Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk Fretum 0 245 3955410 3955342 2026-04-18T17:37:21Z IacobusAmor 1163 3955410 wikitext text/x-wiki '''Fretum''' {{victio|fretum|i|n}} significare potest: '''Fretum''' [[Mare|maris]] sunt angustiae: e.g., [[fretum Gaditanum]], inter [[Mare Mediterraneum|nostrum mare]] et Oceanum. Speciatim absolute dicitur de [[Siculum fretum|freto Siculo]], inter [[Sicilia]]m [[Italia]]mque sito, quod primum omnium Romanis cognitum et maxime frequentatum fuit. == Index fretorum == {{div col|3}} * [[Bosporus]] * [[Fretum Beringianum]] * [[Fretum Cookianum]] * [[Fretum Daniae]] * [[Fretum Davisianum]] * [[Fretum Gaditanum]] * [[Fretum Gallicum]] * [[Fretum Magellanicum]] * [[Fretum Malaccense]] * [[Fretum Menai]] * [[Fretum Oresundicum]] * [[Fretum Ormusense]] * [[Hellespontus]] * [[Oresundae fretum]] * [[Siculum fretum]] {{div col end}} {{NexInt}} * [[Mare]] * [[Oceanus]] * [[Pactio Nationum Unitarum de lege maris]] == Nexus externus == * [[:en:Legio X Fretensis]] * [[:en:Hellespont]] (Fretum Hellesponticum) * [[:en:Gibraltar]] Fretum Herculeum [[Categoria:Freta|!]] h33ult6cxy8dmrfbk3n8acfyheoxjk5 Iaponia 0 2384 3955412 3946063 2026-04-18T19:41:22Z Setefarong 204243 Vincula ad Heian aevi paginam adduntur 3955412 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Iaponia'''<ref>Confer titulum ''{{Vicifons|Descriptio Regni Iaponiae}}'' apud Vicifontem. "Japonia" apud {{Lexfons}}</ref> ([[Scriptura Iaponica|litteris Iaponicis]] 日本, [[abecedarium Latinum|Latinis]] ''Nihon'' vel ''Nippon'', publice 日本国 vel ''Nippon-koku'' 'Civitas Iaponiae') est [[civitas sui iuris]] in [[Asia Orientalis|Asia Orientali]] sita. In [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] occidentali iacet, inter [[Mare Iaponicum]] ad [[occidens|occidentem]] et [[Mare Sinense Orientale]] ad [[meridies|meridiem]]. [[Archipelagus]] Iaponicus ex circiter 6852 [[Insula|insulis]] constat, quarum quattuor maximae—[[Honsua]], [[Esonia]], [[Ximum]], [[Insula Shikokuensis|Sicocus]]—97 centesimas [[area (geometria)|areae]] terrestris Iaponicae occupant et vulgo insulae domesticae appellantur. [[Superficies|Superficiem]] 377&thinsp;975 chiliometrorum quadratorum obtinet. [[Linguae Sinicae|Sinicae]] nominis notae '[[sol]]is originem' significant, unde archipelagus saepe 'Terra Solis Orientis' appellatur. In [[Circulus Ignis Pacificus|Circulo Ignis Pacifico]] sita, Iaponia [[terrae motus|terrae motibus]] et fluctibus marinis crebro vexatur. Tres [[regio]]nis partes [[mons|montibus]] et [[silva|silvis]] obteguntur, itaque [[agricultura]] et magna [[incola]]rum pars in [[planities|planitiebus]] litoralibus orientalibus in unum conferuntur. Iaponia in quadraginta septem [[Index praefecturarum Iaponiae|praefecturas]] et octo [[Regiones Iaponiae|regiones]] dividitur. [[Esonia]] in septentrione extremo, praefectura autem [[Okinawaënsis]] in meridie sita est. Anno [[2024]], Iaponia circa 125 miliones incolarum numerat, eamque undecimam inter civitates orbis populosissimas collocat. [[Tokium]], urbs maxima et [[caput (urbs)|caput]], una cum regione metropolitana plus quam 38 miliones incolarum habet, quod eam amplissimam regionem urbanam mundi facit. [[Archaeologia|Archaeologicae]] investigationes indicant Iaponiam iam aevo [[Palaeolithicum|Palaeolithico Superiore]], circa 30&thinsp;000 a.C.n., habitatam fuisse. Prima mentio scripta in [[Historia Sinica|annalibus Sinicis]] [[Saeculum 1|saeculi primi]] reperitur. Inter saecula IV et VI, regna Iaponica sub imperatore coaluerunt, primum Narae, deinde Heian-kyo sedem habente. A saeculo XII usque ad annum [[1868]], vera potestas penes shōgunes militares et dominos feudales (daimyō) fuit, nobilitate bellatrice (samurai) auxiliante. Iaponia, una ex maximis mundi potestatibus, est socia [[ASEAN|ASEAN Plus]], [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]], [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|OECD]], G7, G8, et G20. Tertiam maximam oeconomiam orbis terrarum secundum PDG habet. Quamquam ius belli decernendi renuntiavit, res militares cum octavo maximo dispensatione oeconomica servat. Natio valde evoluta est, altissimis vivendi gradu et indice progressus humani gaudens. Cives eius altissima exspectatione vitae fruuntur. Iaponia propter suam cinematographiam, musicam, anime, ludos televisificos, coquinam, technologiam progressivam, et contributiones scientiae clara est. ==Etymologia== ''Iaponia'', [[exonymum]] Latinum, in [[lingua Iaponica]] omnino non est. Nomina Iaponica huius [[natio]]nis ''Nippon'' (にっぽん) et ''Nihon'' (にほん) sunt, et ambo notatione [[Kanji]] 日本 scribuntur. ''Nippon'' locutio compta est, sollemnibus et emissioni [[charta argentaria|chartae argentariae]] propria. Nomen autem ''Nihon'' in sermone quotidiano usurpant. Et ''Nippon'' et ''Nihon'' 'solis originem' (日 'solem' 本 'radicem' aut 'originem') ad litteram significant, crebro igitur 'natio solis orientis' redduntur. Haec denominatio orta est ex epistolari colloquio imperiali cum [[Res publica popularis Sinarum|Sinicā]] [[domus Sui|Domū Sui]], quae orientalem Iaponiae situm respectu [[Res publica popularis Sinarum|Sinarum]] remittit. Nomen Latinum Iaponiae ad [[cultura occidentalis|Occidentem]] per [[commercium]] pervenit. Nam vocabulum antiquum [[lingua Sinica|Sinicum]], quod in ''Iaponia'' subest, sicuti adscriptum est a [[Marcus Paulus Venetus|Marco Paulo]], ''Zipangu'' erat. Hodierna dialecto [[sermo Sciamhaevensis|Sciamhaevensi]], [[lingua Sinica|Sinica]] dialecto [[lingua Wu|Wu]], pronuntiatio Kanji 日本 ''Zeppen'' est. Vocabulum antiquum Iaponiae est [[lingua Malaica|Malaice]] ''Jepang'' ([[orthographia]] hodierna ''Jepun''), vocabulum mutuatum a [[lingua Sinica|Sinica]]. Mercatores [[Lusitania|Lusitani]] in [[Malacca (civitas)|Malacca]] [[saeculum 16|saeculo XVI]] hoc vocabulum invenisse primique ad [[Europa]]m tulisse putantur. == Historia == {{main|Historia Iaponiae}} ===Praehistoria et historia antiqua=== [[Fasciculus:Emperor_Jimmu.jpg|thumb|upright=0.8|Imperator [[Jimmu]] (Iaponice 神武天皇), primus [[imperator Iaponiae]] cum origine tracto ab anno 660.<ref>Keally, Carolus (Charles) T. (die 27 Aprilis anni 2009). [http://www.t-net.ne.jp/~keally/kofun.html "Kofun Culture"] (Anglice). ''www.t-net.ne.jp''. Japanese Archaeology. Inspectum die 28 Iulii anni 2018.</ref><ref>Kitagawa, Iosephus (Joseph) Mitsuo (1987).''[https://books.google.es/books?id=h1xcc4cGL5cC&redir_esc=y On Understanding Japanese Religion]'' (Anglice). Princeton University Press. p. 145. ISBN 978-0691102290. Inspectum die 28 Iulii anni 2018.</ref><ref>Szczesniak, Boleslaus (Bolesław) (1954). "The Sumu-Sanu Myth. Notes and Remarks on the Jimmu Tenno Myth" (Anglice). ''Monumenta Nipponica''. 10 (1/2): 107–126. doi:10.2307/2382794. JSTOR 2382794.</ref>– hodiernā in Iaponiā eius accessio Dies Conditio Nationalis (Iaponice 建国記念の日) die 11 Februarii denotatur.]] [[Palaeolithicum|Palaeolithica]] cultura circa 30&thinsp;000 a.C.n. primam notam Iaponici archipelagi habitationem constituit. Quam secuta est circa 14&thinsp;000 a.C.n. (ineunte [[periodus Jōmonica|periodo Iōmonicā]], Iaponice 縄文時代) e [[Mesolithicum|Mesolithico]] in [[Neolithicum]] semisedentaria [[Venatio et collectio|venatoria et collectoria]] cultura depicta [[domus fossa|domis fossis]] et rudimentariā agriculturā.<ref>Travis, Ioannes (John). [http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html "Jomon Genes"] (Anglice). Universitas Pittsburghiae. Inspectum die 15 Ianuarii anni 2011.</ref>, inclusis prioribus hodiernorum populorum [[Ainuani]] ([[Ainuane]] et Iaponice アィヌ) et [[Yamato (populus)|Yamatoensis]] (Iaponice 大和民族).<ref>Matsumara, Hirofumi; Dodo, Yukio; Dodo, Yukio (2009). [https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article "Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi"] (Anglice). ''Anthropological Science'' 117(2): 95–105. doi:10.1537/ase.080325.</ref><ref>Hammer, Michael F.; Karafet, TM; Park, H; Omoto, K; Harihara, S; Stoneking, M; Horai, S; et al. (2006). [https://www.nature.com/articles/jhg20068 "Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes"]. ''Journal of Human Genetics'' 51(1): 47–58. doi:10.1007/s10038-005-0322-0. PMID 16328082.</ref> Ornata argillosa vasa hac e periodo apud antiquissima [[opus fictile|operis fictilis]] exempla in toto orbe terrarum sunt. Circa 300 a.C.n., populus Yayoiensis Iaponicas insulas intrare coepit, se commiscentes cum [[Jōmon (populus)|populo Iōmonico]].<ref>Denoon, Donaldus (Donald); Hudson, Marcus (Mark) (2001). ''[https://books.google.es/books?id=XUw6kiX9LQ0C&redir_esc=y Multicultural Japan: palaeolithic to postmodern]'' (Cambridge University Press), 22–23. ISBN 978-0-521-00362-9.</ref> (Iaponice 縄文人). [[Periodus Yayoiensis]] (Iaponice 弥生時代), incipiens circa 500 a.C.n., usūs sicuti umidae [[oryza]]e agriculturam<ref>[https://web.archive.org/web/20110430010530/http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html "Oryzae plantae via"] (Iaponice). [Museum Nationale Scientiae Iaponicum]. Archivatum ex originali pridie Kalendas Maias annis 2011. Inspectum die 15 Ianuarii anni 2011.</ref>, novum [[opus fictile|operis fictilis]] genus<ref>[https://www.metmuseum.org/toah/hd/kofu/hd_kofu.htm "Kofun Period"] (Anglice). Museum Metropolitanum Artis. Inspectum die 15 Ianuarii anni 2011.</ref> et [[metallurgia]]m, e [[Res publica popularis Sinarum|Sinis]] et [[Corea|Coreā]] inductam,<ref>[https://www.metmuseum.org/toah/hd/yayo/hd_yayo.htm "Yayoi Culture"] (Novi Eboraci: Museum Metropolitanum Artis). Inspectum die 15 Ianuarii 2011.</ref> introducere vidit. [[Vocabulum]] ''Iaponia'' primum in [[historia]] in [[Seres|Serico]] libro ''[[Hàn shū]]'' scriptum esse videtur.<ref>Takashi, Okazaki; Goodwin, Janet (1993). "Japan and the continent". ''[https://books.google.es/books?id=A3_6lp8IOK8C&redir_esc=y The Cambridge history of Japan, Volume 1: Ancient Japan]'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press), 275. ISBN 978-0-521-22352-2.</ref> Secundum librum ''[[Documenta trium regnorum]]'', potentissimum regnum in archipelago per saeculum III [[Yamatai|Yamataikoku]] (Iaponice 邪馬台国) nuncupatur. [[Buddhismus]] in Iaponiam e [[Paecce|Paecci]] ([[Coreane]] 백제/百)濟), [[Corea|Coreā]], introductus et a Principe [[Shotoku Taishi|Shōtoku]] promotus est, sed consequens Iaponici Buddhismi evolutio principaliter a [[Res publica popularis Sinarum|Sinis]] affecta est.<ref>Delmer M. Brown, ed. (1993), ''The Cambridge History of Japan'' (Cambridge University Press), 140–149.</ref> Contemptā primigeniā obstantiā, Buddhismus a dominativo ordine promotus et diseminatam acceptionem [[periodus Asukaensis|periodo Asukaensi]]<ref>Confer binomen "Streptomyces nodosus subsp. asukaensis".</ref> (592–710, Iaponice 飛鳥時代) incipientem consecutus est.<ref>Gulielmus Geraldus Beasley (William Gerald) (1999). ''[https://books.google.es/books?id=9AivK7yMICgC&redir_esc=y The Japanese Experience: A Short History of Japan]'' (Berkeleiae: University of California Press), 42. ISBN 978-0-520-22560-2.</ref> Fama est Iaponiam principium cepisse a [[Jimmu]] imperatore (Iaponice 神武天皇) [[Amaterasu]] (Iaponice 天照) [[dea solis]] (nam solem Iaponi pro dea habebant) edito, qui gente sua in [[regio]]nem [[Yamato]] inducta genus Iaponicum procreavit. Exin novus populus, etsi longum per tempus a [[Seres|populo Serico]] vicino, ad quem duces prisci Iaponiae legatos de amicitia ac societate petenda miserant, litteras, [[religio]]nem, [[philosophia]]m inducere solebant, tamen non totas artes suas neglegebat. [[Periodus Naraensis]]<ref>Confer binomina "Streptomyces naraensis" et "Epistominella naraensis".</ref> (710–784, Iaponice 奈良時代) signata est ortu centralizatae Iaponicae civitatis in Palatio Imperiali [[Heijō-kyō|Heiiōkyōnis]] ([[Nara]]e in praesenti) centratae. [[Periodus Naraensis]] nascentium [[litterae|litterarum]] apparitione non minus quam arte et [[architectura|architecturā]] evolutā cum Buddhisticā inspiratione depicta est.<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2002). ''[https://books.google.es/books?id=Z_a_QgAACAAJ&redir_esc=y A History of Japan]''. Blackwell. pp. 64–79. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> [[Variola]]e epidemia inter annos 735 et 737 quam plurimum unam tertiam Iaponiensium partem occidisse creditur.<ref>Hays, J.N. (2005). ''[https://books.google.es/books?id=GyE8Qt-kS1kC&redir_esc=y Epidemics and pandemics: their impacts on human history]'' ([[ABC-CLIO]]), 31. ISBN 978-1-85109-658-9.</ref> Anno [[784]], [[Imperator Kanmu]] caput e [[Nara|Narā]] in [[Nagaoka-kyo|Nagaoka-kyō]]nem (Iaponice 長岡京), deinde in [[Heian-kyo|Heian-kyō]]nem (Iaponice 平安京, in praesenti [[Kyotum]]) anno 794, movit. Quod [[Aevum Heian|Periodi Heianensis]]<ref>Confer binomen "Lobatannularia heianensis."</ref> (Iaponice ) ortum, inter annos [[794]] et [[1185]], denotavit, per quam distinctive indigena [[cultura]] Iaponica orta est, depicta suā [[ars|arte]], [[poësis|poësi]] et [[prosa|prosā]]. A [[Murasaki Shikibu]] liber ''[[Genji monogatari]]'' et hymni nationalis Iaponici "[[Kimigayo]]" verba scripta sunt haec per tempora.<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2002). ''A History of Japan'' (Anglice). Blackwell. pp. 79–87, 122–123. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> [[Buddhismus]] per [[Aevum Heian|aeram Heianensem]] expandi coepit praesertim per duas praecipuas sectas, [[Tendai]]cam (Iaponice 天台宗) a [[Saichō]]ne et [[Buddhismus Singonicus|Singonicam]] a [[Kūkai]] (qui etiam Combodasci dicitur). [[Buddhismus Terrae Purae]] ([[Jōdo-shū]] et [[Jōdo Shinshū]]) valde popularis saeculi XI ultimo dimidio factus est. ===Feudalis aera=== [[Fasciculus:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|300px|left|''[[Moko Shurai Ekotoba]].'' [[Pictura]] praeclarissima bellum cum oppugnatoribus [[Mongolia|Mongolicis]] depingit.]] Iaponica era feudalis emersū et dominatione regentis ordinis bellatorum, [[samuraeus|samuraeorum]], depicta est. Anno 1185, victā [[Gens Taira|gente Tairā]] (Iaponice 平氏) in [[Bellum Genpei|Bello Genpei]] (Iaponice 源平合戦), cantā in carmine epico ''[[Heike Monogatari]]'' (Iaponice 平家物語), samuraeus [[Yoritomus]] [[xogun]] ab [[imperator Iaponiae|imperatore]] [[Go-Toba|Go-Tobā]] designatus est et Minamoto no Yoritomo gubernationis basin [[Kamakura]]e<ref name="Kamakura">Confer binomen "Baryphymula kamakuraensis".</ref> statuit. Quo mortuo, [[gens Hōjō]] (Iaponice 北条氏) pervenit ad gubernium sicuti procuratores xogunum. Schola [[Zen]] Buddhismi e [[Res publica popularis Sinarum|Sinis]] per [[periodus Kamakuraensis|periodum Kamakuraensem]]<ref name="Kamakura">Confer binomen "Baryphymula kamakuraensis".</ref> (Iaponice 鎌倉時代), inter annos 1185 et 1333, introducta est et facta est popularis apud ordinem samuraeorum.<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2005). ''[https://books.google.es/books?id=Z_a_QgAACAAJ&redir_esc=y A History of Japan]'' (2 ed.) (Anglice). Blackwell. pp. 106–112. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> [[Shogunatus Kamakuraensis]]<ref name="Kamakura">Confer binomen "Baryphymula kamakuraensis".</ref> (Iaponice 鎌倉幕府) [[Imperium Mongolicum|Mongolicas]] invasiones inter annos 1274 et 1281 repulit sed denique ex officio amotus est ab Imperatore [[Go-Daigo]]ne. Imperator [[Go-Daigo]] ab [[Ashikaga Takauji|Ashikagā Takauji]] anno 1336 victus est. [[Ashikaga Takauji]] [[Xogun|shogunatum]] in [[Muromachi]] (Iaponice 室町), [[Kyotum|Kyoti]], statuit. Hoc fuit [[periodus Muromachiensis|periodi Muromachiensis]] (1336–1573) initium. [[Shogunatus Ashikagae]] tempore [[Ashikaga Yoshimitsu|Ashikagae Yoshimitsu]] gloriatus est, cum cultura [[Buddhismus|Buddhismo]] [[Zen]] fundata (ars [[Miyabi]], Iaponice 雅) floruit. Quae in [[Cultura Higashiyamaensis|Culturam Higashiyamaensem]]<ref name="Higashiyama">Confer binomen "Nonionella higashiyamaensis".</ref> (Iaponice 東山文化) evoluta est, florentem usque ad [[saeculum 16|saeculum XVI]]. Nihilominus, prosper Shogunatus Ashikagae in feudalibus dominis bellicis seu [[daimyo]]nibus (Iaponice:大名) dominari omisit et exarsit bellum civile, Bellum Ōninense (Iaponice 応仁の乱), anno 1467, ex quo orta est unum saeculum durans [[Aetas civitatum bellantium (Iaponiae)|Aetas civitatum bellantium]] (Iaponice 戦国時代).<ref>Sansom, Georgius (George) (1961). ''A History of Japan: 1334–1615'' (Stanford University Press), 42, 217. ISBN 978-0-8047-0525-7.</ref> Per [[saeculum 16|saeculum XVI]], [[Portugallia|Portugallici]] mercatores et [[Societas Iesu|Iesuitae]] [[missionarius|missionarii]] Iaponiam primum attigerunt, quod directam [[commercium|commercialem]] et [[cultura]]lem commutationem inter Iaponiam et [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentem]] incepit. Quod [[Oda Nobunaga|Odae Nobunangae]] ut Europaeas technologiam et [[sclopetum|sclopeta]] impetraret permisit, quibus usus est ut caperentur multi alii [[daimyo]]nes. Eius imperii consolidatio quod [[periodus Azuchiensis-Monoyamaensis]]<ref name="Azuchiensis">De gentilicio "Azuchiensis-e", confer [https://archive.org/stream/mhsi111/mhsi111-new_djvu.txt Monumenta historica Iaponiae I], ubi dicitur "Seminarium Azuchiense paulo post mortem ducis Oda Nobunaga" aut "Sed Domus Azuchiensis in totius civitatis Azuchi incendio perempta est."</ref> (1573–1603) nucupatum est{{dubsig}} coepit. Interfecto Odā Nobunanga anno [[1582]] ab [[Akechi Mitsuhide]], eius successor [[Toyotomi Hideyoshi]], postea Taicosama dictus, nationem anno 1590 coniunxit et in [[Corea]]m bis annis [[1592]] et [[1597]] invadere infeliciter conatus est. [[Tokugawa Ieyasu]] (seu Daifusama) ut [[Fideyorus|Fideyori]] filii Taicosamae procurator meruit et usus est suo munere ut politicum militaremque adminiculum adipisceretur. Exarso bello, Ieyasu aemulam gentem in proelio in campo Sekigaharā<ref name="Sekigahara">[https://archive.org/stream/mhsi111/mhsi111-new_djvu.txt Monumenta historica Iaponiae I], ubi dicitur "(...) post proelium in campo Sekigahara (21. Oct. 1600) etiam insulas Amacusanas ut feudum obtinuit (...)".</ref> anno 1600 vicit. Tokugawa Ieyasu [[xogunus]] ab [[Imperator Iaponiae|Imperatore]] [[Imperator Go-Yozei|Go-Yōzei]] anno 1603 designatus est et [[Tokugawa Bakufu|Shogunatum Tokugawae]] [[Iendum|Iendone]] (hodierni Tokii) statuit.<ref> Turnbull, Stephanus (Stephen) (2010). [https://books.google.es/books?id=x8govgAACAAJ&redir_esc=y Toyotomi Hideyoshi]. Osprey Publishing. p. 61. ISBN 978-1-84603-960-7.</ref> Hic [[shogun]]atus consilia pertulit; inclusis ''[[buke shohatto]]'', codice morum ad dominandum [[daimyo]]nibus,<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2005). ''[https://books.google.es/books?id=Z_a_QgAACAAJ&redir_esc=y A History of Japan]'' (sec. ed.). Blackwell. pp. 142–143. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> et anno 1639 [[segregationismus|segregationistico]] ''[[sakoku]]'' (scilicet "clausa natio") programmate quod duo et dimidio saecula tenuis politicae unitatis [[periodus Edoensis|periodum Edoensem]]<ref name="Edo">De gentilicio "Edoensis-e", confer binomen "Fusulina edoensis".</ref> (1603–1868) nuncupata diffudit.<ref> Toby, Ronaldus (Ronald) P. (1977).''Reopening the Question of Sakoku: Diplomacy in the Legitimation of the Tokugawa Bakufu''. Journal of Japanese Studies. 3 (2): 323–363. doi:10.2307/132115. JSTOR 132115.</ref> Scientiarum [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalium]] studium, ''[[rangaku]]'' (Iaponice 蘭学) nuncupatum, per contactum [[Nederlandia|Nederlandicā]] cum [[Inclavatura et exclavatura|inclavaturā]] [[Insula Dezima|Dezimae]] [[Nagasacum|Nagasaci]] perrexit. Periodus Edoensis etiam ''[[kokugaku]]'' (scilicet "nationalia studia", Iaponice 国学), Iaponiae studium ab Iaponicis, genuit. <ref>Ohtsu, M.; Ohtsu, Makoto (1999). "Japanese National Values and Confucianism". ''Japanese Economy''. 27 (2): 45–59. doi:10.2753/JES1097-203X270245.</ref> ===Aetas recens=== [[Fasciculus:Meiji emperor color.jpg|thumb|upright|left|[[Mutsuhito|Imperator Meiji]] (1868–1912), in cuius nomine imperiale regimen [[Restauratio Meiji|restauratum]] est, finito [[Tokugawa Bakufu|Tokugawae shogunato]].]] [[31 Martii|Pridie Kalendas Aprilis]] anni [[1854]], [[Matthaeus Calbraith Perry]] [[classis praefectus]] et [[Naves Nigrae]] (Iaponice 黒船) [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] Iaponiam se externo mundo aperire coegerunt, [[Conventio Kanagawa|Conventione Kanagavensi]] facta. Consequentia similia foedera [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalibus]] cum nationibus per [[Bakumatsu|periodum Bakumatsu]] oeconomicam politicamque crises apportavit. [[Xogun|Xogunis]] abdicatio ut [[Bellum Boshin]] (Iaponice 戊辰戦争) exarderet et civitas centralizata nominatim penes [[Imperator Iaponiae|Imperatorem]] unificata ([[Restauratio Meiji]]) statueretur induxit. <ref>Totman, Conradus (Conrad) (2005). ''A History of Japan,'' ed. 2a. (Oxoniae: Blackwell), 289–296. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> Cum per activum [[Occidentalizatio]]nis processum{{dubsig}} per [[Restauratio Meiji|Restaurationem Meiji]] anno [[1868]] se mersisset, Iaponia [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalia]] politica, iudicialia, militariaque [[institutum|instituta]] adoptavit{{dubsig}} et [[cultura Occidentalis|Occidentalia culturalia]] pondera [[traditio]]nali culturā hodiernae [[industrializatio]]ni commixta sunt. [[Consistorium Iaponicum|Consistorium]] (Iaponice 内閣) [[Concilium Privatum Iaponicum|Concilium Privatum]] (Iaponice 枢密院) ordinavit, [[Constitutio Meiji|Constitutionem Meiji]] (Iaponice 明治憲法) induxit et [[Diaeta Nationalis|Diaetam Nationalem]] (Iaponice 国会) composuit. Restauratio Meiji [[Imperium Iaponicum]] in industrializatam mundanam civitatem potentiorem vertit quae persecuta est militarem conflictum ut expansderetur eius sphaera affectionis. Quamquam Francia et Britanniarum Regnum attentionis monstraverunt, Europaeae potentiores civitates Iaponiam valde neglexerunt et magis incubuerunt in maiores Sinarum illecebras. Francia etiam impedita erat suis ruinis in Mexico et suis cladibus a [[Germania|Germanis]].<ref>Norman E. Herbert (1946), ''Japan's Emergence as a Modern State'' (Novi Eboraci: Inst.{{dubsig}} Pacific Relations), 46.</ref> Post victorias in [[Primum Bellum Sino-Iaponense|Primo Bello Sino-Iaponensi]] (1894–1895) et in [[Bellum Russo-Iaponicum|Bello Russo-Iaponico]] (1904–1905), Iaponia dominium in [[Taivania]]m, [[Corea]]m et meridionale [[Sachalina]]e dimidium adepta est.<ref>Matsusaka, Y. Tak (2009), "The Japanese Empire," in Tsutsui, William M. ''Companion to Japanese History'' (Oxoniae: Blackwell), 224–241. ISBN 978-1-4051-1690-9.</ref> Imperialisticum praeter successum, Iaponia quoque plurimam pecuniam in suum proprium oeconomicum incrementum collocavit, quod adduxit ad periodum oeconomicae prosperitatis hac in natione durantem usque ad [[Depressio oeconomica magna|Depressionem magnam]].<ref>A. Baran, Paul (1962). ''The Political Economy of Growth''. Novi Eboraci: Monthly Review Press. p. 160.</ref> Iaponiensis [[numerus incolarum]] e 35 [[millio]]nibus anno 1873 in 70 milliones anno 1935 crevit.<ref>Hiroshi, Shimizu; Hitoshi, Hirakawa (1999). ''Japan and Singapore in the world economy: Japan's economic advance into Singapore, 1870–1965'' (Routledge), 17. ISBN 978-0-415-19236-1.</ref> [[Fasciculus:Pacific Area - The Imperial Powers 1939 - Map.svg|thumb|[[Imperium Iaponicum]] anno 1939, (tabula Anglice adnotata).]] Per [[primum bellum mundanum]], Iaponia se [[Civitates foederatae primi belli mundani|Civitatibus foederatis primi belli mundani]] iunxit et a [[Imperium Germanicum (1871-1918)|Germanis]] subactas terras cepit et progressa est versus [[Sinae|Sinas]]. Ineunte [[saeculum 20|saeculo XX]] periodus [[Periodus Taishoensis|democratiae Taishoensis]]<ref name="Taishoensis">Confer trinomen "Epicauta chinensis taishoensis".