлөгөндөрдүн жалпы саны 96 334 адамды түзгөн<ref>[[ethnologue:ton/|Ethnologue. Tongan]]</ref>. Тонга тилинин жазуусунуда латын алфавитин колдонулат. Ал болгону 16 тамгадан турат: 5 үндүү жана 11 үнсүз. Оозеки тилде үндүү тыбыштардын созулганы чоң маанини ойнойт, ошондуктан созуулган үндөрдөн сөздүн мааниси өзгөрүшү мүмкүн. Өлкөдө [[1981-жыл|1981-жылы]] Тынч океан тилдеринин бири болгон ниуафооу тилинде сүйлөгөн 690 адам болгон<ref>[[ethnologue:num/|Ethnologue. Niuafo’ou]]</ref>. XIX кылымга чейин Ниуатопутапу аралында өзүнүн жергиликтүү тили болгон, бирок [[1862-жыл|1862-жылы]] июнда Жордж Тупоу I тарабынан бул арал аннексиялангандан кийин, бул тил толугу менен тонга тилине алмаштырылган<ref>[[ethnologue:nkp/|Ethnologue. Niuatoputapu]]</ref>. [[1998-жыл|1998-жылдагы]] статистикалык маалыматтар боюнча, өлкөнүн калкынын 98,9% тонга же англис тилдеринде окуп жана жаза алган<ref name=":2" />. === Диний курамы === [[Файл:Saione.jpg|thumb|left|Коломотуадагы Эркин Уэслиан чиркөөсүнүн имараты]] Тонга аралдарында үстөмдүк кылган дин [[Христиан дини|христиан]] дини болуп саналат. Христиан миссионерлери аралдардагы биринчи иш-аракеттерин биринчи аракетин 1797-жылы Лондон миссионердик коомунун миссионерлери тарабынан жасалган. Бирок ийгиликсиз болгон. Биринчи туруктуу христиан миссиясы Тонга аралдарында 1826-жылы гана негизделген<ref>[https://web.archive.org/web/20110709042048/http://www.tongatapu.net.to/tonga/convictions/christianity/fwc/fwc.html Free Wesleyan Church of Tonga]</ref>. Өлкөнүн конституциясы ар бир жаранга дин тутуу эркиндигин кепилдейт<ref>[https://web.archive.org/web/20110805050119/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90156.htm Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. U.S. State Department. Tonga]</ref>. ==Экономикасы== Тонгадагы экономикалык кырдаалды аныктоочу мүнөздөмөлөр [[Океания|Океаниянын]] башка өлкөлөрүнөн эч айырмаланбайт: эбегейсиз өзгөчө экономикалык аймак, чектелген жаратылыш байлыгы, негизги дүйнөлүк рыноктордон алыстыгы, жогорку квалификациялуу адистердин тартыштыгы. Аралдардагы экономикалык туруктуулукка зыян келтире турган негизги факторлордын бири болуп табигый кырсыктар саналат<ref name=":10">{{Cite web |title=National Assessment Report. Tonga |url=https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/6.pdf |accessdate=2024-08-01 |archivedate=2020-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920002555/https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/6.pdf }}</ref>. Тонга экспортунун негизин табигый процесстерге өтө сезгич товарлар (цуккини, ваниль, балык, кава) түзөт<ref name=":10" />. Негизги сатуу рынокторунан алыстыгы транспорттук чыгымдардын жогору болушуна гана алып келбестен, өндүрүш факторлорунун эл аралык мобилдүүлүгүнө тоскоолдук кылат, ошондой эле өлкөгө ар кандай коммерциялык жана техникалык технологиялардын киришине жолтоо болот<ref name=":10" />. === Айыл чарба === [[Файл:Kiekie yams.jpg|thumb|left|Тонгалыктар өздөрү өстүргөн ямс менен]] Тонганын экономикасынын маанилүү тармактарынын бири-айыл чарбасы. Ошого карабастан, акыркы жылдары өлкөнүн ИДӨ бул сектордун үлүшүнүн төмөндөшү байкалууда. Мисалы, 1994-1995 жж. айыл чарбасынын ИДӨ үлүшү 34% түзсө, 2005-2006 жж. бул көрсөткүч 25% чейин төмөндөгөн. Бул жергиликтүү экономиканын диверсификациясы менен шартталган жана акыркы жылдары кызмат көрсөтүү секторунун ролу кыйла жогорулашы байкалууда. Бул процесстин негизги максаты — келечектеги тышкы таасирлер болгон учурда экономиканы чыңдоо максатында Тонга экономикалык базасын кеңейтүү болуп саналат. Айыл чарбасы өлкөнү азык-түлүк, жумуш орундары, курулуш жана кол өнөрчүлүк үчүн материалдар менен камсыз кылат, чет мамлекеттик валюталардын Тонгага болгон агымын стимулдаштырат. Негизги айыл чарба өсүмдүктөрү болуп кокос пальмасы (бул өсүмдүктүн жаңгактарынын майлуу эндосперминен копра өндүрүлөт), [[банан]], [[ванилин]], [[цуккини]], [[какао]], [[кофе]], имбирь, кара мурч эсептелет. === Балык улоо === Балык — Тонганын улуттук байлыктарынын бири, ал өлкөнүн экономикасында жана турмушунда өтө маанилүү ролду ойнойт. Ички колдонуу үчүн балыктар негизинен рифтерде жана лагуналарда кармалып, жергиликтүү калк үчүн белоктордун негизги булагы болуп кызмат кылат<ref name=":11">{{Cite web |title=Fisheries Resources Profiles Kingdom of Tonga |url=https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/7.pdf |accessdate=2024-08-01 |archivedate=2020-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920004554/https://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Tonga/7.pdf }}</ref>. Өлкө ири өзгөчө экономикалык аймакка ээ, анын аянты болжол менен 700 миң км². Мамлекеттик бюджетти толтуруу ошондой эле чет өлкөлүк кемелерге ушул экономикалык аймакта балык уулоо укугуна лицензия берүүнүн эсебинен жүргүзүлөт, мында лицензиялоодон түшкөн киреше көбүнчө аба ырайынын шарттарына жараша болот<ref name=":11" />. === Транспорт === [[Файл:Talamahu.jpg|thumb|Нукуалофадагы базарлардын бири]] Өлкөдө жол тармагын өнүктүрүү үчүн тоскоолдуктардын бири болуп жер ресурстарынын тартыштыгы, ошондой эле жерди пайдалануунун учурдагы режими саналат. Тонгадагы жолдордун көбү чет мамлекеттерден түшкөн каражатка курулган<ref name=":12" />. [[2000-жыл|2000-жылы]] Тонгадагы жолдордун узундугу болгону 680 чакырымды түзгөн, анын 184 чакырымы асфальтталган жолдор болгон<ref name=":2" />. Өлкөдө темир жол транспорту жок, бирок мурун Тонгатапу аралында Нукуалофанын борбору аркылуу портко өткөн жана копраны алып чыгууга кызмат кылган тар темир жол болгон. Тонга аралдарынын ортосунда авиа каттамдарды [[2013-жыл|2013-жылы]] негизделген REAL tonga жеке менчик авиакомпаниясы жүргүзөт<ref>[https://www.realtonga.to/ REAL tonga]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150410051859/http://www.tongaairports.com/flight-schedules/ Flight schedules]</ref>. Учурда өлкөгө каттамдарды аткарып турган негизги эл аралык авиакомпаниялар «Air Pacific», «Air New Zealand», «Pacific Blue» болуп саналышат<ref>[https://web.archive.org/web/20110629065203/http://www.tongaairports.com:80/flight-schedules/international/ Tonga Airports Limited. International]</ref>. Көпчүлүк аралдарда коомдук транспорт жана таксилер иштешет<ref>[https://web.archive.org/web/20130702090603/http://www.lonelyplanet.com/tonga/transport/getting-there-around Lonely Planet Publications. Getting there & around]</ref>. Өлкөнүн эң ири порту — Нукуалофа порту<ref name=":2" />. === МКК жана байланыш === [[Файл:TBCstudios.JPG|thumb|Тонга телерадиоберүү комиссиясынын имараты]] Тонганын басма ММК үч, жумасына бир жолу чыгып турган гезиттерден турат: * ''Tonga Chronicle'' гезити өлкөнүн өкмөтүнө таандык жана жума сайын эки тилде (танга жини англис тилдеринде) басылып чыгат<ref>[http://www.pressreference.com/Sw-Ur/Tonga.html Press Reference. Tonga]</ref>. * ''Times of Tonga'' жеке менчик гезит, жумасына эки жолу Тонга аралдары үчүн атайын чыгарылышы басылып чыгып турат<ref name=":13">BBC. [https://web.archive.org/web/20110811173046/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1300742.stm Tonga country profile]</ref>. * «Matangi Tonga» жеке менчик журналы дагы мезгил-мезгили менен жарык көрүп турат<ref name=":13" />. Аралдарда бир AM-станция («''Radio Tonga 1''») жана төрт FM-станция («''Kool 90FM''», «''Radio 2000''», «''Radio Nuku’alofa''» жана «93FM») уктурууларын радио аркылуу берип турат<ref name=":13" />. 2004-жылы Тонгада үч компания телекөрсөтүү кызматтарын көрсөткөн<ref name=":13" />: * Тонга телерадиоберүү комиссиясы («''Television Tonga''» жана «''TV Tonga 2''» телеканалдары). * «''Tonfon''» — акы төлөнүүчү кабелдик телекөрсөтүү. * «''Friendly Island Broadcasting Network''» — Ваваудагы телеберүү багытындагы кызматтарды көрсөткөн жеке менчик компания. Аралдарда телекоммуникациялык кызматтардын ар кандай түрлөрү бар, анын ичинде телефония жана интернет. 2007-жылы өлкөдө 21 миңден ашык үйлөрдө стационардык телефондор орнотулган, 46 500 уюлдук телефондор колдонуда болгон жана 8400 адам интернет менен колдонгон<ref name=":2" />. === Туризм === [[Файл:Neiafu.jpg|thumb|Неиафу шаары]] Узак убакыт бою Тонга экономикасынын туризм сектору салыштырмалуу начар өнүккөн тармактардын бири болгон. 1966-жылы гана Тонганын Өкмөтү тарабынан архипелагда туризмди өнүктүрүү жолунда биринчи ири кадам жасалып өлкөдөгү эң ири «International Dateline Hotel» мейманканасы курулган<ref>[https://web.archive.org/web/20131104221440/http://www.tim.hawaii.edu/ctps/tonga1990_executivesummary.pdf Tourism Development in the Kingdom of Tonga]</ref>. Азыркы учурда туризм Тонга экономикасында маанилүү ролду ойнойт, жана чет өлкөлүк валютанын агымынын негизги булактарынын бири болуп саналат<ref>[https://web.archive.org/web/20101113154955/http://www.spc.int/prism/Country/TO/stats/Tourism/touresi.htm Visitors by Country of Residence]</ref>. === Тышкы экономикалык байланыштар === Тонганын негизги экспортоолучу товарлар: жашылчалар, балык, мөмө-жемиштер, жаңгактар, маниок, коон, жыгачтын түрлөрү. Негизги импорттолучу товарлар: азык-түлүк (негизинен эт жана сүт товарлары), машиналар, жабдуулар, транспорт каражаттары жана химиялык продукция болуп саналат<ref name=":14">[https://oec.world/en/profile/country/ton Тонганын тышкы экономикалык байланыштары броюнча статистикалык маалыматтар]</ref>. Негизги өнөктөштөрү — [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Түштүк Корея]], [[Жаңы Зеландия]], [[Австралия]], [[Жапония]], [[Кытай|КЭР]]<ref name=":14" />. === Акча жана каржы тутуму === Тонганын паанга аталышындагы улуттук акча бирдиги 1967-жылы 3-апрелде жүгүртүүгө киргизилген (мурун тонга фунту колдонулган). Бул өз алдынча конвертирленүүчү валюта эмес жана анын курсу австралия долларынан, жаңы зеландия долларынан, АКШ долларынан жана жапон иенасынан турган валюталардын курсуна байланган. 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 сенити номиналындагы монеталара, 1, 2, 5, 10, 20, 50 жана 100 паанга номиналындагы банкноттор жүгүртүүдө<ref>[https://web.archive.org/web/20130831013525/http://www.reservebank.to/cir.htm# National Reserve Bank of Tonga. Circulation Coins Set]</ref>. Тонганын ички банк тутуму үч чет өлкөлүк банктардан (Westpac Bank of Tonga, ANZ Bank, Malaysian Banking finance) жана бир жергиликтүү банктан (Tonga Development Bank) турат. Бул банктарга көзөмөлдү өлкөнүн борбордук банкы болгон Тонга Улуттук резервдик банкы жүргүзөт<ref>[https://web.archive.org/web/20130830220937/http://www.reservebank.to/banksssss.htm National Reserve Bank of Tonga. BANKS IN TONGA]</ref>. ==Маданияты== Азыркы тонганын коому, салттуу коомдор сыяктуу эле, калктын жогорку стратификациясы жана иерархиясы менен мүнөздөлөт. Ошого карабастан, бир нече кылымдар бою коомдун рангдарга бөлүнүшүндө олуттуу өзгөрүүлөр болуп, коомдо ар кандай социалдык топтордун өкүлдөрүнүн ортосундагы айырмачылыктар негизинен жоголуп барууда<ref>Helen Morton, Helen Morton Lee. Becoming Tongan: an ethnography of childhood. — University of Hawaii Press, 1996. — С. 23. — 343 с. — ISBN 0824817958</ref>. Тонганын коомунда үч негизги социалдык топ бар: падышалык үй-бүлөнүн өкүлдөрү же ха’а ту’и, уруу башчылары же хоу’эи жана карапайым эл же кау ту’а<ref name=":19">[https://www.everyculture.com/To-Z/Tonga.html Culture of Tonga]</ref>. Бардык наамдар жана даржалар эркектерге тукумдан тукумга өтүп турат<ref name=":19" />. === Ашканасы === [[Файл:Otai.jpg|thumb|220x220px|Дарбыздан жасалган 'отаи суусундугу]] Байыркы тонгалыктардын тамагынын негизин таро, ямс, банан, кокос сыяктуу айыл чарба өсүмдүктөрү түзгөн. Жер астында жайгаштырылган мештерде атайын жалбырактарда бышырылган балыктар тамак-аш катары көп желген. Чүйгүн тамак катары чийки желген түрдүү моллюскалар эсептелген. Кокос сүтүнөн жасалган суусундуктар кеңири ичилген. Арарлдардын байыркы тургундары чочколорду да багышкан, бирок чочколор чоң же өзгөчө майрамдар учурунда гана союлган. XIX-XX кылымдарда европалыктар аралдарга көптөгөн азыктардын жана өсүмдүктөрдүн түрлөрүн алып келишкен жана жергиликтүү калктын тамак-аш рационунда жаңы азыктар пайда болгон. Мисалы, [[пияз]], [[Керем|капуста]], [[сабиз]], [[помидор]], [[апельсин]], [[лимон]] жана маниок ж.б. Бул аралдарга салттуу ямска караганда алып келинген өсүмдүктөрдү өстүрүү оңой болгон. Дарбыздар тонганын аралдарында чоң популярдуулукка ээ болгон, алардан алкоголсуз муздак 'отаи деп аталган суусундук жасай башташкан<ref name=":20">[https://web.archive.org/web/20110806142959/http://www.polynesia.com:80/tonga/houses-and-village-life.html Tonga: Houses & Village Life]</ref>. Тонганын салттуу тамактарынын кээ бир түрлөрү<ref name=":20" />: * Лу-пулу (lu pulu) — пияз жана кокос сүтү кошулуп таро жалбырактарында бышырылган туздалган уй эти. * Лу-сипи (lu sipi) — пияз жана кокос сүтү кошулуп таро жалбырактарында бышырылган туздалган кой эти. * Ваи-сиаине (vai siaine) — банандан жана кокостон жасалган шорпо сымал тамак. Полинезияда кеңири таралган алкоголду кава суусундугу тонгалыктардын жашоосунда өзгөчө орунду ээлейт, ал Piper methysticum өсүмдүгүнүн тамырынан жасалат. Кава суусундугун [[баш оору]], [[диарея]], [[безгек]], [[кургак учук]], [[лепра]], [[рак]], [[астма]], ашказан жана уйкусуздукка каршы дары катары дагы колдонушат<ref name=":20" />. === Музыка === [[Файл:Lali-Suva-Fiji.jpg|thumb|220x220px|left|Лали барабаны]] [[Файл:Ula fu.jpg|thumb|220px|Ула бийи]] [[Файл:Lakalaka.jpg|thumb|220px|Лакалака бийи]] Аралдарда европалыктар келгенге чейинки колдонулган тонганын музыкасы жана музыкалык аспаптары жөнүндө маалыматтар дээрлик сакталып калган эмес. Аралдарга алгачкылардан болуп келген европалык саякатчылардын бири [[Жеймс Кук]] жана Уильям Маринер тонга элдик аспаптарынын арасында идиофондор, хордофондор, аэрофондор колдонулат деп бергилешкен<ref>[https://web.archive.org/web/20101205212356/http://www.scu.edu.au/schools/sass/music/musicarchive/TonganInstruments.html Tongan Musical Instruments]</ref>. === Бий === Мурда кеңири таралган жана азыркы убакта сакталып калган расмий салтанаттуу бийи — бул эркектер билеген меэтуупаки бийи<ref name=":21">Elizabeth May, Mantle Hood. [[iarchive:musicsofmanycult00hood_0|Musics of many cultures]]</ref>. Азыркы учурда бул бий туи-тонга уруусунун урпактары жашаган айылдарда аткарылып келет<ref name=":21" />. Эркектердин бийлери адатта күндүзү гана бийленет. Эркектердин бийлеринен айырмаланып, аялдардын бийлери азыраак формалдуулукка ээ жана күнү-түнү аткарылышы мүмкүн. Аялдардын эң белгилүү бийлери — отуруп алып бийлеген отухака жана туруп алып бийлеген ула. 2003-жылы ЮНЕСКО тарабынан «адамзаттын оозеки жана материалдык эмес мурастарынын шедеврлери» деп жарыяланган дагы бир белгилүү тонгалыйтардын бийи лакалака деп аталат<ref>[https://web.archive.org/web/20110807113900/http://www.unesco.org:80/culture/ich/index.php? Proclamation 2003: The Lakalaka, Dances and Sung Speeches of Tonga]</ref>. Маулуулу ( māʻuluʻulu), ула жана лакалака бийлериндеги кыймылдарды колдонгон, отуруп алып бийлөөчү эркектер жана аялдар үчүн бий. Бул бий Тонга аралдарына Самоадан XIX кылымдын аягында келген деген божомолдор бар<ref>Mervyn McLean. Weavers of Song: Polynesian Music and Dance. — Auckland University Press, 1999. — С. 136. — 556 с. — ISBN 186940212X</ref>. [[Файл:Māʻuluʻulu lahi taha.jpg|thumb|centre|900px|2008-жылы Жордж Тупоу V тактыга көтөрүү учурунда 9000 окуучу аткарган маулулу бийи]] === Салттуу оюндары === Тонгада да популярдуу болгон дүйнө жүзү боюнча кеңири таралган оюндардан тышкары, өлкөдө көптөгөн салттуу оюндар бар . Алардын эң көрүнүктүүлөрү пани (pani), хико (hico) жана Ланита (lanita)<ref>{{Cite web |title=The Tongan People |url=http://www.brookvaleps.nsw.edu.au/PROJECTS/tongan/people.html |accessdate=2024-08-12 |archivedate=2023-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231120130235/https://www.webcitation.org/5maLvow1f }}</ref>. === Кийими === Тонгандыктардын салттуу кийими — «тупену» саронгу, расмий учурларда кийилүүчү өрүлгөн пандандан «таовала», белди курчаган «кафа». Аялдары киэкиэ деп аталган юбка кийишкен. XXI кылымдан тартып тонганын калкы азыркы заманбап кийимдерди эле кийишет<ref>[https://books.google.kg/books?id=Q-_gKFv7-zEC&redir_esc=y On the Edge of the Global: Modern Anxieties in a Pacific Island Nation]</ref>. === Археологиялык эстеликтер === [[Файл:Langi-Namoala.jpg|thumb|220x220px|Ланги Намоала]] [[Файл:Haʻamonga.jpg|thumb|220x220px|Хаамонга-а-Мауи]] Тонга аралдары археология жагынан начар изилденгенине карабастан, бир катар аралдарда лапита маданиятына таандык баалуу археологиялык эстеликтер сакталып калган. Саймон Фрейзер атындагы Канада университеттин профессору Дэвид Бурглинин изилдөөлөрүнө ылайык, Тонгатапунун чыгышында жайгашкан Нукулека айылында тонгалыктардын жана полинезиялыктардын эң байыркы конушу сакталып калган<ref>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5168/ Lapita Pottery Archaeological Sites (A National Serial Site for consideration as the Kingdom of Tonga’s contribution to a transnational serial site listing)]</ref>. Тарых жана археология жагынан Муа шаары окумуштууларга өзгөчө кызыгууну жаратат<ref>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5167/ The Ancient Capitals of the Kingdom of Tonga]</ref>. === Спорт === [[Файл:Tonga_rugby_league_2.jpg|left|thumb|220x220px|Тонганын регбилиг боюнча улуттук курама командасы (кызыл түстө)]] Регби — Тонга аралдарындагы улуттук спорту жана улуттук регби командасы эл аралык аренада абдан ийгиликтүү оюндарды өткөрүп турат. Өлкөнүн Улуттук олимпиада комитети [[1963-жыл|1963-жылы]] түзүлүп, [[1984-жыл|1984-жылы]] [[ЭОК]] тарабынан расмий таанылган<ref>[https://olympics.com/ioc/olympic-solidarity-commission Olympic Solidarity Commission]</ref>. Тонганын улуттук курама командасы биринчи жолу 1984-жылы Жайкы Олимпиада оюндарына катышкан. Бирок, биринчи жана азырынча жалгыз күмүш медалды [[1996-жыл|1996-жылы]] Тонганын боксёру Паэа Вольфграмм Атлантада өткөн оюндара жеңип алган. === Майрамдары === ==== Мамлекеттик майрамдар ==== {| class="wikitable" align="center" !Дата !Аталышы !Англисче аталышы<ref>{{cite web|url=http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-051/PublicHolidaysAct.pdf|title=Public Holydays Act|publisher=Legislation of Tonga|access-date=2008-12-09|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116022734/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-051/PublicHolidaysAct.pdf|archive-date=2011-11-16|url-status=dead|accessdate=2024-08-12|archivedate=2011-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111116022734/http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-051/PublicHolidaysAct.pdf}}</ref>. |- |[[1-январь]] |[[Жаңы жыл]] |New Year’s Day |- |— |Тонганы башкаруучу монархтын туулган күнү |Birthday of the reigning Sovereign of Tonga; |- |— |Тонганын тактысынын мураскорунун туулган күнү |Birthday of the Heir to the Crown of Tonga; |- |[[25-апрель]] |АНЗАК күнү |Anzac Day |- |пятница перед [[Пасха|Пасхой]] |Улуу жума |Good Friday |- |варьируется |Жаркын дүйшөмбү |Easter Monday |- |[[4-июнь]] |Эмансипация күнү |Emancipation Day |- |— |Тонганы башкаруучу монархтын такка отурган мааракеси |the Anniversary of the Coronation Day of the reigning Sovereign of Tonga |- |[[4-ноябрь]] |Конституция күнү |Constitution Day |- |[[4-декабрь]] |Улуу даражалуу Жордж Тупоу I такка отурган мааракеси |the Anniversary of the Coronation of H.M. King George Tubou I |- |[[25-декабрь|25]][[26-декабрь|-декабрь]]—[[26-декабрь]] |Рождество жана Рождестводон кийинки күн |Christmas Day and the day immediately succeeding Christmas Day |} ==== Башка майрамдар жана фестивалдар ==== * 1-7 январь — Уике Лот жумалыгы. Сыйынуу жумалыгы, чиркөө кызматтары өткөрүлөт<ref>[https://web.archive.org/web/20081120003058/http://parliament.gov.to/annual_events.htm Annual events in Tonga. Uike Lotu (Prayer Week)]</ref>. * 2-9 февраль — Вавауда «Pacific Blue Airlines» фестивалы. Вавау аралдарында авиакомпания тарабынан жыл сайын өткөрүлүүчү «Pacific Blue Airlines» фестивалы көптөгөн мелдештер жана жарманкелер менен коштолот<ref>[https://www.vavau.to/vavau_fest.pdf Pacific Blue Airlines Vava’u Festival]</ref>. * [[Март]] — Нукуалофадагы триатлон боюнча мелдеш жана музыка фестивалы. * Июнь айынын башы — Хаапай аралдарында майрам жана эгемендүүлүк күнү. * Июнь айынын аягы — Эуа паркынын майрамы жана Мисс Эуа сынагы. * Июль — Калиа яхта клубунун мелдеши жана Хейлал гольф турнири. * 4-июль — Хеилала фестивалы жана Тупоу IV падышанын туулган күнү. * Августтан октябрга чейин — айыл чарба жарманкелери. * Сентябрдын аягы — эл аралык балыкчылар турнири жана «''Miss Galaxy Pageant''» мелдеши<ref>[https://web.archive.org/web/20101205135802/http://trans.ilga.org:80/trans/welcome_to_the_ilga_trans_secretariat/library/articles/status_report_of_lgbt_in_tonga Status Report of LGBT in Tonga]</ref>. ==Социалдык тармагы== === Саламаттык сактоо === Тонгада Океаниянын башка өлкөлөрүнө салыштырмалуу жетиштүү деңгээлде өнүккөн саламаттык сактоо тутуму бар<ref name=":15">[https://web.archive.org/web/20111116022716/https://www.unicef.org/pacificislands/TONGAN_REPORT.pdf Tonga. A Situation Analysis of Children, Women and Youth]</ref>. Өлкөдө салттуу медицинанын позициясы дагы деле күчтүү байдан калууда, бирок тонгалык көпчүлүгү квалификациялуу медициналык жардамдан баш тартышпайт жана саламаттыкты сактоо мекемелеринен кызматтарды алышат. Мамлекеттик саламаттыкты сактоо мекемелеринде медициналык жардам мыйзам тарабынан акысыз деп көрсөтүлгөн, бирок тургундар көбүнчө медициналык жардамдын түрлөрү үчүн акы төлөшү керек<ref name=":16">[https://web.archive.org/web/20100823094757/http://www.wpro.who.int/countries/2008/ton/national_health_priorities.htm World Health Organization. Tonga. Health system]</ref>. Саламаттыкты сактоо чөйрөсүндөгү жеке сектор дээрлик өнүккөн эмес жана негизги жумушунан кийин иштеген дарыгерлер жана өкмөттүк дарыгерлер тарабынан көрсөтүлөт. Тонгада медициналык камсыздандыруу тутуму бар, бирок ал мамлекеттик кызматкерлерди гана камтыйт<ref name=":16" />. Саламаттыкты сактоо тутумун жакшыртуу багытында жана калкка сапаттуу медициналык кызмат көрсөтүү максатында Тонга Падышалыгы төрт медициналык райондорго бөлүнөт<ref name=":15" />. Нукуалофада жайгашкан 199 орундуу бир жалпы типтеги оорукана бар жана ар кандай түрдөгү оорулар менен ооругандарды дарылоону камсыз кылат. Эуа, Хаапай жана Вавау аралдарында 16, 28 жана 61 орундуу үч округдук борбордук ооруканалар бар<ref name=":16" />. Мындан тышкары, өлкөдө 14 баштапкы медициналык жардам берүү борборлору, 34 эненин жана баланын ден соолугун коргоо борборлору ишин алып барышат<ref name=":17">[https://web.archive.org/web/20100823094824/http://www.wpro.who.int/NR/rdonlyres/48911BD2-B49E-4BB6-AF0F-85F7A3873C2C/0/37finalTONtab08.pdf Country Health Information Profile]</ref>. 2003-жылы Тонгада 32 терапевт, 23 стоматолог, 342 медайым, 21 акушер катталган<ref name=":17" />. Тонгада жайылган оорулардын негизги түрлөрү болуп курч респиратордук инфекциялар, [[сасык тумоо]], [[пневмония]], [[диарея]] саналат<ref name=":12" />. Акыркы он жылда Тонгада [[кант диабети]], [[семирүү]], жүрөк-кан тамыр оорулары сыяктуу жугуштуу эмес оорулардын жана [[Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар|жыныстык жол менен жугуучу оорулардын]] кеңири жайылуусуу өзгөчө коркунуч жаратууда<ref>[https://web.archive.org/web/20100823094740/http://www.wpro.who.int/countries/2008/ton/health_situation.htm World Health Organization. Tonga. Health situation and trend]</ref>. [[Тамеки чегүү|Тамеки тартуу]] дагы калктын арасында кеңири таралган: 2006-жылдагы эл каттоонун маалыматтарына ылайык, Тонганын калкынын 6 жаштан жогору болжол менен 21% (эркектер 33% жана аялдар 9%) күнүгө тамеки тартышат<ref>[https://web.archive.org/web/20101205135758/http://www.spc.int/prism/country/to/stats/pdfs/Census_2006/TONGA%202006%20Analytical%20Census%20Report%20Vol2.pdf Secretariat of the Pacific Community. Tonga 2006 Census of Population and Housing, Volume 2: Analytical report]</ref>. === Билим берүү === Тонга аралдарындагы билим берүү системасы протестанттык миссионерлердин аралдарда диний иштерин башталышы менен негизделген. Башка христиан дининин агымдарынын өкүлдөрү билим берүү системасына чоң таасирин тийгизген. [[1876-жыл|1876-жылы]] эле Тонга аралдарында жалпы башталгыч билим берүү киргизилген<ref>[https://education.stateuniversity.com/pages/1540/Tonga.html Education Encyclopedia. Tonga]</ref>. [[1882-жыл|1882-жылы]] билим берүү системасы Өкмөттүн көзөмөлүнө өткөн, бирок [[1906-жыл|1906-жылы]] көптөгөн диний агымдарга өз мектептерин ачууга кайрдан уруксат берилген<ref>[https://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Tonga-EDUCATION.html Encyclopedia of the Nations. Tonga - Education]</ref>. Тонгада билим берүү 6 жаштан 14 жашка чейинки балдар үчүн милдеттүү жана акысыз. Өлкөнүн билим берүү системасы бир нече этаптарды камтыйт: алты жылдык башталгыч билим берүү, жети жылдык орто билим берүү жана жогорку билим берүү (алты айдан үч жылга чейин)<ref name=":18">[https://web.archive.org/web/20120124233108/http://www.unesco.org/education/wef/countryreports/tonga/rapport_1.html The EFA 2000 Assessment. Tonga. — UNESCO]</ref>. Көптөгөн мамлекеттер, айрыкча [[Австралия]], [[Жаңы Зеландия]] жана [[Жапония]], өлкөнүн ар кандай билим берүү долбоорлорун каржылап, Тонганын билим берүү системасына олуттуу жардам көрсөтүп келишет<ref name=":18" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.parliament.gov.to/ Тонганын парламентинин расмий сайты] * [https://ago.gov.to/cms/ Тонганын мыйзамдарынын базасы] * [https://www.gov.to/ Тонга Өкмөтү] {{Калып:Океания өлкөлөрү}} [[Категория:Австралия жана Океания өлкөлөрү]] [[Категория:Тонга]] 5p03ra34pwhnvhz39aa690kpvckynkb Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси 4 136776 648506 648449 2026-06-18T12:01:20Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648506 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13617}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5946}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 40 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 140 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} tl0xnwbwqc0nkcpb36i0io159hel79t Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси 4 137589 648508 648451 2026-06-18T12:01:22Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648508 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114523}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35397}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3126}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]] |- | 20 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 3i2wdu5isjw4rk0en2t497tocy6l0ap Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге) 4 137601 648507 648450 2026-06-18T12:01:21Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648507 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114523}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35397}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13617}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5946}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3126}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 55 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 56 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 63 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 126 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 141 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 142 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} m4lvksunoi169seq2o05ngqkfxijp0j Споркл 0 137846 648545 639326 2026-06-19T00:55:04Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648545 wikitext text/x-wiki [[Файл:Sporcle June 8 2022 Logo.png|thumb|Споркл логотиби]] [[Файл:Sporcle Image.png|thumb|[[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] президенттеринин үлгүсүндөгү Споркл викторинасы]] '''Споркл''' же '''Sporcle''' - бул викторина ышкыбозу Мэтт Рамме тарабынан түзүлгөн викторина жана паб [[викторина]] [[Оюн|ою]] веб-сайты.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20100824073333/http://www.boston.com/lifestyle/articles/2009/06/16/visitors_to_website_sporcle_learn_geography_and_other_subjects____and_have_fun/</ref> Алгач 2007-жылдын 23-апрелинде ишке киргизилген веб-сайт колдонуучуларга ар кандай темалар боюнча ойноп, викториналарды түзүүгө, ошондой эле сынактарды аткаруу менен төш белгилерди алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болууга мүмкүндүк берет. Сайттын башкы директору [[Али Айдар]].<ref>http://thetartan.org/2010/4/19/news/sporcle</ref> Споркл сайтында 5 миллиарддан ашык жолу ойнолгон бир миллиондон ашык колдонуучу тарабынан түзүлгөн [[Викторина|викториналар]] бар. 2018-жылы сайт жума сайын түз эфирдеги викториналарды камтуу үчүн сунуштарын кеңейткен. Компаниянын башкы [[Кеңсе|кеңсеси]] Сиэтлде жана Детройттун метрополитан аймагында жайгашкан. == Sporcle.com == === Оюн-процесси === Споркл'догу кээ бир оюндар колдонуучудан берилген темадагы бардык нерселердин аттарын аташын талап кылат — мисалы, АКШнын президенттери, "Эң мыкты тасма" сыйлыгын алган "Оскар" сыйлыгынын лауреаты болгон тасмалар же Скраббл оюнунда юридикалык сөздөр болгон өлкөлөр. Викториналар ошондой эле чыкылдатууга мүмкүн болушу мүмкүн, сүрөттөр жана слайдшоулор менен коштолушу мүмкүн, кроссворд форматында болушу мүмкүн же картаны камтышы мүмкүн.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2013/07/do-the-electric-slide-show-quiz/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250810183108/https://www.sporcle.com/blog/2013/07/do-the-electric-slide-show-quiz/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2014/02/make-fantastic-map-quiz/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220014843/https://www.sporcle.com/blog/2014/02/make-fantastic-map-quiz/ }}</ref> Оюнчулар викториналарды жалгыз, таймер менен же ансыз ойной алышат, башка колдонуучуларга упайлары менен чакырык таштай алышат же түз эфирдеги беттештерде башка колдонуучулар менен атаандаша алышат. Викториналар тогуз оюн түрүндө болушу мүмкүн: Классикалык, Чыкылдатуучу, Торчо, Карта, Көп тандоо, Ордер, Сүрөт кутучасы, Сүрөттү чыкылдатуу жана Слайдшоу, алардын ар бирин ар кандай жолдор менен, анын ичинде Мина талаасы, Мажбурланган тартипте же жоопторду каалаган тартипте киргизүү менен ойноого болот. Колдонуучулар викторинаны кандайча аткараарын жана түрүн викторина түзүүчүлөр тандайт. === Категориялар === Споркл сайтындагы викториналар 15 категорияга бөлүнүшү мүмкүн: Көңүл ачуу, Оюн-зоок, География, Тарых, Майрам, Жөн гана көңүл ачуу үчүн, [[Тил]], [[Адабият]], Ар кандай, Кино, [[Музыка]], [[Дин]], [[Илим]], [[Спорт]] жана Телевидение. Ар бир категориянын бир катар субкатегориялары да бар. География жана Спорт - эң көп ойнолуучу категориялар. === Популярдуулук === 2023-жылдын ноябрь айына карата сайтта жалпысынан 5 миллиард жолу ойнолгон 1 600 000ден ашык викторина (жарыяланган жана колдонуучу тарабынан түзүлгөн) бар. 2011-жылдын 23-апрелинде сайтта 500 миллион ойнолду,<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2011/05/meet-our-contest-winner/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220020037/https://www.sporcle.com/blog/2011/05/meet-our-contest-winner/ }}</ref> 2013-жылдын 12-апрелинде 1 миллиард,<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2013/04/one-billion-and-counting-wrap-up/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806070158/https://www.sporcle.com/blog/2013/04/one-billion-and-counting-wrap-up/ }}</ref> 2016-жылдын 15-октябрында 2 миллиард,<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2016/09/two-billion-and-counting/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250916020252/https://www.sporcle.com/blog/2016/09/two-billion-and-counting/ }}</ref> 2019-жылдын 2-апрелинде 3 миллиард,<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/sporcle-hits-3-billion-quiz-plays/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220033827/https://www.sporcle.com/blog/sporcle-hits-3-billion-quiz-plays/ }}</ref> 2021-жылдын 29-апрелинде 4 миллиард, 2023-жылдын 3-майында 5 миллиард жана 2025-жылдын 17-февралында 6 миллиард.<ref>https://www.sporcle.com/groups/topics/772ccd743fe8{{Жеткиликсиз шилтеме|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Бүгүнкү күнгө чейин Споркл сайтындагы эң популярдуу викторина "Find the US States – No Outlines Minefield" болуп саналат, mhershfield колдонуучусу тарабынан түзүлгөн, ал 75 миллиондон ашык жолу ойнолгон.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/popular/alltime |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250916204201/https://www.sporcle.com/popular/alltime }}</ref> === Апелляция === Рамменин Споркл улгайган колдонуучуларга жагат деп күткөнүнө карабастан, студенттер дагы веб-сайтты колдонушат.