Vikipedya
ladwiki
https://lad.wikipedia.org/wiki/La_Primera_Hoja
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Medya
Especial
Diskusyón
Usador
Messaje de Usador
Vikipedya
Diskusyón de Vikipedya
Dosya
Diskusyón de Dosya
MedyaViki
Diskusyón de MedyaViki
Xablón
Diskusyón de Xablón
Ayudo
Diskusyón de Ayudo
Kateggoría
Diskusyón de Kateggoría
Portal
Diskusyón de Portal
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Sivdad del Vatikano
0
5764
216605
214823
2026-04-27T22:14:08Z
~2026-25803-12
24810
216605
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox paez
|paez = Sivdad del Vatikano
|infobox_paez = Sivdad del Vatikano
|native_name = ''Status Civitatis Vaticanæ''
|conventional_long_Spanish/Latin_name = Sivdad del Vatikano
|conventional_long_Hebrew/Jewish_name =
|common_name = Sivdad del Vatikano
|bandyera = Flag of the Vatican City.svg
|eskudo = C o a Vatican City.svg
|imej_mapa = LocationVaticanCity.svg
|kapital = [[Sivdad del Vatikano]]
|povlasion_kapital = 921
|mayor_sivdad = [[Sivdad del Vatikano]]
|linguas = [[Lingua italiana|Italiano]] i [[Lingua latina|latín]]
|governo = [[Monarshia elektiva]]
}}
La '''Sivdad del Vatikano''' (en [[latín]] ''Status Civitatis Vaticanæ'') es un payis de [[Evropa]] ke se topa ariéntro de la sivdad de [[Roma]], en [[Italia]].
{{Evropa}}
{{esbozo}}
{{commons|Sivdad del Vatikano}}
[[Katēggoría:Sivdad del Vatikano|Sivdad del Vatikano]]
[[Kateggoría:Vikipedya:Artikolos kon grafia ladina]]
[[Katēggoría:Paizes de Evropa]]
[[Kateggoría:Kilisia Katolika]]
r8699tiuyh9obujtxfhkwqhzffw3aoi
Lista de djeneros ediakarianos
0
19889
216600
216515
2026-04-27T15:17:54Z
Baltyer
24048
/* Djeneros */
216600
wikitext
text/x-wiki
<!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] -->
[[File:Life in the Ediacaran sea.jpg|thumb|Hipotetika rekonstruksion de la bida en la mar diakarana]]
La egzistensya de la vida, espesialmente la de los animales, abanti del Kambriano hue por muncho tiempo un sujeto de debate en la [[Paleontolojiya]]. La aparensya de la eksplozion del Kambriako, ke paresia repentina, no teniya una eksplikasion firme, i el mizmo Charles Darwin rekonosio el reto ke esto aprezentava para la su teoria de la evolusion. Anke raportes de [[Biota del periodo ediakariko|organismos del Prekambriako]] se fizieron desde el deskubrimiento de Alexander Murray en 1868 del fosil Aspidella, no hue fina el topamiento de Charnia en 1956 ke se aprezentaron evidensyas konsiderables de bida prekambriana.
El periodo inmediatamente abanti del Kambriko, el Ediacarano, agora es ampliamente akseptado komo kontenedor bida animal. Este periodo se estiende de aze 635 a 540 milyones de anyos, i kubre aproksimadamente 2% de la istoria de la Tierra. Los taksonomistas tienen propuesto un total de 247 djeneros deskritos del Ediakariko, de los kualos 164 son akseptados komo validos.