</ref> (1912–1926, Iaponice 大正時代) visus est, sed [[anni 1920|annis 1920]] visa est fragilis democratia politicae transmutationi versus [[statismus|statismum]], latas leges politicum contra dissensum et seriem conandorum [[subitanea rerum conversio|subitanearum conversionum]] succumbere. Hic processus festinavit per [[anni 1930|annos 1930]], implicando numero novorum gregum Nationalisticorum Radicalium qui participabant hostilitatem contra liberalem democratiam et dedicationem expansioni per Asiam. Iaponienses [[expansionismus]] et [[militarizatio]] iuxta cum [[totalitarismus|totalitarismo]] et [[ultranationalismus|ultranationalismo]] nationem diffinxerunt. Anno 1931, Iaponia in [[Mandshuria]]m invasit et eam cepit et, factā internationali huius occupationis reprobatione, anno 1933 [[Confoederatio Nationum|Confoederationem Nationum]] reliquit. Anno 1936, Iaponia [[Pactum Antikomintern]] cum [[Imperium Germanicum (1933-1945)|Germaniā]] obsignavit et, anno 1940, [[Foedus Trium Imperiorum]] eam unam e [[Potestates Axis|Potestatibus Axis]] fecit. [[Fasciculus:Umezu.jpg|thumb|Iaponenses officiales [[Civitates foederatae Primi belli mundani|Foederatis]] die 2 Septembris anni 1945, in Sinu Tokiensi se dedentes, finito Secundo bello mundano.]] [[Imperium Iaponicum]] in alias Sinarum partes anno 1937 invasit, quod [[Secundum Bellum Sino-Iaponense]] (1937–1945) praecipitavit. [[Exercitus Imperialis Iaponensis]] (Iaponice 大日本帝國陸軍) cito caput [[Nanchinum]] cepit et exercuit [[Caedes Nanchinensis|Caedem Nanchinensem]].<ref>[http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html "Judgment International Military Tribunal for the Far East, Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities)"] (Anglice). iBiblio. Novembri mense anni 1948. </ref> Anno 1940, cum Imperium Iaponicum in [[Indosina Francica|Indosinam Francicam]] invasisset, [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatae]] Iaponiae petroleosi commercii prohibitionem imposuerunt. <ref>Worth, Rolandus (Roland) H., Jr. (1995). [https://books.google.es/books?id=ezBnAAAAMAAJ&redir_esc=y ''No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific''] (Anglice). McFarland. pp. 56, 86. ISBN 978-0-7864-0141-3.</ref> Diebus 7 et 8 Decembris anni 1941, Iaponenses vires improvisos impetūs in [[Portus Margaritarum|Portum Margaritarum]] viresque [[Imperium Britannicum|Britannicas]] in [[Malaya Britannica|Malayā Britannicā]], [[Singapura]]e et [[Hongcongum|Hongcongi]] fecerunt; et bellum decrevit [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] et [[Imperium Britannicum|Imperio Britannico]], quod implicavit Civitates Foederatas et Britanniarum Regnum in [[Secundum bellum mundanum]] in [[Oceanus Pacificus|Pacifico]]. Cum [[Civitates foederatae Secundi belli mundani]] paulatim in Pacifico per insequentes quattuor annos vicissent, quod finitum est cum [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovieticā]] invasione in [[Mandshuria|Mandshuriā]] et cum [[Hirosima|Hirosimā]] et [[Nagasacum|Nagasaco]] adortis [[Bomba atomica|bombis atomicis]] anno [[1945]], Iaponia consentivit de deditione inconditionali die [[15 Augusti]].<ref>Pape, Robertus (Robert) A. (1993). "Why Japan Surrendered" (Anglice). ''International Security''. 18 (2): 154–201. doi:10.2307/2539100. JSTOR 2539100.</ref> Bellum Iaponiae, eius coloniis, Sinis aliisque civitatibus pugnantibus decem [[millio]]nibus vitarum amissarum stetit et reliquit multas Iaponiensium industriae infrastructuraeque dirutas. [[Civitates foederatae Secundi belli mundani]] (a Civitatibus Foederatis ductae) milliones ethnicorum Iaponensium e coloniis militaribusque campis totam per Asiam repatriaverunt, valde eliminando Imperio Iaponico et restituendā independentiā captorum territoriorum.<ref>Watt, Lori (2010). [https://books.google.es/books?id=_F3AN6x6AQ8C&redir_esc=y ''When Empire Comes Home: Repatriation and Reintegration in Postwar Japan''] (Anglice). Harvard University Press, pp. 1–4, ISBN 978-0-674-05598-8.</ref> Civitates foederatae etiam [[Tribunal militare internationale Orientis extremi]] die [[3 Maii]] anni 1946 ad prosequendos aliquos seniores generales [[Scelus bellicum|scelerum bellicorum]] accusatos convocaverunt. Anno 1947, Iaponia novam [[constitutio]]nem emphasim in liberalibus democraticis usibus ponentem adoptavit. [[Civitates foederatae Secundi belli mundani|Foederata]] Iaponiae occupatio finivit, [[Foedus Franciscopolitanum|Foedere Franciscopolitano]] facto anno 1952.<ref>Coleman, Iosephus (Joseph) (die Martii anni 2007). "[https://web.archive.org/web/20181119113409/https://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ '52 coup plot bid to rearm Japan: CIA]" (Anglice). ''The Japan Times Online''. Inpectum die 3 Aprilis anni 2007.</ref> et Iaponia admissa est socia [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] anno 1956. Iaponia postea rapidum incrementum consecuta est quoad facta est secunda maxima oeconomia in toto orbe mundano, quamquam anno 2010 superata est a [[Res publica popularis Sinarum|Re publicā populari Sinarum]]. Quod totum finem cepit medios annos 1990, cum Iaponia magnā recessione affecta est. Ineunte saeculum XXI, positivum incrementum gradualem oeconomicam recuperationem signavit.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5178822.stm "Japan scraps zero interest rates"]. BBC News. Pridie Idus Iulii anni 2006. Inspectum die 28 Decembris anni 2006.</ref> Die 11 Martii anni 2011, Iaponia uno e maximis [[terrae motus|terrae motibus]] in suā historiā perscriptā affecta est; quod [[Clades Nuclearis Fukushima Daiichi|Cladem Nuclearem Fukushimae Daiichi]], unam apud maximas clades in [[Energia nuclearis|energiae nuclearis]] historiā, concitavit.<ref name="Fackler">Fackler, Martin; Drew, Kevin (die 11 Martii anni 2011). [https://www.nytimes.com/2011/03/12/world/asia/12japan.html "Devastation as Tsunami Crashes Into Japan"] (Iaponice). ''The New York Times''. Inspectum die 11 Martii anni 2011.</ref> == Geographia == [[Fasciculus:Carte topographique du Japon-fr.svg|thumb|[[Charta]] Iaponiae ([[Francice]] et [[Iaponice]] adnotata).]] [[Fasciculus:Satellite View of Japan 1999.jpg|thumb|Archipelagus Iaponicum e satellite visum.]] Iaponiae est summa 6 852 insularum praeter [[Oceanus Pacificus|Pacifica]] litora. Est circiter 3 000 chiliometra aut 1 900 milia passuum longa e [[Mare Ochotense|Mari Ochotensi]] usque ad [[Mare Philippinense]] in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]]. <ref>[https://web.archive.org/web/20180126130519/https://www.mhlw.go.jp/english/policy/health/water_supply/1.html "Water Supply in Japan"] (Anglice et Iaponice). Ministerium Sanitatis, Laboris et Beneficiorum Socialium. Archivatum ex originali die 26 Ianuarii anni 2018. Inspectum die 26 Septembris anni 2018.</ref> Natio, inclusis omnibus insulis quas moderatur, inter latitudines 24° et 46° a septentrione et longitudines 122º et 146º ab oriente iacet. Praecipuae insulae, e septentrione versus meridiem, [[Esonia]]<ref>"[http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=36 Esonia insula, Esonis terra]": {{Graesse}}</ref> (Iaponice 北海道), [[Honsua]] seu [[Honsium]] seu [[Honshu]] (Iaponice:本州), [[Insula Shikokuensis]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Sicocus]]<ref>[[Lexicon Nominum Locorum]] [[Carolus Egger|Caroli Egger]] (p. 289, s.v. Shikoku)</ref> seu [[Sicocum]] seu [[Shikoku]] (Iaponice: 四国) et [[Ximum]] <ref>"alteram Ximum appellant. Haec satrapiis regnisve censetur novem." —''Historiae Indicae'' Ioannis Petri Maffei [http://wwwopac.tulips.tsukuba.ac.jp/cgi-bin/limedio/limewwwopac/page?sessionId=20041128.7274;sessionSeq=12181;sessionLang=eng;sessionCode=jis;bookid=607596;tocid=0;pageseq=148;sessionId=20041128.7274]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}.</ref><ref>"Sayckock, Maffeus Ximum appellat & novem satrapiis regnisve censeri scribit" — ''Descriptio Regni Iaponiae'' Bernhardi Varenii [http://wwwopac.tulips.tsukuba.ac.jp/cgi-bin/limedio/limewwwopac/page?sessionId=20050607.0031;sessionSeq=1671;sessionLang=eng;sessionCode=utf8;bookid=570008;tocid=0;pageseq=28;sessionId=20050607.0031]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}.</ref> seu [[Ximoa]]<ref name="Ximoa">[https://web.archive.org/web/20191015073239/https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0578a.html Lexicon Universale Hofmann], ubi dicitur "Satcuma, ''Satcuma'', in Ximoa".</ref> (Iaponice 九州) sunt. Quarum amplissima Honsua, minima autem Shikoku, quae a ceteris insulis mari interiori, quod [[Mare Internum Setoense]]<ref name="Setoensis">Confer binomen "Goniobranchus setoensis".</ref> (Iaponice 瀬戸内海 ) appellatur, secreta est. [[Insulae Ryukyuenses]]<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref> (Iaponice 琉球諸島 seu 南西諸島), apud quas est [[Okinawa]]<ref>[http://www.eol.org/pages/224697# Callogobius okinawae]</ref> (Iaponice: 沖縄), catena a meridie [[Ximum|Ximi]] sunt. Haud longe a Ximo et [[Tsusima]] insula iacet in [[fretum Coreanum|freto Coreano]]. [[Insulae Nanpoenses]]<ref name="Nanpoensis">Confer binomen "Scrophulia nanpoensis".</ref> (Iaponice 南方諸島) a praecipuarum Iaponiensium insularum meridie sunt. Omnes coniuncte crebro archipelagus Iaponicum nuncupantur<ref>McCargo, Duncan (2000). [https://books.google.es/books?id=8au8QgAACAAJ&redir_esc=y ''Contemporary Japan''] (Anglice). Macmillan. pp. 8–11. ISBN 978-0-333-71000-5.</ref> (vide et [[Index Insularum Iaponiae|indicem insularum Iaponiae]]). Anno 2018, Iaponicum territorium 377 973.89 chiliometra quadrata aut 145 936.53 milia passuum quadratorum erat <ref>[http://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/kihonjohochousa61008.html 平成29年全国都道府県市区町村別の面積を公表] (Iaponice et Anglice). 国土地理院. Archivatum ex originali die 19 Septembris anni 2018. Inspectum eādem die.</ref> Est maxima insularis natio in [[Asia orientalis|Asiā orientali]]. Iaponia sextam maximam lineam litoralem in toto orbe mundano (29 752 chiliometra seu 18 486 milia passuum) habet. Ei limites terrestres non sunt. Propter multas longissime sparsas periphericas insulas, Iaponia octavam maximam Zonam Oeconomicam Exclusivam in toto orbe mundano habet, quae 4 470 000 chiliometra quadrata seu 1 730 000 milia passuum quadratorum tegit.<ref>[https://web.archive.org/web/20180812151410/http://www1.kaiho.mlit.go.jp/JODC/ryokai/ryokai_setsuzoku.html 日本の領海等概念図]. 海上保安庁海洋情報部 (Iaponice). Archivatum ex originali pride 12 Augusti. Inspectum eādem die.</ref> Insula [[Honsua]], longe ceteris latior, in quinque per longitudinem dividitur regiones, quarum primum ad occasum solis [[Regio Chugokuensis]] <ref name="Chugokuensis">Confer binomina "Carabus chugokuensis" aut "Trichotichnus chugokuensis".</ref> (Iaponice 中国地方), quae [[Ximum]] attingit urbemque praeclaram tenet [[Hirosima]]m; deinde [[Regio Kansaiensis]]<ref name="Kansaiensis">Confer binomen "Podabrus kansaiensis".</ref> (Iaponice 関西地方 vel 近畿地方) appellata, ubi positum est [[Kyotum]] et [[Osaka]]; tum [[Regio Chubuensis]]<ref name="Chubuensis">Confer binomen "Rhodococcus chubuensis".</ref> (Iaponice 中部地方); porro [[Regio Quantoa]]<ref name="Quantoa">[https://web.archive.org/web/20191015073239/https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0578a.html Lexicum universale Hofmann], ubi dicitur "in Quantoa".</ref> seu [[Regio Kantoensis|Kantoënsis]]<ref name="Kantoensis">Confer binomen "Aster kantoensis".</ref> (Iaponice 関東地方), quae, cum Tokium maximam urbem teneat, famae ceteras antecedit; denique [[Tohoku|Regio Tohokuensis]] (Iaponice 東北地方), haud procul ab [[Esonia|Esoniā]] absens. Maxima Iaponorum pars, quae 72 fere centesimae pagorum Iaponiae montani sunt loci, urbes habitant, quarum princeps et quae plurimi incolae habet urbs [[Tokium]] est. Ceterum permulti sunt qui in regione Kansaiensi incolant. Urbes amplissimae sunt [[Tokium]], [[Yokohama]]<ref name="Yokohama">Ita Latine, cf. nomina biologica ''[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=8170 Pseudopleuronectes yokohamae]'' et ''[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?404822 Philadelphus yokohamae]''</ref> , [[Osaka]]<ref name="Osakensis">Vb.adiect. "Osakensis", cf. {{CathHierDiocese|osak|Archidioecesis Osakensis}}</ref>, [[Sapporum]]<ref name="Sapporum">[[Tuomo Pekkanen]] & [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''. Societas Litterarum Finnicarum, 2006</ref><ref>{{Graesse}}</ref>, [[Kobe]]<ref name="Kobensis">Confer binomen "Thismia kobensis".</ref>, [[Kyotum]]<ref name="Kyotum">{{egger}}</ref>, [[Fukuoka]]<ref name="Fukuokaensis"/>. 73% Iaponici territorii silvis montibusque componuntur, quod id non idoneum agriculturali, industriali aut residentiali usui facit.<ref name="CIA">[https://web.archive.org/web/20181226010157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20 CIA World Factbook] (Anglice).</ref><ref>[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm ''U.S. Relations With Japan''] (Anglice), [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]]. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Praecipuum montuosum iugum [[Alpes Iaponicae|Alpibus Iaponicis]] constituitur, quae sitae sunt super fossā tectonicā Itoigawano-Shizuokaensi<ref name="Shizuokaensis">Confer binomina "Anadara (Scapharca ?) shizuokaensis" et " Cercaria shizuokaensis".</ref><ref name="Alpi">[http://www.sapere.it/enciclopedia/Alpi+Giappon%C3%A9si.html ''Alpi Giapponesi''] (Italice), sapere.it. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Pleraque culmina, asperis abruptisque apicibus depicta, surgunt et aliquando fere 3 000 metra altitudinis superant<ref name="Alpi"/> (altissimum culmen [[Mons Fusius]], Iaponice 富士山, est).<ref>[https://web.archive.org/web/20190212051023/https://www.turismo-giappone.it/index.php ''Fuji Hakone''] (Italice). turismo-giappone.it. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Planities, e quibus planities Kantoensis<ref name="Kantoensis">Confer binomen "Aster kantoensis".</ref> vastissima est, iuxta litus aut intestinas valles sitae sunt.<ref>Stefano Kristel, [https://web.archive.org/web/20190608060925/http://web.tiscalinet.it/appuntiericerche/Geografia/giappone1.HTML ''Il Giappone''], web.tiscalinet.it, pridie Idus Decembres anni 2000. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Iaponenses insulae [[mons ignifer|vulcanicā]] in regione intra [[Oceanus Pacificus|Pacifici]] [[Circulus Ignis Pacificus|Circulum Ignis]] inveniuntur. Quae ortae sunt praesertim e magnis oceanicis motibus verificatis per centenarios numeros millionum annorum, e medio [[Silurium|Silurio]] usque ad [[Pleistocaenum]], propter [[subductio]]nem [[Lamina Philippiniana|Laminae Philippinianae]]<ref name="Alcuinus">Confer indices [[vocabulum|vocabulorum]] [[geographia|geographicorum]] a Leone Latino excerptorum partem alteram ([http://latinorumvocabulorumnovorumindex.blogspot.com/2009/10/geographical-vocabulary-ii-compiled-by.html hic] aut [http://www.alcuinus.net/ephemeris/lexico/geographica2.htm hic]).</ref> sub [[Lamina Amurana|Laminam Amuranam]]<ref>Quae nominata est a flumine [[Amur]]e seu Amurā.</ref> ac [[Lamina Okinawaënsis|Laminam Okinawaënsem]]<ref name="Okinawaënsis">Confer binomina "Emarginula okinawaensis" aut "Aphthona okinawaensis".</ref> a meridie et propter subductionem [[lamina Oceani Pacifici|Laminae Oceani Pacifici]]<ref name="Alcuinus"/> sub [[Lamina Ochotensis|Laminam Ochotensem]]<ref>Quae nominata est a [[Mare Ochotense|Mari Ochotensi]].</ref> a septentrione. Iaponia in principio iuncta erat orientali continentis [[Eurasia]]e litori. Oceanici motūs Iaponiam versus orientem pepulerunt, quod [[Mare Iaponicum]] circa 15 milliones annorum abhinc formavit.<ref>Gina L. Barnes, [http://shinku.nichibun.ac.jp/jpub/pdf/jr/IJ1501.pdf ''Origins of the Japanese Islands: The New “Big Picture”''] (Anglice) (PDF), [[Universitas Dunelmensis]], anno 2003. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Iaponia 165 montes igniferos habet, e quibus 108 activi.<ref>''Giappone, il risveglio del vulcano Shinmoedake'' (Italice), in ''Panorama'', die 2 febrarii anni 2011. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref><ref>[''Vulcani del Giappone''] (Italice), giappone.cc. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> [[Terrae motus|Terrae motūs]] calamitosi, crebro consequentibus cum [[megacyma]]tibus, magis magisque in singula saecula verificantur.<ref>[''Tectonics and Volcanoes of Japan''] (Anglice), Universitas Civitatis Oregoniae. Inspectum die 26 decembris anni 2012 (archivatum ex originali die 4 februarii anni 2007).</ref> [[Magnus Terrae Motus Kantoënsis]]<ref name="Kantoensis">Confer binomen "Aster kantoensis".</ref> anno 1923 amplius 140 000 hominum occidit. <ref>''The 1923 Tokyo Earthquake and Fire'' (Anglice) (PDF), [[Universitas Californiensis Berkeleiensis]], 2002. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> Recentiores apud [[Terrae motus|terrae motūs]] praecipuos [[Magnus Terrae Motus Kobensis]] anni 1995<ref name="Kobensis">Confer binomen "Thismia kobensis".</ref>, [[Kyotum]]<ref name="Kyotum">{{egger}}</ref> anni 1995 et [[Terrae motus Tohoku|Magnus Terrae Motus Tohokuensis]]<ref>Confer binomen "Lycenchelys tohokuensis".</ref> diei 11 Martii 2011 commemorati sunt. Hic ultimus magnitudinem 9,0 perscribere fecit, <ref>''USGS WPhase Moment Solution NEAR EAST COAST OF HONSHU, JAPAN'' (Anglice), earthquake.usgs.gov. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> e quo natum est giganteum [[megacyma]].<ref>[https://www.corriere.it/esteri/11_marzo_11/giappone-terremoto-allarme-tsunami_5c077c42-4ba6-11e0-b2c2-62530996aa7c.shtml ''Terremoto e tsunami, colpito il Giappone. Nuove scosse a Joetsu e nel nord-ovest''] (Italice), apud [[Corriere della Sera]], die 11 Martii anni 2011. Inspectum die 26 decembris anni 2012.</ref> ===Hydrographia=== [[Fasciculus:Shinano river.JPG|thumb|[[Flumen Shinanoënse|Fluminis Shinanoënsis]] conspectus aërius.]] [[Fasciculus:Biwa Lake.jpg|thumb|left|Sol super [[Lacus Biwa|lacum Biwam]] oritur.]] Angustam prolongatamque ob conformationem Iaponensium insularum, flumina hanc nationem transeuntia plerumque brevia sunt. Quae, praeterea, copiosa per vernalem nivis liquefactionem aut aestivales pluvias sunt, facta sunt nihilominus exigui cursūs aquae [[Siccum (tempus anni)|siccum]] per tempus; pauca profunditas et crebri praecipites aquae cursūs navigationem solum levissimis navibus permittunt. Longissimum flumen est [[Flumen Shinanoënse|Shinanoënse]]<ref name="Shinanoensis">Confer binomen "Bemisia shinanoensis".</ref> (Iaponice 信濃川 seu 千曲川), in insulā [[Honsua|Honsuā]], cum cursū circa 370 chiliometra longo; <ref name="Idrografia">[https://web.archive.org/web/20130430015610/http://www.sulgiappone.it/geografia-giappone/idrografia-giappone ''Idrografia del Giappone''] (Italice), sulgiappone.it. Situs interretialis die 28 decembris anni 2012 inspectus (archivatum e sitū originali pridie Kalendas Maias anni 2013).</ref> hāc in insulā alia praecipua flumina [[Flumen Tonense|Tonense]]<ref name="Tonensis">Confer binomen "Nipponasellus tonensis".</ref> (Iaponice 利根川), [[Flumen Kitakamiense|Kitakamiense]]<ref name="Kitakamiensis">Confer binomen "Hondoniscus kitakamiensis".</ref> (Iaponice 北上川), [[Flumen Tenryuense|Tenryense]]<ref name="Tenryuensis">Confer binomen "Parapodisma tenryuensis".</ref> (Iaponice 天竜川), [[Flumen Mogamiense|Mogamiense]]<ref name="Mogamiensis">Confer binomen "Hondoniscus mogamiensis".</ref> (Iaponice 最上川) sunt.<ref> [http://www.treccani.it/enciclopedia/honshu/ ''Honshu''] (Italice), treccani.it. Situs interretialis die 28 decembris anni 2012 inspectus.</ref> Praecipua apud flumina in [[Esonia|Esoniā]] [[Flumen Ishikariense]]<ref name="Ishikariensis">Confer binomen "Typhula ishikariensis".</ref> (Iaponice 石狩川), secundum Iaponicum flumen propter suae [[pelvis hydrographica]]e extensionem,<ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/ishikari/ ''Ishikari''] (Italice), treccani.it. Situs interretialis die 28 decembris anni 2012 inspectus.</ref> est; praeter [[Flumen Teshioënse]]<ref name="Teshioensis">Confer binomen "Saghalinites teshioensis".</ref> (Iaponice 天塩川) et [[Flumen Tokachiense]]<ref name="Tokachiensis">Confer binomen "Silene tokachiensis".</ref> (Iaponice 十勝川).<ref>[http://www.sapere.it/enciclopedia/Hokkaid%C5%8D.html ''Hokkaidō''] (Italice), sapere.it. Situs interretialis die 28 decembris anni 2012 inspectus.</ref> [[Flumen Yoshinoënse]]<ref name="Yoshinoensis">Confer binomen "Phreatoasellus yoshinoensis".</ref> (Iaponice 吉野川) maximum flumen [[Insula Shikokuensis|insulae Shikokuensis]] est.<ref>Marcellus (Marcello) Muccioli [http://www.treccani.it/enciclopedia/shikoku_(Enciclopedia-Italiana)/ ''SHIKOKU''] (Italice), treccani.it. Situs interretialis die 28 decembris anni 2012 inspectus.</ref> Numerosi lacūs sunt, aliqui [[mons ignifer|vulcanicae]] originis, qui crebro in exstinctorum [[mons ignifer|montium igniferorum]] [[caldera|calderis]] formantur et alii formantur ex obicibus fluvialium vallium; plerique siti sunt in montibus, ubi loca mansionis aestivae crebro facti sunt. Praecipuus est [[Lacus Biwa]]<ref name="Biwaensis">Confer binomen "Vallisneria biwaensis".</ref> (Iaponice 琵琶湖), in insulā [[Honsua|Honsuā]], quae superficiem 670 chiliometrorum quadratorum et profunditatem 104 metrorum habet.<ref name="Idrografia"/> ===Clima=== [[Fasciculus:Castle Himeji sakura02.jpg|thumb|[[Prunus serrulata|Pruni serrulatae]] floritio per ''[[hanami]]'' (Iaponice 花見).]] Iaponicum [[clima]] plerumque [[Zona temperata|temperatum]] est, sed sensili modo e septentrione versus meridiem variat. Temperatura media hiemalis 5,1ºC est, media autem aestivalis 25,2ºC. <ref>[https://www.japan.travel/en/plan/weather/ ''Climate''] (Anglice). Organizatio Nationalis Periegeōs Iaponiae. Situs interretialis die 26 decembris anni 2012 inspectus.</ref> Altissima temperatura in Iaponiā mensurata 41ºC est, [[12 Augusti|pridie Idūs Augustas]] anni 2013 perscrita.<ref>[https://web.archive.org/web/20130813031959/http://ajw.asahi.com/article/behind_news/social_affairs/AJ201308120105 ''Japan’s highest temperature--41 degrees--marked in Kochi Prefecture''] (Anglice), apud [[Asahi Shimbu]], pridie Idūs Augustas. Situs interretialis die 2 septembris anni 2013 inspectus (archivatum e sitū interretialo originali Idibus Augustis anni 2013.</ref> [[Umidum (tempus anni)|Tempus pluviarum]] mense Maio [[insulae Okinawaënses|insulis Okinawaënsibus]]<ref name="Okinawaënsis">Confer binomina "Emarginula okinawaensis" aut "Aphthona okinawaensis".</ref> incipit. Fundamentaliter, potest dividi hoc archipelagus dissimiles in regiones sex, quae sunt: * [[Esonia]]<ref>"[http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=36 Esonia insula, Esonis terra]": {{Graesse}}</ref><ref>Vb. adiect. "Hokkaidoënsis", cf. nomina biologica e.g. ''[[Obesotoma hokkaidoensis]]''; "Hokkaidensis", cf. ''[[Siphona hokkaidensis]]''</ref>, in septentrionali huius archipelagi extremitate sita, cum hiemibus rigidis et aestatibus frigidulis cum climate praesertim montano. Praecipitationes normales sunt, excepto hieme cum insulae solite nive sepultae sunt. * [[Mare Iaponicum]] ab occidente. Hieme ingentes ningores sunt propter ventos qui aestate frigidulis in auris hanc regionem obecerunt. Nihilominus, temperaturae aliquando elevata reliqua attingere possunt (typica regionum [[effectus Favonii|Favonio]] attactarum). <ref>''Temperatura del mare'' (Italice), apud ''giappone.temperature.flowiktionary.org''. Situs interretialis die 9 Decembris anni 2012 inspectus.</ref> * Insula media; cum climate typico intimarum partium insularum, cum repentinis temperaturae saltibus ex aestate in hiemem et e diem in noctem. Paucae praecipitationes. * [[Mare Internum Setoense]]<ref name="Setoensis">Confer binomen "Goniobranchus setoensis".