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://omaha.com/article/20090615/LIVING/706159982 |accessdate=2012-05-27 |archivedate=2012-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510135857/http://omaha.com/article/20090615/LIVING/706159982 }}</ref> 2010-жылдын октябрь айынан 2017-жылга чейин Споркл сайттын башкы бетинде "Колледждердин рейтинги" сынагын жарыялаган, анда ар кандай университеттерден сайтка катталган студенттер көзөмөлдөнүп, Спорклди жума сайын колдонуу боюнча алдыңкы 100 окуу жайдын рейтинги аныкталган.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://yaledailynews.com/blog/2011/02/18/sporcle-ranks-colleges-based-on-use/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250801224606/https://yaledailynews.com/blog/2011/02/18/sporcle-ranks-colleges-based-on-use/ }}</ref> Споркл [[Викторина|викториналары]] жүздөгөн башка сайттарга киргизилген жана миңдеген ар кандай колдонуучулар тарабынан ойнолот.<ref>https://seattlethunderbirds.com/sporcle</ref> === Мүчөлүк === Веб-сайтта катталуу милдеттүү эмес жана акысыз, бирок мүчөлөр гана викториналарды түзө алышат, оюн статистикасын көзөмөлдөй алышат, жетишкендиктеринин төш белгилерин ала алышат жана викториналарга комментарий калтырып, баа бере алышат. 2016-жылдын 13-октябрында Споркл колдонуучулар кошумча функциялар жана жарнаманы алып салуу үчүн ай сайын төлөй турган "Споркл Кызгылт Сары" (Sporcle Orange) жазылуусун жарыялаган.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.sporcle.com/blog/2016/09/announcing-sporcle-orange/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220020146/https://www.sporcle.com/blog/2016/09/announcing-sporcle-orange/ }}</ref> Споркл компаниясынын вице-президенти Дерек Фарр форумдагы комментарийинде "учурда сунушталган бардык функциялар бекер бойдон кала берерин" айтты.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.sporcle.com/groups/topics/76d9b1209fc4/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220034825/https://www.sporcle.com/groups/topics/76d9b1209fc4 }}</ref> === Белгилер === 2012-жылдын август айында чыгарылган Споркл колдонуучулардан белгилүү бир максаттарды аткарууну талап кылган төш белгилерди кошту, мисалы, колдонуучулардан белгилүү бир даталарда тапшырмаларды аткарууну жана талапты аткаруу үчүн белгилүү бир викториналарды ойноону талап кылуу. Бүгүнкү күнгө чейин Споркл 1400дөн ашык төш белги сунуштайт, алар 70 миллиондон ашык жолу чогултулган. === Көп-оюнчу === Споркл көп оюнчулук иш-аракеттердин үч түрүн сунуштайт: Согушуулар (''Showdowns''),<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/showdown/ |accessdate=2025-10-27 |archivedate=2025-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250915202802/https://www.sporcle.com/showdown/ }}</ref> 5 жашта (''Live 5''),<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/livefive/ |accessdate=2025-10-27 |archivedate=2025-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250921141738/https://www.sporcle.com/livefive/ }}</ref> жана викторина бингосу (''Trivia Bingo'').<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/bingo/ |accessdate=2025-10-27 |archivedate=2025-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250916103124/https://www.sporcle.com/bingo/ }}</ref> Шоудаундарда колдонуучулар викторинада мүмкүн болушунча көп суроолорго жооп берүү үчүн башка Споркл колдонуучулары менен бетме-бет чыгышат, андан кийин башка колдонуучу ошол эле суроолорго жооп бере алат. 5 жаштате колдонуучуларга беш суроо берилет жана алар ар бир суроо боюнча төрт варианттан тандай алышат. Trivia Bingoдо колдонуучулар башка колдонуучулар менен атаандашып жатып, берилген суроонун жообу жазылган тактадагы квадратты чыкылдатуу менен Bingo утуп алууга аракет кылышат. === Викторина-жасоо === ==== Викториналарды түзүү ==== Колдонуучулар бардык категориялардагы жана түрлөрдөгү викториналарды кошо алышат. Коомдук викториналарды каалаган колдонуучу көрүп жана ойной алат. Көпчүлүгү Споркл кызматкерлери тарабынан каралат жана башкы бетте көрсөтүлүшү мүмкүн. Колдонуучулар айына 50 викторина менен гана чектелишет, бирок алар жаңыларын долбоорлор же жеке викториналар катары түзө алышат. Жеке викториналар коомчулук үчүн ойнолушу мүмкүн, бирок аларга жаратуучунун профили аркылуу кирүү керек. ==== Викторинаны жарыялоо системасы ==== Күн сайын Споркл башкы бетинде жок дегенде он эки жаңы викторина көрсөтүлөт.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/ |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2025-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251011222551/https://www.sporcle.com/ }}</ref> Буга күндүзгү бөлүмдүн төмөн жагындагы төрт "Күнүмдүк доза" викторинасынан тышкары, ар кандай категориялардагы жана түрлөрдөгү бир нече викториналар кирет. 2024-жылдын август айынан бери "Күнүмдүк доза" ар дайым "Сүрөттү алуу", "Мини кроссворд", "Жоголгон сөз", "Аралаш сөз", "Тез тандоо", "Кыска буйрутма" жана "Сөз издөө" сыяктуу үч викторинадан тышкары "Сөз тепкичи" викторинасын камтыйт. Бул викториналар өз категориясындагы башка бардык викториналарга окшош форматта өткөрүлөт жана көп учурда сөз оюндарын камтыйт. Бардык жарыяланган викториналар биринчи бетте атайын кыскача баяндама (көбүнчө кандайдыр бир сөз оюну) менен субтитрлер менен берилет. Бардык жарыялангандар Споркл'дун администраторлор тобу тарабынан кол менен тандалып алынат. ==== Тандоо ==== Споркл'до ошондой эле редакторлор жана кураторлор бар. Бул колдонуучулар өздөрүнүн категорияларына жана субкатегорияларына жайгаштырууга татыктуу деп эсептеген колдонуучулар тарабынан түзүлгөн викториналарды 'тандай' алышат. === Кыргызстан азил === Спорклдун ичинде азил бар [[Кыргызстан]] жөнүндө. Анын келип чыгышы [[Англис тили|англис тилинде]] сүйлөгөндөр үчүн жазуу кыйын болгондуктан келип чыккан (Kyrgyzstan).<ref>https://www.reddit.com/r/Sporcle/comments/rbd457/sporcles_kyrgyzstan_inside_joke/</ref> == Иш-чаралар == Споркл түз эфирдеги викториналарды жана оюн кечелерин өткөрөт. === Тарых === 2009-жылы Марк Адамс (Споркл компаниясынын бизнес өнүктүрүү жана көңүл ачуу боюнча вице-президенти) Motor City Trivia компаниясын негиздеген. Бизнес Толедо, [[Огайо (штат)|Огайо]] штатынын аймагына Glass City Trivia катары кеңейген. Акыры экөө тең 2011-жылы Great Lakes Trivia компаниясына биригишкен.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.sporcle.com/blog/2019/03/the-accidental-trivia-business-ten-years-and-running/ |accessdate=2025-10-28 |archivedate=2025-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250221093752/https://www.sporcle.com/blog/2019/03/the-accidental-trivia-business-ten-years-and-running/ }}</ref> 2012-жылы Great Lakes Trivia Споркл үй-бүлөсүнүн бир бөлүгү болууга макул болуп, Споркл Түз эфирде катары алгачкы көрсөтүүлөрү 2013-жылдын 2-январында өткөн. == Хеймейкер Коомдук Үйү == Споркл [[Мичиган (штат)|Мичиган]] штатынын Энн Арбор шаарында Хеймейкер Коомдук Үйү деп аталган спорттук бар ачкан.<ref>https://www.ecurrent.com/food/haymaker-public-house/</ref> == Мобилдик колдонмолор == 2010-жылы Споркл 250 оюну бар [[iPhone]] жана [[Android]] тиркемесин чыгарган, бирок андан бери ал каалаган шайкеш келген викториналарды камтуу үчүн кеңейтилген.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.sporcle.com/blog/2010/02/iphone-app-is-here |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2023-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202153202/https://www.sporcle.com/blog/2010/02/iphone-app-is-here/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.sporcle.com/mobile/android.php |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303232423/http://www.sporcle.com/mobile/android.php }}</ref> Споркл'дун ошондой эле Alexa колдонмосу бар.<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://mentalfloss.com/article/501455/you-can-play-sporcle-alexa-now |accessdate=2025-10-26 |archivedate=2023-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230204163702/https://www.mentalfloss.com/article/501455/you-can-play-sporcle-alexa-now }}</ref> Споркл Түз Эфирде (Sporcle Live) түз эфирдеги викторина оюнчуларына жакын жердеги викторина кечелерин табууга, иш-чараларга RSVP берүүгө жана визуалдык турларга жетүүгө жардам берүүчү мобилдик тиркемеге ээ. 2020-жылдын апрель айында Споркл топтук викторина ойноо үчүн "Споркл Кечеси" (Sporcle Party) деп аталган мобилдик тиркемени сунуштаган. Колдонмодо ар кандай викторина категориялары камтылган, анын ичинде "Кыйынчылыктар жана жыйынтыктар", "Кино жиндиси", "Баарына кызыктуу", "Спорттук спорт" жана "География сүйүүчүсү" категориялары бардык колдонуучулар үчүн жеткиликтүү. Колдонмо аркылуу башка категорияларды да сатып алууга болот.<ref>https://appadvice.com/post/host-your-own-virtual-trivia-game-with-sporcle-party/1484143447/1016859919</ref> 2020-жылдын декабрь айында Споркл компаниясы "Word Ladder" мобилдик тиркемесин ишке киргизген. 2023-жылдын март айында Споркл компаниясы веб-сайттагы бардык викториналардын мазмуну менен шайкеш келген ушул эле аталыштагы жаңы мобилдик тиркемени ишке киргизген. == Шилтемелер == <references/> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.sporcle.com Расмий веб-сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251011222551/https://www.sporcle.com/ |date=2025-10-11 }} (англис тилинде) 5ajsnhmp4bvku4bf20rcpbozus9m6cx Сана 0 138018 648542 640255 2026-06-18T23:08:04Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 648542 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = Шаар |кыргызча аталышы = Сана |расмий аталышы = {{lang-ar|صنعاء}} |сүрөт = Sanaa HDR (16482367935).jpg |сүрөт ачыктамасы = |баш ийгени = |өлкө = Йемен |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = N|lat_deg = 15|lat_min = 21|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 44|lon_min = 12|lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |өлкө картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Мухафаза |облус = |таблицадагы облус = |район түрү = |район = |таблицадагы район = |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Абдул-Кадир Хилал |негизделген күнү = I-кылым |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |макамдын берилиши = |аймагы = 126 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 2200 |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 2 575 347<ref>http://www.world-gazetteer.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828045055/http://www.world-gazetteer.com/ |date=2013-08-28 }} {{Wayback|url=http://www.world-gazetteer.com/ |date=20130828045055 }}, Yemen, divisions</ref> |элди каттоо жылы = 2012 |жыштыгы = 20 439,26 |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = |DST = +3 |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = Sanaa |сайты = |сайтынын тили = }} '''Сана́''' <ref>{{Атлас мира|2010|118—119|Государства Аравийского полуострова}}</ref> (басымдын варианттары: ''Сана́''<ref>{{Книга:СГНЗС|315|Сана́}}</ref> жана ''Са́на''<ref>{{книга|автор=[[Агеенко, Флоренция Леонидовна|Агеенко Ф. Л.]]|заглавие=Собственные имена в русском языке: Словарь ударений|место=М.|издательство=Изд-во НЦ ЭНАС|год=2001|страницы=272|страниц=376}}</ref>; {{lang-ar|صنعاء}} {{IPA|[sˤɑnʕaːʔ]}})  — расмий түрдө Сана мухафазасы деп аталган, Йемендин борбору жана эң чоң шаары. Шаар Санаа мухафазасынын (губернаторлугунун) борбору болгону менен, ал губернаторлукка кирбейт, өзүнчө административдик бирдикти түзөт. Деңиз деңгээлинен 2,300 метр бийиктикте жайгашкан<ref name="McLaughlin-2008a">{{cite book |last=McLaughlin |first=Daniel |title=Yemen |publisher=[[Bradt Travel Guides]] |chapter=3: Sanaʽa |page=67 |isbn=978-1-8416-2212-5 |url=https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC&q=jabal+nuqum |year=2008 |access-date=26 September 2020 |archive-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214213150/https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC&q=jabal+nuqum |url-status=live }}</ref> Сана — дүйнөдөгү эң бийик жетинчи борбор шаар. Ал [[Араб жарым аралы|Араб жарым аралындагы]] эң бийик жана [[Жакынкы Чыгыш|Жакынкы Чыгыштагы]] эң бийик тоолордун бири деп эсептелген Жабал Ан-Наби Шуайб жана Жабал Тиял тоолорунун (Сарават тоо кыркалары) жанында жайгашкан. 2023-жылга карата Сананын калкы болжол менен 3,300,000 адамды түзөт, бул аны Йемендин эң чоң шаарына айлантырат<ref>{{Cite web |title=Sanaa Population 2023 |url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/sanaa-population |access-date=2023-08-14 |website=worldpopulationreview.com}}{{bsn|date=February 2025}}</ref>. 2020-жылга карата Сананын чоң шаар аймагы Йемендин жалпы калкынын 10%га жакынын түзөт<ref name="United Nations Human Settlements Programme in Yemen-2020">{{cite book |last1= |url=https://yemenportal.unhabitat.org/wp-content/uploads/2020/11/01-Sanaa-City-Profile.pdf |title=Sana'a City Profile |date=2020 |publisher=United Nations Human Settlements Programme in Yemen |access-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414041009/https://yemenportal.unhabitat.org/wp-content/uploads/2020/11/01-Sanaa-City-Profile.pdf |archive-date=14 April 2021 |url-status=live}}</ref>. Сананын Эски Шаары — [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКОнун]] Бүткүл дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген жай. Ал өзгөчө архитектуралык мүнөзгө ээ, айрыкча геометриялык оймо-чиймелер менен кооздолгон көп кабаттуу имараттары менен белгилүү. Өлкөдөгү эң чоң мечит болгон [[Ал-Салех мечити]] шаардын түштүк четинде жайгашкан. Йемендин конституциясына ылайык, Сана өлкөнүн борбору болуп саналат<ref>{{cite news|url=http://www.dpa-international.com/news/international/yemens-embattled-president-declares-southern-base-temporary-capital-a-44650685-img-2.html|agency=DPA International|title=Yemen's embattled president declares southern base temporary capital|date=21 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711155806/http://www.dpa-international.com/news/international/yemens-embattled-president-declares-southern-base-temporary-capital-a-44650685-img-2.html|archive-date=11 July 2015|url-status=dead|accessdate=2025-11-22|archivedate=2015-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711155806/http://www.dpa-international.com/news/international/yemens-embattled-president-declares-southern-base-temporary-capital-a-44650685-img-2.html}}</ref>. Бирок, [[Хуситтер|Хуситтердин]] оккупациясынан кийин Йемен өкмөтүнүн орду Аденге (мурдагы Түштүк Йемендин борбору) көчүрүлгөн. Ошол кездеги президент [[Абдраббу Мансур Хади]] 2015-жылдын март айында Аденди убактылуу борбор деп жарыялаган. ==Тарыхы== === Байыркы доор=== Сана шаары [[Саба Падышалыгы]] тарабынан биздин замандын 1-кылымында экинчи борбор катары негизделген, ал эми цивилизациянын негизги борбору Мариб оазисинде жайгашкан<ref>{{Cite book |last=Robin |first=Christian Julien |author-link=Christian J. Robin |title=Queen of Sheba, Treasures from Ancient Yemen |date=2002 |publisher=The British Museum Press |editor-last=Simpson |editor-first=John |pages=51 |chapter=Saba' and the Sabaeans |chapter-url=https://www.academia.edu/37624628}}</ref>. Сана аталышы Сабаик тилиндеги "ṣnʿ" тамырынан келип чыккан болушу мүмкүн, бул "жакшы чептелген" дегенди билдирет.<ref name="Smith-1997">{{cite book |last1=Smith |first1=G.R. |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C.E. |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W.P. |editor4-last=Lecomte |editor4-first=G. |title=The Encyclopaedia of Islam, Vol. IX (SAN-SZE) |date=1997 |publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-10422-4 |pages=1–3 |url=https://ia600603.us.archive.org/14/items/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/09.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonHeinLec.etc.UndPatIUA.v9.San-Sze.Leid.EJBrill.1997..pdf |access-date=18 March 2022 |chapter=ṢANʿĀʾ}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bosworth |first1=C. Edmund |title=Historic Cities of the Islamic World |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=9789047423836 |page=462 |url=https://books.google.com/books?id=CgawCQAAQBAJ&q=Sanaa+name+in+the+6th+century+yemen&pg=PA462 |language=en |access-date=16 October 2020 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414084059/https://books.google.com/books?id=CgawCQAAQBAJ&q=Sanaa+name+in+the+6th+century+yemen&pg=PA462 |url-status=live }}</ref><ref>Albert Jamme, inscriptions from Mahram Bilqis, p. 440.</ref> Бул аталыш эң байыркы Сабаик жазууларында, негизинен биздин замандын 3-кылымына таандык жазууларда, ṣnʿw катары ырасталган<ref name="Smith-1997" />. Учурда таанымал элдик этимология Сана аталышы "анын соодасынын жана кол өнөрчүлүгүнүн мыктылыгын" (балким, араб тилиндеги aṣnaʿ сын атоочунун аялдык формасы) билдирет деп айтылат<ref name="Smith-1997" />. [[File:Sanaa old25.jpg|thumb|Санаанын 1950-жылдардагы дубалдары]] Аты "жакшы чептелген" дегенди билдирген шаар үчүн абдан ылайыктуу, Сана Сабаиктердин тушунда маанилүү аскердик борбор болгон окшойт<ref name="Smith-1997" />. Алар аны түштүктөгү Химьяр падышалыгына каршы жортуулдары үчүн база катары колдонушкан, жана бир нече жазуулар "согуштардан кийин Санага жеңиш менен кайтып келгендигин" жарыялайт<ref name="Smith-1997" />. Бул жазууларда Сана шаар (hgr) катары да, марам (mrm) катары да аталат, бул А. Ф. Л. Бистондун айтымында, "диний же башка себептерден улам кирүүгө тыюу салынган же чектелген жер" дегенди билдирет<ref name="Smith-1997" />. Сабаик жазууларында ошондой эле Гумдан сарайы аты менен айтылат<ref name="Smith-1997" />. Акыркы Химьярит падышасы болгон [http://Падыша%20Юсеф%20Атар Падыша Юсеф Атар]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (же Зу Нувас) бийликте турганда, Санаа Аксумит вице-королдорунун да борбору болгон. Кийинки салттарда Хабаштык баскынчы Абраха Санада христиан чиркөөсүн курган деп айтылат<ref name="Smith-1997" />. Ислам булактарына ылайык, Сана Нухтун уулу Шам тарабынан, Нух өлгөндөн кийин<ref>Al-Hamdāni, al-Ḥasan ibn Aḥmad, ''The Antiquities of South Arabia: The Eighth Book of Al-Iklīl'', Oxford University Press 1938, pp. 8–9</ref><ref>Minaret Building and Apprenticeship in Yemen, by Trevor Marchand, Routledge (27 April 2001), p. 1.</ref><ref name="Aithe">Aithe, p. 30.</ref>, Жабал Нукум тоолорунун этегинде негизделген<ref name="McLaughlin-2008a" />. 10-кылымдагы араб тарыхчысы ал-Хамдани Сананын байыркы аты Азал болгон деп жазган, бирок бул аталыш Сабаиктердин замандаш жазууларында катталган эмес<ref name="Smith-1997" />. Азал аталышы [[Библия|Библиядагы]] Башталыш китебиндеги маалыматтарда, Шамдин чөбөрөсү, Кахтандын уулу Узалга байланыштырылат<ref>{{cite EB1911|wstitle=Sana|volume=24|pages=125–126}}</ref>. Ал-Хамдани Сананы Сабаиктер башкаруучусу Шаар Автардын тушунда дубал менен курчалганын жазган, ал ошондой эле шаардагы Гумдан Сарайын курган болушу мүмкүн. Өзүнүн жайгашкан жеринен улам, Санаа курчап турган уруулар үчүн шаардык борбор жана Түштүк Арабиядагы регионалдык сооданын өзөгү катары кызмат кылган. Ал чыгыштагы Марипти батыштагы [[Кызыл деңиз]] менен байланыштырган эки негизги байыркы соода жолунун кесилишинде турган<ref name="Aithe" />. ===Ислам доору=== [[File:SanaaQuoranDoubleVersions.jpg|thumb|1972-жылы Санадан табылган [[Куран|Курандын]] биздин заманга жеткен эң байыркы кол жазмаларынын бири бул Сана кол жазмасы болуп саналат]] Мухаммед Пайгамбардын (болжол менен б.з. 622-ж.) доорунан Йемен Ислам Халифатынын көптөгөн бөлүктөрүндө көз карандысыз суб-мамлекеттер түзүлгөнгө чейин, Сана башкаруу орду катары сакталып келген. Халифтин орун басары Йемендеги үч Махалифтин (облустун) биринин иштерин башкарган: Михлаф Сана, Михлаф ал-Жанад жана Михлаф Хадрамаут. Сана шаары дайыма маанилүү статусун кайтарып алып турган, жана бардык Йемен өлкөлөрү аны көзөмөлдөө үчүн ат салышкан. 8-кылымдагы ислам укукчучусуу жана Шафии укук мектебинин негиздөөчүсү Имам Аш-Шафии Санага бир нече жолу барган. Ал шаарды мактап, "La budda min Ṣanʻāʼ" (Санааны сөзсүз көрүш керек) деп жазган. 9–10-кылымдарда шаар жөнүндө "Бул жердеги катуу бетон [балким, ылайдан жасалган кирпич] жана сонун жайыттар, таза басуучу жайлар болгондуктан, Йемен шаарлары бири-биринен бөлүнүп турат, ичеги-карындын калдыгы жок, жытсыз болуп өзүнүн башка шаарларга салыштырмалуу тазалыгы менен айырмаланып турат." 10-кылымдын аягында перс географы Ибн Рустах Сана жөнүндө: "Бул Йемендин шаары; андан чоң, калкы көп же гүлдөгөн, меймандос же даамдуу тамагы бар шаарды табуу мүмкүн эмес", — деп жазган. [[1062-жылы]] Сананы Али ал-Сулайхи жана анын атактуу аялы, Падыша Арва аш-Сулайхи жетектеген Сулайхид династиясы басып алган. Ал шаарды өзүнүн салыштырмалуу кичинекей падышалыгынын борбору кылган, ага [[Хараз тоолору]] да кирген. Сулайхиддер Арабиянын көпчүлүк бөлүгү ээрчиген [[Багдад|Багдаддагы]] [[Аббасий халифаты|Аббасий халифатына]] эмес, [[Египет|Египеттеги]] Исмаили мусулмандарга ыктаган Фатимий халифатына кошулган. Ал-Сулайхи 20 жылдай башкарган, бирок өзүнүн негизги жергиликтүү атаандаштары болгон Забиддеги Нажахиддер тарабынан өлтүрүлгөн. Анын өлүмүнөн кийин, ал-Сулайхинин кызы Арва аш-Сулайхи тактыны мураска алган. Ал Санадан чыгып, Сулайхиддердин борборун Жиблага көчүргөн, ал жерден 1067-жылдан 1138-жылга чейин Йемендин көп бөлүгүн башкарган. Сулайхиддер кеткенден кийин, Хамданий династиясы Сананы көзөмөлгө алган<ref name="McLaughlin">McLaughlin, p. 16.</ref>.. Сулайхиддер сыяктуу эле, Хамданийлер да Исмаилилер болчу эле<ref name="Smith-1997"/>. [[1173-жыл|1173-жылы]] Египеттин Айюбий султаны Салахиддин өзүнүн бир тууганы Туран-Шахты Йеменди басып алуу үчүн экспедицияга жөнөткөн. 1175-жылы Айюбийлер Сананы көзөмөлгө алып, Зайди имамдары башкарган түндүк тоолордон тышкары, ар кандай Йемен уруулук мамлекеттерин бир бүтүндүккө бириктиришкен<ref name="McLaughlin"/>. Айюбийлер өлкөнүн расмий диний ишенимин Сунний мусулман Аббасиддерге өзгөртүшкөн. Айюбий эмири Тугтекин ибн Айюбдун тушунда шаарда олуттуу өзгөрүлөр болгон. Анын ичинде Сайланын батыш жээгиндеги Бостан ал-Султан деп аталган бакча жерлери кошулган, ал жерде Айюбийлер сарайларынын бирин курушкан<ref>Elsheshtawy, p. 92.</ref> .Бирок, Айюбийлердин Сананы көзөмөлдөөсү ырааттуу болгон эмес, жана алар шаарды сейрек гана түздөн-түз башкарышкан<ref name="Smith-1997"/>. Анын ордуна алар Таизди борбору кылып тандашкан, ал эми Аден алардын негизги киреше алып келүүчү шаары болгон. Расулийлер Йемендин көпчүлүк бөлүгүн башкарып турганда, андан кийин алардын мураскорлору Тахирийлер башкарып турганда, Санаа негизинен [[1323-жыл|1323-жылдан]] 1454-жылга чейин Зайди имамдарынын саясий көзөмөлү астында болуп, мурунку эки династиянын башкаруусунан тышкары турган<ref name="Bosworth">Bosworth, p. 463.</ref>. [[Мамлюктар]] Йеменге 1517-жылы келишкен. ===Осмон империясынын доору=== [[File:San'a şehir haritası (1874).png|thumb|Сана Осмон империясынын картасында, 1874-жыл]] Осмон империясы Йеменге 1538-жылы, Султан Сүлейман башкарган кезде кирген<ref name="Dumper"/>. [20] Өздемир Пашанын (Özdemir Pasha) аскердик жетекчилиги астында, Осмондор 1547-жылы Сананы басып алышкан<ref name="Bosworth"/>. Осмондордун макулдугу менен Йемендин [[Аден]] жана [[Мокко]] порт шаарларында жайгашкан европалык капитан-соодагерлер соодалары үчүн атайын артыкчылыктарды жана капитуляцияларды сактоо максатында Санага көп барып турушкан. [[1602-жыл|1602-жылы]] Имам ал-Муайяд (Imam al-Mu'ayyad) жетектеген жергиликтүү Зайди имамдары аймактын үстүнөн өз көзөмөлүн кайра орнотуп<ref name="Dumper"/>, 1629-жылы Осмон аскерлерин күч менен чыгарып салышкан. Осмондор ал-Муайяддын башкаруусу учурунда качып кетишкени менен, анын мурункусу ал-Мансур ал-Касым (al-Mansur al-Qasim) буга чейин эле Санадагы жана Йемендеги Осмон армиясын абдан алсыраткан болчу<ref name="Bosworth"/>. Натыйжада, европалык соодагерлер мурдагы артыкчылыктарынан ажыратылган<ref name="Dumper">Dumper, p. 330.</ref>. Зайди имамдары Сананын үстүнөн бийлигин 19-кылымдын ортосуна чейин сакташкан. Бул учурда Осмондор аймакты көзөмөлдөө үчүн кайрадан жортуул баштаган. 1835-жылы Осмон аскерлери Йемендин жээгине Египеттик Мухаммед Алинин (Muhammad Ali of Egypt) аскерлеринин кейпин кийип келишкен<ref name="Dumper"/>. Алар Сананы 1872-жылга чейин басып ала алышкан эмес, ошол жылы Ахмед Мухтар Паша (Ahmed Muhtar Pasha) жетектеген аскерлер шаарга кирген<ref name="Bosworth"/>. Осмон империясы өзү башкарган бардык аймактарга Танзимат (Tanzimat) реформаларын киргизген. Санада биринчи жолу шаарды пландоо башталган, жаңы жолдор курулган, мектептер жана ооруканалар ачылган. Осмондор бул реформаларды күчөтүп, алардын Сананын үстүнөн көзөмөлүн бекемдөөгө шашылышкан. Себеби алар кеңейип жаткан Египет менен, Адендеги Британиянын таасири менен жана [[Сомали|Сомалинин]] жээгиндеги, айрыкча [[Жибути]] менен [[Бербера]] шаарларындагы [[Италия]] жана Франция империяларынын таасири менен атаандашууга аргасыз болушкан. Бирок, Санадагы модернизациялоо реформалары дагы деле абдан чектелүү болгон<ref name="Dumper-2"/>. ==Булактар== {{Булактар|2}} {{Азия өлкөлөрүнүн борборлору}} 4uzl9v5sf9b22gv8qi9pm9ids8ci3vv Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026 0 152291 648553 647989 2026-06-19T08:14:39Z Artelow 2286 648553 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:35, 15 май 2026 (UTC)}} {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө «Еврокөрүнүү» ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта «Wasted Love» аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул «Еврокөрүнүү» тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр «Ири бештик» эмес, «Ири төрттүк» катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги «Вёртерзе-Штадион» аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү «мүмкүн эмес» деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги «прагматикалык жана чыгармачыл мамиле» менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында «Евро айылы» уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы «Евроклубдун» жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана «Бирюза килеми» өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн «Еврокөрүнүү‑2026» сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния «Еврокөрүнүүгө» качан гана «уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда» жана «өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда» кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн «Еврокөрүнүү-2026» сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир «Еврокөрүнүү-2026га» катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук «Söngvakeppnin» финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу «кепилденбегенин» жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: «Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз», — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана «добуш берүүнүн ачыктыгына» байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда «Хабар» агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын «Еврокөрүнүүгө» катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == == Экинчи жарым финал == == Финал == == Добуш берүү жана трансляция == == Башка сыйлыктары == == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] jkixmdjrrbf99fqo27erpzu56d5qb5u 648554 648553 2026-06-19T08:39:23Z Artelow 2286 648554 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:35, 15 май 2026 (UTC)}} {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө «Еврокөрүнүү» ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта «Wasted Love» аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул «Еврокөрүнүү» тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр «Ири бештик» эмес, «Ири төрттүк» катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги «Вёртерзе-Штадион» аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү «мүмкүн эмес» деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги «прагматикалык жана чыгармачыл мамиле» менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында «Евро айылы» уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы «Евроклубдун» жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана «Бирюза килеми» өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн «Еврокөрүнүү‑2026» сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния «Еврокөрүнүүгө» качан гана «уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда» жана «өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда» кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн «Еврокөрүнүү-2026» сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир «Еврокөрүнүү-2026га» катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук «Söngvakeppnin» финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу «кепилденбегенин» жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: «Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз», — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана «добуш берүүнүн ачыктыгына» байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда «Хабар» агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын «Еврокөрүнүүгө» катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρτο») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |«Rosa» |«Роза» |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |«Бзикеби» |«On Replay» |«Кайталоодо» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |«Nova zora» («Нова зора») |«Жаңы таң» |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |«Too Epic to Be True» |«Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Муздагы бий» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |«Superstar» |«Супержылдыз» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |«Bangaranga» |«Бангаранга» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |«Just Go» |«Жөн гана кет» |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«[[Choke Me]]» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |«Mother Nature» |«Жаратылыш эне» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |«Paloma Rumba» |«Көгүчкөн румбасы» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |«Alice» |«Алиса» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |«Ēnā» |«Көлөкөдө» |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |«Fire» |«От» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Музда бийлеп жатам» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρто») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''«Bangaranga»''' |'''«Бангаранга»''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |«Eins, Zwei, Drei» |«Бир, эки, үч» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |«Regarde!» |«Карачы!» |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |«Per sempre sì» |«Ооба — түбөлүккө» |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«Choke Me» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |«Tanzschein» |«Бий сертификаты» |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == == Башка сыйлыктары == == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] b3v1fgn5mcg51oqlnwu9sc76rsq4rm5 648555 648554 2026-06-19T08:44:34Z Artelow 2286 /* Булактар */ 648555 wikitext text/x-wiki {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө «Еврокөрүнүү» ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта «Wasted Love» аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул «Еврокөрүнүү» тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр «Ири бештик» эмес, «Ири төрттүк» катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги «Вёртерзе-Штадион» аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү «мүмкүн эмес» деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги «прагматикалык жана чыгармачыл мамиле» менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында «Евро айылы» уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы «Евроклубдун» жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана «Бирюза килеми» өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн «Еврокөрүнүү‑2026» сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния «Еврокөрүнүүгө» качан гана «уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда» жана «өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда» кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн «Еврокөрүнүү-2026» сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир «Еврокөрүнүү-2026га» катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук «Söngvakeppnin» финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу «кепилденбегенин» жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: «Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз», — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана «добуш берүүнүн ачыктыгына» байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда «Хабар» агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын «Еврокөрүнүүгө» катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρτο») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |«Rosa» |«Роза» |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |«Бзикеби» |«On