==Djeneros==
<div style="-moz-column-count:4; column-count:4;">
* ''[[Akrophyllas]]''
* ''[[Albumares]]''
* ''[[Alienum]]''
* ''[[Amorphia]]''
* ''[[Andiva]]''
* ''[[Anfesta]]''
* ''[[Annulatubus]]''
* ''[[Annulusichnus]]''
* ''[[Arborea (biota ediakariana)|Arborea]]''
* ''[[Archaeichnum]]''
* ''[[Arimasia]]''
* ''[[Arkarua]]''
* ''[[Arumberia]]''
* ''[[Askinica]]''
* ''[[Aspidella]]''
* ''[[Astria]]''
* ''[[Atakia]]''
* ''[[Attemborites]]''
* ''[[Aulozoon]]''
* ''[[Auroralumina]]''
* ''[[Ausia]]''
* ''[[Avalofractus]]''
* ''[[Baikalina]]''
* ''[[Barmia]]''
* ''[[Beltanella]]''
* ''[[Beltanelliformis]]''
* ''[[Beltanelloides]]''
* ''[[Beothukis]]''
* ''[[Bernashevia]]''
* ''[[Bessarabia]]''
* ''[[Bjarmia]]''
* ''[[Bomakiella]]''
* ''[[Bonata]]''
* ''[[Brachina]]''
* ''[[Bradgatia]]''
* ''[[Charnia]]''
* ''[[Charniodiscus]]''
* ''[[Chondroplon]]''
* ''[[Circulichnis]]''
* ''[[Cochlichnus]]''
* ''[[Conomedusites]]''
* ''[[Coronacollina acula]]''
* ''[[Cyclomedusa]]''
* ''[[Dickinsonia]]''
* ''[[Didymaulichnus]]''
* ''[[Ediacaria]]''
* ''[[Eoporpita]]''
* ''[[Ernietta]]''
* [[Gibbavasis]]
* ''[[Glaessneria]]''
* ''[[Glaessnerina]]''
* ''[[Gordia]]''
* ''[[Hagenetta]]''
* ''[[Harlaniella]]''
* ''[[Helminthoidichnites]]''
* ''[[Hiemalora]]''
* ''[[Inaria]]''
* ''[[Intrites]]''
* ''[[Irridinitus]]''
* ''[[Ivesia]]''
* ''[[Jampolium]]''
* ''[[Kimberella]]''
* ''[[Kimberia]]''
* ''[[Kuibisia]]''
* ''[[Lorenzinites]]''
* ''[[Madigania]]''
* ''[[Marywadea]]''
* ''[[Mawsonites]]''
* ''[[Medusina]]''
* ''[[Medusinites]]''
* ''[[Namalia]]''
* ''[[Namapoikia]]''
* ''[[Nasepia]]''
* ''[[Nemiana]]''
* ''[[Neonereites]]''
* ''[[Nimbia]]''
* ''[[Onega (animal)|Onega]]''
* ''[[Ovatoscutum]]''
* ''[[Palaeohelminthoida]]''
* ''[[Palaeopascichnus]]''
* ''[[Paliella]]''
* ''[[Paracharnia]]''
* ''[[Paramedusium]]''
* ''[[Parvancorina]]''
* ''[[Persimedusites]]''
* ''[[Phyllozoon]]''
* ''[[Planolites]]''
* ''[[Planomedusites]]''
* ''[[Praecambridium]]''
* ''[[Protodipleurosoma]]''
* ''[[Protolyella]]''
* ''[[Protoniobia]]''
* ''[[Pseudorhizostomites]]''
* ''[[Pseudorhopilema]]''
* ''[[Pteridinium]]''
* ''[[Rangea]]''
* ''[[Redkinia]]''
* ''[[Rugoconites]]''
* ''[[Sekwia]]''
* ''[[Sellaulichnus]]''
* ''[[Skania]]''
* ''[[Skinnera]]''
* ''[[Spatangopsis]]''
* ''[[Spriggia]]''
* ''[[Spriggina]]''
* ''[[Swartpuntia]]''
* ''[[Tateana]]''
* ''[[Tentaculato]]''
* ''[[Thectardis]]''
* ''[[Tirasiana]]''
* ''[[Tribrachidium]]''
* ''[[Triforillonia]]''
* ''[[Vendella]]''
* ''[[Vendia]]''
* ''[[Vendomia]]''
* ''[[Wigwamiella]]''
* ''[[Windermeria]]''
* ''[[Yelovichnus]]''
* ''[[Yorgia]]''
</div>
[[Kateggoría:Vida ediakariana]]
1uhd557sbo3kdev7xrhb1yrck159r6b
216602
216600
2026-04-27T15:40:47Z
Baltyer
24048
/* Djeneros */
216602
wikitext
text/x-wiki
<!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] -->
[[File:Life in the Ediacaran sea.jpg|thumb|Hipotetika rekonstruksion de la bida en la mar diakarana]]
La egzistensya de la vida, espesialmente la de los animales, abanti del Kambriano hue por muncho tiempo un sujeto de debate en la [[Paleontolojiya]]. La aparensya de la eksplozion del Kambriako, ke paresia repentina, no teniya una eksplikasion firme, i el mizmo Charles Darwin rekonosio el reto ke esto aprezentava para la su teoria de la evolusion. Anke raportes de [[Biota del periodo ediakariko|organismos del Prekambriako]] se fizieron desde el deskubrimiento de Alexander Murray en 1868 del fosil Aspidella, no hue fina el topamiento de Charnia en 1956 ke se aprezentaron evidensyas konsiderables de bida prekambriana.