</ref> (Iaponice 瀬戸内海 ), ubi marina regio inter [[Honsua]]m, [[Sicocus|Sicocum]] et [[Ximum]] montibus [[Regio Chugokuensis|Chugokuensibus]] <ref name="Chugokuensis">Confer binomina "Carabus chugokuensis" aut "Trichotichnus chugokuensis".</ref> et [[Insula Shikokuensis|Shikokuensibus]]<ref>{{Graesse}}</ref> ab ventis protegitur, quod hanc aream climate imprimis mite totum per annum depingit. * [[Oceanus Pacificus]]; in orientali cuius litore hiemes rigidae paucis cum praecipitationibus et aestates calidae aestuosaeque sunt. * [[Insulae Ryukyuenses|Insulae Austroccidentales]], cuius regio [[clima subtropicale|climate subtropicali]] cum calidis hiemibus et adustis aestatibus depicta est. Praecipitationes abundant et crebro tunduntur [[Typhon marinus|typhonibus]]. ===Fauna et flora=== [[Fasciculus:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|thumb|250px|[[Macaca fuscata|Macacarum fuscatarum]] grex in fonte thermali in praefecturā [[Naganoënsis|Naganoënsi]]<ref name="Naganoënsis">Cf. nomina biologica ''[[Bacillus naganoensis]]'', ''[[Pullulanibacillus naganoensis]]''</ref> se calefacit.]] Est magna varietas Iaponicā in gignentiā (circa 17&thinsp;000 specierum) et debetur eius [[clima]]ti et [[prominentia terrestris|prominentiae terrestri]]. [[Silva]]e 67 centesimae nationalis superficiei tegunt et componuntur plerumque frondosis arboribus et [[Pinophyta|pinophytis]]: [[castanea|castaneis]], [[fagus|fagis]], [[acer]]ibus, [[pinopsida|pinopsidis]], [[pinus sylvestris|pinis sylvestribus]] et [[larix|laricibus]], iuxta cum [[betula|betulis]] et [[Fraxinus|fraxinis]]. Ab occidente praestant pinopsidorum silvae quae prope [[bambuseae|bambuseas]], [[Magnolia grandiflora|magnolias]] et [[Castanea sativa|castaneas sativas]] crescunt. Albae et rubrae [[Prunus domestica|pruni domesticae]], praematurae floritionis [[prunus avium|pruni avium]] non minus quam [[bambuseae]] et [[pinus|pini]] traditionalia huius nationis symbola factae sunt. Iaponica fauna etiam varia est et rarissima specimina inveniri possunt quae vicinis in nationibus non inveniuntur. Ad instar gignentiae, haec variatio climati et prominentiae terrestri debetur. In [[Insulae Ryukyuenses|Insularum Ryukyuensium]]<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref>(Iaponice 琉球諸島 seu 南西諸島) maribus, est magna varietas tropicorum piscium, [[testudo|testudinum]], [[serpens marinus|serpentium marinorum]], [[dugong]] et [[Phocoena spinipinnis|phocoenarum spinipinnium]]... Ipsā in insulā Ryukyuensi<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref> inveniuntur alia autochthonica animalia sicuti [[spilornis cheela]], [[pteropodidae]] et [[lacertilia|lacertile]] mimeticum.<ref name="Fauna japonesa">[https://web.archive.org/web/20090419053316/http://web-japan.org/factsheet/es/pdf_Spanish/S03_floraf.pdf ''Fauna japonesa''] (Hispanice).</ref> Praeterea, hanc nationem habitant numerosi [[Nyctereutes procyonoides viverrinus|nyctereutae procyonoidae viverrini]], [[cervidae]], [[aix galericulata|aiges galericulatae]].<ref name="Fauna japonesa"/> Endemicas apud species invenuntur [[Macaca fuscata|macacae fuscatae]], [[Andrias japonicus|andriae Iaponici]], [[Epiophlebia superstes|epiophlebiae superstites]] et [[prionailurus iriomotensis|prionailuri iriomotenses]] apud alias. ==Civilitas== [[Fasciculus:Emperor Akihito and Empress Michiko cropped Barack Obama Emperor Akihito and Empress Michiko 20140424 2.jpg|thumb|Imperator [[Acihitus]] et [[Michika]] coniunx.]] Ritu, ut dictum est, Iaponiae regit imperator (scilicet [[monarchia constitutionalis]] est) qui adhuc ab [[Jimmu]] descendet, re verum autem [[Primus minister Iaponiae|minister princeps]] cum comitiis legumlatorum summum imperium et potestatem tenet. [[Diaeta Nationalis]] (Iaponice 国会), [[Chiyoda (Tokium)|Chiyodae]] ([[Tokium|Tokii]]) sita, est legumlatorum summa comitia, quae duas dividitur in cameras: haec Camera Repraesentivorum (Iaponice 衆議院), cui legumlatores 480, illa Camera Consiliariorum (Iaponice 参議院), numero 242, qui omnes itidem suffragio universali et secreto civium annos plures quam duodeviginti<ref>Sekiguchi, Toko (die 17 Iunii anni 2015). [https://www.wsj.com/articles/japan-lowers-voting-age-to-18-1434514706 "Japan Lowers Voting Age to 18"] (Anglice). ''The Wall Street Journal''. Archivatum e situ interretiali originali die 14 Ianuarii anni 2016. Inspectum eādem die.</ref> natorum electi sunt. Causae vel factiones praecipuae [[Factio Democratica Liberalis]] (Iaponice 自民党), porro autem [[Factio Democratica Iaponica]] (民主党), praeterea factiones minores sunt [[Komeito]] (Iaponice 公明党, vel Latine "factio aequitatis"), Factio Communistica (Iaponice 共産党), Factio ad Renovationem (Iaponice 維新の党), et ceterae. Nostro tempore imperator [[Acihitus]], [[minister princeps]] [[Shinzō Abe]]<ref>[Fackler, Martinus (Martin) (27 decembris anni 2012). [https://www.nytimes.com/2012/12/27/world/asia/shinzo-abe-selected-as-japans-prime-minister.html?_r=1& "Ex-Premier Is Chosen To Govern Japan Again"] (Anglice). ''[[The New York Times]]''. Inspectum die 12 Martii anni 2013.]</ref>, candidatus [[Factio Democratica Liberalis|Factionis Democraticae Liberalis]], est, quae factio autem ambas per cameras cum Komeito factione dominatur. Systema legale Iaponicum, historice [[Res publica popularis Sinarum|Sinensibus]] legibus affectum, independenter se evolvit per [[periodus Edoensis|Periodum Edoënsem]]<ref name="edoensis">Confer binomina "Narosa edoensis" et "Turbonilla edoensis".</ref> cum textibus sicuti ''[[Kujikata Osadamegaki]]'' (Iaponicis litteris 公事方御定書, scilicet "Liber regularum officialium publicorum").<ref>Dean, Meryll (2002). ''Japanese legal system: text, cases & materials'' (Anglice) (editio II). Cavendish. ISBN 978-1-85941-673-0. Paginae 55-58.</ref> Nihilominus, exeunte [[saeculum 19|saeculo XIX]] systema iudiciale praesertim in legibus civilibus [[Europa]]eis, imprimis in [[Germania|Germanicis]], fundatum est. Verbi gratiā, anno 1896 gubernium Iaponicum codicem civilem in lineamento Codicis Iuris Civilis Germanici ([[Theodisce]] ''Bürgerliches Gesetzbuch'') fundatum statuit, qui adhuc viget aliquibus cum mutationibus post [[Secundum bellum mundanum]].<ref> Kanamori, Shigenari (Kalendis Ianuariis anni 1999). "German influences on Japanese Pre-War Constitution and Civil Code". ''European Journal of Law and Economics'' '''7''' (1): 93–95. doi:10.1023/A:1008688209052.</ref> Constitutio ut imperator leges a Diaetā probatas perferat, adversandi impotens, postulat.<ref>[https://web.archive.org/web/20131214104438/http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html "The Constitution of Japan"]. Prime Minister of Japan and His Cabinet (Anglice). Die 3 Novembris anni 1946. Archivatum e situ interretiali originali die 14 Decembris anni 2013. Consultatum die 14 Novembris anni 2014.</ref> Systema iudiciale Iaponicum divisum est in gradūs basicos quattuor, apud quos Iudicium Summum maximus gradus est<ref>[http://japan.kantei.go.jp/judiciary/0620system.html "The Japanese Judicial System"] (Anglice). Sedes Primi Ministri Iaponici. Consultatum die 27 Martii anni 2007.</ref> et corpus iuris Civitatis Iaponicae "Six Codices" nuncupatur.<ref>Dean, Meryll (2002). ''Japanese legal system: text, cases & materials'' (Anglice) (editio II). Cavendish. ISBN 978-1-85941-673-0. Pagina 131.</ref> ===Externae rationes et defensio=== [[Fasciculus:Helicopter carrier Hyūga (16DDH).jpg|thumb|[[Classis Hyūga|JDS ''Hyūga'']], una [[navis helicopterigera|navium helicopterigerarum]] vis maritimae Iaponicae autodefensionis.]] [[Fasciculus:Bush Abe, Camp David.jpg|thumb|right|[[Shinzō Abe]] et [[Georgius W. Bush]].]] Iaponia arctas oeconomicas militaresque conexiones praecipuo cum socio, [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]]<ref> Michael Green, [https://www.realclearpolitics.com/articles/2007/03/japan_is_back_why_tokyos_new_a.html «Japan Is Back: Why Tokyo’s New Assertiveness Is Good for Washington»] (Anglice), Real Clear Politics (inspectum die 28 Martii 2007).</ref>, habet, formalizatas Foedere coöperationis mutuae et securitatis inter Civitates Foederatas et Iaponiam (Iaponice 日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約; Anglice ''Treaty of Mutual Cooperation and Security between the United States and Japan'') anni 1960. Civitas socia [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] ex anno [[1956]], Iaponia haud permanens [[Consilium securitatis|Consilii securitatis]] socia per duodeviginti annorum summam et per periodum inter 2009 et 2010 fuit. Etiam est una e nationibus [[Grex Quattuor Civitatum|Gregis Quattuor Civitatum]] (Iaponice G4諸国; [[Theodisce]] ''G4-Staaten'' seu ''Gruppe der Vier''; [[Lusice]] ''Nações G4''; [[Hindice]] जी-4 देश; et Anglice ''G4 nations'') quaerentis se esse permanentes [[Consilium securitatis|Consilii securitatis]] socias.<ref>[https://web.archive.org/web/20070221044357/http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm «UK backs Japan for UNSC bid»] (archivum diei 21 Februarii anni 2007) (Anglice), Cenral Chronicle (inspectum diei 28 Martii anni 2007).</ref> Sicuti socia [[Grex Octo Civitatum|Gregis Octo Civitatum]], [[Cooperatio Oeconomica inter Asiam et Pacificum|Coöperationis Oeconomicae inter Asiam et Pacificum]] (Anglice '''Asia-Pacific Economic Cooperation'' seu ''APEC'') et [[Societas Civitatum Asiae Meridionalis et Orientalis plus Tres|Societatis Civitatum Asiae Meridionalis et Orientalis plus Tres]] (Iaponice ''ASEAN+3'') et participans Conventum summi gradūs Asiae orientalis, Iaponia active internationales res participat et suas diplomaticas rationes praecipuis cum sociis in toto orbe terrarum corroborat. Iaponia foedus securitatis cum [[Australia|Australiā]] Martio anni 2007<ref>[https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html Japan-Australia Joint Declaration on Security Cooperation] (Anglice et Iaponice).</ref> et cum [[India|Indiā]] Octubre anni 2008<ref>[https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html Joint Declaration on Security Cooperation between Japan and India] (Anglice et Iaponice).</ref> obsignavit. Quoque est tertia natio qui maxime donat auxilio pro oeconomicā progressione, post Civitates Foederatas et [[Britanniarum Regnum]], cum donatione 8.86 [[milliardum|milliardorum]] [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]] anno [[2004]].<ref>[http://www.oecd.org/development/financing-sustainable-development/35389786.pdf ''Table: Net Official Development Assistance In 2004''] (Anglice) - [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]], die 11 Aprilis anni 2005.</ref> Iaponia cum copiis non pugnantibus Coalitioni militari in [[Iraca|Irācā]] inter 2004 et 2008 contribuit.<ref name="Tokyo says">[https://www.nytimes.com/ «Tokyo says it will bring troops home from Iraq»] (Anglice), [International Herald Tribune], pridie Kalendas Iulias anni 2006 (inspectum die 28 Martii anni 2007).</ref> Iaponia involuta est in plurimis territorialibus conflictibus cum vicinis nationibus: cum [[Russia|Russiā]] de [[Insulae Curilenses|Insulis Curilensibus]], cum [[Res publica Coreana|Coreā Meridianā]] de [[Scopuli Liancourtenses|Scopulis Liancourtensibus]]<ref name="Liancourtensis">Confer binomen "Genotia Liancourtensis".</ref>, cum [[Res publica popularis Sinarum|Re publicā populari Sinarum]] ac [[Res publica Sinarum|Taivaniā]] de [[Insulae Senkakuenses]]<ref name="Senkakuensis">Confer binomen "Camponotus senkakuensis".</ref> (Iaponice 尖閣諸島; [[Sinice]] 釣魚台列嶼 seu 钓鱼岛及其附属岛屿) et quoque cum [[Res publica popularis Sinarum|Re publicā populari Sinarum]] de [[zona oeconomica exclusiva|zonā oeconomicā exclusivā]] circum [[Okinotorishima]]m (Iaponice 沖ノ鳥島), quod difficiles rationes inter [[Res publica popularis Sinarum|Sinas]] et Iaponiam facit. Iaponia etiam dissentionem cum [[Res publica popularis democratica Coreana|Coreā Septentrionali]] oppetit de surreptis Iaponicis civibus et de [[arma nuclearia|armis nuclearibus]]. De controversiā de [[Insulae Curilenses|Insulis Curilensibus]], Iaponia technice in bello cum [[Russia|Russiā]] est, quia nulla solutio huic quaestioni obsignata est.<ref>[https://web.archive.org/web/20150703195129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html ''CIA - The World Factbook - Russia''] (Anglice).</ref> Exercitus Iaponicus articulo nono Constitutionis Iaponicae restrictus est, quae Iaponiam renuntiare facit suum ius belli decernendi aut utendi suā vi militari sicuti instrumento ad pagendas internationales dissentiones. Vires armatae Iaponicae a Ministerio Defensionis reguntur et componuntur vi terrestri, marinā et aëriā. Vires quibus Iaponia usa est nuperrime operationibus servandae pacis et diducendarum Iaponicarum copiarum in Iracā primam militarem Iaponiae interventionem peregre e [[Secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]] involvit.<ref name="Tokyo says"/> Nationi est, praeterea, [[Consilium securitatis nationalis]] (Iaponice 国家安全保障会議), quod primum [[4 Decembris|pridie Nonas Decembres]] anni 2013 congregatum est ad disceptandam strategiam securitatis nationalis dando responso instauratae a [[Res publica popularis Sinarum|Sinis]] zonae identificationis aëriae in [[Mare Sinense Orientale|Mari Sinensi Orientali]].<ref>''Japan's NSC meets for first time, with ADIZ issue on agenda'' (Anglicis) (versio 21 Februarii anni 2014 de interretiali archivo), Xinhua, pridie Nonas Decembres anni 2013.</ref> Iaponia anno 2014 observans socia [[Communitas Nationum Linguae Lusitanae|Communitatis Nationum Linguae Lusitanae]] ([[Lusice]] ''Comunidade dos Países de Língua Portuguesa'') facta est e conventū summo [[Dili]]ensi.<ref>''[https://www.cplp.org/id-2595.aspx Observadores Associados]{{Nexus deficit|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' (Lusice), [[Communitas Nationum Linguae Lusitanae]].</ref> A Septembri mense anni 2015, vires Iaponicae autodefensionis adhiberi extra nationem possunt ad auxiliandum nationi sociae.<ref>[https://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2015/07/16/au-japon-la-loi-pour-renforcer-l-armee-passe-une-etape-legislative-cruciale_4685017_3216.html ''Au Japon, la loi pour renforcer l’armée passe une étape législative cruciale''] (Francice), ''Le Monde.fr'', die 16 Iulii anni 2015.</ref><ref>[https://fr.sputniknews.com/international/201509171018231604/ ''Japon : la nouvelle loi sur l’autodéfense, menace pour la stabilité?''], apud ''Sputnik''.</ref> ==Divisio administrativa== [[Fasciculus:Regiones et praefecturae Iaponiae.png|thumb|300px|Praefecturae et regiones Iaponiae.]] {{Vide-etiam|Regiones Iaponiae}} {{Vide-etiam|Divisio administrativa Iaponiae}} {{Vide-etiam|Index praefecturarum Iaponiae}} Iaponia divisa est in [[praefectura]]s 47, singulas rectas a singulis [[gubernator]]ibus, singulis parlamentis et singulis administrativis grapheocratiis.<ref>Iaponice 43 praefecturae "''ken''" (県) nuncupantur, Kyotensis Osakensisque "''fu''" (府) sunt, Esonia "''dō''" (道) et Tokium "''to''" (都) est. Quamquam nomen dissimile est, functionaliter aequa sunt.</ref> Singulae praefecturae praeterea in urbes, oppida et villagia divisae sunt.<ref>McCargo, Duncan (2000). [https://books.google.es/books?id=8au8QgAACAAJ&redir_esc=y ''Contemporary Japan''] (Anglice). Macmillan. pp. 84–85. ISBN 978-0-333-71000-5.</ref> Natio in praesenti novam administrativam ordinationem patitur se confundendis multis urbibus, oppidis villagiisque inter se. Hic processus administrativarum subpraefecturalium regionum numerum deminuet et administrativa impensa secari exspectantur.<ref>Mabuchi, Masaru (Maio anni 2001). "[http://siteresources.worldbank.org/WBI/Resources/wbi37175.pdf ''Municipal Amalgamation in Japan'']" (PDF Anglice). Argentaria Mundana. Inspectum die 28 Decembris anni 2006.</ref> ==Demographia== ===Numerus incolarum=== [[Fasciculus:Tokyo from the top of the SkyTree.JPG|thumb|left|[[Territorium urbis Tokii]] maximum territorium urbis in toto orbe terrarum aestimatum.]] Iaponiae [[numerus incolarum]] circiter 126 milliones aestimatur,<ref>[https://web.archive.org/web/20200615001511/https://population.un.org/wpp/DataQuery/ "World Population Prospects: The 2017 Revision"]. ''ESA.UN.org'' (aptata data adquisita viā sitūs interretialis). Area Nationum Unitarum rerum oeconomicarum et socialium, Incolarum Divisio. Consultatum die 10 Septembris anni 2017.</ref> cum 80% incolarum in [[Honsua|Honsuā]] viventium. Asperum montanumque propter agrum cum 66% silvarum, incolae se urbanis in areis apud litus, planitiēs vallesque coniungunt.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.FRST.ZS?order=wbapi_data_value_2013+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=desc "Forest area"] (Anglice). The World Bank Group. Consultum die 11 Octobris anni 2015.</ref><ref>[http://www.gsi.go.jp/atlas/archive/j-atlas-d_j_02.pdf 地形分類] (PDF) (Iaponice). Geosideralis Informationis Auctoritas Iaponiae. Consultum [[14 Octobris|pridie Idus Octobris]] anni 2015.</ref> Iaponia urbana societas solum cum 5% operariorum in agriculturā laborantibus est. Circiter 80 milliones urbanorum incolarum magnopere in Pacifico [[Honsua|Honsuae]] litore densantur.<ref>[https://www.loc.gov/today/placesinthenews/archive/2011arch/20110921_japan.html "Japan – Places in the News"] (Anglice). ''www.loc.gov''. [[Bibliotheca Congressus Civitatum Foederatarum]]. Consultum die 30 Ianuarii anni 2017.</ref> Anno [[2010]], 90,7% omnium Iaponiensium incolarum in urbibus vivunt.<ref>[http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf 平成22年国勢調査最終報告書 人口の地域分布] (Iaponice) (PDF). Ministerium rerum internarum et institutum statisticae communicationum. Inspectum [[14 Octobris|pridie Idus Octobres]] anni 2015.</ref> Urbi capiti [[Tokium|Tokio]] 13,8 milliones incolarunt anno 2018.<ref>[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口（推計] (Iaponice et Anglice). Regio Instituti Statisticae Gubernii Metropolitani Tokiensis. Archivatum ex originali die 2 Octobris anni 2018. Consultum die 22 Octobris anni 2018.</ref> Tokium pars est [[Territorium urbis Tokii|Territorii urbis Tokii]], maximi [[territorium urbis|territorii urbis]] in toto orbe terrarum cum 38 140 000 incolarum anno 2016.<ref>[http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.html "Table 2.10 Population of Three Major Metropolitan Areas"] (Anglice). Institutum statisticae Iaponiae. Consultum 26 Novembris anni 2013.</ref><ref>Nationes Unitae (die 12 Martii anni 2017). [https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf "The World's Cities in 2016"] (Anglice) (PDF). Nationes Unitae.</ref> Haec area 13 500 km<sup>2</sup> seu 5 200 milia passuum quadratorum<ref>[https://web.archive.org/web/20070210012525/http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2000/final/zuhyou/092.xls "Japan Statistics Bureau – Keihin'yō Major Metropolitan Area"] (Anglice et Iaponice). Archivatum ex originali die 10 Februarii anni 2007. Consultum die 26 Octobris anni 2018. Archivatum die 10 Februarii anni, apud Wayback Machine.</ref> lata est et habet [[Spissitudo incolarum|spissitudinem]] 2 642 incolarum per chiliometrum quadratum seu 1 020 incolarum per mille passuum quadratorum. Iaponiensis societas [[linguistica|linguistice]], ethnice et culturaliter homogenea,<ref name="Multicultural">[https://web.archive.org/web/20110414035203/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070327zg.html "'Multicultural Japan' remains a pipe dream"] (Anglice). ''Japan Times''. Die 27 Martii 2007. Archivatum ex originali die 14 Aprilis anni 2011. Consultum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> a 98,5% ethnicorum Iaponiensium<ref name="CIA"/>, cum parvo numero incolarum peregrinorum operariorum.<ref name="Multicultural"/> [[Corea]]ni [[Zainichienses]] (Iaponice 在日韓国人; Coreane 재일조선인),<ref>[https://www.nytimes.com/2005/04/02/news/japanborn-koreans-live-in-limbo.html "Japan-born Koreans live in limbo"]. ''The New York Times''. Die 2 Aprilis anni 2005. Consultum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> [[Seres]], [[Philippinae|Philippini]], [[Brasilia|Brasilienses]] praesertim ex Iaponicā proli,<ref name="Onishi">Onishi, Norimitsu (Kalendis Novembribus anni 2008). [https://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html "An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan"]. ''The New York Times''. Consultum 16 Ianuarii anni 2011.</ref> [[Peruvia]]ni praesertim ex Iaponicā proli et [[Statunitensis|Statunitenses]] apud parvas minoritates in Iaponiā sunt.<ref>["'Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians"] (Anglice). ''Asia Times''. Die 16 Octobris anni 1999. Consultum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> Anno 2003, erant 134 700 haud [[America Latina|Latinamericanorum]] [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalium]] (exclusis amplius 33 000 Statunitensium militarium ministrorum et suorum obnoxiorum totam per nationem destinatorum)<ref>[https://asiamattersforamerica.org/articles/80000-americans-reside-in-japan "Global Partners Report: 80,000 Americans Reside in Japan"] (Anglice). Consultum die 15 Iunii anni 2015.</ref> et 345 500 [[America Latina|Latinamericanorum]] exsulium, quorum 274 700 Brasilienses erant -praecipue Iaponienses prognati aut Iaponici immigrantes (Iaponice 日系人), iuxta cum coniugibus esse dicti-,<ref name="Onishi"/> maxima Occidentalium communitas.<ref>[http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf "Registered Foreigners in Japan by Nationality"] (Anglice et Iaponice) (PDF). Ministerium statisticae. Archivatum ex originali (PDF) die 24 Augusti anni 2005. Consultum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> [[Fasciculus:Bjs48 02 Ainu.jpg|thumb|[[Ainuenses]], ethnica minoritas e Iaponiā.]] Praecipuum autochthonicum [[ethnos]] [[Yamatoenses|Yamatoënses]]<ref name="Yamatoënsis">Confer binomina "Agonopterix yamatoensis" et "Gomphonema yamatoensis".</ref> (Iaponice 大和民族) sunt; apud primaria minoritaria ethnē sunt indigenae [[Ainu (populus)|Ainuenses]]<ref name="Ainuensis">Confer binomen "Zaus ainuensis".</ref> (Iaponice アイヌ; [[Ainuane]] アィヌ seu Аину; et [[Russice]] Айны)<ref>Fogarty, Philippa (die 6 Iunii anni 2008). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm "Recognition at last for Japan's Ainu"] (Anglice). BBC. Consultus die 7 Iunii anni 2008.</ref> et [[Ryukyuenses]]<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref>(Iaponice 琉球民族), non minus quam sociales minoritarii circuli sicuti [[Burakumin]]es<ref>[https://web.archive.org/web/20190523100257/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html "The Invisible Race"] (Anglice). ''Time''. Die 8 Ianuarii 1973. Consultum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> (Iaponice 部落民). Sunt incolae mixtorum maiorum se intra Yamatoënses incorporaverunt, tales [[Insulae Boninenses|Insularum Boninensium]]<ref name="Boninensis">Confer binomina "Liardetia boninensis", "Haplochernes boninensis" et "Idiophyes boninensis".</ref> (Iaponice 小笠原群島).<ref>McCormack, Gavan. [https://web.archive.org/web/20130116212758/http://www.jpri.org/publications/occasionalpapers/op15.html "Dilemmas of Development on The Ogasawara Islands,"] (Anglice) '''JPRI Occasional Paper'', No. 15 (Augusto anni 1999).</ref> Anno 2014, peregre nati operarii sine civitatis acceptione solum 1,5% omnium incolarum constituebant.<ref>[http://www.stat.go.jp/data/nenkan/zuhyou/y650214000.xls "Annales Statistici Iaponici anni 2016] (Iaponice), archivati die 19 Maii anni 2016, in ''Wayback Machine''.</ref> Iaponia ethnice homogenea late habetur et [[ethnos|ethnicas]] ac [[Phyle (grex humanus)|phyleticas]] statisticas Iaponicis nationalibus non confert; tali de thesi fontes variant, saltim cum analysi Iaponiam sicuti societatem multiethnicam describente<ref>John Lie ''Multiethnic Japan'' (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2001) (Anglice).