Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 3030 651340 651285 2026-08-18T22:16:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651340 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 11:57, 17 август 2026 (UTC)}} {{Мамлекеттик ишмер |ысымы = Акаев Аскар Акаевич |сүрөтү = |кызматы = [[Кыргыз Республикасынын президенти|Кыргыз Республикасынын тунгуч президенти]] |желек = Flag of Kyrgyzstan.svg{{!}}border |желек2 = |иш баштоо убагы = [[27-октябрь]] [[1990-жыл]]ы |иш аяктоо убагы = [[11-апрель]] [[2005-жыл]]ы |андан мурунку инсан = Шайланган |андан кийинки инсан = [[Курманбек Бакиев]] | катар = 1 |туулган датасы = 10.11.1944-жыл |туулган жери = [[Кызыл-Байрак, Кемин району|Кызыл-Байрак]] айылы, [[Чүй областы]], [[Кыргызстан]], [[СССР]] |каза болгон жылы = |каза болгон жери = |мүрзөсүнүн орду = |атасы = Акай Токоев |апасы = Асель-апа |жубайы = |балдары = '''уулдары:''' [[Акаев, Айдар Аскарович|Айдар]] жана Илим <br />'''кыздары:''' [[Акаева, Бермет Аскаровна|Бермет]] жана Саадат |партиясы = [[Алга, Кыргызстан!]] |билими = [[Санкт-Петербург Улуттук маалымат технологиялары, механика жана оптика изилдөө университети]] |илимий даражасы = [[Кыргыз Республикасынын Илимдер Академиясы|Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын академиги]] |кесиби = инженер-математик |ишмердүүлүгү = |дини = [[Атеист]] |сыйлыктары = |кол тамгасы = |кызматы_2=[[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРинин президенти]]|желек_2=Emblem of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1956–1991), Emblem of Kyrgyzstan (1991–1994).svg|желек2_2=Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg}} [[Файл:Askar Akayev.jpg|thumb]] '''Акаев Аскар Акаевич''' (10-ноябрь 1944-жылы, Чуй облусунун Кемин районундагы [[Кызыл-Байрак, Кемин району|Кызыл-Байрак]] айылы) — кыргыз мамлекеттик жана саясат ишмери, илимпоз. 1990-жылдын 27-октябрынан 1991-жылдын 31-августуна чейин Кыргыз ССРинин президенти. 1991-жылдын 31-августунан 2005-жылдын 11-апрелине чейин Кыргыз Республикасынын президенти<ref name=":0">[https://centrasia.org/person2.php?st=1013870406#gsc.tab=0 Centrasia. АКАЕВ Аскар Акаевич]</ref>. Нью-Йорк Илимий Академиянын мүчөсү (1992)<ref name=":0" />. Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинин профессору, физика-математика илимдеринин доктору, ядролук физик. 1989-жылдан 1990-жылга чейин Кыргыз ССРинин Илимдер академиясынын президенти. 2006-жылдын май айынан бери Орусия Илимдер академиясынын чет элдик мүчөсү. Орусия Федерациясынын эмгек сиңирген илимпозу (2025). 2005-жылдын 24-мартындагы [[:ru:Тюльпановая_революция|Жоогазын төңкөрүлүшүнөн]] кийин чет өлкөгө чыгып кеткен. == Өмүр баяны == === Балалык чагы жана илимий жолу === 1944-жылы Жетинин айынын (ноябрдын) 10унда мурдагы Кыргыз ССРинин Кемин өрөөнүндөгү Кызыл-Байрак айылында (азыркы Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Кемин районунун Кызыл-Байрак айылында) колхозчунун уй бүлөөсүндө туулган. Уруусу — [[сарыбагыш]]<ref>[https://www.stanradar.com/bio/full/15-akaev-askar-akaevich.html Stan Radar. Досье политиков и общественных деятелей, живущих в странах Центральной Азии, либо связанных с регионом. Аскар Акаевич Акаев]</ref>. 1961-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктаган. Мектептен кийин Фрунземаш автомобиль чогултуу заводунда механик болуп иштей баштаган жана Фрунзе политехникалык институтунун механика факультетине тапшырып, бир жылдан аз убакыт сырттан окуган<ref name=":1">[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B5%D0%B2,_%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%80 Лентапедия. Акаев Аскар]</ref>. [[Файл:Студенческий_билет_Аскара_Акаева.jpg|left|thumb|Аскар Акаевдин студенттик билети]] 1962-жылы Аскар Акаев Ленинград так механика жана оптика институтуна тапшырып, аны 1967-жылы ЭЭМ боюнча инженер-математик адистиги боюнчан артыкчылык диплому мененаяктаган. Ленинградга орус тили нбилбей келип, окуу аяктаганга чейин орус тилин эң сонун өздөштүргөнү тууралуу маалыматтар бар. 1967–1971-жылдары аспирантурада окуп, 1972-жылы кандидаттык диссертациясын жактаган. 1976-жылы докторантураны бүтүрүп, 1981-жылы Москва инженердик-физикалык институтунда голографиялык системалар боюнча доктордук диссертациясын коргогон. 1972–1988-жылдары Фрунзе политехникалык институтунда ассистенттен кафедра башчысына чейинки жолду өткөн. 1977-жылы Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгынын лауреаты болгон. 1978-жылы (айрым маалыматтарда 1982-жыл) анын демилгеси менен институтта эсептөө техникасы кафедрасы ачылган. 1984-жылы Кыргыз ССР Илимдер академиясынын академиги болуп шайланып, 1987-жылы анын вице-президенти, ал эми 1989-жылы президенти болуп шайланган<ref name=":1" />. === Саясий эмгек жолунун башталышы === [[Файл:Egemen_Archive_Nazarbayev_and_CIS_leaders.jpg|left|thumb|222x222px|Акаев, Нурсултан Назарбаев, Сапармурат Ниязов, Ислам Каримов жана Рахмон Набиев КМШнын жыйынында. 1991-жыл]] [[Файл:Visit_of_Askar_Akaiev,_President_of_Kyrgyzstan,_to_the_EC.jpg|left|thumb|225x225px|1994-жылы Кыргызстандын президенти Аскар Акаевдин Европа Бирлигине болгон сапары]] 1981–1991-жылдары Аскар Акаев СССРдин Коммунистик партиясынын катарында болгон. 1986-жылы Кыргызстан Коммунисттик партиясынын БК мүчөсү болуп шайланып, Илим жана билим берүү бөлүмүн жетектеген. Кийин Кыргыз ССРинин эл депутаты болуп шайланган. 1989-жылдын мартында Ош облусунун Ноокат округунан СССРдин эл депутаты болуп шайланып, Жогорку Советтин Улуттук кеңешинин жана Экономикалык реформа маселелери боюнча комитетинин мүчөсү болгон. Акаев СССР Конституциясынын 6-беренесин жокко чыгарууну жактаганы жана жер жана жеке менчик жөнүндө мыйзамды кабыл алууну колдогону менен белгилүү. Экономикалык реформа комитетинде иштеп жүргөндө ал "Элдик депутат" журналын чыгарууга түздөн-түз катышкан. Бул мезгилде Акаев кесиптеш депутаттары Геннадий Бурбулис, Сергей Шахрай жана келечектеги Орусиянын президенти Борис Ельцин, ошондой эле экономисттер Олег Богомолов жана Павел Бунич менен тыгыз байланышта болгон. Ошондой эле академик Андрей Сахаровдун аймактар аралык тобунда иштеген. Акаев Сахаровдун "Европа жана Азия Республикаларынын Биримдиги үчүн Конституция" долбоорун колдогон бир нече депутаттардын бири болгон. == Аскар Акаев жана үй-бүлөсү == Жетинин айынын (ноябрь) 10 1944-жылы Кыргыз ССРинин Кемин өрөөнүндөгү Кызыл-Байрак айылындагы колхозниктин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Улуту боюнча кыргыз (атасы - кыргыз, апасы - Улуу Жузундан чыккан казак, Казакстандын президентинин, Нурсултан Абишевич Назарбаевдин кыйыр тууганы - бабасы боюнча эжеси). Беш биртуугандын ичинде Аскар эң кенжеси болгон. Акаевдин үй-бүлөсү сарыбагыш уруусунан чыгат. Аскар Акаевдин аялы, Майрам, балалык жана энеликти колдогон, "Мээрим" аттуу, Эл аралык кайыр-садагага арналган фондтун, "SOS - Кыргызстандын бала айылдары" аттуу Эл аралык фондунун, Кыргызстандагы ЮНЕСКО мектеп жана клубтардын Ассоциациянын президенттин орун басары болуп иштеген. Аскар Акаевдин улуу уулу, Айдар, Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаевдин кичүү кызына, Алияга, үйлөнгөн бирок кийин ажырашкан (1999-2001). АКШыдагы Мэпиленд Университетинде окуган. 2005-жылы Жалган куран айынында парламентке шайлоосунда биринчи турунан өттү. Акаевдин улуу кызы, Бермет, бир канча жыл Швецарияда жашап жүргөн. Ал жакта БУУ (ООН) түзүлүшүндө, Европа үчүн Үнөм (Экономика) комиссиясында, иштеп жүргөн. Акыркы жылдарында апасынын кайрымдуулук акцияларында катышып жүргөн. Акаевдин кичүү кызы, Саадат, АКШыда университетти бүтүргөн. Акаевдин кичүү баласы, Илим, 2007-жылы АКШыдгы Жорж Вашингтон атындагы Университетин бүтүрүп, "Каржы" кесиби боюнча бакалавр наамына ээ болду. Окууну бүтүргөндөн кийин Мөскөө калаасына көчтү. Башында "ЕЭС России" Орусыя Акционердик Коомунда иштеп, кийинчерек Лукойл компаниясына өтүп кетти. == Эмгектери == * Когерентные оптические вычислительные машины (автордошуп, Ленинград, 1977), * Оптические методы обработки информации (автордошуп, М., 1983); * Голографиялык эс тутум (англисче, автордошуп), АКШ, 1997 (Holographic Memory. New York, NY: Allerton Press, 1997); * Избранные лекции по оптическим компьютерам" (автордошуп), Бишкек, 1996; * Рельефография (автордошуп), Бишкек, 1996. * Переходная экономика глазами физика (математическая модель переходной экономики). Бишкек: Учкун, 2000; * Думая о будущем с оптимизмом: Размышления о внешней политике и мироустройстве. М.: Международные отношения, 2004. * Современный финансово-экономический кризис в свете теории инновационно-технологического развития экономики и управления [[инновационный процесс|инновационным процессом]] // [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=215&Itemid=1 Системный мониторинг. Глобальное и региональное развитие]. М.: [[УРСС]], 2009. ISBN 978-5-397-00917-1. С. 141—162. * О новой методологии долгосрочного циклического прогнозирования динамики развития мировой системы и России // [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=228&Itemid=1 Прогноз и моделирование кризисов и мировой динамики] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120154933/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=228&Itemid=1 |date=2012-11-20 }}. — М.: ЛИБРОКОМ, 2009. С. 5-69 (В.А. Садовничий менен автордошуп). * [http://www.escholarship.org/uc/item/7qk9z9kz Log-Periodic Oscillation Analysis Forecasts the Burst of the “Gold Bubble” in April – June 2011 // Structure and Dynamics 4/3 (2010): 1-11] (А.А. Фомин, С.В. Цирель, А.В. Коротаев менен автордошуп). * [["Кыргыз мамлекеттүүлүгү жана "Манас" элдик эпосу"]] * [https://www.academia.edu/31700660/Technological_development_and_protest_waves_Arab_spring_as_a_trigger_of_the_global_phase_transition_Technological_Forecasting_and_Social_Change_116_2017_316_321 Technological development and protest waves: Arab spring as a trigger of the global phase transition // Technological Forecasting & Social Change 116 (2017): 316–321]. == Булактар == * У. А. Асанов, А. З. Жуманазарова, Т. Чоротегин. Кыргызская наука в лицах: Краткий исторический и био- библиографический свод / Ответственный редактор У. А. Асанов. – Бишкек: Центр госязыка и энциклопедии. 2002. – 544 барак, ill., map. (ISBN 5-89750-142-4) == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * http://www.azattyk.org/content/kyrgyzstan_politics_askar_akaev_interview/27099393.html#hash=relatedInfoContainer * "Азаттык" үналгысына маек - http://www.azattyk.kg/content/kyrgyzstan_first_president_askar_akaev_interview/24300966.html * "Азаттык" үналгысына маек - http://www.azattyk.kg/content/askar_akaev_exclusive_interview_to_azattyk_on_24-april-2005_part_one/1237779.html <br> {{Кыргызстандын президенттери}} {{Кыргызстандын премьер-министрлери}} [[Категория:Физиктер‎]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргызстандын президенттери]] [[Категория:Туулгандар 1944-жылы]] [[Категория:2005-жыл]] [[Категория:1990-жыл]] [[Категория:Кыргызстандын саясатчылары‎]] [[Категория:Таажы-2012]] [[Категория:Академиктер]] [[Категория:Саясатчылар]] [[Категория:Президенттер]] [[Категория:Мамлекет башчылары]] [[Категория:КПСС]] 3whxhi1kc7hae9106eiughmqz86owi8 0 16096 651338 532626 2026-08-18T19:16:03Z ~2026-45274-18 48714 /* Кошумча */ 651338 wikitext text/x-wiki '''Абдыкерим Сатук буурахан''', '''Сатук Карахан''' (886, же 901 - 955) – [[Караханийлер мамлекети|Караханийлер мамлекетинин]] негиздөөчүсү, [[Орто Азия|Орто Азиядагы]] [[Түрк тилдүү элдер|түрк элдеринен]] чыккан алгачкы мусулман падыша. == Өмүр жолу == === Улуту === Бул династиянын «Караханий» деген аталышы хандарынын «карахан», «карахакан» сыяктуу титулдарынан улам В.В.Григорьев деген орусиялык чыгыштаанучу тарабынан кийин эле жармаштырылган. Караханийлер түрк элдеринин ичинен кайсынысынан келип чыккандыгы боюнча маселеде болсо, тарыхчылар ар кандай пикирлерди айтышат. Айрымдары караханийлердин [[Йагмалар|йагмалардан]] келип чыккандыгын айтса, экинчилери [[Карлуктар|карлуктардан]] деп, үчүнчүлөрү [[Уйгурлар|уйгурлардан]] пайда болгон дешет. Кээ бирилер караханийлердин эч бир урууга таандык болбостон, эски көктүрк кагандарынын түз урпактары болгондугун белгилешет. В.В. Бартольд йагмалардан же чигилдерден караханийлер келип чыккандыгын болжолдосо, ал эми кыргыз тарыхчыларынан [[Жамгырчинов, Бегимаалы|Б.Жамгырчинов]], С.Табышалиев, [[Караев, Өмүркул|Ө. Караев]], З.Эралиев, [[Тынчтыкбек Чоротегин|Т.Чоротегин]], Т. Акеров жана башкалар караханийлердин [[Чигилдер|чигилдерден]] келип чыккандыгын бир катар изилдөөлөрүндө аныктай алышкан. Чигил уруусу кийин кыргыз элинин [[Бугу (уруу)|бугу уруусуна]] айланган деген пикирлер бар. === Жаштыгы === 13-14-кылымдарда жашаган тарыхчы [[Жамал Карши|Жамал Каршинин]] калтырган кабарларына таянсак, караханийлердин биринчи башкаруучусу [[Билге Күл кадырхан]] болгон. Ал 9-кылымдын ортосунда башкаруучу болуп, кийин бийлик анын эки уулуна: Базир менен Огулжакка мурасталган. Тарыхчылар [[Базыр арсланхан|Базыр арсланхандын]] башкаруучу катары Баласагунда тургандыгын, ал эми Огулжак анын атынан алгач Тараз аймагын, ал эми 893-жылдагы согуштан кийин Кашкар аймагын башкаргандыгын болжолдошот. Ошону менен катар эле Базыр арсланхан өлгөндөн кийин, анын Сатук деген 7 жашар уулу кийин [[Огулжак кадырхан|Огулжак кадырхандын]] камкордугуна өткөндүгү айтылат. Тарыхчы [[Караев, Өмүркул|Ө.Караевдин]] пикири боюнча, Сатук 9-кылымдын аяк ченинде же 10-кылымдын башталышында төрөлгөн<ref>Караев Ө. История Караханидского каганата (X – начало XIII в.). – Фрунзе, 1983.</ref>. 893-жылы жазында [[Саманийлер мамлекети|саманийлердин]] эмири [[Исмаил Самани|Исмаил ибни Ахмад]] чыгышындагы түрк элдеринен [[Тараз]] аймагын тартып алгандагы согушта караханийлер көп жабыр тартышкандыгы маалым. Балким, Базир арсланхандын өлүмү да, караханийлердин Кашкарга сүрүлүшү да ушуга байланыштуу болуп, ушул убакта бийлик Огулжак кадырханга өткөндүр. Андай болсо, Базир уулу Сатуктун ушул убакта 7 жашка чыгып калгандыгын болжолдосок болот. ==== Мусулманчылыкты кабыл кылуусу ==== «Тазкира-и бугра хан» деген Сатук буурахан жөнүндөгү дастанда ал 12 жашка келгенде [[Абунаср Самани]] аттуу адамга жолугуп, андан ислам дини тууралуу үйрөнгөндүгү жана мусулман болууну чечкендиги кеңири баяндалат. Алтургай, [[Мухаммед пайгамбар|пайгамбар (САВ)]] миражда өзүнөн кийин 333 жылдан кийин Түркстанга исламды жая турган Сатукту көргөн деп айтылып, кийин ал жөнүндөгү малыматтарды Абунаср Самани китептерден үйрөнүп, Сатукту издеп жөнөгөндүгү сыяктуу көркөмдөлгөн баян жазылган<ref>Robert Shaw. A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kashghar and Tarkand). Calcutta, 1878</ref>. Ал эми [[Чокан Валиханов|Ш. Уалиханов]] жазып кеткен уламыштар боюнча, Абунасрдын түшүнө Мухаммед пайгамбар (САВ) эки жолу кирген жана эки түштүн ортосундагы аралык алты жылга созулган. Экинчисинде Сатук буураханды издөө үчүн Түркстанга барууга буйрук берилген<ref>Валиханов Ч.Ч. Собрание соцчинений в пяти томах. Том 4. – Алма-Ата, 1985.</ref>. Жамал Каршинин жазганына таянып, тарыхчылар Абунасрдын коңшу [[Саманийлер мамлекети|Саманий мамлекетинин]] качкын эмирзаадаларынан болгондугун айтып келишет. Эгерде башка өңүттөн карай турган болсок, Сатук менен саманий эмирзаадасынын жолугуусу саясий себептин чегинде гана, Сатук бийликке келгенде гана ишке ашуусу мүмкүн эле. Бирок, Сатуктун дин алмаштыруусуна себеп болгон адам – бул руханий насааттары менен таанылган, илим-билим тармагында ишмердүүлүк кылган башка Абунаср болгон болушу керек. Ал анын бала чагында жолуккан мугалимдеринен же башка насаатчыларынан болгондур. Тарыхтан издей турган болсок, атактуу Чыгыш окумуштуусу, философ, математик, музыка теоретиги жана Отрар китепканасынын негиздөөчүсү [[Абу Наср ал-Фараби|Абунаср ибн Мухаммед аль-Фараби]] караханийлерге жакын Фараб аймагында 870-жылдары төрөлүп, 10-кылымдын башында ал илим-билим издеп, Араб халифалыгынын шаарларына кетип калган. Ал Орто Азиядан кеткенге чейин, Самарканд, Бухара, Шаш сыяктуу шаарлардын катарында [[Баласагун]], [[Кашкар]] шаарларына да келген болушу мүмкүн. Ошондой эле, 9-кылымдын аягында көп элдерди кыдырып жүрүп, түрк элдерине да кыска убакытта дин жайып кеткен [[Аль-Халлаж|Шейх Хусейн ибни Мансур аль-Халлаждын]] да бул жерде таасири болгон болушу мүмкүн. Түрк элдеринин айрым уруулары мусулман болгондон кийин, өз санжырасын Шейх Мансурга алып барып такашкандыгы маалым<ref>Мокеев А. Кыргызы на Алтае и на Тянь-Шане. – Бишкек, 2010</ref>. Балким, Сатуктун мусулманчылыкка өтүүсүнө жогоруда айтылган эки инсандан калган шакирттердин бири таасир эткендигин болжолдоо чындыкка жакын. Тарыхта булар түрк элдерин мусулманчылыкка кызыктырууда гана роль ойногондугу, ал эми түрк элдеринин туура шариятты өздөштүрүүсүнө Саманий мамлекетиндеги [[Ханафий мазхабы|ханафий мазхабын]] тутунган факихтер себеп болушкандыгы маалым. === Бийликке келүү === "Сатук бугра-хан" жөнүндөгү дастанда да, [[Ибн ал-Асир|Ибн Аль-Асир]], [[Абдулгаффар Алмаи]], [[Жамал Карши]] сыяктуу байыркы авторлордун эмгектеринде да караханий башкаруучуларынын ичинен Сатук буурахандын алгачкы мусулман падыша болгондугу кабарланат. Тарыхта Сатуктун хантактыга олтурушу да оңойго турган эмес. Ал бийликке каршы көтөрүлүш кылып, өгөй атасы менен куралдуу кагылышууга аргасыз болгондугу айтылат. Огулжак кадырхан айрым булактарда «Харун» же «Дарун буграхан» деп, айрымдарында Исен хан деп да эскерилгенин эске алсак, Сатук өзүнүн өгөй атасы менен эмес, андан кийинки бийликке келген башка хан менен күрөшкөндүгүн да болжолдосок болот. Абдыкерим Сатук буурахандын бийликке келишин айрым тарыхчылар 932-жылга, айрымдары болсо 942-жылга туура келтиришет. Ал жөнүндөгү дастанда баяндалгандай, Сатук 600дөй мусулман жоокерин топтоп, ал эми хансарайдан 400дөй жоокерди өзү менен кошо ээрчитип кеткен. Салгылаш ишке ашкан биринчи күнү эки тараптан тең көп жоготуулар болуп, жалпы 500дөй адам курман болду. Экинчи күнү Сатукту колдоо үчүн сырттан келген аскерлердин көбөйүп бара жаткандыгын көрүп, хансаайдагы айрым аскердик бөлүктөр да Сатук тараптка өтүп кете башташкан. Ошентип Сатуктун кошууну 6000ге, андан кийин 12 000ге көбөйүп кете берген. Ошентип, натыйжада, борбор калаа Сатуктун колуна өтүп, ал өзүн мамлекеттин башчысы катары «буграхан» деп жарыялаган. Анын кол астында 20 000дей аскери болгон<ref>İsa Özkan. Abdülkerim Satuk Buğra Han Destani. Ankara, Türkbilig Yayınları, 2013.</ref>. Сатук буурахандын жеңишинен кийин перс элдери менен түрк элдеринин [[Ислам|ислам дининин]] ичинде бир ынтымакка биригүүсү күчөй баштаган. Бири-бирин кемсинткен ушак айдыңдар жоюлуп, бири-бирин жакындата турган сөздөр, чыгармалар көбөйө баштаган. Сыягы, ошондо саманийлерге түшүнүктүү болушу үчүн караханийлердин түпкү теги легендарлуу Афрасиабга барып такала тургандыгы жөнүндө идеалогия пайда болгон. Анткени фарсы элдеринин мифологиясында алар өздөрүн – ирандыктар деп, ал эми түрк элдерин – турандыктар деп, турандыктардын Афрасиабдан тарагандыгы айтылып келген. Ал эми араб окумуштуулары санжыра китептеринде [[Нух пайгамбар|Нух пайгамбардын]] уулу Яфаттын бир уулу Түрк деп, андан түрк элдери тарай тургандыгын жаза башташкан. Тарыхты карай турган болсок, бардык кыйынчылыктарга карабастан, Абдыкерим Сатук буурахан [[Орто Азия|Орто Азиядагы]] түрк элдеринин алгачкы мусулман падышасы боло алганын көрсөк болот. Ал түрк элдерин теңирчиликтен, шаманчылыктан мусулманчылыкка өткөрө алган жана [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] аймагында ислам дининин жайылуусуна башкы себепчи болгон. === Саманийлер менен болгон мамилеси === Тарыхый булактарда саманий эмирзаадаларынын бири Караханий мамлектине качкандыгын ырастаган маалыматтар да бар. 907-жылы өлгөн [[Исмаил Самани|Исмаил Саманинин]] уулу Абунаср Ахмад Саманинин 914-жылы шейит кетишинен кийин, коңшу саманий тактысына 8 жашар уулу Наср олтуруп, бийликти вазир Абуабдуллах Жайхани көзөмөлдөй баштаган. Көп өтпөй эле, Насрдын чоң атасынын бир тууганы Исхак ибни Ахмад бийлик талашып, өзүнүн эки уулу менен бирге ийгиликсиз көтөрүлүш уюштурушан. Исхактын эки уулу: Абусалих Мансур менен Ильяс болгон. Көтөрүлүш бастырылган соң, Исхак колго түшүп, уулу Ильяс [[Баргана|Ферганага]] качкан. Кийин Ильяс түрк элдеринен 30 миң атчан жоокер топтоп, 2 жолу ийгилкисиз көтөрүлүш жасап көргөн. Экинчи жеңилгенинде Кашкарга качып, ал жакта Туган-тегин деген дыйканга күйөө бала болуп, жашап калган. Арадан дагы убакыт өткөндөн кийин Ильяс [[Букар|Бухарага]] чакыртылып, [[II Наср Самани|II Наср Саманинин]] ырайымына татыган жана туугандар бири-бири менен жарашышкан. Бул окуялар 12-13-кылымдарда жашаган мусулман тарыхчысы Ибн аль-Асирдин эмгегинде жазылуу<ref>Ибн аль-Асир. Ал-Камил фи-т-таварих (Полный свод истории) / Перевод Б.Г. Булгакова. – Ташкент, 2006.</ref>. Демек, түрк элдеринин оозеки чыгармачылыгында «[[Абунаср Самани]]» деген образдын калыптанышына дал ушул Ильяс ибни Исхак деген эмирзааданын да келип-кетиши таасир эткен. Ильяс Саманини кабыл алган Туган-тегин жөнүндө айта турган болсок, караханийлерде «тегин» деген сөз «ханзаада», «хан тукуму» дегенди титулду түшүндүрүп, ал эми «тоган» деген сөз титулдарга жалгануучу сөз катары каралган. Балким, Ильясдын мусулман экендигин эске алып, аны Сатук тегин кабыл алган болушу да мүмкүн. Артышта Караханийлердин алгачкы мечитинин курулушу да ушул мезгилде ишке ашса керек. «II Наср» деген ат менен тарыхта калган ушул эле саманий эмири башкарган тушта, Табаристан аймагын Хасан ал-Утруш башында турган шиий зейдия сектасындагыларга тартып алышкан эле. 921-жылы алар Лайла ибни ан-Нуман ад-Дайламинин жетекчилигинде Хорасанды тартып алышканда, аларды саманийлерге кызмат кылган [[Симжур ад-Давати]] баштаган түрк жоокерлери жеңип алышкан. [[Ибн ал-Асир|Ибн аль-Асирдин]] жазганына карасак, ошол беттешүүдө Бугра атту жоокер Лайланы туткундап, өлүм жазасына тарткан<ref>Ибн аль-Асир. Ал-Камил фи-т-таварих (Полный свод истории) / Перевод Б.Г. Булгакова. – Ташкент, 2006.</ref>. Бул Бугра – катардагы эле жоокердин ысмыбы же сөз Сатук буграхан жөнүндө болуп жатабы – азырынча белгисиз. === Өлүмү === Абдыкерим Сатук буурахан он жылдын тегерегинде бийлик кылган учурунда бир канча аймактарга жортуул уюштурган. Буграхандын акыркы жортуулу [[Турпан ойдуңу|Турпанга]] уюштурулуп, андан кайткан соң, оорудан улам көз жумган жана сөөгү [[Кашкар|Кашкарга]] жакын болгон [[Артыш|Артышка]] коюлган. Ал 954 же 955-жылы дүйнөдөн өткөн. Анын акыркы керээзи анын жан жолдошу болгон Абулфаттах Буграмга айтылган, ал эми Абулфаттах – бул [[Абунаср Самани|Абунаср Саманинин]] уулу болгон деп айтылат. Акыркы сөздөрүндө Сатук буурахан: [[Файл:Tomb of Sultan Satuq Bughra Khan (crop).jpg|thumb|Сатук Карахандын күмбөзү. Артыш.]] <blockquote>«Менин балдарым кичине боюнча калышты, абдан тарбиялуу кылгыла. Эгер балдарым тарбиясыз калышса, жаман ишке барышса, анда кыямат күнү Кудайдын алдында силерди жакадан аламын. Эй, Абулфаттах. Аллахдан жардам сурагыла, кайраттуу болгула! Оо, Кудайым! Ашык-бечара Сатук бул жалган ааламдан Сенин ыраазылыгыңды кааалап кетти». – деп жан тапшырган. </blockquote>Анын жаназасында 200дөй аалым, 70 000дей диний жана мамлекеттик кызматкерлер, 22 000дей аскер турган деп айтылат<ref>İsa Özkan. Abdülkerim Satuk Buğra Han Destani. Ankara, Türkbilig Yayınları, 2013.</ref>. Сатук хандын [[Муса Байташ арсланхан|Байташ арсланхан (Муса)]] жана Тоңа элик (Сулайман) деген эки уулу болгон. Сатук өлгөндөн кийин бийлик Мусага тийген. == "Абдулкарим Сатук бугра-хан" дастанынын кол жазмасы == Бул дастан тарыхта «Тазкира-и Бугра хан», «Тазкира-и Увайсия», «Абдулкарим Сутук Бугра-хан» сыяктуу аталыштар менен да кол жазма түрүндө сакталганы белгилүү. Анда Сатук буграхандан кийинки анын орун басарлары тууралуу да маалыматтар берилет. Бул дастанды баяндаган 20 кол жазма бар жана алар жалпысынан фарсы жана түрк тилдериндеги 2 версияга бөлүнөт. Алар азыр Орусиянын [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербург шаарында]], Улуу Британиядагы [[Оксфорд|Оксфорддо]], Франциядагы [[Париж|Парижде]], Өзбекстандын [[Ташкен|Ташкент шаарында]], Тажикстандын [[Душанбе|Дүйшөнбү шаарында]], Польшанын [[Вроцлав|Вроцлав шаарында]] жана Кытайдагы [[Шинжаң-Уйгур автоном району|Шинжаңдын]] Кашкар шаарында сакталуу. Оогандык чыгыштаанучу [[Мир Хусайн Шах]] булардан тышкары дагы бир жазманын Чехослованиянын Братислава шаарында бар экендигинен кабар берет. [[Англия|Англиядагы]] Бодлеан китепканасында сакталган фарсыча жазманы [[Казакстан|Казакстандын]] Улуттук китепканасы кийин өткөрүп алышкан, ошондой эле алар бир нече кол жазманын микрофильмдерин да жасап алышкан<ref>Молотова Э.М. «Тазкира-йи Богра-хан» как источник по истории народов Центральной Азии // Известия НАН РК. 2008, №2.</ref>. «Абдулкарим Сатук бугра хан» дастанын жазып калтырган автордун ким болгондугу боюнча азырынча тактала элек талаштар бар. Кээ бир колжазмаларда автор катары Ахмад ибни Саададдин аль-Узгани ан-Намангани, башкача айтканда Өзгөндүк жана Намангандык Ахмад деп көрсөтүлсө, башкаларда Кожо Мухаммад Шариф деп, ал эми үчүнчү вариант катары Мулла Хажи деп көрсөтүлөт. Бул эмгектин эң эски нускасы XV кылымдын аягына таандык деп, Julian Baldick божомолдосо, В.П.Юдин аны XVI кылымда жазылган деп эсептеген. Ал эми Devin DeWeese, А.М. Мугинов сыяктуу илимпоздор мунун XVIII жазылганын айтып, айрым көчүрмөлөрүнүн XIX, XX кылымдарда да жызалганын моюнга алышат. 1778-жылы англиялык Robert Shaw Barkley алгачкы болуп, өз эмгегинде Сатук буурахан жөнүндө эскерген. 1900-жылы франциялык M. F. Grenard жарыялап чыккандан кийин, бул дастан илим чөйрөсүнө кеңири тааныла баштаган. Батышта 1912-жылы J. Marquart, ал эми 1935-жылы Gustaf (Gösta) Rikard Raquette, 1980-жылы Gunnar Jarring өз эмгектеринде Сатук буурахан жөнүндө эскеришкен. 1939-жылы болсо, [[Түркия|Түркияда]] Osman Turan тарабынан «Үлкү» журналында «Абдулкарим Сатук бугра хан» дастанынын котормосу жарыяланаган. Ал эми советтик окумуштуулардан бул тарыхый булакка В.В. Бартольд, Д.И. Тихонов, В.П. Юдин, А.М. Мугинов сыяктуу илимпоздор көңүл бурган [9]. [[Шинжаң-Уйгур автоном району|Шинжаңда]] болсо, 1988-жылы бул дастандын уйгурча тексти «Бугра ханлар тезкиреси» деген аталыш менен жарыяланды<ref>İsa Özkan. Abdülkerim Satuk Buğra Han Destani. Ankara, Türkbilig Yayınları, 2013.</ref>. == Сатук буурахан жана кыргыздар == [[Караханийлер мамлекети|Караханийлер мамлекетинин]] курамында [[Кыргыздар|кыргыздардын]] чакан тобу да болгондугу талашсыз. [[Енисей кыргыздары|Енисейлик кыргыздардын]] бир бөлүгү 10-кылымда [[Уйгурлар|уйгурлардын]] артынан келип, бул жакта туруп калышкандыгы божомолдонот. Бул тыянак ошол доордо жазылган «Худуд уль-аалам» эмгегине, [[Махмуд Кашгари|Махмуд Кашкаринин]] сөздүгүнө жана башка тарыхый булактарга негизделет<ref>Чоротегин Т.К. Этнические ситуации в тюркских регионах Центральной Азии домонгольского времени: По мусульманским ис-точникам IX—XIII вв. – Бишкек, 1995.</ref>. Ошондой эле, караханийлерге караштуу көчмөн уруулар кийин кыргыз элинин кырк уруусунун курамын толукташкан. Мисалы, ичкилик уруулары караханийлердин тушунда мусулмандашса, ал эми караханийлердин башкаруучусу болгон чигилдердин урпактары кыргыздардын бугу уруусу болушу мүмкүн экендиги айтылып келет. Кыргыздардан [[Сагынбай Орозбак уулу|Сагымбай манасчы]] эпостогу Айкожону «Абунасир сааба» деп атап, алтургай [[Айкожо]] менен [[Манас|Манастын]] жолугушуусун да Абунаср менен Сатуктун жолугушуусуна окшоштурганы кызыгуу туудурат<ref>Манас: Кыргыз элинин баатырдык эпосу: 1-китеп. – Бишкек, 1995.</ref>. Демек, Сагымбай манасчы Сатук буурахан жөнүндөгү тарыхый булактардын бирин окуган же окугандардан таасир алып, анын бир үзүмүн «Манас» эпосуна кошкон десек болот. Балким, ал тарыхый булактардан Абдыкерим Сатук буурахан жөнүндөгү дастандан таасирленгендир. Бул дастан тарыхта «Тазкира-и Бугра хан», «Тазкира-и Увайсия», «Абдулкарим Сутук Бугра-хан» сыяктуу аталыштар менен да кол жазма түрүндө сакталганы белгилүү. Буга чейин Манас баатыр менен кимдер гана окшоштурулбады, бирок, 10-кылымдагы Абдыкерим Сатук буура хан менен эч ким окшоштура элек. Мисалы, эпосто Айкожонун жаш Манаска жолугуп, аны мусулман кылганы тарыхтагы Абунаср Самани менен Сатук тегиндин жолугушуна окшошот. Манас баатырдын жети атасынан бири [[Каракан]] болгон деп айтылат. [[Манас эпосу|Эпосто]] Манас баатырдын өз ата-бабаларынын доорундагыдай мамлекетти калыптандырганына ой жүгүртсөк, демек, бул кыргыздардын [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] аймагында [[Караханийлер мамлекети|Караханийлердин]] доорундагыдай күчтүү мамлекетти калыптандырууну кыялданып келишкендигин далилдейт. == Кошумча == * [[Караханийлер мамлекети]] * Эмнеге өзүбүздүн тарыхыбызды дүйнө жүзүнө даңазалай албайбыз же өзүбүздүн тамгаларыбызды колдонбойбуз.Менин оюмча кыргыз тарыхчылары билимсиз же бийликте олтурган атка минерлердин руху жок коркок == Шилтемелер == * Т.