Replay» |«Кайталоодо» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |«Nova zora» («Нова зора») |«Жаңы таң» |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |«Too Epic to Be True» |«Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Муздагы бий» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |«Superstar» |«Супержылдыз» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |«Bangaranga» |«Бангаранга» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |«Just Go» |«Жөн гана кет» |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«[[Choke Me]]» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |«Mother Nature» |«Жаратылыш эне» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |«Paloma Rumba» |«Көгүчкөн румбасы» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |«Alice» |«Алиса» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |«Ēnā» |«Көлөкөдө» |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |«Fire» |«От» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Музда бийлеп жатам» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρто») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''«Bangaranga»''' |'''«Бангаранга»''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |«Eins, Zwei, Drei» |«Бир, эки, үч» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |«Regarde!» |«Карачы!» |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |«Per sempre sì» |«Ооба — түбөлүккө» |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«Choke Me» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |«Tanzschein» |«Бий сертификаты» |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == == Башка сыйлыктары == == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == == Булактар == <div style="max-height: 300px; overflow-y: auto; padding: 5px; border: 1px solid #ddd;"> === Комментарийлер === {{Комментарийлер}} === Булактары === {{Булактар|2}} </div> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] a5f04dawq80dpy7eqx0e3rytrc6m9aw 648560 648555 2026-06-19T10:44:46Z Artelow 2286 /* Булактар */ 648560 wikitext text/x-wiki {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө «Еврокөрүнүү» ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта «Wasted Love» аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул «Еврокөрүнүү» тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр «Ири бештик» эмес, «Ири төрттүк» катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги «Вёртерзе-Штадион» аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү «мүмкүн эмес» деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги «прагматикалык жана чыгармачыл мамиле» менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында «Евро айылы» уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы «Евроклубдун» жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана «Бирюза килеми» өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн «Еврокөрүнүү‑2026» сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния «Еврокөрүнүүгө» качан гана «уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда» жана «өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда» кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн «Еврокөрүнүү-2026» сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир «Еврокөрүнүү-2026га» катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук «Söngvakeppnin» финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу «кепилденбегенин» жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: «Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз», — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана «добуш берүүнүн ачыктыгына» байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда «Хабар» агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын «Еврокөрүнүүгө» катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρτο») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |«Rosa» |«Роза» |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |«Бзикеби» |«On Replay» |«Кайталоодо» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |«Nova zora» («Нова зора») |«Жаңы таң» |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |«Too Epic to Be True» |«Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Муздагы бий» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |«Superstar» |«Супержылдыз» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |«Bangaranga» |«Бангаранга» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |«Just Go» |«Жөн гана кет» |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«[[Choke Me]]» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |«Mother Nature» |«Жаратылыш эне» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |«Paloma Rumba» |«Көгүчкөн румбасы» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |«Alice» |«Алиса» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |«Ēnā» |«Көлөкөдө» |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |«Før vi går hjem» |«Үйгө кетердин алдында» |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |«Fire» |«От» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |«Michelle» |«Мишель» |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |«Dancing on the Ice» |«Музда бийлеп жатам» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |«Nân» |«Апа» |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |«Ferto» («Φέρто») |«Алып кел» |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |«Ridnym» («Рідним») |«Жакындарга» (же «Туугандарга») |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |«Eclipse» |«Күн тутулуу» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |«Kraj mene» («Крај мене») |«Менин жанымда» |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |«Bella» |«Сулуу кыз» |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |«Crossroads» |«Жолдордун кесилиши» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''«Bangaranga»''' |'''«Бангаранга»''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |«Andromeda» |«Андромеда» |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |«Eins, Zwei, Drei» |«Бир, эки, үч» |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |«Regarde!» |«Карачы!» |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |«Viva, Moldova!» |«Жашасын Молдова!» |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |«Liekinheitin» |«Огнемёт» |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |«Pray» |«Дуба кыл» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |«Sólo quiero más» |«Мен жөн гана көбүрөөк каалайм» |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |«My System» |«Менин тутумум» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |«Jalla» |«Дагы» |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |«Per sempre sì» |«Ооба — түбөлүккө» |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |«Ya Ya Ya» |«Йа-йа-йа» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |«Choke Me» |«Мени муунтуп сал» |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |«Tanzschein» |«Бий сертификаты» |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == === Глашатайлар === Глашатайлар өз өлкөсүнүн улуттук калыстар тобунун 12 упайын төмөнкү тартипте жарыялаган: {{div col}} # {{Өлкө желеги|Швейцария}} — Ливио Кистель<ref>{{Cite web |url=https://medien.srf.ch/-/%C2%ABeurovision-song-contest%C2%BB-2026-bei-srf%E2%80%AF|title=«Eurovision Song Contest» 2026 bei SRF|website=SRF|date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04|lang=de-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/livio-chistell-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇭 Switzerland: Livio Chistell to Announce the Points in the Eurovision 2026 Final|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Мальта}} — Майя<ref name=":8">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-spokespersons-who-will-announce-the-points|title=Eurovision 2026 Spokespersons – Who will announce the points?|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2026-05-16|access-date=2026-05-17}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Украина}} — Даниил Лещинский<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/29/ukraine-daniil-ziferblat-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇺🇦 Ukraine: Daniil from Ziferblat Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-29 |access-date=2026-04-29}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Люксембург}} — Хана София Лопес<ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: Hana Sofia Lopes Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-hana-sofia-lopes-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Болгария}} — Владимира Илиева<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/svetat-e-evroviziya-gledaite-na-zhivo-parviya-polufinal-tazi-vecher-ot-2200-ch-po-bnt-1-348799news.html|title=Светът е „Евровизия“! Гледайте на живо първия полуфинал тази вечер от 22:00 ч. по БНТ 1|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇧🇬 Bulgaria: Vladimira Ilieva Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/bulgaria-vladimira-ilieva-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Азербайжан}} — Сабина Бабаева<ref>{{Cite web|title=🇦🇿 Azerbaijan: Sabina Babayeva Returns as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/azerbaijan-sabina-babayev-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} — Келли Жойс<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/san-marino-kelly-joyce-announced-as-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇸🇲 San Marino: Kelly Joyce Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Эстония}} — Геттер Яани<ref>{{Cite web|title=Eesti punktid Eurovisioonil edastab sel aastal Getter Jaani|url=https://eeter.err.ee/1610022496/eesti-punktid-eurovisioonil-edastab-sel-aastal-getter-jaani|first1=Karmen|last1=Fox|website=[[ERR]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=et}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇪🇪 Estonia: Getter Jaani Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/estonia-getter-jaani-eurovision-2026-spokesperson/|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Израиль}} — Лиор Сушард<ref>{{Cite web|title=ליאור סושרד יגיש את ה"דוז פואה" הישראלי בגמר אירוויזיון 2026|url=https://www.euromix.co.il/2026/05/14/ליאור-סושרד-יגיש-את-הדוז-פואה-הישראלי/|first=Avi|last=Zaikaner|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14 |website=EuroMix|lang=he-IL}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австралия}} — Дами Им<ref>{{Cite web|title=Dami Im to be Australia's spokesperson at Eurovision 2026 |url=https://www.aussievision.net/post/dami-im-to-be-australia-s-spokesperson-at-eurovision-2026|first=Hayley|last=Bessell|date=2026-05-14|access-date=2026-05-15|website=Aussievision}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇺 Australia: Eurovision Runner Up Dami Im Announced as Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%ba-australia-eurovision-runner-up-dami-im-announced-as-spokesperson/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Германия}} — Wavvyboi<ref>{{Cite web|title= 🇩🇪 Germany: Wavvyboi Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/wavvyboi-announced-as-eurovision-2026-spokesperson-for-germany/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Бельгия}} — Сандра Ким<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/09/belgium-sandra-kim-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: Sandra Kim Spokesperson for Eurovision 2026|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-04-09|access-date=2026-04-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Португалия}} — Виктория Николь<ref>{{Cite web|title=🇵🇹 Portugal: Junior Eurovision Runner-Up Victoria Nicole Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/portugal-victoria-nicole-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Швеция}} — Якоб Норргорд<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/28/sweden-jakob-kaj-spokesperson/|title=🇸🇪 Sweden: Jakob from KAJ Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-28 |access-date=2026-04-28}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Албания}} — Андри Жаху<ref>{{Cite web|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/albania-andri-xhahu-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Кипр}} — Лукас Хамацос<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/07/cyprus-loukas-hamatsos-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇾 Cyprus: Loukas Hamatsos Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Грузия}} — Мариам Шенгелия<small>)</small><ref>{{Cite web|title=🇬🇪 Georgia: Mariam Shangelia Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/georgia-mariam-shangelia-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Черногория}} — Нина Жижич<ref>{{Cite web|title=Nina Žižić saopštava glasove Crne Gore u finalu Evrovizije 2026|url=https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/844591/nina-zizic-saopstava-glasove-crne-gore-u-finalu-evrovizije-2026.html|website=RTCG|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=me}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇲🇪 Montenegro: Nina Žižić Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/montenegro-nina-zizic-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Армения}} — Парг<ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Parg Spokesperson for the Eurovision Song Contest 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/parg-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Польша}} — Александра Будка<ref>{{Cite web|title=Wiemy, kto przekaże polskie punkty w finale Eurowizji. Widzowie dobrze ją znają|url=https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/wiemy-kto-przekaze-polskie-punkty-w-finale-eurowizji-widzowie-dobrze-ja-znaja-aa-qF7N-CWR7-LJdZ.html|first=Kamil|last=Polewski|website=Super Express|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=pl}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇵🇱 Poland: Aleksandra Budka Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/poland-aleksandra-budka-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Греция}} — Клавдия<ref>{{Cite web |url=https://press.ert.gr/deltia-typou/me-aisiodoxia-kai-oneira-gia-ton-70o-diagonismo-tis-eurovision-o-akylas-kai-o-fokas-eyaggelinos-stin-press-day-tis-ert/|title=Με αισιοδοξία και όνειρα για τον 70ό Διαγωνισμό της Eurovision ο Akylas και ο Φωκάς Ευαγγελινός στην Press Day της ΕΡΤ|website=EPT|date=2026-04-21|access-date=2026-04-21|lang=el}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/%f0%9f%87%ac%f0%9f%87%b7-greece-klavdia-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇬🇷 Greece: Klavdia Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Чехия}} — Доминика Гашкова<ref>{{Cite web|title=Eurovision News в X: 🇨🇿 Dominika Haškova (from We Are Domi) will be Czechia’s spokesperson for Eurovision 2026|url=https://x.com/EurovisionNewZ/status/2053400679289385070|website=[[X (социальная сеть)|X]]|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇨🇿 Czechia: Dominika Hašková Will Reveal the Czech Jury Points at Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/czechia-dominika-haskova-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Дания}} — Сиссаль<ref>{{Cite web|title=🇩🇰 Denmark: Sissal Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/denmark-sissal-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Франция}} — Магали Риполл<ref>{{Cite web|title=🇫🇷 France: Magali Ripoll Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/france-magali-ripoll-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Норвегия}} — Элизабет Андреассен<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_bettan_-skal-dela-ut-dei-norske-jurypoenga-i-esc-finalen-1.17879599|title=«Bettan» skal dela ut dei norske poenga|first=Henrik Storm|last=Henriksen|website=NRK|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/11/norway-elisabeth-andreassen-spokesperson/|title=🇳🇴 Norway: Elisabeth Andreassen Announced As Eurovision 2026 Spokesperson|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Италия}} — Мариасоле Поллио<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/%f0%9f%87%ae%f0%9f%87%b9-italy-mariasole-pollio-announced-as-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇮🇹 Italy: Mariasole Pollio Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-08|access-date=2026-05-08|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Финляндия}} — Яана Пелконен<ref>{{Cite web |url=https://yle.fi/a/74-20222892|title=Kaikki Euroviisuista – näin seuraat, pelaat ja chattaat mukana|lang=fi|first=Olli-Pekka|last=Louniala|website=Yle|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/finland-jaana-pelkonen-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇫🇮 Finland: Jaana Pelkonen Spokesperson for Eurovision 2026|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} — La Voix<ref>{{Cite web|title=🇬🇧 United Kingdom: La Voix Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/united-kingdom-la-voix-eurovision-2026/|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-15 |access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Латвия}} — Аурелия Ранцане<ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Aurēlija Rancāne Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/latvia-aurelija-rancane-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сербия}} — Кристина Раденкович<ref>{{Cite web|title=Muzički tron u senci istorije i politike: Ko slavi na 70. Evroviziji?|url=https://evrovizija.rs/2026/05/16/muzicki-tron-u-senci-istorije-i-politike-ko-slavi-na-70-evroviziji/|website=Evrovizija.rs|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=sr-Latn}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Молдова}} — Маргарита Друцэ<ref name=":8" />. # {{Өлкө желеги|Хорватия}} — Дорис Пинчич-Губерович<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/09/croatia-doris-pincic-guberovic-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇭🇷 Croatia: Doris Pinčić Guberović Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Литва}} — Лукас Радзявичюс<ref>{{Cite web|title=🇱🇹 Lithuania: Katarsis’ Lukas Radzevičius Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/lithuania-lukas-radzevicius-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Румыния}} — Эда Маркус<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/13/%f0%9f%87%b7%f0%9f%87%b4-romania-eda-marcus-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇷🇴 Romania: Eda Marcus Spokesperson for Eurovision 2026|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австрия}} — Филипп Ханза<ref>{{Cite web|title=🇦🇹 Austria: Philipp Hansa Confirmed as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%b9-austria-philipp-hansa-confirmed-as-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. {{div col end}} === Комментаторлор === Катышуучу өлкөлөрдүн телекомпаниялары (уктуруучулары) эң аз дегенде өздөрү добуш бере турган жарым финалды жана финалды түз эфирде көрсөтүүгө милдеттүү, бирок, буга карабастан, көпчүлүк телекомпаниялар үч шоунун тең көрсөтүүсүн сунушташат. Мындан сырткары, сынакка катышпаган айрым өлкөлөрдүн телеканалдары дагы конкурсту трансляциялашат. Европа берүүлөр союзу дагы өзүнүн расмий YouTube каналында жарым финалдардын жана финалдын түз эфирлерин комментарийсиз түз алып көрсөтөт. {| class=wikitable |+ Катышкан өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | {{Өлкө желеги|Австралия}} | colspan=2 style=text-align:center; | SBS | Бардык шоулар | Кортни Акт жана Дэнни Эстрин | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvtonight.com.au/2025/09/upfronts-2026-sbs-alone-the-chaplain-fifa-eurovision.html |title=Upfronts 2026: SBS: Alone, The Chaplain, FIFA & Eurovision {{!}} TV Tonight |lang=en |website=TV Tonight |date=2025-09-03 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/eurovision-song-contest-70-years-2026/l0qgjrghd|title=SBS reveals all-star alumni team to celebrate 70 years of the Eurovision Song Contest|lang=en-AU|website=SBS |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Австрия}} | rowspan=2 | ORF | ORF 1 | Бардык шоулар | Анди Нолл | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://tv.orf.at/stories/260512_esc102.html|title=Der ESC am 12. Mai: Das erste Semifinale live in ORF 1 und auf ORF ON|lang=de-AT|website=ORF|date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/07/austria-andi-knoll-returns-to-commentary/|title=🇦🇹 Austria: Andi Knoll Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://songcontest.orf.at/|title=Jan und Olli sind zurück|lang=de|website=songcontest.orf.at|date=2026-03-29|access-date=2026-03-29}}</ref> |- | FM4 | Финал | Ян Бёмерманн жана Олли Шульц |- | {{Өлкө желеги|Азербайжан}} | colspan=2 style=text-align:center; | İTV | Бардык шоулар | Азер Сулейманлы жана Айсель Захидгизи | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/azerbaijan-ictimai-reveals-commentators-eurovision-2026/|title=🇦🇿 Azerbaijan: İctimai Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Албания}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Musikë, Radio Tirana | Бардык шоулар | Андри Джаху | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtsh.al/zhvilloi-proven-e-pare-ne-eurovision-alis-emocione-trefish-me-te-forta-enderr-qe-po-behet-realitet/|title=Zhvilloi provën e parë në Eurovision, Alis: Emocione trefish më të forta, ëndërr që po bëhet realitet|lang=sq|first=Joana|last=Kalemi|website=RTSH|date=2026-05-06|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/andri-xhahu-confirmed-as-eurovision-2026-commentator/|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Confirmed as Eurovision 2026 Commentator|lang=en|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Армения}} | AMPTV | Armenia 1 | Бардык шоулар | Гамлет Аракелян жана Грачуги Утмазян | style=text-align:center; |<ref>{{Cite Instagram|title=«Եվրատեսիլ» երգի 70-րդ հոբելյանական մրցույթը՝ Առաջինի ուղիղ եթերում։|postid=https://www.instagram.com/reel/DYM6qORiHwm/|user=armpublictv|date=2026-05-11|access-date=2026-05-12|website=[[Instagram]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր - Հանրային հեռուստաընկերություն – 12 երք.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/12/satellite|date=2026-05-05|access-date=2026-05/ -12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 14 հնգ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/14/satellite|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 16 շբթ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/16/satellite|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Hamlet Arakelyan and Hrachuhi Utmazyan to Commentate on Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/armenia-hamlet-arakelyan-and-hrachuhi-utmazyan-to-commentate-on-eurovision-2026/|first=James|last=Washak|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Бельгия}} | VRT | VRT 1 | Бардык шоулар | ''нидерланд тилинде'': Петер Ван де Вейре{{Efn|Из студии в Брюсселе.}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-vrt-will-not-send-commentary-team-vienna-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: VRT Will Not Send Commentary Team to Vienna for Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/19/vrt-1-zendt-geen-ploeg-naar-songfestival-peter-van-de-veire-gee/|title=VRT 1 stuurt geen ploeg naar Songfestival: Peter Van de Veire geeft commentaar vanuit Brussel |website=VRT NWS |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19|lang=nl}}</ref> |- | rowspan=2 | RTBF | La Une | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Жан-Луи Лаэ жана Фанни Жандрен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/rtbf-reveal-commentary-team-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: RTBF Reveal Commentary Team For Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | Tipik | экинчи жарым финал |- | {{Өлкө желеги|Болгария}} | БНТ | БНТ 1 | Бардык шоулар | Елена Розберг жана Петко Кралев | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/dara-zamina-za-viena-kadeto-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-348533news.html|title=DARA замина за Виена, където ще представи България на „Евровизия 2026“|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-03|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/bulgaria-bnt-commentators-for-eurovision-2026/|title=🇧🇬 Bulgaria: BNT Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12}}</ref> |- | rowspan=4 | {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} | rowspan=4 | [[BBC]] | rowspan=2 | BBC One | жарым финалдар | Райлан Кларк жана Энджела Скенлон | rowspan=4 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2026/eurovision-2026-united-kingdom-look-mum-no-computer-eins-zwei-drei|title=Eins, Zwei, Drei from LOOK MUM NO COMPUTER is the United Kingdom's entry for the Eurovision Song Contest 2026|website=BBC|date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Грэм Нортон |- | rowspan=2 | BBC Radio 2 | жарым финалдар | Сара Кокс |- | Финал | Сара Кокс жана Райлан Кларк |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Германия}} | rowspan=2 | ARD/SWR | One | жарым финалдар | rowspan=2 | Торстен Шорн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/09/germany-thorsten-schorn-to-commentate-on-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Thorsten Schorn to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-02-09|access-date=2026-02-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurovision.de/news/Alle-Infos-zum-Eurovision-Song-Contest-2026-in-Oesterreich,oesterreich1366.html |title=Alle Infos zum Eurovision Song Contest 2026 in Österreich |lang=de |website=Eurovision.de |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Germany: ARD announces extensive Eurovision 2026 coverage from Vienna|url=https://esctoday.com/204738/germany-ard-announces-extensive-eurovision-2026-coverage-from-vienna/|first1=Sanjay (Sergio)|last1=Jiandani|date=2026-05-05|access-date=2026-05-13|publisher=ESCToday}}</ref> |- | Das Erste | rowspan=2 | Финал |- | RBB | Radio Eins | Макс Шпаллек жана Амели Эрнст | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/zero-points-returns-to-rbb-for-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Germany – Zero Points! Returns to RBB for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Греция}} | rowspan=2 | EPT | ЕРТ1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Георгиос Капуцидис жана Мария Козаку | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.iapogevmatini.gr/life-style/130922/o-talantoychos-kyrios-kapoytzidis/ |title=O ταλαντούχος κύριος Καπουτζίδης |lang=el |first=Αλέξης |last=Μίχας |website=Απογευματινή |date=2025-07-07 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇬🇷 Greece: 'Ferto' Staging Details Revealed & Online Game Launched|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ferto-staging-details-revealed-online-game-launched/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-21|access-date=2026-05-04|lang=en-GB}}</ref> |- | Deftero Programma, Голос Греции | Димитрис Мейданис |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Грузия}} | rowspan=2 | GPB | 1TV | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=18 წლის შემდეგ, "ბზიკები" ევროვიზიის დიდ სცენაზე ბრუნდებიან - პირველ ნახევარფინალში, მეექვსე ნომრად, საქართველოს სახელით უგულშემატკივრეთ საქართველოს 12 მაისს, 23:00, პირველ არხზე და საქართველოს რადიოს ეთერში|url=https://www.facebook.com/reel/989024320335773|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=Facebook|publisher=[[Общественный вещатель Грузии|GPB]]|lang=ka}}</ref><ref>{{Cite web|title=საქართველოს პირველი არხი|url=https://1tv.ge/tv-radio/arkhebi/pirveli-arkhi/?tab=program|publisher=[[Первый канал (Грузия)|1TV]]|access-date=2026-05-13|lang=ka}}</ref> |- | Радио Грузии | биринчи жарым финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|Дания}} | DR | DR1 | Бардык шоулар | Оле Төпхөлм | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/12/16/denmark-ole-topholm-commentate-eurovision-2026/ |title=🇩🇰 Denmark: Ole Tøpholm to Commentate on Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil |last=Farren |website=Eurovoix |date=2025-12-16 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Израиль}} | IPBC | Kan 11 | Бардык шоулар | Асаф Либерман жана Акива Новик | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/955576/ |title=נציג ישראל לאירוויזיון 2026 בווינה ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא" |lang=he |author=Harari, Amit; Mizrahi, Dorit Assaraf |website=Israeli Public Broadcasting Corporation |date=2025-09-29 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Италия}} | rowspan=3 | RAI | Rai 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Габриэле Корси жана Элеттра Ламборгини | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/02/gabriele-corsi-confirmed-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇮🇹 Italy: Gabriele Corsi Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/03/01/eurovision-2026-gabriele-corsi-confermato-commento-rai/|title=Eurovision 2026: Gabriele Corsi confermato al commento per la Rai|lang=it|first=Beppe |last=Damacco|website=Eurofestival News |date=2026-03-01 |access-date=2026-03-01}}</ref> |- | Rai 1 | Финал |- | Rai Radio 2 | Бардык шоулар | Дилетта Парлангели жана Маттео Оссо |- | {{Өлкө желеги|Кипр}} | CyBC | RIK 1, RIK Trito | Бардык шоулар | Мелина Карагеоргиу | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/24/cyprus-melina-karageorgiou-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: Melina Karageorgiou to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-24 |access-date=2026-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/rik-trito-airing-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: RIK Trito Airing Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=ΡΙΚ Τηλεόραση – Πρόγραμμα|url=https://tv.rik.cy/schedule/|publisher=[[CyBC]]|access-date=2026-05-13|lang=el}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Латвия}} | rowspan=3 | LSM | rowspan=2 | LTV1 | жарым финалдар | Томс Гревиньш | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lsm.lv/raksts/kultura/izklaide/29.04.2026-dziedataja-atvara-par-eiroviziju-nav-jadzied-anglu-valoda-lai-nodotu-talak-emocijas.a645033/|title=Dziedātāja Atvara par Eirovīziju: Nav jādzied angļu valodā, lai nodotu tālāk emocijas|lang=lv|website=LSM|date=2026-04-29|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2026 Broadcast Plans and Commentators Revealed|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/latvia-eurovision-2026-broadcast-plans-and-commentators-revealed/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Томс Гревиньш жана Кетия Шенберга |- | Latvijas Radio 5 | Бардык шоулар | Мартиньш Паберзис |- | {{Өлкө желеги|Литва}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Бардык шоулар | Рамунас Зилнис | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/muzika/680/2900219/lion-ceccah-pristato-dainos-solo-quiero-mas-versija-kuri-skambes-eurovizijoje|title=Lion Ceccah pristato dainos „Sólo Quiero Más“ versiją, kuri skambės „Eurovizijoje“|lang=lt|last=|website=lrt.lt|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Люксембург}} | rowspan=3 | RTL | RTL Lëtzebuerg | Бардык шоулар | ''люксембург тилинде'': Рауль Роос жана Рожер Саурфельд | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/raoul-roos-roger-saurfeld-eurovision-2026/|title=🇱🇺 Luxembourg: Raoul Roos & Roger Saurfeld Return as Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rtl.lu/kultur/news/deva-marija-prouft-schonn-zu-wien-1427979857|title=D'Eva Marija prouft schonn zu Wien|website=RTL Lëtzebuerg|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|lang=lb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Streams, commentary, and more: Your guide to RTL Today's Eurovision 2026 coverage |url=https://eurovision.rtl.lu/news/your-guide-to-rtl-todays-eurovision-2026-coverage-441637076|first1=Lea|last1=Schwartz|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|publisher=RTL Today|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: English & French Language Commentators for Eurovision 2026 Announced|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-english-french-language-commentators-for-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref> |- | RTL Today | rowspan=2 | экинчи жарым финал жана финал | ''англис тилинде'': Мелисса Далтон жана Мередит Мосс |- | RTL Infos | ''француз тилинде'': Жером Дидело жана Шарлотта Гомес |- | {{Өлкө желеги|Мальта}} | PBS | TVM | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – It-Tlieta, 12 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12|date=2026-05-05|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Il-Ħamis, 14 ta' Mejju 2026|url= https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Is-Sibt, 16 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-16|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Молдова}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Бардык шоулар | Елена Стегари жана Раду Канцир | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/26/new-details-of-revamped-viva-moldova-performance-for-eurovision/|title=🇲🇩 Moldova: New Details of Revamped 'Viva Moldova!' Performance for Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-26|access-date=2026-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/moldova-eurovision-2026-commentators-broadcast-plans/|title=🇲🇩 Moldova: Eurovision 2026 Commentators & Broadcast Plans Revealed|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Норвегия}} | rowspan=2 | NRK | NRK1 | Бардык шоулар | Марте Стокстад | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/presse/programomtaler/eurovision-song-contest-2026-1.17847832|title=Eurovision Song Contest 2026|website=NRK|date=2026-04-24|access-date=2026-04-24|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/26/%f0%9f%87%b3%f0%9f%87%b4-norway-marte-stokstad-returns-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇳🇴 Norway: Marte Stokstad Returns as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/22/nrk-p1-radio-commentators-for-eurovision-2026-announced/|title=🇳🇴 Norway: NRK P1 Radio Commentators for Eurovision 2026 Announced|lang=en-GB|first=Tamara |last=Vecic|website=Eurovoix |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-22}}</ref> |- | NRK P1 Radio | Финал | Йонас Берглёв жана Йон Мариус Хыттебакк |- | {{Өлкө желеги|Польша}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Бардык шоулар | Артур Ожех | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.wirtualnemedia.pl/final-eurowizji-najdrozszy-w-cenniku-reklamowym-tvp,7275556913928544a|title=Finał Eurowizji najdroższy w cenniku reklamowym TVP|lang=pl|first=|last=|website=WirtualneMedia.pl|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Португалия}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Бардык шоулар{{efn|Второй полуфинал транслировался с 2,5 часовой задержкой — в 22:30 по [[западноевропейское летнее время|западноевропейскому летнему времени]] (23:30 [[Центральноевропейское летнее время|центральноевропейскому летнему времени]]).