</ref>, aliā cum analysi autem recentium adventiciae originis Iaponiensium nationalium numerum minimum esse asserente<ref name="Atsushi">Atsushi Kotani (2010). 日本文化論のインチキ (Iaponice). Gentensei Shinko Shinbun. ISBN 978-4-344-98166-9.</ref>. Plerique Iaponienses nationem sicuti societatem monoculturalem videre pergunt. Prior Iaponiensis Primus Minister et praesens Minister Rerum Nummariarum [[Tarō Asō]] Iaponiam sicuti unius phylēs, unius civilizationis, unius linguae et unius culturae nationem descripsit, quod fecit ut ethnicarum minoritatum sicuti [[Ainuenses|Ainuensium]] legislatores haec verba impugnarent.<ref>[https://web.archive.org/web/20230524054529/https://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/#.XOvX7Y9S-00 "Aso says Japan is nation of 'one race'"] (Anglice). The Japan Times. Die 18 Octobris anni 2005.</ref> Iaponia secundam maximam totalem [[exspectatio vitae|exspectationem vitae]] partū cuiuslibet nationis in toto orbe terrarum habet: 83,5 annorum hominibus inter annos 2010 et 2015 natis.<ref name="Table A"/><ref>[https://www.haaretz.com/1.5056236 "WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world"]. ''Haaretz''. Maio anni 2009. Inspectum die 15 Ianuarii anni 2011.</ref> Iaponienses rapide veterescunt, propter nataliorum eruptionem post [[Secundum bellum mundanum]] quam secuta est imminutio indicum natalium. Anno 2012, circa 24,1% incolarum amplius 65 annos nati sunt et proportio paene ad 40% anno 2050 ascendere proiecta est.<ref>[http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.html#c02 "Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2 – Population"] (Anglice). Institutum statisticae. Inspectum die 14 Februarii anni 2014.</ref> Die 15 Septembris anni 2018, primā vice, unus e quinque hominibus in Iaponiā 70 annos aut amplius natus est secundum Ministerium rerum internarum et communicationum. 26,18 milliones hominum 70 annos aut amplius nati sunt et rationem 20,7% incolarum reddunt. Provectae feminae 20 milliones cum 20, 12 millionibus superant, substantialiter excedunt 15,45 milliones nationales provectorum virorum.<ref>[https://web.archive.org/web/20190530120305/https://www.japantimes.co.jp/news/2018/09/17/national/number-women-japan-aged-least-65-years-old-tops-20-million-first-time/ "For the first time, 1 person in 5 in Japan is 70 or older"] (Anglice).'' The Japan Times Online''. The Japan Times. Die 17 Septembris anni 2018. Inspectum die 17 Septembris anni 2018.</ref> Hic inferius est tabula cum urbibus populosissimis in Iaponiā secundum censum anni 2010: {| class="wikitable sortable" |- ! Positio ! [[Urbs]] ! [[Praefectura]] ! [[Numerus incolarum|Incolae]] ! Photographemata |- | 1 || [[Tokium]]<ref>[[Ebbe Vilborg|Vilborg, Ebbe]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda. Norstedts Akademiska Förlag, Holmia, 2009.</ref><ref>Tokium apud [https://web.archive.org/web/20100603080722/http://www.yleradio1.fi/nuntii/id24324.shtml Nuntios Latinos] audiatur.</ref><ref>Vb. adiect. "Tokiensis", cf. {{CathHierDiocese|toky|Archidioecesis Tokiensis}}.</ref> || [[Tokium]] || 13 843 403 || [[Fasciculus:Skyscrapers_of_Shinjuku_2009_January_(revised).jpg|100px]] |- | 2 || [[Yokohama]]<ref>Ita Latine, cf. nomina biologica ''[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=8170 Pseudopleuronectes yokohamae]'' et ''[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?404822 Philadelphus yokohamae]''</ref> || [[Kanagawaensis|Kanagawaënsis]]<ref name="Kanagawaensis">Confer binomen "Aspergillus kanagawaensis".</ref> || 3 740 172 || [[Fasciculus:Skyline_of_Minato_Mirai_21,_Yokohama,_20150201.jpg|100px]] |- | 3 || [[Osaka]]<ref name="Osakensis">Vb.adiect. "Osakensis", cf. {{CathHierDiocese|osak|Archidioecesis Osakensis}}</ref> seu [[Ozaca]]<ref name="Ozaca">[https://web.archive.org/web/20191015073239/https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0578a.html Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur "Ozaca, ''Ozaca'', in regno Cavacho".</ref> || [[Osakensis]]<ref name="Osakensis">Vb.adiect. "Osakensis", cf. {{CathHierDiocese|osak|Archidioecesis Osakensis}}</ref> || 2 725 006 || [[Fasciculus:Osaka_Castle_02bs3200.jpg|100px]] |- | 4 || [[Nagoya]]<ref>Vb. adiect. "Nagoyanus": cf. nomen biologicum ''[[Calliteara nagoyana]]''</ref>|| [[Aichiensis]]<ref name="Aichiensis">Confer binomina "Gordonia Aichiensis" et "Falcileptoneta aichiensis".</ref> || 2320 361 || [[Fasciculus:Nagoya_2017_(34159008173).jpg|100px]] |- | 5 || [[Sapporum]]<ref>[[Tuomo Pekkanen]] & [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''. Societas Litterarum Finnicarum, 2006</ref><ref>{{Graesse}}</ref> || [[Esonia]]<ref name="Esonia">"[http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=36 Esonia insula, Esonis terra]": {{Graesse}}</ref> seu [[Esonis]]<ref name="Esonia"/> seu [[Hokkaidoënsis]]<ref>Vb. adiect. "Hokkaidoënsis", cf. nomina biologica e.g. ''[[Obesotoma hokkaidoensis]]''; "Hokkaidensis", cf. ''[[Siphona hokkaidensis]]''.</ref>|| 1 966 416 || [[Fasciculus:Hokkaido_University.jpg|100px]] |- | 6 || [[Fukuoka]]<ref name="Fukuokaensis"/> || [[Fukuokaënsis]]<ref name="Fukuokaensis">Vb.adiect. "Fukuokaensis", cf. [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dfuku.html Archidioecesis Fukuokaensis]</ref> || 1 579 450 || [[Fasciculus:Seaside-momochi.JPG|100px]] |- | 7 || [[Cobeum]]<ref name="Cobeum">Vide [https://la.wiktionary.org/wiki/Cobeum Victionarium]</ref> seu [[Kobe]]<ref name="Kobensis">Confer binomen "Thismia kobensis".</ref>, [[Kyotum]]<ref name="Kyotum">{{egger}}</ref>. || [[Hyogoensis]]<ref name="Hyogoensis">Confer binomina "Podabrus hyogoensis" et "Yaginumaella hyogoensis".</ref> || 1 527 407 || [[Fasciculus:Kobe_Mosaic06s4s3200.jpg|100px]] |- | 8 || [[Kawasaki]]<ref name="Kawasakiensis">Confer binomina "Volvox carteri f. kawasakiensis" et "Rhizopus javanicus var. kawasakiensis".</ref> || [[Kanagawaensis|Kanagawaënsis]]<ref name="Kanagawaensis">Confer binomen "Aspergillus kanagawaensis".</ref> || 1 516 483 || [[Fasciculus:Kawasaki_Station_East_Exit_2.jpg|100px]] |- | 9 || [[Kyotum]]<ref name="Kyotum">{{egger}}</ref> seu [[Kioto]]<ref name="Kioto">[[Tuomo Pekkanen]] & [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''. Societas Litterarum Finnicarum, 2006.</ref> || [[Kyotensis]]<ref name="Kyotensis">Cf. {{CathHierDiocese|kyot|Dioecesis Kyotensis}}</ref> || 1 468 980 || [[Fasciculus:Kyoto_and_Karasuma_Street_(MA_59).jpg|100px]] |- | 10 || [[Saitama]]<ref name="Saitamaensis">Cf. {{CathHierDiocese|dsait|Archidioecesis Saitamaensis}}.</ref> || [[Saitamaensis|Saitamaënsis]]<ref name="Saitamaensis">Cf. {{CathHierDiocese|dsait|Archidioecesis Saitamaensis}}.</ref> || 1 295 607 || [[Fasciculus:Japanese_Saitama_Shintoshin_west_building.jpg|100px]] |- | 11 || [[Hirosima]]<ref name="Hirosima">[[Ioannes Paulus II]], [https://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/fr/speeches/1983/may/documents/hf_jp-ii_spe_19830509_scienziati.html "Discours du pape Jean-Paul II à un groupe de savants et de chercheurs"]: "Allocutio Hirosimae".</ref> || [[Hiroshimaënsis]]<ref name="Hiroshimaensis">Vb.adiect. "Hiroshimaensis", cf. [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dhiro.html Archidioecesis Hiroshimaensis].</ref> || 1 199 252 || [[Fasciculus:Hiroshima_Peace_Memorial.jpg|100px]] |- | 12 || [[Sendai]]<ref name="Sendai">[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsend.html Hierarchia Catholica] ubi dicitur "Dioecesis Sendaiensis".</ref> || [[Miyagiensis]]<ref name="Miyagiensis">Confer binomina "Labrys miyagiensis" et "Cybaeus miyagiensis".</ref> || 1 088 669 || [[Fasciculus:Higashi-Ni-banchō-dōri_avenue_01.JPG|100px]] |- | 13 || [[Chiba]]<ref name="Chibaënsis">Cf. nomina biologica "Streptomyces chibaensis", "Scolecostigmina chibaensis"</ref> || [[Chibaënsis]]<ref name="Chibaënsis">Cf. nomina biologica "Streptomyces chibaensis", "Scolecostigmina chibaensis"</ref> || 977 247 || [[Fasciculus:Chiba_monorail_and_prefectual_office.jpg|100px]] |- | 14 || [[Kitakyushu]]<ref name="Kitakyushu">Confer binomen "Tylocerus sobosanus kitakyushuensis".</ref> || [[Fukuokaënsis]]<ref name="Fukuokaensis"/> || 945 595 || [[Fasciculus:Isetan_department_store_Kokura.jpg|100px]] |- | 15 || [[Sacaium]]<ref name="Sacaium">[https://web.archive.org/web/20191015073239/https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0578a.html Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur "Sacaium, ''Sacay'', in regno Idzumo".</ref> seu [[Sakai]]<ref name="Sakai">Confer binomen "Ideonella sakaiensis".</ref> || [[Osakensis]]<ref name="Osakensis">Vb.adiect. "Osakensis", cf. {{CathHierDiocese|osak|Archidioecesis Osakensis}}</ref> || 831 017 || [[Fasciculus:Sakai City Hall 2024.jpg|100px]] |- | 16 || [[Niigata]]<ref name="Niigataënsis">Cf. {{CathHierDiocese|niig|Dioecesis Niigataensis}}.</ref> || [[Niigataënsis]]<ref name="Niigataënsis">Cf. {{CathHierDiocese|niig|Dioecesis Niigataensis}}.</ref> || 800 582 || [[Fasciculus:Niigata_City.jpg|100px]] |- | 17 || [[Hamamatsu]] || [[Shizuokaensis|Shizuokaënsis]]<ref name="Shizuokaensis">Confer binomina "Anadara (Scapharca ?) shizuokaensis" et " Cercaria shizuokaensis".</ref>|| 794 025 || [[Fasciculus:Hamamatsu_view_-_panoramio.jpg|100px]] |- | 18 || [[Kumamoto]]<ref name="Kumamotoensis">Confer binomen "Phraortes kumamotoensis".</ref> || [[Kumamotoensis|Kumamotoënsis]]<ref name="Kumamotoensis">Confer binomen "Phraortes kumamotoensis".</ref> || 739 556 || [[Fasciculus:Kumamoto_Castle_05n3200.jpg|100px]] |- | 19 || [[Sagamihara]]<ref name="Sagamiharensis">Confer binomen "Friedmanniella sagamiharensis".</ref> || [[Kanagawaensis|Kanagawaënsis]]<ref name="Kanagawaensis">Confer binomen "Aspergillus kanagawaensis".</ref> || 723,012 || [[Fasciculus:Meweから見た橋本駅前_-_panoramio.jpg|100px]] |- | 20 || [[Shizuoka]]<ref name="Shizuokaensis">Confer binomina "Anadara (Scapharca ?) shizuokaensis" et " Cercaria shizuokaensis".</ref> || [[Shizuokaensis|Shizuokaënsis]]<ref name="Shizuokaensis">Confer binomina "Anadara (Scapharca ?) shizuokaensis" et " Cercaria shizuokaensis".</ref> || 695 416 || [[Fasciculus:2_Chome_Gofukuchō,_Aoi-ku,_Shizuoka-shi,_Shizuoka-ken_420-0031,_Japan_-_panoramio_(1).jpg|100px]] |} === Sermones === [[Fasciculus:Multilingual sign at Ainu Museum (Shiraoi).JPG|250px|thumb|Multilingue signum [[Iaponice]], [[Ainuane]], [[Anglice]], [[Coreane]] et [[Sinice]]. [[lingua Ainuana|Ainuanus textus]], [[katakana|katakanā]], secundus est sursum deorsum dextero signi latere. Legitur イヤイライケㇾ ''iyairaiker''.]] [[Lingua Iaponica|Iaponica lingua]] est pluribus quam 99 centesimis habitantium sermo nativus.<ref>[https://web.archive.org/web/20181226010157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20 De Iaponia] {{ling|Anglice}} in ''The World Factbook''] apud ''[[CIA]]''</ref>. [[Lingua Iaponica]] [[Lingua agglutinativa|agglutinativa]] est, distincta a systemate [[Verbum honorificum|honorificorum]] hierarchicam Iaponicae societatis naturam reflectente, cum [[Verbum (temporale)|verbalibus]] formis et particulari vocabulario relativum locutoris aucultatorisque statum indicantibus. [[Scriptura Iaponica]] [[kanji|kansibus]] seu [[Character Sinicus|characteribus Sinicis]] et duabus collectionibus [[kana|kanorum]] ([[syllabarium|syllabariorum]] in scripturā inclinatā et in [[Kanji|kansium]] radicibus fundatorum), non minus quam [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] et [[Numeri Arabici|numeris Arabicis]] utitur.<ref>Miyagawa, Shigeru. [http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|"The Japanese Language"]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Anglice). Massachusettense Institutum Technologiae. Inspectum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> [[Character Sinicus|Litteris Sinicis]], quarum scripturam de [[Seres|Seribus]] didicissent, Iaponienses prisci scribere solebant, unde litteras proprias, nomine [[kana]], iam pridem finxerunt. Haec autem duo in genera dividuntur [[littera]]e, hoc [[hiragana]] appellatur, quibus propriae scribuntur particulae linguae Iaponicae, illud [[katakana]], quibus nostro tempore praesertim nomina ab alienis linguis accepta scribuntur.<ref>{{cite web|last=Miyagawa|first=Shigeru|title=The Japanese Language|url=http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=16 Ianuarii 2011}}.</ref> Praeter [[lingua Iaponica|linguam Iaponicam]], [[linguae Ryukyuenses]]<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref> ([[lingua Amamiensis|Amamiensis]]<ref name="Amamiensis">Confer binomina "Odorrana amamiensis", "Papilio amamiensis", "Kudoa amamiensis" aut "Nocardia amamiensis".</ref>, [[lingua Kunigamiensis|Kunigamiensis]]<ref name="kunigamiensis">Confer binomina "Athenus Kunigamiensis", "Oligoaeschna Kunigamiensis", "Sarasaeschna Kunigamiensis" aut "Camponotus Kunigamiensis".</ref>, [[lingua Okinawaensis|Okinawaënsis]]<ref name="okinawaensis">Confer binomina "Uroobovella okinawaensis", "Aphthona okinawaensis", "Burmoniscus okinawaensis" aut "Mytilidiphila okinawaensis".</ref>, [[lingua Miyakoensis|Miyakoënsis]]<ref name="miyakoensis">Confer binomina "Cirrophorus miyakoensis" aut "Todiramphus miyakoensis".</ref>, [[lingua Yaeyamaensis|Yaeyamaënsis]]<ref name="yaeyamaensis">Confer binomen "Euphyllia yaeyamaensis".</ref>, [[lingua Yonagumiensis|Yonagumiensis]]<ref name="yonagumiensis">Confer binomen "Elaphe carinata yonagumiensis".</ref>), etiam [[Linguae Iaponicae|familiae linguisticae Iaponicae]] pars, in usū sunt in [[Insulae Ryukyuenses|Insularum Ryukyuensium]]<ref name="Ryukyuensis">Confer binomen "Bolbochromus ryukyuensis".</ref> catenā. Pauci pueri has linguas discunt,<ref>Heinrich, Patrick (Ianuario anni 2004). "Language Planning and Language Ideology in the Ryūkyū Islands" (Anglice). ''Language Policy''. 3 (2): 153–179. [https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ALPOL.0000036192.53709.fc doi:10.1023/B:LPOL.0000036192.53709.fc].</ref> sed recentibus annis locales gubernationes traditionalium linguarum conscientiam augere invenerunt. [[Dialectus Okinawaënsis|Dialectus Iaponica Okinawaënsis]] etiam in usū hāc in regione. [[Lingua Ainuana]], quae demonstratā relatione cum Iaponicā aut quāvis aliā linguā caret, [[lingua periclitata]] solum cum paucis vetulis autochthonibus locutoribus in [[Esonia|Esoniā]] viventibus.<ref>[https://web.archive.org/web/20080106062419/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html "15 families keep ancient language alive in Japan"] (Anglice). [[Nationes Unitae]]. Archivatum ex originali diē 16 Ianuarii anni 2008. Inspectum diē 27 Martii anni 2007.</ref> Publicae privataeque scholae generatim studentes linguam Iaponicam non minus quam [[lingua Anglica|linguam Anglicam]] discere requirunt.<ref>Ellington, Lucianus (Lucien) (Kalendis Septembribus anni 2005). ["Japan Digest: Japanese Education"]. [[Universitas Indianensis]]. Archivatum ex originali diē 17 Aprilis anni 2006. Inspectum eodem diē.</ref><ref>Legatio Italiae Tokii: ''Lo studio della lingua e della cultura italiana in Giappone'' (Italice).</ref> ===Religio=== [[Fasciculus:Itsukushima Gate.jpg|thumb|left|[[Itsukushima Templum|Templum Shintoisticum Itsukushima]] (Iaponice 厳島神社) [[torii]] (Iaponice 鳥居) prope [[Hiroshima]]m, unus e [[Tres Conspectus Iaponiae|Tribus Conspectibus Iaponiae]] et [[Patrimonium totius mundi]].]] Iaponia plenam [[libertas religionis|libertatem religionis]] in [[Constitutio Iaponiae|suae Constitutionis]] articulo 20 fundatam habet. Maximae aestimationes inter 84 et 96% Iaponiensium [[Shintoismus|Shintoismum]] sicuti suam autochthonicam religionem colere suggerunt, quorum inter 50% et 80% syncretismi gradūs cum [[Buddhismus|Buddhismo]], quod [[Shinbutsu-shūgō]] appellatur, putant.<ref>[https://web.archive.org/web/20160123023617/http://www.japansociety.org/a_view_of_religion_in_japan "A View of Religion in Japan"] (Anglice). Archivatum ex originale die 23 Ianuarii anni 2016. Inspectum die 29 Ianuarii anni 2017.</ref><ref name="Reischauer">Reischauer, Aeduinus (Edwin) O.; Jansen, Marius B. (1988). ''[https://books.google.es/books?id=BTPNlLIy2soC&redir_esc=y The Japanese today: change and continuity]'' (II ed.). Belknap Press of Harvard University Press. p. 215. ISBN 978-0-674-47184-9.</ref> Nihilominus, hae aestimationes in hominibus aliquo templo affiliatis magis quam in verorum credentium numero fundantur. Shintoisticorum templorum numerus in Iaponiā circa 100 000 esse aestimatur. Alia studia solum 30% incolarum se ad quamvis religionem pertinentes identificare suggesserunt.<ref>Kisala, Robertus (Robert) (2005). Wargo, Robertus (Robert) (ed.). ''[https://books.google.es/books?id=LbwnrRmLqPoC&redir_esc=yThe Logic Of Nothingness: A Study of Nishida Kitarō]'' (Anglice). University of Hawaii Press. pp. 3–4. ISBN 978-0-8248-2284-2.</ref> Secundum [[Aeduinus Reischauer|Aeduinum Reischauer]] et [[Marius Jansen|Marium Jansen]], circa 70 aut 80% Iaponensium cuiusdam religionis credentes non se considerant. Attamen, participationis gradus altus manet, praesertim per [[festum|festa]] et occasiones sicuti [[Hatsumōde|primam visitationem templi]] [[Annus Novus|Anno Novo]]. [[Taoismus]] et [[Confucianismus]] e [[Sinae|Sinis]] quoque in Iaponica credibilia moresque influxerunt.<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2005). ''[https://books.google.es/books?id=Z_a_QgAACAAJ&redir_esc=y A History of Japan]'' (II ed.) (Anglice). Blackwell. p. 72. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref> Iaponicae viae [[Tanabata|Tanabatā]], [[Obon]]e et [[Dies Christi Natalis|Die Christi Natalis]] ornantur.<ref name="Reischauer"/> [[Fasciculus:Phoenix Hall, Byodo-in, November 2016 -01.jpg|thumb|Templum Buddhisticum [[Byōdō-in]] (Iaponice 平等院), situm [[urbs Uiiensis|urbe Uiiensi]]<ref name="Ujiensis">Confer binomen "Setodes ujiensis".</ref>, in [[Kyotensis|praefecturā Kyotensi]].]] Shintoismus maxima religio in Iaponiā, culta fere a 80% incolarum, quorum verumtamen solum parva centesima ratio se "Shintoistas" in schedis interrogatoriis identificant. Quod debetur rei ut "Shintoismus" dissimiles significationes habeat in Iaponiā: plerique Iaponienses Shintoistica templa frequentant et [[kami|kamos]] (Iaponice 神) obsecrant non pertinentes ad nullam Shintoisticam organizationes et, quia formales ritūs non sunt ut aliquis popularis Shintoismi assecla fiat, Shintoistica sodalitas crebro aestimatur computandis eis qui se organizatis Shintoisticis sectis iunxerunt. Shintoismo sunt 100 000 [[templum|templorum]] et 78 890 [[sacerdos|sacerdotum]] hac in natione.<ref name="Routledge">''Routledge Handbook of Japanese Culture and Society'' (2011) (Anglice) editus ab Victoriā (Victoria) Bestor, Theodoro (Theodore) C. Bestor et Akikone (Akiko) Yamagata, p. 65 ISBN 978-0-415-43649-6.</ref> [[Buddhismus]] primum in Iaponiam [[saeculum 6|saeculo VI]] advenit; introductus est anno 538 aut 552<ref name="Brown">Brown, 1993. (Anglice) p. 455.</ref> e Regno [[Paecce|Paecci]] ([[Coreane]] 백제/百濟) in [[Corea|Coreā]].<ref name="Brown">Brown, 1993. (Anglice) p. 455.</ref> [[Religio Christiana]] primum introducta est in Iaponiam [[Societas Iesu|Iesuitis]] a missio]nibus anno 1549 incipientibus.<ref>Higashibaba, 2002. p. 1.</ref> Hodie, inter minus quam 1%<ref>Mariko Kato (Die 24 Februarii anni 2009). [https://www.japantimes.co.jp/news/2009/02/24/reference/christianitys-long-history-in-the-margins/ "Christianity's long history in the margins"]. ''The Japan Times Online'' (Anglice). "The Christian community itself counts only those who have been baptized and are currently regular churchgoers – some 1 million people, or less than 1 percent of the population, according to Nobuhisa Yamakita, moderator of the United Church of Christ in Japan"</ref><ref>[https://www.japantimes.co.jp/news/2009/02/24/reference/christianitys-long-history-in-the-margins/#.XRfoio9S-00 "Christians use English to reach Japanese youth"]. Mission Network News (Anglice). Die 3 Septembris anni 2007. Archivatum ex originali die 11 Iunii anni 2010. "The population of Japan is less than one-percent Christian"</ref><ref>Heide Fehrenbach, Uta G. Poiger (2000). [https://books.google.es/books?id=RB2goIgxF68C&pg=PAPA62&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Transactions, transgressions, transformations: American culture in Western Europe and Japan''] (Anglice). Berghahn Books. p. 62. ISBN 978-1-57181-108-0. "followers of the Christian faith constitute only about a half percent of the Japanese population"</ref> in 2,3% [[Christianismus in Iaponia|Christiani]] sunt, quorum plerique occidentalem nationis partem incolunt, ubi missionariorum opera per [[saeculum 16|saeculum XVI]] maxima fuere. [[Nagasakiensis|Praefectura Nagasakiensis]] maximam Christianorum centesimam rationem habet: circa 5,1% anno 1996.<ref>[https://honkawa2.sakura.ne.jp/7770.html Religio in Iaponiā per praefecturam] (Iaponice). Statisticae anni 1996.</ref> Anno 2007, erant 32 036 Christianorum sacerdotum et pastorum in Iaponiā.<ref name="Routledge">''Routledge Handbook of Japanese Culture and Society'' (2011) (Anglice) editus ab Victoriā (Victoria) Bestor, Theodoro (Theodore) C. Bestor et Akikone (Akiko) Yamagata, p. 65 ISBN 978-0-415-43649-6.</ref> Ultimum per saeculum, aliqui [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentales]] mores initio Christiani (sicuti Occidentalis generis nuptiae, Dies Sancti Valentini et [[Dies Christi Natalis]]) populares velut saeculares mores apud multos Iaponienses factae sunt.<ref>Kato, Mariko (die 24 Februarii anni 2009). "Christianity's long history in the margins" (Anglice). ''Japan Times''.</ref> [[Religio Islamica]] inter 80% et 90% peregre natorum migrantium et eorum filiorum constituere aestimatur, praesertim ex [[Indonesia|Indonesiā]], [[Pakistania|Pakistaniā]], [[Bangladesa|Bangladesā]] et [[Irania|Iraniā]].<ref>"Aemilius (Emile) A. Nakhleh, Keiko Sakurai et Michael Penn; [http://www.nbr.org/publications/asia_policy/Preview/AP5_IslamJapan_preview.pdf "Islam in Japan: A Cause for Concern?", ''Asia Policy 5''], Ianuario anni 2008" (Anglice) (PDF). Archivatum ex originali (PDF) die 10 Octobris anni 2017. Inspectum die 4 Novembris anni 2016.</ref> Plerique ethnice Iaponienses [[Musulmanus|Musulmani]] sunt qui se ad religionem Islamicam converterunt statim post connubium musulmano cum advenā. [[Pew Research Center]] 185 000 Musulmanorum in Iaponiā anno 2010 esse aestimavit.<ref>[https://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ "Table: Muslim Population by Country"] (Anglice). Pew Research Center. Die 27 Ianuarii anni 2011. Inspectum die 19 Martii anni 2017.</ref> Minoritarias apud religiones sunt [[Hinduismus]], [[Sichismus]], [[Religio Iudaica]] et [[Bahaismus]]<ref>[https://www.bahaijp.org/ Rete Bahaisticum Iaponicum] (Iaponice).</ref>; praeterea e medio [[saeculum 19|saeculo XIX]] numerosi novi motūs religiosi seu [[shinshūkyō]]nes (Iaponice 新宗教) in Iaponiā orti sunt.<ref>Clarke, Petrus (Peter), ed. (1993). [''The World's religions : understanding the living faiths''] (Anglice). Reader's Digest. p. 208. ISBN 978-0-89577-501-6.</ref> ===Problemata=== Demographicae structurae mutationes socialium rerum numerum creaverunt, praesertim potentiale declive summae operariorum et augmentum sumptuum ob assecurationis socialis beneficia sicut pensiones publicas.<ref>Gundisalvus (Gonzalo) Garland et al. "Dynamics of Demographic Development and its impact on Personal Saving : case of Japan" (Anglice), cum Alberto (Abert) Ando, Andreā (Andrea) Moro, Ioanne Paulo (Juan Pablo) Córdoba, apud ''Ricerche Economiche'', Vol 49, Augusto anni 1995.</ref> Crescens iuniorum Iaponiensium numerus innuptus aut sine filiis est.