Чоротегин. [https://www.azattyk.org/a/karakhanids_era_turkic_culture_and_language/27102943.html Карахандар доору жана Кыргызстан: Эне тилге изги мамиле] * К.Молдожунусов. [http://kghistory.akipress.org/unews/un_post:19632 Абдыкерим Сатук буурахандын өмүр баяны боюнча тактоолор] == Адабият== * Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. * İlk Müslüman Türk Devletleri. Eskişehir, 2013. * İsa Özkan. Abdülkerim Satuk Buğra Han Destani. Ankara, Türkbilig Yayınları, 2013. * Robert Shaw. A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kashghar and Tarkand). Calcutta, 1878. * Валиханов Ч.Ч. Собрание соцчинений в пяти томах. Том 4. – Алма-Ата, 1985. * Ибн аль-Асир. Ал-Камил фи-т-таварих (Полный свод истории) / Перевод Б.Г. Булгакова. – Ташкент, 2006. * Караев Ө. История Караханидского каганата (X – начало XIII в.). – Фрунзе, 1983. * Манас: Кыргыз элинин баатырдык эпосу: 1-китеп. – Бишкек, 1995. * Мокеев А. Кыргызы на Алтае и на Тянь-Шане. – Бишкек, 2010. * Молотова Э.М. «Тазкира-йи Богра-хан» как источник по истории народов Центральной Азии // Известия НАН РК. 2008, №2. * Чоротегин Т.К. Этнические ситуации в тюркских регионах Центральной Азии домонгольского времени: По мусульманским ис-точникам IX—XIII вв. – Бишкек, 1995. == Эскертүүлөр == [[Категория: Кыргызстан]] [[Категория: Тарых]] [[Категория: Илим ]] [[Категория: Инсандар]] riaaerktj9l3glkxl28xe5ipvike17q 0 17494 651353 463488 2026-08-19T01:36:13Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651353 wikitext text/x-wiki {{Адаштырба|Ген}} '''Гендер''' (англ. ''gender'', лат. ''genus'' “жыныс”) — аялдардын жана эркектердин социалдык жүрүм-турумун жана алардын өз ара мамилесин аныктаган [[Коом|коомдо]] маданий жактан шартталган мүнөздөмөлөрдүн комплекси.<ref>https://wsc.kg/kg/genderdik-glossarij/{{Жеткиликсиз шилтеме|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Гендердик глоссарий, "Аялдарды колдоо борбору" коомдук фонду. Зиярат күнү: 17март 2022.</ref> Гендер социалдык процесстерди түшүнүүнүн куралы да болуп саналат. Тагыраагы, социализациянын белгилүү системасы, эмгектин бөлүштүрүлүшү, коомдо кабыл алынган маданий нормалар, ролдор жана стереотиптер аркылуу  түзүлөт. Контекстке жараша, бул жыныска негизделген социалдык структураларды (мисалы, гендердик ролдорду) жана гендердик иденттүүлүктү камтышы мүмкүн.<ref>Udry, J. Richard (November 1994). [https://read.dukeupress.edu/demography/article/31/4/561/170954/The-Nature-of-Gender "The Nature of Gender"] </ref> [[Файл:Heterosexual symbol (bold, red blue).svg|thumb|Гендердик белгилер. Кызыл белги - аял жана Чолпон планетасынын символун, көк белги эркек Марс планетасынын символун билдирет.]] == Түшүнүктүн тарыхы == Гендер – социалдык жыныс. [[Англис тили|Англис тилинде]] [[жыныс]] социалдык (“[[:en:Gender|gender]]”) жана [[Биология|биологиялык]] (“[[:en:Sex|sex]]”) түшүнүктөр менен чектелет. Биринчи жолу бул сөздү америкалык [[сексолог]] {{iw|Джон Мани|Джон Мани|en|John Money}} 1955-жылы [[трансгендер]] жана [[Интерсексуалдуулук|интерсекс]] адамдарды изилдөөгө арналган эмгектеринде биологиялык жыныс менен социалдык ролду терминологиялык жактан айырмалоо үчүн колдонгон. 1960-жылдары анын мааниси сексологияда жана [[Психоанализ|психоанализде]] эркек менен аялдын социалдык ролдорун сүрөттөө үчүн колдонула баштады, {{iw|Алекс Комфорт|Алекс Комфорт|en|Alex Comfort}} (1964) гендердик ролдордун эрте жашта үйрөнүлгөнү жөнүндө жазган. Төрт жылдан кийин {{iw|Роберт Столлер|Роберт Столлер|en|Robert Stoller}} «Жыныс жана гендер» (1968) деген эмгегинде жыныс биологиялык жактан аныкталса, гендердик иденттүүлүк психологиялык жана социалдык таасирлердин продуктусу деп ырастады. Чынында эле, гендердик иденттүүлүк жана биологиялык жыныс окшош болбошу мүмкүн, мисалы, трансгендер адамдардыкындай.<ref>Curthoys, A., 2005, "Gender". Bennett, T. Grossberg, L жана Morris, M. (ред.) ''New Keywords: A Revised Vocabulary of Culture'' ''and Society'', Oxford, Blackwell.</ref> "Гендер" түшүнүгүнүн кеңири таралышы феминисттик кыймылдын жана феминисттик теориянын өнүгүшүнүн аркасында 1970-жылдардын башында гана башталган. Феминисттик теоретиктер жыныстык айырмачылыктарды коомдо «эркек» же «аял» деп эсептелген жүрүм-турум жана сапаттардан бөлүү үчүн аналитикалык категория катары «гендер» түшүнүгүн колдонушкан.<ref>''Pilcher, J. Whelehan, I.'' 56 бет, 50 Key Concepts in Gender Studies (англ.). — Sage, 2004. — <nowiki>ISBN 978-1-4129-3207-3</nowiki>.</ref> “Гендер” (gender) деген термин биринчи жолу 1972-жылы англис лексикасында биологиялык жыныстан (sex) социалдык жынысты айырмалоо үчүн колдонулган, 1995-жылы эл аралык статус алган.<ref>''Ann Oakley'', Sex, Gender and Society. Maurice Temple Smith, 1972. Лондон.</ref> Айрым учурда “гендер” түшүнүгү “жыныс” түшүнүгү менен маанилеш келет деген туура эмес. Маселен, адамдын генетикалык жактан берилген анатомиялык-физиологиялык белгилеринин топтомун билдирген биологиялык жыныстан (англ. sex) айырмаланып, гендер конкреттүү социомаданий контекстте белгилүү бир тарыхый мезгилде калыптанып, убакыт менен мейкиндикке жараша өзгөрүлүп турат. == Гендердик иденттүүлүк жана гендердик ролдор == [[Файл:All_gender_restroom_sign_San_Diego_airport.jpg|thumb|Сан-Диего аэропортундагы гендер-нейтралдуу даараткана белгиси]] === Гендердик иденттүүлүк === Гендердик иденттүүлүк – тигил же бул жыныстын өкүлдөрүнүн жүрүм-туруму жана сапаттары жөнүндөгү социалдык-маданий стереотиптер менен байланышкан, башкача айтканда, эркек, аял же башка категориянын өкүлү катары адамдын өзүн ички кабылдоосу. Гендердик иденттүүлүк, гендердик роль жана сексуалдык ориентация деген терминдерди киргизген, гендердик иденттүүлүк теориясынын негиздөөчүлөрүнүн бири, сексолог Джон Мани гендердик иденттүүлүктү калыптандырууга гендердик коомдук түзүлүштөрдүн таасири жөнүндө теорияларды жарыялаган.<ref>''Ehrhardt, Anke A.'' (2007). "John Money, PhD". The Journal of Sex Research. 44 (3): 223–224.</ref> Бүгүнкү күндө гендердик иденттүүлүктүн калыптанышында кайсы факторлор, биологиялык же социалдык, үстөмдүк кылары тууралуу талаш-тартыштар дагы деле жүрүп келатат.<ref>''Fausto-Sterling, A.'' The problem with sex/gender and nature/nurture // Debating Biology / Bendelow, G., Birke L., Williams, S.. — Routledge, 2005. — <nowiki>ISBN 9781134468133</nowiki></ref> Айрым изилдөөлөрдө биологиялык, тактап айтканда, генетикалык жана гормоналдык факторлор таасир этет десе,<ref>''Birke, L.'' In pursuit of difference: Scientific studies of women and men // The Gender and Science Reader The Gender and Science Reader / ''Lederman, М.,'' ''Bartsch, I.''. — Psychology Press, 2001.</ref> айрымдарында социалдык чөйрө жана тарбия негизги ролду ойнойт деп айтылат.<ref>https://www.mentalhelp.net/sexuality/gender-identity/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170810011521/https://www.mentalhelp.net/articles/factors-influencing-gender-identity/ |date=2017-08-10 }} ''Oswalt, Angela.'' Factors Influencing Gender Identity (англ.). Зиярат күнү 22 март 2022.</ref> Гендердик иденттүүлүк айрым учурда биологиялык жыныс менен дал келбейт. Тагыраагы, биологиялык жынысы гендердик иденттүүлүгү менен дал келген адамдар – цисгендер, ал эми дал келбегендер – трансгендер деп аталат. Биологиялык жынысы менен гендердик иденттүүлүгү дал келбеген адамдарга карата гендердик иденттүүлүгүн өзгөртүүгө жана гендердик шайкештикке жетишүүгө багытталган репаративдик же конверсиялык терапия колдонулуп келген, кээде дагы эле колдонулуп келет. Мындай ыкмалардын эффективдүүлүгү илимий жактан тастыкталган эмес, бул башка нерселер менен катар алардын жактоочулары тарабынан да таанылган.<ref>''Hill, D., Menvielle, E., Sica, K., & Johnson, A.'' An affirmative intervention for families with gender variant children: Parental ratings of child mental health and gender // Journal of Sex & Marital Therapy. — 2010. — № 36. — С. 6—23.</ref> Ошол эле учурда мындай терапия зыяндуу болушу мүмкүн деген далилдер бар, бул атиптик гендердик тажрыйбанын басылышына, уялуу сезиминин күчөшүнө, жакындары менен болгон мамиленин бузулушуна жана суицид аракеттерине алып келет.<ref>''Langer, S.J., and Martin, J.I.'' How dresses can make you mentally ill: Examining gender identity disorder in children // Child and Adolescent Social Work Journal. — 2004. — Т. 21, № 1. — С. 5—23.</ref> === Гендердик ролдор === [[Файл:Kurmanjan4.JPG|thumb|Курманжан датка, гендердик нормалардын өзгөргүчтүгүнүн тарыхый мисалы. Солдо уулу Асанбек жана оңдо кызматчысы менен.]] Гендердик ролдор – адамдын жынысына таандык болгон жүрүм-турумдун кандай түрлөрү алгылыктуу, ылайыктуу же жагымдуу деп эсептелерин аныктоочу социалдык нормалардын жыйындысы. Гендердик ролдор ар түрдүү жаш куракта жана социалдык топтордо өзгөчөлөнөт жана убакыттын өтүшү менен өзгөрүүгө дуушар болот. Эркектик жана аялдык идеялар өз ара өзгөчөлүктүү деп саналат, айрым коомдордо жүрүм-турум: пассивдүүлүк – аялдардын, ал эми активдүүлүк – эркектердин ролу катары берилет. Гендердик ролдор адамдын жүрүм-турумуна кеңири таасир этет, анын ичинде адамдын тандаган кийимине же кесибине, жеке мамилелерине ж.б. таасир этет. Гендердик ролдор, адатта, маскулиндик жана феминдик концепцияларына негизделген. Гендерге байланыштуу кээ бир күтүүлөр ар кайсы маданияттарда олуттуу түрдө өзгөчөлөнүшү мүмкүн, ал эми кээ бирөөлөрү көпчүлүк маданияттарда жалпы болушу мүмкүн. Гендердик ролго байланыштуу жүрүм-турум жагындагы көрсөтмө эмгекти эркектердики жана аялдардыкы деп жыныстык жактан бөлүштүрүүдө өзгөчө ачык-айкын көрүнөт. Мисалы, салттуу маданияттар аялдарга '''–''' үйдүн туткасы, балдарды табиялоочу, эркектерге болсо '''–''' багуучу жана коргоочу, үй-бүлө башчысы деген ролдорду ыйгарат. 21-кылымда жаңы үй-бүлө структуралары, билим берүү, массалык маалымат каражаттары жана башка көптөгөн факторлордон улам гендердик ролдордо чоң өзгөрүүлөр болду. Үй-бүлөнүн структуралары өзгөрүп, жалгыз бой эне же жалгыз ата үй чарбаларынын саны өсүүдө. [[Батыш Европалык Союз (1955)|Батыш Европада]] жана [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]да жалгыз бой аталуу үй-бүлөлөр толук эмес үй-бүлөлөрдүн жалпы санынын 10-15%ын түзөт.<ref name=":0">''Шевченко И.'' 2014. Одинокие отцы в России: повседневные практики и проблемы. https://cyberleninka.ru/article/n/odinokie-ottsy-v-rossii-povsednevnye-praktiki-i-problemy-1/viewer (орус.) Зиярат күнү: 17 март 2022.</ref> Кыргызстанда жалгыз бой аталардын так санын айтуу мүмкүн эмес. Россияда болсо “Аталар жана балдар” укук коргоо коомунун маалыматы боюнча, 150 толук эмес үй-бүлөнүн бирөө гана атасынын колунда.<ref name=":0" /> [[Улуу Британия|Улуу Британияда]] 5 жашка чейинки балдардын аталарынын арасында аталардын бала кароо убактысы 1970-жылдардын орто ченинде күнүнө 15 мүнөттөн 1999-жылы болжол менен эки саатка чейин көбөйгөн. Аталардын балдарына байланышкан иш-чараларга катышуусу күнүнө болжол менен 15 мүнөттөн 50 мүнөткө чейин өскөн. Баланы багуу боюнча аталардын үлүшү 1961-жылдагы 12%дан, 1999-жылы үчтөн бирине чейин көбөйдү. Бул тенденциялар бүгүнкү күндө аталар балдары менен болгон эмоционалдык мамилесинин сапатына артыкчылык берип, камкор жана тарбиялоочу ролду көбүрөөк аткарышат деген түшүнүккө дал келет.<ref>''Henz, Ursula,'' 2019. ''Father's involveent with their children: recent trends and class differences.'' Demographic Research, бет 865-896. https://www.demographic-research.org/volumes/vol40/30/40-30.pdf Зиярат күнү 17 март2022.</ref> Кыргызстанда дагы бала багуу боюнча өргүүнү баланын атасы да толук же бөлүп-бөлүп пайдаланышы мүмкүн.<ref>http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/1505/330?cl=ky-kg&mode=tekst Кыргыз Республикасынын эмгек кодексинин 137-беренесине ылайык Бала багуу боюнча өргүүнү баланын атасы, чоң энеси, чоң атасы, башка тууганы же баланы иш жүзүндө багып жаткан камкорчусу да толук же бөлүп-бөлүп пайдаланылышы мүмкүн. Үчтүн айы 2022 редакциясы. Зиярат күнү жалган курандын 22, 2022.</ref> Мындан тышкары [[Миграция|миграциялык]] процесстер дагы Кыргызстандагы үй-бүлөлүк ролдорду өзгөртүүдө. Аялдар «ишенимдүү болуп эсептелинип, көбүрөөк акча которгону үчүн» күйөөсү балдар менен үйдө калып, аял миграцияга барышы керек деген чечим кабыл алынат.<ref>''Сьюзан Тиме,'' «Жизнь во время миграции: Как кыргызские женщины сочетают различные роли, живя на несколько домов», Гендер, технологии и развитие, 12(3). 2008, (орус.), бет 325-345.</ref> 2014-жылы аял-мигранттардын 48%ы жалгыз кетишкен, ал аялдардын 82%ынын күйөөлөрү Кыргызстанда калып үй чарбасын улантышкан.<ref>Женщины и дети из Кыргызстана вовлечённые в миграцию, 2016 №675 Антуан Бернар (ред.), https://www.fidh.org/IMG/pdf/rapport_kyrgyzstan_ru-web.pdf</ref> === Гендердик социализация === Гендердик социализация процессинде аялдар менен эркектер жүрүм-турум, мамиле, нормалар жана баалуулуктардын адат болуп көнүмүшкө айланган моделдерин, ошондой эле гендердик стереотиптерди өздөштүрүшөт. Бул процесс адам төрөлгөндө башталып, өмүр бою ар кандай формада уланат. Социализация процессинде, биринчиден, эркектин жана аялдын коом тарабынан кабылданган жүрүм-турум моделдери, нормалары, баалуулуктары жана гендердик стереотиптер өздөштүрүлөт. Экинчиден, аталгандардын аткарылышы коом тарабынан көзөмөлдөнөт. Бул процессте эки тарап өз ара аракетте болот: социализация процесси багытталган индивид, айрым адамдар же адамдардын тобу социализациянын объектиси, ал эми социализация процессин жүзөгө ашырган тарап социализациянын субъектиси деп аталат. {{iw|Кэрол Джиллиган|Кэрол Джиллиган|en|Carol Gilligan}} өзүнүн гендердик жана адеп-ахлактык өнүгүү теориясында кыздар менен балдардын адеп-ахлактык өнүгүүсүн салыштырган. Ал балдар адилеттүүлүк көз карашка (justice perspective) ээ, башкача айтканда, туура жана туура эмести аныктоо үчүн расмий эрежелерге таянышат деп ырастады. Кыздар, тескерисинче, бир жагдайды териштиргенде кам көрүү жана жоопкерчиликтүү көз карашка (responsibility perspective) ээ. Гиллиган ошондой эле өзүн-өзү баалоодо гендердик таасирди изилдеген. Ал аялдардын социалдашуусу кыздардын чоңойгон сайын өзүн-өзү баалоо сезиминин төмөндөшүнүн себеби деп ырастады. Өспүрүм куракта дагы айланадагы авторитеттүү фигуралардын бардыгы эркектер болгондугу үчүн кыздар өз күчүн калыбына келтирүүдө кыйынчылыктар менен беттешет.<ref>''Carol Gilligan,'' In a Different Voice: Psychological Theory and Women's Development, 1982. https://www.researchgate.net/publication/275714106_In_A_Different_Voice_Psychological_Theory_and_Women's_Development Зиярат күнү: жалган курандын 17, 2022.</ref> Гендердик социализациянын негизги агенттери болуп үй-бүлө, балдарды тарбиялоо жана билим берүү мекемелери (балдар бакчасы, [[мектеп]], [[Жогорку окуу жайы|ЖОЖ]]дор ж.б), [[Массалык маалымат каражаттары|ММК]], диний мекемелер ж.б эсептелет. === Гендердик стереотиптер === [[Файл:Chess mk for women bishkek.jpg|thumb|Айжан Алымбаева шахматты аялдар арасында жайылтуу максатында шахмат боюнча мастер-класс өткөрүүдө.]] Гендердик [[Стереотип|стереотиптер]] – бул аялдар менен эркектер ээ болгон, ээ болууга же аткарууга тийиш деп эсептелген мүнөздөмөлөр жана ролдор жөнүндө жалпыланган көз караш же алдын ала түшүнүк.<ref>OHCHR Gender stereotypes and Stereotyping and women’s rights (2014). <nowiki>https://www.ohchr.org/Documents/Issues/Women/WRGS/OnePagers/Gender_stereotyping.pdf</nowiki> Зиярат күнү: жалган курандын 17, 2022.</ref> [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]]нун [[Адам укуктары]] боюнча кеӊеши "Гендердик стереотиптер адам укуктарын бузат” деп билдирген. Гендердик стереотиптер, аялдардын жана эркектердин жеке жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрүүгө, кесиптик карьерасына умтулууга жана/же жашоосу жөнүндө чечим кабыл алууга мүмкүнчүлүктөрүн чектегенде зыяндуу болуп саналат. Стереотиптер негативдүү (мис., “аялдар иррационалдуу”) же позитивдүү (мис., “аялдар боорукер”) болобу, зыяндуу жана теңсиздиктин уланышына себепкер болушат. Мисалы, аялдар камкор деген салттуу көз карашы балага кам көрүү милдеттери көбүнчө аялдарга жүктөлөрүн билдирет жана алардын башка тармактарга жолун чектейт. Гендердик стереотиптер коомдо өтө кеңири таралган жана аларды байкоо кээде кыйынга турат. Мунун себептеринин бири мээге айланасын стереотиптештирип ойлонуу оңой болгондугунда болушу мүмкүн (эвристика). [[Мээ|Мээнин]] чектелген кабылдоо жана эс-тутум системасы бар, ошондуктан ал маалыматты натыйжалуурак иштетүүгө мүмкүндүк берген азыраак жана жөнөкөй бирдиктерге бөлөт.<ref>''Martin, Carol Lynn; Halverson Jr., Charles F.'' (1981). "A schematic processing model of sex typing and stereotyping in children". Child Development. 52 (4): 1119–1134. https://www.researchgate.net/publication/14723826_The_Development_of_Sex_Typing_in_Middle_Childhood Зиярат күнү: жалган курандын 22, 2022.</ref> Гендердик [[Стереотип|стереотиптер]] эрте жашта таасир эте баштайт. Бир изилдөөдө гендердик стереотиптердин балдардын математикалык жөндөмүнө тийгизген таасири текшерилген. Алты жаштан он жашка чейинки америкалык балдардын бул изилдөөсүндө, балдар экинчи класста эле математика «эркек балдардын предмети» деген гендердик стереотипти көрсөтүшкөнү аныкталган. Бул математикалык жетишкендиктердеги байкаларлык айырмачылыктар бар куракка чейин эле кыздарда математикалык мүмкүнчүлүктөрүнө болгон ишенимге таасир эткенин көрсөтүшү мүмкүн.<ref>''Dario Cvencek, Andrew N. Meltzoff, and Anthony G. Greenwald.'' Math–Gender Stereotypes in Elementary School Children. // Child Development, 2011, № 3, бет 766–779. https://faculty.washington.edu/agg/pdf/Cvencek&al.ChDevel.2011.pdf Зиярат күнү: жалган курандын 17, 2022.</ref> <ref>Cvencek, D. Meltzoff A.N., Math-Gender Stereotypes in Elementary School Children (2012) // Encyclopedia of diversity in education. Бет 1455-1460. Thousands Oaks, CA. https://ilabs.uw.edu/sites/default/files/Cvencek_Meltzoff_2012.pdf Зиярат күнү: жалган куран айынын 17, 2022.</ref> Ата-энелердин стереотиптери баланын жынысына карата баланын  жөндөмдүүлүктөрү тууралуу ишенимдерине түздөн-түз таасирин тийгизет. Өз кезегинде ата-эненин балага болгон ишеними баланын өзүн-өзү кабылдоосуна түздөн-түз таасирин тийгизет. Ал эми ата-эненин стереотиптери жана баланын өзүн-өзү кабылдоосу баланын иш-аракетине таасирин тийгизет.<ref>''Jacobs, Janis E.'' (1991). "Influence of gender stereotypes on parent and child mathematics attitudes". Journal of Educational Psychology. 83 (4): 518–527. https://www.researchgate.net/publication/226124310_The_Role_of_Parents_and_Teachers_in_the_Development_of_Gender-Related_Math_Attitudes Зиярат күнү: жалган куран айынын 17, 2022.</ref> {| class="wikitable" |+Менеджменттеги гендердик стереотиптер<ref>''Cenek, J.'' Gender stereotypes in organizations. Journal of Education Culture and Society No. 1, 2013. Бет 30-38. // 111 студент-респонденттин башкаруучу аял тууралуу стереотиптери боюнча сурамжылоонун жыйынтыгы. // Изилдөө маалыматтары Women as Managers Scale (L. Peters et al.) анкетасынын жардамы менен алынган. https://www.researchgate.net/publication/307735172_Gender_stereotypes_in_organizations Зиярат күнү: жалган куран айынын 17, 2022.</ref> !Изилдөө чөйрөсү !Аялдар !Эркектер |- |Багыттоо |Мамилелер |Жетишкендиктер |- |Эмоциялар |Туруксуз, көзөмөлү төмөн, эмпатия жогору, токтоо, суук |Туруктуу, жогорку көзөмөл, чектелген эмпатия |- |Чечим кабыл алуу |Чечкинсиздик, чечимдерди кийинкиге калтыруу |Бат |- |Компетенциялары |Компетенттүү эмес |Компеенттүү |- |Инсандар аралык мамилелер |Коомдук кабыл алууну керектейт |Ишенимдүүлүк |- |Социалдык ролдор |Эне, үй кожойкеси |Багуучу |- |Уюштуруучулук жөндөмдөрү |Төмөн, тартипсиз, башаламан |Жогору |- |Жүрүм-турумдун ийкемдүүлүгү |Ийкемсиз |Ийкемдүү, креативдүү |- |Аттрибуциялар |Жетишкендиктер туруксуз, кырдаалга байланыштуу |Жетишкендиктер туруктуу, мүнөзүнө байланыштуу |} == Биологиялык факторлор жана көз караштар == Биологиялык жана анатомиялык факторлордун негизинде жыныстар арасында репродуктивдүү ролдордогу табигый айырмачылыктар бар. Биологиялык айырмачылыктар [[Хромосомалар|хромосомалык]] (аялдарда XX хромосомалары, ал эми эркектерде XY хромосомалары) жана [[Гормон|гормоналдык]] айырмачылыктарды өз ичине камтыйт. Эки жыныста тең эстроген, прогестерон жана тестостерон сыяктуу репродуктивдүү гормондордун бардык класстары бар, бирок ар кандай деңгээлде. Эркектин жыныстык гормону андрогендин ашыкча өндүрүлүшүнө алып келген тубаса бөйрөк үстүндөгү бездин гиперплазиясы бар аялдарга тиешелүү изилдөөлөр бар. Адатта бул аялдар феминдик сырткы келбетке ээ болушат, бирок, статистикалык жактан  караганда бул аялдар салттуу түрдө аялдардын деп таанылган иштерге эркек иштерин артык көрүшөт.<ref>https://phys.org/news/2005-06-gender-differences-predetermined.html ''Beattie-Moss, Melissa'' (Кулжа айынын 9, 2005). "Are gender differences predetermined?". Penn State University. Зиярат күнү жалган куран айынын 17, 2022).</ref> [[Психология]] профессору Шери Беренбаум (Sheri Berenbaum) бул айырмачылыктарды эненин боюнда болгон убакта жатындагы эркектин жыныстык гормондорунун жогорку деңгээли менен түшүндүргөн. Биолог Майкл Ж. Райан (Michael J. Ryan) гендердик иденттүүлүк адамдарга гана тиешелүү түшүнүк деп санаса, Пояни (Poiani) жана Дикксон (Dixson) тек гана адамдарга эмес, жаныбарларга да тиешелүү деп эсептешет.<ref>''Poiani, Aldo'' (2010). Animal homosexuality: a biosocial perspective. A. F. Dixson. New York: Cambridge University Press. бет. 2.</ref> Ал эми психолог Роберт Столлер биологиялык жынысты гендерден айырмалап мындай түшүндүргөн: “Жыныс” деген сөздүн негизги мааниси биологиялык маани болуп саналат. Тагыраагы, бул “жыныс” сөзү эркекти же аялды, же алардын тиешелүү биологиялык органдарын билдирет, алар адамдын аял же эркек экендигин аныктап турат”, – деген ал. == Гендердик изилдөөлөр == Гендердик изилдөөлөр – социалдык трансформацияларды жана коомдо үстөмдүк кылган системаны анализдөө үчүн колдонулган дисциплиналар аралык изилдөөчү практика. Гендердик изилдөөлөр илимий багыт катары феминисттик практиканын ишкердүү өнүгүшүнүн натыйжасы болуп калган. Бул илимий агымдын өнүгүшүндөгү жаңы фаза 80-жылдарда белгиленет. Аялдар маселелерин изилдөөлөр ([[:en:Women's_studies|women's studies]]) гендердик изилдөөлөргө акырындык менен өсүп жеткен. «Аялдар изилдөөлөрүнөн» айырмаланып, мында эркектер маселеси да изилденет. Ал эми гендердик изилдөөлөр 1990-жылдарда бүткүл дүйнөдө кеңири таркай баштаган. Гендердик изилдөөлөргө [[философия]], [[социология]], [[экономика]], [[демография]], [[тарых]], [[антропология]], [[психология]], [[политология]], [[филология]], [[этнография]], [[культурология]] жана башкалар көмөкчү илим боло алат. '''<big>Гендердик изилдөөлөр төмөнкү багыттарга бөлүнөт:</big>''' * Гендердик социология * Гендердик психология * Философиядагы гендердик мамилелер * Гендердик экономика * [[Гендерик саясат|Гендердик саясат]] таануу * [[Гендердик теңчилик]] саясаты * Гендердик компетенттүүлүк * [[Гендердик билим]] * Гендердик лингвистика == Шилтемелер: == [[Категория:Философия]] <references responsive="" /> == Колдонулган адабияттар: == Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8 [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Аял укуктары]] [[Категория:Феминисттик кыймыл]] [[Категория:Гендер]] 2ktshg26cedqby931ej6nk74j0fukq3 0 29064 651365 651230 2026-08-19T03:35:15Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651365 wikitext text/x-wiki '''Төлөбаев Мухуддин''' - '''жазуучу, акын.''' [[Панфилов району]]нун [[Эркин-Сай]] айылында 1940-жылы 15-январда туулган. 1947-1957-жж. [[Эркин-Сай]] айылындагы орто мектебин, 1964-жылы Айыл-чарба институтунун ветеринардык факультетин бүтүргөн. '''Ветеринария илимдеринин кандидаты.''' Эмгек жолун 1964-жылы [[Ош]] облусунун Фрунзе районундагы Халмион ветеринардык участкасынын башчысы болуп иштөөдөн баштаган. 1967-жылы райондук ветеринардык станциянын башкы эпизоотологу болуп иштеп жүрүп райондогу Кадамжай совхозунун башкы ветеринардык врачы кызматына дайындалган. 1970-жылы Кыргызстан мал чарба жана ветеринария илим-изилдөө институтундагы Гельминтология лабораториясына аспирантурага өткөн. Жылкылардын негизги мите ылаңдары боюнча иликтөө-изилдөө иштерин жана илимий тажрыйбаларын жүргүзүп, илимий иштерин ийгиликтүү коргоп ветеринария илимдеринин кандидаты деген илимий даражага татыктуу болгон. Гельминтология лабораториясында кенже илимий кызматкер болуп 1973-1976-жылдары эмгектенип жүрүп, 20дан ашык илимий макалаларды жазган. 1976-1988-жж. Республикалык мал чарба жана ветеринария илим-изилдөө институтунун өндүрүштүк башкармалыгында башкы ветеринардык врач, 1988-1994-жж. Республикалык атайын малды бордоо адистештирилген өндүрүштүк бирикмесинин башкы ветеринардык врачы, 1994-2003-жж. Республикалык мамлекеттик ветеринардык департаментте ветеринардык инспектор болуп иштеген. 1996-2003-жж. “Ветеринария” гезитин уюштуруучулардын бири катары, кабарчы, башкы редактордун орун басары, башкы редактор болуп эмгектенген. Кыргыз совет энциклопедиясынын 3-5-6-томдуктарына, “Кыргызстандын айыл чарбасынын энциклопедиясынын” 1-2-томдугуна автор катары макалалары жарык көргөн. 1999-жылдан Кыргыз Республикасынын Журналисттер союзунун, 2000-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү. == Жарык көргөн китептери == === Кыргыз тилинде === Кой-эчкилердин бөгөнөк ылаңына каршы күрөшүү. - Ф.: Кыргызстан, 1986. - 56 б. (авторлош). Чабандын малга ветеринардык алгачкы жардам көрсөтүүсү. - Ф.: Кыргызстан, 1988. - 61 б. Ветеринар акын Жолон Мамытов 60 жашта: Эскерүүлөр. - Б.: Эркин-Тоо, 2000. - 94 б. Саяпкерге сабак. - Б.: Эркин-Тоо, 2000. - 66 б. Доор сапары: Арноо ырлары. - Б.: Мектеп, 2001. - 376 б. Доор сапары-2: Арноо ырлары. - Б.: Бийиктик, 2004. - 428 б. Жайыл баатыр: Дастан, тарыхы, санжыра (авторлош). - Б.: Бийиктик, 2004. - 680 б. Жайыл баатыр-2: Асыл ойлор, тарыхы, санжыра (авторлош). - Б.: Бийиктик, 2005. - 496 б. Жайыл атанын жана балдарынын асыл ойлору. - Б.: Бийиктик, 2005. - 400 б. Доор сапары-3: Арноо ырлары. - Б.: Бийиктик, 2005. - 376 б. Доор сапары-4: Арноо ырлары. - Б.: Бийиктик, 2007. - 364 б. Доор сапары-5: Арноо ырлары. - Б.: Бийиктик, 2008. - 360 б. Залкарлардын арбагына таазим. - Б.: Бийиктик, 2008. - 192 б. Эне тилим. - Б.: Басма-тамга, 2008. - 38 б. Техника: Накыл сөздөр. - Б.: Бийиктик, 2009. - 40 б. == Колдонулган адабияттар == * *[[Кыргыз Республикасынын жазуучулары]]/Кыргызпатент.Түз.: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. – 456 б. ISBN 978-9967-26-379-6 *Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек- 2024 [[Категория: Кыргыз Республикасынын жазуучулары]] [[Категория:Жайыл району]] [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] hk60y1pch2wvgcrrkqy9ihhkc1amkmi 0 39959 651331 542960 2026-08-18T13:45:18Z Makenzis 20051 651331 wikitext text/x-wiki {{ФК калыбы |аталышы = Эспаньол |учурдагы мезгил = |сүрөт = [[Файл:RCDE.JPG|150px]] |расмий аталышы = Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona |кыскача аталышы = Эспаньол |негизделген = 1900 |таратылган = |стадиону = Эстади Корнелла-эл Прат |стадиондогу орун= 40,500 |кожоюуну = Хоан Коллет и диви |президенти = Хавиер Агирре |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |тренери = |капитаны = |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = La Liga |мезгил = 2025-26 |орун = 11-чү |сайты = http://www.rcdespanyol.cat/ingles/index.php |pattern_la1=_espanyol1314h|pattern_b1=_espanyol1314h|pattern_ra1=_espanyol1314h|pattern_sh1=|pattern_so1=| leftarm1=0028FF|body1=0028FF|rightarm1=0028FF|shorts1=0028FF|socks1=0028FF| pattern_la2=_espanyol1314a|pattern_b2=_espanyol1314a|pattern_ra2=_espanyol1314a|pattern_sh2=|pattern_so2=| leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=000000|socks2=000000| pattern_la3=_espanyol1314t|pattern_b3=_espanyol1314t|pattern_ra3=_espanyol1314t|pattern_sh3=|pattern_so3=| leftarm3=B6BF26|body3=B6BF26|rightarm3=B6BF26|shorts3=B6BF26|socks3=B6BF26}} Эспаньол - [[Испания футбол лигасы|Испания футболдук лигасында]] ойноочу футболдук клуб. mm4jiw694v3ovm84yhfyte6vjc34tut 0 39967 651332 642523 2026-08-18T14:28:37Z Makenzis 20051 651332 wikitext text/x-wiki {{ФК калыбы |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] Атлетик клуб Бильбао |учурдагы мезгил = |сүрөт = |расмий аталышы = |кыскача аталышы = Арстандар |негизделген = 1898. 07. 