El periodo inmediatamente abanti del Kambriko, el Ediacarano, agora es ampliamente akseptado komo kontenedor bida animal. Este periodo se estiende de aze 635 a 540 milyones de anyos, i kubre aproksimadamente 2% de la istoria de la Tierra. Los taksonomistas tienen propuesto un total de 247 djeneros deskritos del Ediakariko, de los kualos 164 son akseptados komo validos.
==Djeneros==
<div style="-moz-column-count:4; column-count:4;">
* ''[[Akrophyllas]]''
* ''[[Albumares]]''
* ''[[Alienum]]''
* ''[[Amorphia]]''
* ''[[Andiva]]''
* ''[[Anfesta]]''
* ''[[Annulatubus]]''
* ''[[Annulusichnus]]''
* ''[[Arborea (biota ediakariana)|Arborea]]''
* ''[[Archaeichnum]]''
* ''[[Arimasia]]''
* ''[[Arkarua]]''
* ''[[Arumberia]]''
* ''[[Askinica]]''
* ''[[Aspidella]]''
* ''[[Astria]]''
* ''[[Atakia]]''
* ''[[Attemborites]]''
* ''[[Aulozoon]]''
* ''[[Auroralumina]]''
* ''[[Ausia]]''
* ''[[Avalofractus]]''
* ''[[Baikalina]]''
* ''[[Barmia]]''
* ''[[Beltanella]]''
* ''[[Beltanelliformis]]''
* ''[[Beltanelloides]]''
* ''[[Beothukis]]''
* ''[[Bernashevia]]''
* ''[[Bessarabia]]''
* ''[[Bjarmia]]''
* ''[[Bomakiella]]''
* ''[[Bonata]]''
* ''[[Brachina]]''
* ''[[Bradgatia]]''
* ''[[Charnia]]''
* ''[[Charniodiscus]]''
* ''[[Chondroplon]]''
* ''[[Circulichnis]]''
* ''[[Cochlichnus]]''
* ''[[Conomedusites]]''
* ''[[Coronacollina acula]]''
* ''[[Cyclomedusa]]''
* ''[[Dickinsonia]]''
* ''[[Didymaulichnus]]''
* ''[[Ediacaria]]''
* ''[[Eoporpita]]''
* ''[[Ernietta]]''
* [[Gibbavasis]]
* ''[[Glaessneria]]''
* ''[[Glaessnerina]]''
* ''[[Gordia]]''
* ''[[Hagenetta]]''
* ''[[Harlaniella]]''
* ''[[Helminthoidichnites]]''
* ''[[Hiemalora]]''
* ''[[Inaria]]''
* ''[[Intrites]]''
* ''[[Irridinitus]]''
* ''[[Ivesia]]''
* ''[[Jampolium]]''
* ''[[Kimberella]]''
* ''[[Kimberia]]''
* ''[[Kuibisia]]''
* ''[[Kuckaraukia]]''
* ''[[Lorenzinites]]''
* ''[[Madigania]]''
* ''[[Marywadea]]''
* ''[[Mawsonites]]''
* ''[[Medusina]]''
* ''[[Medusinites]]''
* ''[[Namalia]]''
* ''[[Namapoikia]]''
* ''[[Nasepia]]''
* ''[[Nemiana]]''
* ''[[Neonereites]]''
* ''[[Nimbia]]''
* ''[[Onega (animal)|Onega]]''
* ''[[Ovatoscutum]]''
* ''[[Palaeohelminthoida]]''
* ''[[Palaeopascichnus]]''
* ''[[Paliella]]''
* ''[[Paracharnia]]''
* ''[[Paramedusium]]''
* ''[[Parvancorina]]''
* ''[[Persimedusites]]''
* ''[[Phyllozoon]]''
* ''[[Planolites]]''
* ''[[Planomedusites]]''
* ''[[Praecambridium]]''
* ''[[Protodipleurosoma]]''
* ''[[Protolyella]]''
* ''[[Protoniobia]]''
* ''[[Pseudorhizostomites]]''
* ''[[Pseudorhopilema]]''
* ''[[Pteridinium]]''
* ''[[Rangea]]''
* ''[[Redkinia]]''
* ''[[Rugoconites]]''
* ''[[Sekwia]]''
* ''[[Sellaulichnus]]''
* ''[[Skania]]''
* ''[[Skinnera]]''
* ''[[Spatangopsis]]''
* ''[[Spriggia]]''
* ''[[Spriggina]]''
* ''[[Swartpuntia]]''
* ''[[Tateana]]''
* ''[[Tentaculato]]''
* ''[[Thectardis]]''
* ''[[Tirasiana]]''
* ''[[Tribrachidium]]''
* ''[[Triforillonia]]''
* ''[[Vendella]]''
* ''[[Vendia]]''
* ''[[Vendomia]]''
* ''[[Wigwamiella]]''
* ''[[Windermeria]]''
* ''[[Yelovichnus]]''
* ''[[Yorgia]]''
</div>
[[Kateggoría:Vida ediakariana]]
col04ahoma9fqf3i9i7tbwzw97t6m7v
Boveda
0