}} | Жозе Карлуш Малату жана Нуну Галопим | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.escportugal.pt/2026/05/esc2026-rtp-transmite-segunda-semifinal.html|title=ESC2026: RTP transmite segunda semifinal do Festival Eurovisão 2026 em diferido|website=ESC Portugal|date=2026-05-03|access-date=2026-05-03|lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/03/rtp-to-delay-eurovision-2026-semi-final-2-broadcast/|title=🇵🇹 Portugal: RTP to Delay Eurovision 2026 Semi-Final 2 Broadcast|lang=en-GB |first = Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03 }}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Румыния}} | rowspan=3 | TVR | rowspan=2 | TVR1 | жарым финалдар | Илинка Бэчилэ жана Богдан Стэнеску | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/romania-tvr-reveals-eurovision-2026-broadcasting-plans/|title=🇷🇴 Romania: TVR Reveals Eurovision 2026 Broadcasting Plans|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref> |- | Финал | Богдан Стэнеску жана Кайри Мендель |- | TVR+ | Бардык шоулар | ''румын тилинде'': Андреа Дарие, Мариета Негру, Бьянка Расоль, Денис Бильдариу, Лена Дерменжиу |- | {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} | San Marino RTV | San Marino RTV | Бардык шоулар | Жижи Рестиво жана Анна Гаспари | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto|title=Guida programmi tv San Marino RTV|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/san-marino-commentators-for-eurovision-2026-revealed/|title=🇸🇲 San Marino: Commentators for Eurovision 2026 Revealed|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/video/eurovision-kit-05-05-2026-v118824|title=Eurovision Kit - 05/05/2026|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-08}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Сербия}} | rowspan=2 | РТС | РТС 1, РТС Свет | Бардык шоулар | Душка Вучинич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/serbia-duska-vucinic-commentate-eurovision-2026/|title=🇷🇸 Serbia: Duška Vučinić to Commentate On Eurovision 2026|lang=en-GB |first=Steven |last=Heap |website=Eurovoix |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rts.rs/tv/rts1/5943893/pesma-evrovizije-2026-polufinale-1.html|title=Песма Евровизије 2026, полуфинале 1|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-08|lang=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Песма Евровизије 2026, пренос финалне вечери|url=https://rts.rs/radio/radio-beograd-1/5948485/pesma-evrovizije-2026-prenos-finalne-veceri.html|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=sr}}</ref> |- | Радио Белград 1 | биринчи жарым финал жана финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=6 | {{Өлкө желеги|Украина}} | rowspan=6 | НОТУ | rowspan=4 | Общественное Культура | биринчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Василий Байдак | rowspan=6 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8278-yevrobachennya-2026-hto-razom-z-timurom-miroshnychenkom-komentuvatyme-shou/|title=Євробачення-2026: хто разом з Тімуром Мірошниченком коментуватиме шоу|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/27/timur-miroshnychenko-to-be-joined-by-three-guests-for-eurovision-2026-commentary/|title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko to be Joined By Three Guests for Eurovision 2026 Commentary|lang=en-GB |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8415-leleka-na-biryuzovomu-hidnyku-yevrobachennya-2026/|title=LELÉKA на Бірюзовому хіднику Євробачення-2026|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11}}</ref> |- | экинчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Светлана Тарабарова |- | Финал | Тимур Мирошниченко жана Alyona Alyona |- | Бардык шоулар | ''украин тилинде'': Анфиса Худашова, Татьяна Журкова, Александр Рудык жана Лада Соколюк |- | rowspan=2 | Радио Проминь | жарым финалдар | Леся Антипенко жана Дмитрий Захарченко |- | Финал | Анна Заклецкая жана Денис Денисенко |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Финляндия}} | rowspan=2 | [[Yle]] | Yle TV1 | Бардык шоулар | ''фин тилинде:'' Микко Сильвеннойнен <br>''швед тилинде'': Ева Франц жана Йохан Линдроос | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/first-details-of-yles-eurovision-2026-coverage/|title=🇫🇮 Finland: First Details of Yle’s Eurovision 2026 Coverage|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref> |- | Yle Areena | биринчи жарым финал жана финал | ''инари-саам тилинде'': Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде'': Ксиа Торикка <br> ''орус тилинде'': Леван Твалтвадзе <br> ''украин тилинде'': Галина Сергеева |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Франция}} | rowspan=2 | France Télévisions | Culturebox (France 4) | жарым финалдар | Стефан Берн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/camille-cerf-rejoint-stephane-bern-a-la-presentation-de-l-eurovision-j-espere-que-je-vais-porter-bonheur-20260414|title=Camille Cerf rejoint Stéphane Bern à la présentation de l’Eurovision : «J’espère que je vais porter bonheur»|lang=fr|first=Mathilde |last=Seifert|website=Le Figaro |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/camille-cerf-eurovision-2026-stephane-bern/|title=🇫🇷 France: Camille Cerf to Commentate on Eurovision 2026 With Stéphane Bern|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |- | France 2 | Финал | Стефан Берн жана Камилла Серф |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Хорватия}} | rowspan=2 | HRT | HRT 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Душко Чурлич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://hrtprikazuje.hrt.hr/hrt-preporucuje/bec-natjecanje-za-pjesmu-eurovizije-2026-1-polufinalna-vecer-prijenos-12692164|title=Beč: Natjecanje za pjesmu Eurovizije 2026., 1. polufinalna večer, prijenos|website=HRT|date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03|lang=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇭🇷 Croatia: Duško Ćurlić Will be the Commentator for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/dusko-curlic-will-be-the-commentator-for-eurovision-2026/|first=Tamara|last=Vecic|date=2026-05-04|access-date=2026-05-04|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title= HR 2 Evrovizije|url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1927665168189013&id=100028366466679&mibextid=wwXIfr&rdid=ZkzFv7YIPJ8BAhDa#|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=hr}}</ref> |- | HR 2 | Златко Туркаль |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Черногория}} | rowspan=3 | RTCG | TVCG 1 | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | Дражен Баукович жана Тияна Мишкович | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html|title=Programska šema|lang=me|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Eurosong 2026|url=https://rtcg.me/tv/tvcg-1/ostalo/841927/eurosong-2026.html|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|lang=cnr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Programska šema|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html?broadcastId=177&typeId=0&day=2|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=cnr}}</ref> |- | TVCG 2 | экинчи жарым финал |- | Radio 98 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Чехия}} | rowspan=2 | ČT | ČT2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Ондржей Цикан | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ct-eurovision-2026-broadcast-plans-commentator/|title=🇨🇿 Czechia: ČT Reveals Eurovision 2026 Broadcast Plans & Commentator|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | ČT1 | Финал |- | rowspan=5 | {{Өлкө желеги|Швейцария}} | rowspan=5 | SRG SSR | RSI La 1 | Бардык шоулар | ''италян тилинде'': Джан-Андреа Коста жана Эллис Каваллини | rowspan=5 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.rsi.ch/cultura/musica/speciali/%E2%80%9CAlice%E2%80%9D-l%E2%80%99Eurovision-di-Veronica-Fusaro-fonde-rock-e-impegno--3583131.html/|title=“Alice”: l’Eurovision di Veronica Fusaro fonde rock e impegno|website=RSI|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=it-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/19/rsi-eurovision-2026/|title=🇨🇭 Switzerland: Eurovision 2026 Commentators For RSI Revealed|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-19 |access-date=2026-04-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/25/switzerland-srf-rts-announce-eurovision-2026-commentators/|title=🇨🇭 Switzerland: SRF and RTS Announce Eurovision 2026 Commentators|lang=en-GB|first=Neil |last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-04-25 |access-date=2026-04-25}}</ref> |- | SRF zwei | жарым финалдар | rowspan=2 | ''немис тилинде'': Свен Эпини |- | SRF1 | Финал |- | RTS 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Виктория Турриан жана Николас Таннер |- | RTS 1 | Финал |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Швеция}} | rowspan=2 | SVT | SVT1 | Бардык шоулар | Эдвард аф Силлен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.svt.se/kultur/eurovision-2026-i-wien-datum-lander-och-artister|title=Eurovision 2026 i Wien – datum, länder och artister|website=SVT|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/edward-af-sillen-eurovision-2026-commentator/|title=🇸🇪 Sweden: Edward af Sillén Eurovision 2026 Commentator|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/svt-to-provide-sami-commentary-for-eurovision-2026-final/|title=🇸🇪 Sweden: SVT to Provide Sámi Commentary for Eurovision 2026 Final|lang=en-GB |first = James |last=Washak|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.svtplay.se/video/KzVBMqL/eurovision-samegillii/eurovision-samegillii-esc-2026-med-samisk-kommentator|title=Eurovision sámegillii|website=SVT Play |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10|lang=sv}}</ref> |- | SVT Play | Финал | ''инари-саам тилинде:'' Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде:'' Ксиа Торикка |- | Sveriges Radio | Sveriges Radio P4 | Бардык шоулар | Каролина Норен | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande|title=Melodifestivalen & Eurovision song contest i P4|website=Sveriges Radio|date=2026-04-18|access-date=2026-04-18|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/18/%f0%9f%87%b8%f0%9f%87%aa-sweden-sveriges-radio-p4-to-air-eurovision-2026/|title=🇸🇪 Sweden: Sveriges Radio P4 to Air Eurovision 2026|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-18 |access-date=2026-04-18 }}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Эстония}} | rowspan=2 | ERR | ETV | rowspan=2 | Бардык шоулар | ''эстон тилинде'': Марко Рейкоп | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/02/err-eurovision-2026/|title=🇪🇪 Estonia: ERR Reveals Eurovision 2026 Broadcast Coverage|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-02 |access-date=2026-05-02 }}</ref> |- | ETV+ | ''орус тилинде'': Александр Хоботов жана Юлия Календа |} {| class=wikitable |+ Катышпаган өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Исландия}} | rowspan=2 | RÚV | RÚV 2 | Бардык шоулар | rowspan=2 | Гудрун Дис Эмилсдоттир | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/06/ruv-eurovision-2026-broadcast/|title=🇮🇸 Iceland: RÚV to Air Eurovision 2026 Across RÚV & RÚV 2|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-06|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sjónvarp – Dagskrá|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/dagskra/ruv/2026-05-12|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-05-13|lang=is}}</ref> |- | RÚV | жарым финалдар{{Efn|Трансляции полуфиналов начались с 40-минутной задержкой.}} |- | {{Өлкө желеги|Косово}} | RTK | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/kosovo-broadcasting-the-eurovision-song-contest-2026/|title=🇽🇰 Kosovo: RTK Broadcasting the Eurovision Song Contest 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Нидерланд}} | NPO/NOS жана NTR | NPO 1, BVN | Бардык шоулар | Генри Шут жана Жерон Кейк ин де Вегте | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2593262-songfestival-toch-te-zien-op-npo-1-npo-vraagt-nos-evenementen-en-ntr |title=Songfestival toch te zien op NPO 1, NPO vraagt NOS Evenementen en NTR |lang=nl |website=Nederlandse Omroep Stichting (NOS) |date=2025-12-05 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/03/11/netherlands-commentators-for-eurovision-2026/|title=Netherlands: Henry Schut and Jeroen Kijk in de Vegte Announced as Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/02/bvn-broadcasting-eurovision-2026-internationally/|title=🇳🇱 Netherlands: BVN Broadcasting Eurovision 2026 Internationally|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-02|access-date=2026-05-02}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} | rowspan=2 | МРТ | МРТ 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/ |title=🇲🇰 North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-10-31 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|url=https://mrt.com.mk/node/135418|website=[[Македонское радио и телевидение|МРТ]]|lang=mk|date=2025-10-30|access-date=2026-04-29}}</ref> |- | МРТ 2 | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|АКШ}} | NBC | Peacock | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/united-states-eurovision-2026-youtube/|title=🇺🇸 United States: Eurovision 2026 to be Available on YouTube & Peacock|lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/eurovision-song-contest-2026-youtube-us-free-stream-boycott-1236563550/|title=Eurovision Song Contest to Stream for Free in U.S. on YouTube, in Addition to Peacock, as Executive Addresses Political Boycotts|lang=en-US |first=Georg |last=Szalai |website=Hollywood Reporter |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |} == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == == Булактар == <div style="max-height: 500px; overflow-y: auto; padding: 5px;"> === Комментарийлер === {{Комментарийлер}} === Булактары === {{Булактар|2}} </div> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] lu9isfm7xv939mc7aoqx0yxqunf97sl 648561 648560 2026-06-19T10:48:33Z Artelow 2286 648561 wikitext text/x-wiki {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө "Еврокөрүнүү" ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта "Wasted Love" аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул "Еврокөрүнүү" тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр "Ири бештик" эмес, "Ири төрттүк" катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги "Вёртерзе-Штадион" аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү "мүмкүн эмес" деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги "прагматикалык жана чыгармачыл мамиле" менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында "Евро айылы" уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы "Евроклубдун" жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана "Бирюза килеми" өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн "Еврокөрүнүү‑2026" сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния "Еврокөрүнүүгө" качан гана "уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда" жана "өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда" кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн "Еврокөрүнүү-2026" сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир "Еврокөрүнүү-2026га" катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук "Söngvakeppnin" финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу "кепилденбегенин" жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: "Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз", — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана "добуш берүүнүн ачыктыгына" байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда "Хабар" агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын "Еврокөрүнүүгө" катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρτο") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |"Rosa" |"Роза" |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |"Бзикеби" |"On Replay" |"Кайталоодо" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |"Nova zora" ("Нова зора") |"Жаңы таң" |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |"Too Epic to Be True" |"Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Муздагы бий" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |"Superstar" |"Супержылдыз" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |"Bangaranga" |"Бангаранга" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |"Just Go" |"Жөн гана кет" |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"[[Choke Me]]" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |"Mother Nature" |"Жаратылыш эне" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |"Paloma Rumba" |"Көгүчкөн румбасы" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |"Alice" |"Алиса" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |"Ēnā" |"Көлөкөдө" |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |"Fire" |"От" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Музда бийлеп жатам" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρто") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''"Bangaranga"''' |'''"Бангаранга"''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |"Eins, Zwei, Drei" |"Бир, эки, үч" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |"Regarde!" |"Карачы!" |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |"Per sempre sì" |"Ооба — түбөлүккө" |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"Choke Me" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |"Tanzschein" |"Бий сертификаты" |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == === Глашатайлар === Глашатайлар өз өлкөсүнүн улуттук калыстар тобунун 12 упайын төмөнкү тартипте жарыялаган: {{div col}} # {{Өлкө желеги|Швейцария}} — Ливио Кистель<ref>{{Cite web |url=https://medien.srf.ch/-/%C2%ABeurovision-song-contest%C2%BB-2026-bei-srf%E2%80%AF|title=«Eurovision Song Contest» 2026 bei SRF|website=SRF|date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04|lang=de-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/livio-chistell-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇭 Switzerland: Livio Chistell to Announce the Points in the Eurovision 2026 Final|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Мальта}} — Майя<ref name=":8">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-spokespersons-who-will-announce-the-points|title=Eurovision 2026 Spokespersons – Who will announce the points?|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2026-05-16|access-date=2026-05-17}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Украина}} — Даниил Лещинский<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/29/ukraine-daniil-ziferblat-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇺🇦 Ukraine: Daniil from Ziferblat Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-29 |access-date=2026-04-29}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Люксембург}} — Хана София Лопес<ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: Hana Sofia Lopes Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-hana-sofia-lopes-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Болгария}} — Владимира Илиева<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/svetat-e-evroviziya-gledaite-na-zhivo-parviya-polufinal-tazi-vecher-ot-2200-ch-po-bnt-1-348799news.html|title=Светът е „Евровизия“! Гледайте на живо първия полуфинал тази вечер от 22:00 ч. по БНТ 1|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇧🇬 Bulgaria: Vladimira Ilieva Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/bulgaria-vladimira-ilieva-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Азербайжан}} — Сабина Бабаева<ref>{{Cite web|title=🇦🇿 Azerbaijan: Sabina Babayeva Returns as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/azerbaijan-sabina-babayev-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} — Келли Жойс<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/san-marino-kelly-joyce-announced-as-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇸🇲 San Marino: Kelly Joyce Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Эстония}} — Геттер Яани<ref>{{Cite web|title=Eesti punktid Eurovisioonil edastab sel aastal Getter Jaani|url=https://eeter.err.ee/1610022496/eesti-punktid-eurovisioonil-edastab-sel-aastal-getter-jaani|first1=Karmen|last1=Fox|website=[[ERR]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=et}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇪🇪 Estonia: Getter Jaani Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/estonia-getter-jaani-eurovision-2026-spokesperson/|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Израиль}} — Лиор Сушард<ref>{{Cite web|title=ליאור סושרד יגיש את ה"דוז פואה" הישראלי בגמר אירוויזיון 2026|url=https://www.euromix.co.il/2026/05/14/ליאור-סושרד-יגיש-את-הדוז-פואה-הישראלי/|first=Avi|last=Zaikaner|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14 |website=EuroMix|lang=he-IL}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австралия}} — Дами Им<ref>{{Cite web|title=Dami Im to be Australia's spokesperson at Eurovision 2026 |url=https://www.aussievision.net/post/dami-im-to-be-australia-s-spokesperson-at-eurovision-2026|first=Hayley|last=Bessell|date=2026-05-14|access-date=2026-05-15|website=Aussievision}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇺 Australia: Eurovision Runner Up Dami Im Announced as Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%ba-australia-eurovision-runner-up-dami-im-announced-as-spokesperson/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Германия}} — Wavvyboi<ref>{{Cite web|title= 🇩🇪 Germany: Wavvyboi Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/wavvyboi-announced-as-eurovision-2026-spokesperson-for-germany/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Бельгия}} — Сандра Ким<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/09/belgium-sandra-kim-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: Sandra Kim Spokesperson for Eurovision 2026|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-04-09|access-date=2026-04-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Португалия}} — Виктория Николь<ref>{{Cite web|title=🇵🇹 Portugal: Junior Eurovision Runner-Up Victoria Nicole Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/portugal-victoria-nicole-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Швеция}} — Якоб Норргорд<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/28/sweden-jakob-kaj-spokesperson/|title=🇸🇪 Sweden: Jakob from KAJ Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-28 |access-date=2026-04-28}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Албания}} — Андри Жаху<ref>{{Cite web|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/albania-andri-xhahu-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Кипр}} — Лукас Хамацос<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/07/cyprus-loukas-hamatsos-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇾 Cyprus: Loukas Hamatsos Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Грузия}} — Мариам Шенгелия<small>)</small><ref>{{Cite web|title=🇬🇪 Georgia: Mariam Shangelia Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/georgia-mariam-shangelia-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Черногория}} — Нина Жижич<ref>{{Cite web|title=Nina Žižić saopštava glasove Crne Gore u finalu Evrovizije 2026|url=https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/844591/nina-zizic-saopstava-glasove-crne-gore-u-finalu-evrovizije-2026.html|website=RTCG|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=me}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇲🇪 Montenegro: Nina Žižić Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/montenegro-nina-zizic-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Армения}} — Парг<ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Parg Spokesperson for the Eurovision Song Contest 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/parg-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Польша}} — Александра Будка<ref>{{Cite web|title=Wiemy, kto przekaże polskie punkty w finale Eurowizji. Widzowie dobrze ją znają|url=https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/wiemy-kto-przekaze-polskie-punkty-w-finale-eurowizji-widzowie-dobrze-ja-znaja-aa-qF7N-CWR7-LJdZ.html|first=Kamil|last=Polewski|website=Super Express|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=pl}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇵🇱 Poland: Aleksandra Budka Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/poland-aleksandra-budka-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Греция}} — Клавдия<ref>{{Cite web |url=https://press.ert.gr/deltia-typou/me-aisiodoxia-kai-oneira-gia-ton-70o-diagonismo-tis-eurovision-o-akylas-kai-o-fokas-eyaggelinos-stin-press-day-tis-ert/|title=Με αισιοδοξία και όνειρα για τον 70ό Διαγωνισμό της Eurovision ο Akylas και ο Φωκάς Ευαγγελινός στην Press Day της ΕΡΤ|website=EPT|date=2026-04-21|access-date=2026-04-21|lang=el}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/%f0%9f%87%ac%f0%9f%87%b7-greece-klavdia-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇬🇷 Greece: Klavdia Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Чехия}} — Доминика Гашкова<ref>{{Cite web|title=Eurovision News в X: 🇨🇿 Dominika Haškova (from We Are Domi) will be Czechia’s spokesperson for Eurovision 2026|url=https://x.com/EurovisionNewZ/status/2053400679289385070|website=[[X (социальная сеть)|X]]|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇨🇿 Czechia: Dominika Hašková Will Reveal the Czech Jury Points at Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/czechia-dominika-haskova-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Дания}} — Сиссаль<ref>{{Cite web|title=🇩🇰 Denmark: Sissal Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/denmark-sissal-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Франция}} — Магали Риполл<ref>{{Cite web|title=🇫🇷 France: Magali Ripoll Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/france-magali-ripoll-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Норвегия}} — Элизабет Андреассен<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_bettan_-skal-dela-ut-dei-norske-jurypoenga-i-esc-finalen-1.17879599|title=«Bettan» skal dela ut dei norske poenga|first=Henrik Storm|last=Henriksen|website=NRK|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/11/norway-elisabeth-andreassen-spokesperson/|title=🇳🇴 Norway: Elisabeth Andreassen Announced As Eurovision 2026 Spokesperson|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Италия}} — Мариасоле Поллио<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/%f0%9f%87%ae%f0%9f%87%b9-italy-mariasole-pollio-announced-as-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇮🇹 Italy: Mariasole Pollio Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-08|access-date=2026-05-08|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Финляндия}} — Яана Пелконен<ref>{{Cite web |url=https://yle.fi/a/74-20222892|title=Kaikki Euroviisuista – näin seuraat, pelaat ja chattaat mukana|lang=fi|first=Olli-Pekka|last=Louniala|website=Yle|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/finland-jaana-pelkonen-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇫🇮 Finland: Jaana Pelkonen Spokesperson for Eurovision 2026|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} — La Voix<ref>{{Cite web|title=🇬🇧 United Kingdom: La Voix Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/united-kingdom-la-voix-eurovision-2026/|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-15 |access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Латвия}} — Аурелия Ранцане<ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Aurēlija Rancāne Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/latvia-aurelija-rancane-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сербия}} — Кристина Раденкович<ref>{{Cite web|title=Muzički tron u senci istorije i politike: Ko slavi na 70. Evroviziji?|url=https://evrovizija.rs/2026/05/16/muzicki-tron-u-senci-istorije-i-politike-ko-slavi-na-70-evroviziji/|website=Evrovizija.rs|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=sr-Latn}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Молдова}} — Маргарита Друцэ<ref name=":8" />. # {{Өлкө желеги|Хорватия}} — Дорис Пинчич-Губерович<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/09/croatia-doris-pincic-guberovic-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇭🇷 Croatia: Doris Pinčić Guberović Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Литва}} — Лукас Радзявичюс<ref>{{Cite web|title=🇱🇹 Lithuania: Katarsis’ Lukas Radzevičius Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/lithuania-lukas-radzevicius-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Румыния}} — Эда Маркус<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/13/%f0%9f%87%b7%f0%9f%87%b4-romania-eda-marcus-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇷🇴 Romania: Eda Marcus Spokesperson for Eurovision 2026|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австрия}} — Филипп Ханза<ref>{{Cite web|title=🇦🇹 Austria: Philipp Hansa Confirmed as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%b9-austria-philipp-hansa-confirmed-as-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. {{div col end}} === Комментаторлор === Катышуучу өлкөлөрдүн телекомпаниялары (уктуруучулары) эң аз дегенде өздөрү добуш бере турган жарым финалды жана финалды түз эфирде көрсөтүүгө милдеттүү, бирок, буга карабастан, көпчүлүк телекомпаниялар үч шоунун тең көрсөтүүсүн сунушташат. Мындан сырткары, сынакка катышпаган айрым өлкөлөрдүн телеканалдары дагы конкурсту трансляциялашат. Европа берүүлөр союзу дагы өзүнүн расмий YouTube каналында жарым финалдардын жана финалдын түз эфирлерин комментарийсиз түз алып көрсөтөт. {| class=wikitable |+ Катышкан өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | {{Өлкө желеги|Австралия}} | colspan=2 style=text-align:center; | SBS | Бардык шоулар | Кортни Акт жана Дэнни Эстрин | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvtonight.com.au/2025/09/upfronts-2026-sbs-alone-the-chaplain-fifa-eurovision.html |title=Upfronts 2026: SBS: Alone, The Chaplain, FIFA & Eurovision {{!