18-жыл |таратылган = |стадиону = Сан Мамес, Бильбао |стадиондогу орун= 53,332 |кожоюуну = |президенти = Хосу Уррутиа |мүдүрү = Эрнесто Валверде |ген. мүдүрү = |тренери = |капитаны = |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Испания футбол чемпионаты|Примера]] |мезгил = 2025/26 |орун = 12. |сайты = http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=0&b=0&c=0&d=0&idi=2 |pattern_la1=_ath1314|pattern_b1=_ath1314|pattern_ra1=_ath1314|pattern_sh1=|pattern_so1= |leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=000000|socks1=000000 |pattern_la2=_ath1314s|pattern_b2=_ath1314s|pattern_ra2=_ath1314s|pattern_sh2=|pattern_so2= |leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=0155A9|socks2=0155A9 }} '''«Атле́тик Бильба́о»''' ({{lang-es|Athletic Club de Bilbao}}) — [[Бильбао]] жана [[Баскония]] шаарларынан чыккан, [[Испания футбол лигасы]]нда ойноочу испандык футбол клубу. Клуб [[1898-жыл]]ы негизделген, жана [[1928-жыл]]дан тарта [[Испания футбол чемпионаты|Примерада]] ойной баштаган. Түзүлгөн клубдардын арасынан «Атлетик», «[[Реал Мадрид (футболдук клуб)|Реал Мадрид]]» жана «[[Барселона (футбол клубу)|Барселона]]» жогорку испандык дивизионду таштап кетишкен эмес. «Атлетик» — Испаниянын көп титулдуу футбол клубдарынын катарына кирери анык. Ал 8 жолу мамлекеттик чемпионатты жана 24 жолу Испания кубогун багындырган. [[Категория:Испания футбол лигасы]] [[Категория:Испания]] [[Категория:Футбол клубдар]] 3taas2yb87lrgd8nduqdc0bbq1nqxr8 0 41804 651367 651312 2026-08-19T03:39:00Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Белгилүү инсандары */ 651367 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Эркин-Сай |расмий аталышы = Эркин-Сай |өлкө = Кыргызстан |герб = National emblem of Kyrgyzstan.svg |желек = Flag of Kyrgyzstan (3-2).svg |lat_dir = N|lat_deg = 42 |lat_min = 49 |lat_sec = 44 |lon_dir = E|lon_deg = 73 |lon_min = 40 |lon_sec = 56 |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |областын түрү = област |област = Чүй областы |аймак = Панфилов району |айыл аймагы = Орто-Кайыңды айыл аймагы |калкы = 709 |элди каттоо жылы = 2023 |убакыт аралыгы = +6 |почта индекси = 722015 |СОАТЕ = 41708219811030 }} '''Эркин-Сай''' — [[Кыргызстан]]дын [[Чүй облусу]]нун [[Панфилов району|Панфилов району]] айыл. [[Орто-Кайыңды айыл аймагы|Орто-Кайыңды айыл аймагы]] кирет. == Географиясы == Айыл Чүй өрөөнүнүн батыш тарабында, Чоң-Кайыңды суусунун оң жээгинде жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 1025 метр бийиктикте турат. Айылга жакын жерден стратегиялык маанидеги [[Бишкек]] — [[Ош]] унаа жолу өтөт. == Калкы == Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, айылдын калкынын саны 2023-жылдын башында 709 кишини түзгөн<ref name="НСК23"/>. {| class="wikitable" |- !scope="row"|Жылы !! 2009<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kg/media/files/aa7cd7ae-9f37-4dc1-b103-c828ac335b00.pdf|title=Кыргыз Республикасынын калкын каттоо 2009. Чүй областы}}</ref> !! 2014<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/67aedfb9-2ede-44d0-8d8e-e472db00a59c.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2014-ж.)}}</ref> !! 2015<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/e93c217e-a339-4412-91d6-9972471a0224.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2015-ж.)}}</ref> !! 2020<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2020-жылдын башына карата)}}</ref> !! 2021<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2021-жылдын башына карата)}}</ref> ! 2023<ref name="НСК23">{{cite web |url=https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2023-жылдын башына карата)}}</ref> |- !scope="row"|Адам саны | 720 || 725 || 740 || 749 || 845 || 709 |} == Белгилүү инсандары == * '''[[Сагынбаев Экмет Сагынбаевич]]''' (1940—2020) — '''КР турак жай-коммуналдык чарба тармагынын эмгек сиңирген кызматкери, мамлекеттик башкаруучу жана инженер-куруучу.'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Төлөбаев Мухуддин]]'''(1940-2022)-'''жазуучу, акын,Ветеринария илимдеринин кандидаты.''' *'''[[Мисир Ашыркулов]]'''-''' генерал-лейтенант (2002)''' *'''[[Марат Козукеев]]'''(1970-2017)-'''Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер,Кыргызстандык актёр жана режиссёр. Маданият ишмери. "ДЕМ" театрнын жетекчиси.''' *'''[[Азыгалиев Жумабек]]'''(1923-2013)-'''Педагог,КР эмгек синирген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Кангельдиев Нургазы]]'''(1924-1990)-'''КР маданиятына эмгек синерген ишмери''' *'''[[Мамбеталиев Сатыбалды]]'''(1931-2021)-'''жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз'''. *'''[[Рысбекова Бурул]]'''(1921-2002)-'''Педагог, Педагогика Илимдеринин Кандидаты''', '''КР эмгек синерген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Чолпонкулов Калык]]'''(1935-)-'''СССР балык өнөр жайынын мыктысы''' *'''[[Айткулов Медетбек Ашыркулович]]'''(1956-)-'''профессор,академик''' *'''[[Кадыркулов Касымалы]]'''(1934-)-'''КР эмгек синерген мугалими''' == Галерея == <gallery> Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-03).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-08).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-05).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-11).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-00).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-02).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-06).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-11).jpg </gallery> == Шилтемелер == * [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D0%BA%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%B9 Эркин-Сай айылы орус тилиндеги Википедияда] == Булактар == {{Булактар}} [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусу]] [[Категория:Панфилов району]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]] [[Категория:Орто-Кайыңды айыл аймагы]] g8n4g6rs7k0kmv16x1gvlz1gsruw6dd 651368 651367 2026-08-19T03:39:40Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Шилтемелер */ 651368 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Эркин-Сай |расмий аталышы = Эркин-Сай |өлкө = Кыргызстан |герб = National emblem of Kyrgyzstan.svg |желек = Flag of Kyrgyzstan (3-2).svg |lat_dir = N|lat_deg = 42 |lat_min = 49 |lat_sec = 44 |lon_dir = E|lon_deg = 73 |lon_min = 40 |lon_sec = 56 |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |областын түрү = област |област = Чүй областы |аймак = Панфилов району |айыл аймагы = Орто-Кайыңды айыл аймагы |калкы = 709 |элди каттоо жылы = 2023 |убакыт аралыгы = +6 |почта индекси = 722015 |СОАТЕ = 41708219811030 }} '''Эркин-Сай''' — [[Кыргызстан]]дын [[Чүй облусу]]нун [[Панфилов району|Панфилов району]] айыл. [[Орто-Кайыңды айыл аймагы|Орто-Кайыңды айыл аймагы]] кирет. == Географиясы == Айыл Чүй өрөөнүнүн батыш тарабында, Чоң-Кайыңды суусунун оң жээгинде жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 1025 метр бийиктикте турат. Айылга жакын жерден стратегиялык маанидеги [[Бишкек]] — [[Ош]] унаа жолу өтөт. == Калкы == Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, айылдын калкынын саны 2023-жылдын башында 709 кишини түзгөн<ref name="НСК23"/>. {| class="wikitable" |- !scope="row"|Жылы !! 2009<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kg/media/files/aa7cd7ae-9f37-4dc1-b103-c828ac335b00.pdf|title=Кыргыз Республикасынын калкын каттоо 2009. Чүй областы}}</ref> !! 2014<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/67aedfb9-2ede-44d0-8d8e-e472db00a59c.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2014-ж.)}}</ref> !! 2015<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/e93c217e-a339-4412-91d6-9972471a0224.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2015-ж.)}}</ref> !! 2020<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2020-жылдын башына карата)}}</ref> !! 2021<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2021-жылдын башына карата)}}</ref> ! 2023<ref name="НСК23">{{cite web |url=https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2023-жылдын башына карата)}}</ref> |- !scope="row"|Адам саны | 720 || 725 || 740 || 749 || 845 || 709 |} == Белгилүү инсандары == * '''[[Сагынбаев Экмет Сагынбаевич]]''' (1940—2020) — '''КР турак жай-коммуналдык чарба тармагынын эмгек сиңирген кызматкери, мамлекеттик башкаруучу жана инженер-куруучу.'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Төлөбаев Мухуддин]]'''(1940-2022)-'''жазуучу, акын,Ветеринария илимдеринин кандидаты.''' *'''[[Мисир Ашыркулов]]'''-''' генерал-лейтенант (2002)''' *'''[[Марат Козукеев]]'''(1970-2017)-'''Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер,Кыргызстандык актёр жана режиссёр. Маданият ишмери. "ДЕМ" театрнын жетекчиси.''' *'''[[Азыгалиев Жумабек]]'''(1923-2013)-'''Педагог,КР эмгек синирген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Кангельдиев Нургазы]]'''(1924-1990)-'''КР маданиятына эмгек синерген ишмери''' *'''[[Мамбеталиев Сатыбалды]]'''(1931-2021)-'''жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз'''. *'''[[Рысбекова Бурул]]'''(1921-2002)-'''Педагог, Педагогика Илимдеринин Кандидаты''', '''КР эмгек синерген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Чолпонкулов Калык]]'''(1935-)-'''СССР балык өнөр жайынын мыктысы''' *'''[[Айткулов Медетбек Ашыркулович]]'''(1956-)-'''профессор,академик''' *'''[[Кадыркулов Касымалы]]'''(1934-)-'''КР эмгек синерген мугалими''' == Галерея == <gallery> Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-03).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-08).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-05).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-11).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-00).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-02).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-06).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-11).jpg </gallery> == Булактар == {{Булактар}} [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусу]] [[Категория:Панфилов району]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]] [[Категория:Орто-Кайыңды айыл аймагы]] n02gyc8q6wmtwj4sc8t8rjrx8543wn6 651369 651368 2026-08-19T03:41:03Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Белгилүү инсандары */ 651369 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Эркин-Сай |расмий аталышы = Эркин-Сай |өлкө = Кыргызстан |герб = National emblem of Kyrgyzstan.svg |желек = Flag of Kyrgyzstan (3-2).svg |lat_dir = N|lat_deg = 42 |lat_min = 49 |lat_sec = 44 |lon_dir = E|lon_deg = 73 |lon_min = 40 |lon_sec = 56 |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |областын түрү = област |област = Чүй областы |аймак = Панфилов району |айыл аймагы = Орто-Кайыңды айыл аймагы |калкы = 709 |элди каттоо жылы = 2023 |убакыт аралыгы = +6 |почта индекси = 722015 |СОАТЕ = 41708219811030 }} '''Эркин-Сай''' — [[Кыргызстан]]дын [[Чүй облусу]]нун [[Панфилов району|Панфилов району]] айыл. [[Орто-Кайыңды айыл аймагы|Орто-Кайыңды айыл аймагы]] кирет. == Географиясы == Айыл Чүй өрөөнүнүн батыш тарабында, Чоң-Кайыңды суусунун оң жээгинде жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 1025 метр бийиктикте турат. Айылга жакын жерден стратегиялык маанидеги [[Бишкек]] — [[Ош]] унаа жолу өтөт. == Калкы == Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, айылдын калкынын саны 2023-жылдын башында 709 кишини түзгөн<ref name="НСК23"/>. {| class="wikitable" |- !scope="row"|Жылы !! 2009<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kg/media/files/aa7cd7ae-9f37-4dc1-b103-c828ac335b00.pdf|title=Кыргыз Республикасынын калкын каттоо 2009. Чүй областы}}</ref> !! 2014<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/67aedfb9-2ede-44d0-8d8e-e472db00a59c.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2014-ж.)}}</ref> !! 2015<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/e93c217e-a339-4412-91d6-9972471a0224.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2015-ж.)}}</ref> !! 2020<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2020-жылдын башына карата)}}</ref> !! 2021<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2021-жылдын башына карата)}}</ref> ! 2023<ref name="НСК23">{{cite web |url=https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2023-жылдын башына карата)}}</ref> |- !scope="row"|Адам саны | 720 || 725 || 740 || 749 || 845 || 709 |} == Белгилүү инсандары == * '''[[Сагынбаев Экмет Сагынбаевич]]''' (1940—2020) — '''КР турак жай-коммуналдык чарба тармагынын эмгек сиңирген кызматкери, мамлекеттик башкаруучу жана инженер-куруучу.'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Төлөбаев Мухуддин]]'''(1940-2022)-'''жазуучу, акын,Ветеринария илимдеринин кандидаты.''' *'''[[Мисир Ашыркулов]]'''-''' генерал-лейтенант (2002)''' *'''[[Марат Козукеев]]'''(1970-2017)-'''Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер,Кыргызстандык актёр жана режиссёр.''' *'''[[Азыгалиев Жумабек]]'''(1923-2013)-'''Педагог,КР эмгек синирген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Кангельдиев Нургазы]]'''(1924-1990)-'''КР маданиятына эмгек синерген ишмери''' *'''[[Мамбеталиев Сатыбалды]]'''(1931-2021)-'''жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз'''. *'''[[Рысбекова Бурул]]'''(1921-2002)-'''Педагог, Педагогика Илимдеринин Кандидаты''', '''КР эмгек синерген мугалими,'''[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] *'''[[Чолпонкулов Калык]]'''(1935-)-'''СССР балык өнөр жайынын мыктысы''' *'''[[Айткулов Медетбек Ашыркулович]]'''(1956-)-'''профессор,академик''' *'''[[Кадыркулов Касымалы]]'''(1934-)-'''КР эмгек синерген мугалими''' == Галерея == <gallery> Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-03).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-08).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-05).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-11).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-00).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-02).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-06).jpg Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-11).jpg </gallery> == Булактар == {{Булактар}} [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусу]] [[Категория:Панфилов району]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]] [[Категория:Орто-Кайыңды айыл аймагы]] mtquflv7uqc0sn6ke74iy78fo7vfidm 0 49391 651363 651228 2026-08-19T03:34:05Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651363 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ашыркулов.png|thumb|250px|right|Мисир Ашыркулов]] '''Мисир Ашыркулов''' (8-январь 1946-жылы туулган, [[Чүй облусу]], [[Жайыл району]], [[Эркин-Сай]] айылы) — '''генерал-лейтенант (2002).''' 1969-жылы Ленинграддагы ([[Санкт-Петербург]]) так механика жана оптика институтун бүткөн. 1963–1964-жылдары Ленинград заводунун слесары, 1969–1972-жылдары КМУнун лаборанты, электроника боюнча инженери, начальниги, 1972–1976-жылы Ленинграддагы С. М. Киров атындагы текстиль жана жеңил өнөр жай институтунун аспирантурасын бүтүп, республикалык эсептөө борборунун бөлүм башчысы, 1976–1978-жылы ФПИнин окутуучусу, 1978–1986-жылы республикалык ЖОЖ аралык эсептөө борборунун бөлүм башчысы, директордун орун басары, 1986–1988-жылы ФПИнин кафедра башчысы, 1988–1992-жылы республикалык ЖОЖ аралык эсептөө борборунун директорунун орун басары, 1992–1997-жылы Бишкек эл аралык менеджмент жана бизнес мектебинин ректору, президент-ректору, 1996–2004-жылы КРнын Улуттук коопсуздук министринин 1-орунбасары, министри, КРнын Президентинин Администрациясынын жетекчисинин милдетин аткаруучу, КРнын Коопсуттук кеңешинин катчысы болуп иштеген. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1 Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек- 2024 [[Категория:1946-жылы туулгандар]] [[Категория:Алфавит боюнча инсандар]] [[Категория:Кыргызстандык генералдар]] [[Категория:Кыргызстандын мамлекеттик ишмерлери]] [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] [[Категория:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] km251qnkl3jitz7pnsj2si1kt5reaj1 0 57566 651350 610525 2026-08-19T00:30:35Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651350 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Шаар |кыргызча аталышы = Браунфельс |расмий аталышы = Braunfels |сүрөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Braunfels COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=31 |lat_sec=03 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=23 |lon_sec=20 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Гессен |таблицадагы облус = Гессен |район түрү = Германия району{{!}}Району |район = Лан-Дилль |таблицадагы район = Лан-Дилль (район){{!}}Лан-Дилль |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 6 шаардык район |башчысынын түрү = |башчысы = Вольфганг Келлер |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 47,29 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 236 |климаты = |расмий тили = |калкы = 10 908 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 06442 |почта индекси = 35619 |почта индекстери = |автоунаа коду = LDK |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 06 5 32 003 |Commons түрмөгүндө = Braunfels |сайты = http://www.braunfels.de |сайтынын тили = de }} '''Браунфельс''' ({{lang-de|Braunfels}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Гессен]] [[Германия жерлери|жеринде]] жайгашкан [[Шаар]]. [[Гиссен (округ)|Гиссен]] [[Административдик округ (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Лан-Дилль (район)|Лан-Дилль]] районуна кирет. Калкы — 10 908 киши(2013-ж.). . Аянты — 47,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''06 5 32 003''. Мэр — Вольфганг Келлер. Шаар административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.braunfels.de Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060618191314/http://www.braunfels.de/ |date=2006-06-18 }} {{Гессен райондору}} {{Германия:Лан-Дилль району:Шаарлар}} {{Hesse-geo-stub}} [[Категория:Гессен шаарлары]] r1ugyilfweukeziuezdnc8qfye45rt5 0 64702 651370 609515 2026-08-19T04:40:56Z Gliwi 15757 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Wolfsberg.jpg]] → [[File:DEU Wolfsberg (Ilmenau) COA.svg]] JPG → SVG 651370 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Вольфсберг |расмий аталышы = Wolfsberg |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Wolfsberg (Ilmenau) COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=42 |lat_sec=20 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=59 |lon_sec=20 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Тюрингия |таблицадагы облус = Тюрингия |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Ильм |таблицадагы район = Ильм (район){{!}}Ильм |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 3 ички район |башчысынын түрү = |башчысы = Георг Юхгайм |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 28,63 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 400 |климаты = |расмий тили = |калкы = 3115 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 036785 |почта индекси = 98704 |почта индекстери = |автоунаа коду = IK |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 16 0 70 055 |Commons түрмөгүндө = Wolfsberg (Thüringen) |сайты = http://www.wolfsberggemeinde.de/ |сайтынын тили = de }} '''Вольфсберг''' ({{lang-de|Wolfsberg}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Тюрингия|Тюрингия жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Ильм (район)|Ильм]] районуна кирет. Калкы — 3115 киши (31-декабрь, 2010-жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Болжолдуу аянты — 28,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''16 0 70 055''. Муниципалитеттин башчысы — Георг Юхгайм. Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.wolfsberggemeinde.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929061905/http://www.wolfsberggemeinde.de/ |date=2007-09-29 }} {{Тюрингия райондору}} {{Германия:Ильм Район:Шаарлар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Категория:Тюрингия шаарлары]] 7gtv2yw8twbrwumfk28x39661a1aiz6 0 112187 651362 651240 2026-08-19T03:33:24Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Булактар */ 651362 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Марат Козукеев |нукура ысымы = |сүрөт = |туурасы = |сүрөттүн баяндамасы = Марат Козукеев |төрөлгөндөгү ысымы = |туулган датасы = 08.09.1970 |өлгөн датасы = 08.12.2017 |туулган жери = [[Эркин-Сай, Панфилов району|Эркин-Сай]], [[Панфилов району]], [[Кыргыз ССРи]], [[СССР]] |өлгөн жери = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] |кесиби = {{Актёр|Кыргызстандын}}, [[режиссёр]] |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |активдүү жылдары = 1996 — 2017 |багыты = |киностудия = |сыйлыктары = |imdb_id = |сайт = }} '''Марат Козукеев''' (8-сентябрь 1970- 8 декабрь 2017 [[Эркин-Сай, Панфилов району|Эркин-Сай]] айылы, [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]) — [[Кыргызстан|Кыргызстандык]] актёр жана режиссёр. Маданият ишмери. "ДЕМ" театрнын жетекчиси. '''[[Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер]]''' == Өмүр баяны == 1970-жылы 8-сентябрда чыгармачыл үй-бүлөдө жарыкка келген. Атасы Жумабек Козукеев Кыргыз драма театрында актёр болсо, апасы Кандалат Муратова режиссёрдун жардамчысы болуп пенсияга чыкканча ушул театрда иштеген<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kg/20211127/marat-kozukeev-tuuraluu-maek-1054758926.html|title=Кырсык өтө тез болуп кетти... Марат Козукеевдин жубайы Айсалкын менен маек|publisher=Sputnik|lang=ky|accessdate=2024-05-06}}</ref>. 1988-1992-жылдары Ленинграддагы Черкасов атындагы театр, музыка жана кинематография институтунун актёрдук факультетин бүтүрүп келип, Бакен Кыдыкеева атындагы жаш көрүүчүлөр театрында иштеп, Кийин Токтоболот Абдумомунов атындагы Кыргыз улуттук академиялык драма театрына ишке кирген, ал жерде өмүрү өткүчө эмгектенген. Аталган театрдын көркөм жетекчиси катары иш алып барып, Театр актёру катары көптөгөн спектаклдерде роль жаратуу менен бирге «Аталар керээзи», «Гаишниктер», «Саманчынын жолу», «Кокуй кошуна» сыяктуу тасмаларда роль жараткан. == Булактар == {{Булактар}} Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек- 2024 [[Категория:1970-жылы туулгандар]] [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] njq33bexe3d62x2zo9z1srkfbc2ahby 0 118001 651376 481684 2026-08-19T11:20:56Z ~2026-45323-66 48721 651376 wikitext text/x-wiki {{Персона |ысымы = Санжар Эралиев |нукура ысымы = Эралиев Санжарбек Акашбекович |сүрөт = Sanjar Eraliyev.jpg |туурасы = |сүрөткө түшүндүрмө = |төрөлгөндөгү аты = |туулган датасы = 15.08.1983 |туулган жери = Жалал-Абад облусу, Ноокен району, Сары-Сыя айылы |жарандыгы = Кыргызстан |букаралык = |өлгөн датасы = |өлгөн жери = |атасы = |апасы = |күйөөсү = |жубайы = |балдары = |сыйлыктары = |сайт = |уикиказына = }} '''Эралиев Санжарбек Акашбекович''' (1983-жылы 15-августта төрөлгөн) – [[журналист]]. ==Кыскача өмүр баяны == 1983-жылдын 15-августунда [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[ Ноокен району|Ноокен районундагы]] Сары-Сыя айылында төрөлгөн. Айылдагы өзбек тилдүү мектепти аяктагандан соң, Жалал-Абад мамлекеттик университетинин Журналистика бөлүмүн бүтүргөн. Учурда Бишкек шаарында жашайт. === Журналисттик ишмердиги === Журналистика чөйрөсүндө 2003-жылдан бери иштейт. Жалал-Абаддагы "Фергана", "Акыйкат" гезиттеринде кабарчы болуп иштеп, жаштарга багытталган "Камертон" аттуу гезит чыгарып, башкы редактор болгон. 2009-жылы [[Коомдук телерадиоберүү корпорациясы|Кыргыз Республикасынын Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын]]''' (кыскача КТРК) "Биринчи радиосуна" ишке кирип, жаңылыктардын редактору болуп эмгектенген. 2011-жылы эл аралык RFE/RL уюмунун ([[«Азаттык» үналгысы|"Азаттык" үналгысынын]]) Оштогу кабарчысы, 2013-жылдан 2026-жылдын май айына чейин Бишкектеги, Прагадагы журналисти, алып баруучусу болуп иштеген. 2026-жылдын май айынан BBC корпорациясынын өзбек кызматынын Бишкектеги журналисти болуп эмгектенет. 2012-жылдан бери Жалпыга маалымдоо каражаттарынын үстүнөн түшкөн даттанууларды караган комиссиянын мүчөсү. www.medialaw.kg Адам укуктарына, тагдырларга арналган онго жакын даректүү тасмалардын автору. Режиссер катары тарткан фильмдери "Бир дүйнө - Кыргызстан" фильм фестивалынын алкагында 2015, 2016, 2018-жылдары көрсөтүлгөн. Search for common ground жана Internews эл аралык уюмдарында медиа-тренер болуп да иштеген. [[Кыргыз тили|Кыргыз]] жана [[Өзбек тили|өзбек]] тилдеринде макала, кабар жазууда жөнөкөй тилди колдонуу, эл аралык стандарттар иштөө боюнча журналисттерди окутат. Журналистикадагы ишмердигинин алкагында АКШда, Чехияда жана Германияда кесиптик даярдыгын өркүндөткөн. Баяндары, видеолору англис, орус тилдерине которулган. ==Жеке жашоосу== Үй-бүлөлүү, эки уул, бир кызы бар. ==Интернеттеги шилтемелер== *[https://www.azattyk.org/author/92309.html "Азаттык" үналгысынын сайтындагы Санжар Эралиев даярдаган макалалар, баяндар] * [https://www.rferl.org/a/kyrgyzstan-children-daily/24960138.html Rural Children Of Kyrgyzstan. Рhoto report] * [https://www.youtube.com/watch?v=BEEPP59pn60 Жандырмагы жок жардыруу. 2017-жылдын 3-апрелинде Санкт-Петербургдун метросунда болгон жардыруунун бүдөмүк жагдайы тууралуу иликтөө] * [http://medialaw.kg/samoregulirovaniya-smi/sostav-komissii-po-rassmotreniyu-zhalob-na-smi/ Жалпыга маалымдоо каражаттарынын үстүнөн түшкөн даттанууларды караган комиссиянын мүчөлөрү] * [https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_saipov_crime/28812713.html Алишер Саиповдун сыры ачылбаган өлүмү] * [https://www.youtube.com/watch?v=s_p0hx-4mJs Бурулайдын элесине / To the memory of Burulai ] * [https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_society_kyrgyz_wikipedia/28846309.html Википедияны акчага байланбагандар байытат] * [https://www.youtube.com/watch?v=UgJb5c7uE88 Журналисттик этика деген эмне? №1 видео сабак. UNDP] * [https://www.azattyk.org/a/ala-buka-alakany-chektegen-chek-ara1/31895906.html Ала-Бука: алаканы чектеген чек ара. "Азаттык" радиосу] * [https://www.azattyk.org/a/alisher-saipov-arman-koshtogon-15-zhyl-/32083429.html Алишер Саипов: Арман коштогон 15 жыл] * [https://www.azattyk.org/a/32791378.html Дүйнөнү ысык каптады. Кыргызстан кургакчылыктын каарын тартабы?. "Биз жана Дүйнө". "Азаттык".] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз медиасы]] [[Категория:"Азаттык" үналгысы]] [[Категория:Кыргызстандын журналисттери]] [[Категория:Кыргыз журналисттери]] [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:КТРК]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] lh7z17r94l5o725fbdghszo3bvc5gls 0 122449 651342 365504 2026-08-18T23:28:50Z EmausBot 2156 исправление двойного перенаправления на [[Жар-Чалды]] 651342 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Жар-Чалды]] 0du76fzli4o8xr9affbdfvucgse567c 0 126406 651343 571745 2026-08-18T23:34:00Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651343 wikitext text/x-wiki 1973-жылы 22-апрелде [[:ru:Кара-Суу_(город)|Ош облусунун Кара-Суу районундагы Отуз-Адыр]] айылында туулган. 2021-жылдын апрелинен 2022-жылдын февралына чейин Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрайымы болуп иштеген. Бакирова Нургүлдүн улуту – кыргыз. == Билими жана кесиптик ишмердиги == Жогорку юридикалык билими бар. 1995-жылы Кыргыз мамлекеттик университетин “Юриспруденция” адистиги боюнча аяктаган. Нургүл Жакыповна кесиптик жолун 1995-жылы стажер, андан соң тергөө бөлүмүнүн прокурору, ошондой эле Ош облустук прокуратурасында прокурордун улук жардамчысы болуп иштөөдөн баштаган. 1997-1999-жылдары Ош Мамлекеттик университетининн юридикалык факультетинин деканынын окуу иштери боюнча орун басары болуп иштеген. 1999-2003-жылдары факультеттин атайын юридикалык дисциплиналар кафедрасынын башчысы, андан соң Бишкек мамлекеттик экономика жана коммерция институтунун юридикалык факультетинде декандын орун басары болуп иштеген. 2003-жылдан 2007-жылга чейин Ош шаардык сотунда судьялык кызматты аркалаган. 2007-жылы Ош облустук сотунун төрагасынын орун басары кызматына дайындалып, бул жерде 6 жыл иштеген. 2013-жылы “Нур жана Ко” адвокаттык компаниясынын директору болуп, бул жерде 2 жыл иштеген. 2016-жылдан 2018-жылга чейинки мезгил аралыгында Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министринин кеңешчиси, андан соң бул министрликтин укуктук камсыздоо бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенген. 2018-жылдын 23-майында [http://sot.kg/post/bakirova-nurgul-zhakypovny Нургүл Бакирова Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун судьясы кызматына дайындалган. Ал эми 2020-жылдын 27-сентябрында Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрагасынын орун басары болгон.