<ref name="Ogawa">Ogawa, Naohiro. [https://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html "Demographic Trends and their implications for Japan's future"] (Anglice). Transcriptio orationis Nonis Martiis anni 1997 habitae. Ministerium rerum externarum. Inspectum pridie Idus Maias anni 2006.</ref> Anno 2011, Iaponiae numerus incolarum deiectus est continente per quinquennium, cadentibus 204 000 hominum apud 126,24 milliones hominum. Quod fuit maximum declive saltim ex anno 1974, cum comparabiles rationes primum collatae sunt.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2012-01-02/japanese-population-drops-most-since-world-war-ii-after-quake "Japan Population Drops Most Since World War II"] (Anglice). Die 2 Ianuarii anni 2012.</ref> Quod declive peius factum est propter [[Terrae motus Tohoku|terrae motum]] et [[megacyma]] Martii anni 2011, quae circa 16 000 hominum necaverunt.<ref>Ryall, Iulianus (Julian) (die 3 Ianuarii anni 2012). [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/8989372/Japans-population-contracts-at-fastest-rate-since-at-least-1947.html "Japan's population contracts at fastest rate since at least 1947"] (Anglice). ''The Telegraph''. Inspectum die 29 Octobris anni 2013.</ref> Iaponiae numerus incolarum in 95 milliones anno 2050 deiectum iri exspectatur;<ref name="SHJ-C2">[http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.html#c02 "Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2 – Population"] (Anglice). Miisterium statisticae. Inspectum die 14 Februarii anni 2014.</ref><ref>[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_Message.aspx "frm_Message"] (Anglice). Inspectum die 5 Octobris anni 2016.</ref> demographi et gubernii adumbratores in praesenti magnopere disputant quomodo se obiciant hoc contra problema.<ref name="Ogawa"/> [[Immigratio]] et incentiva pro partū aliquando suggeruntur sicuti solutio ut praebeantur iuniores operarii qui veterescentem nationis multitudinem sustineant.<ref>Sakanaka, Hidenori (die 5 Octobris anni 2005). [https://web.archive.org/web/20070929222250/http://jipi.gr.jp/english/message.html "Japan Immigration Policy Institute: Director's message"] (Anglice). Institutum programmatis immigratorii Iaponiae. Archivatum ex originali die 29 Septembris anni 2007. Inspectum Nonis Ianuariis anni 2007.</ref><ref>French, Hovardus (Howard) (die 24 Iulii 2003). [https://www.nytimes.com/2003/07/24/world/insular-japan-needs-but-resists-immigration.html "Insular Japan Needs, but Resists, Immigration"] (Anglice). ''The New York Times''. Inspectum die 21 Februarii anni 2007.</ref> Iaponia medium fluxum 9 500 novorum Iaponiensium civium civitatis donatione per annum accipit.<ref>[http://www.moj.go.jp/MINJI/toukei_t_minj03.html 帰化許可申請者数等の推移] (Iaponice). Ministerium iustitiae. Inspectum die 17 Martii 2011.</ref> Secundum [[Curator supremus Nationum Unitarum pro refugis|Curatorem supremum Nationum Unitarum pro refugis]], anno 2012, Iaponia profugos domo duodeviginti metacomisi<ref>Metacomisis-is; confer Neograecum vocabulum μετακόμιση.</ref> solum accepit;<ref>[https://web.archive.org/web/20190624070608/https://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.XRk2Go9S-00 "2012 saw record-high 2,545 people apply for refugee status in Japan"] (Anglice). ''Japan Times''. Die 20 Martii anni 2013.</ref> Civitates Foederatae, autem, acceperunt 76 000.<ref>[https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and- "Presidential Memorandum – Fiscal Year 2012 Refugee Admissions Numbers and Authorizations of In-Country Refugee Status"] (Anglice). Domus Alba. Pridie Kalendas Octobres anni 2011.</ref> Iaponia altum [[mors voluntaria|mortis voluntariae]] indicem patitur.<ref>Strom, Stephania (Stephanie) (Idibus Iuliis anni 1999). [https://www.nytimes.com/1999/07/15/world/in-japan-mired-in-recession-suicides-soar.html "In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar"] (Anglice). ''The New York Times''. Inspectum die 20 Septembris anni 2008.</ref><ref>Lewis, Leo (die 19 Iunii anni 2008). [https://www.thetimes.co.uk/ "Japan gripped by suicide epidemic"]. ''The Times''. Inspectum die 20 Septembris anni 2008.</ref> Anno 2009, mortium voluntariarum numerus 30 000 per duodecimum continuum annum excessit.<ref>[https://japantoday.com/category/features/opinions/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%25e2%2580%2599s-high-suicide-rate "Bare statistics mask human cost of Japan's high suicide rate"] (Anglice). ''Japan Today''. Pridie Kalendas Aprilis anni 2010. Inspectum die 3 Februarii anni 2014.</ref> Mors voluntaria praecipua mortis causa hominibus minus quam annos 30 natis est.<ref>Ozawa-de Silva, Chikako (Decembri anni 2008). "Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan" (Anglice). ''Cult Med Psychiatry''. 32 (4): 516–551. doi:10.1007/s11013-008-9108-0. PMID 18800195.</ref> ==Oeconomia== [[Fasciculus:Tosho Arrows.jpg|thumb|upright|[[Bursa Tokiensis|Bursae Tokiensis]] interiora.]] Secundum suum [[PDG]] nominalem 5'8 [[billio]]nes [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]], erat anno [[2008]] Iaponia tertia maxima oeconomia in toto orbe terrarum et quarta relate ad [[paritas pecuniae virium|paritatem pecuniae virium]], cum 4,39 [[billio]]nibus [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]],<ref name="FMI">[[Fundus monetarius internationalis]] (FMI), ed. (Aprile anni 2016). [https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=68&pr.y=2&sy=2014&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=158&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a== «World Economic Outlook Database»] (Anglice). Inspectum die 18 Aprilis anni 2016.</ref>, quod accidit praesertim propter adiumentum inter gubernium industriamque, profundam laboris ethicam, collocationem pecuniae in [[alta technologia|altā technologiā]], residuorum minutionem rerumque [[anacyclismus|anacyclismum]] et relative parvam dispensationem oeconomicam defensioni.<ref>FMI. (Aprile anni 2008). [https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=24&pr1.y=9&c=158&s=NGDPD&grp=0&a= World Economic Outlook Database. Report for Selected Countries and Subjects] (Anglice). Inspectum die 15 Septembris anni 2008.</ref><ref>[[Sedes centralis exploratoria]]. [https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html The World Factbook: Country Comparison— GDP] (Anglice). Inspectum Idibus Augustis anni 2007.</ref> Apud praecipuas industriales activitates sunt [[Ars ingeniaria|ingeniaria]] [[autocinetum|autocinetica]], [[electronica]], [[computatio]], [[ars ferraria|ferraria]], [[metallurgia]], [[architectura navalis]], [[biologia]] et [[chemia]], praesertim proficienti cum technologiā his campis.<ref>[https://www.suapesquisa.com/paises/japao/economia_japao.htm «Economia do Japão»] ([[Lusice]]). Sua pesquisa. Inspectum pridie Nonas Augustas anni 2010.</ref> Apud merces ab Iaponiā exportatas vecturae instrumenta, motorizata vehicula, [[electronica|electroelectronica]] producta, industrialia machinamenta et chemica producta inter alia sunt.<ref name="Japan-Economy">[[Sedes centralis exploratoria]]. [https://web.archive.org/web/20181226010157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20#Econ World Factbook; Japan—Economy] (Anglice). (Die 19 Decembris anni 2006). Inspectum die 28 Decembris anni 2006.</ref> Praecipuae nationes Iaponiae ementes [[Res publica popularis Sinarum|Sinae]], [[Civitates Foederatae Americae]], [[Res publica Coreana|Corea Meridiana]], [[Taivania]] et [[Hongcongum]] anno 2005 erant.<ref name="Japan-Economy"/> Nihilominus, Iaponia paucas opes naturae quae incrementum oeconomicum sustentet possidet et, quamobrem, aliis a nationibus pendet in eo quod ad materiam rudem attinet. Nationes maximum Iaponiae vendentes [[Res publica popularis Sinarum|Sinae]], [[Civitates Foederatae Americae]], [[Brasilia]], [[Arabia Saudita]], [[Emiratus Arabici Coniuncti]], [[Australia]], [[Res publica Coreana|Corea Meridiana]] et [[Indonesia]] sunt. Apud praecipua Iaponiae importaticia machinae instrumentaque, [[fomes fossilis|fomites fossiles]], cibaria (praesertim caro), chemicae materiae, textilia et materiae rudes suis industriis sunt. Praecipua Iaponiae natio socia commercialis Sinae sunt.<ref> BLUSTEIN, Paulus (Paul). [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A40192-2005Jan26.html "China Passes U.S. In Trade With Japan. 2004 Figures Show Asian Giant's Muscle"] (Anglice). Archivatum die 8 Augusti anni 2007, apud Wayback Machine.. [[The Washington Post]] (die 27 Ianuarii anni 2005). Consultum die 28 Decembri anni 2006.</ref> [[Fasciculus:Yokohama Landmark Tower at night 2.jpg|thumb|left|Districtus [[Minato Mirai 21]] [[Yokohama]]e. Pleraque Iaponica oeconomia in [[Campus oeconomicus tertius|campo tertio]] fundatur.]] [[Fasciculus:Rice Paddies In Aizu, Japan.JPG|thumb|left|Oryzae satio in [[Aizu|Aizū]].]] Maxima argentaria in toto orbe terrarum in Iaponiā est,<ref name="Mitsubishi">Mitsubishi UFJ Financial Group, Inc. [https://web.archive.org/web/20070808181556/http://www.mufg.jp/english/ir/fs/backnumber/2007mufg-mar-1q/pdffile/mufg2007_1q_e.pdf Consolidated financial information] (Anglice). Archivatum die 8 Augusti anni 2007 apud [[Wayback Machine]]. PDF (202, 64 KB) . (Pridie Kalendas Augustas anni 2006). Consultum die 29 Decembris anni 2006.</ref> societas [[Mitsubishi UFJ Financial|Mitsubishi UFJ Financial Group]] (Iaponice 三菱UFJフィナンシャル・グループ),<ref>KASHIWAGI, Akiko e S. GOODMAN, Petrus (Peter). (Die 16 Iulii anni 2004). [https://web.archive.org/web/20070808183943/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A54352-2004Jul16.html Japan Merger Creates World's Largest Bank] (Anglice). Archivatum die 8 Augusti anni 2007 apud [[Wayback Machine]]. Consultum die 10 Martii 2007.</ref> habens circiter 1,7 [[billio]]nes [[dollarium (CFA)|dollariorum]] aerario non minus quam maximum libellorum parsimoniae cursualis systema in toto orbe terrarum et maximum numerum titularium parsimoniae in toto orbe terrarum, Tabellarium ministerium Iaponiense, corporativas syngraphas summā 3,3 billionum dollariorum possidens. Quoque est hac in natione secundum maximum [[chrematisterium]] in toto orbe terrarum, [[Bursa Tokiensis]]<ref>[http://www.alcuinus.net/ephemeris/archi2010/nuntius1.php?id=868 Ephemeris] ubi dicitur "Adhuc palmam maximae transactionis IPO tenebat bursa Tokiensis".</ref> (Iaponice 東京証券取引所), cum anatocismo<ref>[https://books.google.es/books?id=0PXHgsvKqkkC&pg=PA183&lpg=PA183&dq=anatocismus+capitalizaci%C3%B3n+del+col&source=bl&ots=pjJPvEELVI&sig=ACfU3U2n48Tq3VnMvJR2M9oH-LM9n0j-XQ&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjZjIKP0_HjAhV_BWMBHXLIBOIQ6AEwDHoECAkQAQ#v=onepage&q=anatocismus%20capitalizaci%C3%B3n%20del%20col&f=false Diccionario Auxiliar Español-Latino ab Iosepho Ioanne del Col]</ref> bursario<ref>[https://archive.org/stream/DICCIONARIOAUXILIARESPANOLLATINOPARAELUSOMODERNODELLATINJOSEJUANDELCOL/DICCIONARIO+AUXILIAR+ESPANOL+LATINO+PARA+EL+USO+MODERNO+DEL+LATIN++JOSE+JUAN+DEL+COL_djvu.txte Diccionario Auxiliar Español-Latino ab Iosepho Ioanne del Col]</ref> amplius 549,7 billionum [[ienum|ienorum]] Decembri mense anni 2006.<ref>[[Bursa Novi Eboraci]]. (Pridie Kalendas Februarii anni 2007). [https://web.archive.org/web/20071011121725/http://www.nyse.com/events/1170156816059.html Informationes de mercatū] (Anglice). Archivatum die 11 Octobris anni 2007, apud [[Wayback Machine]]. Inspectum die 11 Augusti anni 2007.</ref> Etiam locus est aliquarum maximarum societatum diakoniarum nummariarum, gregum societatum et argentariarum. Verbi gratiā, complura [[keiretsu]]a (Iaponice 系列) seu greges societatum et societates multinationales sicuti [[Sony]], [[Sumitomo]], [[Mitsubishi]] et [[Toyota]] argentarias, greges collocationis pecuniae et diakoniarum nummariarum habent.<ref name="Keiretsu">[https://web.archive.org/web/20110726005149/http://www.bugei.com.br/artigos/index.asp?show=artigo&id=17 «Keiretsu - Os gigantes do Japão»] (Lusice). Sociedade Brasileira de Bugei. Inspectum pridie Nonas Augustas anni 2010. Archivatum ex originali die 26 Iulii anni 2011.</ref> Praecipuae oeconomicae operationes in Iaponiā inter insulas [[Esonia]]m, [[Honsua]]m, [[Insula Shikokuensis|Sicocum]] et [[Ximum]] transeunt. Quia 15% Iaponiensium agrorum idoneae culturae sunt,<ref>ROY, Kingshuk. [https://web.archive.org/web/20070808181556/http://www.nourin.tsukuba.ac.jp/~tasae/Japan.pdf Water Resources in relation to Major Agro-Environmental Issues in Japan] (Anglice). Archivatum die 8 Augusti anni 2007, apud [[Wayback Machine]]. PDF (111,95 KB). Collegium scientiae bio-opium, Universitas Nihon (2006). Inspectum die 21 Februarii anni 2007.</ref> gradatorum agrorum<ref>Vide lemma "''socalco''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> systema est in usū parvulis areis. Quod summos gradūs fertilitatis pro unitate in toto orbe terrarum infert. Parvus Iaponiae agrarius campus, attamen, valde iuvatur protegiturque. Iaponiae opus est circa 50% granorum consumptorum, exceptā oryzā, importare et pendet ex importationibus suae carnis oblationi.<ref>Strategis. [https://web.archive.org/web/20070817043751/http://strategis.ic.gc.ca/epic/site/ibi-iai.nsf/en/bi18701e.html Japan: Country Information] (Anglice). Archivatum die 17 Augusti anni 2007, apud [[Wayback Machine]]. Inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> Iaponia est secunda natio piscatuum effectoria in toto orbe terrarum secundum [[tonna]]m post [[Res publica popularis Sinarum|Sinas]] et habet unam e maximis navium piscatoriarum turmis in toto orbe terrarum quae respondet ad 15% piscatūs mundani.<ref>[[Sedes centralis exploratoria]]. [https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html The World Factbook: Country Comparison— GDP] (Anglice). Inspectum Idibus Augustis anni 2007.</ref> Natio peregrinis e nationibus 80% pendet suae suppeditationi petrolei et ciborum sicuti carnis [[Caro bubula|bubulae]].<ref>Ministerium Defensionis Iaponiae. [http://www.mod.go.jp/e/defense_policy/example/maritime/index.htm Maritimarum operum exemplum]. Archivatum die 14 Ianuarii anni 2007, apud Wayback Machine. Inspectum die 26 Martii anni 2007.</ref> [[Fasciculus:Toyota_FCV-R_Concept_WAS_2012_0630.JPG|thumb|Archetypum autocineticum FCV-R [[hydrogenium|hydrogenio]] motum. Societas [[Toyota]] secunda maxima societas [[Autocinetum|autocinetorum]] fabricatoria in toto orbe terrarum est.<ref>[http://oica.net/wp-content/uploads/cars-2011-november-2012.pdf «World Motor Vehicle Production by country and type 2010-2011: passenger cars»] (PDF) (Anglice). Organisation Internationale des Constructeurs d’Automobiles. Inspectum die 6 Februarii anni 2013. Exemplar archivatum (PDF) die 17 Ianuarii anni 2013</ref>]] Iaponia natio princeps est in scientificae, [[technologia|technologicae]], [[machina]]lis et [[medicina|medicae]] investigationis campis. Aliquae apud praecipuas technologicas Iaponiae contributiones inveniuntur in electronicae, machinamentorum, roboticae industrialis, opticae, chemiae, [[semiconductrum|semiconductrorum]] et [[metallurgia]]e campis. Iaponia prima natio in toto orbe mundano in industrialium robotorum campo, quia amplius dimidium robotorum in mundo exsistentium sunt in usū in eius industrias.<ref> Commissio Economica Nationum Unitarum pro Europā (declaratio preli die 17 Octubris anni 2000). The Boom in Robot Investment Continues – 900,000 Industrial Robots by 2003 (Anglice). [http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.htm Archivatum] die 27 Aprilis anni 2011, apud [[Wayback Machine]]. Inspectum die 28 Decembris anni 2006.</ref> Iaponicae magnae societates duobus praecipuis modis organizantur: * [[Keiretsu]]a (Iaponice 系列) (seu retia verticalia) societatum e magnae specializatae societatis munere viventium iunctura sunt. Parvae societates centrali societati merces diakoniasque praebent.<ref>[https://www.merriam-webster.com/dictionary/keiretsus «keiretsus»] (Anglice). Merriam-Webster. Inspectum pridie Nonas Augustas anni 2010. [http://www.merriam-webster.com/dictionary/keiretsus Exemplar archivatum] die 9 Aprilis anni 2010.</ref> Maxima keiretsua circum societates [[Toyota]], [[Toshiba]], [[Nissan]], [[Hitachi]] et [[Panasonic]] gyrant.<ref name="Keiretsu"/> * Retia horizontalia seu [[kigyōshūdan]]a (Iaponice 企業集団) in conexū inter magnas societates fundantur. Quae [[zaibatsu]]um (Iaponice 財閥) heredes putantur. In praesenti praecipua retia horinzontalia [[Mitsui]], [[Mitsubishi]] et [[Sumitomo Gurūpu]] sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20110624033416/http://www.highbeam.com/doc/1G1-16886985.html «Article: Kigyo Shudan: the formation and functions of enterprise groups.(Special Issue on The Origins of Japanese Industrial Power: Strategy, Institutions and the Development of Organisational Capability)»] (Anglice). High beam. Inspectum pridie Nonas Augustas anni 2010. Archivatum ex originali ide 24 Iunii anni 2011.</ref> ===Periegesis=== [[Imago:Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg|thumb|Templum ''Chūrei-tō'' et [[Mons Fusius]] iuxta cum [[cerasus|cerasis]] in viridario Arakurayama Sengen, [[Fuiiyoshida]]e, in [[Caium|Caio]]<ref name="Caium">[https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0578a.html Lexicon Universale Hofmann], Caium erat antiquum nomen huius regionis secundum [[:en:Kai Province|Vicipaediam Anglicam]].</ref>.]] Anno 2008, Iaponia 8,3 milliones advenarum salutatorum attraxit, paulo magis quam [[Singapura]] et [[Hibernia (res publica)|Hibernia]].<ref name="UNTWO">[https://web.archive.org/web/20080819191518/http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf# «UNTWO World Tourism Barometer, Vol.5 No.2»] (PDF) (Anglice). [[Organizatio Mundana Turismi]]. Iunio anni 2008. Inspectum Idibus Octobribus anni 2008. Archivatum ex originali (PDF) die 19 Augusti anni 2008.</ref> Iaponiae sunt quattuordecim [[Patrimonium totius mundi|patrimonia totius mundi]] ex [[UNESCO]], apud quae sunt [[Castellum Himeiiense]] (Iaponice 姫路城) et Monumenta historica Antiqui [[Kyotum|Kyoti]] (praesentibus urbibus Kyoto, [[urbs Uiiensis|Uiiensi]]<ref name="Uji">Confer binomen "Setodes ujiensis".</ref> et [[Ōtsu]]ensi<ref name="Otsu">Confer binomen "Triphora otsuensis".</ref>). [[Kyotum]] amplius 30 milliones periegetarum quotannis accipit.<ref name="Scott"> Scott, David (1996). Exploring Japan (Anglice). [S.l.]: Fodor's Travel Publications, Inc. ISBN 0-679-03011-5.</ref> Extensum ferriviarium rete, iuxta cum domesticis volatibus, efficientia rapidaque itinera permittunt. Advenae urbes [[Tokium]] et [[Nara]]m, [[Mons Fusius|Montem Fusium]], visentes, [[shinkansen]] (Iaponice 新幹線) utuntur et e nationalibus deversoriorum retibus fructum capiunt.<ref name="Scott"> Scott, David (1996). Exploring Japan (Anglice). [S.l.]: Fodor's Travel Publications, Inc. ISBN 0-679-03011-5.</ref> Domestica periegesis praecipua Iaponicae oeconomiae societatisque pars esse pergit. Scholari aetate pueri in multis scholis secondariis [[Terra Disney Tokium|Terram Disney Tokium]] (Iaponice 東京ディズニーランド) aut [[Turris Tokiensis|Turrim Tokiensem]] (Iaponice 東京タワー) visunt. In periegesi receptivā, Iaponia collocata est 28º loco in mundo anno 2007.<ref name="UNTWO"/> ==Infrastructura== ===Energia=== [[Fasciculus:Electricity pylons in Japan DSCN3847 (4021584357).jpg|thumb|left|Māli electriductūs in Iaponiā.]] Anno [[2008]], 46,4% [[energia]]e in Iaponiā e [[petroleum|petroleo]], 21,4% e [[carbo]]ne, 16,7% e [[Gasium naturale|gasio naturali]], 9,7% e [[Energia nuclearis|nucleari]] et 2,9% ex [[Energia hydroelectrica|vi hydroelectricā]] generatae erant. Anno [[2009]], generata energia nuclearis 25,1% e totā energiā electricā in Iaponiā repraesentabat.<ref>[https://web.archive.org/web/20130105083316/http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c07cont.htm Energy], Statistics Bureau (Anglice). URL inspectum die 28 Decembris anni 2012 (archivatum ex originali url Nonis Ianuariis anni 2013).</ref> Nihilominus, e die [[5 Maii]] anni [[2012]], omnia [[Ergasterium atomicum|ergasteria atomica]] hac in natione cessaverunt propter continuam existimationis popularis oppositionem post calamitatem nuclearem Fukushimae<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt Nuntii Latini a Reijo Pitkäranta et Tuomo Pekkaken e 2005 usque ad 2012.]</ref><ref>Osamu Tsukimori, [https://www.reuters.com/article/us-nuclear-japan/japan-nuclear-power-free-as-last-reactor-shuts-idUSBRE84405820120505 ''Japan nuclear power-free as last reactor shuts''] (Anglice), apud Reuters, die 5 Maii anni 2012. URL inspectum die 28 Decembris anni 2012.</ref>, quamquam refecta sunt [[reactorium nucleare|reactoria]] secura putata ut societatum fabricatoriarum necessitates explerentur cum programmate eorum definitive claudendorum anno [[2030]]. Ob magnam energiae importatae obnoxietatem,<ref>Brendan Barrett, [https://ourworld.unu.edu/en/can-nuclear-power-save-japan-from-peak-oil ''Can nuclear power save Japan from peak oil?''] (Anglice), apud ''OurWorld 2.0'', die 2 Februarii anni 2011. URL inspectum die 28 Decembris anni 2012.</ref> Iaponia ad variandos fontes et ad manendos altos energeticae efficientiae gradūs praesertim collineat.<ref>Ilaria Maria Sala, [''Il Giappone dà l'addio alle centrali nucleari "Chiuse entro 30 anni"''] (Italice), apud [[La Stampa]], die 15 Septembris anni 2012. URL inspectum die 28 Decembris anni 2012.</ref> ===Vectura=== [[Fasciculus:The_night_view_of_Tokyo_Narita_Airport_Terminal_1.JPG|thumb|300px|Statio autocinetorum stationis aëroportuariae I [[Aëroportus Internationalis Naritaënsis|Aëroportūs Internationalis Naritaënsis]], qui urbi Tokio ministrat.]] Iaponia efficiente [[autovia]]rio et [[ferrivia]]rio reti nationem e septemtrione ad meridiem conectente perfoditur. Anno 2004, erant 1 177 278 chiliometrorum bituminatarum autoviarum, 173 chiliometrorum aëroportuum et 23 577 chiliometrorum ferriviarum.<ref name="Japan-Economy"/> Aëria vectura magnopere a societatibus [[All Nippon Airways]] seu ANA (Iaponice 全日空 seu 全日本空輸) et [[Japan Airlines]] seu JAL (Iaponice 日本航空株式会社) geritur. Iam ferriviae a societate [[Japan Railways Group]] (Iaponice JRグループ) inter alias geruntur. Frequentatissimi aëroportūs in celebribus nationis regionibus, [[Regio Quantoa|Quantoā]]<ref name="Quantoa"/> et [[Regio Kansaiensis|Regione Kansaiensi]]<ref name="Kansaiensis">Confer binomen "Podabrus kansaiensis".</ref>, sunt. [[Aëroportus Internationalis Naritaënsis]]<ref name="Naritaensis">Confer binomen "Schoenoplectiella ×naritaensis".</ref> (Iaponice 成田国際空港), verbi gratiā, fequentatissimus nationis et octavus in toto orbe terrarum est. Sunt plurimi internationales volatūs ex aliquot urbibus et regionibus Iaponiae et hunc in nationem. Iam portuaria vectura, quamquam fundamentalis insulari nationi est, decrescit ex apice [[anni 1980|annorum 1980]].<ref>Web Japan. [https://web-japan.org/factsheet/en/pdf/e38_transportation.pdf Transportation: Speed and efficiency through technological advancement] (Anglice). Archivatum die 15 Iunii anni 2010 apud [[Wayback Machine]]. PDF (799,07 KB). Inspectum Idus Augustas anni 2007.</ref> ===Educatio=== [[Fasciculus:Yasuda Auditorium, Tokyo University - Nov 2005.JPG|thumb|upright=0.8|left|Unum ex aedificiis [[Universitas Tokiensis|Universitatis Tokiensis]], unius notissimas apud universitates in Iaponiā.]] Primum, [[Lyceum (schola)|lycea]] et [[universitas|universitates]] anno [[1872]] in Iaponiam introducta sunt, post [[Restauratio Meiji|Restaurationem Meiji]].<ref>Lucianus (Lucien) Ellington, [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.fpri.org%2Ffootnotes%2F087.200312.ellington.japaneseeducation.html «Beyond the Rhetoric: Essential Questions About Japanese Education»] (Anglice), Foreign Policy Research Institute, Kalendis Decembribrus anni 2003 (inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007).