}} TV Tonight |lang=en |website=TV Tonight |date=2025-09-03 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/eurovision-song-contest-70-years-2026/l0qgjrghd|title=SBS reveals all-star alumni team to celebrate 70 years of the Eurovision Song Contest|lang=en-AU|website=SBS |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Австрия}} | rowspan=2 | ORF | ORF 1 | Бардык шоулар | Анди Нолл | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://tv.orf.at/stories/260512_esc102.html|title=Der ESC am 12. Mai: Das erste Semifinale live in ORF 1 und auf ORF ON|lang=de-AT|website=ORF|date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/07/austria-andi-knoll-returns-to-commentary/|title=🇦🇹 Austria: Andi Knoll Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://songcontest.orf.at/|title=Jan und Olli sind zurück|lang=de|website=songcontest.orf.at|date=2026-03-29|access-date=2026-03-29}}</ref> |- | FM4 | Финал | Ян Бёмерманн жана Олли Шульц |- | {{Өлкө желеги|Азербайжан}} | colspan=2 style=text-align:center; | İTV | Бардык шоулар | Азер Сулейманлы жана Айсель Захидгизи | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/azerbaijan-ictimai-reveals-commentators-eurovision-2026/|title=🇦🇿 Azerbaijan: İctimai Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Албания}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Musikë, Radio Tirana | Бардык шоулар | Андри Джаху | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtsh.al/zhvilloi-proven-e-pare-ne-eurovision-alis-emocione-trefish-me-te-forta-enderr-qe-po-behet-realitet/|title=Zhvilloi provën e parë në Eurovision, Alis: Emocione trefish më të forta, ëndërr që po bëhet realitet|lang=sq|first=Joana|last=Kalemi|website=RTSH|date=2026-05-06|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/andri-xhahu-confirmed-as-eurovision-2026-commentator/|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Confirmed as Eurovision 2026 Commentator|lang=en|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Армения}} | AMPTV | Armenia 1 | Бардык шоулар | Гамлет Аракелян жана Грачуги Утмазян | style=text-align:center; |<ref>{{Cite Instagram|title=«Եվրատեսիլ» երգի 70-րդ հոբելյանական մրցույթը՝ Առաջինի ուղիղ եթերում։|postid=https://www.instagram.com/reel/DYM6qORiHwm/|user=armpublictv|date=2026-05-11|access-date=2026-05-12|website=[[Instagram]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր - Հանրային հեռուստաընկերություն – 12 երք.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/12/satellite|date=2026-05-05|access-date=2026-05/ -12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 14 հնգ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/14/satellite|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 16 շբթ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/16/satellite|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Hamlet Arakelyan and Hrachuhi Utmazyan to Commentate on Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/armenia-hamlet-arakelyan-and-hrachuhi-utmazyan-to-commentate-on-eurovision-2026/|first=James|last=Washak|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Бельгия}} | VRT | VRT 1 | Бардык шоулар | ''нидерланд тилинде'': Петер Ван де Вейре{{Efn|Из студии в Брюсселе.}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-vrt-will-not-send-commentary-team-vienna-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: VRT Will Not Send Commentary Team to Vienna for Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/19/vrt-1-zendt-geen-ploeg-naar-songfestival-peter-van-de-veire-gee/|title=VRT 1 stuurt geen ploeg naar Songfestival: Peter Van de Veire geeft commentaar vanuit Brussel |website=VRT NWS |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19|lang=nl}}</ref> |- | rowspan=2 | RTBF | La Une | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Жан-Луи Лаэ жана Фанни Жандрен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/rtbf-reveal-commentary-team-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: RTBF Reveal Commentary Team For Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | Tipik | экинчи жарым финал |- | {{Өлкө желеги|Болгария}} | БНТ | БНТ 1 | Бардык шоулар | Елена Розберг жана Петко Кралев | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/dara-zamina-za-viena-kadeto-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-348533news.html|title=DARA замина за Виена, където ще представи България на „Евровизия 2026“|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-03|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/bulgaria-bnt-commentators-for-eurovision-2026/|title=🇧🇬 Bulgaria: BNT Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12}}</ref> |- | rowspan=4 | {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} | rowspan=4 | [[BBC]] | rowspan=2 | BBC One | жарым финалдар | Райлан Кларк жана Энджела Скенлон | rowspan=4 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2026/eurovision-2026-united-kingdom-look-mum-no-computer-eins-zwei-drei|title=Eins, Zwei, Drei from LOOK MUM NO COMPUTER is the United Kingdom's entry for the Eurovision Song Contest 2026|website=BBC|date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Грэм Нортон |- | rowspan=2 | BBC Radio 2 | жарым финалдар | Сара Кокс |- | Финал | Сара Кокс жана Райлан Кларк |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Германия}} | rowspan=2 | ARD/SWR | One | жарым финалдар | rowspan=2 | Торстен Шорн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/09/germany-thorsten-schorn-to-commentate-on-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Thorsten Schorn to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-02-09|access-date=2026-02-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurovision.de/news/Alle-Infos-zum-Eurovision-Song-Contest-2026-in-Oesterreich,oesterreich1366.html |title=Alle Infos zum Eurovision Song Contest 2026 in Österreich |lang=de |website=Eurovision.de |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Germany: ARD announces extensive Eurovision 2026 coverage from Vienna|url=https://esctoday.com/204738/germany-ard-announces-extensive-eurovision-2026-coverage-from-vienna/|first1=Sanjay (Sergio)|last1=Jiandani|date=2026-05-05|access-date=2026-05-13|publisher=ESCToday}}</ref> |- | Das Erste | rowspan=2 | Финал |- | RBB | Radio Eins | Макс Шпаллек жана Амели Эрнст | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/zero-points-returns-to-rbb-for-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Germany – Zero Points! Returns to RBB for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Греция}} | rowspan=2 | EPT | ЕРТ1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Георгиос Капуцидис жана Мария Козаку | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.iapogevmatini.gr/life-style/130922/o-talantoychos-kyrios-kapoytzidis/ |title=O ταλαντούχος κύριος Καπουτζίδης |lang=el |first=Αλέξης |last=Μίχας |website=Απογευματινή |date=2025-07-07 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇬🇷 Greece: 'Ferto' Staging Details Revealed & Online Game Launched|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ferto-staging-details-revealed-online-game-launched/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-21|access-date=2026-05-04|lang=en-GB}}</ref> |- | Deftero Programma, Голос Греции | Димитрис Мейданис |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Грузия}} | rowspan=2 | GPB | 1TV | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=18 წლის შემდეგ, "ბზიკები" ევროვიზიის დიდ სცენაზე ბრუნდებიან - პირველ ნახევარფინალში, მეექვსე ნომრად, საქართველოს სახელით უგულშემატკივრეთ საქართველოს 12 მაისს, 23:00, პირველ არხზე და საქართველოს რადიოს ეთერში|url=https://www.facebook.com/reel/989024320335773|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=Facebook|publisher=[[Общественный вещатель Грузии|GPB]]|lang=ka}}</ref><ref>{{Cite web|title=საქართველოს პირველი არხი|url=https://1tv.ge/tv-radio/arkhebi/pirveli-arkhi/?tab=program|publisher=[[Первый канал (Грузия)|1TV]]|access-date=2026-05-13|lang=ka}}</ref> |- | Радио Грузии | биринчи жарым финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|Дания}} | DR | DR1 | Бардык шоулар | Оле Төпхөлм | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/12/16/denmark-ole-topholm-commentate-eurovision-2026/ |title=🇩🇰 Denmark: Ole Tøpholm to Commentate on Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil |last=Farren |website=Eurovoix |date=2025-12-16 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Израиль}} | IPBC | Kan 11 | Бардык шоулар | Асаф Либерман жана Акива Новик | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/955576/ |title=נציג ישראל לאירוויזיון 2026 בווינה ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא" |lang=he |author=Harari, Amit; Mizrahi, Dorit Assaraf |website=Israeli Public Broadcasting Corporation |date=2025-09-29 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Италия}} | rowspan=3 | RAI | Rai 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Габриэле Корси жана Элеттра Ламборгини | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/02/gabriele-corsi-confirmed-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇮🇹 Italy: Gabriele Corsi Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/03/01/eurovision-2026-gabriele-corsi-confermato-commento-rai/|title=Eurovision 2026: Gabriele Corsi confermato al commento per la Rai|lang=it|first=Beppe |last=Damacco|website=Eurofestival News |date=2026-03-01 |access-date=2026-03-01}}</ref> |- | Rai 1 | Финал |- | Rai Radio 2 | Бардык шоулар | Дилетта Парлангели жана Маттео Оссо |- | {{Өлкө желеги|Кипр}} | CyBC | RIK 1, RIK Trito | Бардык шоулар | Мелина Карагеоргиу | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/24/cyprus-melina-karageorgiou-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: Melina Karageorgiou to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-24 |access-date=2026-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/rik-trito-airing-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: RIK Trito Airing Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=ΡΙΚ Τηλεόραση – Πρόγραμμα|url=https://tv.rik.cy/schedule/|publisher=[[CyBC]]|access-date=2026-05-13|lang=el}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Латвия}} | rowspan=3 | LSM | rowspan=2 | LTV1 | жарым финалдар | Томс Гревиньш | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lsm.lv/raksts/kultura/izklaide/29.04.2026-dziedataja-atvara-par-eiroviziju-nav-jadzied-anglu-valoda-lai-nodotu-talak-emocijas.a645033/|title=Dziedātāja Atvara par Eirovīziju: Nav jādzied angļu valodā, lai nodotu tālāk emocijas|lang=lv|website=LSM|date=2026-04-29|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2026 Broadcast Plans and Commentators Revealed|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/latvia-eurovision-2026-broadcast-plans-and-commentators-revealed/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Томс Гревиньш жана Кетия Шенберга |- | Latvijas Radio 5 | Бардык шоулар | Мартиньш Паберзис |- | {{Өлкө желеги|Литва}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Бардык шоулар | Рамунас Зилнис | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/muzika/680/2900219/lion-ceccah-pristato-dainos-solo-quiero-mas-versija-kuri-skambes-eurovizijoje|title=Lion Ceccah pristato dainos „Sólo Quiero Más“ versiją, kuri skambės „Eurovizijoje“|lang=lt|last=|website=lrt.lt|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Люксембург}} | rowspan=3 | RTL | RTL Lëtzebuerg | Бардык шоулар | ''люксембург тилинде'': Рауль Роос жана Рожер Саурфельд | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/raoul-roos-roger-saurfeld-eurovision-2026/|title=🇱🇺 Luxembourg: Raoul Roos & Roger Saurfeld Return as Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rtl.lu/kultur/news/deva-marija-prouft-schonn-zu-wien-1427979857|title=D'Eva Marija prouft schonn zu Wien|website=RTL Lëtzebuerg|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|lang=lb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Streams, commentary, and more: Your guide to RTL Today's Eurovision 2026 coverage |url=https://eurovision.rtl.lu/news/your-guide-to-rtl-todays-eurovision-2026-coverage-441637076|first1=Lea|last1=Schwartz|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|publisher=RTL Today|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: English & French Language Commentators for Eurovision 2026 Announced|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-english-french-language-commentators-for-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref> |- | RTL Today | rowspan=2 | экинчи жарым финал жана финал | ''англис тилинде'': Мелисса Далтон жана Мередит Мосс |- | RTL Infos | ''француз тилинде'': Жером Дидело жана Шарлотта Гомес |- | {{Өлкө желеги|Мальта}} | PBS | TVM | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – It-Tlieta, 12 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12|date=2026-05-05|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Il-Ħamis, 14 ta' Mejju 2026|url= https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Is-Sibt, 16 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-16|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Молдова}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Бардык шоулар | Елена Стегари жана Раду Канцир | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/26/new-details-of-revamped-viva-moldova-performance-for-eurovision/|title=🇲🇩 Moldova: New Details of Revamped 'Viva Moldova!' Performance for Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-26|access-date=2026-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/moldova-eurovision-2026-commentators-broadcast-plans/|title=🇲🇩 Moldova: Eurovision 2026 Commentators & Broadcast Plans Revealed|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Норвегия}} | rowspan=2 | NRK | NRK1 | Бардык шоулар | Марте Стокстад | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/presse/programomtaler/eurovision-song-contest-2026-1.17847832|title=Eurovision Song Contest 2026|website=NRK|date=2026-04-24|access-date=2026-04-24|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/26/%f0%9f%87%b3%f0%9f%87%b4-norway-marte-stokstad-returns-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇳🇴 Norway: Marte Stokstad Returns as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/22/nrk-p1-radio-commentators-for-eurovision-2026-announced/|title=🇳🇴 Norway: NRK P1 Radio Commentators for Eurovision 2026 Announced|lang=en-GB|first=Tamara |last=Vecic|website=Eurovoix |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-22}}</ref> |- | NRK P1 Radio | Финал | Йонас Берглёв жана Йон Мариус Хыттебакк |- | {{Өлкө желеги|Польша}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Бардык шоулар | Артур Ожех | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.wirtualnemedia.pl/final-eurowizji-najdrozszy-w-cenniku-reklamowym-tvp,7275556913928544a|title=Finał Eurowizji najdroższy w cenniku reklamowym TVP|lang=pl|first=|last=|website=WirtualneMedia.pl|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Португалия}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Бардык шоулар{{efn|Второй полуфинал транслировался с 2,5 часовой задержкой — в 22:30 по [[западноевропейское летнее время|западноевропейскому летнему времени]] (23:30 [[Центральноевропейское летнее время|центральноевропейскому летнему времени]]).}} | Жозе Карлуш Малату жана Нуну Галопим | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.escportugal.pt/2026/05/esc2026-rtp-transmite-segunda-semifinal.html|title=ESC2026: RTP transmite segunda semifinal do Festival Eurovisão 2026 em diferido|website=ESC Portugal|date=2026-05-03|access-date=2026-05-03|lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/03/rtp-to-delay-eurovision-2026-semi-final-2-broadcast/|title=🇵🇹 Portugal: RTP to Delay Eurovision 2026 Semi-Final 2 Broadcast|lang=en-GB |first = Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03 }}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Румыния}} | rowspan=3 | TVR | rowspan=2 | TVR1 | жарым финалдар | Илинка Бэчилэ жана Богдан Стэнеску | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/romania-tvr-reveals-eurovision-2026-broadcasting-plans/|title=🇷🇴 Romania: TVR Reveals Eurovision 2026 Broadcasting Plans|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref> |- | Финал | Богдан Стэнеску жана Кайри Мендель |- | TVR+ | Бардык шоулар | ''румын тилинде'': Андреа Дарие, Мариета Негру, Бьянка Расоль, Денис Бильдариу, Лена Дерменжиу |- | {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} | San Marino RTV | San Marino RTV | Бардык шоулар | Жижи Рестиво жана Анна Гаспари | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto|title=Guida programmi tv San Marino RTV|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/san-marino-commentators-for-eurovision-2026-revealed/|title=🇸🇲 San Marino: Commentators for Eurovision 2026 Revealed|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/video/eurovision-kit-05-05-2026-v118824|title=Eurovision Kit - 05/05/2026|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-08}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Сербия}} | rowspan=2 | РТС | РТС 1, РТС Свет | Бардык шоулар | Душка Вучинич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/serbia-duska-vucinic-commentate-eurovision-2026/|title=🇷🇸 Serbia: Duška Vučinić to Commentate On Eurovision 2026|lang=en-GB |first=Steven |last=Heap |website=Eurovoix |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rts.rs/tv/rts1/5943893/pesma-evrovizije-2026-polufinale-1.html|title=Песма Евровизије 2026, полуфинале 1|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-08|lang=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Песма Евровизије 2026, пренос финалне вечери|url=https://rts.rs/radio/radio-beograd-1/5948485/pesma-evrovizije-2026-prenos-finalne-veceri.html|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=sr}}</ref> |- | Радио Белград 1 | биринчи жарым финал жана финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=6 | {{Өлкө желеги|Украина}} | rowspan=6 | НОТУ | rowspan=4 | Общественное Культура | биринчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Василий Байдак | rowspan=6 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8278-yevrobachennya-2026-hto-razom-z-timurom-miroshnychenkom-komentuvatyme-shou/|title=Євробачення-2026: хто разом з Тімуром Мірошниченком коментуватиме шоу|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/27/timur-miroshnychenko-to-be-joined-by-three-guests-for-eurovision-2026-commentary/|title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko to be Joined By Three Guests for Eurovision 2026 Commentary|lang=en-GB |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8415-leleka-na-biryuzovomu-hidnyku-yevrobachennya-2026/|title=LELÉKA на Бірюзовому хіднику Євробачення-2026|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11}}</ref> |- | экинчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Светлана Тарабарова |- | Финал | Тимур Мирошниченко жана Alyona Alyona |- | Бардык шоулар | ''украин тилинде'': Анфиса Худашова, Татьяна Журкова, Александр Рудык жана Лада Соколюк |- | rowspan=2 | Радио Проминь | жарым финалдар | Леся Антипенко жана Дмитрий Захарченко |- | Финал | Анна Заклецкая жана Денис Денисенко |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Финляндия}} | rowspan=2 | [[Yle]] | Yle TV1 | Бардык шоулар | ''фин тилинде:'' Микко Сильвеннойнен <br>''швед тилинде'': Ева Франц жана Йохан Линдроос | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/first-details-of-yles-eurovision-2026-coverage/|title=🇫🇮 Finland: First Details of Yle’s Eurovision 2026 Coverage|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref> |- | Yle Areena | биринчи жарым финал жана финал | ''инари-саам тилинде'': Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде'': Ксиа Торикка <br> ''орус тилинде'': Леван Твалтвадзе <br> ''украин тилинде'': Галина Сергеева |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Франция}} | rowspan=2 | France Télévisions | Culturebox (France 4) | жарым финалдар | Стефан Берн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/camille-cerf-rejoint-stephane-bern-a-la-presentation-de-l-eurovision-j-espere-que-je-vais-porter-bonheur-20260414|title=Camille Cerf rejoint Stéphane Bern à la présentation de l’Eurovision : «J’espère que je vais porter bonheur»|lang=fr|first=Mathilde |last=Seifert|website=Le Figaro |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/camille-cerf-eurovision-2026-stephane-bern/|title=🇫🇷 France: Camille Cerf to Commentate on Eurovision 2026 With Stéphane Bern|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |- | France 2 | Финал | Стефан Берн жана Камилла Серф |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Хорватия}} | rowspan=2 | HRT | HRT 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Душко Чурлич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://hrtprikazuje.hrt.hr/hrt-preporucuje/bec-natjecanje-za-pjesmu-eurovizije-2026-1-polufinalna-vecer-prijenos-12692164|title=Beč: Natjecanje za pjesmu Eurovizije 2026., 1. polufinalna večer, prijenos|website=HRT|date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03|lang=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇭🇷 Croatia: Duško Ćurlić Will be the Commentator for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/dusko-curlic-will-be-the-commentator-for-eurovision-2026/|first=Tamara|last=Vecic|date=2026-05-04|access-date=2026-05-04|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title= HR 2 Evrovizije|url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1927665168189013&id=100028366466679&mibextid=wwXIfr&rdid=ZkzFv7YIPJ8BAhDa#|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=hr}}</ref> |- | HR 2 | Златко Туркаль |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Черногория}} | rowspan=3 | RTCG | TVCG 1 | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | Дражен Баукович жана Тияна Мишкович | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html|title=Programska šema|lang=me|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Eurosong 2026|url=https://rtcg.me/tv/tvcg-1/ostalo/841927/eurosong-2026.html|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|lang=cnr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Programska šema|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html?broadcastId=177&typeId=0&day=2|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=cnr}}</ref> |- | TVCG 2 | экинчи жарым финал |- | Radio 98 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Чехия}} | rowspan=2 | ČT | ČT2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Ондржей Цикан | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ct-eurovision-2026-broadcast-plans-commentator/|title=🇨🇿 Czechia: ČT Reveals Eurovision 2026 Broadcast Plans & Commentator|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | ČT1 | Финал |- | rowspan=5 | {{Өлкө желеги|Швейцария}} | rowspan=5 | SRG SSR | RSI La 1 | Бардык шоулар | ''италян тилинде'': Джан-Андреа Коста жана Эллис Каваллини | rowspan=5 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.rsi.ch/cultura/musica/speciali/%E2%80%9CAlice%E2%80%9D-l%E2%80%99Eurovision-di-Veronica-Fusaro-fonde-rock-e-impegno--3583131.html/|title=“Alice”: l’Eurovision di Veronica Fusaro fonde rock e impegno|website=RSI|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=it-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/19/rsi-eurovision-2026/|title=🇨🇭 Switzerland: Eurovision 2026 Commentators For RSI Revealed|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-19 |access-date=2026-04-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/25/switzerland-srf-rts-announce-eurovision-2026-commentators/|title=🇨🇭 Switzerland: SRF and RTS Announce Eurovision 2026 Commentators|lang=en-GB|first=Neil |last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-04-25 |access-date=2026-04-25}}</ref> |- | SRF zwei | жарым финалдар | rowspan=2 | ''немис тилинде'': Свен Эпини |- | SRF1 | Финал |- | RTS 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Виктория Турриан жана Николас Таннер |- | RTS 1 | Финал |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Швеция}} | rowspan=2 | SVT | SVT1 | Бардык шоулар | Эдвард аф Силлен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.svt.se/kultur/eurovision-2026-i-wien-datum-lander-och-artister|title=Eurovision 2026 i Wien – datum, länder och artister|website=SVT|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/edward-af-sillen-eurovision-2026-commentator/|title=🇸🇪 Sweden: Edward af Sillén Eurovision 2026 Commentator|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/svt-to-provide-sami-commentary-for-eurovision-2026-final/|title=🇸🇪 Sweden: SVT to Provide Sámi Commentary for Eurovision 2026 Final|lang=en-GB |first = James |last=Washak|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.svtplay.se/video/KzVBMqL/eurovision-samegillii/eurovision-samegillii-esc-2026-med-samisk-kommentator|title=Eurovision sámegillii|website=SVT Play |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10|lang=sv}}</ref> |- | SVT Play | Финал | ''инари-саам тилинде:'' Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде:'' Ксиа Торикка |- | Sveriges Radio | Sveriges Radio P4 | Бардык шоулар | Каролина Норен | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande|title=Melodifestivalen & Eurovision song contest i P4|website=Sveriges Radio|date=2026-04-18|access-date=2026-04-18|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/18/%f0%9f%87%b8%f0%9f%87%aa-sweden-sveriges-radio-p4-to-air-eurovision-2026/|title=🇸🇪 Sweden: Sveriges Radio P4 to Air Eurovision 2026|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-18 |access-date=2026-04-18 }}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Эстония}} | rowspan=2 | ERR | ETV | rowspan=2 | Бардык шоулар | ''эстон тилинде'': Марко Рейкоп | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/02/err-eurovision-2026/|title=🇪🇪 Estonia: ERR Reveals Eurovision 2026 Broadcast Coverage|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-02 |access-date=2026-05-02 }}</ref> |- | ETV+ | ''орус тилинде'': Александр Хоботов жана Юлия Календа |} {| class=wikitable |+ Катышпаган өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Исландия}} | rowspan=2 | RÚV | RÚV 2 | Бардык шоулар | rowspan=2 | Гудрун Дис Эмилсдоттир | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/06/ruv-eurovision-2026-broadcast/|title=🇮🇸 Iceland: RÚV to Air Eurovision 2026 Across RÚV & RÚV 2|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-06|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sjónvarp – Dagskrá|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/dagskra/ruv/2026-05-12|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-05-13|lang=is}}</ref> |- | RÚV | жарым финалдар{{Efn|Трансляции полуфиналов начались с 40-минутной задержкой.}} |- | {{Өлкө желеги|Косово}} | RTK | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/kosovo-broadcasting-the-eurovision-song-contest-2026/|title=🇽🇰 Kosovo: RTK Broadcasting the Eurovision Song Contest 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Нидерланд}} | NPO/NOS жана NTR | NPO 1, BVN | Бардык шоулар | Генри Шут жана Жерон Кейк ин де Вегте | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2593262-songfestival-toch-te-zien-op-npo-1-npo-vraagt-nos-evenementen-en-ntr |title=Songfestival toch te zien op NPO 1, NPO vraagt NOS Evenementen en NTR |lang=nl |website=Nederlandse Omroep Stichting (NOS) |date=2025-12-05 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/03/11/netherlands-commentators-for-eurovision-2026/|title=Netherlands: Henry Schut and Jeroen Kijk in de Vegte Announced as Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/02/bvn-broadcasting-eurovision-2026-internationally/|title=🇳🇱 Netherlands: BVN Broadcasting Eurovision 2026 Internationally|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-02|access-date=2026-05-02}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} | rowspan=2 | МРТ | МРТ 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/ |title=🇲🇰 North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-10-31 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|url=https://mrt.com.mk/node/135418|website=[[Македонское радио и телевидение|МРТ]]|lang=mk|date=2025-10-30|access-date=2026-04-29}}</ref> |- | МРТ 2 | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|АКШ}} | NBC | Peacock | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/united-states-eurovision-2026-youtube/|title=🇺🇸 United States: Eurovision 2026 to be Available on YouTube & Peacock|lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/eurovision-song-contest-2026-youtube-us-free-stream-boycott-1236563550/|title=Eurovision Song Contest to Stream for Free in U.S. on YouTube, in Addition to Peacock, as Executive Addresses Political Boycotts|lang=en-US |first=Georg |last=Szalai |website=Hollywood Reporter |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |} == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == "Еврокөрүнүү-2026" сынагындагы негизги жаңжал жана чуулгандуу окуя Израилдин катышуусу болду. Себеби Европа өлкөлөрүнүн көптөгөн жарандары Израиль тарабынан башталган согушка каршы чыгышып, Еврокөрүнүүгө бойкот жарыялоону, ошондой эле Израилди сынакка катыштырбоону сунушташкан. == Булактар == <div style="max-height: 500px; overflow-y: auto; padding: 5px;"> === Комментарийлер === {{Комментарийлер}} === Булактары === {{Булактар|2}} </div> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] 0m2nngpiww6zjpr9fzw5ge5hl58hg0g 648562 648561 2026-06-19T10:56:18Z Artelow 2286 648562 wikitext text/x-wiki {{Сынак карточкасы | аталышы = Еврокөрүнүү | жыл = 2026 | слоганы = «United by Music» (Музыка менен бириккен) | лого = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG | жарымфинал = | жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]] | жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]] | финал = [[16-май]] [[2026]] | өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле» | алып баруучу= Виктория Сваровски<br>Михаэль Островски<br>Эмили Басвин <small>(грин-рум)</small> | режиссёру = Михаэль Көглер<br>Робин Хофвандер | директору = Мартин Грин | супервайзери= Герт Карк | продюсери = Михаэль Крөн | дирижёру = | добуш берүү = | телеканал = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1 = | катышуучулар= 35 | дебют = | нөл ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) <br> {{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) | ачылышы = | аралыгы = | Жашыл =ооба | Жашыл+ =ооба | Сыя = | Кызыл =ооба | жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}}) |кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}<br>{{Өлкө желеги|Молдова}}<br>{{Өлкө желеги|Румыния}} |баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}<br>{{Өлкө желеги|Исландия}}<br>{{Өлкө желеги|Испания}}<br>{{Өлкө желеги|Нидерланд}}<br>{{Өлкө желеги|Словения}} |L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}} |мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]] |кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}} '''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы. [[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө "Еврокөрүнүү" ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта "Wasted Love" аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган. Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. [[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул "Еврокөрүнүү" тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак. Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр "Ири бештик" эмес, "Ири төрттүк" катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон. == Өткөрүлүүчү орду == {{АймакКартасы+|Австрия |caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]]) |alt=Austria adm location map.svg |width=310 |float=left |places= {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}} {{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}} }} Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган<ref name=":02">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work & Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген<ref name=":3">{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган<ref name="StPolten">{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}</ref>. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган<ref name="Ebreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}</ref>. Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги "Вёртерзе-Штадион" аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү "мүмкүн эмес" деген бүтүмгө келген<ref>{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels & Oberwart Want to Host, Klagenfurt & Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}</ref>. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги "прагматикалык жана чыгармачыл мамиле" менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак<ref>{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан<ref name="NoEbreichsdorf">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}</ref>. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон<ref name="NoGraz">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}</ref><ref name="NoWels">{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}</ref>. 2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган<ref name="Vienna2026">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref><ref name="Vienna2026_2">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref>. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт. Ратхаусплац аянтында "Евро айылы" уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы "Евроклубдун" жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана "Бирюза килеми" өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат<ref name="Vienna2026_22">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат<ref>{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}</ref>. {{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ |- ! Шаар ! Өткөрүлүүчү орду ! Сыйымдуулугу ! Маалымат ! Булак |- | Вельс жана [[Линц]] | Messe Wels | style="text-align:center;" | 15 000 чейин | Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="NoWels" /><ref>{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- style="background:#cedff2;" | '''[[Вена]]''' | '''Винер-Штадтхалле''' | style="text-align:center;" | '''16 000''' | Аренада 2015-жылы "Еврокөрүнүү" ыр сынагы өткөн. |<ref name="Vienna2026" /><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | Грац | Stadthalle Graz | style="text-align:center;" | 11 030 | rowspan="2" | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган. | rowspan="2" |<ref name="NoGraz" /><ref name="KL">{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title="Perfekte Location": Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}</ref> |- | Schwarzl Freizeitzentrum | style="text-align:center;" | — |- style="background:#f2e0ce;" | Инсбрук | Инсбрук Олимпиада залы | style="text-align:center;" | 12 000 | 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}</ref> |- | Оберварт | Messe Oberwart | style="text-align:center;" | ~4 000 | Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name=":3" /> |- | Санкт-Пөлтен | VAZ St. Pölten | style="text-align:center;" | ~6 000 | Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес. |<ref name="StPolten" /> |- | Эбрайхсдорф | Временная арена | style="text-align:center;" | 20 000 | 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган. |<ref name="Ebreichsdorf" /><ref name="NoEbreichsdorf" /> |} == Катышуучулар == === Кайтып келгендер === * {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган<ref name="bulgaria_2026">{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн "Еврокөрүнүү‑2026" сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн<ref>{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган<ref name="moldova_2026">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния "Еврокөрүнүүгө" качан гана "уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда" жана "өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда" кайтып келерин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн "Еврокөрүнүү-2026" сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир "Еврокөрүнүү-2026га" катыша турганын жарыялаган<ref name="romania_2026">{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}</ref>. === Баш тарткандар === * {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}</ref>. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}</ref>. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган<ref>{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган<ref>{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук "Söngvakeppnin" финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу "кепилденбегенин" жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}</ref>, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: "Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз", — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан<ref>{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган<ref>{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}</ref>. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан. * {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}</ref>. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан. * {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана "добуш берүүнүн ачыктыгына" байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, "odločitev odvisna od potez EBU-ja"|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}</ref>. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дисквалификация === * {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}</ref>. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон<ref>{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}</ref>. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган<ref name="israel2026">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}</ref>. === Ишке ашпаган дебют === * {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда "Хабар" агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын "Еврокөрүнүүгө" катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган<ref>{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}</ref>. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}</ref>. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган<ref name=":11">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. * {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган<ref>{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}</ref>. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган<ref name=":112">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan & Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}</ref>. == Өндүрүшү жана форматы == == Биринчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |62 | style="text-align:center" |146 | style="text-align:center" |208 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |79 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |96 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |90 | style="text-align:center" |175 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρτο") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |88 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |159 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |Bandidos do Cante |"Rosa" |"Роза" |[[Португал тили|Португал]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |39 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |74 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |"Бзикеби" |"On Replay" |"Кайталоодо" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |5 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |127 | style="text-align:center" |100 | style="text-align:center" |227 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |Тамара Живкович |"Nova zora" ("Нова зора") |"Жаңы таң" |[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |71 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |Vanilla Ninja |"Too Epic to Be True" |"Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |33 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |79 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |106 | style="text-align:center" |163 | style="text-align:center" |269 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Муздагы бий" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |91 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |46 | style="text-align:center" |55 | style="text-align:center" |101 |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |Сенит жана Бой Жорж |"Superstar" |"Супержылдыз" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |41 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |110 | style="text-align:center" |247 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |56 | style="text-align:center" |131 | style="text-align:center" |187 |} == Экинчи жарым финал == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |Дара |"Bangaranga" |"Бангаранга" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |94 | style="text-align:center" |184 | style="text-align:center" |278 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |Jiva |"Just Go" |"Жөн гана кет" |[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |2 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"[[Choke Me]]" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |87 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |234 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |Ева Мария |"Mother Nature" |"Жаратылыш эне" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |26 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |60 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |108 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |142 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Армения}} |Симон |"Paloma Rumba" |"Көгүчкөн румбасы" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |30 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |49 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |Вероника Фусаро |"Alice" |"Алиса" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |48 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |108 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |47 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |122 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |Атвара |"Ēnā" |"Көлөкөдө" |[[Латыш тили|Латыш]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |28 | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |49 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |124 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |199 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |137 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |222 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |12 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |75 | style="text-align:center" |99 | style="text-align:center" |174 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |45 | style="text-align:center" |113 | style="text-align:center" |158 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |84 | style="text-align:center" |59 | style="text-align:center" |143 |- style="background:#ccffcc;" | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |109 | style="text-align:center" |97 | style="text-align:center" |206 |} == Финал == {| class="wikitable sortable" |+ ! rowspan="2" |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}} ! rowspan="2" |Өлкө ! rowspan="2" |Аткаруучу ! rowspan="2" |Ыр ! rowspan="2" |Котормосу ! rowspan="2" |Тили ! rowspan="2" |Орун ! colspan="3" |Упайлар |- !Калыстар !Көрүүчүлөр !Жалпы |- | style="text-align:center" |1 |{{Өлкө желеги|Дания}} |Сёрен Торпегор Лунн |"Før vi går hjem" |"Үйгө кетердин алдында" |[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}} | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |78 | style="text-align:center" |243 |- | style="text-align:center" |2 |{{Өлкө желеги|Германия}} |Сара Энгельс |"Fire" |"От" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |23 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |12 |- style="background:silver;" | style="text-align:center" |3 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |Ноам Беттан |"Michelle" |"Мишель" |[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |123 | style="text-align:center" |220 | style="text-align:center" |343 |- | style="text-align:center" |4 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |Essyla |"Dancing on the Ice" |"Музда бийлеп жатам" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |36 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |36 |- | style="text-align:center" |5 |{{Өлкө желеги|Албания}} |Алис |"Nân" |"Апа" |[[Албан тили|Албан]] | style="text-align:center" |13 | style="text-align:center" |60 | style="text-align:center" |85 | style="text-align:center" |145 |- | style="text-align:center" |6 |{{Өлкө желеги|Греция}} |Акилас |"Ferto" ("Φέρто") |"Алып кел" |[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |73 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |220 |- | style="text-align:center" |7 |{{Өлкө желеги|Украина}} |Лелека |"Ridnym" ("Рідним") |"Жакындарга" (же "Туугандарга") |[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]] | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |54 | style="text-align:center" |167 | style="text-align:center" |221 |- | style="text-align:center" |8 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |Дельта Гудрем |"Eclipse" |"Күн тутулуу" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |4 | style="text-align:center" |165 | style="text-align:center" |122 | style="text-align:center" |287 |- | style="text-align:center" |9 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |Lavina |"Kraj mene" ("Крај мене") |"Менин жанымда" |[[Серб тили|Серб]] | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |38 | style="text-align:center" |52 | style="text-align:center" |90 |- | style="text-align:center" |10 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |Эйдан |"Bella" |"Сулуу кыз" |[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]] | style="text-align:center" |18 | style="text-align:center" |81 | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |89 |- | style="text-align:center" |11 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |Даниэль Жижка |"Crossroads" |"Жолдордун кесилиши" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |104 | style="text-align:center" |9 | style="text-align:center" |113 |- style="background:gold;" | style="text-align:center" |12 |''' {{Өлкө желеги|Болгария}}''' |'''Дара''' |'''"Bangaranga"''' |'''"Бангаранга"''' |'''[[Англис тили|Англис]]''' | style="text-align:center" |'''1''' | style="text-align:center" |'''204''' | style="text-align:center" |'''312''' | style="text-align:center" |'''516''' |- | style="text-align:center" |13 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |Lelek |"Andromeda" |"Андромеда" |[[Хорват тили|Хорват]] | style="text-align:center" |15 | style="text-align:center" |53 | style="text-align:center" |71 | style="text-align:center" |124 |- style="background:#FE8080;" | style="text-align:center" |14 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |Look Mum No Computer |"Eins, Zwei, Drei" |"Бир, эки, үч" |[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |25 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |0 | style="text-align:center" |1 |- | style="text-align:center" |15 |{{Өлкө желеги|Франция}} |Монро |"Regarde!" |"Карачы!" |[[Француз тили|Француз]] | style="text-align:center" |11 | style="text-align:center" |144 | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |158 |- | style="text-align:center" |16 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |Satoshi |"Viva, Moldova!" |"Жашасын Молдова!" |[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}} | style="text-align:center" |8 | style="text-align:center" |43 | style="text-align:center" |183 | style="text-align:center" |226 |- | style="text-align:center" |17 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |Линда Лампениус жана Пете Паркконен |"Liekinheitin" |"Огнемёт" |[[Фин тили|Фин]] | style="text-align:center" |6 | style="text-align:center" |141 | style="text-align:center" |138 | style="text-align:center" |279 |- | style="text-align:center" |18 |{{Өлкө желеги|Польша}} |Алиция |"Pray" |"Дуба кыл" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |133 | style="text-align:center" |17 | style="text-align:center" |150 |- | style="text-align:center" |19 |{{Өлкө желеги|Литва}} |Лайон Сика |"Sólo quiero más" |"Мен жөн гана көбүрөөк каалайм" |[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]] | style="text-align:center" |22 | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |22 |- | style="text-align:center" |20 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |Фелисия |"My System" |"Менин тутумум" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |20 | style="text-align:center" |35 | style="text-align:center" |16 | style="text-align:center" |51 |- | style="text-align:center" |21 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |Антигони |"Jalla" |"Дагы" |[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}} | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |41 | style="text-align:center" |34 | style="text-align:center" |75 |- | style="text-align:center" |22 |{{Өлкө желеги|Италия}} |Саль да Винчи |"Per sempre sì" |"Ооба — түбөлүккө" |[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |134 | style="text-align:center" |147 | style="text-align:center" |281 |- | style="text-align:center" |23 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |Юнас Ловв |"Ya Ya Ya" |"Йа-йа-йа" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |115 | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |134 |- style="background:#c96;" | style="text-align:center" |24 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |Александра Кэпитэнеску |"Choke Me" |"Мени муунтуп сал" |[[Англис тили|Англис]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |64 | style="text-align:center" |232 | style="text-align:center" |296 |- | style="text-align:center" |25 |{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө) |Cosmó |"Tanzschein" |"Бий сертификаты" |[[Немис тили|Немис]] | style="text-align:center" |24 | style="text-align:center" |1 | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |6 |} === 12 упай берүү статистикасы (калыстар) === {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" |Кол-во !Өлкө !'''Страны, присудившие 12 баллов''' |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |4 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}} |- |{{Өлкө желеги|Польша}} |{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}} |- | rowspan="3" style="text-align: center;" |3 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}} |- |{{Өлкө желеги|Мальта}} |{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}} |- |{{Өлкө желеги|Франция}} |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}} |- | rowspan="5" style="text-align: center;" |2 |{{Өлкө желеги|Греция}} |{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}} |- |{{Өлкө желеги|Дания}} |{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}} |- |{{Өлкө желеги|Италия}} |{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}} |- |{{Өлкө желеги|Сербия}} |{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}} |- |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}} |- | rowspan="8" style="text-align: center;" |1 |{{Өлкө желеги|Албания}} |{{Өлкө желеги|Португалия}} |- |{{Өлкө желеги|Украина}} |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |- |{{Өлкө желеги|Румыния}} |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |- |{{Өлкө желеги|Израиль}} |{{Өлкө желеги|Польша}} |- |{{Өлкө желеги|Кипр}} |{{Өлкө желеги|Греция}} |- |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |{{Өлкө желеги|Франция}} |- |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |{{Өлкө желеги|Италия}} |- |{{Өлкө желеги|Чехия}} |{{Өлкө желеги|Латвия}} |} == Добуш берүү жана трансляция == === Глашатайлар === Глашатайлар өз өлкөсүнүн улуттук калыстар тобунун 12 упайын төмөнкү тартипте жарыялаган: {{div col}} # {{Өлкө желеги|Швейцария}} — Ливио Кистель<ref>{{Cite web |url=https://medien.srf.ch/-/%C2%ABeurovision-song-contest%C2%BB-2026-bei-srf%E2%80%AF|title=«Eurovision Song Contest» 2026 bei SRF|website=SRF|date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04|lang=de-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/livio-chistell-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇭 Switzerland: Livio Chistell to Announce the Points in the Eurovision 2026 Final|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Мальта}} — Майя<ref name=":8">{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-spokespersons-who-will-announce-the-points|title=Eurovision 2026 Spokespersons – Who will announce the points?|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2026-05-16|access-date=2026-05-17}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Украина}} — Даниил Лещинский<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/29/ukraine-daniil-ziferblat-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇺🇦 Ukraine: Daniil from Ziferblat Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-29 |access-date=2026-04-29}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Люксембург}} — Хана София Лопес<ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: Hana Sofia Lopes Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-hana-sofia-lopes-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Болгария}} — Владимира Илиева<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/svetat-e-evroviziya-gledaite-na-zhivo-parviya-polufinal-tazi-vecher-ot-2200-ch-po-bnt-1-348799news.html|title=Светът е „Евровизия“! Гледайте на живо първия полуфинал тази вечер от 22:00 ч. по БНТ 1|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇧🇬 Bulgaria: Vladimira Ilieva Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/bulgaria-vladimira-ilieva-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Азербайжан}} — Сабина Бабаева<ref>{{Cite web|title=🇦🇿 Azerbaijan: Sabina Babayeva Returns as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/azerbaijan-sabina-babayev-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} — Келли Жойс<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/san-marino-kelly-joyce-announced-as-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇸🇲 San Marino: Kelly Joyce Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Эстония}} — Геттер Яани<ref>{{Cite web|title=Eesti punktid Eurovisioonil edastab sel aastal Getter Jaani|url=https://eeter.err.ee/1610022496/eesti-punktid-eurovisioonil-edastab-sel-aastal-getter-jaani|first1=Karmen|last1=Fox|website=[[ERR]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=et}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇪🇪 Estonia: Getter Jaani Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/estonia-getter-jaani-eurovision-2026-spokesperson/|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Израиль}} — Лиор Сушард<ref>{{Cite web|title=ליאור סושרד יגיש את ה"דוז פואה" הישראלי בגמר אירוויזיון 2026|url=https://www.euromix.co.il/2026/05/14/ליאור-סושרד-יגיש-את-הדוז-פואה-הישראלי/|first=Avi|last=Zaikaner|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14 |website=EuroMix|lang=he-IL}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австралия}} — Дами Им<ref>{{Cite web|title=Dami Im to be Australia's spokesperson at Eurovision 2026 |url=https://www.aussievision.net/post/dami-im-to-be-australia-s-spokesperson-at-eurovision-2026|first=Hayley|last=Bessell|date=2026-05-14|access-date=2026-05-15|website=Aussievision}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇺 Australia: Eurovision Runner Up Dami Im Announced as Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%ba-australia-eurovision-runner-up-dami-im-announced-as-spokesperson/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Германия}} — Wavvyboi<ref>{{Cite web|title= 🇩🇪 Germany: Wavvyboi Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/wavvyboi-announced-as-eurovision-2026-spokesperson-for-germany/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Бельгия}} — Сандра Ким<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/09/belgium-sandra-kim-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: Sandra Kim Spokesperson for Eurovision 2026|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-04-09|access-date=2026-04-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Португалия}} — Виктория Николь<ref>{{Cite web|title=🇵🇹 Portugal: Junior Eurovision Runner-Up Victoria Nicole Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/portugal-victoria-nicole-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Швеция}} — Якоб Норргорд<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/28/sweden-jakob-kaj-spokesperson/|title=🇸🇪 Sweden: Jakob from KAJ Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-28 |access-date=2026-04-28}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Албания}} — Андри Жаху<ref>{{Cite web|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/albania-andri-xhahu-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Кипр}} — Лукас Хамацос<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/07/cyprus-loukas-hamatsos-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇾 Cyprus: Loukas Hamatsos Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Грузия}} — Мариам Шенгелия<small>)</small><ref>{{Cite web|title=🇬🇪 Georgia: Mariam Shangelia Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/georgia-mariam-shangelia-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Черногория}} — Нина Жижич<ref>{{Cite web|title=Nina Žižić saopštava glasove Crne Gore u finalu Evrovizije 2026|url=https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/844591/nina-zizic-saopstava-glasove-crne-gore-u-finalu-evrovizije-2026.html|website=RTCG|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=me}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇲🇪 Montenegro: Nina Žižić Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/montenegro-nina-zizic-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Армения}} — Парг<ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Parg Spokesperson for the Eurovision Song Contest 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/parg-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Польша}} — Александра Будка<ref>{{Cite web|title=Wiemy, kto przekaże polskie punkty w finale Eurowizji. Widzowie dobrze ją znają|url=https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/wiemy-kto-przekaze-polskie-punkty-w-finale-eurowizji-widzowie-dobrze-ja-znaja-aa-qF7N-CWR7-LJdZ.html|first=Kamil|last=Polewski|website=Super Express|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=pl}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇵🇱 Poland: Aleksandra Budka Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/poland-aleksandra-budka-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Греция}} — Клавдия<ref>{{Cite web |url=https://press.ert.gr/deltia-typou/me-aisiodoxia-kai-oneira-gia-ton-70o-diagonismo-tis-eurovision-o-akylas-kai-o-fokas-eyaggelinos-stin-press-day-tis-ert/|title=Με αισιοδοξία και όνειρα για τον 70ό Διαγωνισμό της Eurovision ο Akylas και ο Φωκάς Ευαγγελινός στην Press Day της ΕΡΤ|website=EPT|date=2026-04-21|access-date=2026-04-21|lang=el}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/%f0%9f%87%ac%f0%9f%87%b7-greece-klavdia-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇬🇷 Greece: Klavdia Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Чехия}} — Доминика Гашкова<ref>{{Cite web|title=Eurovision News в X: 🇨🇿 Dominika Haškova (from We Are Domi) will be Czechia’s spokesperson for Eurovision 2026|url=https://x.com/EurovisionNewZ/status/2053400679289385070|website=[[X (социальная сеть)|X]]|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇨🇿 Czechia: Dominika Hašková Will Reveal the Czech Jury Points at Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/czechia-dominika-haskova-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Дания}} — Сиссаль<ref>{{Cite web|title=🇩🇰 Denmark: Sissal Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/denmark-sissal-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Франция}} — Магали Риполл<ref>{{Cite web|title=🇫🇷 France: Magali Ripoll Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/france-magali-ripoll-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Норвегия}} — Элизабет Андреассен<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_bettan_-skal-dela-ut-dei-norske-jurypoenga-i-esc-finalen-1.17879599|title=«Bettan» skal dela ut dei norske poenga|first=Henrik Storm|last=Henriksen|website=NRK|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/11/norway-elisabeth-andreassen-spokesperson/|title=🇳🇴 Norway: Elisabeth Andreassen Announced As Eurovision 2026 Spokesperson|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Италия}} — Мариасоле Поллио<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/%f0%9f%87%ae%f0%9f%87%b9-italy-mariasole-pollio-announced-as-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇮🇹 Italy: Mariasole Pollio Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-08|access-date=2026-05-08|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Финляндия}} — Яана Пелконен<ref>{{Cite web |url=https://yle.fi/a/74-20222892|title=Kaikki Euroviisuista – näin seuraat, pelaat ja chattaat mukana|lang=fi|first=Olli-Pekka|last=Louniala|website=Yle|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/finland-jaana-pelkonen-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇫🇮 Finland: Jaana Pelkonen Spokesperson for Eurovision 2026|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} — La Voix<ref>{{Cite web|title=🇬🇧 United Kingdom: La Voix Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/united-kingdom-la-voix-eurovision-2026/|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-15 |access-date=2026-05-15}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Латвия}} — Аурелия Ранцане<ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Aurēlija Rancāne Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/latvia-aurelija-rancane-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Сербия}} — Кристина Раденкович<ref>{{Cite web|title=Muzički tron u senci istorije i politike: Ko slavi na 70. Evroviziji?|url=https://evrovizija.rs/2026/05/16/muzicki-tron-u-senci-istorije-i-politike-ko-slavi-na-70-evroviziji/|website=Evrovizija.rs|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=sr-Latn}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Молдова}} — Маргарита Друцэ<ref name=":8" />. # {{Өлкө желеги|Хорватия}} — Дорис Пинчич-Губерович<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/09/croatia-doris-pincic-guberovic-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇭🇷 Croatia: Doris Pinčić Guberović Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-09}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Литва}} — Лукас Радзявичюс<ref>{{Cite web|title=🇱🇹 Lithuania: Katarsis’ Lukas Radzevičius Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/lithuania-lukas-radzevicius-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Румыния}} — Эда Маркус<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/13/%f0%9f%87%b7%f0%9f%87%b4-romania-eda-marcus-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇷🇴 Romania: Eda Marcus Spokesperson for Eurovision 2026|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}</ref>. # {{Өлкө желеги|Австрия}} — Филипп Ханза<ref>{{Cite web|title=🇦🇹 Austria: Philipp Hansa Confirmed as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%b9-austria-philipp-hansa-confirmed-as-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref>. {{div col end}} === Комментаторлор === Катышуучу өлкөлөрдүн телекомпаниялары (уктуруучулары) эң аз дегенде өздөрү добуш бере турган жарым финалды жана финалды түз эфирде көрсөтүүгө милдеттүү, бирок, буга карабастан, көпчүлүк телекомпаниялар үч шоунун тең көрсөтүүсүн сунушташат. Мындан сырткары, сынакка катышпаган айрым өлкөлөрдүн телеканалдары дагы конкурсту трансляциялашат. Европа берүүлөр союзу дагы өзүнүн расмий YouTube каналында жарым финалдардын жана финалдын түз эфирлерин комментарийсиз түз алып көрсөтөт. {| class=wikitable |+ Катышкан өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | {{Өлкө желеги|Австралия}} | colspan=2 style=text-align:center; | SBS | Бардык шоулар | Кортни Акт жана Дэнни Эстрин | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvtonight.com.au/2025/09/upfronts-2026-sbs-alone-the-chaplain-fifa-eurovision.html |title=Upfronts 2026: SBS: Alone, The Chaplain, FIFA & Eurovision {{!