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220223070821/http://sot.kg/post/bakirova-nurgul-zhakypovny |date=2022-02-23 }} Нургүл Бакирова 2021-жылдын 22-апрелинде Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрайымы болуп шайланган. Бул кызматта ал 2022-жылдын февралына чейин иштеди. == Шилтемелер == http://sot.kg/post/bakirova-nurgul-zhakypovny {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220223070821/http://sot.kg/post/bakirova-nurgul-zhakypovny |date=2022-02-23 }} http://sot.kg/post/kalieva-gulbara-utyurovna {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211224170746/http://sot.kg/post/kalieva-gulbara-utyurovna |date=2021-12-24 }} https://rus.azattyk.org/a/31679131.html https://rus.azattyk.org/a/31680824.html https://kg.akipress.org/news:1762064 https://kloop.kg/blog/2022/02/12/prezident-naznachil-treh-zampredsedatelej-verhovnogo-suda-odna-iz-nih-nurgul-bakirova/amp/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220301171313/https://kloop.kg/blog/2022/02/12/prezident-naznachil-treh-zampredsedatelej-verhovnogo-suda-odna-iz-nih-nurgul-bakirova/amp/ |date=2022-03-01 }} [[Категория:Кыргызстандын айымдары]] 7x42tsqb2amwu82qcc1ia3g98rcidri 0 128912 651341 642122 2026-08-18T22:30:27Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651341 wikitext text/x-wiki {{Калк |аталышы = Алжирликтер |сүрөт =[[Файл:El faress.jpg|280px]]<br>Алжирдик атчан киши |туурасы = |сурөттүн аталышы= |расмий аталышы = |саны = 32 млн адам |жайгашуусу = {{Флагификация|Алжир}}<br> |жок болгон = |архкалдык = |тили = [[арап тили|араб тили]]: *адабий тили *алжир диалекти<br> [[француз тили|француз]]<br> бербер тилдери |раса = [[европеоид расасы|европеоид]] (жер ортолук деңиз варианты) |дини = [[Ислам|Исламдын]] [[сүннөттөр|сүннөт]] багыты (маликит мазхабы) |туугандары = |кирет = [[арабдар]] |кошулат = |келип чыгышы = }} '''Алжирликтер''' — араб эли. [[Алжир|Алжирдин]] негизги калкы.<br> Саны 32 млн адам.<br> Басымдуу көпчүлүгү Алжирдин түндүгүндө, башкача айтканда [[Атлас тоолору]] менен [[Жер ортолук деңиз]] жээгинин ортосунда, жашайт (бул 1/6 өлкөнүн территориясы). == Тил == Мамлекет тили [[арап тили|араб тили]], анын адабий түрүндө. Бирок алжирликтердин көбү араб тилинин алжир диалектинде сүйлөйт. Андан тышкары Алжирде [[француз тили]] да кеңири таралган (11,2 млн адам француз тилин билет).<br> Кээ бирлери жергиликтүү бербер тилдеринде сүйлөшөт. == Дин == [[Ислам|Исламдын]] [[сүннөттөр|сүннөт]] багытынын маликит мазхабын тутушат. == Тарых == Алгач Алжирди бербер тилинде сүйлөгөн уруулар жашаган. Алар 4000 жыл мурун Азиядан бул жакка көчүп келишкен. Арабдар 7—8-кылымдарда [[арабдардын жеңип алуулары|исламдык басып алуулар]] жана 11—13-кылымдарда көчмөндөрдүн миграциясы мезгилинде Алжирдин аймагына отурукташкан. Отурукташкандардын эки толкунунун автохтондук калк менен аралашуусу маданий өнүгүүсүндө араб элементи басымдуу роль ойногон араб-бербер этникалык тобунун пайда болушуна алып келген. Этностун калыптанышына берберлерден тышкары карфаген, рим, [[вандалдар|вандал]], алан жана византиялык калктын калдыктары, андалузия (испан) маврлары, [[түрктөр]], "гинауа" ([[Батыш Африка|Батыш Африканын]] [[негрлер|негрлери]]), француздар да катышкан. Алжир коомунун негизги этникалык чакан тобу катары берберлер өлкөнүн турмушунда маанилүү роль ойношот. Берберлер өлкөнүн калкынын 1/5 бөлүгүн түзөт. == Чарбалык иштер == Негизги салттуу кесиби — айдоо жер чарбасы (буудай, арпа, цитрустар, жүзүм, оливкалар, финиктер ж.б.). Кой жана төө чарбалары кеңири таралган.<br> Жыйноочулук (альфа чөп жана тыгын дарактарын кабыгын чогултуу).<br> 19-кылымда тоо-кен өнөр жайы, 20-кылымдын орто ченинде мунай жана газ өндүрүшү пайда болгон. == Турак жай == Алжирликтердин көбү шаарларда жашашат. Алжирликтердин салттуу турак жайларынын түрлөрү ар түрдүү. Жашаган районуна жараша, бул таш, жыгач же сокмо имараттар. Көчмөндөрдүн чатырлары бар. == Кийим == Эркектер үчүн кенен кебез же жүн көйнөк — джеллаба, кең шым, саймалуу жилет жана кафтан. Баш кийим — кызыл кийиз феска — тарбуш же шешиа. Аялдар үчүн — саймалуу кенен көйнөк (гандура), пахта кездемелеринен, жибектен же баркыттан тигилген кафтандар. Бут кийим — сандалдар, булгаары же кездемеден жасалган учтуу тумшук, аркасы жок бабуштар, же оор собаттар. == Тамак-аш == Салттуу тамак-ашка жалпы араб элдеринин (токочтор, куурулган-мешви, шакшука, түрдүү соустар), ошондой эле бербер жана африкалык тектүү тамактары (кускус, тажин ж.б.). == Маданият == Алжирликтердин фольклору берберлердин жана Андалусия мусулмандарынын олуттуу таасирин башынан өткөргөн.<br> Салттуу музыкалык искусстводо башка араб өлкөлөрүндө белгилүү аспаптар – уд, ребаб, канун, урма (бендира ж.б.) аспаптар да колдонулат. == Булактар == *https://old.bigenc.ru/ethnology/text/1812962 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207113220/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/1812962 |date=2023-02-07 }} *https://travelask.ru/articles/alzhirtsy-samyy-neobychnyy-narod-afriki {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320035342/https://travelask.ru/articles/alzhirtsy-samyy-neobychnyy-narod-afriki |date=2023-03-20 }} *https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/013/298.htm [[Категория:Африка этностору]] [[Категория:Араб элдери]] 5qmmtuc83puf5oldwhafwwbw20c8mic 2 132695 651372 629234 2026-08-19T06:27:53Z Baydastann 38267 /* Кыргызстан */ 651372 wikitext text/x-wiki {|style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color:#FFFFF" | style="text-align: center" |'''[[Wikipedia:Babel]]''' |- | {{User ky}} |- | {{User en-3}} |- | {{User tr-3}} |- | {{User uz-3}} |- | {{User ru-3}} |- | |} {{Wiki Kadam 2023}} {{Wiki Osh 2024}} {{Userbox/Азия айы 2024}} {{CA WikiCon 2025}} {{SKW 2025}} == Бүткөн макалалар == * [[Ислам майрамдары]] * [[Turkish Airlines]] * [[Air Astana]] * [[Uzbekistan Airways]] === Кыргызстан === * [[Калып:Кыргызстандын авиакомпаниялары|Кыргызстандын авиакомпаниялары]] * [[Кыргызстандагы аэропорттордун тизмеси]] * [[Калып:Кыргызстандын аэропорттору|Кыргызстандын аэропорттору]] * [[Кыргызстан Жогорку Лигасы]] * [[Кыргыз футбол биримдиги]] === Саясат === *[[Дональд Трамп менен Владимир Зеленскийдин Ак үйдөгү жолугушуусу (2025)]] *[[Актаудагы учак кырсыгы]] *[[Air India 171-рейс кырсыгы]] *[[Деңизге чыга албаган өлкөлөр]] 9tezw3cg9m0gn59dajyjlw6unq1dlvu 0 134871 651346 647301 2026-08-18T23:56:24Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651346 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Бенин Республикасы |Расмий аталышы = {{lang-fr|République du Bénin}} |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет]] |Герб = Arms of Benin.svg |Желек = Flag_of_Benin.svg |Гимн аталышы = L'Aube Nouvelle |Аудио = L'Aube Nouvelle.ogg |Урааны = Fraternité, Justice, Travail<br>(Боордоштук, Адилеттик, Эмгек) |Башкаруу формасы = [[Президенттик башкаруу системасы]] |Картада = Benin (orthographic projection with inset).svg | lat_dir = N | lat_deg = 8 | lat_min = 50 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 2 | lon_min = 11 | lon_sec = 0 | region = BJ | CoordScale = |Тили = [[француз тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[1-август]] [[1960-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Франция|Франциядан]] |Борбор шаары = [[Порто-Ново]] |Ири шаарлар = [[Котону]] |Башчыларынын милдеттери = [[Президент]]<br>[[Вице-президент]] |Башчылары = Патрис Талон<br>Мариам Талата |Аянты = 114,763 |Суу пайызы = 0,4 |Аянты боюнча орду = 100-орун |Калкы = 13,754,688 |Калкы боюнча орду = 74-орун |Калкты каттоо жылы = 2022 |Калктын жыштыгы = 94,8 |ИДӨ (САМ) = 59,241 млн | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2023 | ИДӨ (САМ) боюнча = 137-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 1,449 | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 163-орун | ИДӨ (номинал) = 19,940 млн | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2023 | ИДӨ (номинал) боюнча = 141-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 1,449 |Акча бирдиги = [[Батыш Африка КФА франкы]] | АДӨИ = {{Төмөндөө}} 0,504 | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#ff0000;">'''төмөн'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 173-орун |ЭОК = BEN |Этнохороним = |Домени = [[.bj]] |Телефон коду = 229 |Убакыт аралыгы = [[UTC+01:00|+01:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Benin|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Бенин''' ({{lang-fr|Bénin}}), расмий аталышы — '''Бенин Республикасы''' ({{lang-fr|République du Bénin}}), 1975-жылга чейин '''Дагомея Республикасы''' деп аталган<ref>[https://www.nytimes.com/1975/12/01/archives/dahomey-announces-its-name-will-be-benin.html Dahomey Announces Its Name Will Be Benin]</ref>) — [[Батыш Африка|Батыш Африкадагы]] мамлекет. [[Гвинея булуңу]] жана [[Бенин булуңу]] аркылуу дүйнөлүк океанга чыга алат. Түндүгүнөн [[Буркина-Фасо]] жана [[Нигер]], чыгышынан [[Нигерия]], батышынан [[Того]] менен чектешет. Расмий борбору [[Порто-Ново]] шаары болгонуна карабастан, өкмөтү өлкөнүн эң ири шаары [[Котону]] шаарында жайгашкан<ref>[https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0956247807077149 The vulnerability to climate change of Cotonou (Benin): the rise in sea level]</ref>. Административдик жактан 12 департаментке бөлүнөт. == Этимология == Француз колониялык башкаруусу учурунда жана [[1960-жыл|1960-жылы]] [[1-август|1-августта]] көз карандысыздыкка ээ болгондон кийин өлкө Дагомея Падышалыгынын атынан Дагомея Республикасы деп аталган. [[1975-жыл|1975–жылы]] [[30-ноябрь|30-ноябрда]] марксисттик-лениндик аскердик төңкөрүш болгондон кийин Дагомея өлкөнүн түштүк жарымында жашаган эл менен гана байланышта болгондуктан, өлкө [[Бенин булуңу|Бенин булуңунун]] атынан Бенин деп аталып калган<ref>[https://www.nytimes.com/1975/12/01/archives/dahomey-announces-its-name-will-be-benin.html Dahomey Announces Its Name Will Be Benin]</ref>. Ал эми бул булуңдун аталышы азыркы [[Нигерия|Нигерияда]] жайгашкан Бенин падышалыгынын атылышынан алынган. == Тарых == Байыркы заманда өлкөнүн түндүгүндө горма уруусу жашаган, андан кийин азыркы Нигериядан келген барба уруусу горма уруусунун жерлерин ээлеген. Өлкөнүн түштүгүндө фон жана ажа уруулары жашаган. XV кылымда Бениндин суу жээгине биринчилерден болуп португалиялыктар келген. XVI—XVII кылымдарда француз, голланд, англис соодагерлеринин жана кул чектери чептери жана факториялары курулган. XVII кылымда Бениндин жээги жана коңшу аймактары европалыктар тарабынан Африканын эң ири кул сатуучу аймагына айланган. XVII кылымда Бениндин азыркы аймагында алгачкы Дагомея мамлекети түзүлгөн. Анын калкы негизинен кдыйканчылык менен алектенишкен. Коомдук системасы кул элөөчүлүк элементтери менен алгачкы коомдук, феодалдык болгон. XVII кылымда Дагомеянын башкаруучулары кул сатуу менен активдүү алектенишкен, жыл сайын европалык соодагерлерге айрым эсептөөлөр боюнча 20 миңге чейин адамдарды кул катарысатышкан. Бул абал Европанын көпчүлүк өлкөлөрү тарабынан кул сатууга тыюу салган мыйзамдарын кабыл алууга чейин уланып келген. === Колониялык мезгил === Дагомея [[1851-жыл|1851-жылдан]] тартып француз колонизаторлоруна каршылык көрсөтүп келген, бирок [[1894-жыл|1894-жылы]] колонизаторлорго баш ийип, Франциянын ээлигине айланган. [[1904-жыл|1904-жылы]] азыркы Бенин аймагы Франциянын Батыш Африкасына Франция Дагомеясы колониясы катары киргизилген. Француз колонизаторлору өнөр жай ишканаларын (самын жасоо, тигүү ж.б.) түзүп, темир жол жана унаа жолдорун куруп баштаган. [[1946-жыл|1946-жылы]] Дагомея Франциянын чет элдик аймагы макамын алган. Губернатордун астында иш алып барган башкы кеңеш иштей баштаган. Анын курамында африкалык буржуазиянын, чиновниктердин, интеллигенциянын өкүлдөрү кирген. [[1958-жыл|1958-жылдан]] Француя Коомчулугунун курамындагы Дагомея автономиялуу Республикасы түптөлгөн. Дагомеяны 1959-1960 жж. болгон Мали Федерациясынын ([[Мали]] жана [[Сенегал]]) курамына кошуу пландалган, бирок бир канча убакыттан кийин бул пландан баш тартышкан. === Эгемендүүлүк мезгили === [[Файл:Hubert Maga (cropped) on September 24th, 1961.jpg|left|thumb|Мага Кутуку Юбер - Дагомеянын биринчи президенти]] [[1960-жыл|1960-жылы]] [[1-август|1-августа]] көз карандысыз мамлекет Дагомея Республикасы жарыяланган тузу лгон. Көзкарандысыз Дагомеянын биринчи прболуп Мзиденти мага Кутукдайындалыкержыйынтыгындаындыгында жеке диктатураны орноткон. [[1963-жыл|1963-жылдын]] аягында полковник Кристоф Соглонун жетекчилиги астында биринчи аскердик төңкөрүш жасалган. Жаңы конституция кабыл алынып, көп партиялуу система калыбына келтирилип, президенттик жана парламенттик шайлоолор өткөрүлгөн. Президент болуп «социалисттик жол» курсун жарыялаган Марселен Жозеф Суру-Миган Апити шайланган. [[1965-жыл|1965-жылы]] жогорку офицерлер тобу тарабынан уюштурулган экинчи аскердик төңкөрүш болгон. [[1968-жыл|1968-жылы]] батышчыл курсту жактаган Э.Зинсу президент болуп шайланган. [[1969-жыл|1969-жылы]] декабрда үчүнчү аскердик төңкөрүш болуп, Мага менен Апити бийликке кайтарадан келишкен. [[1972-жыл|1972-жылы]] октябрда майор Матьё Кероку төртүнчү мамлекеттик төңкөрүш жасап, марксисттик-лениндик идеология менен бир партиялуу системаны орнотуп, социализмди куруу өкмөттүн милдети деп жарыялаган. 1974-жылдын ноябрынан тартып Бенинди Кереку жетектеген саясий бюро башкара баштаган. [[1975-жыл|1975-жылы]] [[30-ноябрь|30-ноябрынан]] тартып өлкө Бенин Эл Республикасы деп аталган. [[1977|1977-жылы]] [[16-январь|16-январда]] мамлекеттик төңкөрүш жасоо максатында Боб Динар баштаган жалданма топ кол салган жана жыйынтыгында бул төңкөрүш жасоо максаты ийгиликсиз аяктаган. [[1983-жыл|1983-жылы]] өлкөнүн 15 жаштан 40 жашка чейинки бардык жарандары революциячыл жаштардын уюмуна кабыл алынган<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20210304083636/http://afriquepluriel.ruwenzori.net/benin1.htm Bénin, analyse du pays de 1982 a 1997]</ref>. [[1989-жыл|1989-жылдан]] тартып Кереки марксисттик принциптерден баш тартып, өлкөнүн расмий аталышынан «Эл» деген сөздү алып салган. [[1991-жыл|1991-жылы]] эркин шайлоо болгон<ref name=":3" />. [[1990-жыл|1990-жылдын]] мартынан тартып бир партиялуу система жоюлгандан жана өлкөнүн расмий аталышы Бенин Республикасы деп жарыяланган<ref>[https://web.archive.org/web/20100612012647/http://flagspot.net/flags/bj.html Republic of Benin, Bénin]</ref><ref name=":3" />. == География == [[Файл:Atakora_Benin_Batia.jpg|thumb|Атакора аймагы]] Географиялык жактан өлкө беш табигый аймакка бөлүнөт: жээк аймагы, тайпак тоолуу аймагы («Ла терре де барре»), түндүктө токойлуу саванна менен капталган бийик тайпак тоолуу аймагы, түндүк-батышында адырлуу аймак («Атакора»") жана түндүк-чыгышында түшүмдүү Нигер түздүктөрү. Өлкөнүн жалпы аянты 114,763 миң км². Климаты — өлкөнүн түндүгүндө субэкватордук эки мезгилдүү. Декабрдан майга чейин кургакчыл жана июндан ноябрга чейин жаан-чачындуу. Түштүк бөлүгүндө климат экватордук, эки муссондук жана эки кургакчыл мезгил бар. Дарыялардын саны көп. Негизги дарыялары болуп Веме жана Моно дарыялары саналат, эки дарыяда тең кеме жүрөт. Өсүмдүктөр негизинен [[акация]], дум пальмасы, карит дарагынан турат. Жээкте тропикалык дайыма жашыл токойлордо май пальмасы жана тик дарактары кеңири таралган. Жаныбарлар дүйнөсү абдан бай. Саваннада көптөгөн [[бөкөндөр]], [[арстандар]], [[Кабылан|кабыландар]], гепарддар сыяктуу ири жырткычтар жашайт. [[Пилдер]] жана [[Буйвол|буйволдор]] дагы кездешет. Өлкөдө [[мунай]] жана [[мрамор]] ири кендери бар. == Административдик-аймактык түзүлүшү == [[1999-жыл|1999-жылы]] өлкөнүн административдик бөлүнүшү өзгөртүлгөн. Мурдагы 6 провинциянын ар бирине (Атакора, Атлантика, Боргу, Весе, За, Моно) жаңы административдик бирдик кошулуп, жыйынтыгында өлкөдө 12 департаментке пайда болгон. 12 департаменттер өз кезегинде курамына 77 коммунаны камтыйт. {|class="wikitable sortable" ! № ! Талышы ! Французча аталышы ! Административдик борбору ! Коммуналардын саны ! Аянты, км²<ref>[https://www.citypopulation.de/en/benin/admin/ Benin: Administrative Division]</ref> ! Калкы (2013), адам<ref>[https://www.citypopulation.de/en/benin/cities/ The population of the departments of Benin by census years]</ref> ! Калкынын жыштыгы адам/км² ! Карта |- | 1 | Алибори | Alibori | Канди | align="center" | 6 | align="right" | 26 242 | align="right" | 868 046 | align="right" | 33,1 | [[Файл:Benin - Alibori.svg|45px]] |- | 2 | Атакора | Atacora | Натитингу | align="center" | 9 | align="right" | 20 499 | align="right" | 769 337 | align="right" | 37,5 | [[Файл:Benin - Atakora.svg|45px]] |- | 3 | Атлантикалык | Atlantique | Вида | align="center" | 8 | align="right" | 3233 | align="right" | 1 396 548 | align="right" | 432,0 | [[Файл:Benin - Atlantique.svg|45px]] |- | 4 | Боргу | Borgou | Параку | align="center" | 8 | align="right" | 25 856 | align="right" | 1 202 095 | align="right" | 46,5 | [[Файл:Benin - Borgou.svg|45px]] |- | 5 | Коллин | Collines | Даса-Зуме | align="center" | 6 | align="right" | 13 931 | align="right" | 716 558 | align="right" | 51,4 | [[Файл:Benin - Collines.svg|45px]] |- | 7 | Куффо | Couffo | Догбо-Тота | align="center" | 5 | align="right" | 2404 | align="right" | 741 895 | align="right" | 308,6 | [[Файл:Benin - Kouffo.svg|45px]] |- | 6 | Донга | Donga | Жугу | align="center" | 5 | align="right" | 11 126 | align="right" | 542 605 | align="right" | 48,8 | [[Файл:Benin - Donga.svg|45px]] |- | 8 | Литораль | Littoral | Котону | align="center" | 1 | align="right" | 79 | align="right" | 678 874 | align="right" | 8 593,3 | [[Файл:Benin - Littoral (+special marker).svg|45px]] |- | 9 | Моно | Mono | Локоса | align="center" | 6 | align="right" | 1605 | align="right" | 495 307 | align="right" | 308,6 | [[Файл:Benin - Mono.svg|45px]] |- | 10 | Веме | Ouémé | [[Порто-Ново]] | align="center" | 9 | align="right" | 1281 | align="right" | 1 096 850 | align="right" | 856,2 | [[Файл:Benin - Ouémé.svg|45px]] |- | 11 | Плато | Plateaux | Сакете | align="center" | 5 | align="right" | 3264 | align="right" | 624 146 | align="right" | 191,2 | [[Файл:Benin - Plateau.svg|45px]] |- | 12 | Зу | Zou | Абомей | align="center" | 9 | align="right" | 5243 | align="right" | 851 623 | align="right" | 162,4 | [[Файл:Benin - Zou.svg|45px]] |} == Саясий түзүлүшү == Бенин көп партиялык системалуу президенттик республика болуп саналат. Президент Бениндин мамлекет башчысы жана өкмөт башчысы болуп саналат. Аткаруу бийлигин өкмөт жүзөгө ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлиги өкмөткө да, парламентке да таандык. Сот бийлиги көз карандысыз. Бениндин учурдагы Конституциясы [[1990-жыл|1990-жылы]] кабыл алынган. Economist Intelligence Unit 2018-жылдагы демократия индекси боюнча классификациясына ылайык өлкө гибриддик режим катары кабыл алынат<ref>{{Cite web |title=Democracy Index 2018: Me too? Political participation, protest and democracy |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/Democracy_Index_2018.pdf |accessdate=2024-09-10 |archivedate=2019-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110013730/http://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/Democracy_Index_2018.pdf }}</ref>. == Калкы == {{Тегерек диаграмма | thumb = right | caption = '''Бениндин этникалык топтору (2013-жылдагы маалымат)''' | label1 = Аджа жана миналар | value1 = 38.4| color2=#36A | label2 = Adja & Mina | value2 = 15.1| color1=#6A5 | label3 = Йорубалар | value3 = 12 | color3=#FF33AC | label4 = Барибалар | value4 = 9.6 | color4=#1A9 | label5 = Фулалар | value5 = 8.6| color5=#E17720 | label6 = Оттамарилер | value6 = 6.1 | color6=#F0FF00 | label7 = Йоа-Локпалар | value7 = 4.3 | color7=#64ECDF | label8 = Дендилер | value8 = 2.9 | color8=#F0FF01 | label9 = Башка улуттар | value9 = 2.8 | color9=#65ECDF }} Бениндин 11 485 000 жарандарынын көб бөлүгү өлкөнүн түштүгүндө жашайт. Жашоо узактыгы 62 жаш<ref name=":0" />. Бенинде 42 африкалык этникалык топтордун өкүлдөрү жашашат<ref name=":2">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/6761.htm U.S. Relations With Benin]</ref>. Бениндин аймагында башка африкалык мамлекеттерден (Нигерия, Того, Мали ж.б.) келген мигранттардын саны көп. Соода сатык менен алектенген ливандыктардын жана индиялыктарлын коомдору бар<ref name=":2" />. Европа мамлекеттеринин элчиликтеринин жана чет өлкөлүк жардам берүү миссияларынын, ошондой эле өкмөттүк эмес уюмдардын жана миссионердик топтордун кызматкерлеринин саны 5500 адамга жетип, өзүнчө европалык улуттардын коомун түзөт<ref name=":2" />. {| class="wikitable" ! colspan="4" |Калкынын саны |- !Жыл |1950 |2000 |2021 |- !Калктын саны |2,200,000 |6,800,000 |13,000,000 |- !<abbr>±%</abbr> |—     | +209.1% | +91.2% |} === Диний курамы === [[Файл:Benin - batism ceremony in Cotonou.jpg|thumb|left|220px|Христостун асман чиркөөсүнүн жолдоочулары]] {{Тегерек диаграмма |thumb = left |caption = Бениндин диний курамы.<ref name="cia.gov">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |title=The World Factbook - Central Intelligence Agency |website=www.cia.gov |language=en |access-date=20 August 2018 |archive-date=29 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229152613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |url-status=live |accessdate=2024-09-09 |archivedate=2023-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231228150152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ }}</ref> | label1 = [[Христиан дини|Христандар]] | value1 = 52.2 | color1 = DodgerBlue | label2 = [[Ислам]] | value2 = 24.6 | color2 = Green | label3 = [[Анимизм]] | value3 = 17.6 | color3 = Gold | label4 = Башка диндер | value4 = 5.3 | color4 = Yellow }} Бениндеги эки негизги диндери болуп [[христиан дини]] жана [[ислам]] диндери саналат<ref>[https://www.pewresearch.org/religion/2014/04/04/global-religious-diversity/ Global Religious Diversity]</ref><ref>[https://www.pewresearch.org/religion/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/ The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050]</ref>. Айрымдары вуду жана ориша ишенимдерин карманып, вуду жана ориша диндеринин христианчылыктын курамы деп аташкан. XIX кылымда пайда болгон исламдык [[ахмадия]] диний кыймылы дагы өлкөнүн аймагында кеңири таралган<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/benin/ 2022 Report on International Religious Freedom: Benin]</ref>. [[2013-жыл|2013-жылдагы]] эл каттоодогу маалыматтар боюнча Бениндин калкынын диний курамы: *48,5% христиандар: **25,5% рим католик чиркөөсүнүн жолдоочулары **6,7% Христостун асман чиркөөсүнүн жолдоочулары **3,4% методисттер **12,9% башка христиан конфессияларынын жолдоочулары *27,7% мусулмандар *11,6% вуду *2,6% башка жергиликтүү салттуу диндерди кармангандар *2,6% башка диндерди кармангандар *5,8% динге ишенбегендер Акыркы ([[2020-жыл|2020-жылдагы]]) эсептөөлөргө ылайык, Бениндин калкынын 52,2% христиандар, 24,6% мусулмандар, 17,9% анимисттер жана 5,3% башка динди туткандар же динге ишенбегендер болгон<ref>[https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/benin/ 2021 Report on International Religious Freedom: Benin]</ref>. Салттуу диндерге Атакора аймагындагы жергиликтүү анимисттик диндер, өлкөнүн борборундагы жана түштүгүндөгү Йоруба жана Тадо элдеринин арасында вуду жана ориша ишенимдери кирет. Борбордук жээктеги Уида шаары Бениндин вуду ишениминин руханий борбору болуп саналат<ref>[https://archaeology.org/issues/september-october-2018/off-the-grid/trenches-benin-ouidah/ Ouidah, Benin]</ref>. === Тил === Бениндин жарандары 54 тилде сүйлөшөт. Алардын ичинен [[француз тили]] расмий тил болуп саналат жана бардык жергиликтүү тилдер улуттук тилдер деп эсептелет. == Экономикасы == [[Файл:Gossypium_sp_MS4007.JPG|thumb|Пахта талаалары]] [[Файл:Extensive_Landwirtschaft_im_Norden_Benins_bei_Djougou.jpg|thumb|Бениндин түндүгүндөгү чакан айыл чарбасы]] Бенин начар өнүккөн агрардык мамлекет. Экономикасы дыйканчылыкка (жүгөрү, тапиока, ямс жана пахта) негизделген. Пахта негизги товардык өсүмдүктөрдүн бири болуп саналат, 2014-жылы пахта өндүрүү 600 миң стандарттуу 480 фунтту таңгакка (217,72 кг) жеткен<ref>[https://total-rating.ru/1397-proizvodstvo-hlopka-v-stranah-za-2014-god.html Производство хлопка в странах за 2014 год]</ref> жана дүйнөдө 17-орунду ээлеген. Экинчи маанилүү товардык өсүмдүк болуп кешью жаңгактары саналат. 2015-2016 жж. кешью жаңгактарынын түшүмүнүн көлөмү 125 миң тоннага жеткен<ref>[https://web.archive.org/web/20181223211503/http://givemebid.com/cashew17022016/ Глобальный рынок кешью: производство и переработка. Предварительные итоги сезона 2015/2016 гг]</ref>. Өлкөдө мунай жана газ кендери бар, бирок алар иштетилбейт. Башка белгилүү жаратылыш байлыктары болуп темир рудасы, алтын, фосфат тектери, мрамор жана токой байлыктары эсептелет. Бениндеги эл аралык алтын казуучу компаниялардын чалгындоо иштери 39 маанилүү алтын кендерин аныктаган (алардын көбү спутниктин жардамы менен табылган)<ref>{{Cite web |title=Золото в Африке: факты, о которых Вы, возможно, не знали |url=https://www.globalintergold.info/ru/zoloto-v-afrike-fakty-o-kotoryh-vy-vozmozhno-ne-znali-cpn111/ |accessdate=2024-09-10 |archivedate=2018-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223211515/https://www.globalintergold.info/ru/zoloto-v-afrike-fakty-o-kotoryh-vy-vozmozhno-ne-znali-cpn111/ }}</ref>. Алтын өндүрүүнүн көлөмү жылына болжол менен 500 кг түзөт<ref>[https://worldpopulationreview.com/country-rankings/gold-production-by-country Gold Production by Country 2024]</ref>. Электр энергиясы негизинен [[Гана|Ганадан]] импорттолот. Экспортко чыгаруулучу товарлары: алтын, пахта, кешью жаңгактары, жемиштер, пальма майы, жыгач материалдары, мунай продуктулары (реэкспорт). Экспорт жаатындагы өнөктөш өлкөлөрү — [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭ]] (27 %), [[Индия]] (17 %), [[Ливан]] (6,6 %), [[Мали]] (6,6 %), [[Кытай]] (5,3 %)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20190603070324/https://atlas.media.mit.edu/ru/profile/country/ben/ Observatory of Economic Complexity. Бенин]</ref>. Импорттоолучу товарлары: азык-түлүк (негизинен күрүч жана эт азыктары), өнөр жай товарлары, отун ж.