</ref> Ex anno [[1947]], educatio obligatoria in Iaponiā e ludo litterario et scholā secundariā consistit, qui annos novem (e sex annos natos usque ad quindecim annos natos) durant. === Scientia et artes utiles === Iaponienses nostro tempore et eruditione naturali et [[technologia|artibus utilibus]], praesertim [[mechanica utilis|mechanicā utili]], [[adsectationes medicinales|adsectationibus medicinalibus]], [[autoraeda]]rum fabricatione, [[Ars ingeniaria terrae motus|arte ingeniariā terrae motus]], [[optica|opticā]], [[chemia|chemiā]], [[semiconductrum|semiconductris]], [[metallum|metallorum]] scientiā periti, praeterea [[robotica|roboticas artes]] experientissimi omnibus ceteris gentibus praestant.<ref>[http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.html ''The Boom in Robot Investment Continues – 900,000 Industrial Robots by 2003 VN/ECE issues its 2000 World Robotics survey''] {{ling|Anglice}} apud ''[[VNECE]]''. Creatum die 17 Octobris 2000.</ref> Trecenies autem ac miliens miliens<!-- (sc. centena milia) --> (vel 130 billiones) [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]], vel tertio maximum per orbem terrarum, quotannis ad adsectationes scientiae impendit, ut praemium acceperint semel et viciens [[praemium Nobelianum|Nobelianum]] ob meritum de physicā, chemiā, medicinā,<ref>{{cite web |title=Japanese Nobel Laureates |publisher=[[Kyoto University]] |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ |accessdate=November 7, 2009}}</ref> ter autem [[praemium Fieldianum|Fieldianum]],<ref>{{cite web |title=Japanese Fields Medalists |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm|accessdate=November 7, 2009}}.</ref> semel [[praemium Gaussianum|Gaussianum]].<ref>{{cite web |title=Dr. Kiyoshi Ito receives Gauss Prize |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm|accessdate=November 7, 2009}}.</ref> ==== Adsectationes caeli ==== [[Fasciculus:Kibo PM and ELM-PS.jpg|thumb|[[Kibo (laboratorium Stationis Spatialis Internationalis|Kibō]], [[laboratorium]] scientificum in [[Statio Spatialis Internationalis|Statione Spatiali Internationali]].]] Societas nationalis ad caelum vel [[spatium (astronomia)|spatium caeleste]] adsequendum, nomine [[Administratio Iaponica Explorationis Aërosideralis]] (Iaponice 国立研究開発法人宇宙航空研究開発機構 vel Anglicis [[sigla|siglis]] ''JAXA''), artibus et ad [[rocheta]]s propellendas et ad [[satelles artificiales]] fabricandos operam dare solet. Quae anno [[2008]], cum [[statio spatialis internationalis]] a diversis gentibus construitur, [[laboratorium]] scientificum, nomine ''[[Kibo (laboratorium Stationis Spatialis Internationalis|Kibō]]'' (id quod sibi 'spem' velit), ut ad stationem adiungeretur praebuit. Inita autem sunt consilia primum [[speculatrum spatiale|speculatri]] ''[[Akatsuki (speculatrum spatiale)|Akatsuki]]'' appellati ad [[Venus (planeta)|Venerem caelestem]] immittendi,<ref>[https://web.archive.org/web/20120513140027/http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html ''Venus Climate Orbiter "AKATSVKI" (PLANET-C)''] {{ling|Anglice}} apud [[Administratio Iaponica Explorationis Aërosideralis|Administrationem Iaponicam Explorationis Aërosideralis]]. Creatio indicta.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110513024411/http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml ''Venus Meteorology AKATSVKI (PLANET-C)''] {{ling|Anglice}} in ''[[Institute of Space and Astronautical Science]]''.</ref> deinde parandi [[BepiColombo|Orbitatri Magnetospherici Mercuriali]] (Iaponice 水星磁気圏探査衛星) ut emitteretur ad annum [[2016]],<ref>[http://spaceflightnow.com/news/n1203/05bepicolombo/ ''ESA says BepiColombo will stay on budget despite delay''] {{ling|Anglice}} in ''[[Spaceflight Now]]''. A [[Stephanus Clark|Stephano Clark]] die [[5 Martii]] [[2012]] creatum.</ref> postremo [[colonia]]e in [[luna]]ribus terris ad annum [[2030]] ponendae et muniendae.<ref>[http://www.moondaily.com/reports/Japan_Plans_Moon_Base_By_2030_999.html ''Japan Plans Moon Base By 2030''] {{ling|Anglice}} in ''[[Moon Daily]]''. Creatum die 3 Augusti 2006.</ref> ==== Machinae electronicae ==== [[Machina electronica|Machinae electronicae]] excusae a [[faber|fabris]] Iaponiensibus, quod maximi aestimantur per totam orbem terrarum, undique gentium praeclarae sunt. Societates negotiosae ad machinas electronicas vendendas adnotandae sunt [[Fujitsu]], [[Sony]], [[Panasonic]], [[Canon]], [[Hitachi]], [[Sharp]], [[Nintendo]]. ===Valetudo=== [[Fasciculus:Nagoya City West Medical Center.jpg|thumb|Valetudinarium [[Nagoya]]e.]] In Iaponiā, medicae curae diaconiae a nationalibus localibusque guberniis praebentur. Medicarum diaconiarum solutio oblata est per assecurationem [[valetudinarium|valetudinariam]] quae cautione relativam accessūs aequalitatem defendit cum sumptibus gubernativo a consilio statutis. Homines sine assecuratione nationale assecurationis valetudinariae programma localibus a guberniis gestum participare possunt. Ex anno [[1973]], omnium veterum hominum sumptūs assecuratione a gubernio solutā aditi sunt.<ref>Victor Rodwin, [http://www.nyu.edu/projects/rodwin/lessons.html «Health Care in Japan» (AnglicE), Universitas Neo-Eboracensis (inspectum die 10 Martii anni 2007).</ref> Aegroti [[medicus|medicos]] et valetudinaria eligere possunt.<ref>[http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html «Health Insurance: General Characteristics»] (Anglice). National Institute of Population and Social Security Research (inspectum die 28 Martii anni 2007).</ref> ==Cultura== Iaponica cultura magnopere suis e originibus evolvit. Coaetanea cultura [[Asia]]nam affectionem [[Europa]]eae et [[America Septentrionalis|Boreoamericanae]] coniungit.<ref name="Haffner"> Haffner, Ioannes (John); Klett, Thomas (Tomas); Lehmann, Ioannes-Petrus (Jean-Pierre) (2009). ''Japan's Open Future: An Agenda for Global Citizenship'' (Anglice). Anthem Press. p. 17. ISBN 978-1-84331-311-3.</ref> Apud traditionales artes Iaponicas sunt [[opera manualia]] sicuti [[figlina]]e, [[kimono|textilia]], [[lacca]]e, [[gladius|gladii]] ac [[pupa]]e; [[perfunctio]]nes sicuti [[bunraku]] (Iaponice 文楽), [[kabuki]] (Iaponice 歌舞伎), [[noh]] (Iaponice 能), [[saltatio]] ac [[rakugo]] (Iaponice 落語); et alii usūs sicuti [[caerimonia theae Iaponica]] (Iaponice 茶道), [[ikebana]] (Iaponice 生け花 seu 活け花), [[artes martiales]], [[calligraphia]], [[origami]] (Iaponice 折り紙), [[onsen]] (Iaponice 温泉), [[geisha]]e (Iaponice 芸者) et [[ludus|ludi]]. Iaponia evolutum systema habet ut protegantur et promoveantur tam tangibiles quam intangibiles [[Possessiones culturales (Iaponia)|Possessiones culturales]] (Iaponice 文化財) et [[Acervus nationalis (Iaponia)|Acervus nationalis]] (Iaponice 国宝).<ref>[https://www.bunka.go.jp/english/index.html "Administration of Cultural Affairs in Japan"] (Anglice et Iaponice). Administratio rerum culturalium. Inspectum die 11 Maii anni 2011.</ref> Loca duo et viginti in [[Patrimonium totius mundi|Patrimonii totius mundi]] catalogo inscripta sunt, quorum octo culturalis ponderis sunt.<ref>[https://whc.unesco.org/en/statesparties/jp "Japan – Properties Inscribed on the World Heritage List"] (Anglice et Francice). [[UNESCO]]. Inspectum die 5 Iulii anni 2011.</ref> ===Architectura=== [[Fasciculus:Kinkaku3402CBcropped.jpg|thumb|left|240px|Templum [[Kinkaku-ji]], [[Kyotum|Kyoti]], initio anno 1397 per [[Muromachi]]cam periodum (Iaponice 室町時代) aedificatum.]] [[Architectura]] Iaponica inter locales aliosque influxūs compositio est. Specificata est traditionaliter ligneis a structuris, exigue elevatis e solo, cum [[tegula]]tis et [[stramen|stramineais]] tectis. [[Ise Magnum Templum|Templa Isensia]] architecturae Iaponicae archetypum habita est.<ref> Tange, Kenzo; Kawazoe, Noboru (1965). ''Ise: Prototype of Japanese Architecture'' (Anglice). Massachusetts Institute of Technology Press.</ref> Pleraque lignea, [[minka|traditionales domūs]] et multa [[templum|fanatica]] [[aedificium|aedificia]] [[tatami]]carum [[teges|tegetum]] et [[Shōji|convolutabilium ianuarum]] usum vident quae inter conclavia et inter umbratile exterioreque spatium discrimen rescindunt.<ref>Kazuo, Nishi; Kazuo, Hozumi (1995). ''[https://books.google.es/books?id=oZl_yEJGtUYC&redir_esc=y What is Japanese Architecture?: A Survey of Traditional Japanese Architecture with a List of Sites and a Map]'' (Anglice). Kodansha. ISBN 978-4-7700-1992-9.</ref> E [[saeculum 19|saeculo XIX]], nihilominus, Iaponia [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalis]], [[Architectura moderna|modernae]], [[architectura postmoderna|postmodernae]] architecturae plurima in constructionem designationemque incorporavit. Architecti post studium Occidetalibus cum architectis redientes modernismi [[Genus Internationale]] in Iaponiam introduxerunt. Attamen, non fuit usque ad compositum [[Secundum bellum mundanum]] cum Iaponienses architecti fecerunt maxime internationalem scaenam commoverunt, praecipue cum operibus architectorum sicuti [[Kenzō Tange]] et cum eius motibus velut [[metabolismus (architectura)|Metabolismo]]. ===Artes subtiles=== {{imago multiplex | total_width = 320 | caption1 = Xylographica [[saeculum 19|Saeculi XIX]] impressio [[ukiyo-e]] ''[[Magna unda Kanagawaënsis]]'' (Iaponice 神奈川沖浪裏) | caption2 = [[Hortus Ritsurin]] (Iaponice 栗林公園), unus apud clarissimos ambulationis hortos in Iaponiā | direction = horizontal | image1 = The Great Wave off Kanagawa.jpg | image2 = 150504_Ritsurin_Park_Takamatsu_Kagawa_pref_Japan01s3.jpg }} [[Sculptura]] Iaponica, praesertim lignea, et [[pictura]] Iaponica antiquissimas apud Iaponicas artes sunt, cum primae figurativae picturae saltem a 300 a.C.n. incepissent. Picturae Iaponicae historia synthesin et aemulationem inter indigenas Iaponicas [[aesthetica]]s et importatarum idearum adaptationem ostendit.<ref name="Arrowsmith">Arrowsmith, Rupertus Ricardus (Rupert Richard) (2010).''[https://books.google.es/books?id=MIBNXScRj3QC&redir_esc=y Modernism and the Museum: Asian, African, and Pacific Art and the London Avant-Garde]''. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-959369-9.</ref> Interactio inter Iaponicam et [[Europa]]eam artem significativa fuit: exempli gratiā, [[impressio|imagines]] [[ukiyo-e]], quae in [[saeculum 19|saeculo XIX]] in motū [[Iaponismus|Iaponismo]] nuncupato exportari coeperunt, significativam vim habuerent ad evolvendam [[modernismus|modernisticam]] artem in [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidente]], praesertim in [[Postimpressionismus|postimpressionismo]].<ref name="Arrowsmith"/> Iaponicus [[manga]] in [[saeculum 20|saeculo XX]] evolvit et popularis in toto orbe terrarum factus est. ===Cinematographia=== [[Fasciculus:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|thumb|100px|left|[[Akira Kurosawa]].]] [[Cinematographia]] Iaponica (Iaponice 日本映画) historiam multis sensibus analogam habet ad eam aliarum mundanarum cinematographiarum, aliquā cum propriā peculiaritate. Industria cinematographica Iaponica, valde conformata casū productionum maiorum, sicuti in [[Ruscisilva|Ruscisilvā]], primam auream aetatem in [[anni 1920|annis 20]] et [[anni 1930|30]] habuit, cum extraordinariarum divitiarum productione quae vero nationales limites non excessit<ref>Breve storia del cinema giapponese (Italice), p. 14-15.</ref> et suum proprium fastigium in [[anni 1950|annis 50]] attigit, cum productio maximam magnitudinem attigit, cum [[pellicula|pelliculis]] quingentis amplius<ref>Breve storia del cinema giapponese (Italice), p. 64.</ref> et extraordinariae artificiosae qualitatis opera aliquibus a [[Dispositor cinematographicus|dispositoribus]], sicuti [[Akira Kurosawa]] et [[Kenji Mizoguchi]], Occidentem, ope [[Festum cinematographicum|festorum]], cinematographiae Iaponicae exsistentiam invenire fecit, e pelliculā ''[[Rashōmon]]'' (羅生門), anni [[1950]] et [[Leo aureus|leonem aureum]] in [[Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica|Exhibitione internationali artis cinematographicae]] et [[Praemia Academiae|praemium Academiae]] optimae peregrinae pelliculae vincente. Exeuntibus [[anni 1950|annis 50]] et ineuntibus [[anni 1960|annis 60]], adhuc cinematographia Iaponica internationale [[Nouvelle Vague|Novarum Undarum]] phaenomenon curavit et emerserunt novi internationalis excellentiae dispositores sicuti [[Nagisa Ōshima]] et [[Shōhei Imamura]]. Per [[anni 1960|annos 60]], cinematographicum productivum systema, attamen, repente passum est insuperabili [[televisio]]nis aemulatione et declinationis iter inivit, progressivā cum deminutione in productarum pellicularum, [[cinemateum|cinemateorum]] et spectatorum numero.<ref>Breve storia del cinema giapponese (Italice), p. 113-115.</ref> ===Litterae et philosophia=== {{Vide-etiam|Litterae Iaponiae}} [[Fasciculus:Genji emaki 01003 001.jpg|thumb|[[Saeculum 12|Saeculi XII]] figuris distinctus rotulus de ''[[Genji monogatari|Gestis Genji]]'', Thesaurus nationalis Iaponiae.]] Apud primaeva [[Litterae Iaponiae|Iaponicarum litterarum]] opera, Annales [[Kojiki]]cae (Iaponice 古事記) ac [[Nihon Shoki|Annales Iaponicae]] (Iaponice 日本書紀) et [[anthologia]] [[waka]]e [[Man'yōshū]] (Iaponice 万葉集) sunt, omnes e saeculo VIII et [[Character Sinicus|characteribus Sinicis]] scripti.<ref>Keene, donaldus (Donald) (2000). ''[https://books.google.es/books?id=_DEwTJq3TbcC&redir_esc=y Seeds in the Heart: Japanese Literature from Earliest Times to the Late Sixteenth Century]'' (Anglice). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11441-7.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130116015033/http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm "Asian Studies Conference, Japan (2000)"] (Anglice). Meiji Gakuin University. Inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> Ineunte [[Aevum Heian|periodo Heianensi]], [[phonogramma]]tum systema, [[kana]] ([[hiragana]] et [[katakana]]) nuncupatum, evolutum est. ''[[Taketori Monogatari|Fabula lignatoris bambusae]]'' (Iaponice 竹取物語) antiquissima Iaponica narratio putatur.<ref name="Windows">[https://web.archive.org/web/20051203034125/http://www.isp.msu.edu/asianstudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html "Windows on Asia – Literature : Antiquity to Middle Ages: Recent Past"] (Anglice). Universitas Civitatis Michiganiae. Archivatum ex originali die 3 Decembris anni 2005. Inspectum die 28 Decembris anni 2007.</ref> Relatio vitae intra regiam domum in opere ''[[Makura no soshi|Liber pulvinaris]]'' (Iaponice 枕草子) a [[Sei Shonagon|Sei Shōnagon]] datur; alterā ex parte, ''[[Genji monogatari|Gesta Genji]]'' (Iaponice 源氏物語) a [[Murasaki Shikibu]] saepe prima [[mythistoria]] in toto orbe terrarum depinguntur.<ref>Totman, Conradus (Conrad) (2005). ''[https://books.google.es/books?id=Z_a_QgAACAAJ&redir_esc=y A History of Japan]'' (II ed., Anglice). Blackwell. pp. 126–127. ISBN 978-1-4051-2359-4.</ref><ref>Royall, Tyler, ed. (2003). ''[https://books.google.es/books?id=AIUvc9FnZ5AC&redir_esc=y The Tale of Genji]'' (Anglice). Penguin Classics. pp. i–ii, xii. ISBN 978-0-14-243714-8.</ref> Per [[Periodus Edoensis|Periodum Edoënsem]], [[chōnin]] seu [[oppidum|oppidanus]] ordo socialis [[samuraeus|samuraeam]] aristocratiam excessit in creandis consumendisque litteris. Aura popularis operum [[Ihara Saikaku|Iharae Saikaku]], verbi gratiā, hanc mutationem lectorum et auctorum revelat; dum [[Basho|Bashō]] poëticam traditionem ''[[Kokin Wakashū]]'' (Iaponice 古今和歌集) cum suis [[haikai]]bus (Iaponice 俳諧) [[haicu|haicibus]] revixit et poëticum diurnum commentarium periegeticum ''[[Oku no Hosomichi]]'' (Iaponice 奥の細道) scripsit.<ref>Keene, Donaldus (Donald) (1999). ''[ https://books.google.es/books?id=gwQTF-9axqoC&redir_esc=yWorld Within Walls: Japanese Literature of the Pre-Modern Era, 1600–1867]'' (Anglice). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11467-7.</ref> [[Restauratio Meiji|Aera Meiji]] traditionalium litterariarum formarum declive vidit, quia Iaponicae litterae Occidentales influxūs integraverunt. [[Natsume Sōseki]] et [[Mori Ōgai]] primi "moderni" [[mythistoria|mythistoriographi]] fuerunt, quos secuti sunt [[Ryūnosuke Akutagawa]], [[Jun'ichirō Tanizaki]], [[Mishima Yukio]] et recentius [[Haruki Murakami]]. Iaponia duos [[Praemium Nobelianum litterarum|praemio Nobeliano laureatos]] auctores, [[Yasunari Kawabata]] anno 1968 et [[Kenzaburo Oe]] anno 1994, habet.<ref name="Windows"/> Iaponica [[philosophia]] historice commixtio non solum peregrinorum, praesertim [[Philosophia Sinica|Sinicorum]] ac [[Philosophia Occidentalis|Occidentalium]], sed etiam unicorum Iaponicorum elementorum fuit. In litterariā cuius formā, [[philosophia Iaponica]] circa saecula quattuordecim abhinc coepit. [[Confucianismus|Confucianistica]] desiderata adhuc perspicua sunt in Iaponico societatis ac [[seipse|suiipsius]] conceptū et in [[gubernatio|gubernii]] ordinatione et [[Societas humana|societatis]] structurā.<ref>[https://plato.stanford.edu/entries/japanese-confucian/ "Japanese Confucian Philosophy"] (Anglice). ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''. Die 20 Maii anni 2008.</ref> [[Buddhismus]] [[psychologia]]m, [[metaphysica]]m et [[aesthetica]]m penitus affecit.<ref>Parkes, Graham (January 1, 2011). Zalta, Eduardus (Edward) N. (ed.). ''[https://plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/japanese-aesthetics/ The Stanford Encyclopedia of Philosophy]'' – viā Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref> ===Musica et artes scaenicae=== [[Fasciculus:春日神社ー篠山ー翁奉納P1011774.jpg|thumb|right|[[Noh]]alis actio in [[Sintoismus|Sintoistico]] sanctuario.]] Musica Iaponica eclectica variaque est. Multa [[Instrumentum musicum|instrumenta]], prout [[koto (instrumentum)|koto]] (Iaponice 箏), in Iaponiam saeculis IX et X introducta sunt. Popularis [[carmen vulgare|musica vulgaris]], cum [[shamisen]]e (Iaponice 三味線) simili citharae Hispanicae, originem trahit a saeculo XVI.<ref>Malm, Gulielmus (William) P. (2000). ''[[iarchive:traditionaljapan0000malm/page/35|Traditional Japanese music and musical instruments]]'' (Nova ed.). Kodansha International. pp. 31–45. ISBN 978-4-7700-2395-7.</ref> Occidentalis [[musica classica]], exeunte saeculo XIX introducta, integralem culturae Iaponicae partem nunc format. Imperialis aulae symphoniae [[Gagaku]] (Iaponice 雅楽) opera aliquibus ex Occidentalibus compositoribus affecit.<ref>SVide verbi gratiā, [[Olivarius Messiaen|Olivarii(Olivier) Messiaen]], ''Sept haïkaï'' (1962), (''Olivier Messiaen: a research and information guide'' (Anglice), Routledge, 2008, ab Vincentio (Vincent) Pérez Benítez, p. 67) et (''Messiaen the Theologian'' (Anglice), Ashgate Publishing, Ltd., 2010, pp. 243–265, ab Andreā (Andrew) Shenton)</ref> Praeclaros apud classicos compositores ex Iaponiā, sunt [[Toru Takemitsu]] et [[Rentarō Taki]]. [[Musica popularis]] in Iaponiā post [[Secundum bellum mundanum|bellum]] exstante [[Statunitensis|Statunitensibus]] et [[Europa]]eis motibus magnopere affecta est, quod in [[J-pop]] seu musicae popularis Iaponicae evolutionem induxit.<ref>Campion, Christianus (Chris) (die 22 Augusti anni 2005). "[https://www.theguardian.com/music/2005/aug/21/popandrock3 J-Pop History]" (Anglice). ''The Observer''. Londinii. Consultum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> [[Karaoke|Karaōke]] (Iaponice カラオケ) latissime culturalis activitas in usū est in Iaponiā.<ref>Martínez, D.P., ed. (1998). ''[https://books.google.es/books?id=6mqM8m-sJY4C&redir_esc=y The worlds of Japanese popular culture: gender, shifting boundaries and global cultures]'' (Anglice). Cambridge University Press. p. 76. ISBN 978-0-521-63729-9.</ref> Iaponicae traditionales theatrales artes quattuor [[noh]] (Iaponice 能), [[kyōgen]] (Iaponice 狂言), [[kabuki]] (Iaponice 歌舞伎) et [[bunraku]] (Iaponice 文楽) sunt. Noh et kyōgen theatrales traditiones apud antiquissimas perpetuas theatrales traditiones in toto orbe terrarum sunt. ===Officiositas=== [[Fasciculus:Geiko 2018 (29966920117).jpg|thumb|In Japoniā, irreverens putatur ut quivis calceos detrahere omittat antequam domum intret.]] Iaponicae [[Officiositas|officiositatis]] codex socialium morum exspectationes regit. [[Honne et tatemae|Honne]] (Iaponice 本音) et [[Honne et tatemae|tatemae]] (Iaponice 建前) veras cuiusquam hominis affectiones libidinesque moribus opinionibusque palam ostensibus opponunt.<ref>Takeo Doi, ''The anatomy of self'' (1985) (Anglice), p. 35.</ref> [[Yamato-damashii]] seu [[Yamato-damashii|spiritus Iaponicus]] (Iaponice 大和魂) indigenus Iaponicus spiritus seu culturales valores adversus peregrinarum nationum valores describit. [[Wa]] (Iaponice 和) Iaponicus culturalis conceptus est qui pacificam unitatem et conformitatem intra gregem socialem denotat, ubi quivis socius constantem concordem communitatem potius quam sua propria commoda malit.<ref>Christina (Christine) Genzberger (1994). [https://books.google.es/books?id=Ofvka_i08CAC&pg=PAPA155&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Japan Business: The Portable Encyclopedia for Doing Business With Japan''] (Anglice). World Trade Press. p. 155. ISBN 978-0-9631864-2-3. Inspectum die 22 Octobris anni 2012.</ref><ref>Susanna (Susan) C. Bauman (994). [https://books.google.es/books?id=j6epMhUlJQcC&pg=PAPA12&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''In Search of the Japanese Spirit in Talent Education''] (Anglice). Alfred Music Publishing. p. 12. ISBN 978-0-87487-767-0. Inspectum die 22 Octobris anni 2012.</ref> [[Ishin-denshin]] (Iaponice 以心伝心) [[idioma]] interpersonalis communicationis modum per tacitam mutuam comprehensionem denotans est.<ref>Maynard, Michael L; Maynard, Senko K; Taki (1993). ''101 Japanese Idioms: Understanding Japanese Language and Culture Through Popular Phrases. McGraw Hill Professional'' (Anglice). p. 113. ISBN 978-0-8442-8496-5.</ref> [[Isagiyosa]] (Iaponice 潔さ) est virtus ut mors accipi possit cum animaequitate et aequanimitate. [[Cerasus (pomum)|Cerasorum]] flores (Iaponice 桜 sive 櫻; さくら) [[isagiyosa]]num symbolum est sensū complectendi transitorii mundi.<ref>Ricardus (Richard) J. Berenson, Nialus (Neil) deMause, ''The complete illustrated guidebook to Prospect Park and the Brooklyn Botanic Garden'' (2001) (Anglice), p. 121.</ref> [[Hansei]] sive meditatio sui ipsius (Iaponice 反省) centralis idea Iaponicā in culturā est, ut quivis proprium errorem agnoscat et melior facturus esse polliceatur significans. [[Kotodama]] sive verbi spiritus (Iaponice 言霊) remittit ad credibile ut mysticae vires verba nominaque incolant. Iaponia a sociologis sublimis contextūs cultura putatur. Homines hierarchicas dissimilitudines reverentur et minus explicite verboseque communicant.<ref>Nishimura, Shoji; Nevgi, Anne; Tella, Seppo. [https://web.archive.org/web/20150319030459/http://www.helsinki.fi/~tella/nishimuranevgitella299.pdf "Communication Style and Cultural Features in High/Low Context Communication Cultures: A Case Study of Finland, Japan and India"] (PDF) (Anglice). Helsinki.fi. Archivatum ex originali PDF die 19 Martii anni 2015. Inspectum die 23 Decembris anni 2014.</ref> Sublimis contextūs culturae sicuti Iaponica animum magis in gregis intestina attendunt; demissi autem contextūs culturae in individua animum attendunt. Decorum servare (ut quivis dedecus pati aut suggillari evitet) plerumque habetur potius Iaponicā in sublimis contextūs culturā quam in demissi contextūs eis sicuti in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] aut in [[Germania|Germaniā]].<ref>Cohen, Raimundus (Raymond) (1977). ''[[iarchive:negotiatingacros00cohe|Negotiating Across Cultures: Communication Obstacles in International Diplomacy]]'' (Anglice). United States Institute of Peace Press (Kalendis Septembribus anni 1991). ISBN 978-1-878379-08-5.