}} TV Tonight |lang=en |website=TV Tonight |date=2025-09-03 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/eurovision-song-contest-70-years-2026/l0qgjrghd|title=SBS reveals all-star alumni team to celebrate 70 years of the Eurovision Song Contest|lang=en-AU|website=SBS |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Австрия}} | rowspan=2 | ORF | ORF 1 | Бардык шоулар | Анди Нолл | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://tv.orf.at/stories/260512_esc102.html|title=Der ESC am 12. Mai: Das erste Semifinale live in ORF 1 und auf ORF ON|lang=de-AT|website=ORF|date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/07/austria-andi-knoll-returns-to-commentary/|title=🇦🇹 Austria: Andi Knoll Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://songcontest.orf.at/|title=Jan und Olli sind zurück|lang=de|website=songcontest.orf.at|date=2026-03-29|access-date=2026-03-29}}</ref> |- | FM4 | Финал | Ян Бёмерманн жана Олли Шульц |- | {{Өлкө желеги|Азербайжан}} | colspan=2 style=text-align:center; | İTV | Бардык шоулар | Азер Сулейманлы жана Айсель Захидгизи | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/azerbaijan-ictimai-reveals-commentators-eurovision-2026/|title=🇦🇿 Azerbaijan: İctimai Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Албания}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Musikë, Radio Tirana | Бардык шоулар | Андри Джаху | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtsh.al/zhvilloi-proven-e-pare-ne-eurovision-alis-emocione-trefish-me-te-forta-enderr-qe-po-behet-realitet/|title=Zhvilloi provën e parë në Eurovision, Alis: Emocione trefish më të forta, ëndërr që po bëhet realitet|lang=sq|first=Joana|last=Kalemi|website=RTSH|date=2026-05-06|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/andri-xhahu-confirmed-as-eurovision-2026-commentator/|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Confirmed as Eurovision 2026 Commentator|lang=en|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Армения}} | AMPTV | Armenia 1 | Бардык шоулар | Гамлет Аракелян жана Грачуги Утмазян | style=text-align:center; |<ref>{{Cite Instagram|title=«Եվրատեսիլ» երգի 70-րդ հոբելյանական մրցույթը՝ Առաջինի ուղիղ եթերում։|postid=https://www.instagram.com/reel/DYM6qORiHwm/|user=armpublictv|date=2026-05-11|access-date=2026-05-12|website=[[Instagram]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր - Հանրային հեռուստաընկերություն – 12 երք.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/12/satellite|date=2026-05-05|access-date=2026-05/ -12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 14 հնգ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/14/satellite|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 16 շբթ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/16/satellite|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Hamlet Arakelyan and Hrachuhi Utmazyan to Commentate on Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/armenia-hamlet-arakelyan-and-hrachuhi-utmazyan-to-commentate-on-eurovision-2026/|first=James|last=Washak|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Бельгия}} | VRT | VRT 1 | Бардык шоулар | ''нидерланд тилинде'': Петер Ван де Вейре{{Efn|Брюсселдеги студиядан.}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-vrt-will-not-send-commentary-team-vienna-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: VRT Will Not Send Commentary Team to Vienna for Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/19/vrt-1-zendt-geen-ploeg-naar-songfestival-peter-van-de-veire-gee/|title=VRT 1 stuurt geen ploeg naar Songfestival: Peter Van de Veire geeft commentaar vanuit Brussel |website=VRT NWS |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19|lang=nl}}</ref> |- | rowspan=2 | RTBF | La Une | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Жан-Луи Лаэ жана Фанни Жандрен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/rtbf-reveal-commentary-team-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: RTBF Reveal Commentary Team For Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | Tipik | экинчи жарым финал |- | {{Өлкө желеги|Болгария}} | БНТ | БНТ 1 | Бардык шоулар | Елена Розберг жана Петко Кралев | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/dara-zamina-za-viena-kadeto-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-348533news.html|title=DARA замина за Виена, където ще представи България на „Евровизия 2026“|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-03|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/bulgaria-bnt-commentators-for-eurovision-2026/|title=🇧🇬 Bulgaria: BNT Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12}}</ref> |- | rowspan=4 | {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} | rowspan=4 | [[BBC]] | rowspan=2 | BBC One | жарым финалдар | Райлан Кларк жана Энджела Скенлон | rowspan=4 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2026/eurovision-2026-united-kingdom-look-mum-no-computer-eins-zwei-drei|title=Eins, Zwei, Drei from LOOK MUM NO COMPUTER is the United Kingdom's entry for the Eurovision Song Contest 2026|website=BBC|date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Грэм Нортон |- | rowspan=2 | BBC Radio 2 | жарым финалдар | Сара Кокс |- | Финал | Сара Кокс жана Райлан Кларк |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Германия}} | rowspan=2 | ARD/SWR | One | жарым финалдар | rowspan=2 | Торстен Шорн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/09/germany-thorsten-schorn-to-commentate-on-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Thorsten Schorn to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-02-09|access-date=2026-02-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurovision.de/news/Alle-Infos-zum-Eurovision-Song-Contest-2026-in-Oesterreich,oesterreich1366.html |title=Alle Infos zum Eurovision Song Contest 2026 in Österreich |lang=de |website=Eurovision.de |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Germany: ARD announces extensive Eurovision 2026 coverage from Vienna|url=https://esctoday.com/204738/germany-ard-announces-extensive-eurovision-2026-coverage-from-vienna/|first1=Sanjay (Sergio)|last1=Jiandani|date=2026-05-05|access-date=2026-05-13|publisher=ESCToday}}</ref> |- | Das Erste | rowspan=2 | Финал |- | RBB | Radio Eins | Макс Шпаллек жана Амели Эрнст | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/zero-points-returns-to-rbb-for-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Germany – Zero Points! Returns to RBB for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Греция}} | rowspan=2 | EPT | ЕРТ1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Георгиос Капуцидис жана Мария Козаку | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.iapogevmatini.gr/life-style/130922/o-talantoychos-kyrios-kapoytzidis/ |title=O ταλαντούχος κύριος Καπουτζίδης |lang=el |first=Αλέξης |last=Μίχας |website=Απογευματινή |date=2025-07-07 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇬🇷 Greece: 'Ferto' Staging Details Revealed & Online Game Launched|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ferto-staging-details-revealed-online-game-launched/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-21|access-date=2026-05-04|lang=en-GB}}</ref> |- | Deftero Programma, Голос Греции | Димитрис Мейданис |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Грузия}} | rowspan=2 | GPB | 1TV | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=18 წლის შემდეგ, "ბზიკები" ევროვიზიის დიდ სცენაზე ბრუნდებიან - პირველ ნახევარფინალში, მეექვსე ნომრად, საქართველოს სახელით უგულშემატკივრეთ საქართველოს 12 მაისს, 23:00, პირველ არხზე და საქართველოს რადიოს ეთერში|url=https://www.facebook.com/reel/989024320335773|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=Facebook|publisher=[[Общественный вещатель Грузии|GPB]]|lang=ka}}</ref><ref>{{Cite web|title=საქართველოს პირველი არხი|url=https://1tv.ge/tv-radio/arkhebi/pirveli-arkhi/?tab=program|publisher=[[Первый канал (Грузия)|1TV]]|access-date=2026-05-13|lang=ka}}</ref> |- | Радио Грузии | биринчи жарым финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|Дания}} | DR | DR1 | Бардык шоулар | Оле Төпхөлм | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/12/16/denmark-ole-topholm-commentate-eurovision-2026/ |title=🇩🇰 Denmark: Ole Tøpholm to Commentate on Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil |last=Farren |website=Eurovoix |date=2025-12-16 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Израиль}} | IPBC | Kan 11 | Бардык шоулар | Асаф Либерман жана Акива Новик | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/955576/ |title=נציג ישראל לאירוויזיון 2026 בווינה ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא" |lang=he |author=Harari, Amit; Mizrahi, Dorit Assaraf |website=Israeli Public Broadcasting Corporation |date=2025-09-29 |access-date=2025-12-19}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Италия}} | rowspan=3 | RAI | Rai 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Габриэле Корси жана Элеттра Ламборгини | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/02/gabriele-corsi-confirmed-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇮🇹 Italy: Gabriele Corsi Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/03/01/eurovision-2026-gabriele-corsi-confermato-commento-rai/|title=Eurovision 2026: Gabriele Corsi confermato al commento per la Rai|lang=it|first=Beppe |last=Damacco|website=Eurofestival News |date=2026-03-01 |access-date=2026-03-01}}</ref> |- | Rai 1 | Финал |- | Rai Radio 2 | Бардык шоулар | Дилетта Парлангели жана Маттео Оссо |- | {{Өлкө желеги|Кипр}} | CyBC | RIK 1, RIK Trito | Бардык шоулар | Мелина Карагеоргиу | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/24/cyprus-melina-karageorgiou-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: Melina Karageorgiou to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-24 |access-date=2026-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/rik-trito-airing-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: RIK Trito Airing Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=ΡΙΚ Τηλεόραση – Πρόγραμμα|url=https://tv.rik.cy/schedule/|publisher=[[CyBC]]|access-date=2026-05-13|lang=el}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Латвия}} | rowspan=3 | LSM | rowspan=2 | LTV1 | жарым финалдар | Томс Гревиньш | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lsm.lv/raksts/kultura/izklaide/29.04.2026-dziedataja-atvara-par-eiroviziju-nav-jadzied-anglu-valoda-lai-nodotu-talak-emocijas.a645033/|title=Dziedātāja Atvara par Eirovīziju: Nav jādzied angļu valodā, lai nodotu tālāk emocijas|lang=lv|website=LSM|date=2026-04-29|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2026 Broadcast Plans and Commentators Revealed|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/latvia-eurovision-2026-broadcast-plans-and-commentators-revealed/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref> |- | Финал | Томс Гревиньш жана Кетия Шенберга |- | Latvijas Radio 5 | Бардык шоулар | Мартиньш Паберзис |- | {{Өлкө желеги|Литва}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Бардык шоулар | Рамунас Зилнис | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/muzika/680/2900219/lion-ceccah-pristato-dainos-solo-quiero-mas-versija-kuri-skambes-eurovizijoje|title=Lion Ceccah pristato dainos „Sólo Quiero Más“ versiją, kuri skambės „Eurovizijoje“|lang=lt|last=|website=lrt.lt|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Люксембург}} | rowspan=3 | RTL | RTL Lëtzebuerg | Бардык шоулар | ''люксембург тилинде'': Рауль Роос жана Рожер Саурфельд | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/raoul-roos-roger-saurfeld-eurovision-2026/|title=🇱🇺 Luxembourg: Raoul Roos & Roger Saurfeld Return as Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rtl.lu/kultur/news/deva-marija-prouft-schonn-zu-wien-1427979857|title=D'Eva Marija prouft schonn zu Wien|website=RTL Lëtzebuerg|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|lang=lb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Streams, commentary, and more: Your guide to RTL Today's Eurovision 2026 coverage |url=https://eurovision.rtl.lu/news/your-guide-to-rtl-todays-eurovision-2026-coverage-441637076|first1=Lea|last1=Schwartz|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|publisher=RTL Today|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: English & French Language Commentators for Eurovision 2026 Announced|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-english-french-language-commentators-for-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}</ref> |- | RTL Today | rowspan=2 | экинчи жарым финал жана финал | ''англис тилинде'': Мелисса Далтон жана Мередит Мосс |- | RTL Infos | ''француз тилинде'': Жером Дидело жана Шарлотта Гомес |- | {{Өлкө желеги|Мальта}} | PBS | TVM | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – It-Tlieta, 12 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12|date=2026-05-05|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Il-Ħamis, 14 ta' Mejju 2026|url= https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref><ref>{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Is-Sibt, 16 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-16|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Молдова}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Бардык шоулар | Елена Стегари жана Раду Канцир | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/26/new-details-of-revamped-viva-moldova-performance-for-eurovision/|title=🇲🇩 Moldova: New Details of Revamped 'Viva Moldova!' Performance for Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-26|access-date=2026-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/moldova-eurovision-2026-commentators-broadcast-plans/|title=🇲🇩 Moldova: Eurovision 2026 Commentators & Broadcast Plans Revealed|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Норвегия}} | rowspan=2 | NRK | NRK1 | Бардык шоулар | Марте Стокстад | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.nrk.no/presse/programomtaler/eurovision-song-contest-2026-1.17847832|title=Eurovision Song Contest 2026|website=NRK|date=2026-04-24|access-date=2026-04-24|lang=no}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/26/%f0%9f%87%b3%f0%9f%87%b4-norway-marte-stokstad-returns-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇳🇴 Norway: Marte Stokstad Returns as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/22/nrk-p1-radio-commentators-for-eurovision-2026-announced/|title=🇳🇴 Norway: NRK P1 Radio Commentators for Eurovision 2026 Announced|lang=en-GB|first=Tamara |last=Vecic|website=Eurovoix |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-22}}</ref> |- | NRK P1 Radio | Финал | Йонас Берглёв жана Йон Мариус Хыттебакк |- | {{Өлкө желеги|Польша}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Бардык шоулар | Артур Ожех | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.wirtualnemedia.pl/final-eurowizji-najdrozszy-w-cenniku-reklamowym-tvp,7275556913928544a|title=Finał Eurowizji najdroższy w cenniku reklamowym TVP|lang=pl|first=|last=|website=WirtualneMedia.pl|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Португалия}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Бардык шоулар{{efn|Экинчи жарым финал 2,5 сааттык кечигүү менен, Батыш Европа жайкы убактысы боюнча саат 22:30да (Борбордук Европа жайкы убактысы боюнча саат 23:30) көрсөтүлдү.}} | Жозе Карлуш Малату жана Нуну Галопим | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.escportugal.pt/2026/05/esc2026-rtp-transmite-segunda-semifinal.html|title=ESC2026: RTP transmite segunda semifinal do Festival Eurovisão 2026 em diferido|website=ESC Portugal|date=2026-05-03|access-date=2026-05-03|lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/03/rtp-to-delay-eurovision-2026-semi-final-2-broadcast/|title=🇵🇹 Portugal: RTP to Delay Eurovision 2026 Semi-Final 2 Broadcast|lang=en-GB |first = Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03 }}</ref> |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Румыния}} | rowspan=3 | TVR | rowspan=2 | TVR1 | жарым финалдар | Илинка Бэчилэ жана Богдан Стэнеску | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/romania-tvr-reveals-eurovision-2026-broadcasting-plans/|title=🇷🇴 Romania: TVR Reveals Eurovision 2026 Broadcasting Plans|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}</ref> |- | Финал | Богдан Стэнеску жана Кайри Мендель |- | TVR+ | Бардык шоулар | ''румын тилинде'': Андреа Дарие, Мариета Негру, Бьянка Расоль, Денис Бильдариу, Лена Дерменжиу |- | {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} | San Marino RTV | San Marino RTV | Бардык шоулар | Жижи Рестиво жана Анна Гаспари | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto|title=Guida programmi tv San Marino RTV|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/san-marino-commentators-for-eurovision-2026-revealed/|title=🇸🇲 San Marino: Commentators for Eurovision 2026 Revealed|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/video/eurovision-kit-05-05-2026-v118824|title=Eurovision Kit - 05/05/2026|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-08}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Сербия}} | rowspan=2 | РТС | РТС 1, РТС Свет | Бардык шоулар | Душка Вучинич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/serbia-duska-vucinic-commentate-eurovision-2026/|title=🇷🇸 Serbia: Duška Vučinić to Commentate On Eurovision 2026|lang=en-GB |first=Steven |last=Heap |website=Eurovoix |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rts.rs/tv/rts1/5943893/pesma-evrovizije-2026-polufinale-1.html|title=Песма Евровизије 2026, полуфинале 1|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-08|lang=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Песма Евровизије 2026, пренос финалне вечери|url=https://rts.rs/radio/radio-beograd-1/5948485/pesma-evrovizije-2026-prenos-finalne-veceri.html|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=sr}}</ref> |- | Радио Белград 1 | биринчи жарым финал жана финал | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=6 | {{Өлкө желеги|Украина}} | rowspan=6 | НОТУ | rowspan=4 | Общественное Культура | биринчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Василий Байдак | rowspan=6 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8278-yevrobachennya-2026-hto-razom-z-timurom-miroshnychenkom-komentuvatyme-shou/|title=Євробачення-2026: хто разом з Тімуром Мірошниченком коментуватиме шоу|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/27/timur-miroshnychenko-to-be-joined-by-three-guests-for-eurovision-2026-commentary/|title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko to be Joined By Three Guests for Eurovision 2026 Commentary|lang=en-GB |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8415-leleka-na-biryuzovomu-hidnyku-yevrobachennya-2026/|title=LELÉKA на Бірюзовому хіднику Євробачення-2026|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11}}</ref> |- | экинчи жарым финал | Тимур Мирошниченко жана Светлана Тарабарова |- | Финал | Тимур Мирошниченко жана Alyona Alyona |- | Бардык шоулар | ''украин тилинде'': Анфиса Худашова, Татьяна Журкова, Александр Рудык жана Лада Соколюк |- | rowspan=2 | Радио Проминь | жарым финалдар | Леся Антипенко жана Дмитрий Захарченко |- | Финал | Анна Заклецкая жана Денис Денисенко |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Финляндия}} | rowspan=2 | [[Yle]] | Yle TV1 | Бардык шоулар | ''фин тилинде:'' Микко Сильвеннойнен <br>''швед тилинде'': Ева Франц жана Йохан Линдроос | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/first-details-of-yles-eurovision-2026-coverage/|title=🇫🇮 Finland: First Details of Yle’s Eurovision 2026 Coverage|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}</ref> |- | Yle Areena | биринчи жарым финал жана финал | ''инари-саам тилинде'': Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде'': Ксиа Торикка <br> ''орус тилинде'': Леван Твалтвадзе <br> ''украин тилинде'': Галина Сергеева |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Франция}} | rowspan=2 | France Télévisions | Culturebox (France 4) | жарым финалдар | Стефан Берн | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/camille-cerf-rejoint-stephane-bern-a-la-presentation-de-l-eurovision-j-espere-que-je-vais-porter-bonheur-20260414|title=Camille Cerf rejoint Stéphane Bern à la présentation de l’Eurovision : «J’espère que je vais porter bonheur»|lang=fr|first=Mathilde |last=Seifert|website=Le Figaro |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/camille-cerf-eurovision-2026-stephane-bern/|title=🇫🇷 France: Camille Cerf to Commentate on Eurovision 2026 With Stéphane Bern|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |- | France 2 | Финал | Стефан Берн жана Камилла Серф |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Хорватия}} | rowspan=2 | HRT | HRT 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | Душко Чурлич | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://hrtprikazuje.hrt.hr/hrt-preporucuje/bec-natjecanje-za-pjesmu-eurovizije-2026-1-polufinalna-vecer-prijenos-12692164|title=Beč: Natjecanje za pjesmu Eurovizije 2026., 1. polufinalna večer, prijenos|website=HRT|date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03|lang=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=🇭🇷 Croatia: Duško Ćurlić Will be the Commentator for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/dusko-curlic-will-be-the-commentator-for-eurovision-2026/|first=Tamara|last=Vecic|date=2026-05-04|access-date=2026-05-04|website=Eurovoix|lang=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title= HR 2 Evrovizije|url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1927665168189013&id=100028366466679&mibextid=wwXIfr&rdid=ZkzFv7YIPJ8BAhDa#|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=hr}}</ref> |- | HR 2 | Златко Туркаль |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Черногория}} | rowspan=3 | RTCG | TVCG 1 | биринчи жарым финал жана финал | rowspan=2 | Дражен Баукович жана Тияна Мишкович | rowspan=3 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html|title=Programska šema|lang=me|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|access-date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Eurosong 2026|url=https://rtcg.me/tv/tvcg-1/ostalo/841927/eurosong-2026.html|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|lang=cnr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Programska šema|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html?broadcastId=177&typeId=0&day=2|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=cnr}}</ref> |- | TVCG 2 | экинчи жарым финал |- | Radio 98 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Чехия}} | rowspan=2 | ČT | ČT2 | жарым финалдар | rowspan=2 | Ондржей Цикан | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ct-eurovision-2026-broadcast-plans-commentator/|title=🇨🇿 Czechia: ČT Reveals Eurovision 2026 Broadcast Plans & Commentator|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}</ref> |- | ČT1 | Финал |- | rowspan=5 | {{Өлкө желеги|Швейцария}} | rowspan=5 | SRG SSR | RSI La 1 | Бардык шоулар | ''италян тилинде'': Джан-Андреа Коста жана Эллис Каваллини | rowspan=5 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.rsi.ch/cultura/musica/speciali/%E2%80%9CAlice%E2%80%9D-l%E2%80%99Eurovision-di-Veronica-Fusaro-fonde-rock-e-impegno--3583131.html/|title=“Alice”: l’Eurovision di Veronica Fusaro fonde rock e impegno|website=RSI|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=it-CH}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/19/rsi-eurovision-2026/|title=🇨🇭 Switzerland: Eurovision 2026 Commentators For RSI Revealed|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-19 |access-date=2026-04-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/25/switzerland-srf-rts-announce-eurovision-2026-commentators/|title=🇨🇭 Switzerland: SRF and RTS Announce Eurovision 2026 Commentators|lang=en-GB|first=Neil |last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-04-25 |access-date=2026-04-25}}</ref> |- | SRF zwei | жарым финалдар | rowspan=2 | ''немис тилинде'': Свен Эпини |- | SRF1 | Финал |- | RTS 2 | жарым финалдар | rowspan=2 | ''француз тилинде'': Виктория Турриан жана Николас Таннер |- | RTS 1 | Финал |- | rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Швеция}} | rowspan=2 | SVT | SVT1 | Бардык шоулар | Эдвард аф Силлен | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.svt.se/kultur/eurovision-2026-i-wien-datum-lander-och-artister|title=Eurovision 2026 i Wien – datum, länder och artister|website=SVT|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/edward-af-sillen-eurovision-2026-commentator/|title=🇸🇪 Sweden: Edward af Sillén Eurovision 2026 Commentator|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/svt-to-provide-sami-commentary-for-eurovision-2026-final/|title=🇸🇪 Sweden: SVT to Provide Sámi Commentary for Eurovision 2026 Final|lang=en-GB |first = James |last=Washak|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.svtplay.se/video/KzVBMqL/eurovision-samegillii/eurovision-samegillii-esc-2026-med-samisk-kommentator|title=Eurovision sámegillii|website=SVT Play |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10|lang=sv}}</ref> |- | SVT Play | Финал | ''инари-саам тилинде:'' Миккал Мороттая <br> ''түндүк саам тилинде:'' Ксиа Торикка |- | Sveriges Radio | Sveriges Radio P4 | Бардык шоулар | Каролина Норен | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande|title=Melodifestivalen & Eurovision song contest i P4|website=Sveriges Radio|date=2026-04-18|access-date=2026-04-18|lang=sv}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/18/%f0%9f%87%b8%f0%9f%87%aa-sweden-sveriges-radio-p4-to-air-eurovision-2026/|title=🇸🇪 Sweden: Sveriges Radio P4 to Air Eurovision 2026|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-18 |access-date=2026-04-18 }}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Эстония}} | rowspan=2 | ERR | ETV | rowspan=2 | Бардык шоулар | ''эстон тилинде'': Марко Рейкоп | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/02/err-eurovision-2026/|title=🇪🇪 Estonia: ERR Reveals Eurovision 2026 Broadcast Coverage|lang=en-GB |first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-02 |access-date=2026-05-02 }}</ref> |- | ETV+ | ''орус тилинде'': Александр Хоботов жана Юлия Календа |} {| class=wikitable |+ Катышпаган өлкөлөрдө көрсөтүү ! Өлкө ! Телеберүүчү ! Телеканал ! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}} ! Комментаторлор ! {{comment|Маалымат|Булак}} |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Исландия}} | rowspan=2 | RÚV | RÚV 2 | Бардык шоулар | rowspan=2 | Гудрун Дис Эмилсдоттир | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/06/ruv-eurovision-2026-broadcast/|title=🇮🇸 Iceland: RÚV to Air Eurovision 2026 Across RÚV & RÚV 2|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-06|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sjónvarp – Dagskrá|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/dagskra/ruv/2026-05-12|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-05-13|lang=is}}</ref> |- | RÚV | жарым финалдар{{Efn|Жарым финалдын көрсөтүлүшү 40 мүнөттүк кечигүү менен башталды.}} |- | {{Өлкө желеги|Косово}} | RTK | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/kosovo-broadcasting-the-eurovision-song-contest-2026/|title=🇽🇰 Kosovo: RTK Broadcasting the Eurovision Song Contest 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}</ref> |- | {{Өлкө желеги|Нидерланд}} | NPO/NOS жана NTR | NPO 1, BVN | Бардык шоулар | Генри Шут жана Жерон Кейк ин де Вегте | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2593262-songfestival-toch-te-zien-op-npo-1-npo-vraagt-nos-evenementen-en-ntr |title=Songfestival toch te zien op NPO 1, NPO vraagt NOS Evenementen en NTR |lang=nl |website=Nederlandse Omroep Stichting (NOS) |date=2025-12-05 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/03/11/netherlands-commentators-for-eurovision-2026/|title=Netherlands: Henry Schut and Jeroen Kijk in de Vegte Announced as Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/02/bvn-broadcasting-eurovision-2026-internationally/|title=🇳🇱 Netherlands: BVN Broadcasting Eurovision 2026 Internationally|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-02|access-date=2026-05-02}}</ref> |- | rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} | rowspan=2 | МРТ | МРТ 1 | rowspan=2 | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|Белгисиз}} | rowspan=2 style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/ |title=🇲🇰 North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-10-31 |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|url=https://mrt.com.mk/node/135418|website=[[Македонское радио и телевидение|МРТ]]|lang=mk|date=2025-10-30|access-date=2026-04-29}}</ref> |- | МРТ 2 | {{N/A|align=center|Белгисиз}} |- | {{Өлкө желеги|АКШ}} | NBC | Peacock | Бардык шоулар | {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}} | style=text-align:center; |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/united-states-eurovision-2026-youtube/|title=🇺🇸 United States: Eurovision 2026 to be Available on YouTube & Peacock|lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/eurovision-song-contest-2026-youtube-us-free-stream-boycott-1236563550/|title=Eurovision Song Contest to Stream for Free in U.S. on YouTube, in Addition to Peacock, as Executive Addresses Political Boycotts|lang=en-US |first=Georg |last=Szalai |website=Hollywood Reporter |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}</ref> |} == Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар == "Еврокөрүнүү-2026" сынагындагы негизги жаңжал жана чуулгандуу окуя Израилдин катышуусу болду. Себеби Европа өлкөлөрүнүн көптөгөн жарандары Израиль тарабынан башталган согушка каршы чыгышып, Еврокөрүнүүгө бойкот жарыялоону, ошондой эле Израилди сынакка катыштырбоону сунушташкан. == Булактар == <div style="max-height: 500px; overflow-y: auto; padding: 5px;"> === Комментарийлер === {{Комментарийлер}} === Булактары === {{Булактар|2}} </div> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты] 9etmr4jvtu9mj3j7c9l4famqa37wbz8 Колдонуучунун баарлашуулары:ШГ 3 152808 648510 648327 2026-06-18T12:36:52Z Vladimir Solovjev 10045 Vladimir Solovjev "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Голосун]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:ШГ]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Голосун|Голосун]]" to "[[Special:CentralAuth/ШГ|ШГ]]" 648327 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:43, 14 июнь 2026 (UTC) 45pqsvd8q679oqb226n0sr8209ro0h7 Колдонуучу:Contemporare/Sandbox 2 152823 648516 648391 2026-06-18T15:30:31Z Contemporare 47994 /* Чыгармачылыгы */ art projects / проекты 648516 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катары кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. == Булак == <references/> m9uedp1hvqxwvpahatk9j2dkvx367ya 648517 648516 2026-06-18T15:31:31Z Contemporare 47994 /* Pontifex Maximvs */ pontifex maximvs + sources / источники 648517 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катары кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = [[Московский комсомолец]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. == Булак == <references/> al4mq4aub596iyuzwy36hlkbi710f2d 648518 648517 2026-06-18T15:33:25Z Contemporare 47994 /* Pontifex Maximvs */ correction / исправление 648518 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. == Булак == <references/> 3aixuyrccz2nz5guaia7k1ncus2a69k 648519 648518 2026-06-18T15:34:19Z Contemporare 47994 /* Pontifex Maximvs */ La Rondine 648519 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. == Булак == <references/> 1wni03wq0ivxghpr3wr2kw56gset1t0 648520 648519 2026-06-18T15:35:23Z Contemporare 47994 /* La Rondine */ Exodus 648520 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. == Булак == <references/> 2nymstox921hutltwlmrri5luxj1dfn 648521 648520 2026-06-18T15:36:11Z Contemporare 47994 /* Exodus */ Manuport 648521 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Булак == <references/> sij94cgo9y3ilx2kx6dkqu3xgwjuh69 648523 648521 2026-06-18T15:37:42Z Contemporare 47994 /* Manuport */ public sculptures / памятники 648523 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. == Булак == <references/> dxihcihvwucw6n0s4otud2h8pctaa2a 648524 648523 2026-06-18T15:39:45Z Contemporare 47994 /* Башка эмгектери */ addition / дополнение 648524 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = [[Коммерсантъ]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = [[The Art Newspaper]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Булак == <references/> e5r7hejzm5hk8wz041ejbj9atgn820p 648525 648524 2026-06-18T15:40:47Z Contemporare 47994 648525 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = [[Газета.ru]] |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref>. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Булак == <references/> lsbjddia3qikthkv43odmxvsj87g5df 648526 648525 2026-06-18T15:41:37Z Contemporare 47994 648526 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta />. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Булак == <references/> 8mppli8hctpuqvnkmlsq25jf51ky49w 648527 648526 2026-06-18T15:42:52Z Contemporare 47994 /* Башка эмгектери */ public service / общественная деятельность 648527 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta />. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү == Морозов, Россия көркөм сүрөт академиясынын (РАХ) мүчө-корреспонденти (2013-жылдан бери) жана 2013–2017-жылдары аталган академиянын президиумунун мүчөсү болгон<ref name=rah-2022 />. Бул мезгилде скульптор ошондой эле 1905-жылдын элесине арналган Москва мамлекеттик академиялык көркөм окуу жайын (2016-жылы Москва академиялык көркөм окуу жайы – МАХУ деп өзгөртүлгөн) жетектеген<ref name=tanr-interview />. Анын жетекчилиги астында окуу жайда реконструкция жүрүп, жаңы скульптура бөлүмү ачылган, анатомия кафедрасы түзүлгөн жана студенттер үчүн Италияда практика өтүү программалары киргизилген<ref name=1905.kommersant /><ref name=1905.kultura>{{cite web |url = http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682/ |title = Художественное училище памяти 1905 года вошло в пору революционных перемен |date = 2014-05-12 |publisher = Россия Культура |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161228191820/http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682 |url-status = live }}</ref><ref name=italia.winzavod>{{cite web |url = http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |title = OPVS MODERNVM_групповая выставка |date = 2016-11-29 |publisher = Винзавод |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161121103404/http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |archive-date = 2016-11-21 |url-status = dead }}</ref>. == Булак == <references/> s89v6jdvtstepmlsw52not3u9u1dr1l 648528 648527 2026-06-18T15:44:28Z Contemporare 47994 /* Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү */ collections / коллекции 648528 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta />. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү == Морозов, Россия көркөм сүрөт академиясынын (РАХ) мүчө-корреспонденти (2013-жылдан бери) жана 2013–2017-жылдары аталган академиянын президиумунун мүчөсү болгон<ref name=rah-2022 />. Бул мезгилде скульптор ошондой эле 1905-жылдын элесине арналган Москва мамлекеттик академиялык көркөм окуу жайын (2016-жылы Москва академиялык көркөм окуу жайы – МАХУ деп өзгөртүлгөн) жетектеген<ref name=tanr-interview />. Анын жетекчилиги астында окуу жайда реконструкция жүрүп, жаңы скульптура бөлүмү ачылган, анатомия кафедрасы түзүлгөн жана студенттер үчүн Италияда практика өтүү программалары киргизилген<ref name=1905.kommersant /><ref name=1905.kultura>{{cite web |url = http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682/ |title = Художественное училище памяти 1905 года вошло в пору революционных перемен |date = 2014-05-12 |publisher = Россия Культура |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161228191820/http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682 |url-status = live }}</ref><ref name=italia.winzavod>{{cite web |url = http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |title = OPVS MODERNVM_групповая выставка |date = 2016-11-29 |publisher = Винзавод |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161121103404/http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |archive-date = 2016-11-21 |url-status = dead }}</ref>. == Көргөзмөлөрү жана коллекциялары == Морозовдун ачык жана жеке көргөзмөлөрү [[Санкт-Петербург]], [[Москва]], [[Сингапур]], [[Лондон]], [[Париж]], [[Верона]], Пьетрасанта, [[Стамбул]], [[Неаполь]] жана Пиза шаарларында өткөн<ref name=pisatoday />. Анын эмгектери Sotheby's, Christie's жана Phillips сыяктуу дүйнөлүк аукциондордо сатылган. Скульптордун иштери Мамлекеттик орус музейинин, Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын музейинин жыйнактарына, ошондой эле ири корпоративдик жана жеке коллекцияларга кирген<ref name=buro-interview /><ref name=1905.ortodox>{{cite web |url = http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |title = Алексей Морозов возглавит МГАХУ памяти 1905 года |date = 2013-07-22 |publisher = Православие и мир |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421123750/http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |url-status = live }}</ref><ref name=bio.eritage>{{cite web |url = http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |title = Биография Алексея Морозова на сайте галереи «Эритаж» |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |url-status = live }}</ref><ref name=currus.sothebys>{{cite web |url = http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |title = Страница лота №361 (скульптуры Алексея Морозова Carrus I) в каталоге аукциона Sotheby's East |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2021-01-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210125234556/http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |url-status = live }}</ref>. Морозов The Art Newspaper Russia басылмасы тарабынан 2016 жана 2021-жылдары түзүлгөн "Эң кымбат бааланган орус сүрөтчүлөрү" рейтингине кирген эң жаш автор болуп калды<ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Алексей Алексеев Константин Агунович Денис Белькевич Анна Савицкая |date=2016-12-22 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424225353/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20211013-fiwt/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Татьяна Маркина, Алексей Алексеев, Константин Агунович, Анна Савицкая, Милена Орлова, Денис Белькевич |date=2021-10-19 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29}}</ref>. == Булак == <references/> 1lizf8gqzuhyvup11f5jlm9e38cd7yf 648530 648528 2026-06-18T15:57:08Z Contemporare 47994 cleanup 648530 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Колдонуучунун баарлашуулары:Digital Help Connect 3 152853 648509 2026-06-18T12:19:28Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648509 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:19, 18 июнь 2026 (UTC) 43kiqpkzy8ozk5f3ts10j906fjtdm98 Колдонуучунун баарлашуулары:Голосун 3 152854 648511 2026-06-18T12:36:52Z Vladimir Solovjev 10045 Vladimir Solovjev "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Голосун]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:ШГ]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Голосун|Голосун]]" to "[[Special:CentralAuth/ШГ|ШГ]]" 648511 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:ШГ]] s16cnnkjd7jfruoqytlp4s0j4e4cgli Колдонуучунун баарлашуулары:MRL2026 3 152855 648514 2026-06-18T14:19:49Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648514 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:19, 18 июнь 2026 (UTC) eblvm8qfyyb7fqk5mre43jg5vup8j8u Колдонуучунун баарлашуулары:Relwest 3 152856 648515 2026-06-18T15:20:00Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648515 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:20, 18 июнь 2026 (UTC) 3zd1sxffqkzn60tidhvbtzmwolidkjw Морозов Алексей Викторович 0 152857 648529 2026-06-18T15:56:35Z Contemporare 47994 translated from ru~wiki, categories added / переведено из ру-вики, категории 648529 wikitext text/x-wiki {{Сүрөтчү |Ысымы = Алексей Викторович Морозов |Нукура ысымы = |Сүрөт = |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Төрөлгөндөгү ысымы = |Каймана ысымы = |Туулган датасы = 26.09.1974 |Туулган жери = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]] |Өлгөн датасы = |Өлгөн жери = |Букарлыгы = |Жарандыгы = |Өлкө = |Жанры = заманбап искусство |Мектеби = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]] |Стили = |Наамдары = |Сыйлыктары = |Чини = |Илимий даражасы = |Көргөзмөлөрү = |Кестптери = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза) |Автографы = |Уикиказына = |Сайты = www.morosovart.com }} '''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти<ref name=rah-2022>{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido>{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}</ref>. == Өмүр баяны == Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган. МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген<ref name=buro-interview>{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}</ref>. 1999-жылы ал окуусун "Ultima Ratio" аттуу дипломдук иши менен аяктаган<ref name=planet360>{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}</ref><ref name=rah-2022 />. Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон<ref name=bio.rah>{{cite web |url = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |title = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-09-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724 |url-status = live }}</ref><ref name=int.rfi>{{cite web |url = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |title = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом |author = Елена Серветтаз |date = 2011-12-22 |publisher = Radio France Internationale |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee |url-status = live }}</ref><ref name=1905.kommersant>{{cite web |url = http://www.kommersant.ru/doc/2239281 |title = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года |author = Анна Толстова |date = 2013-07-22 |publisher = Коммерсантъ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-08-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281 |url-status = live }}</ref><ref name=pont.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |title = Античность как миссия |author = Кара Мискарян |date = 2014-09-22 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/ |url-status = live }}</ref>. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге "Жаңы олуттуулар" (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген<ref>{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}</ref>. Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен<ref>{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.gazeta>{{cite web |url = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |title = Античные утопии |author = Арсений Штейнер |date = 2011-12-27 |publisher = Газета.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2012-02-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic>{{cite web |url = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/ |title = Античность на сигвеях |author = Мария Семендяева |date = 2011-12-11 |publisher = Артхроника |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2018-03-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/ |url-status = live }}</ref><ref name=antology.russianartculture>{{cite web |url = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture |date = 2012-01-09 |access-date = 2017-02-08 }}</ref> Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн<ref name=tanr-interview />. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган<ref name=1905.kommersant/><ref name=rusmuseum.artinv>{{cite web |url = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |title = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее |date = 2012-01-02 |publisher = Artinvestment.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2014-06-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.intermedia>{{cite web |url = http://www.intermedia.ru/news/263764 |title = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-08-31 |publisher = Информационное агентство InterMedia |access-date = 2017-02-08 }}</ref>. 2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык "Antologia" аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}</ref>. Бул долбоордун негизги идеясы катары "Pax Romana" (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат<ref name=rusmuseum.artinv /><ref name=antology.russianartculture />. 2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган<ref name=buro-interview /><ref name=pisa-2025>{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}</ref>. == Чыгармачылыгы == Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат<ref name=bio.rah/><ref name="pont.artnews"/><ref name=borovsky.book>{{cite book | author = Александр Боровский | editor = под общей ред. Веры Казариной | chapter = Прощай, оружие! | title = Алексей Морозов: Antologia | location = СПб. | publisher = Palace editions | year = 2011 | pp = 7—11 | isbn = 978-5-93332-395-2 }}</ref><ref name=d137.museum>{{cite web |url = http://www.museum.ru/N11865 |title = Митра убивающий быка |author = Мария Савельева |date = 2003-02-06 |publisher = Museum.ru |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2003-03-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865 |url-status = live }}</ref><ref name=antology.artchronic />. Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат<ref>{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&tgid=3207&stchng=2 |url-status=live }}</ref>. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт<ref name=tanr-interview />. {{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}} Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет<ref name=1905.kommersant/><ref name=borovsky.book /><ref name=antologia.gazeta/><ref name=pontifusii.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title = Русская скульптура в Неаполе |author = Анастасия Петракова |date = 2016-06-28 |publisher = The Art Newspaper |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status = live }}</ref><ref name=antologia.iskusstvotv>{{cite web |url = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |title = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма |author = Вера Гиренко |date = 2011-12-16 |publisher = Искусство ТВ |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma |url-status = live }}</ref>. Скульптор өз долбоорлорун өздүк "Мета-ааламдын" дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде "кыйкырык" мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет<ref name=tanr-interview /><ref>{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}</ref>. Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот<ref name=buro-interview /><ref>{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title="Exodus", gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}</ref>. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат<ref name=antology.russianartculture/><ref name="antology.artchronic"/><ref name=antologia.gazeta />. Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык "бигага" (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон<ref name=tanr-interview />. == Долбоорлору == === Pontifex Maximvs === Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция<ref name=artsolido /><ref name=now-interview>{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}</ref><ref name=aes>{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси - бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган<ref name=tanr-interview /><ref name=6th.mk/><ref name=pontifus.atp/><ref name=pontifus.ministry/><ref name=pontifus.mmoma/>. Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен "айкалыштырылган"<ref name=pontifusii.artnews/><ref name=6th.artnews>{{cite web |url = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia |date = 2015-09-24 |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/ |url-status = live }}</ref><ref name=6th.mk>{{cite web |url = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |title = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский |author = Мария Москвичева |date = 2015-09-22 |publisher = Московский комсомолец |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.atp>{{cite web |url = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |title = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli |author = Lorenza Pignatti |date = 2016-06-20 |publisher = ATP Diary |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.ministry>{{cite web |url = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |title = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии |author = Paul Giulierini, Marco De Gemmis |lang = it |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2019-10-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html |url-status = live }}</ref>. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды<ref name="pont.artnews"/><ref name=pontifusii.artnews /><ref name=pontifus.mmoma>{{cite web |url = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date = 2016-08-08 |publisher = ММОМА |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-01-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status = live }}</ref><ref name=pontifus.aesthetica>{{cite web |url = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title = Alexey Morosov: Contemporary Classics |author = Ginevra Bria |date = 2016-08-08 |publisher = Aesthetica |lang = en |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status = live }}</ref>. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн<ref>{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}</ref>. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон<ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}</ref><ref name=artsolido /><ref name=now-interview /><ref name=now-interview /><ref name=artflash />. === La Rondine === ''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан<ref name=puccini>{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini & Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}</ref><ref name=theway>{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}</ref><ref name=artflash>{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}</ref>. Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган<ref name=puccini-2>{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}</ref><ref name=tanr-interview />. === Exodus === Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн<ref name=theway />. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган<ref name=rah-2024>{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}</ref><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday>{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}</ref>. Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн<ref name=artflash /><ref name=artsolido /><ref name=pisatoday /><ref>{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}</ref>. === Manuport === Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган<ref name=tanr-interview />. == Башка эмгектери == Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн<ref name=mht.intermedia /><ref name=mht.otr>{{cite web |url = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |title = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко |date = 2014-09-03 |publisher = Общественное телевидение России |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html |url-status = live }}</ref><ref name=mht.argumenti>{{cite web |url = http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |title = МХТ открыл сезон и памятник |date = 2014-09-11 |publisher = Аргументы недели |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349 |url-status = live }}</ref><ref name=mht.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |title = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы |date = 2014-03-25 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html |archive-date = 2014-03-27 |url-status = dead }}</ref><ref name=mht2.vm>{{cite web |url = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |title = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям |author = Мария Раевская , Виктория Филатова |date = 2014-09-03 |publisher = Вечерняя Москва |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html |archive-date = 2017-05-07 |url-status = dead }}</ref><ref name=tanr-interview />. 2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган<ref>{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}</ref>. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган<ref>{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}</ref>. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон<ref name=planet360 /> Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору<ref name=pontifus.guides>{{cite web |url = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/ |title = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides |access-date = 2017-02-08 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}</ref>. == Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү == Морозов, Россия көркөм сүрөт академиясынын (РАХ) мүчө-корреспонденти (2013-жылдан бери) жана 2013–2017-жылдары аталган академиянын президиумунун мүчөсү болгон<ref name=rah-2022 />. Бул мезгилде скульптор ошондой эле 1905-жылдын элесине арналган Москва мамлекеттик академиялык көркөм окуу жайын (2016-жылы Москва академиялык көркөм окуу жайы – МАХУ деп өзгөртүлгөн) жетектеген<ref name=tanr-interview />. Анын жетекчилиги астында окуу жайда реконструкция жүрүп, жаңы скульптура бөлүмү ачылган, анатомия кафедрасы түзүлгөн жана студенттер үчүн Италияда практика өтүү программалары киргизилген<ref name=1905.kommersant /><ref name=1905.kultura>{{cite web |url = http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682/ |title = Художественное училище памяти 1905 года вошло в пору революционных перемен |date = 2014-05-12 |publisher = Россия Культура |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2016-12-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161228191820/http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682 |url-status = live }}</ref><ref name=italia.winzavod>{{cite web |url = http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |title = OPVS MODERNVM_групповая выставка |date = 2016-11-29 |publisher = Винзавод |access-date = 2017-02-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161121103404/http://www.winzavod.ru/events/?id=2014 |archive-date = 2016-11-21 |url-status = dead }}</ref>. == Көргөзмөлөрү жана коллекциялары == Морозовдун ачык жана жеке көргөзмөлөрү [[Санкт-Петербург]], [[Москва]], [[Сингапур]], [[Лондон]], [[Париж]], [[Верона]], Пьетрасанта, [[Стамбул]], [[Неаполь]] жана Пиза шаарларында өткөн<ref name=pisatoday />. Анын эмгектери Sotheby's, Christie's жана Phillips сыяктуу дүйнөлүк аукциондордо сатылган. Скульптордун иштери Мамлекеттик орус музейинин, Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын музейинин жыйнактарына, ошондой эле ири корпоративдик жана жеке коллекцияларга кирген<ref name=buro-interview /><ref name=1905.ortodox>{{cite web |url = http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |title = Алексей Морозов возглавит МГАХУ памяти 1905 года |date = 2013-07-22 |publisher = Православие и мир |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421123750/http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/ |url-status = live }}</ref><ref name=bio.eritage>{{cite web |url = http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |title = Биография Алексея Морозова на сайте галереи «Эритаж» |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2017-04-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov |url-status = live }}</ref><ref name=currus.sothebys>{{cite web |url = http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |title = Страница лота №361 (скульптуры Алексея Морозова Carrus I) в каталоге аукциона Sotheby's East |access-date = 2017-02-08 |archive-date = 2021-01-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210125234556/http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html |url-status = live }}</ref>. Морозов The Art Newspaper Russia басылмасы тарабынан 2016 жана 2021-жылдары түзүлгөн "Эң кымбат бааланган орус сүрөтчүлөрү" рейтингине кирген эң жаш автор болуп калды<ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Алексей Алексеев Константин Агунович Денис Белькевич Анна Савицкая |date=2016-12-22 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424225353/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20211013-fiwt/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Татьяна Маркина, Алексей Алексеев, Константин Агунович, Анна Савицкая, Милена Орлова, Денис Белькевич |date=2021-10-19 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29}}</ref>. == Булак == <references/> [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Орусия]] [[Категория:Италия]] [[Категория:Кыргызстан]] 5mspavh1xekr5igjw1jobksody3mt7q Колдонуучунун баарлашуулары:Arden.crimson 3 152858 648534 2026-06-18T17:20:21Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648534 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:20, 18 июнь 2026 (UTC) 2y9yq74rs7zrbjxf4le15245xl7ho1j Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-33377-38 3 152859 648535 2026-06-18T18:20:32Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648535 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:20, 18 июнь 2026 (UTC) o3tzrz6ti3b0nkoya2zo734ty25a3hc Колдонуучунун баарлашуулары:Srtalajooy 3 152860 648536 2026-06-18T18:20:42Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648536 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:20, 18 июнь 2026 (UTC) o3tzrz6ti3b0nkoya2zo734ty25a3hc Чыныбаев Мирлан Койчубекович 0 152861 648537 2026-06-18T18:24:15Z Мырзабеков Урмат 48023 И. Раззаков атындагы КМТУнун ректору жөнүндө макала түзүү 648537 wikitext text/x-wiki '''Чыныбаев Мирлан Койчубекович''' (17-август [[1978]]-жылы туулган) — кыргыз окумуштуусу, физика-математика илимдеринин кандидаты, доцент. [[И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|И. Раззаков атындагы КМТУнун]] ректору (2020-жылдан)<ref name="kaktus2020"/><ref name="rector"/>. == Билими == 2003-жылы И. Раззаков атындагы КМТУну «Колдонмо механика» адистиги боюнча магистр катары аяктаган. 2008-жылы физика-математика илимдеринин кандидаты илимий даражасын алган (адистик 01.02.04 «Деформациялануучу катуу нерсенин механикасы»). 2011-жылы доцент илимий наамы ыйгарылган<ref name="rector"/>. == Эмгек жолу == * 2009–2010 — Кыргыз-Герман техникалык факультетинин деканы; * 2011–2016 — «Механика жана өнөр жай инженериясы» кафедрасынын башчысы; * 2015–2017 — илимий иштер боюнча проректор; * 2017–2020 — окуу иштери боюнча проректор; * 2020-жылдан — И. Раззаков атындагы КМТУнун ректору<ref name="rector"/>. 2020-жылдын 16-декабрында өткөн ректорлук шайлоодо экинчи турда 288 добуш менен жеңишке жетишкен<ref name="kaktus2020"/><ref name="akipress2020"/>. 2025-жылдын 18-декабрында кайрадан ректор болуп дайындалган<ref name="kaktus2025"/>. == Шилтемелер == <references> <ref name="rector">[https://kstu.kg/en/glavnoe-menju/university/rector/rector Rector — Chynybaev Mirlan Koichubekovich]. KSTU named after I. Razzakov.</ref> <ref name="kaktus2020">[https://kaktus.media/doc/428144_v_politehe_novyy_rektor._pobedy_na_vyborah_oderjal_mirlan_chynybaev.html В Политехе новый ректор. Победу на выборах одержал Мирлан Чыныбаев]. Kaktus.media, 16.12.2020.</ref> <ref name="akipress2020">[https://bilim.akipress.org/unews/un_post:18609 Мирлан Чыныбаев избран на должность ректора КГТУ им. И.Раззакова]. Билим АКИpress, 16.12.2020.</ref> <ref name="kaktus2025">[https://kaktus.media/doc/537409_mirlan_chynybaev_vnov_naznachen_rektorom_kgty_imeni_i._razzakova.html Мирлан Чыныбаев вновь назначен ректором КГТУ имени И. Раззакова]. Kaktus.media, 18.12.2025.</ref> </references> [[Категория:1978-жылы туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандын окумуштуулары]] 2ry5fhsa1o2lxr5fqba05m8ue5q9meg 648538 648537 2026-06-18T18:52:21Z Мырзабеков Урмат 48023 «Илимий эмгектери» бөлүмү (6 макала, DOI), ORCID жана тышкы шилтемелер кошулду 648538 wikitext text/x-wiki '''Чыныбаев Мирлан Койчубекович''' (17-август [[1978]]-жылы туулган) — кыргыз окумуштуусу, физика-математика илимдеринин кандидаты, доцент. [[И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|И. Раззаков атындагы КМТУнун]] ректору (2020-жылдан)<ref name="kaktus2020"/><ref name="rector"/>. == Билими == 2003-жылы И. Раззаков атындагы КМТУну «Колдонмо механика» адистиги боюнча магистр катары аяктаган. 2008-жылы физика-математика илимдеринин кандидаты илимий даражасын алган (адистик 01.02.04 «Деформациялануучу катуу нерсенин механикасы»). 2011-жылы доцент илимий наамы ыйгарылган<ref name="rector"/>. == Эмгек жолу == * 2009–2010 — Кыргыз-Герман техникалык факультетинин деканы; * 2011–2016 — «Механика жана өнөр жай инженериясы» кафедрасынын башчысы; * 2015–2017 — илимий иштер боюнча проректор; * 2017–2020 — окуу иштери боюнча проректор; * 2020-жылдан — И. Раззаков атындагы КМТУнун ректору<ref name="rector"/>. 2020-жылдын 16-декабрында өткөн ректорлук шайлоодо экинчи турда 288 добуш менен жеңишке жетишкен<ref name="kaktus2020"/><ref name="akipress2020"/>. 2025-жылдын 18-декабрында кайрадан ректор болуп дайындалган<ref name="kaktus2025"/>. == Илимий эмгектери == * ''Грин жана Лагранж тензорлору жөнүндө'' (А. Б. Жакыпбек, Т. Б. Дуйшеналиев менен бирге) // Наука и техника Казахстана. — 2006. — № 2. — Б. 24—27. * Zhigalkin V. M. ж. б. Estimation of strength properties of rock samples in terms of calculated Mohr's envelopes // Journal of Mining Science. — 2011. — [https://doi.org/10.1134/S1062739147060025 DOI:10.1134/S1062739147060025]. * Nazarova L. A. ж. б. Evolution of thermohydrodynamic fields at tailings dam at Kumtor mine (Kyrgyz Republic) // Journal of Mining Science. — 2015. — [https://doi.org/10.1134/S1062739115010032 DOI:10.1134/S1062739115010032]. * Koshoeva B., Chynybaev M. ж. б. Business Process Designing of the Institutional Ranking System of Higher Education of the Kyrgyz Republic // Communications in Computer and Information Science (Springer). — 2023. — [https://doi.org/10.1007/978-3-031-23744-7_13 DOI:10.1007/978-3-031-23744-7_13]. * Ismailova R., Chynybaev M. ж. б. A comparative analysis of service quality and student perceptions in Kyrgyzstan's higher education institutions // Cogent Education. — 2025. — [https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2502202 DOI:10.1080/2331186X.2025.2502202]. == Шилтемелер == <references> <ref name="rector">[https://kstu.kg/en/glavnoe-menju/university/rector/rector Rector — Chynybaev Mirlan Koichubekovich]. KSTU named after I. Razzakov.</ref> <ref name="kaktus2020">[https://kaktus.media/doc/428144_v_politehe_novyy_rektor._pobedy_na_vyborah_oderjal_mirlan_chynybaev.html В Политехе новый ректор. Победу на выборах одержал Мирлан Чыныбаев]. Kaktus.media, 16.12.2020.</ref> <ref name="akipress2020">[https://bilim.akipress.org/unews/un_post:18609 Мирлан Чыныбаев избран на должность ректора КГТУ им. И.Раззакова]. Билим АКИpress, 16.12.2020.</ref> <ref name="kaktus2025">[https://kaktus.media/doc/537409_mirlan_chynybaev_vnov_naznachen_rektorom_kgty_imeni_i._razzakova.html Мирлан Чыныбаев вновь назначен ректором КГТУ имени И. Раззакова]. Kaktus.media, 18.12.2025.</ref> </references> == Тышкы шилтемелер == * [https://orcid.org/0000-0003-1296-9612 ORCID 0000-0003-1296-9612] * [https://www.researchgate.net/profile/Mirlan-Chynybaev ResearchGate профили] [[Категория:1978-жылы туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандын окумуштуулары]] d75zpqmd4o6e6sxqmn01mwqgm1i0030 Колдонуучунун баарлашуулары:Мырзабеков Урмат 3 152862 648539 2026-06-18T19:20:53Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648539 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:20, 18 июнь 2026 (UTC) 6kd9cj3ekdwdkl2m7q2gvazh7tp4bfw Колдонуучунун баарлашуулары:Байтуреев Рахымжан 3 152863 648541 2026-06-18T22:21:23Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648541 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:21, 18 июнь 2026 (UTC) mhkod7fsm2xez28h0gk093lud3k5tw7 Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-28775-70 3 152864 648548 2026-06-19T02:22:02Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648548 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:22, 19 июнь 2026 (UTC) niqnhcrxdlmab8eauz05wm909wigvji Колдонуучунун баарлашуулары:Валдис Десяткин 3 152865 648551 2026-06-19T06:22:48Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648551 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:22, 19 июнь 2026 (UTC) sr0229hhkaa7cuflhce7yphixwqxkdl Колдонуучунун баарлашуулары:Opti the Mothman 3 152866 648556 2026-06-19T09:23:18Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648556 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:23, 19 июнь 2026 (UTC) siwpmq0gpc5w6vc68tg7qjrhhismija Колдонуучунун баарлашуулары:Aiza31 3 152867 648557 2026-06-19T10:23:28Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648557 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:23, 19 июнь 2026 (UTC) erlemeiu8h2gr665rjzk7kh37ma54xx Колдонуучунун баарлашуулары:Doctor-Lexicon 3 152868 648563 2026-06-19T11:23:39Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648563 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:23, 19 июнь 2026 (UTC) rm2akauiitq7tby9z9da9beotft17g0