б. Импорт жаатындагы өнөктөш өлкөлөрү — [[Кытай]] (27 %), [[Тайланд|Таиланд]] (11 %), [[Индия]] (10 %), [[Франция]] (5,3 %)<ref name=":4" />. == Маданияты == [[Файл:Who's coming ?.jpg|thumb|220px|Жергиликтүү музыкалык топ]] [[Файл:Palais Des Congres De Cotonou.jpg|thumb|220px|Котону шаарындагы конгресс сарайы.]] [[Файл:Bahia acaraje.jpg|thumb|220px|Акараже тамагы]] === Көркөм өнөр === Бенин адабияты [[француз тили]] мамлекетте басымдуулук кылганга чейин оозеки түрүндө атадан бала берилип келген<ref>[https://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryBeninEN.html Beninese literature at a glance]</ref>. Феликс Кучоро [[1929-жыл|1929-жылы]] «Эсклав» (Кул) аттуу Бениндин биринчи романын жазган. Эгемендүүлүктөн кийин, жергиликтүү элдик музыка Гананын маданияты, француз кабареси, америкалык рок, фанк, соул жана Конголук румба менен айкалышып калыптануусун уланткан<ref>[https://muse.jhu.edu/pub/166/oa_monograph/chapter/3770415 Transforming Vòdún: Musical Change and Postcolonial Healing in Benin's Jazz and Brass Band Music]</ref>. === Ашкана === Бенинде тамактар ар кандай негизги соустар менен берилет. Түштүк Бениндин ашканасында негизги азык катары [[жүгөрү]] эсептелет, ал [[Жер жаңгак|жер жаңгактын]] же [[Помидор|помидордун]] негизиндеги соустар менен берилүүчү камырды даярдоодо колдонулат. [[Балык]], [[тоок]], [[уй]], [[эчки]] жана акация келемишинин эттин дагы ашканада колдонушат. Бениндин түндүгүндө жогоруда айтылган соустар менен берилүүчү ямс негизги азык болуп саналат. Түндүк провинцияларында калк [[Пальмалар|пальма]] же [[жер жаңгак]] майына куурулган же соустар кошулуп бышырылган уй жана чочконун этин колдонушат. Айрым тамактарда сыр колдонулат. Ал эми [[Манго (жемиш)|манго]], [[апельсин]], [[авокадо]], [[банан]], [[киви]] жана [[Анaнас|ананас]] сыяктуу мөмө-жемиштер тамактанууда кеңири колдонулат. === Спорт === Бениндеги негизги спорт түрлөрү — [[футбол]], [[баскетбол]], [[гольф]], [[велосипед]] тебүү, [[бейсбол]], [[софтбол]], [[теннис]] жана [[регби]]. XXI кылымдын башында өлкөдө бейсбол жана [[текбол]] оюндары кеңири тараган<ref>[https://www.hometownsource.com/sun_post/news/local/duo-develops-nonprofit-organization-baseball-in-benin/article_6aefe8f6-a49d-56bb-ac65-6974a62faf7f.html Duo develops nonprofit organization, Baseball in Benin]</ref><ref>[https://www.fiteq.org/news/234 Beninese Teqball Federation targets nationwide engagement]</ref>. === Салттуу башкаруу системасы === Колониялык доорго чейинки падышалыктардан келип чыккан өлкөдө көптөгөн көз каранды монархиялар бар. Эгемендүү эмес монархтардын расмий, конституциялык ролу жок, алар негизинен салтанат менен коштолгон иш-чараларга катышышат жана саясий жана жарандык бийликке баш ийишет. Мыйзам тарабынан мындай чектөөлөргө карабастан, алар өз аймактарындагы жергиликтүү саясий маселелерди чечүүдө таасирдүү ролду ойношот жана шайлоочулардын колдоосуна ээ болуу үчүн Бениндин саясатчылары тарабынан көп учурда ортомчу катары иш-аракеттерди аткарышат<ref>[http://news.anmwe.com/monde-haiti-veut-punir-les-crimes-vaudous-comme-au-benin/ Monde: Haïti veut punir les crimes vaudous comme au Benin]</ref><ref>[https://www.ecoi.net/en/document/1393811.html Benin: Kings in northern Benin, specifically in Borgou department; extent of their power in comparison with the power of political and civil authorities; a king’s ability to force a woman to marry him; remedies available to a woman who refuses to marry a king]</ref>. == Социалдык тармагы == === Билим берүү === [[Файл:BEN_2001-007-S20.jpg|thumb|220px|Бениндик студенттер]] [[2015-жыл|2015-жылы]] сабаттуулук деңгээли 38,4% деп бааланган (49,9% эркектердин жана 27,3% аялдар арасында)<ref name=":0">{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Benin |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/#people-and-society |accessdate=2024-09-09 |archivedate=2023-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231228150152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/#people-and-society }}</ref>. ЮНЕСКОнун статистика институтунун маалыматы боюнча [[2013-жыл|2013-жылы]] Бениндеги жалпы башталгыч билим алуу жашындагы балдардын жарымы же 54% мектептерде окуган<ref name=":0" />. Бениндин билим берүү системасы акысыз болбосо да<ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2000/af/861.htm 2000 Country Reports on Human Rights Practices. Benin]</ref>, Бенин [[2007-жыл|2007-жылы]] мектепте окуу акысын жойгон жана [[2007-жыл|2007-жылдагы]] билим берүү форумунун сунуштарын аткарып келе жатат<ref>[https://web.archive.org/web/20100913193731/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/africa/benin/ UNESCO. Benin]</ref>. Өкмөт [[2009-жыл|2009-жылдан]] бери ИДӨ 4% ашыгын билим берүүгө жумшайт. ЮНЕСКОнун статистика институтунун маалыматы боюнча [[2015-жыл|2015-жылы]] билим берүү тармагына (бардык багыттагы) мамлекеттик чыгымдар ИДӨ 4,4% түзгөн. Бул чыгымдардын 0,97% жогорку билим берүүгө багытталган<ref name=":1">[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000235406 UNESCO science report: towards 2030]</ref>. [[2009]]-[[2011]] жж. университетте окуган 18-25 жаштагылардын саны 10% дан 12% чейин өскөн. Жогорку билим берүү тармагындагы студенттердин саны [[2006]]-[[2011]] жж. эки эседен ашык көбөйүп, саны 50 225тен 110 181ге чейин жеткен. Бул статистика бакалавр, магистр жана докторлук программаларды гана эмес, орто билимден кийинки кесип алуу үчүн тапшырган студенттерди дагы камтыйт<ref name=":1" />. === Саламаттыкты сактоо === Бенинде [[ВИЧ]]/[[СПИД]] менен оругандардын саны [[2013-жыл|2013-жылы]] 15-49 жаштагы жарандардын 1,13% деп бааланган<ref>[https://web.archive.org/web/20141221190412/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2155rank.html CIA. The World Factbook. HIV/AIDS - adult prevalence rate compares the percentage of adults (aged 15-49) living with HIV/AIDS. Benin]</ref>. Бенинде [[безгек]] оорусу 5 жашка чейинки балдардын арасындагы өлүмгө алып келген оорулардын негизгиси болуп саналат<ref>[http://www.malaria.com/featured/malaria-beni Malaria in Benin]</ref>. [[1980-жыл|1980-жылдары]] өлкөнүн калкынын 30% азы гана негизги медициналык кызматтарды ала алган. Бениндеги ымыркайлардын өлүмүнүн көрсөткүчү ар бир 1000 төрөлгөн балага 203 өлүм деп эсептелген. Ар бир үчүнчү гана эне баланын ден соолугуна кам көрүү кызматтарын ала алган. Бамако демилгеси муунунун коомдук негиздеги саламаттыкты сактоо реформасын киргизүү менен өзгөрттү программысынын натыйжасында медициналык кызматтарды «эффективдүү жана адилеттүү» көрсөтүү башталган<ref>[https://web.archive.org/web/20070106133809/http://www.who.int/inf-new/child6.htm Bamako Initiative revitalizes primary health care in Benin]</ref>. [[2015-жыл|2015-жылга]] карата алынган маалыматтарга ылайык Бенин энелердин өлүмүнүн саны боюнча дүйнөдө 26-орунда турат<ref>[https://web.archive.org/web/20150418113820/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2223rank.html CIA. The World Factbook. Maternal mortality rate. Benin]</ref>. ЮНИСЕФтин [[2013-жыл|2013-жылдагы]] отчетуна ылайык, аялдардын 13% [[Аялдын жыныс органдарын жабыркаткан операциялар|жыныс органдарын жабыркаткан операцияларга]] дуушар болушкан<ref>[https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change]</ref>. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.gouv.bj/ Бениндин Өкмөтүнүн сайты] * [https://www.presidence.bj/ Бениндин президентинин расмий сайты] * [https://beninrevele.bj/ Өкмөттүн 2021-2026-жылдарга карата иш-аракеттеринин программасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240806093810/https://beninrevele.bj/ |date=2024-08-06 }} * [https://investbenin.bj/fr Бениндин инвестиция боюнча порталы] {{Африка өлкөлөрү}} [[Категория:Мамлекеттер арип боюнча]] [[Категория:Бенин| ]] 945rurab5jcy7gvgudby5tti827tus4 0 136744 651333 650784 2026-08-18T15:22:27Z Qx55 39024 новая роль в фильмографии актера 651333 wikitext text/x-wiki {{Маданият ишмери | Ысымы = Леонид Хромов | Сүрөт = LeonidKhromov.jpg | Туурасы = 220px | Сүрөттүн аталышы = | Туулгандагы ысымы = Леонид Александрович Хромов | Туулган жылы = 29.10.1980 | Туулган жери = [[Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]] | Каза болгон жылы = | Каза болгон жери = | Ишмердүүлүгү = [[Продюсер]]<br />[[Директор]]<br />[[Сценарист]]<br />[[Актер]]<br />[[Композитор]] | Жарандыгы = {{Орусия желеги}} [[Орусия]] | Кайман аты = | Амплуа = | Театр = | Ролдору = | Спектаклдери = | Сыйлыктары = | imdb_id = 10980676 |Активдүүлүк жылы=2012-жылдан — учурга чейин}} '''Леонид Александрович Хромов —''' ({{lang-en|Leonid Khromov}}; [[29-октябрь]] [[1976|1980-жылы]], [[Бишкек|Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]]) — орусиялык [[продюсер]], [[сценарист]], [[директор]], [[актёр|актер]], электрондук музыканын композитору жана эл аралык ''O29 Production'' продюсерлик компаниясынын негиздөөчүсү. == Өмүр баяны == 1980-жылы 29-октябрда Кыргыз ССРинин Фрунзе шаарында (азыркы [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]) туулган. 2002-жылы [[Липецк]] мамлекеттик техникалык университетинин транспорт инженерлери факультетин инженер-механик адистиги боюнча аяктаган. Ал продюсердик карьерасын 2012-жылы «Липецк облусунун сулуусу-2012»<ref>https://gorod48.ru/news/109134/</ref><ref>https://fashionbank.ru/news/news3853.html</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=NhpdqyTUB9o</ref> аймактык сулуулук сынагын уюштуруу менен баштаган. Бул сынактын калыстар тобунун курамына француз ырчысы Мурад Бурауи (Mourad Bouraoui)<ref>https://imperiyazvezd.ru/news/198</ref> чакырылган. [[Файл:Beauty of Lipetsk Region 2012.jpg|thumb|Леонид Хромовдун биринчи сулуулук сынагы. "Липецк областынын сулуулугу 2012" сулуулук сынагы. Калыстар тобунун мүчөлөрү кыздарга белектерди беришет.|270x270px]] Ошондой эле ал 2011-жылы ''Leonid Khromov Production'' компаниясын негиздеген. Бул уюм 2014-жылдан тарта ''Queen Runet''<ref>https://rg.ru/2014/11/24/reg-cfo/konkurs.html</ref><ref>https://www.kem.kp.ru/daily/26572/3587675/</ref>, ''Beauty of Universe<ref>https://www.eureporter.co/frontpage/2018/01/12/flag-of-beauty-contest-beauty-of-universe-conquers-antarctica/</ref><ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref><ref>https://tverigrad.ru/publication/devushka-iz-tveri-zavoevala-titul-krasa-vselennojj-2020/</ref>'' жана ''Smile Universe<ref>https://www.yorkpress.co.uk/news/17340599.york-woman-third-best-smile-universe/</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207153610/https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/?locale=ru_RU https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/]</ref><ref>https://vesti-yamal.ru/ru/vjesti_jamal/zhitelnica_yamala_stala_obladatelnicei_titula_ulybka_vselennoi_-_2021/</ref>.'' сыяктуу эл аралык сулуулук сынактарын уюштуруп келет. [[Файл:Прощение фильм 001.jpg|left|thumb|250x250px|Леонид Хромов. Кыска метраждуу "Кечиримдүүлүк" тасмасынан кадр (2021)]] [[Файл:Beauty of Universe 2017.jpg|thumb|270x270px|Леонид Хромов «Аалам сулуусу-2017»<ref>https://tj.sputniknews.ru/20171113/tadzhichka-anna-muminova-stala-samoy-krasivoy-devushkoy-vselennoy-1023871233.html</ref> эл аралык сулуулук сынагынын жеңүүчүсү тажикстандык Анна Муминованын жанында турат. Sochi Casino & Resort.]] 2013-жылы ал ''Leonardo Velconte''<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2022-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026104929/https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte }}</ref><ref>https://music.yandex.ru/artist/2683830</ref> каймана аты менен транс жанрындагы ''The First Experience''<ref>https://music.apple.com/us/album/the-first-experience/1791531358</ref> аттуу дебюттук музыкалык альбомун санариптик платформаларда чыгарган. Ал эми 2016–2018-жылдары анын дагы бир нече музыкалык тректери жарык көргөн. 2019-жылдан баштап ал кыска жана толук метраждуу кинодолбоорлордун үстүнөн режиссёр жана сценарист катары иштей баштаган<ref>https://www.vb.kg/doc/395770_rossiyskiy_produser_planiryet_sniat_v_fantasticheskiy_film_v_ala_arche.html</ref><ref>https://www.tumen.kp.ru/daily/27145.5/4240081/</ref><ref>https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/</ref><ref>https://rb.ru/news/prodyuser-hromov/</ref>. 2020-жылы ал ''O29 Production''<ref>https://www.o29.pro/about/</ref> продюсердик компаниясын, ошондой эле ''Long Key International Film Awards (LKIFA)''<ref>https://www.imdb.com/event/ev0023266/overview/</ref><ref>https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2021/5-16/24624/</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/10/indian-thriller-fear-wins-top-prize-at-long-key-awards-2024-in-new-york/</ref><ref>https://akipress.com/news:800282:Kyrgyz_film_included_in_list_of_finalists_of_Long_Key_Awards/</ref> эл аралык кино сыйлыгын негиздеген. 2021-жылы ал профессионал актрисалар үчүн жаңы эл аралык ''[[Актриса Аалам|Actress Universe]]''<ref>https://www.haberyildizi.com/magazin/sitare-akbas-a-moskova-dan-odul-h41576.html</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326184838/https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions }}</ref><ref>https://tvi.iol.pt/bigbrother/videos/marta-gil-e-surpreendida-com-premio-internacional-de-cinema/61edea3e0cf21a10a41b4e91</ref> кино сыйлыгын негиздеген. 2022–2025-жылдары Леонид Хромов Fooxoo эл аралык стриминг платформасынын стартап-долбоорун иштеп чыгуу менен алектенген, бирок 2025-жылдын май айында долбоор белгисиз мөөнөткө жылдырылган<ref>https://www.vokrug.tv/article/show/16533892361/</ref><ref>https://www.dizidoktoru.com/dunya/turk-yonetmenler-ve-yapimcilar-yeni-uluslararasi-yayin-platformuna-h37783.html</ref><ref>https://www.vb.kg/doc/431895_rejissery_iz_kr_mogyt_polychit_dostyp_k_novoy_strimingovoy_platforme.html</ref>. 2026-жылдын июнь айында Хромовдун O29 Production продюсердик компаниясы Кыргызстанда Keeoto Entertainment өндүрүштүк хабын ачкандыгын жарыялаган. Учурда хабдын алгачкы долбоорлору катары Missis Beauty of Earth психологиялык драмасынын кыска метраждуу версиясы (жумушчу аталышы Road to the Dream) жана [[Элсиз аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] илимий-фантастикалык тасмасы өндүрүшкө даярдоо (пре-продакшн) стадиясында турат<ref>{{cite web |url=https://economist.kg/biznes/2026/06/26/o29-production-headquarters-kyrgyzstan/ |title=O29 Production эл аралык кинобренди Кыргызстанда штаб-квартирасын ачат |publisher=Economist.kg |date=2026-06-26 |accessdate=2026-06-27 |lang=ky}}</ref>. == Банктык долбоорлор == 2015-жылдын 2-июнунда «Beauty of Universe» сынагынын бет ачарында Леонид Хромов «Пробизнесбанк» кирген орусиялык «Лайф» каржы тобу менен биргеликте «QueenRunet» жаңы банк картасын тартуулаган. Ошол эле жылдын 15-июнунан тарта бул каржы тобу атайын лоялдуулук программасы менен «Visa Gold PayWave QueenRunet»<ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref> дебеттик жана кредиттик карталарын чыгара баштаган. Бирок, 2015-жылдын 12-августунда Орусиянын Борбордук банкы «Пробизнесбанктын»<ref>https://www.cbr.ru/press/pr/?file=12082015_085127ik2015-08-12t08_46_23.htm</ref> лицензиясын алып койгондугуна байланыштуу, долбоор ишин токтоткон. == Социалдык долбоорлор == 2014–2016-жылдары продюсер социалдык иштерге активдүү катышкан. Ал 2014-жылы РФ Ички иштер министрлигинин Жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын (ГИБДД) колдоосу менен Орусиянын бир катар аймактарында өткөрүлгөн «Алтын Зебра»<ref>https://www.yuga.ru/news/349426/</ref><ref>https://transportryazan.ru/news/2014-11-02-787</ref><ref>https://48.мвд.рф/news/item/2941986{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://rutube.ru/video/d41923433df0f7baf89b5b445be6ceda/</ref> федералдык жол коопсуздугу долбоорун негиздеген. == Фильмография == === '''Көркөм тасмалар, сериалдар жана клиптер''' === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Жыл !! Аталышы !! Продюсер !! Режиссёр !! Сценарист !! Форматы / Статусу |- | 2021 || Кечиримдүүлүк || Ооба|| || || Кыска метраждуу тасма |- | '''''2026'''''|| Leonardo Velconte: Violin Dance || Ооба || Ооба || Ооба || Музыкалык видеоклип (Пост-продакшн) |- | '''''2026'''''|| Ex-Boyfriend || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| 57 мүнөт || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| Miss Life || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс) |- | '''''2027'''''|| Missis Beauty of Earth || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2028'''''|| [[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2028'''''|| Smile of New York || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс) |} === '''Актер''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Роль !Статусу |- |2019 |Триада (телесериал) |Жумушчу | |- |2021 |Евгенич (телесериал) |Мончо кызматкери | |- |2021 |Кечиримдүүлүк (кыска метраждуу тасма) |Маалымат берүүчү | |- |2022 |Эки адыр (телесериал) |Примат | |- |2026 |Баары сиздин колуңузда (телесериал) |Учак жүргүнчүсү | |- |'''''2026''''' |Кара сүйүү (телесериал) |Жүктөөчү |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Чат (телесериал) |Парктагы бир киши |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Leonardo Velconte: Violin Dance (Radio Edit) (музыкалык видео клип) |Leonardo Velconte |Пост-продакшн |- |'''''2026''''' |Артка кылчайбай |Жүк ташуучу унаанын айдоочусу |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Нан бөлүмү (телесериал) |Гүл дүкөнүнүн ээси |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Бурчтагы жашыруун сыр-3 (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Койчу (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |ИИнга (телесериал) |Ички иштер кызматкери |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Чыгыш жолу (телесериал) |Теке-адам |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Тверская-4 (телесериал) |Санитар |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Демис и Марина-2 (телесериал) |Жумушчу |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Акыркы тамчы (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Капканда (телесериал) |Жасалма |Өндүрүштө |- |'''''2027''''' |Согуш жана тынчтык |Жоокер |Өндүрүштө |- |'''''2027''''' |57 мүнөт (кыска метраждуу тасма) |Бизнесмен |Өндүрүштө |} == Дискография == === Студия альбомдору === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат ! Эскертүү |- ! scope="row" | '''''The First Experience''''' | * Релиз: 4-август, 2013-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/the-first-experience/1791531358</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция | {{tracklist | headline = Трек тизмеси | collapsed = yes | title1 = Experience | length1 = 8:27 | title2 = Experience (Short Edit) | length2 = 6:18 | title3 = Guitar Dance | length3 = 3:48 | title4 = Energy of Dance | length4 = 4:03 | title5 = The Trance Mutation | length5 = 4:00 | title6 = Energy of Life | length6 = 6:25 | title7 = Music | length7 = 4:39 | title8 = Ha | length8 = 4:29 | title9 = The House Mission | length9 = 4:22 | total_length = 46:31 }} |} === Синглдер === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат !Эскертүү |- ! scope="row" | '''''New Life''''' | * Релиз: 28-ноябрь, 2017-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/new-life-single/1790841392</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:49 |- !''Fashion'' | * Релиз: 28-сентябрь, 2018-жыл<ref>https://www.amazon.com/dp/B0FBL7X6V4</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 5:41 |- !''Violin Dance'' | *Релиз: 28-январь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/violin-dance-single/1793049948</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 4:48 |- !''Violin Dance (Radio Edit)'' | * Релиз: 1-июнь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/violin-dance-radio-edit-single/1814290870</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 2:37 |- !''From the Start'' | * Релиз: 3-июнь, 2025-жыл<ref name=":0">https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:23 |- !''Я буду'' | *Релиз: 22-август, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/я-буду-feat-елена-станиславская-single/1834408376</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte (feat. Елена Станиславская) * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:43 |- !''Exit & Go'' | *Релиз: 26-ноябрь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:25 |} == Сыйлыктары жана номинациялары == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Сыйлыктын аталышы !Категория !Долбоор !Жыйынтыгы |- |2016 |III Luxury Lifestyle Awards<ref>https://lrnews.ru/news-1/62915-.html</ref> |Жылдын мода долбоору |Липецк облусунун сулуулугу 2016 |{{Won}} |- |2026 |Gates of Siberia International Film Festival<ref>https://vratasibirifest.ru/finalists2026</ref> |Best Short Film |Forgiveness (2021) |{{Nom}} |} == Булактар == {{булактар|2}} == Шилтемелер == * {{imdb name|id=10980676|name=Леонид Хромов}} * [https://www.kinopoisk.ru/name/6487579 Кинопоиск] сайтындагы баракча * [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/ros/586687/bio Kino-teatr.ru] сайтындагы баракча [[Категория:Кино жылдыздары]] [[Категория:Туулгандар 29-октябрь]] [[Категория:Туулгандар 1980-жылы]] [[Категория:Орусиянын кинорежиссёрлору]] [[Категория:Орусиянын кинопродюсерлери]] [[Категория:Орусиянын сценаристтери]] 2vn7t4pt2qphgcojxc1aubhsca8vjsl 4 136776 651326 651271 2026-08-18T12:01:48Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651326 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14020}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7969}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6002}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1454}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|<span style="color:gray">Arsensky</span>]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:700}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:323}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 96 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 97 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|Ulan A]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} m4nh0xmksvkn4wpu0b0qvqno859pcfu 0 136881 651351 649064 2026-08-19T00:35:00Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651351 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Этап1 = |Дата1 = |Этап2 = |Дата2 = |Этап3 = |Дата3 = |Этап4 = |Дата4 = |Этап5 = |Дата5 = |Макамы = |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Британиялык Виргин аралдары |Расмий аталышы = {{lang-en|British Virgin Islands}} |Мамлекеттик дини = [[динден тышкары мамлекет]] |Герб = Coat of arms of the British Virgin Islands.svg |Желек = Flag of the British Virgin Islands.svg |Гимн аталышы = God Save the King |Аудио = Reinounido.ogg |Урааны = {{lang-la|Vigilate}} (Кыраакы болгула) |Башкаруу формасы = Улуу Британиянын ээлиги |Картада = British Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg |lat_dir = N |lat_deg = 18 |lat_min = 29 |lat_sec = 4 |lon_dir = W |lon_deg = 64 |lon_min = 31 |lon_sec = 54 | region = VG | CoordScale = 500000 |Тили = [[англис тили]] |Эгемендүүлүк күнү = |Эгемендүүлүгүн алды = |Борбор шаары = [[Род-Таун]] |Ири шаарлар = |Башчыларынын милдеттери = Падыша<br>Губернатор<br>Премьер-министр |Башчылары = [[Чарльз III]]<br>Жон Ранки<br>Эндрю Фэхи |Аянты = 153 |Суу пайызы = 1,6 |Аянты боюнча орду = |Калкы = 30 030 |Калкы боюнча орду = 222-орун |Калкты каттоо жылы = 2019 |Калктын жыштыгы = 260 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = |ИДӨ (САМ) = 500 млн |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2017 |ИДӨ (САМ) боюнча орду = |ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 34 200 |ИДӨ (номинал) = |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = |ИДӨ (номинал) боюнча орду = |ИДӨ (номинал) ар бир жанга = |Акча бирдиги = [[АКШ доллары]] |АДӨИ = |АДӨИ деңгээли = |АДӨИ боюнча орду = |Учак компаниясы = |ЭОК = IVB |ISO = VG |Этнохороним = |Домени = [[.vg]] |Телефон коду = 1-284 |Убакыт аралыгы = [[UTC−04:00|−04:00]] |Штрих коду = }} '''Британиялык Виргин аралдары''' ({{lang-en|British Virgin Islands}} (BVI)), расмий аталышы '''Виргин аралдары''' ({{lang-en|Virgin Islands}})<ref>Виргин аралдарынын [https://www.legislation.gov.uk/uksi/2007/1678/pdfs/uksi_20071678_en.pdf 2007-жылдагы Конституциясынын] беренесине ылайык, аймактын расмий аталышы жөн гана «Виргин аралдары» деп аталат</ref> — [[Кариб деңизи|Кариб деңизинин]] түндүк-чыгышындагы Виргин аралдары архипелагынын түндүк-чыгыш бөлүгүндө жайгашкан Британиянын деңиздин ары жагындагы көз каранды аймагы. Жалпы аянты — 153,4 км², курамына 60тай аралдарды камтыйт (анын ичинде 20га жакыны ээн аралдар). Ири аралдары — Тортола (аянты 59,2 км², калкы 18 миң адам), Анегада (38,6 км²), Виргин-Горда (21,2 км²). Административдик борбору — Род-Таун шаары. Расмий тили — [[англис тили]]. Акча бирдиги — [[АКШ доллары]]. == Тарыхы == {{Негизги макала|Британиялык Виргин аралдарынын тарыхы}} Бул аймактагы алгачкы белгилүү адамдардын отурукташуусу болжол менен б.з.ч. 100-жылы Түштүк Америкадан келген аравак уруулары тарабынан болгон. Вернон Пикеринг бул датаны б.з. 200-жылдары деп эсептейт жана аравактарга чейин сибонейлер бул аралдарда жашашы мүмкүн деп божомолдойт. Алар Сент-Томас аралына б.з.ч. 300-жылы отурукташкан. Аралдарда байыркы индейлердин убактылуу отурукташуусу туралуу айрым далилдери бар. Кээ бир окумуштуулар индейлер бул аралдарга б.з.ч. 1500-жылдары балык уулоо же аңчылык максатында келишип, убактылуу түзүлгөн жайларда жашашкан деп эсептешет. Бирок азыркы Британиялык Виргин аралдарында ошол мезгилде туруктуу жашаган эл болгон деген пикирди академиялык коомчулук кеңири колдобойт<ref name=":1">[https://www.moon.com/travel/trip-ideas/early-peoples-of-the-virgin-islands/ Moon. Early Peoples of the Virgin Islands]</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Виргин аралдарынын Өкмөтү. Биздин тарых |url=https://bvi.gov.vg/content/our-history |accessdate=2025-05-05 |archivedate=2021-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210521231453/https://bvi.gov.vg/content/our-history }}</ref>. Аравактар аралдарда XV кылымга чейин жашашкан, андан кийин Кичи Антиль аралдарынан келген агрессивдүү калиного же карибдер тарабынан аралдардан чыгарылышкан<ref name=":0" />. Кийинчерээк Виргин аралдарына келген европалыктар азыркы Британиялык Виргин аралдарында индейлерди кезиктиришкен эмес. Бирок Христофор Колумб Санта-Крус аралына барганда карибдердин кол салуусуна туш болгон<ref name=":0" />. Бул аймактын алгачкы тургундары тууралуу маалымат аз болгондуктан, алардын жашоо образы жөнүндө так түшүнүк алуу кыйын. Ошентсе да археологиялык табылгалар бул жерлерде негизинен аравактар жашаганын көрсөтөт. Алардын керамикалык идиш-аяктары эң көп табылган жерлер Тортоланын түндүк-батышындагы Белмонт жана Смагглерс Ков аймактары болуп саналат<ref name=":1" />. 1493-жылы Христофор Колумб өзүнүн экинчи деңиз сапарында Виргин аралдарын байкап, көптөгөн аралдарды картага түшүргөн. Ал бул аралдар тобун «Лас Виргин» («Бийкечтер») деп атап, бул аталышты Ыйык Урсула жана анын 11 000 жолдоочусу болгон кыздарга арнаганы айтылып жүрөт. Испандыктар бул аралдарда узак убакыт бою туруктуу жашабаган, бирок кээде талап-тоноо же кулчулук максатында келип турушкан. Алар жергиликтүү аравак жана кариб калктарын кул кылып, бул аймакта колониялык башкаруунун алгачкы белгилерин түзө баштаган. XVI кылымдан тарта бул аралдар деңиз каракчылары, мыйзамсыз соодагерлер жана баскынчылар үчүн коопсуз жашырына турган жай болуп калган. 1666-жылы британиялык плантаторлор жана мурдагы деңиз каракчылары Тортолага келип, испандарга каршы туруп, өздөрүнүн отурукташуу жайларын түзүшкөн. 1672-жылы Англия Тортоланы, ал эми 1680-жылы Анегада менен Виргин Горданы расмий түрдө өз ээлигине өткөрүп алган. Алгач бул аралдар Британиянын Левант компаниясы аркылуу башкарылган, кийинчерээк алар жеке менчик плантаторлорго өткөрүлүп берилген<ref name=":2">[https://www.frommers.com/destinations/virgin-islands/in-depth/history/ Frommers. History in Virgin Islands]</ref>. [[Файл:St_Phillips_Church,_Tortola.jpg|left|thumb|250x250px|Аймактагы эң маанилүү тарыхый эстеликтердин бири — Тортоладагы Ыйык Филип чиркөөсүнүн урандылары]] XVII кылымда бул аралдарда кант камышын өстүрүү кеңири жайылып, башка Кариб колонияларындагыдай эле, бул иш негизинен Африкадан алынып келинген кулдардын эмгегин колдонгон. Кулчулук системасы аралдардын экономикасынын негизи болгон. 1774-жылга карата бул аймакта 6 000ге жакын кул жана болгону 1 000дей гана эркин адам жашачу<ref name=":2" />. 1834-жылы Британия империясы кулчулукту расмий түрдө жойгондон кийин кант өндүрүшү кескин төмөндөп, аралдардын экономикасы оор кризиске учураган. Мурдагы кулдар акы төлөнгөн эмгекке өтүү укугуна ээ болушкан, бирок алардын жашоо шарттары өтө начар бойдон калган. Натыйжада аралдар кедейчиликке батып, Британия тараптан дээрлик көңүл бурулбай калган<ref>[https://stkittsnevisflag.com/discover-stkitts-nevis/historical-overview/significant-historical-events-in-st-kitts-and-nevis/emancipation-of-slaves-1834-and-the-apprenticeship-system/?srsltid=AfmBOoqU_m4KyNVCLgYeRQbLX2c1r17-0jxKb-hVJXUaAFF_h-7IIGZx Emancipation of Slaves (1834) and the Apprenticeship System]</ref>. 1872-жылы Британиялык Виргин аралдары Ливард аралдары деп аталган башка Британ колониялары менен чогу башкарылган административдик бирдикке киргизилген. Бул башкаруу 1956-жылы Ливард федерациясы таркатылганга чейин уланган. 1958-жылы Виргин аралдары Батыш Индия федерациясына кошулуу сунушун четке каккан жана өзүнчө корголуучу аймак макамын алган. Акыры, 1960-жылы ал расмий түрдө өз алдынча Британ колониясы катары жарыяланган жана 1967-жылы ички автономия укугуна ээ болгон<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliament-and-empire/parliament-and-the-american-colonies-before-1765/the-west-indian-colonies-and-emancipation/ UK Parliament. The West Indian colonies and emancipation] </ref>. Ошол эле 1967-жылы жаңы конституция кабыл алынып, аралдарга ички башкаруу укугу расмий бекитилген. Шайлоолор өткөрүлүп, өкмөт жана мыйзам чыгаруучу кеңеши түзүлгөн. Бирок коргонуу, тышкы саясат жана башка стратегиялык маселелер мурдагыдай эле Британиянын карамагында калган<ref>[https://www.britannica.com/place/Virgin-Islands/History Encyclopædia Britannica. History of the Virgin Islands]</ref>. 1970-жылдардын аягында Британ Виргин аралдары оффшордук каржы борбору катары таанылып, дүйнөнүн ар кайсы бурчтарынан компаниялар бул жерге каттала баштаган. Салык жеңилдиктери жана каржы купуялуулугу аралдарды бизнес жүргүзүү үчүн жагымдуу жерге айланткан. Бул өзгөрүүлөр экономикалык өсүшкө түрткү берип, аралдардын инфраструктурасы акырындап өнүгө баштаган. 2017-жылы катуу Ирма бороону Британиялык Виргин аралдарына олуттуу зыян келтирген. Бул табигый кырсык көптөгөн имараттарды, жолдорду жана инфраструктураны талкалап, өлкөнүн экономикасына катуу сокку урган. Калыбына келтирүү иштери бир нече жылга созулган. == Географиясы == [[Файл:GB Virgin Islands.png|thumb|Британиялык Виргин аралдарынын картасы|250x250px]] Британиялык Виргин аралдары Кариб деңизиндеги тропикалык аралдардын тобун түзөт. Алардын саны 60тай болуп, эң чоңу Тортола — узундугу 20 км, туурасы 5 км. Башка аралдары — эл жашабаган, ээн жана чакан аралчалар. Жалпысынан аралдардын аянты болжол менен 150 км² түзөт. Алар Виргин архипелагына кирип, АКШнын Виргин аралдарынан бир нече чакырым чыгышта жана Пуэрто-Риконун негизги бөлүгүнөн 95 км алыстыкта жайгашкан. Ал эми түштүк-чыгышында 150 км аралыкта [[Ангилья]] аралы орун алган. Аралдардын чыгыш тарабында Түндүк Атлантика океаны, батыш тарабында Кариб деңизи жайгашкан. Көпчүлүк аралдар жанар тоонун активдүүлүгүнөн келип чыккан жана жер кыртышынын тоолуулугу жана адырлуулугу менен мүнөздөлөт. Эң бийик жеринин бийиктиги 521 метрге жетип, ал — Тортолада жайгашкан Сейж тоосу<ref name=":5">{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Британиялык Виргин аралдары |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |accessdate=2025-05-05 |archivedate=2021-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands }}</ref>. Аралдардын ичинен Анегада геологиялык жактан айырмаланып турат — ал жалпак арал болуп, акиташ жана маржан тектеринен турат. Британиялык Виргин аралдары Ливард аралдарынын нымдуу токойлору жана кургакчыл бадалдуу экологиялык аймактарына кирет<ref>[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5451287/ An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm]</ref>. 