</ref> ===Coquina=== [[Fasciculus:4 kind of makizushi.jpg|thumb|left|Quattuor genera [[makizushi|makizushorum]] (Iaponice 巻き寿司) seu [[sushi|sushorum]] volutorum.]] Iaponica coquina propter emphasin in temporis cibo,<ref>[https://web.archive.org/web/20090929004317/http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf "A Day in the Life: Seasonal Foods"] (Anglice) Archivatum die 16 Ianuarii anni 2013 in [[Wayback Machine]], ''The Japan Forum Newsletter'', die 14 Septembris anni 1999.</ref> elementorum qualitate et aspectū cognoscitur. Iaponica coquina vastam regionalium ciborum peculiarium varietatem quae traditionalibus praescriptis localibusque ekementis utuntur offert. [[Conchylium]], [[oryza (victus)|oryza]] Iaponica et [[collyra]] Iaponica victūs Iaponicā in coquinā sunt, typice colligatis [[dashi]]s (Iaponice 出汁), [[ius soiae|iure soiae]] (Iaponice 醤油), [[mirin]]e (Iaponice 味醂 sive みりん), [[acetum|aceto]], [[Saccharum (alimentum)|saccharo]] et [[sal]]i conditi. Fercula peregrino cibo —praesertim [[Sinae|Sinico]]— inspirata, sicuti [[ramen]] (Iaponica 拉麺 sive ラーメン) et [[gyoza|gyōza]] (Iaponice 餃子 seu ギョウザ seu ギョーザ), non minus quam, fercula sicuti [[Pasta vermiculata|vermiculi]], [[curry]]<ref>Vide "curry" apud Hodiernum vel Vocabularium Latinitatis huius aetatis, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo.</ref> et [[isicium Hamburgense]] cum Iaponicorum gustatūs elementorumque variationibus adoptata sunt. [[Curry Iaponicum]] (Iaponice カレー), usque a suā instroductione in Iaponiam ex [[India Britannica|Indiā Britannicā]], tam diffusissime devoratur ut [[ferculum nationale]] appellari possit.<ref>Lucia (Lucy) M. Long (die 17 Iulii anni 2015). ''[https://books.google.es/books?id=DBzYCQAAQBAJ&pg=PAPA329&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ethnic Food Today: A Cultural Encyclopedia]'' (Anglice). Rowman & Littlefield Publishers. pp. 329–. ISBN 978-1-4422-2731-6.</ref> Traditionalia Iaponica [[bellaria]] [[wagashi]] (Iaponice 和菓子) nuncupantur. Elementa sicuti [[anko]] (Iaponice 餡こ seu 小豆餡) et [[mochi]] (Iaponice 餅 seu もち) in usū sunt. Apud modernissimos hodiernos gustatūs est [[glacies edibilis|glacies]] e [[Thea viridis|theā viridi]] (Iaponice 抹茶アイスクリ).<ref>Hiroko Fujita; Fran Stallings (2008). ''[https://books.google.es/books?id=p7nNJAt75XQC&pg=PAPA148&redir_esc=y Folktales from the Japanese Countryside]'' (Anglice). Libraries Unlimited. pp. 148–. ISBN 978-1-59158-488-9.</ref> Apud populares Iaponicas potiones est [[sake]], quod ex [[oryza (victus)|oryzā]] cocta potio est et quod typice inter 14 et 17% [[alcohol]]is continet et quod confectum est multiplice e oryzae [[fermentatio]]ne.<ref>Carolus (Carl) A. Batt (2014). ''[https://books.google.es/books?id=1b1CAgAAQBAJ&pg=PAPA846&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of Food Microbiology]'' (Anglice). Academic Press. pp. 846–. ISBN 978-0-12-384733-1.</ref> [[Cervesia]] in Iaponiā coquitur exeuntibus [[anni 1880|annis 1880]].<ref>Christophorus (Christopher) Boulton; David Quain (2013). ''[https://books.google.es/books?id=QpDVsu-vaBcC&pg=PAPT20&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Brewing Yeast and Fermentation]'' (Anglice). John Wiley & Sons. pp. 20–. ISBN 978-1-118-68534-1.</ref> [[Thea viridis]] in Iaponiā producitur et diversis modis paratur, sicuti [[matcha]] (Iaponice 抹茶), thea in usū in [[Caerimonia theae Iaponica|caerimoniā theae Iaponicā]] (Iaponice 茶道). ===Narrationes pictae et ars animandi=== {{Vide-etiam|Manga}} {{Vide-etiam|Anime}} [[Fasciculus:Hokusai-MangaBathingPeople.jpg|thumb|Imagines in mangā depictae.]] [[Fasciculus:MangaStoreJapan.jpg|thumb|left|Taberna mangarum in Iaponiā.]] [[Manga]] ([[Iaponice]] 漫画) est [[narratio picta|libellus pictus]]<ref>Etiam ''[[liber]] pictus,'' ''historiola picta,'' et ''nubeculatus libellus.''</ref> Iaponicus. Homines qui mangas adumbrent [[mangaka|mangakae]] appellantur. [[Manga]]e res magni momenti in [[cultura|culturā]] Iaponicā sunt, cum antiquitus colantur. In regionibus occidentalibus, mangae a sinistra dextrorsum imprimebatur, sed in Iaponiā a dextera sinistrorsum. Nunc a [[Kappa Boys]] (scilicet Anglice "Pueri Kappa"), sua pristina dispositio restituitur (id est a dextera sinistrorsum) in Italiā. Verba super imaginibus intra nubiculas scribuntur. Quarum magnitudo longitudine gravitateque sermone definitur. Sunt in Iaponiā multi mangakae; pauci autem in Americā et Europā. Imagines mangarum pulcherrimae a nonnullis habentur; non solum personarum, sed etiam [[animal]]ium [[oculus magnus|oculi magni]] et significantes describuntur. Mangae [[color]]e [[niger|nigro]] et [[albus|albo]] pinguntur. Sunt multa genera mangarum: infantibus, puellis, pueris, hominibus. In primis mangae in magnis [[liber|libris]] cum aliis mangis imprimuntur; sed, si clarescunt, soli eduntur. Mangae et versiones pelliculares suae, quae nominantur [[anime]], ex Iaponia in [[Europa]]m, [[America]]m, et in multas alias regiones orbis pervenerunt ita ut hodie pars universae [[cultura]]e iuvenilis et popularis sint. [[Fasciculus:Momotaro's Divine Sea Warriors-screeny.JPG|thumb|[[Othonographia]]<ref>Confer [[Lingua neograeca|Neograecum]] vocabulum οθονογραφία</ref> ex [[Momotaro's Divine Sea Warriors]] (1944), prima longioris taeniae pellicula animis.]] [[Anime]] ([[Iaponice]] [[:ja:アニメ|アニメ]], quod est [[apocope|apocopatus]] [[Vocabulum|vocabuli]] [[Lingua Anglica|Anglici]] ''animation'' [[pronuntiatus]] [[Lingua Iaponica|Iaponicus]]) [[ars animandi|animationem]] significat. Extra Iaponiam, hoc vocabulum vulgo animationem Iaponicam demonstrat. Quamquam primum anime Iaponicum notum anno [[1917]] factum est, multaeque animationes Iaponicae decenniis sequentibus divulgatae sunt, proprius animis modus [[decennium 197|decennio 197]] evolutus est —insigniter in operibus [[Osamu Tezuka]]— et extra Iaponiam [[decennium 199|decennio 199]] latissime notus est. Anime, sicut [[manga]], magnam audientium frequentiam in Iaponiā et certam approbationem per orbem terrarum habet. Distributores anime per emissiones [[televisio|televisificas]], recte per taenias visificas vel per [[interrete]] et per [[theatrum]] divulgare possunt. Exempla animis manu aut [[computatrum|computatro]] effecta fiunt. Anime in [[series televisifica|seriebus televisificis]], [[pellicula|pelliculis]], taeniis visificis, ludis computatralibus televisicisque, praeconiis mercatoriis, et divulgationibus [[interrete|interretialibus]] adhibetur atque plurima [[fictio]]nis [[genus (ars)|genera]] attingit. Cum commercium animis in Iaponiā cresceret, populi favorem in [[Asia Orientalis|Asiā Orientali]] et [[Asia Meridio-Orientalis|Asiā Meridio-Orientali]] consecutum est. ===Ludi televisici, computatrales et porticuum=== [[Fasciculus:Daiichhisega.jpg|thumb|left|Secundum aedificium Sega, quondam ''GiGO'' appellatum, magnum tabulatorum sex ludorum centrum societatis [[Sega]] in viā Chūō-dōri, ante LAOX Aso-Bit-City [[Akihabara]]e, [[Tokium|Tokii]], in Iaponiā.]] [[Ludus televisificus|Ludi televisifici]] in Iaponiā praecipua industria est. Iaponica ludorum evolutio crebro identificatur cum Aureā aetate ludorum televisificorum, cum excellebant corporationes [[Nintendo]], praesidibus [[Shigeru Miyamoto]] et [[Hiroshi Yamauchi]]; [[Sega]] eandem per periodum; [[Sony|Sony Interactive Entertainment]] cum habebat suam primariam sedem [[Tokium|Tokii]]; et aliae societates mercatoriae sicuti [[Taito]], [[Namco]], [[Capcom]], [[Square Enix]], [[Konami]], [[NEC]], [[SNK]] et caetera. Hic campus negotii cognoscitur catalogis aliquot praecipuarum societatum editoriarum, omnes quae de [[Cartibulum visificum lusorium|cartibulorum visificorum lusoriorum]] ac [[Ludus porticuum|ludorum porticuum]] commercio variis momentis temporis contendere. Societas [[Sega|Sega-Service Games]], a [[Statunitensis|Statunitensibus]] veteranis in Iaponiā post [[Secundum bellum mundanum]] condita, in vulgus ludum porticuum ''[[Periscope]]'' (Iaponice ペリスコープ) anno 1966 emisit, praecipuum successum apud ludos porticuum in Iaponiā qui aliquot successūs decenniis in ludorum porticorum industriā ibi antecessit. Nintendo, antiqua chartarum lusoriarum [[hanafuda]]e societas mercatoria, claruit in [[anni 1980|annis 1980]] cum emisisset domesticum [[cartibulum visificum lusorium]] [[Famicom]] (seu ''Family Computer'' Anglice, scilicet "familiae computatrum") nuncupatum, quod magnificens successus velut [[Nintendo Entertainment System]] seu NES in Civitatibus Foederatis Americae factum est. Sony, iam una maximarum societatum [[electronica]]e fabricatoriarum, hunc mercatum anno 1994 intravit propter [[PlayStation|Sony PlayStation]], unum primorum domesticorum [[cartibulum visificum lusorium|cartibulorum]] quod graphicas tridimensionales computatrales ostendit et statim facta est maxima societas editoria in hoc negotii campo. [[Shigeru Miyamoto]] internationaliter egregius sicuti "pater ludorum televisificorum" manet et unicus ludorum programmator longe qui Iaponicum maximum honorem civilem, [[Homo Meriti Culturalis|Hominem Meriti Culturalis]] (Iaponice 文化功労者), recepit. Ludorum porticuum cultura praecipuum pondus apud Iaponienses iuvenes est, dum Urbs Electrica [[Akihabara]] (Iaponice 秋葉原電気街) maximus nexus est appellatae culturae [[otaku]]ensis (Iaponice おたく seu オタク) in Iaponiā, quae se valde superponit cum ludis televisificis. Iaponicus ludus personarum televisificus praecipuum genus non solum nationaliter sed etiam internationaliter est, cum titulis sicuti ''[[Final Fantasy]]'' (Iaponice ファイナルファンタジ) et ''[[Dragon Quest]]'' (Iaponice ドラゴンクエストシリーズ), quorum milliones venditi sunt. Iaponia propemodum 67,6 milliones lusorum anno 2018 habebat.<ref>[https://web.archive.org/web/20200924052902/https://newzoo.com/insights/infographics/japan-games-market-2018/ Japan Games Market 2018] (Anglice).</ref> ===Instrumenta divulgationis=== [[Fasciculus:Fuji TV headquarters and Aqua City Odaiba - 2006-05-03 edit.jpg|thumb|Corporationis [[Fuji TV]] primaria sedes [[Tokium|Tokii]].]] Televisio et diaria praecipuo munere Iaponicis in instrumentis divulgationis funguntur, quamquam etiam [[radiophonia]] et ephemerides quodam munere funguntur.<ref>[https://web.archive.org/web/20041205020625/http://www.nhk.or.jp/bunken/bcri-fr/h13-f1.html "The Japanese and Television, 2000"] (Anglice). Archivatum ex originali Nonis Decembribus anni 2004. Inspectum die 3 Novembris anni 2016.</ref><ref name="Gatzen">Australia, Barbara Gatzen, Universitas Nationalis Australiana (die 17 Aprilis anni 2001). [http://www.japanesestudies.org.uk/discussionpapers/Gatzen.html "Media and Communication in Japan: Current Issues and Future Research"] (Anglice).</ref> Per [[anni 1990|annos 1990]], televisio diariis praestitit sicut Iaponicum praecipuum informationis oblectamentique instrumentum.<ref name="新聞と読者">[https://web.archive.org/web/20020418125404/http://www.pressnet.or.jp/data/0202.htm 2.新聞と読者 Newspapers and Readers] (Iaponice et Anglice). Archivatum ex originali die 18 April anni 2002. Inspectum die 3 Novembris anni 2016.</ref> Sunt nationales intextūs televisifici sex: [[NHK]] ([[divulgatio publica]]), [[Nippon Television]] (NTV), [[Tokyo Broadcasting System]] (TBS), [[Fuji Network System]] (FNS), [[TV Asahi]] (EX) et [[TV Tokyo Network]] (TXN).<ref name="Gatzen"/> Intextūs televisifici plerumque statuti sunt, fundati in pecuniā quam exsistentes intextūs radiophonici collocaverant. Spectacula varietatum, commenticiae fabulae et nuntii magnam centesimam rationem apud Iaponica spectacula televisifica constituunt. Secundum anni 2015 percontationem a NHK de telespectandum in Iaponiā, 79 centesimae partes Iaponensium quotidie telespectant.<ref>[https://www.nhk.or.jp/bunken/english/reports/pdf/report_16042101.pdf Television Viewing and Media Use Today: From "The Japanese and Television 2015"] (Percontatio Anglice), Institutum investigationis culturae divulgationis a NHK, Provincia investigationis opinionis publicae. Aprili anni 2016.</ref> Iaponienses lectores circiter apud quotidiana diaria 120 eligere possunt, cum medio subnotationis indice 1,13 diariorum per domum.<ref>[https://web.archive.org/web/20020418105725/http://www.pressnet.or.jp/data/0101.htm 1.発行部数 Circulation] (Iaponice et Anglice). Inspectum die 3 Novembris anni 2016.</ref> Praecipua diaria ''[[Yomiuri Shimbun]]'', ''[[Asahi Shimbun]]'', ''[[Mainichi Shimbun]]'', ''[[The Nikkei|Nikkei Shimbun]]'' et ''[[Sankei Shimbun]]'' sunt. Secundum percontationem a societate Nihon Shinbun Kyōkai (Iaponice 日本新聞協会) anno [[1999]] gestam, 85,4 centesimae partes virorum et 75 centesimae partes feminarum diarium quotidie legunt.<ref name="新聞と読者"/> Iaponia unam apud antiquissimas maximasque pellicularum industrias in toto orbe terrarum habet; pelliculae fiunt in Iaponiā ex anno [[1897]].<ref>[https://web.archive.org/web/20121027152501/http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp "Top 50 countries ranked by number of feature films produced, 2005–2010"] (Anglice). ''Screen Australia''. Inspectum pridie Idus Iulii anni 2012.</ref> Pellicula ''[[Godzilla (pellicula anni 1954)|Godzilla]]'', a [[Ishirō Honda]] cinematographata, internationalis Iaponiae icon reddita est et non solum totum [[kaiju|kaiiuvicarum]] (Iaponice 怪獣) pellicularum subgenerum sed etiam diuturnissimam pellicularum venditionem concessivam in historiā genuit. Iaponia [[Praemia Academiae]] quattuor ob Optimam Pelliculam Linguā Peregrinā vicit, magis quam alia Asiatica natio. Iaponicae pelliculae animatae et series televisificae, [[anime]] nuncupatae, Iaponiensi [[manga|mangā]] maxime afficiuntur et valde populares in [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentem]] fiunt. Iaponia nota est in toto orbe terrarum sicuti medulla [[ars animandi|artis animandi]].<ref>[[인문사회]일본을 알려면 ‘아니메’를 보라] ([[Coreane]]), Nonis Novembribus anni 2005.</ref> ===Indumenta=== [[Fasciculus:Japanese traditional dancer.jpg|thumb|left|[[Kimonum|Kimoni]] exemplum.]] [[Kimonum]]<ref name="Kimonum">Vide [https://la.wiktionary.org/wiki/kimonum#Formae_aliae victionarium latinum].</ref> seu [[quimo]]<ref name="Kimonum"/>, (Iaponice 着物) verbatim Iaponice "rem induendi" significans, notum Iaponicum traditionale indumentum indicat. Ab origine, hoc vocabulum ad omne vestimenti genere referebat, donec paulatim finivit referens solum ad typicum indumentum, nuncupatum Iaponice etiam ナガー着 (pronuntiatum ''naga-gi'' et verbatim "longum indumentum" significans), quo adhuc hodie se induunt peculiaribus occasionibus feminae, viri puerique. Etiam nuncupatur sicuti [[wafuku]] (Iaponice 和服, verbatim "Iaponicum indumentum"). Kimona seu quimones prompta sunt variis coloribus, formis magnitudinibusque. Viri generatim obscurioribus coloribus se induunt, feminae autem alacrioribus coloribus aut levibus se induere solent, crebro complicatis abstractis florealibusque adumbrationibus. Aestiva kimona, [[yukata]] (Iaponice 浴衣) nuncupata, leviora sunt, quae crebro solum genua attingunt. Seriora kimona in usū numerosis stratis; quorum numerus, forma, manicarum longitudo et speciminis electio definiuntur secundum statum socialem et occasionem cum homines ipso kimono se induunt. ===Feriae et dies festi=== [[Fasciculus:Young ladies at Harajuku.jpg|thumb|Iuvenes feminae [[Dies Adulti|Diem Adulti]] (Iaponice 成人の日) [[Harajuku|Haraiukū]], [[Tokium|Tokii]] concelebrant.]] Publice, Iaponia nationales et a gubernio agnitos dies festos sedecim habet. Publici dies festi in Iaponiā Lege Publicorum Dierum Festorum (Iaponice 国民の祝日に関する法律) anni [[1348]] temperantur.<ref>Nakamura, Akemi (die 8 Aprilis anni 2008). [https://web.archive.org/web/20081114165513/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20080408i1.html "National holidays trace roots to China, ancients, harvests"] (Anglice). ''Japan Times''.</ref> Ineunte anno [[2000]], Iaponia [[Systema Felicis Diei Lunae]] (Iaponice ハッピーマンデー制度) implevit, quod nationalium dierum festorum numerum ad diem Lunae movet ut impetretur longus finis hebdomadis. Nationales dies festi in Iaponiā [[Annus Novus|Dies Anni Novi]] (Iaponice 正月) [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]], [[Dies Adulti]] (Iaponice 成人の日) secundo die Lunae Ianuarii, [[Dies Conditionis Nationalis]] (Iaponice 建国記念の日) die [[11 Februarii]], [[Natalis Imperatoris]] (Iaponice 天皇誕生日) die [[23 Februarii]], [[Dies Aequinoctii Verni]] (Iaponice 春分の日) die [[20 Martii|20]] aut [[21 Martii]], [[Dies Shōwae]] (Iaponice 昭和の日) die [[19 Aprilis]], [[Dies Memorialis Constitutionis]] (Iaponice 憲法記念日) die [[3 Maii]], [[Dies Viriditatis]] (Iaponice みどりの日) die [[4 Maii]], [[Dies Puerorum]] (Iaponice こどもの日) die [[5 Maii]], [[Dies Maris]] (Iaponice 海の日) tertio die Lunae Iulii, [[Dies Montis]] (Iaponice 山の日) die [[11 Augusti]], [[Dies Reverentiae Seniorum]] (Iaponice 敬老の日) tertio die Lunae Septembris, [[Dies Aequinoctii Autumnalis]] (Iaponice 秋分の日) die [[23 Septembris|23]] aut [[24 Septembris]], [[Dies Ludorum Athleticorum]] (Iaponice スポーツの日) secundo die Lunae Octobris, [[Dies Culturae]] (Iaponice 文化の日) die [[3 Novembris]] et [[Dies Gratulationis Laboris]] (Iaponice 勤労感謝の日) die [[23 Septembris]] sunt.<ref>[https://www.officeholidays.com/countries/japan/"Public Holidays in Japan in 2016"] (Anglice).</ref> ===Artes athleticae=== [[Fasciculus:Aki basho dohyō-iri on Sept. 28 2014.jpg|thumb|left|[[Sumo (colluctatio)|Sumotori]] luctatores circa arbitrum per caerimoniam intrandi in circulum se conficiunt.]] Traditionaliter, [[Sumo (colluctatio)|sumo]] Iaponica nationalis ars athletica putatur.<ref>[https://web.archive.org/web/20070307073410/http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html "Sumo: East and West"] (Anglice). PBS. Inspectum die 10 Martii 2007.</ref> Iaponicae [[artes martiales]], utputa [[iudo]], [[luctatio caratica|caratica]] et [[kendo]], etiam longe lateque coluntur et spectantur ab Iaponicis spectatoribus. Post [[Restauratio Meiji|Restaurationem Meiji]], multae artes athleticae Occidentales introductae sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20070317192109/http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html "Culture and Daily Life"] (Anglice). Iaponiae ambasciata in Britanniarum Regno. Inspectum die 27 Martii anni 2007.</ref> [[Basipila]] in praesenti ars athletica popularissima secundum numerum spectatorum hac in natione est. Summum Iaponia professionale certamen, nunc nuncupatum [[Basipila Professionalis Iaponica]] (Iaponice 日本野球機構), conditum est anno [[1936]]<ref>Nagata, Yoichi; Holway, John B. (1995). "Japanese Baseball" (Anglice). In Palmer, Pete (ed.). ''Total Baseball'' (IV ed.). Viking Press. p. 547.</ref> et late longeque putatur maximus professionalis basipilae gradus esse in toto orbe terrarum, extra [[Maioris Ligae Basipila|Maioris Ligas]] (Anglice ''Major Leagues''). Cum [[Certamen Pediludii Professionalis Iaponicum]] (Iaponice 日本プロサッカーリーグ) anno [[1992]] conditum esset, [[pediludium]] multos fautores adipiscitur.<ref>[https://www.tjf.or.jp/takarabako/PDF/TB09_JCN.pdf "Soccer as a Popular Sport: Putting Down Roots in Japan"] (PDF) (Anglice). The Japan Forum. Inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> Iaponia [[Certamen Intercontinentale (Pediludium)|Certamen Intercontinentale]] ex anno [[1981]] ad [[2004]] hospitavit et [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2002)|Certamen Mundanum Pedilusorium anni 2002]] cum [[Res publica Coreana|Coreā Meridianā]] cohospistavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20190222081910/https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html "Previous FIFA World Cups"] (Anglice). [[FIFA]]. Inspectum die 7 Ianuarii anni 2011.</ref> Iaponia unam prosperrimas apud turmas pedilusorias in Asiā, [[Certamen Asianum Pedilusorium]] quater vincentem, habet.<ref>[https://web.archive.org/web/20190331113222/https://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html "Japan edge USA for maiden title"] (Anglice). [[FIFA]]. Die 17 Iulii anni 2011.</ref> [[Pilamalleus]] etiam popularis in Iaponiā est.<ref>Varcoe, Fridericus (Fred). [https://web.archive.org/web/20070926215517/http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp "Japanese Golf Gets Friendly"] (Anglice). ''Metropolis''. Inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> Iaponiae est significativa participatio in [[ludus mechanicus|ludis mechanicis]]. Iaponici autocinetorum fabricatores successerunt dissimilibus categoriis, cum palmis et victoriis in seriebus sicuti [[Formula Una|Formulā Unā]], [[Certamen Mundanum Automobilium|Certamine Mundano Automobilium]], [[Indycar Series|Indycar Seriebus]], [[Certamen Mundanum Autocinetorum|Certamine Mundano Autocinetorum]], [[Certamen Mundanum Patientiae FIA|Certamine Mundano Patientiae FIA]], [[Certamen Mundanum Autoraedarum Privatarum|Certamine Mundano Autoraedarum Privatarum]], [[Certamen Britannicum Autoraedarum Privatarum|Certamine Britannico Autoraedarum Privatarum]] (Anglice ''British Touring Car Championship'') et [[WeatherTech SportsCar Championship]].<ref>"[Honda]" (Anglice, Francogallice, Hispanice, Theodisce, Italice et Iaponice). STATS F1. Inspectum die 21 Februarii anni 2020.</ref><ref>[https://www.wrc.com/es/mas/wrc-historia/groupo-a/ "WRC – World Rally Championship"]. Certamen Mundanum Autocinetorum. Inspectum die 21 Februarii anni 2020.</ref><ref> Sports, Dorna. [https://www.motogp.com/en/news/2017/10/11/japanese-industry-in-motogp/241690 "Japanese industry in MotoGP™"] (Anglice, Francogallice, Hispanice, Theodisce, Italice et Lusice). ''www.motogp.com''. Inspectum die 21 Februarii anni 2020.</ref> Tres Iaponienses ductores in podium ascendere in Formulā Unā consecuti sunt et Iponienses ductores in [[500 milia passuum Indianapolis|500 milibus passuum Indianapolis]] (Anglice ''Indianapolis 500'') et [[24 Horae Cenomani|24 Horis Cenomani]] (Francogallice ''24 Heures du Mans'') etiam vicerunt, praeter successum domesticis in certaminibus.<ref> Nagatsuka, Kaz (die 14 Iunii anni 2017). [https://www.japantimes.co.jp/sports/2017/06/14/more-sports/auto-racing/sato-revels-glow-historic-indy-500-triumph/ "Sato revels in glow of historic Indy 500 triumph"] (Anglice). ''The Japan Times Online''.</ref><ref>[https://www.24h-lemans.com/en/news/japan-at-the-24-hours-of-le-mans-infographic-50293 "Japan at the 24 Hours of Le Mans – Infographic"] (Anglice). ''lemans.org''. Inspectum die 21 Februarii anni 2020.</ref> [[Super GT]] (Iaponice スーパージーティー) est popularissima series in Iaponiā, [[Certamen Super Formula|Super Formula]] (Iaponice スーパーフォーミュラ) autem domestica maximi gradūs series est.<ref>Clarke, Len. [https://web.archive.org/web/20070926215524/http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp "Japanese Omnibus: Sports"]. ''Metropolis''. Inspectum Kalendis Aprilibus anni 2007.</ref> Natio praecipuos cursūs quoque hospitat, utputa [[Magnum Praemium Iaponiae]] (Iaponice 日本グランプリ), [[Magnum Praemium Autobirotarium Iaponiae]] (Iaponice 日本グランプリ), [[10 Horae Suzukae|10 Horas Suzukae]] (Iaponice 鈴鹿1000km), [[6 Horae Fujienses|6 Horas Fuiienses]] (Iaponice 富士1000km), [[Cursus Mundanus Autoraedarum Privatarum Iaponiae|Cursum Mundanum Autoraedarum Privatarum Iaponiae]] et [[Indy Japan 300]] (Iaponice インディジャパン300). Iaponia [[Olympia aestiva 1964]] [[Tokium|Tokii]] et [[Olympia hiemalia 1972]] [[Sapporum|Sappori]] et [[Olympia hiemalia 1998]] [[Naganoënsis|Nagani]] hospitavit.<ref>[https://www.joc.or.jp/english/historyjapan/history_japan_bid.html "Olympic History in Japan"] (Anglice et Iaponice). Consilium Olympicum Iaponicum. Inspectum die 7 Ianuarii anni 2011.</ref> Ultra, natio [[Certamen Mundanum Canistriludii]] anno [[2006]] hospitavit et cohospitabit anno [[2023]] denuo idem certamen.<ref>[http://www.fiba.basketball/es/basketballworldcup/2023 "FIBA Basketball World Cup 2023"] (Hispanice). Inspectum die 24 Septembris anni 2020.</ref> Tokium [[Olympia aestiva 2020]] hospitabit, quod Iaponiam primam [[Asia]]nam urbem [[Olympia (certamina)|Olympia]] bis hospitantem faciet.