19959
216604
216598
2026-04-27T20:09:25Z
Deborahjay
453
Kateggoría:Arkitektura
216604
wikitext
text/x-wiki
[[Dosya:Capilla Pazzi. Bóveda del atrio de luca della Robbia.jpg|miniaturadeimagen]]
La '''boveda''' es una fragua de [[Arkitektura|arkitertura]] onde las piedras o los ladriyos se asentan uno kon otruno en forma de [[arko]], para kuvrir un espasio sin dinguna viga por medio. Desde los tiempos antikos, los maestros fraguadores kulanearon la boveda para fazer templos, banyos, kazas i palasios mas huertes i ermozos.
==Istoria==
La prima boveda nasio en [[Mesopotamia]] i en [[Ayifto]], ande los fraguadores metian ladriyos en forma de arko para kuvrir tumbas i magazenes. Los romanos la yevaron a la perfeksion: kon la boveda de medio punto i kon el [[semento]] puzolaniko fraguaron el [[Pantheon]] de [[Roma]], ke ainda oy tiene la boveda mas grande sin fierro del mundo. Dempues, en la Edad Media, los maestros gotikos alzaron la boveda de kruzeria para azer las [[Kilisia|kilisias]] mas altas i yenas de luz. En el mundo islamiko i otomano, las bovedas i las kupolas se vistieron de azulejos i de jeometrias, i ansi yegaron a [[Estambol]] i [[Espanya]], a traverso de [[Al-Andalus|Alandalus]].
==Tipos de boveda==
* Boveda de medio punto — la mas antika, forma de medio serklo. Muy fuerte, uzada en puentes i akveduktos romanos.
* Boveda de arista — nasida kuando dos bovedas de medio punto se kortan en krus. Desha espasios abiertos i manda la pezga a los kuatro kantones.
* Boveda de kruzeria — kon nervos de piedra ke se kruzan komo ramas. Es la alma del estilo gotiko.
* Boveda de kanyon — una boveda larga komo un tunel, buena para korredores i sotanos.
* Boveda vaida o kupola — boveda redonda ke se leva del kuadro, komo en el Pantheon o en las [[Mishkita|miskitas]].
* Boveda de aventador — tipika [[Inglaterra|ingleza]], kon nervos ke se abren komo un aventador desde la kolona.
==Funsiones==
Forsa: Repartir la pezga del tavan a los muros, i ansi la fragua no se kaye.
Espasio: Desha las kamaretas anchas sin kolonas en el medio.
Ermozura: Kuando la mirash de abasho, parese el sielo. Por modre de esto, munchos pintadores pintavan estreyas i anjelikos en las bovedas de las kilisias.
[[Kateggoría:Arkitektura]]
ahh7amq8yn56w80gbaxpousk9ukkb8j
Gibbavasis
0
19960
216601
2026-04-27T15:33:47Z
Baltyer
24048
Pajina kreado con "[[Dosya:Vaziri et al. 2018 f04.jpg|miniaturadeimagen]] '''''Gibbavasis kushkii''''' es una espesie de un miembro enigmatiko de la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarana]] del sentro de [[Iran]]. ===== Klasifikasion ===== * Reyno: Animalia * Filum: incertae sedis (posivle Porifera) * Djenero: Gibbavasis Vaziri, Majidifard & Laflamme, 2018 * Espesie tipo: Gibbavasis kushkii Vaziri, Majidifard & Laflamme, 2018 * ===== Etimolojiya ===== El nombre Gibbavasis deri…"
216601
wikitext
text/x-wiki
[[Dosya:Vaziri et al. 2018 f04.jpg|miniaturadeimagen]]
'''''Gibbavasis kushkii''''' es una espesie de un miembro enigmatiko de la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarana]] del sentro de [[Iran]].