2020-жылга карата аралдардын жалпы жер аянтынын болжол менен 24% же 3 620 гектары токой менен капталган<ref name=":3">[https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/VGB/home/overview/ Global Forest Resources Assessment. British Virgin Islands]</ref><ref>[https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content Food and Agriculture Organization of the United Nations. Terms and Definitions. FRA 2025]</ref>. 1990-жылы бул көрсөткүч 3 710 гектарды түзгөн<ref name=":3" />. === Климаты === [[Файл:British Virgin Islands WV banner.jpg|center|thumb|900px]] Британиялык Виргин аралдарында тропиктик нымдуу климат өкүм сүрөт. Бул климат түрү жыл бою туруктуу температура жана жогорку нымдуулук менен мүнөздөлөт. Пассат шамалдары климатты жумшартып, ысык аба ырайын жеңил көтөрүүгө шарт түзөт. Аба ырайынын температурасы жылдын бардык мезгилдеринде чоң өзгөрүүгө дуушар болбойт. Борбору Род-Таунда жай мезгилинде күндүзгү орточо максималдуу абанын температурасы 32°C чамасында, ал эми кышында 29°C тегерегинде болот. Түнкү минималдуу температура жайында орто эсеп менен 26°C, кышында 23°C болушу мүмкүн<ref name=":4">[https://www.britannica.com/place/British-Virgin-Islands Encyclopædia Britannica. British Virgin Islands]</ref>. Жылдык жаан-чачындын орточо көлөмү 1 150 ммди түзөт. Жаан-чачын негизинен аралдардын тоолуу райондорунда көп жаайт, жээкке жакын аймактарда болсо салыштырмалуу аз болот. Жаан-чачындын көлөмү айрым жылдары олуттуу өзгөрүшү мүмкүн, бирок орто эсеп менен эң жаанчыл мезгил сентябрдан ноябрга чейин, ал эми эң кургакчыл мезгил февраль жана март айларына туура келет<ref name=":4" />. == Экономикасы == Британиялык Виргин аралдары Кариб деңизиндеги эң туруктуу жана өнүккөн экономикалардын бири болуп эсептелет. Экономиканын негизги тармагы — туризм. Жыл сайын аралдарга негизинен АКШдан келген 800 миңге жакын туристтер келишет. Ошондой эле, акыркы жылдары каржы секторунун мааниси дагы өсүп жатат. Аралдарда юридикалык жактар үчүн киреше салыгы (корпоративдик салык), физикалык жактар үчүн киреше салыгы, кошумча нарк салыгы жана сатуудан салык алынбайт. Бирок, ар бир коммерциялык компания катталган күнүнө жана чыгарууга уруксат берилген акциялардын максималдуу көлөмүнө жараша жыл сайын белгилүү бир төлөм төлөшү керек<ref>[https://gsl.org/ru/webinar/britanskie-virginskie-ostrova-i-mezhd/ Британиялык Виргин Аралдары жана эл аралык салык тууралуу маалымат алмашуу]</ref>. Британиялык Виргин аралдары дүйнөдөгү эң популярдуу оффшордук аймактардын бири болуп саналат, анын ичинде мурунку СССРдин курамындагы мамлекеттердин ишкерлери үчүн дагы. Учурда бул жерде 650 миңден ашуун компания катталган, бул дүйнөдөгү бардык оффшордук компаниялардын 40% түзөт. Аралдардагы оффшордук ишмердик негизинен 2004-жылы кабыл алынган «Британиялык Виргин аралдарынын коммерциялык компаниялары жөнүндө мыйзамы» менен жөнгө салынат. Аралдардын популярдуулугунун негизги себептери төмөнкүлөр: каттоонун жана тейлөөнүн арзан баасы, директордун резидент болушу боюнча коюлган талаптын жоктугу, уставдык капиталдын минималдуу көлөмүнө формалдуу талаптардын коюлушу, ошондой эле компанияны тез арада же бир күн ичинде каттоо мүмкүнчүлүгү. Мындай бир нече жыл мурун аралдардын негизги артыкчылыктарынын бири — купуялуулук болчу. Бенефициарлардын бирдиктүү мамлекеттик реестри жок болгон. Компаниянын ээси тууралуу маалыматтар чектелген адамдарга берилген. Бирок акыркы жылдары бул тартип өзгөрүүдө, аралдардын каржы кызматтары боюнча комиссиясы бенефициар ээси тууралуу маалыматтарды камтыган ачык реестрди түзүү мүмкүнчүлүгүн талкуулай баштаган. Бул боюнча коомдук талкуулар 2013-жылдын 31-декабрына чейин жүргүзүлгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20131224112201/http://www.bvifsc.vg/Portals/2/Consultation%20Paper%20on%20Beneficial%20Ownership%20Information.pdf Бенефициар ээси тууралуу маалыматтарды камтыган ачык реестрди түзүүнү талкуулоо]</ref>. Өнөр жайынын бегизги багыттары — ром өндүрүү, жеңил өнөр жай жана курулуш. Айыл чарбасынын негизги багыттары — ром өндүрүү үчүн кант камыш өстүрүү, жашылча-жемиштерди өстүрүү, мал жана канаттууларды багуу, балык уулоо. 1959-жылдан бери Британ Виргин аралдары расмий акча бирдиги катары [[АКШ доллары|АКШ долларын]] колдонушат. Доллар жана цент түрүндөгү Британиялык Виргин аралдарынын валюталары негизинен сувенир катары чыгарылып, туристтерге сатылат. АКШ жана Улуу Британиянын зээрканалары аралдар үчүн жогорку сапаттагы эстелик монеталарын чыгарып турушат. == Саясий түзүлүшү == [[Файл:Old_LegCo_Building,_Road_Town.jpg|thumb|250x250px|Род-Таун шаарындагы мыйзам чыгаруу Ассамблеясынын имараты. Экинчи кабатында Жогорку Сот орун алган.]] Британиялык Виргин аралдары — Улуу Британияга караштуу деңиздин ары жагындагы көз каранды аймагы болуп эсептелет. 1967-жылдан тартып ички өз алдынча башкаруу укугуна ээ болгон<ref name=":5" />. Мамлекеттик башкаруу органы — Аткаруу кеңеши болуп саналат. Аны Улуу Британиянын тышкы иштер министрлиги тарабынан дайындалган губернатор жетектейт. Кеңешке ошондой эле премьер-министр, үч министр жана башкы прокурор мүчө. Мыйзам чыгаруу органы — бир палаталуу Ассамблея. Ал 4 жылдык мөөнөткө шайланган 13 депутаттан жана кызматтынын негизинде мүчө болгон башкы прокурордон турат<ref name=":4" />. == Административдик-аймактык түзүлүшү == Британиялык Виргин аралдары административдик-аймактык жактан расмий эмес беш округдарга бөлүнөт<ref>[http://www.irf.org/wp-content/uploads/2015/10/AnegadaEnvironmentalProfile_2013.pdf An Environmental Profile of the Island of Anegada, British Virgin Islands]</ref>. {| class="wikitable" !№ !Округ !Административдик борбору !Аянты, км² !Калкы, адам (2006) !Калкынын жыштыгы, адам/км² |- |1 |Тортола |Род-Таун | align="right" |59,2 | align="right" |16 630 | align="right" |280,91 |- |2 |Анегада |Те-Сетлмент | align="right" |38,6 | align="right" |204 | align="right" |5,28 |- |3 |Вержин-Горда |Спаниш-Таун | align="right" |21,2 | align="right" |3063 | align="right" |144,48 |- |4 |Йост-Ван-Дейк |Грейт-Харбор (Йост-Ван-Дейк аралы) | align="right" |8,3 | align="right" |176 | align="right" |21,20 |- |5 |Башка аралдар* |Грейт-Харбор (Питер аралы) | align="right" |25,7 | align="right" |181 | align="right" |7,04 |- style="background: #CCC;" | |Жалпы | | align="right" |153,0 | align="right" |20 254 | align="right" |132,38 |- | colspan="6" |* «Башка аралдарга» Тортола аралынын түштүгүндө жайгашкан жана Кичи эже-сиңдилер аралдары деп аталган кичинекей аралдар (Жинжер, Норман, Купер, Солт ж.б.) кирет |} == Калкы == {{bar box |width=250px |title=Британиялык Виргин аралдарынын улуттук курамы (2010) |titlebar=#ddd |left1=Улуттук топтор |right1=пайыз |float=right |bars= {{bar percent|Африкалыктар|Blue|76,3}} {{bar percent|Испандар |Pink|5,5}} {{bar percent|Европалыктар |RED|5,4}} {{bar percent|Аралаш|Yellow|5,3}} {{bar percent|Индустар |Green|2,1}} {{bar percent|Башка |Orange| 4,6}} {{bar percent|Белгисиз |Purple| 0,8}} }}Калкынын саны - 30 030 адам. Калктын жылдык өсүшү - 2,14 % (өсүштүн дээрлик жарымын иммиграция берет). Этникалык жана расалык курамы: африкалыктар 76,3%, латын америкалыктар 5,5 %, европалыктар 5,4%, башка улуттар 12,8% (индиялыктарды, мулаттарды кошкондо). Диний курамы — протестанттар - 70,2%, католиктер - 8,9 %, жахабанын күбөлөрү - 2,5 %, башка диний агымдардарды туткандар - 10,5%, атеисттер - 7,9%. Сабаттуулуктун деңгээли — 98 %. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20080703234346/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/britishvirginisles.htm Британиялык Виргин аралдары] * [https://bvi.org.uk/ Лондондогу Британиялык Виргин аралдарынын кеңсеси] * [http://www.bvi.gov.vg/ Виргин аралдарынын Өкмөт] * [https://www.oghm.org/ Эски Өкмөт үйүнүн музейи]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.bvitourism.com/ Британиялык Виргин аралдарынын туризм боюнча порталы] * [https://bvifinance.vg/language/en-GB/Home Британиялык Виргин аралдарынын каржы сектору боюнча маалыматтар] * [https://www.bvifsc.vg/ Британиялык Виргин Аралдарынын Финансылык кызматтар боюнча комиссиясы] {{Түндүк Америка өлкөлөрү}} l8aq9gda8zdl8oe46buxrhb1txjf7hn 0 136939 651352 510748 2026-08-19T00:35:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651352 wikitext text/x-wiki Британиялык Виргин аралдарынын тарыхы, беш мезгилге бөлүп кароого болот: * Колумбга чейинки индейлердин отурукташуусу * Европалыктардын келиши * Британиянын колониясына айланышы * Британ башкаруусу жана автономияга жетишүү * Азыркы учур == Колумбга чейинки индейлердин отурукташуусу == Бул аймактагы алгачкы белгилүү адамдардын отурукташуусу болжол менен б.з.ч. 100-жылы Түштүк Америкадан келген аравак уруулары тарабынан болгон. Вернон Пикеринг бул датаны б.з. 200-жылдары деп эсептейт жана аравактарга чейин сибонейлер бул аралдарда жашашы мүмкүн деп божомолдойт. Алар Сент-Томас аралына б.з.ч. 300-жылы отурукташкан. Аралдарда байыркы индейлердин убактылуу отурукташуусу туралуу айрым далилдери бар. Кээ бир окумуштуулар индейлер бул аралдарга б.з.ч. 1500-жылдары балык уулоо же аңчылык максатында келишип, убактылуу түзүлгөн жайларда жашашкан деп эсептешет. Бирок азыркы Британиялык Виргин аралдарында ошол мезгилде туруктуу жашаган эл болгон деген пикирди академиялык коомчулук кеңири колдобойт<ref name=":1">[https://www.moon.com/travel/trip-ideas/early-peoples-of-the-virgin-islands/ Moon. Early Peoples of the Virgin Islands]</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Виргин аралдарынын Өкмөтү. Биздин тарых |url=https://bvi.gov.vg/content/our-history |accessdate=2025-05-05 |archivedate=2021-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210521231453/https://bvi.gov.vg/content/our-history }}</ref>. Аравактар аралдарда XV кылымга чейин жашашкан, андан кийин Кичи Антиль аралдарынан келген агрессивдүү калиного же карибдер тарабынан аралдардан чыгарылышкан<ref name=":0" />. Кийинчерээк Виргин аралдарына келген европалыктар азыркы Британиялык Виргин аралдарында индейлерди кезиктиришкен эмес. Бирок Христофор Колумб Санта-Крус аралына барганда карибдердин кол салуусуна туш болгон<ref name=":0" />. Бул аймактын алгачкы тургундары тууралуу маалымат аз болгондуктан, алардын жашоо образы жөнүндө так түшүнүк алуу кыйын. Ошентсе да археологиялык табылгалар бул жерлерде негизинен аравактар жашаганын көрсөтөт. Алардын керамикалык идиш-аяктары эң көп табылган жерлер Тортоланын түндүк-батышындагы Белмонт жана Смагглерс Ков аймактары болуп саналат<ref name=":1" />. Аравактарга таандык буюмдар башка көптөгөн жерлерден да табылган: Соперс Хоул, Аппл Бэй, Коксхит, Покууд Понд, Плезант Валли, Сейж Маунтин, Рассел Хилл (азыркы Роуд Таун), Пасеа, Пёрселл, Параквита Бэй, Жосаяс Бэй, Маунт Хелти жана Кейн Гарден Бэй<ref name=":1" />. Заманбап археологиялык казуулар бул аймактагы алгачкы отурукташуу боюнча мурдагы түшүнүктөрдү кайра карап чыгууга негиз берди. 2006-жылы жергиликтүү басылмаларда жарыяланган жаңы табылгалар бул аралдарда аравактардын отурукташуу масштабы мурда болжолдонгондон кыйла чоң болгонун көрсөткөн<ref name=":1" /><ref>[[iarchive:indigenouspeople00samu|Wilson Samuel Meredith. The indigenous people of the Caribbean]]</ref>. == Европалыктардын келиши == 1493-жылы Христофор Колумб өзүнүн экинчи деңиз сапарында Виргин аралдарын байкап, көптөгөн аралдарды картага түшүргөн. Ал бул аралдар тобун «Лас Виргин» («Бийкечтер») деп атап, бул аталышты Ыйык Урсула жана анын 11 000 жолдоочусу болгон кыздарга арнаганы айтылып жүрөт. Колумб бул аймакты толук изилдеп чыгууга жетишкен эмес, бирок айрым аралдарга өз аттарын берген: азыркы Тортолага «Санта Анна», азыркы Виргин Гордага «Санта Урсула», ал эми азыркы Питер Айлэндге «Сан Педро» деп аталыштарды коюп кеткен. Испандыктар бул аралдарда узак убакыт бою туруктуу жашабаган, бирок кээде талап-тоноо же кулчулук максатында келип турушкан. Алар жергиликтүү аравак жана кариб калктарын кул кылып, бул аймакта колониялык башкаруунун алгачкы белгилерин түзө баштаган. XVI кылымдан тарта бул аралдар деңиз каракчылары, мыйзамсыз соодагерлер жана баскынчылар үчүн коопсуз жашырына турган жай болуп калган. == Британиянын колониясына айланышы == 1666-жылы британиялык плантаторлор жана мурдагы деңиз каракчылары Тортолага келип, испандарга каршы туруп, өздөрүнүн отурукташуу жайларын түзүшкөн. 1672-жылы Англия Тортоланы, ал эми 1680-жылы Анегада менен Виргин Горданы расмий түрдө өз ээлигине өткөрүп алган. Алгач бул аралдар Британиянын Левант компаниясы аркылуу башкарылган, кийинчерээк алар жеке менчик плантаторлорго өткөрүлүп берилген<ref name=":2">[https://www.frommers.com/destinations/virgin-islands/in-depth/history/ Frommers. History in Virgin Islands]</ref>. XVII кылымда бул аралдарда кант камышын өстүрүү кеңири жайылып, башка Кариб колонияларындагыдай эле, бул иш негизинен Африкадан алынып келинген кулдардын эмгегин колдонгон. Кулчулук системасы аралдардын экономикасынын негизи болгон. 1774-жылга карата бул аймакта 6 000ге жакын кул жана болгону 1 000дей гана эркин адам жашачу<ref name=":2" />. 1834-жылы Британия империясы кулчулукту расмий түрдө жойгондон кийин кант өндүрүшү кескин төмөндөп, аралдардын экономикасы оор кризиске учураган. Мурдагы кулдар акы төлөнгөн эмгекке өтүү укугуна ээ болушкан, бирок алардын жашоо шарттары өтө начар бойдон калган. Натыйжада аралдар кедейчиликке батып, Британия тараптан дээрлик көңүл бурулбай калган<ref>[https://stkittsnevisflag.com/discover-stkitts-nevis/historical-overview/significant-historical-events-in-st-kitts-and-nevis/emancipation-of-slaves-1834-and-the-apprenticeship-system/?srsltid=AfmBOoqU_m4KyNVCLgYeRQbLX2c1r17-0jxKb-hVJXUaAFF_h-7IIGZx Emancipation of Slaves (1834) and the Apprenticeship System]</ref>. == Британ башкаруусу жана автономияга жетишүү == 1872-жылы Британиялык Виргин аралдары Ливард аралдары деп аталган башка Британ колониялары менен чогу башкарылган административдик бирдикке киргизилген. Бул башкаруу 1956-жылы Ливард федерациясы таркатылганга чейин уланган. 1958-жылы Виргин аралдары Батыш Индия федерациясына кошулуу сунушун четке каккан жана өзүнчө корголуучу аймак макамын алган. Акыры, 1960-жылы ал расмий түрдө өз алдынча Британ колониясы катары жарыяланган жана 1967-жылы ички автономия укугуна ээ болгон<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliament-and-empire/parliament-and-the-american-colonies-before-1765/the-west-indian-colonies-and-emancipation/ UK Parliament. The West Indian colonies and emancipation] </ref>. Ошол эле 1967-жылы жаңы конституция кабыл алынып, аралдарга ички башкаруу укугу расмий бекитилген. Шайлоолор өткөрүлүп, өкмөт жана мыйзам чыгаруучу кеңеши түзүлгөн. Бирок коргонуу, тышкы саясат жана башка стратегиялык маселелер мурдагыдай эле Британиянын карамагында калган<ref>[https://www.britannica.com/place/Virgin-Islands/History Encyclopædia Britannica. History of the Virgin Islands]</ref>. == Азыркы убак == 1970-жылдардын аягында Британ Виргин аралдары оффшордук каржы борбору катары таанылып, дүйнөнүн ар кайсы бурчтарынан компаниялар бул жерге каттала баштаган. Салык жеңилдиктери жана каржы купуялуулугу аралдарды бизнес жүргүзүү үчүн жагымдуу жерге айланткан. Бул өзгөрүүлөр экономикалык өсүшкө түрткү берип, аралдардын инфраструктурасы акырындап өнүгө баштаган. Ошондой эле, туризм аралдардын негизги киреше булагына айланган. Жыл сайын миңдеген эс алуучулар бул жерге круиздик кемелер жана жеке яхталар менен келишет. Мындан тышкары, айлана-чөйрөнү коргоо жана инфраструктуралык көйгөйлөр мамлекет үчүн башкы маселелердин бири бойдон калууда. 2017-жылы катуу Ирма бороону Британиялык Виргин аралдарына олуттуу зыян келтирген. Бул табигый кырсык көптөгөн имараттарды, жолдорду жана инфраструктураны талкалап, өлкөнүн экономикасына катуу сокку урган. Калыбына келтирүү иштери бир нече жылга созулган. Бүгүнкү күндө Британиялык Виргин аралдары – ички башкарууга ээ болгон, бирок Британ падышасына баш ийген деңиздеги аймак. Премьер-министр жетектеген өкмөт бар, бирок мамлекет башчысы Британия дайындаган губернатор. Аралдар дүйнөлүк деңгээлдеги финансы жана туризм борбору катары өнүгүүнү улантууда. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == 0tawuz1uiwds0xdx28gn2hep5oqmpk5 4 137589 651328 651273 2026-08-18T12:01:51Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651328 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115190}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35806}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8510}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3198}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1215}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1138}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} b0hjsegweexil8pktezktjl06cxh38j 4 137601 651327 651272 2026-08-18T12:01:49Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651327 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115190}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35806}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14020}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8510}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7969}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6002}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1454}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1215}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1138}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Arsensky|<span style="color:gray">Arsensky</span>]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:700}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:323}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 128 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 131 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 140 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 141 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} abzpevo15zs9bj87bsn6hz5dbf6iean 0 148561 651358 651314 2026-08-19T03:27:57Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Ошондой эле караңыз */ 651358 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик ишмер |ысымы = Сагынбаев Экмет Сагынбаевич |сүрөтү = Sagynbaev_Ekmet_1940_2020_1.jpg |туулган күнү = 5.1.1940 |туулган жери = [[Эркин-Сай|Эркин-Сай]], [[Жайыл району|Калинин району]], Чүй облусу |каза болгон күнү = 26.11.2020 |каза болгон жери = [[Бишкек]] |кесиби = инженер-куруучу |жубайы = Таирова Халида Мулашевна |сыйлыктары = [[«Ардак Белгиси» ордени]] }} '''Сагынбаев Экмет Сагынбаевич''' (5-январь 1940-ж., [[Эркин-Сай]] айылы — 26-ноябрь 2020-ж., Бишкек) — [[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер|Кыргыз Республикасынын турак жай-коммуналдык чарба жана калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]], мамлекеттик кызматкер, инженер-куруучу. [[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]]. СССРдин [[«Ардак Белгиси» ордени]] менен сыйланган. == Биографиясы == '''Экмет Сагынбаевич''' [[Эркин-Сай]] [[Панфилов району]] айылында туулган, ал кезде бул айыл [[Чүй облусу]]нун Калинин (азыркы [[Жайыл району]]) районуна караган. Орто мектепти бүткөндөн кийин Фрунзе курулуш жана техникалык колледжине тапшырып, аны бүткөндөн кийин Фрунзе политехникалык институтунун жарандык инженерия факультетинде сырттан окуган. Курулуш тармагындагы алгачкы жылдары Фрунзе шаарындагы «Россия» кинотеатрынын, Финансы-экономикалык техникумунун (азыркы А. Токтоналиев атындагы Бишкек финансы-экономикалык колледжи) жана жаңы кичи райондордун курулушуна катышкан. Анын жетекчилиги астында шаардын архитектуралык көрүнүшүн калыптандырган маанилүү социалдык объекттер бой көтөргөн. == Эмгек жолу == * 1958-жыл, 15-август — «Фрунзегорстрой» трестинин СМУ-2 башкармалыгында жумушчу, андан кийин мастер жана прораб. * 1967-жыл, 16-март — «Ошгорстрой» трестинин СМУ-4 башкармалыгынын башкы инженери. <ref>Ош облустук мамлекеттик архиви. «Ошгорстрой» трестинин буйруктары (1967-ж.).</ref> * 1970-жыл, 3-мартынан — «Ошоблстрой» трестинде кызматын уланткан. * 1972-жыл, 3-май — «Южремстрой» трестинин башкаруучусунун орун басары. <ref>Ош облустук мамлекеттик архиви. «Южремстрой» трестинин жетекчи курамы боюнча буйруктары (1972-ж.).</ref> * 1980-жыл, 24-ноябрь — Талас облустук турак жай-коммуналдык чарба (ТЖКЧ) башкармалыгынын башчысы. <ref>{{Cite web |url=http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf |title=Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель |publisher=archive.kg |accessdate=2026-04-10}}</ref> * 1987-жыл, 12-май — Иссык-Көл облустук «Иссыккульремстрой» трестинин башкаруучусу (Пржевальск ш.). <ref>Иссык-Көл облустук мамлекеттик архиви. Жетектөөчү курамдын буйруктары (1987–1992-жж.).</ref> * 1992-жыл, 22-июль — Балыкчы шаардык мамлекеттик администрациясынын бөлүм башчысы. * 1993-жыл, 8-февраль — «Кыргызалтын» мамлекеттик концернинин бөлүм башчысы. * 1995-жыл, 10-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары. <ref>Чүй облустук мамлекеттик архиви. Кант шаардык администрациясынын кадрдык буйруктары (1995-ж.).</ref> * 1997-жыл, 20-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын биринчи орун басары. * 2002-жыл, 26-июнь — Аламүдүн районунун башкы архитекторунун орун басары. * 2005-жыл, 11-август — Иссык-Ата районундагы пенсионерлерди социалдык-психологиялык колдоо боюнча пилоттук долбоордун алкагындагы борбордун директору. == Сыйлыктары == * '''[[«Ардак Белгиси» ордени]]''' (СССР Жогорку Советинин Президиумунун Жарлыгы, 1966-ж., күбөлүк №396909); * ''' [[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер|Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]] (28-06-1990, күбөлүк №3353, Жарлык №109) <ref>[https://nagrada.srs.kg/Site/Awarded/63125 Мамлекеттик сыйлыктардын электрондук базасы (nagrada.srs.kg)]</ref>; *''' [[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]] (2001-ж., күбөлүк №6215) <ref>[https://cbd.minjust.gov.kg/46-186/edition/848451/ru Кыргыз Республикасынын алдындагы өзгөчө эмгеги үчүн пенсиялар жөнүндө Жобо].</ref>; * '''«Эмгек ардагери» медалы.''' == Үй-бүлөлүк архив == <gallery mode="packed" heights="180px" captionsize="small"> File:Family archive.jpg|Үй-бүлөлүк архивден алынган сүрөт File:Ekmet Sagynbaev and his siblings (from the family archive).jpg|Экмет Сагынбаев бир туугандары File:Close relatives family archive.jpg|Жакын туугандар (үй-бүлөлүк архив) </gallery> == Өлүмү == Сагынбаев Экмет Сагынбаевич 2020-жылы 26-ноябрда Бишкек шаарында дүйнөдөн кайткан. Сөөгү Бишкек шаарындагы [[Ала-Арча көрүстөнү.|«Ала-Арча» тарыхый-мемориалдык көрүстөнүнө ]] коюлган. == Шилтемелер == {{reflist}} == Колдонулган адабияттар == * Сагынбаев Э.С. Эмгек китепчеси. * «Түштүкремстрой» жана «Ысыккөлремстрой» тресттеринин архивдери. * КР Борбордук мамлекеттик архивинин материалдары. * [http://archive.kg/images/Putevoditel/Chuj_Chujskoe_Regionalnoe_Upravlenie.pdf Чүй облустук мамлекеттик архиви. Путеводитель.] * [http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель.] * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. *Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек- 2024 == Ошондой эле караңыз == * [[Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары]] *[[Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер]] *[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]] [[Category:1940-жылы туулгандар]] [[Category:Моңолдор]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Category:Панфилов районун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Category:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионерлер]] apcnf1aq4ukfg9hg8oy5opy5jmq8ik9 3 148631 651347 649561 2026-08-19T00:09:37Z JJPMaster 28225 JJPMaster "[[Колдонуучунун баарлашуулары:DreamRimmer]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Max]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/DreamRimmer|DreamRimmer]]" to "[[Special:CentralAuth/Max|Max]]" 629259 wikitext text/x-wiki {{Hello}} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:12, 9 январь 2026 (UTC) rzfj0bjqoylsxoypogogz20ra7ibdrq 0 150657 651354 640932 2026-08-19T01:39:02Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651354 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Этап1 = |Дата1 = |Этап2 = |Дата2 = |Этап3 = |Дата3 = |Этап4 = |Дата4 = |Этап5 = |Дата5 = |Макамы = |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Гернси |Расмий аталышы = {{lang-en|Guernsey}} |Мамлекеттик дини = [[динден тышкары мамлекет]] |Герб = Coat_of_arms_of_Guernsey.svg |Желек = Flag of Guernsey.svg |Гимн аталышы = Sarnia Cherie |Аудио = |Урааны = |Башкаруу формасы = |Картада = Europe-Guernsey.svg | lat_dir = N | lat_deg = 49 | lat_min = 4 | lat_sec = 0 | lon_dir = W | lon_deg = 2 | lon_min = 6 | lon_sec = 0 | region = | CoordScale = |Тили = [[англис тили]], [[француз тили]] |Эгемендүүлүк күнү = |Эгемендүүлүгүн алды = |Борбор шаары = [[Сент-Питер-Порт]] |Ири шаарлар = Сент-Питер-Порт |Башчыларынын милдеттери = Падыша<br>Лейтенант-губернатор<br>Сот аткаруучу |Башчылары = [[Чарльз III]]<br>Ричард Крипвелл<br>Ричард МакМахон |Аянты = 78 |Суу пайызы = 0 |Аянты боюнча орду = 223-орун |Калкы = 67 334 |Калкы боюнча орду = 206-орун |Калкты каттоо жылы = 2016 |Калктын жыштыгы = 844 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = 14-орун |ИДӨ (САМ) = 2,1 млрд |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2003 |ИДӨ (САМ) боюнча орду = 1768-орун |ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 33 123 |ИДӨ (номинал) = 4 513 630 000 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2003 |ИДӨ (номинал) боюнча орду = |ИДӨ (номинал) ар бир жанга = |Акча бирдиги = [[Гернси фунту]] (GGP) <br> [[Фунт стерлинг]] (GBP, коду 826) |АДӨИ = {{Өсүү}}0,975 |АДӨИ деңгээли = <span style="color:green">'''жогору'''</span> |АДӨИ боюнча орду = 9-орун |Учак компаниясы = |ЭОК = |ISO = GG |Этнохороним = |Домени = [[.gg]] |Телефон коду = 44-1481 |Убакыт аралыгы = [[UTC+01:00|+01:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Bailiwick of Guernsey|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Гернси''' ({{lang-en|Bailiwick of Guernsey}}, {{lang-fr|Bailliage de Guernesey}}) — [[Улуу Британия|Улуу Британиянын]] курамына кирбеген британ падышалыгынын ээлиги. [[Ла-Манш]] кысыгындагы Норманд аралдарынын бири болгон Гернси аралынын жана ошондой эле башка бир нече кичинекей аралчаларды өз курамына камтыйт. Борбору - Сент-Питер-Порт шаары. Расмий тилдери — [[Англис тили|англис]] жана [[Француз тили|француз]] тилдери. == Географиясы == [[Файл:Guernsey_landscape_2_(1993).jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Guernsey_landscape_2_(1993).jpg|right|thumb|Гернсинин жээги]] Франциянын Нормандия жээгинен батышты көздөй болжол менен 48 чакырым, ал эми Англиянын түштүк жээгинен 120 чакырым алыстыкта жайгашкан. Гернсинин жалпы аянты болжол менен 78 км² түзөт<ref name=":0">[https://www.worlddata.info/europe/guernsey/index.php World Data. Guernsey]</ref>. Аралдын рельефи эки негизги бөлүктөн турат: * Haut Pas (Жогорку аймак): Аралдын түштүк бөлүгү тоолуу келет. Бул жерде тик аскалуу жээктер басымдуулук кылып, деңиз деңгээлинен эң бийик чекити болгон Ле-О-Боргардун (Hautnez) бийиктиги болжол менен 110 метрге жетет<ref name=":0" />. * Bas Pas (Төмөнкү аймак): Түндүк бөлүгү түзөң жана жапыз келет. Бул аймактарга кумдуу жээктер жана түздүктөр мүнөздүү<ref name=":0" />. Гернсинин жээк сызыгы өтө кооз келет<ref>[https://www.visitguernsey.com/ The States of Guernse]</ref>. Түштүгүндө бийик аскалар толкундардан коргоп турса, батыш жана түндүк жээктеринде кең кумдуу булуңдар жайгашкан. Аралдын айланасындагы деңиз суусунун мезгил-мезгили менен тартылуусу жана көтөрүлүшү дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүчтөргө жетет жана суунун деңгээли бир сутканын ичинде 10 метрге чейин өзгөрүшү мүмкүн. === Климаты === Аралдын климаты мелүүн океандык мүнөзгө ээ. Гольфстрим агымынын таасири менен кышы жумшак, ал эми жайы салкын болот<ref>[https://www.tripreport.com/cities/guernsey/climate Globe Media. Guernsey Climate and Weather]</ref>. Кышында аба температурасы сейрек учурда нөлдөн төмөн түшөт, ал эми орточо аба температурасы 6–9°C<ref name=":1">[https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/europe/united-kingdom/channel-islands/guernsey/weather iExplore. Guernsey — Weather]</ref>. Жайында орточо аба температурасы 16–20°C тегерегинде болуп, өтө ысык болбойт<ref name=":1" />. Жаан-чачын негизинен күз жана кыш айларында жаап, жылына болжол менен 800–900 мм түзөт<ref>{{Cite web |title=Virtual Bunch. Everything you need to know about the weather in Guernsey |url=https://virtualbunch.com/everything-you-need-to-know-about-the-weather-in-guernsey/ |accessdate=2026-03-05 |archivedate=2026-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260422060702/https://virtualbunch.com/everything-you-need-to-know-about-the-weather-in-guernsey/ }}</ref><ref name=":1" />. === Флора жана фаунасы === Жумшак климаттын таасири астында бул жерде экзотикалык гүлдөр жана өсүмдүктөр жакшы өсөт<ref name=":2">[https://www.ukotcf.org.uk/europe-territories/guernsey/ UK Overseas Territories Conservation Forum. Guernsey]</ref>. Өзгөчө жапайы орхидеялар жана аралдын символу болгон "{{lang-en|Guernsey Lily}}" (Гернси лилиясы) белгилүү. Деңиз канаттуулары жана сейрек кездешүүчү атлантикалык [[Тюлень|тюлендер]] аралды байырлашат<ref name=":2" />. == Мамлекеттик түзүлүшү == Мамлекеттин башчысы — Британиянын падышасы<ref name=":3">[https://www.royal.uk/crown-dependencies The Royal Household. Crown Dependencies]</ref>. Аралда ал "Нормандиянын герцогу" катары кабыл алынат. Королдун кызыкчылыгын аралда ал дайындаган лейтенант-губернатор ({{lang-en|Lieutenant Governor}}) коргойт. Анын ролу негизинен расмий жана салтанаттуу мүнөзгө ээ<ref name=":4">[https://www.guernseyroyalcourt.gg/ The Royal Court of Guernsey]</ref>. Гернсинин парламенти Делиберация штаттары ({{lang-en|States of Deliberation}}) деп аталат. Парламент 38 эл тарабынан шайланган депутаттан жана добуш берүү укугу жок 2 өкүлдөн (Олдерни аралынан) турат. Гернсиде саясий партиялар дээрлик жок. Депутаттардын көбү көз карандысыз талапкер катары шайланышат, бул болсо чечимдерди консенсус аркылуу кабыл алууга шарт түзөт. Аткаруу бийлигин Саясат жана ресурстар боюнча комитет ({{lang-en|Policy and Resources Committee}}) ишке ашырат. Бул комитеттин төрагасы иш жүзүндө аралдын өкмөт башчысы болуп саналат. Башка тармактык комитеттер (саламаттыкты сактоо, билим берүү, ички иштер ж.б.) өз багыттары боюнча жооптуу<ref name=":4" />. Гернсинин укуктук системасы англо-америкалык "жалпы укук" ({{lang-en|Common Law}}) менен байыркы норманддык кадимки укуктун аралашмасынан турат. Жогорку соттук кызмат орду — Бейлиф ({{lang-en|Bailiff}}). Ал бир эле учурда соттун төрагасы жана парламенттин спикери кызматын аткарат<ref name=":4" />. Коргонуу жана тышкы саясат тармактары үчүн Улуу Британия жоопкерчилик алат<ref name=":3" />. Арал өзүнүн салык, бюджет жана ички мыйзамдарын толук өз алдынча аныктайт. Британиянын парламенти Гернси үчүн аралдын макулдугусуз мыйзам чыгара албайт<ref name=":3" />. == Административдик-аймактык түзүлүшү == Гернси аралынын өзүндө 10 коомчулук ({{lang-en|приход}}, {{lang-en|Parishes}}) ошондой эле британ падышалыгынын ээлигинин курамына кирген Олдерни аралындагы Сент-Анн өзүнчө коомчулугунан турат. Сарк жана Херм аралдары эч бир коомчулук курамына кирбейт, бирок бейливиктин ичиндеги көз карандысыз бирдиктер болуп саналат. {| class="standard sortable" style="text-align:left;" !№ !Коомчулук !Коомчулук (гернс.) !Калкы, адам (2001) !Аянты, км² |- |1. |Кастел |Lé Casté | align="right" |8975 | align="right" |10,200 |- |2. |Ла-Форе |La Fouarêt | align="right" |1549 | align="right" |4,110 |- |3. |Сент-Эндрю |Saint Andri | align="right" |2409 | align="right" |4,510 |- |4. |Сент-Мартин |Saint Martin | align="right" |6267 | align="right" |7,340 |- |5. |Сент-Питер-Порт |Saint Pierre Port | align="right" |16 488 | align="right" |6,677 |- |6. |Сент-Пьер-дю-Буа |Saint Pierre | align="right" |2188 | align="right" |6,257 |- |7. |Сент-Сампсон |Saint Samsaon | align="right" |8592 | align="right" |6,042 |- |8. |Сент-Сейвьер |Saint Sauveux | align="right" |2696 | align="right" |6,378 |- |9. |Тортевал |Tortévas | align="right" |973 | align="right" |3,115 |- |10. |Ле-Валь |Lé Vale | align="right" |9573 | align="right" |8,951 |- |11. |Сент-Энн | | align="right" |2400 | align="right" |7,900 |- |12. |Сарк |Sèr or Cerq | align="right" |600 | align="right" |5,450 |- |13. |Херм |Haerme | align="right" |60 | align="right" |2,000 |- style="background: #CCC;" | |Жалпы | | align="right" |62 770 | align="right" |78,930 |} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.visitguernsey.com/ Гернсинин туризм порталы] {{Европа өлкөлөрү}} bel6swat1d9veycu5lpwxjimau8hjev 0 153574 651371 651053 2026-08-19T06:05:15Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651371 wikitext text/x-wiki '''Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу''' (кытайча: {{lang|zh|中吉乌铁路}}; өзбекче: {{lang|uz|Xitoy–Qirgʻiziston–Oʻzbekiston temir yoʻli}}) — [[Кытай]], [[Кыргызстан]] жана [[Өзбекстан]] аймактары аркылуу өтүүчү, курулуп жаткан эл аралык темир жол. Ал Кытайдын [[Синьцзян-Уйгур автоном району]]ндагы [[Кашгар]] шаарынан башталып, [[Торугарт ашуусу]] аркылуу Кыргызстанга кирип, Арпа, Кош-Дөбө, Макмал жана [[Жалал-Абад]] аркылуу Өзбекстандын [[Анжиян]] шаарына жетүүгө тийиш.<ref name="RGI2025">{{cite news |title=China – Kyrgyzstan – Uzbekistan railway construction officially launched |url=https://www.railwaygazette.com/infrastructure/china-kyrgyzstan-uzbekistan-railway-construction-officially-launched/68088.article |work=Railway Gazette International |date=7 January 2025 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> Долбоор 1990-жылдардан бери талкууланып келген. Үч өлкөнүн ортосунда темир жолду курууну биргелешип илгерилетүү жөнүндө өкмөттөр аралык макулдашууга 2024-жылдын 6-июнунда [[Пекин]] шаарында кол коюлган.<ref name="GovAgreement">{{cite web |title=Кыргызстан, Кытай жана Өзбекстандын ортосунда “Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан” темир жолун куруу жөнүндө Макулдашууга кол коюунун расмий аземи болуп өттү |url=https://www.gov.kg/ky/post/s/24279-kyrgyzstan-kytai-zana-ozbekstandyn-ortosunda-kytai-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zolun-kuruu-zonundo-makuldasuuga-kol-koyuunun-rasmii-azemi-bolup-ottu |website=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети |date=6 June 2024 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 2024-жылдын 27-декабрында Жалал-Абад облусунда долбоорду ишке ашыруунун расмий башталыш аземи өткөрүлүп, 2025-жылдын 29-апрелинде Фергана тоосу, Нарын №1 жана Кош-Дөбө туннелдеринде негизги курулуш иштери башталган.<ref name="ChinaDaily2025">{{cite news |title=Work begins on three critical tunnels of China-Kyrgyzstan-Uzbekistan Railway |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202504/29/WS6810e628a310a04af22bceab.html |work=China Daily |date=29 April 2025 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> Темир жол Кытай менен Борбор Азиянын ортосундагы жаңы кургактык транспорттук багытты түзүү жана Өзбекстандын темир жол тармагы аркылуу андан ары Батыш Азияга жана Европага чыгуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү максатын көздөйт. Кыргызстандын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин эсеби боюнча, Чыгыш Азиядан Түштүк Европага багытталган айрым ташуу маршруттары болжол менен 900 чакырымга кыскарып, жүк жеткирүү убактысы бир жумага чейин азайышы мүмкүн.<ref name="MTD2024">{{cite web |title=“Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан” темир жолу: Пекин шаарында маанилүү Макулдашууга кол коюлду |url=https://mtd.gov.kg/%D0%BA%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80/ |website=Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги |date=6 June 2024 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> == Маршруту жана техникалык мүнөздөмөлөрү == Долбоордун азыркы негизги багыты Кашгар — Торугарт — Арпа — Кош-Дөбө — Макмал — Жалал-Абад — Анжиян болуп саналат.<ref name="RGI2025" /> Кытайдан чыккан линия Торугарт ашуусу аркылуу Кыргызстанга кирип, Нарын облусунун тоолуу аймактарын кесип өтөт. Андан ары Макмал аркылуу Жалал-Абад облусуна түшүп, Өзбекстандын темир жол тармагына кошулат. Долбоордун жалпы узундугу боюнча ар кайсы этапта жарыяланган маалыматтар айырмаланат. ''Railway Gazette International'' 2025-жылдын январында жалпы узундукту 523 чакырым деп көрсөткөн; анда Кытайдагы бөлүгү 213 чакырым, Кыргызстандагы бөлүгү 260 чакырым жана Өзбекстандагы бөлүгү 50 чакырым деп берилген.<ref name="RGI2025" /> Бирок Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети 2025-жылдын декабрында деталдуу долбоор боюнча Кыргызстандын аймагындагы Торугарт — Арпа — Кош-Дөбө — Макмал — Жалал-Абад бөлүгүнүн узундугун 304,94 чакырым деп билдирген.<ref name="GovRoute2025">{{cite web |title=МинКаб Төрагасы Адылбек Касымалиев "Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан" темир жолунун тилкесиндеги туннелдин курулушунун жүрүшү менен таанышты |url=https://www.gov.kg/ky/post/s/25850-minkab-toragasy-adylbek-kasymaliev-kytai-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zolunun-tilkesindegi-tunneldin-kurulusunun-zurusu-menen-taanysty |website=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети |date=5 December 2025 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> Ошондуктан долбоордун узундугу боюнча коомчулукка жарыяланган сандар документтин датасына жана долбоорлоо баскычына жараша айырмаланат. Кыргызстандагы тилкеде эки башка темир жол изи колдонулат. Торугарттан Макмалга чейинки болжол менен 160 чакырымдык бөлүк Кытайдагыдай 1435 мм стандарттык из менен курулат. Макмалдан Жалал-Абадга чейинки болжол менен 145 чакырымдык бөлүк Кыргызстан менен Өзбекстандын учурдагы темир жол тармактарында колдонулган 1520 мм изге өтөт.<ref name="GovRoute2025" /> Макмалда эки темир жол системасын бириктирүүчү кайра жүктөө станциясы жана логистикалык борбор куруу каралган. Бул жерде жүктөрдү 1435 мм из менен жүргөн поезддерден 1520 мм из менен жүргөн поезддерге өткөрүп жүктөө же башка техникалык ыкмалар менен из айырмачылыгын чечүү пландалууда.<ref name="GovRoute2025" /> Темир жол баштапкы этапта бир жолдуу болуп, поезддер дизелдик тартуу менен жүрүүгө тийиш. Долбоордук максималдуу ылдамдык саатына 120 чакырымды түзөт жана келечекте электрлештирүү мүмкүнчүлүгү каралган. 2025-жылдын башындагы долбоордо Кыргызстандагы тилкеде 20 станция жана жылына 15 миллион тоннага чейинки жүк өткөрүү мүмкүнчүлүгү көрсөтүлгөн. Жүргүнчү ташууну уюштуруу мүмкүнчүлүгү да каралып жаткандыгы кабарланган.<ref name="RGI2025" /> == Инженердик курулмалар == Кыргызстандагы бөлүк негизинен [[Нарын облусу]] жана [[Жалал-Абад облусу]] аркылуу өтүп, бийик тоолуу жана геологиялык жактан татаал аймактарды кесип өтөт. Ушундан улам долбоордун олуттуу бөлүгүн туннелдер жана көпүрөлөр түзөт. 2025-жылдын декабрында Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети учурдагы долбоордо 29 туннель жана 50 көпүрө каралганын билдирген. Алардын жалпы узундугу болжол менен 120 чакырым болуп, Кыргызстандын аймагындагы темир жолдун 40 пайызга жакынын түзөт.<ref name="Finance2025">{{cite web |title=“Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан” темир жолун куруу долбоорун каржылоо үчүн макулдашууга кол коюлду |url=https://www.gov.kg/ky/post/s/25876-kytai-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zolun-kuruu-dolboorun-karzyloo-ucun-makuldasuuga-kol-koyuldu |website=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети |date=16 December 2025 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> Ошол эле жылдын 5-декабрына карата пландалган 29 туннелдин 18инде, 50 көпүрөнүн 17синде жана 602 суу өткөргүч курулманын 28инде курулуш иштери башталган. Курулушка 5000ден ашык адам жана бир нече миң техника тартылган.<ref name="KabarConstruction">{{cite news |title=Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан темир жолу: 18 туннель жана 17 көпүрөнүн курулушу башталды |url=https://kabar.kg/news/kytaj-kyrgyzstan-zbekstan-temir-zholu-18-tunnel-zhana-17-kpr-kurula-bashtaldy/ |work=Кабар |date=5 December 2025 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 2026-жылы туннель казуу, жер полотносун даярдоо жана убактылуу инфраструктураны куруу иштери уланган. Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин маалыматы боюнча, темир жолдун курулуш тилкелери үчүн 192,323 чакырым убактылуу жол салынып, 259 чакырым электр линиясы тартылган жана төрт трансформатордук станция орнотулган.<ref name="MTDConstruction2026">{{cite web |title=Кыргызстан – Кытай – Өзбекстан темир жолунда тоннелдерди казуу иштери жүрүүдө |url=https://mtd.gov.kg/%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BA%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80/ |website=Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> == Тарыхы == Кытайды Кыргызстан аркылуу Өзбекстан менен түз темир жол аркылуу байланыштыруу идеясы 1990-жылдарда пайда болгон. Үч өлкөнүн ортосунда темир жол байланыштарын түзүү боюнча документтер 1990-жылдардын экинчи жарымынан тартып талкуулана баштаган. Кийинки жылдары маршрут, темир жол изинин туурасы, курулуштун наркы жана каржылоо модели боюнча пикир келишпестиктер долбоордун ишке ашуусун кечеңдеткен.<ref name="Diplomat2024">{{cite web |last=Putz |first=Catherine |title=Details and a Lack Thereof: The China-Kyrgyzstan-Uzbekistan Railway |url=https://magazine.thediplomat.com/2024-07/details-and-a-lack-thereof-the-china-kyrgyzstan-uzbekistan-railway |website=The Diplomat |date=July 2024 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> 1990-жылдардын аягынан тартып ар башка маршруттук варианттар изилденген. Алардын бири Кытайдан [[Иркештам]] аркылуу Кыргызстандын түштүгүнө өтүүчү кыскараак багыт болсо, башка вариант Торугарт аркылуу Нарын тарапка өтүп, өлкөнүн ички транспорттук байланышына көбүрөөк кызмат кыла турган маршрутту караган. Көп жылдык талкуудан кийин Торугарт — Арпа — Макмал — Жалал-Абад багыты негизги вариант катары бекитилген.<ref name="Diplomat2024" /><ref name="RGI2025" /> 2022-жылдын 14-сентябрында [[Шанхай кызматташтык уюму]]нун Самарканддагы саммитинин алкагында Кытай, Кыргызстан жана Өзбекстан темир жол долбоорунун Кыргызстандагы бөлүгүнүн техникалык-экономикалык негиздемесин иштеп чыгууга байланыштуу келишимге кол койгон. Бул документ долбоорду кайрадан активдүү ишке ашыруу баскычына өткөргөн.<ref name="Eurasianet2022">{{cite news |last=Lillis |first=Joanna |title=China, Kyrgyzstan, Uzbekistan sign landmark railroad deal |url=https://eurasianet.org/china-kyrgyzstan-uzbekistan-sign-landmark-railroad-deal |work=Eurasianet |date=15 September 2022 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> 2023-жылдын июлуна карата үч тарап техникалык-экономикалык негиздемени биргелешип аяктап, долбоордун техникалык жана экономикалык жактан ишке ашырылышы мүмкүн экенин ырастаган. Ошол жылдын сентябрында тараптар каржылоо модели жана долбоорду башкаруу маселелерин талкуулаган.<ref>{{cite web |title=Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу долбоорун ишке ашыруунун учурдагы абалы |url=https://mtd.gov.kg/kytaj-kyrgyzstan-zbekstan-temir-zholun-kuruu-dolboorun-ishke-ashyruunun-uchurdagy-abaly/ |website=Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 2024-жылдын 6-июнунда Пекинде үч өлкөнүн өкмөттөрү долбоорду биргелешип илгерилетүү жөнүндө өкмөттөр аралык макулдашууга кол койгон. Макулдашуу темир жолду каржылоо, куруу, эксплуатациялоо жана тейлөө боюнча кызматташуунун укуктук негизин түзгөн.<ref name="GovAgreement" /><ref name="RGI2024">{{cite news |title=China – Kyrgyzstan – Uzbekistan railway agreement signed |url=https://www.railwaygazette.com/infrastructure/china-kyrgyzstan-uzbekistan-railway-agreement-signed/66739.article |work=Railway Gazette International |date=17 June 2024 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> 2024-жылдын 26-июлунда үч өлкөнүн катышуусунда «Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жол компаниясы» ЖЧКсы катталган.<ref name="GovCompany">{{cite web |title=МинКаб башчысынын орун басары Бакыт Төрөбаев: Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолу бүтүндөй Борбор Азия үчүн ачылыш болуп саналат |url=https://www.gov.kg/ky/post/s/24576-minkab-bascysynyn-orun-basary-bakyt-torobaev-kytai-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zolu-butundoi-borbor-aziya-ucun-acylys-bolup-sanalat |website=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 20-декабрда Кыргызстандын Министрлер Кабинети менен долбоордук компаниянын ортосунда инвестициялык макулдашууга кол коюлган.<ref>{{cite web |title=“Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан” темир жолун куруу боюнча Инвестициялык макулдашууга кол коюлду |url=https://www.gov.kg/ky/post/s/24825-kytai-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zolun-kuruu-boyunca-investiciyalyk-makuldasuuga-kol-koyuldu |website=Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети |date=20 December 2024 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 27-декабрда Тош-Кутчу жерлигинде темир жолдун курулушун баштоо аземи өткөрүлгөн. Бул учурда негизги курулуш иштерин 2025-жылы күчөтүү жана темир жолду болжол менен алты жыл ичинде бүтүрүү пландалган.<ref name="RGI2025" /> 2025-жылдын 29-апрелинде Фергана тоосу, Нарын №1 жана Кош-Дөбө туннелдеринин курулушу башталган. Бул үч объект негизги линиянын курулушундагы алгачкы ири инженердик иштердин катарына кирген.<ref name="ChinaDaily2025" /> 2025–2026-жылдары курулуш темпи жогорулап, туннелдерде, көпүрөлөрдө, убактылуу жолдордо жана темир жолдун жер полотносунда иштер жүргөн. Кыргызстандын президенти [[Садыр Жапаров]] 2025-жылдын ноябрында темир жолду 2030-жылга карата пайдаланууга берүү максатын билдирген.<ref>{{cite news |title=Садыр Жапаров: Кыргызстан 2030-жылдан баштап темир жол аркылуу дүйнөгө чыгат |url=https://kabar.kg/news/sadyr-zhaparov-kyrgyzstan-2030-zhyldan-bashtap-temir-zhol-arkyluu-djng-chygat/ |work=Кабар |date=21 November 2025 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> == Долбоордук компания жана каржылоо == Кыргызстандын аймагындагы негизги курулуш иштерин үч өлкө түзгөн «Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу компаниясы» ЖЧКсы ишке ашырат. Долбоордук компанияда Кытай тараптын үлүшү 51 пайызды, Кыргызстан менен Өзбекстандын үлүштөрү ар бири 24,5 пайызды түзөт.<ref name="GovCompany" /><ref name="Finance2025" /> 2025-жылдын 16-декабрында долбоордук компания Кытайдын Мамлекеттик өнүктүрүү банкы жана Экспорттук-импорттук банкы кирген банктык синдикат менен насыялык келишимге кол койгон. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин маалыматы боюнча, долбоордун баасы 4,7 миллиард АКШ долларына бааланган.<ref name="Finance2025" /> Каржылоо схемасы боюнча болжол менен 2,3 миллиард доллар Кытайдын банктык синдикаты тарабынан долбоордук компанияга 35 жылдык насыя катары берилет. Калган 2,3 миллиард доллар долбоордук компаниянын капиталы катары үч тарап тарабынан алардын үлүштөрүнө ылайык каржыланат: Кытай 51 пайызын, Кыргызстан жана Өзбекстан ар бири 24,5 пайызын камсыз кылат. Насыя боюнча милдеттенме үч өлкө түзгөн биргелешкен долбоордук компанияга таандык.<ref name="Finance2025" /> Мурда долбоордун наркы боюнча башка сандар да айтылып келген. 2024-жылдын башында айрым расмий жана медиа булактар жалпы наркты 8 миллиард доллардын тегерегинде баалашкан, ал эми андан мурдагы изилдөөлөрдө мындан да жогору баалар кездешкен. Акыркы каржылоо келишиминде колдонулган негизги сумма 4,7 миллиард доллар болгон.<ref name="Diplomat2024" /><ref name="Finance2025" /> == Экономикалык жана транспорттук мааниси == Кытай, Кыргызстан жана Өзбекстандын өкмөттөрү темир жолду Борбор Азия аркылуу чыгыш-батыш багытындагы жаңы эл аралык транспорт коридорунун бир бөлүгү катары карашат. Кытайдан келген жүк Өзбекстандын темир жол тармагына киргенден кийин Борбор Азиянын башка өлкөлөрүнө, [[Иран]]га, [[Түркия]]га жана Европа багытына улантылышы мүмкүн.<ref name="GovAgreement" /> Кыргызстандын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги темир жол Чыгыш Азиядан Түштүк Европага чейинки айрым маршруттарды болжол менен 900 чакырымга кыскартып, жеткирүү убактысын бир жумага азайтышы мүмкүн деп билдирген.<ref name="MTD2024" /> ''Railway Gazette International'' темир жолдун долбоордук жүк өткөрүү мүмкүнчүлүгүн жылына 15 миллион тонна деп көрсөткөн.<ref name="RGI2025" /> Кыргызстан үчүн долбоордун өзгөчө мааниси — өлкөнүн Кытай менен түз темир жол байланышына ээ болушу. Азыркы кыргыз темир жол тармагы түндүк жана түштүк бөлүктөргө бөлүнүп, бири-бири менен өлкө ичинде түз байланышкан эмес. Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу жана Макмал тарапка пландалып жаткан башка ички линиялар келечекте өлкөнүн темир жол тармагынын байланыштуулугун жакшыртуу мүмкүнчүлүгүн түзөт.<ref>{{cite news |title=Kyrgyzstan railway construction PPP signed |url=https://www.railwaygazette.com/infrastructure/kyrgyzstan-railway-construction-ppp-signed/68455.article |work=Railway Gazette International |date=9 March 2025 |access-date=12 August 2026 |language=en }}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Темир жол ошондой эле Кытай менен Европа ортосунда Россия аркылуу өтүүчү түндүк транспорт жолдорун толуктоочу альтернативдүү багыт катары каралууда. 2022-жылдан кийин Россия аркылуу транзитке байланышкан геосаясий жана санкциялык тобокелдиктердин өсүшү Борбор Азия аркылуу өтүүчү альтернативдүү маршруттарга болгон кызыгууну арттырган.<ref name="Eurasianet2022" /> Ошол эле учурда темир жолдун коммерциялык атаандаштыкка жөндөмдүүлүгү жүктүн көлөмүнө, Макмалдагы кайра жүктөө чыгымдарына, чек арадагы жол-жоболорго, тарифтерге жана Өзбекстандан батышка карай байланышкан транспорттук коридорлордун мүмкүнчүлүктөрүнө көз каранды болот деп талдоочулар белгилешет.<ref name="Diplomat2026">{{cite web |last=Nicharapova |first=Jildiz |title=Progress on the China-Kyrgyzstan-Uzbekistan Railway, Some Challenges Remain |url=https://thediplomat.com/2026/07/progress-on-the-china-kyrgyzstan-uzbekistan-railway-some-challenges-remain/ |website=The Diplomat |date=17 July 2026 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> == Техникалык жана социалдык маселелер == Долбоордун көп жыл бою кечигишинин негизги себептеринин бири темир жол изинин туурасы боюнча пикир келишпестик болгон. Кытайда 1435 мм стандарттык из колдонулса, Кыргызстан менен Өзбекстандын совет мезгилинен калган темир жол тармактарында 1520 мм из колдонулат. Акыркы долбоордо бул айырмачылык Макмалда чечилип, Кытайдан Макмалга чейинки бөлүк стандарттык, Макмалдан батышка карай бөлүк 1520 мм из менен курулууда.<ref name="GovRoute2025" /><ref name="Diplomat2026" /> Кыргызстандагы маршруттун бийик тоолуу аймактардан өтүшү долбоордун инженердик татаалдыгын жогорулатат. Туннелдер менен көпүрөлөрдүн жалпы узундугу Кыргызстандын тилкесинин болжол менен 40 пайызын түзөт.<ref name="Finance2025" /> Тоолуу геология, жер көчкү коркунучу, суу ресурстары, курулуш жолдору жана айлана-чөйрөгө тийгизилүүчү таасир долбоорду ишке ашырууда көзөмөлдү талап кылган маселелердин катарына кирет.<ref name="Diplomat2026" /> Темир жол үчүн жер тилкелерин бошотуу жана жашоочуларга компенсация төлөө маселеси да көтөрүлгөн. BBC News Кыргыз кызматы 2025-жылы долбоорго байланыштуу Кыргызстандын аймагында эки жүздөн ашык турак жай бузулушу мүмкүн экенин кабарлаган.<ref>{{cite news |title=«Кытай - Кыргызстан - Өзбекстан» темир жолун курууда эки жүздөн ашуун турак-жай бузулат |url=https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/cewpj1jl91qo |work=BBC News Кыргыз Кызматы |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> 2026-жылы Жалал-Абад облусунда жер тилкелерин алуу жана турак жай ээлерине кенемте төлөө маселелери боюнча өкмөттүк жыйындар өткөрүлгөн.<ref>{{cite news |title="Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан" темир жолу: Кенемте төлөө талкууланып, туннелдин курулушу текшерилди |url=https://kabar.kg/news/kytaj-kyrgyzstan-zbekstan-temir-zholu-kenemte-tl-talkuulanyp-tunneldin-kurulushu-teksherildi/ |work=Кабар |date=5 June 2026 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> Каржылоо маселеси да долбоордун тарыхында талкуунун маанилүү бөлүгү болгон. Кыргызстандын экономикасынын көлөмүнө салыштырмалуу курулуштун баасы жогору болгондуктан, насыя шарттары жана Кыргызстандын долбоордук компаниядагы каржылык милдеттенмелери коомдук талкууларды жараткан.<ref>{{cite web |title=China–Kyrgyzstan–Uzbekistan Railway Financing Loan Signed |url=https://jamestown.org/china-kyrgyzstan-uzbekistan-railway-financing-loan-signed/ |website=The Jamestown Foundation |date=27 January 2026 |access-date=12 August 2026 |language=en }}</ref> == Маршрутту тандоо == Долбоордун тарыхында Кыргызстандын аймагынан өтүүчү бир нече маршрут каралган. Алгачкы талкууларда түштүктөгү Иркештам аркылуу өтүүчү салыштырмалуу түз багыт жана Торугарт аркылуу өлкөнүн ички аймактарына тереңирээк кирген багыт атаандаш варианттар болгон.<ref name="Diplomat2024" /> Кыскараак маршрут Кытай менен Өзбекстандын ортосундагы транзиттик аралыкты азайтууга ылайыктуу болгон, бирок Кыргызстан өз аймагындагы темир жол инфраструктурасынын өнүгүшүн жана өлкөнүн ички аймактарына тийгизе турган экономикалык таасирин да эске алууга аракет кылган. Натыйжада Торугарт — Арпа — Кош-Дөбө — Макмал — Жалал-Абад багыты тандалып, 2024-жылдагы өкмөттөр аралык келишимден кийин ушул маршрут боюнча курулуш иштери башталган.<ref name="RGI2025" /><ref name="GovRoute2025" /> Макмал бул схема боюнча өзгөчө маанилүү түйүн болуп саналат. Ал Кытайдан келген 1435 мм темир жол изинин аяктоочу жери жана 1520 мм системага өтүүчү пункт гана эмес, келечекте Кыргызстандын башка ички темир жол долбоорлору менен байланышуу мүмкүнчүлүгү бар транспорттук түйүн катары да каралууда.<ref name="GovRoute2025" /> == Курулуштун учурдагы абалы == 2026-жылдын ортосуна карата долбоор практикалык курулуш баскычында болгон. Негизги туннелдерди казуу, көпүрөлөрдү куруу, жер полотносун даярдоо, курулуш аянттарына электр энергиясын жеткирүү жана убактылуу автомобиль жолдорун салуу иштери жүргүзүлүп жаткан.<ref name="MTDConstruction2026" /> 2026-жылдын июнунда Кыргызстандын Министрлер Кабинети долбоорду ишке ашырууда жер маселелерин, компенсацияларды, инженердик тармактарды көчүрүүнү жана негизги курулуш объекттеринин графигин координациялоону уланткан.<ref>{{cite news |title=Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолунун курулуш темпи кандай? |url=https://kabar.kg/news/kytay-kyrgyzstan-ozbekstan-temir-zholunun-kurulushunun-tempi-kanday/ |work=Кабар |date=27 June 2026 |access-date=12 August 2026 |language=ky }}</ref> Расмий максат боюнча темир жолду 2030-жылга карата бүтүрүү каралууда, бирок мөөнөт инженердик иштердин жүрүшүнө, каржылоого жана үч өлкөдөгү байланышкан участоктордун даярдыгына жараша өзгөрүшү мүмкүн.<ref name="RGI2025" /> == Ошондой эле караңыз == * [[Кыргыз темир жолу]] * [[Шанхай кызматташтык уюму]] == Булактар == {{reflist}} [[Категория:Кыргызстандын темир жолдору]] cmx72jsv1sojy9cakl9l0yjykesh8nf 0 153641 651360 651311 2026-08-19T03:31:54Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651360 wikitext text/x-wiki '''Жумабек Азыгалиев''' (1923, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2013) — '''педагог, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу,[[ Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими]] (1995), Кыргыз ССРинин билим берүүсүнүн отличниги.[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]]''' == Өмүр баяны == Жумабек Азыгалиев 1923-жылы [[Панфилов району]]ндагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * 1938-жылы айылдагы жети жылдык толук эмес орто мектепти аяктаган. * 1938–1941-жылдары Фрунзедеги педагогикалык окуу жайында окуган. * 1941-жылы Калинин районундагы Сосновка айылында физика жана математика сабактарынын мугалими болуп эмгек жолун баштаган. * 1942-жылы Эркин-Сай толук эмес орто мектебине которулган. === Улуу Ата Мекендик согушка катышуусу === 1942-жылдын октябрь айында Кызыл Армиянын Алматыдагы окуу батальонуна аскердик кызматка чакырылган. 1942-жылдын аягында Мекенди коргоо үчүн Түндүк Кавказ фронтуна жиберилген. 1943-жылы 27-августта генерал Коневдин жетекчилиги астында Ростов-на-Дону шаарынын батышындагы «Матвеев Курган» фронтунда салгылашууда колунан оор жаракат алган. Баку шаарында дарыланып, врачтык комиссиянын чечими менен тылга комиссияланган. Улуу Ата Мекендик согуштун 2-тобундагы майыбы. === Педагогикалык ишмердүүлүгү === Тылга кайтып келгенден кийин [[Кум-Арык (Панфилов району)]], [[Чорголо]], [[Сай-Арык]], Талды-Булак, Күрпүлдек, 15-партиялык съезд айылдарынын мектептеринде катардагы мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, директор болуп эмгектенген. * 1953–1956-жылдары Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунда кыргыз тили жана адабияты адистиги боюнча сырттан окуп бүтүргөн. * 1957–1983-жылдары Эркин-Сай орто мектебинде окуу бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенген. * 1983–1995-жылдары ушул эле мектепте катардагы мугалим болуп иштеп, педагогика жаатында 53 жылдай эмгек өтөгөн. Кыргызстан мугалимдеринин 2–4-съезддеринин жана Кыргыз ССРинин Коммунисттик Партиясынын 9-съездинин делегаты болгон. [[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]]. == Үй-бүлөсү == Жубайы — Тыйтаева Нурбүбү, өмүр бою башталгыч класстардын мугалими болуп эмгектенген. Төрт уул, эки кыздын атасы. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими]] (1995) * [[Кыргыз ССРинин билим берүүсүнүн отличниги]] * Союздук жана республикалык маанидеги орден-медалдар, Ардак грамоталар. *[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер|Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсионери]] == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы «[[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими]]» наамын ыйгаруу жөнүндө. — Бишкек, 1995. * «[[Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионер]]лери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик реестри. * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек- 2024. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1923-жылы туулгандар]] [[Категория:2013-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык мугалимдер]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалимдери]] [[Категория:Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионерлер]] fs1k2pfo6tndb93a1xjuj72l0iknbhs 0 153644 651361 651251 2026-08-19T03:32:53Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651361 wikitext text/x-wiki '''Нургазы Кангелдиев''' (1924, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 1990) — мамлекеттик жана коомдук ишмер, басмачы, журналист, [[Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер]] (1974), [[СССР Журналисттер союзу]]нун мүчөсү (1957). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. == Өмүр баяны == Нургазы Кангелдиев 1924-жылы [[Панфилов району]]н дагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * 1938-жылы Эркин-Сай толук эмес орто мектебинин 7-классын аяктап, Фрунзедеги педагогикалык окуу жайына тапшырган. * 1941-жылы педагогикалык окуу жайды аяктап, Жалал-Абад областындагы Үч-Терек районунун М. Горький атындагы орто мектебинде мугалим болуп эмгек жолун баштаган. === Улуу Ата Мекендик согушка катышуусу === 1942-жылы Советтик Армиянын катарына чакырылып, Воронеждеги аскер окуу жайына жиберилген. 1944-жылы аскер окуу жайын аяктагандан кийин 4-Украина фронтунун 38-Армиясынын штабында радиостанциянын башчысы болуп дайындалган. 1945-жылдын февраль айынан июль айына чейин Польша, Германия жана Чехословакия аймактарында аскердик кызмат өтөгөн. Согуш аяктагандан кийин Карпат аскер округунун 38-Армиясынын штабында радиовзводдун командири болгон. 1946-жылы эл чарбасынын адиси катары армия катарынан бошотулган. === Эмгек жолу === * 1947–1948-жылдары [[Панфилов району]]нун [[Кум-Арык (Панфилов району)|Кум-Арык]] орто мектебинде окуу бөлүмүнүн башчысы, 1949–1950-жылдары ошол эле мектептин директору болуп иштеген. * 1947–1955-жылдары Бүткүл союздук сырттан окуу юридикалык институтун жана [[Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университети|Кыргыз мамлекеттик университетин]] бүтүргөн. * 1950-жылдан баштап «Кыргызмамбаста», «Мугалимдерге жардам» журналынын редактору, [[Кыргызфильм|«Кыргызфильм»]] киностудиясынын директору, [[Мектеп (басмакана)|«Мектеп»]] басмаканасынын директору, Кыргыз педагогикалык илим-изилдөө институтунун «Кыргыз тили жана адабияты» секторунун башчысы болуп эмгектенген. Мектеп окуу куралдарынын жана методикалык эмгектердин автору. СССР Жогорку сотунда, Кыргыз ССР Жогорку сотунда, Панфилов районунун элдик сотунда элдик заседатель, ошондой эле Фрунзе шаардык райондук кеңешинин депутаты болуп шайланган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер]] (1974) * [[СССРдин агартуусунун отличниги]] (1975) * СССР Маданият министерствосунун «Эң жакшы иши үчүн» төш белгиси (1962) * СССР жана Кыргыз ССРинин грамоталары жана медалдары. == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * ISBN 978-9967-26-379-6 [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Жайыл районунун инсандары]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] 6gwyth4aa8calzhf75st1jbgjt5lusd 651366 651361 2026-08-19T03:36:09Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651366 wikitext text/x-wiki '''Нургазы Кангелдиев''' (1924, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 1990) — мамлекеттик жана коомдук ишмер, басмачы, журналист, [[Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер]] (1974), [[СССР Журналисттер союзу]]нун мүчөсү (1957). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. == Өмүр баяны == Нургазы Кангелдиев 1924-жылы [[Панфилов району]]н дагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * 1938-жылы Эркин-Сай толук эмес орто мектебинин 7-классын аяктап, Фрунзедеги педагогикалык окуу жайына тапшырган. * 1941-жылы педагогикалык окуу жайды аяктап, Жалал-Абад областындагы Үч-Терек районунун М. Горький атындагы орто мектебинде мугалим болуп эмгек жолун баштаган. === Улуу Ата Мекендик согушка катышуусу === 1942-жылы Советтик Армиянын катарына чакырылып, Воронеждеги аскер окуу жайына жиберилген. 1944-жылы аскер окуу жайын аяктагандан кийин 4-Украина фронтунун 38-Армиясынын штабында радиостанциянын башчысы болуп дайындалган. 1945-жылдын февраль айынан июль айына чейин Польша, Германия жана Чехословакия аймактарында аскердик кызмат өтөгөн. Согуш аяктагандан кийин Карпат аскер округунун 38-Армиясынын штабында радиовзводдун командири болгон. 1946-жылы эл чарбасынын адиси катары армия катарынан бошотулган. === Эмгек жолу === * 1947–1948-жылдары [[Панфилов району]]нун [[Кум-Арык (Панфилов району)|Кум-Арык]] орто мектебинде окуу бөлүмүнүн башчысы, 1949–1950-жылдары ошол эле мектептин директору болуп иштеген. * 1947–1955-жылдары Бүткүл союздук сырттан окуу юридикалык институтун жана [[Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университети|Кыргыз мамлекеттик университетин]] бүтүргөн. * 1950-жылдан баштап «Кыргызмамбаста», «Мугалимдерге жардам» журналынын редактору, [[Кыргызфильм|«Кыргызфильм»]] киностудиясынын директору, [[Мектеп (басмакана)|«Мектеп»]] басмаканасынын директору, Кыргыз педагогикалык илим-изилдөө институтунун «Кыргыз тили жана адабияты» секторунун башчысы болуп эмгектенген. Мектеп окуу куралдарынын жана методикалык эмгектердин автору. СССР Жогорку сотунда, Кыргыз ССР Жогорку сотунда, Панфилов районунун элдик сотунда элдик заседатель, ошондой эле Фрунзе шаардык райондук кеңешинин депутаты болуп шайланган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер]] (1974) * [[СССРдин агартуусунун отличниги]] (1975) * СССР Маданият министерствосунун «Эң жакшы иши үчүн» төш белгиси (1962) * СССР жана Кыргыз ССРинин грамоталары жана медалдары. == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * ISBN 978-9967-26-379-6 [[Категория:Эркин-Сай]] [[Категория:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] flc3t7innn21wfjrq7nkha31wfj1d5n 0 153659 651364 651313 2026-08-19T03:34:43Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651364 wikitext text/x-wiki '''Бурул Рысбекова''' (1921, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2002) — педагог, педагогика илимдеринин кандидаты, [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими]] (1964). Кыргызстандагы легендарлуу «Алиппе» окуу китебинин авторлорунун бири. == Өмүр баяны == Бурул Рысбекова 1921-жылы [[Панфилов району]]ндагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * Айылдагы 7 жылдык мектепти бүткөндөн кийин, 1940-жылы Фрунзедеги педагогикалык техникумду аяктаган. Кийинчирээк [[Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университети|Кыргыз мамлекеттик университетин]] бүтүргөн. * 1940–1941-окуу жылында [[Ош]] облусунун Кара-Кулжа районуна караштуу Тельман колхозундагы мектепте мугалим болуп эмгек жолун баштаган. * 1941–1943-жылдары Эркин-Сай орто мектебинде окуу бөлүмүнүн башчысы, ал эми 1943–1946-жылдары Сай-Арык башталгыч мектебинде директор болуп иштеген. * 1950–1960-жылдары Бишкек шаарындагы №5 кыргыз орто мектебинде мугалимдик кызматты аркалаган. * 1960–1978-жылдары Кыргыз педагогика илим-изилдөө институтунда ага илимий кызматкер болуп иштеп, педагогика илимдеринин кандидаттык диссертациясын коргогон. === Илимге жана билим берүүгө кошкон салымы === 1961-жылы С. Турусбеков менен бирдикте мектеп окуучулары үчүн «Алиппе» китебин иштеп чыгышкан. Бул окуу китеби Кыргызстандын мектептеринде 1996-жылга чейин (35 жыл бою) негизги окуу куралы катары колдонулган. 1977-жылы бул «Алиппе» китеби Москвадагы Эл чарба жетишкендиктеринин көргөзмөсүнүн (ВДНХ) коло медалына татыктуу болгон. 1997-жылдан баштап Бурул Рысбекованын «Алиппеси» Өзбекстанда жашаган кыргыздар үчүн Ташкент шаарында басылып чыгып, мектептерде окутула баштаган. Өмүр жолунда 25ке жакын ар кандай окуу китептеринин жана окуу-методикалык көрсөтмөлөрдүн автору болгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими]] (1964) * [[Эмгек Кызыл Туу ордени]] (1960) * «Эмгектеги каармандыгы үчүн» медалы (1970) * ВДНХнын коло медалы (1977) * Кыргыз ССРинин өзгөчө эмгек сиңирген персоналык пенсионери (1978). == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек. * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1921-жылы туулгандар]] [[Категория:2002-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык мугалимдер]] [[Категория:Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген мугалимдери]] [[Категория:Эмгек Кызыл Туу орденинин кавалерлери]] [[Категория:Педагогика илимдеринин кандидаттары]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Кыргыз Республикасына өзгөчө эмгек сиңирген пенсионерлер]] 7xxct5kzx24q5xkr5xgjkze31feqrhb 3 153665 651329 2026-08-18T12:45:03Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651329 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:45, 18 август 2026 (UTC) 31nt4tj7ixj9xjkxvdvk7yw1oaq14w7 651349 651329 2026-08-19T00:22:07Z WikiForMen 48709 English only please! 651349 wikitext text/x-wiki English only please!--[[Колдонуучу:WikiForMen|WikiForMen]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:WikiForMen|баарлашуу]]) 00:21, 19 август 2026 (UTC) p6r6sufhtfpkjp4cna2fviy5w9v6i15 3 153666 651330 2026-08-18T12:45:13Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651330 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:45, 18 август 2026 (UTC) 31nt4tj7ixj9xjkxvdvk7yw1oaq14w7 3 153667 651334 2026-08-18T17:46:04Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651334 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:46, 18 август 2026 (UTC) ojdim0fbju0auymxtdsrptrp50pm91f 3 153668 651335 2026-08-18T17:46:14Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651335 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:46, 18 август 2026 (UTC) ojdim0fbju0auymxtdsrptrp50pm91f 3 153669 651336 2026-08-18T18:46:24Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651336 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:46, 18 август 2026 (UTC) g9gtqhg1t1ekcnao6maq60eq48p4fj5 3 153670 651337 2026-08-18T18:46:34Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651337 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:46, 18 август 2026 (UTC) g9gtqhg1t1ekcnao6maq60eq48p4fj5 3 153671 651339 2026-08-18T19:46:45Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651339 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:46, 18 август 2026 (UTC) aervxrnsk9up2yp2ofceglusk1m4c8x 3 153672 651344 2026-08-18T23:47:28Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651344 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 23:47, 18 август 2026 (UTC) s1wdrkb1flbnlr6vtis8ayrmj3bbbxs 3 153673 651345 2026-08-18T23:47:38Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651345 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 23:47, 18 август 2026 (UTC) s1wdrkb1flbnlr6vtis8ayrmj3bbbxs 3 153674 651348 2026-08-19T00:09:37Z JJPMaster 28225 JJPMaster "[[Колдонуучунун баарлашуулары:DreamRimmer]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Max]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/DreamRimmer|DreamRimmer]]" to "[[Special:CentralAuth/Max|Max]]" 651348 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:Max]] hgc92a1bh1nh542dqclj39bugtibqse 0 153675 651355 2026-08-19T03:22:54Z NurlanKG Bishkek editor 46070 Жаңы барак: "‎'''Сатыбалды Мамбеталиев''' (15-май 1931, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2021) — жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз. [[Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу]]нун мүчөсү (2017), [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалынын]] ээси (2021). == Өмүр ба..." 651355 wikitext text/x-wiki '''Сатыбалды Мамбеталиев''' (15-май 1931, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2021) — жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз. [[Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу]]нун мүчөсү (2017), [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалынын]] ээси (2021). == Өмүр баяны == Сатыбалды Мамбеталиев 1931-жылы 15-майда Панфилов районундагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * Айылдык орто мектепти аяктагандан кийин Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун тарых факультетин сырттан окуп, 1956-жылы бүтүргөн. * 1954–1957-жылдары Баткен районундагы мектепте тарых мугалими болуп иштеген. * 1957–1959-жылдары Кыргыз ССР Ички иштер министерствосунун «Работник милиции» гезитинде котормочу. * 1959–1962-жылдары «Ленинчил жаш» гезитинде адабий кызматкер, котормочу. * 1962–1965-жылдары Мамлекеттик «Кыргызстан» басмасынын көркөм адабият редакциясында котормо боюнча ага редактор. * 1965–1968-жылдары Кыргыз ССР Илимдер Академиясында аспирантурада окуп, илимий атеизм боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон. * 1968–1972-жылдары Илимдер Академиясынын аспирантура бөлүмүнүн философия кафедрасында ага окутуучу. * 1972–1981-жылдары Кыргызстан Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин алдындагы Партия тарыхы институтунда марксизм-ленинизм классиктеринин эмгектерин кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу секторунун башчысы. * 1981–1992-жылдары В. И. Лениндин эмгектеринин 55 томдук толук жыйнагын кыргыз тилине которуп, басып чыгаруу боюнча Башкы редакциянын башкы редакторунун орун басары. * 1992–2008-жылдары «Кыргызстан-Сорос» фондунда штаттан тышкаркы котормочу, редактор жана рецензент катары иш алып барган. == Чыгармачылыгы == === Котормочулук эмгеги === Сатыбалды Мамбеталиев кыргыз тилине 8 көркөм адабий чыгарманы, 4 киносценарийди которгон. Ошондой эле дүйнөлүк балдар адабиятынын классиктери Ханс Кристиан Андерсендин, Шарль Перронун, бир тууган Гриммдердин жомокторун, тажик эл жомокторун кыргызчалаган. Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхы боюнча залкар илимпоздор А. Н. Бернштамдын, С. М. Абрамзондун, Л. Н. Гумилевдун эмгектерин, ошондой эле Л. В. Блинниковдун «Философтордун кыскача сөздүгүн» кыргыз тилине которгон. 12ден ашык чыгармага редакторлук кылып, 12 көркөм адабий котормого рецензия берген. === Өзүнүн эмгектери === * '''«Акылдуу Шадыкан»''' (жомок) — «Кыргызстан пионери» гезити (1958). * '''«Турмуш сабактары»''' (адеп-ахлак маселелери) — «Кыргызстан» басмасы (1964). * '''«Кызыл алма»''' (бөбөктөр үчүн) — «Мектеп» басмасы (1965). * '''«Муз Төр-эне жана анын балдары»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). * '''«Үч аяз жана көк муштум»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). Мезгилдүү басма сөздө («Ленинчил жаш», «Советтик Кыргызстан», «Кыргыз Туусу» гезиттеринде) жүздөгөн публицистикалык макалалары жарык көргөн. == Сыйлыктары == * [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалы]] (2021) * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Балдар адабияты жаатындагы сыйлыгы (2008, 2021) * Кыргыз ССРинин Мамлекеттик басма сөз комитетинин Ардак грамотасы * Китеп сүйүүчүлөрдүн Бүткүл союздук ыктыярдуу коомунун Ардак грамотасы == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1931-жылы туулгандар]] [[Категория:2021-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык жазуучулар]] [[Категория:Кыргызстандык котормочулар]] [[Категория:Кыргызстандык публицисттер]] [[Категория:«Даңк» медалынын ээлери]] h6x9f62xo6dwgp2a8slzqwx6g04rddq 651356 651355 2026-08-19T03:26:37Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651356 wikitext text/x-wiki '''Сатыбалды Мамбеталиев''' (15-май 1931, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2021) — жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз. [[Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу]]нун мүчөсү (2017), [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалынын]] ээси (2021). == Өмүр баяны == Сатыбалды Мамбеталиев 1931-жылы 15-майда Панфилов районундагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * Айылдык орто мектепти аяктагандан кийин Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун тарых факультетин сырттан окуп, 1956-жылы бүтүргөн. * 1954–1957-жылдары Баткен районундагы мектепте тарых мугалими болуп иштеген. * 1957–1959-жылдары Кыргыз ССР Ички иштер министерствосунун «Работник милиции» гезитинде котормочу. * 1959–1962-жылдары «Ленинчил жаш» гезитинде адабий кызматкер, котормочу. * 1962–1965-жылдары Мамлекеттик «Кыргызстан» басмасынын көркөм адабият редакциясында котормо боюнча ага редактор. * 1965–1968-жылдары Кыргыз ССР Илимдер Академиясында аспирантурада окуп, илимий атеизм боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон. * 1968–1972-жылдары Илимдер Академиясынын аспирантура бөлүмүнүн философия кафедрасында ага окутуучу. * 1972–1981-жылдары Кыргызстан Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин алдындагы Партия тарыхы институтунда марксизм-ленинизм классиктеринин эмгектерин кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу секторунун башчысы. * 1981–1992-жылдары В. И. Лениндин эмгектеринин 55 томдук толук жыйнагын кыргыз тилине которуп, басып чыгаруу боюнча Башкы редакциянын башкы редакторунун орун басары. * 1992–2008-жылдары «Кыргызстан-Сорос» фондунда штаттан тышкаркы котормочу, редактор жана рецензент катары иш алып барган. == Чыгармачылыгы == === Котормочулук эмгеги === Сатыбалды Мамбеталиев кыргыз тилине 8 көркөм адабий чыгарманы, 4 киносценарийди которгон. Ошондой эле дүйнөлүк балдар адабиятынын классиктери Ханс Кристиан Андерсендин, Шарль Перронун, бир тууган Гриммдердин жомокторун, тажик эл жомокторун кыргызчалаган. Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхы боюнча залкар илимпоздор А. Н. Бернштамдын, С. М. Абрамзондун, Л. Н. Гумилевдун эмгектерин, ошондой эле Л. В. Блинниковдун «Философтордун кыскача сөздүгүн» кыргыз тилине которгон. 12ден ашык чыгармага редакторлук кылып, 12 көркөм адабий котормого рецензия берген. === Өзүнүн эмгектери === * '''«Акылдуу Шадыкан»''' (жомок) — «Кыргызстан пионери» гезити (1958). * '''«Турмуш сабактары»''' (адеп-ахлак маселелери) — «Кыргызстан» басмасы (1964). * '''«Кызыл алма»''' (бөбөктөр үчүн) — «Мектеп» басмасы (1965). * '''«Муз Төр-эне жана анын балдары»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). * '''«Үч аяз жана көк муштум»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). Мезгилдүү басма сөздө («Ленинчил жаш», «Советтик Кыргызстан», «Кыргыз Туусу» гезиттеринде) жүздөгөн публицистикалык макалалары жарык көргөн. == Сыйлыктары == * [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалы]] (2021) * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Балдар адабияты жаатындагы сыйлыгы (2008, 2021) * Кыргыз ССРинин Мамлекеттик басма сөз комитетинин Ардак грамотасы * Китеп сүйүүчүлөрдүн Бүткүл союздук ыктыярдуу коомунун Ардак грамотасы == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1931-жылы туулгандар]] [[Категория:2021-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык жазуучулар]] [[Категория:Кыргызстандык котормочулар]] [[Категория:Кыргызстандык публицисттер]] [[Категория:«Даңк» медалынын ээлери]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Category:Панфилов району инсандары]] 38pgjc65qof42v6yn8vhm56iwzq8slz 651357 651356 2026-08-19T03:27:26Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651357 wikitext text/x-wiki '''Сатыбалды Мамбеталиев''' (15-май 1931, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2021) — жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз. [[Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу]]нун мүчөсү (2017), [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалынын]] ээси (2021). == Өмүр баяны == Сатыбалды Мамбеталиев 1931-жылы 15-майда Панфилов районундагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * Айылдык орто мектепти аяктагандан кийин Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун тарых факультетин сырттан окуп, 1956-жылы бүтүргөн. * 1954–1957-жылдары Баткен районундагы мектепте тарых мугалими болуп иштеген. * 1957–1959-жылдары Кыргыз ССР Ички иштер министерствосунун «Работник милиции» гезитинде котормочу. * 1959–1962-жылдары «Ленинчил жаш» гезитинде адабий кызматкер, котормочу. * 1962–1965-жылдары Мамлекеттик «Кыргызстан» басмасынын көркөм адабият редакциясында котормо боюнча ага редактор. * 1965–1968-жылдары Кыргыз ССР Илимдер Академиясында аспирантурада окуп, илимий атеизм боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон. * 1968–1972-жылдары Илимдер Академиясынын аспирантура бөлүмүнүн философия кафедрасында ага окутуучу. * 1972–1981-жылдары Кыргызстан Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин алдындагы Партия тарыхы институтунда марксизм-ленинизм классиктеринин эмгектерин кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу секторунун башчысы. * 1981–1992-жылдары В. И. Лениндин эмгектеринин 55 томдук толук жыйнагын кыргыз тилине которуп, басып чыгаруу боюнча Башкы редакциянын башкы редакторунун орун басары. * 1992–2008-жылдары «Кыргызстан-Сорос» фондунда штаттан тышкаркы котормочу, редактор жана рецензент катары иш алып барган. == Чыгармачылыгы == === Котормочулук эмгеги === Сатыбалды Мамбеталиев кыргыз тилине 8 көркөм адабий чыгарманы, 4 киносценарийди которгон. Ошондой эле дүйнөлүк балдар адабиятынын классиктери Ханс Кристиан Андерсендин, Шарль Перронун, бир тууган Гриммдердин жомокторун, тажик эл жомокторун кыргызчалаган. Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхы боюнча залкар илимпоздор А. Н. Бернштамдын, С. М. Абрамзондун, Л. Н. Гумилевдун эмгектерин, ошондой эле Л. В. Блинниковдун «Философтордун кыскача сөздүгүн» кыргыз тилине которгон. 12ден ашык чыгармага редакторлук кылып, 12 көркөм адабий котормого рецензия берген. === Өзүнүн эмгектери === * '''«Акылдуу Шадыкан»''' (жомок) — «Кыргызстан пионери» гезити (1958). * '''«Турмуш сабактары»''' (адеп-ахлак маселелери) — «Кыргызстан» басмасы (1964). * '''«Кызыл алма»''' (бөбөктөр үчүн) — «Мектеп» басмасы (1965). * '''«Муз Төр-эне жана анын балдары»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). * '''«Үч аяз жана көк муштум»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). Мезгилдүү басма сөздө («Ленинчил жаш», «Советтик Кыргызстан», «Кыргыз Туусу» гезиттеринде) жүздөгөн публицистикалык макалалары жарык көргөн. == Сыйлыктары == * [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалы]] (2021) * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Балдар адабияты жаатындагы сыйлыгы (2008, 2021) * Кыргыз ССРинин Мамлекеттик басма сөз комитетинин Ардак грамотасы * Китеп сүйүүчүлөрдүн Бүткүл союздук ыктыярдуу коомунун Ардак грамотасы == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1931-жылы туулгандар]] [[Категория:2021-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык жазуучулар]] [[Категория:Кыргызстандык котормочулар]] [[Категория:Кыргызстандык публицисттер]] [[Категория:«Даңк» медалынын ээлери]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Category:Панфилов районун инсандары]] gb6ggctqholrl6w1elvafpt9tk7ce4u 651359 651357 2026-08-19T03:31:08Z NurlanKG Bishkek editor 46070 /* Колдонулган адабияттар */ 651359 wikitext text/x-wiki '''Сатыбалды Мамбеталиев''' (15-май 1931, [[Эркин-Сай]], [[Панфилов району]] — 2021) — жазуучу, котормочу, публицист, философ жана илимпоз. [[Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу]]нун мүчөсү (2017), [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалынын]] ээси (2021). == Өмүр баяны == Сатыбалды Мамбеталиев 1931-жылы 15-майда Панфилов районундагы [[Эркин-Сай]] айылында туулган. * Айылдык орто мектепти аяктагандан кийин Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун тарых факультетин сырттан окуп, 1956-жылы бүтүргөн. * 1954–1957-жылдары Баткен районундагы мектепте тарых мугалими болуп иштеген. * 1957–1959-жылдары Кыргыз ССР Ички иштер министерствосунун «Работник милиции» гезитинде котормочу. * 1959–1962-жылдары «Ленинчил жаш» гезитинде адабий кызматкер, котормочу. * 1962–1965-жылдары Мамлекеттик «Кыргызстан» басмасынын көркөм адабият редакциясында котормо боюнча ага редактор. * 1965–1968-жылдары Кыргыз ССР Илимдер Академиясында аспирантурада окуп, илимий атеизм боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон. * 1968–1972-жылдары Илимдер Академиясынын аспирантура бөлүмүнүн философия кафедрасында ага окутуучу. * 1972–1981-жылдары Кыргызстан Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин алдындагы Партия тарыхы институтунда марксизм-ленинизм классиктеринин эмгектерин кыргыз тилине которуу жана басып чыгаруу секторунун башчысы. * 1981–1992-жылдары В. И. Лениндин эмгектеринин 55 томдук толук жыйнагын кыргыз тилине которуп, басып чыгаруу боюнча Башкы редакциянын башкы редакторунун орун басары. * 1992–2008-жылдары «Кыргызстан-Сорос» фондунда штаттан тышкаркы котормочу, редактор жана рецензент катары иш алып барган. == Чыгармачылыгы == === Котормочулук эмгеги === Сатыбалды Мамбеталиев кыргыз тилине 8 көркөм адабий чыгарманы, 4 киносценарийди которгон. Ошондой эле дүйнөлүк балдар адабиятынын классиктери Ханс Кристиан Андерсендин, Шарль Перронун, бир тууган Гриммдердин жомокторун, тажик эл жомокторун кыргызчалаган. Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхы боюнча залкар илимпоздор А. Н. Бернштамдын, С. М. Абрамзондун, Л. Н. Гумилевдун эмгектерин, ошондой эле Л. В. Блинниковдун «Философтордун кыскача сөздүгүн» кыргыз тилине которгон. 12ден ашык чыгармага редакторлук кылып, 12 көркөм адабий котормого рецензия берген. === Өзүнүн эмгектери === * '''«Акылдуу Шадыкан»''' (жомок) — «Кыргызстан пионери» гезити (1958). * '''«Турмуш сабактары»''' (адеп-ахлак маселелери) — «Кыргызстан» басмасы (1964). * '''«Кызыл алма»''' (бөбөктөр үчүн) — «Мектеп» басмасы (1965). * '''«Муз Төр-эне жана анын балдары»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). * '''«Үч аяз жана көк муштум»''' (жомок) — «Мектеп» басмасы (1971). Мезгилдүү басма сөздө («Ленинчил жаш», «Советтик Кыргызстан», «Кыргыз Туусу» гезиттеринде) жүздөгөн публицистикалык макалалары жарык көргөн. == Сыйлыктары == * [[Даңк медалы (Кыргызстан)|«Даңк» медалы]] (2021) * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Балдар адабияты жаатындагы сыйлыгы (2008, 2021) * Кыргыз ССРинин Мамлекеттик басма сөз комитетинин Ардак грамотасы * Китеп сүйүүчүлөрдүн Бүткүл союздук ыктыярдуу коомунун Ардак грамотасы == Колдонулган адабияттар == * Жайылов Н. Мен окуган мектеп. — Бишкек-2024 * Кыргызстан: Улуттук энциклопедия / Башкы ред. А. Асанов. — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. — ISBN 978-9967-26-379-6. [[Категория:Инсандар алиппе боюнча]] [[Категория:1931-жылы туулгандар]] [[Категория:2021-жылы өлгөндөр]] [[Категория:Панфилов районунда туулгандар]] [[Категория:Кыргызстандык жазуучулар]] [[Категория:Кыргызстандык котормочулар]] [[Категория:Кыргызстандык публицисттер]] [[Категория:«Даңк» медалынын ээлери]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] [[Категория:Панфилов районун инсандары]] 4n3kl6jrtzdtp2vq52608hdussskqm3 3 153676 651373 2026-08-19T08:49:12Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651373 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:49, 19 август 2026 (UTC) crpy6vene8o41tphn3f1pgjatwdh4ab 3 153677 651374 2026-08-19T08:49:22Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651374 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:49, 19 август 2026 (UTC) crpy6vene8o41tphn3f1pgjatwdh4ab 3 153678 651375 2026-08-19T10:49:44Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651375 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:49, 19 август 2026 (UTC) e7xd1e6x28ln0ngmgorwzlx2ms8hin1 3 153679 651377 2026-08-19T11:49:56Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651377 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:49, 19 август 2026 (UTC) dzckcq2unzycdgpkkii3d5ld75qv1yl 3 153680 651378 2026-08-19T11:50:06Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651378 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:50, 19 август 2026 (UTC) clwb9v9iimb07oyhke3rfnhrlfwp3v4