===== Klasifikasion =====
* Reyno: Animalia
* Filum: incertae sedis (posivle Porifera)
* Djenero: Gibbavasis Vaziri, Majidifard & Laflamme, 2018
* Espesie tipo: Gibbavasis kushkii Vaziri, Majidifard & Laflamme, 2018
*
===== Etimolojiya =====
El nombre Gibbavasis deriva del latin gibba (kon bultos) i vasis (vazo). El epiteto kushkii refiere a la Serie Kushk, en Iran sentrala, onde hueron topados los olotipos.
===== Deskripsion =====
Gibbavasis kushkii es un [[fosil]] de puerpo blando del Periodo Ediakaro terminal, datado en aproksimadamente 550–541 milyones de anyadas. El olotipo prezenta una morfolojiya sakiforme o vaseiforme, de simetria radiala irregolara, kon superfisie eksterna bultosa i poroza. No se observan estrukturas mineralizadas, espikulas, ni apendises lokomotores.
'''Dimensiones konosidas''': entre 2 i 5 sm de altura, anchura variavle asigun preservasion. La pared del puerpo amostra una tekstura gibosa, interpretada komo posivle sistema de kanales para filtrasyon de agua.
===== Distribusion i estratigrafia =====
'''Lokalita tipo''': lutitas argilozas grizes de la sub-unita 6 de la Serie Kushk, rejion de Bafq (lokalita Chahgaz-Dargazin) i rejion de Behabad (area de Chahmir), Iran sentrala.
'''Konteksto paleoambiental''': ambiente marino somero, de energia basha, kon sedimentasion fina.
===== Istoria de la deskubierta =====
Deskrito en 2018 por Seyed H. Vaziri, Mahmoud R. Majidifard i Marc Laflamme en Scientific Reports, komo parte de un ensamble diverso de fosiles ediakaros de Iran. El estudio amplio la konosensia de la biodiversita terminala ediakarika huera de las lokalitas klasikas de Avalon, White Sea i Nama.
===== Afinitas taksonomikas =====
Gibbavasis es konsiderado komo organismo de grado esponja, sin espikulas, posivle porifero de puerpo blando. Es sitado djunto a Kuckaraukia i otros taksa porozos del Ediakaro tardio komo evidensia de una faze pre-espongiaria de organizasion animal.
Algunos autores lo komparan kon formas tipo Ausia o organismos en forma de sako del Ediakaro de Ukraina, aunke su asignasion definitiva keda en diskusion.
===== Importansia sientifika =====
1. '''Kronolojika''': Dokumenta la prezensia de metazoarios filtradores abanti de la eksplosion kambriana.
2. '''Jeografika''': Estiende la distribusion de biota ediakara al bloko de Iran sentrala, en la marjen norte de Gondwana.
3. '''Evolutiva''': Sostiene la ipoteza de una transision graduala entre organismos ediakaros i las primas esponjas verdaderas.
===== Konservasion =====
Los eksemplares estan preservados komo impresiones en negativo i moldes en lutita, sin replika minerala. La preservasion detaya la superfisie eksterna, ama no estrukturas internas.
rggm1rmm7uj1b9as6beo8xelwe0k96h
Kuckaraukia
0
19961
216603
2026-04-27T15:44:05Z
Baltyer
24048
Pajina kreado con "'''Kuckaraukia''' es un djenero de [[Biota del periodo ediakariko|organismos ediakaros]] enigmatikos, konosido por moldes fosiles de una estruktura biojenika en forma de disko, interpretada komo bifoliada, kon una kafa de abasho estrukturada i una kafa de ariva menos rezistente. Es deskonosido si los fosiles arepresentan animales solos o un organismo kolonial de algun tipo."
216603
wikitext
text/x-wiki
'''Kuckaraukia''' es un djenero de [[Biota del periodo ediakariko|organismos ediakaros]] enigmatikos, konosido por moldes fosiles de una estruktura biojenika en forma de disko, interpretada komo bifoliada, kon una kafa de abasho estrukturada i una kafa de ariva menos rezistente. Es deskonosido si los fosiles arepresentan animales solos o un organismo kolonial de algun tipo.
cgicobwqnqeex1fa8n5g2i61oxie0dq