<ref>[https://www.olympic.org/news/ioc-selects-tokyo-as-host-of-2020-summer-olympic-games "IOC selects Tokyo as host of 2020 Summer Olympic Games"] (Anglice et Francogallice]]. Consilium Olympicum internationale. Die 21 Iulii anni 2016.</ref> Haec natio iura officialis [[Certamen Mundanum Femininum Follis Volatilis|Certaminis Mundani Feminini Follis Volatilis]] occasionibus sex adepta est, magis quam quaevis alia natio.<ref>[http://www.fivb.org/TheGame/TheGame_WorldChampionships.htm "The Game – World Championships – FIVB Women's World Championships Finals"] (Anglice). FIVB. Inspectum [[13 Iunii|Idibus Iuniis]] anni 2017.</ref> Iaponia prosperrima est Asianas apud nationes in [[Harpastum XV|harpasto XV]], vincens in [[Certamen Asianum harpasticum|Certamine Asiano Harpastico]] sexies et in nuper condito [[Certamen Nationum Pacifici|Certamine Nationum Pacifici]] anno 2011 vincens. Iaponia etiam [[Certamen mundanum harpasticum|Certamen Mundanum Harpasticum]] anno 2019 hospitavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20131217224929/http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid%3D2069327.html "rugbyworldcup.com"] (Anglice et Iaponice). Inspectum Kalendis Novembribus anni 2013.</ref> == Codices == Iaponiae hi codices sunt: * JPN, secundum normam [[ISO 3166-1]] alpha-3 (catalogi codicum nationum); * JPN, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]]; * J, secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]]; * JPN, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-3; * RJ, secundum [[Catalogus praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur]]; * JA, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]]; * JP, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum rerum publicarum), codicem alpha-2 (catalogi codicum civitatis); * [[.jp]], secundum [[Dominium summum|dominium interretiale]]; {{NexInt}} {{div col|4}} * [[Aeroplanum chartaceum]] * [[Bibliotheca Diaetae Nationalis]] * [[Anime]] * [[Camicaze]] * [[Candies]] * [[Fretum Tsugaruense]] * [[Gagaku]] * [[Ikebana]] * [[Imperatores Iaponiae]] *[[Index Fontium Latinorum de Iaponia]] * [[Kabuki]] * [[Kimonum]] * [[Magatama]] * [[Manga]] * [[Morning Musume]] * [[Nihonjinron]] * [[Origami]] * [[Perfume]]{{dubsig}} * [[Philatelia Asiana]] * [[Shinto]] * [[Suscis]] (pisces incoctos) * [[Ukiyo-e]] * [[727 Nipponia]] {{div col end}} ==Notae== <references /> == Bibliographia == {{Pars vicificanda}} * Berenguer-Futagami, Ferdinandus. 2023. ''Theseos expositio: de Martini Heidegger philosophia deque eius receptione Iaponica''. Academia Friburgiana - Publications * Christopher, Robert C. [[1983]]. ''The Japanese Mind: the Goliath Explained.'' Linden Press / Simon and Schuster. ISBN 0-330-28419-3. * De Mente. [[1997]]. ''The Japanese Have a Word For It.'' Novi Eboraci: McGraw-Hill. ISBN 0-8442-8316-9. * Flath. [[2000]]. ''The Japanese Economy.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-877503-2. * Free. [[2008]]. ''Early Japanese Railways 1853–1914: Engineering Triumphs That Transformed Meiji-era Japan.'' Tuttle Publishing. ISBN 4-8053-1006-5. * Henshall. [[2001]]. ''A History of Japan.'' Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-23370-1. * Hood. [[2006]]. ''Shinkansen: From Bullet Train to Symbol of Modern Japan.'' Routledge. ISBN 0-415-32052-6. * Ikegami. [[2005]]. ''Bonds Of Civility: Aesthetic Networks And The Political Origins Of Japanese Culture.'' Cambridge University Press. ISBN 0-521-60115-0. * Ito, et al. [[2005]]. ''Reviving Japan's Economy: Problems and Prescriptions.'' Cantabrigiae Massachusettae: MIT Press. ISBN 0-262-09040-6. * Iwabuchi. [[2002]]. ''Recentering Globalization: Popular Culture and Japanese Transnationalism.'' Duke University Press. ISBN 0-8223-2891-7. * Jansen. [[2000]]. ''The Making of Modern Japan.'' Belknap. ISBN 0-674-00334-9. * Johnson. [[1996]]. ''Japan: Who Governs?'' Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-31450-2. * Kato, et al. [[1997]]. ''A History of Japanese Literature: From the Man'Yoshu to Modern Times.'' Japan Library. ISBN 1-873410-48-4. * Macwilliams. [[2007]]. ''Japanese Visual Culture: Explorations in the World of Manga and Anime.'' M. E. Sharpe. ISBN 0-7656-1602-5. * McDonald. [[2005]]. ''Reading a Japanese Film: Cinema in Context.'' Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2993-X. * Ono, et al. [[2004]]. ''Shinto: The Kami Way.'' Tuttle Publishing. ISBN 0-8048-3557-8. * Pyle. [[2007]]. ''Japan Rising: The Resurgence of Japanese Power and Purpose.'' Public Affairs. ISBN 1-58648-567-9. * Reischauer. [[1989]]. ''Japan: The Story of a Nation.'' Novi Eboraci: McGraw-Hill. ISBN 0-07-557074-2. * Samuels. [[2008]]. ''Securing Japan: Tokyo's Grand Strategy and the Future of East Asia.'' Ithacae Novi Eboraci: Cornell University Press. ISBN 0-8014-7490-6. * Silverberg. [[2007]]. ''Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-22273-3. * Shinoda.[[2007]]. ''Koizumi Diplomacy: Japan’s Kantei Approach to Foreign and Defense Affairs.'' University of Washington Press. ISBN 0-295-98699-9. * Stevens. [[2007]]. ''Japanese Popular Music: Culture, Authenticity and Power.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 0-415-38057-X. * Sugimoto, et al. [[2003]]. ''An Introduction to Japanese Society.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-52925-5. * Van Wolferen. [[1990]]. ''The Enigma of Japanese Power.'' Vintage. ISBN 0-679-72802-3. * Varley. [[2000]]. ''Japanese Culture.'' Honoluli: Prelum Universitatis Havaiorum. ISBN 0-8248-2152-1. == Nexūs externi == {{CommuniaCat|Japan|Iaponiam}} {{Vicifons|Descriptio_Regni_Iaponiae|regni Iaponiae}} {{Asia}} {{Capsae collectae|Iaponia|politica|{{Imperatores Iaponiae}}{{Primi ministri Iaponiae}}{{Ministri rerum externarum Iaponici}}}} {{Capsae collectae|Iaponia|geographica|{{Praefecturae Iaponiae}}}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Civitates insulares]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Iaponia|!]] [[Categoria:Monarchiae constitutionales]] {{FA stella}} 0jrras1ijwndk84nyz3fa4fqn63o3t3 Francia 0 3022 3955446 3954678 2026-04-19T03:04:03Z ~2026-23896-14 208192 3955446 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa civitatis Vicidata}} {{Opus Politica Franciae}} {{FA stella}}'''Francia'''<ref>Etiam ''Gallia.''</ref>, seu '''Francogallia'''<ref>Vide vocabulum [https://de.pons.com/%C3%BCbersetzung/latein-deutsch/Francogallia "Francogallia" apud ''Pons Wörterbuch Latein-Deutsch].</ref>, rite '''Respublica Francica''' ([[Francice]] ''République française''), est [[natio]] in [[Europa Occidentalis|Europa Occidentali]] sita ac [[civitas sui iuris]], cui adiunguntur nonnullae [[Territoria Franciae transmarina|regiones, praefecturae et territoria transmarina]] in aliis [[continens|continentibus]] et [[oceanus|oceanis]] sita. Quibus territoriis exceptis, [[Francia metropolitana]], maxima ex parte in finibus [[Gallia]]e antiquae sita, a [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]] ad [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] et [[Mare Germanicum]], et a [[Rhenus|Rheno]] flumine ad [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] patet, aliquando ''L'Hexagone'' (scilicet '[[hexagonum]]') ob [[geometria|geometricam]] terrae formam appellata. Finitur ([[modus horologicus|modo horologii]] a parte septentrio-orientali incipiens) a [[Belgica]], [[Luxemburgum|Luxemburgo]], [[Germania]], [[Helvetia]], [[Italia]], [[Monoecus|Monoeco]]; ad meridiem ab [[Hispania]] et [[Andorra]]. Ad [[Britannia Maior|Britanniam]] [[insula]]m trans [[Mare Britannicum|Manicam]] (aut denuo sub eandem per [[Cuniculus Freti Gallici|Cuniculum Freti Gallici]]) itur. Francia, civitatum [[Europa]]earum (sine [[Russia]] et [[Ucraina]]) amplissima, est una e [[Unio Europaea#Civitates sociae|rebus publicis Unionis Europaeae]] conditricibus et omnium maxima quod ad [[area (geometria)|aream]] attinet; cuius fines incolunt ad sescenties octogies centena milia [[homo|hominum]]. [[Caput (urbs)|Caput]] et princeps [[urbs|urbium]] Francicarum est [[Lutetia]]. Francia [[Historia Franciae|nonnulla per saecula]] fuit [[magna potestas]] grave habens pondus [[cultura]]le, [[oeconomia|oeconomicum]], [[militia|militare]], [[civilitas|politicum]] tam in [[Europa]] quam in [[tellus|orbe terrarum]]. Saeculis [[saeculum 17|XVII]] et [[saeculum 18|XVIII]], Francia [[colonia]]s in magnis [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] regionibus deducebat; saeculis quidem [[saeculum 19|XIX]] et [[saeculum 20|XX]] ineunte [[Imperium Francicum|imperium]] magnitudine illorum temporum secundum constituit ([[Imperium Britannicum|Britannico]] enim maximo), magnis [[Africa Septentrionalis|Africae Septentrionalis]], [[Africa Occidentalis|Occidentalis]], [[Media Africa|Mediaeque]] et [[Asia Meridio-Orientalis|Asiae Meridio-Orientalis]] partibus et multis [[Insulae Pacificae|insulis Pacificis]] comprehensis. Haec natio summa optabilia expressa in [[Charta Hominis ac Civis Iurum]] habet. Res publica Francica indivisibilis, [[laicismus|laica]], [[democratia|democratica]] socialisque sua [[constitutio]]ne definitur.<ref>Articulus I Constitutionis Francicaa: ... ''La France est une République indivisible, laïque, démocratique et sociale''.</ref> Francia est apud [[civitas evoluta|nationes evolutissimas]] in toto orbe terrarum est,<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Overcoming barriers: Human mobility and development] (Anglice).Relatio Progressūs Humani anni 2009. Programma Progressūs Nationum Unitarum. Novi Eboraci. ISBN 978-0-230-23904-3.</ref> quintam maximam oeconomiam secundum [[Productus domesticus generalis|productum domesticum generalem]] (PDG) nominalem, nonam maximam oeconomiam secundum [[par acquierendi potestas|paritatem pecuniae virium]] et secundam oeconomiam totius Europae possidet.<ref>[https://web.archive.org/web/20081004071135/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2195.html Field listing – GDP (official exchange rate) (Anglice), archivatum in Wayback Machine] die 4 Octobris anni 2008. Liber Factorum Mundanorum CIA.</ref> Natio alta [[qualitas victus|qualitate victus]] non minus quam magno frequentationis scholarum publicarum gradu gaudet, praeter habendam unam maximas apud [[exspectatio vitae|exspectationes vitae]] in mundo.<ref>[https://web.archive.org/web/20110310193910/http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf «World Population Prospects – The 2006 Revision»] (PDF) (Anglice). [[Nationes Unitae|NU]]. Inspectum die 27 Aprilis anni 2010. Cópia arquivada (PDF) em 10 de março de 2011</ref> Francia putatur natio optimam salutem publicam in toto orbe terrarum praebens ab [[Ordo mundi sanitarius|OMS]].<ref>[https://www.who.int/whr/2000/media_centre/press_release/en/ «World Health Organization Assesses the World's Health Systems»] (Anglice, Arabice, Sinice, Francice, Russice et Hispanice). Relatio OMS. Die 8 Decembris anni 2010. Inspectum die 16 Iulii anni 2011.</ref> Etiam est natio invisissima in toto orbe terrarum, accipiens 82 milliones peregrinorum periegetarum quotannis. Huic nationi est tertia dispensatio oeconomica militaris in toto orbe terrarum,<ref>[https://web.archive.org/web/20110725213004/http://milexdata.sipri.org/ «The Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) military expenditure database»] (Anglice). Milexdata.sipri.org. Inspectum die 16 Iulii anni 2011.</ref>, tertia maxima vis militaris intra [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] (CFAS) et maximus exercitus intra [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] (UE); praeterea, Francia unum e membris perpetuis quinque [[Consilium securitatis|Consilii securitatis]] est et tertium maximum [[arma nuclearia|armorum nuclearium]] numerum possidet.<ref>[https://fas.org/issues/nuclear-weapons/status-world-nuclear-forces/ «Federation of American Scientists : Status of World Nuclear Forces»] (Anglice). Fas.org. Die 26 Maii anni 2010. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> Haec natio membrum Unionis Europaeae conditorium est et maximam aream et secundam maximam huius consociationis oeconomiam possidet. Quoque est membrum conditorium [[Nationes Unitae|Ordinis Nationum Unitarum]], non minus quam [[Francophonia]]e, [[G8|Gregis Octo Civitatum]], [[G20|Gregis Viginti Civitatum]], [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|Ordinis oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]] (OCDE), [[Ordo mercaturae mundanae|Ordinis mercaturae mundanae]] (OMC) et [[Unio Latina|Unionis Latinae]]. == Nomen == [[Francia metropolita|Francia hexagonalis]] easdem fere terras habet quibus nomen apud [[Graece|Graecos]] antiquos ''Celtice'' fuit, apud [[Romani antiqui|Romanos]] ''[[Gallia]]'': propter expugnationem [[Franci|Francorum]] plenius interdum ''Francogallia''<ref>Sic [[Ephemeris]].</ref> (appellatio e nominibus Latinis ''[[Franci]]'' et ''[[Gallia]]'' [[Medium Aevum|tempore mediaevali]] adhibitis composita.<ref>Lugge (1960).</ref> appellatur, brevius ''Francia''<ref>"[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0304a.html Francia]" in {{Lexfons}}</ref> secundum nomen vulgare, sed [[antiquitas|historiae antiquae]] causa apud nonnullos hodiernos ''Gallia.''<ref>[http://www.vatican.va/news_services/press/sinodo/documents/bollettino_20_x-ordinaria-2001/xx_plurilingue/b01_xx.html Synodus Episcoporum Bollettino].</ref> Incolae ipsi [[Britonice]] tali modo ''Bro-C'hall'' ('Terra Gallorum') appellant, sed [[Vasconice]] ''Frantzia'', [[Occitanice]] ''França,'' et in [[lingua publica|lingua civitatis]] (iisdem rationibus aut [[Francogallice|Francogallica]] aut Francica sive Gallica nuncupata) ''France'' {{IPA|/ˈfʁɑ̃s/}}. Civitas publicitus et plenius ''La république française'' ('respublica Francica') nuncupatur. Nomen ''Francia'' [[saeculum 7|saeculo fere septimo]] primum reperitur, quo aevo regionem a flumine [[Liger]]i ad aquilonem conversam designavit ubi [[Franci|Francus]] populus, migratorius [[Germani]]cus, sedem constituerat regnumque condiderat. Finibus huius regni prolatis appellatio regiones plures comprehendit. Linguis vernacularibus iam in carminibus antiquis sub formis ''France'' et ''Fransa'' invenitur, e.g. in ''[[La chanson de Roland|Carmine Rolandi]]'' ''Li empereres Carles de France dulce'' scil. "ille imperator [[Carolus Magnus|Carolus]] Franciae dulcis"<ref>''[[La chanson de Roland]]'' v. 16.</ref> atque in carmine epico Occitanico ''En doussa Fransa nostres cors sejournier'' ('in dulci Francia corpora nostra reponere').<ref>''[[Rollan a Saragossa]]'' v. 278.</ref> == Historia == {{Vide-etiam|Historia Francogallica}} ===Aetas Praehistorica=== [[Fasciculus:France-Carnac-Alignement_de_Kermario.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Carnac|Saxa erecta Carnacensia]].]] Antiquissima [[Hominidae|hominidarum]] vestigia ubi in praesenti Francia est originem trahunt propemodum a 1,8 millionibus annorum abhinc.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Hi homines severo variabilique climate, notato aliquot [[Aevum glaciale|aetatibus glacialibus]], obversari debuerunt. Primae hominidae [[nomades|nomadicam]] [[venatio et collectio|venatorum collectorumque]] vitam agebant.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Francia magnum [[caverna]]rum ornatarum numerum a [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] habet, apud quas, una clarissimarum optimeque servatarum est [[Spelunca Lascaux]] (propemodum ab anno 18 000 a.C.n.).<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Exeunte [[Tempus glaciale recentissimum|tempore glaciali recentissimo]] (anno 10 000 a.C.n.), clima lene factum est.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire," Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Circa annum 7000 a.C.n., haec [[Europa Occidentalis|Europae Occidentalis]] pars [[Neolithicum]] inivit et eius incolae sedentarii facti sunt, ingentem post progressum demographicum agriculturalemque inter [[Millennium 4 a.C.n.|IV]] et [[Millennium 3 a.C.n.|III millennium a.C.n.]]. [[Metallurgia]] apparuit exeunte III millenio a.C.n., initio cum operibus [[aurum|aureis]], [[cuprum|cupreis]], [[Aes (mixtura)|aëneis]] et serius [[ferrum|ferreis]].<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24.</ref> Franciae innumeri situs [[megalithus|megalithici]] a Neolithico aevo, apud quos est exceptionaliter spissus situs [[Carnac|Saxorum erectorum Carnacensium]] circa annum 3 300 a.C.n.<ref>[http://menhirs.tripod.com/intro.html «Megaliths of Carnac: Introduction»] (Anglice). menhirs.tripod.com. Inspectum die 7 Ianuarii anni 2010.</ref> ===Antiquitas=== {{Vide-etiam|Celtae|Gallia|Gallia Narbonensis}} [[Fasciculus:Lionel Royer - Vercingetorix Throwing down His Weapons at the feet of Julius Caesar.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vercingetorix]] [[Gaius Iulius Caesar|Iulio Caesari]] se dedit per [[Bellum Gallicum]].]] [[Fasciculus:Maison Carree in Nimes (16).jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Maison Carrée|Domus Quadrata]] (Francice ''Maison Carrée'' et Occitanice ''Ostau Cairat''), templum Gallo-Romanae urbis [[Nemausus|Nemausi]] (Francice ''Nîmes'' et Occitanice ''Nimes'') et unum optime conservatorum vestigiorum [[Romani antiqui|Romanorum]].]] [[Fasciculus:Arles-arenes.jpg|210px|thumb|upright=0.8|left|Interiora [[Amphitheatrum|amphitheatri Romani]] urbis [[Arelate|Arelatis]], in praefectura [[Ostia Rhodani|Ostiis Rhodani]] (Francice ''Bouches-du-Rhône'' et Occitanice ''Bocas de Ròse'').]] Anno [[600 a.C.n.]], [[Graeci]] [[Iones]], e [[Phocaea]] oriundi, [[colonia]]m [[Massilia]]m ([[Francice]] ''Marseille'', [[Occitanice]] ''Marselha'', [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] Μασσαλία) iuxta [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]] litus condiderunt, quod eam antiquissimam urbem in Francia facit.<ref>''[https://books.google.es/books?id=n1TmVvMwmo4C&pg=RA1-PA754&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Cambridge ancient history] (Anglice). [S.l.]: Cambridge University Press. 2000. p. 754. ISBN 978-0-521-08691-2. Inspectum die 23 Ianuarii anni 2011.''</ref><ref>Claudius (Claude) Orrieux (1999). ''[https://books.google.es/books?id=b8cA8hymTw8C&pg=PA62&redir_esc=y A history of ancient Greece]''. [S.l.]: John Wiley & Sons. p. 62. ISBN 978-0-631-20309-4. Inspectum 23 Ianuarii anni 2011.</ref> Simul, aliquae tribus [[Celtae]] [[Galli]] praesentis Franciae territorii partes pervaserunt et haec occupatio reliquam in Franciam inter [[saeculum IV a.C.n.|saecula IV]] et [[saeculum III a.C.n.|III a.C.n.]] se expandit.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29.</ref> Circa annum [[125 a.C.n.]], [[Gallia]]e meridies a [[Res Publica Romana|Re publica Romana]] capta est, quae hanc regionem [[Gallia Narbonensis|Provinciam Nostram]] nominavit, unde per tempora ortum est toponymum [[Comitatus Provinciae|Provincia]] (Francice ''Provence'', Occitanice ''Provença'' seu ''Prouvènço'').<ref>[https://books.google.es/books?id=ZEIEAAAAMBAJ&pg=PA77&redir_esc=y&hl=es#v=onepage&q&f=false «Provence in Stone»]. ''Life''. Die 13 Iulii anni 1953. p. 77.</ref> [[Gaius Iulius Caesar|Iulius Caesar]] reliquam Galliam cepit et prinicpis Galli [[Vercingetorix|Vercingetorigis]] rebellionem anno [[52 a.C.n.]] sedavit.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref> Gallia in aliquot [[Index provinciarum Romanarum Imperii|provincias Romanas]] ab [[Augustus (imperator)|Augusto]] divisa est.<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Plurimae urbes conditae sunt Gallo-Romanam per periodum, apud quas est [[Lugdunum]] (Francice ''Lyon'' et [[lingua Arpitanica|Arpitanice]] ''Liyon''), putatum Gallorum caput.<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Hae urbes traditionali modo Romano constructae sunt; cum [[forum|foro]], [[theatrum|theatro]], [[circus|circo]], [[Amphitheatrum|amphitheatro]] et [[Thermae Romanae|balneis thermalibus]].<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Galli Romanis cum colonis se miscuerunt et Romanas culturam linguamque ([[Lingua Latina|linguam latinam]], e qua [[lingua Francica]] progressa est) denique adoptaverunt. [[Religio Romana|Polytheismus Romanus]] cum [[Religio Celtica|Paganismo Gallico]] confusus est in eodem [[syncretismus|syncretismi]] processu.<ref>Woolf, G. (1998). ''Becoming Roman: the origins of provincial civilization in Gaul'' (Anglice). Cantabrigiae: Cambridge University Press.</ref> Ex [[anni 250|annis 250]] usque ad [[anni 280|annos 280]], Gallia Romana magnam crisin passa est, eius limites munitionibus instructos incursantibus [[barbarus|barbaris]] pluriens.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> Nihilominus, status melioravit primo [[saeculum 4|saeculi IV]] dimidio, ubi fuit periodus revivificationis prosperitatisque Galliae Romanae.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref> Anno [[312]], [[Index Imperatorum Romanorum|imperator]] [[Constantinus I|Constantinus]] ad [[Religio Christiana|Christianismum]] se convertit. Postea, christiani, qui usque ad illud tempus exagitati erant, cito creverunt totum per [[Imperium Romanum]].<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref> Sed, ex ineunte [[saeculum 5|saeculo V]], [[Migrationes Europaeae populorum et gentium|invasiones barbaricae]] denuo rediverunt<ref>Carpentier et al. 2000, p. 84.</ref> et tribus barbaricae, sicuti [[Vandali]], [[Suebi]] et [[Alani]], [[Rhenus|flumen Rhenum]] transiverunt et constiterunt in Gallia, [[Hispania]] et in aliis [[Occasus Imperii Romani Occidentalis|Imperii Romani Occidentalis occidentis]] partibus.<ref> Carpentier et al. 2000, pp. 84–88.</ref> ===Medium aevum=== {{Vide-etiam|Regnum Francorum|Carolingorum stirps|Stirps Capetiana|Gens Burbonia|Reges Franciae}} [[Fasciculus:Franks expansion.gif|thumb|upright=1.2|[[Franci|Francorum]] expansio inter annos 481 et 843/870.]] [[Antiquitas posterior|Exeunte Antiquitatis periodo]], antiqua [[Gallia]] in aliquot [[Germani (antiquitas)|Germanica]] reina et reliquum Gallo-Romanum territorium, [[Regnum Syagrii]] nuncupatum, divisa erat. Simul, [[Celtae]] [[Britanni]], cum ab [[Anglosaxones|Anglosaxonicā]] [[Britannia Maior|Britanniae Maioris]] invasione fugissent, in occidentali [[Armorica]]e parte consederunt. Sic, paeninsula Armorica [[Britannia Minor]] denuo nominata est, Celtica cultura revivificata est et aliquot parva regna independentia orta sunt hac in regione. [[Franci]] [[paganismus|pagani]], a quibus nomen "Francia" derivatum est, initio in septentrionali Galliae parte consederunt; sed, [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovecho]] rege, pleraque alia regna septentrionalis mediaeque regionis ceperunt. Anno [[498]], Chlodovechus primus Germanicus expugnator factus est post [[Occasus Imperii Romani Occidentalis|Occasum Imperii Romani]] qui ad [[Christianismus|Christianismum]] [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicum]] se convertit, magis quam ad [[Arianismus|Arianismum]]; itaque, Francia titulum "filiae antiquissimae Ecclesiae" (Francice ''la fille aînée de l'Église'') a [[papa|papatu]] accepit.<ref>[https://web.archive.org/web/20110722112834/http://www.wf-f.org/03-1-France.html «Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?»] (Anglice). ''Wf-f.org''. Inspectum die 17 Iulii anni 2011.</ref> Franci culturam Gallo-Romanam Christianam susceperunt et denique antiqua Gallia rursus nominata est Francia, scilicet "Terra Francorum". Franci Germanici [[Linguae Romanicae|linguas Romanicas]] adoptaverunt, praeter Galliae septentrionem, ubi Romanae coloniae minus densae erant et ubi ortae sunt [[linguae Germanicae]]. [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovechus]] [[Lutetia]]m suum [[caput (urbs)|caput]] fecit et [[dynastia Merovingica|dynastiam Merovingicam]] stabilivit, sed regnum non eius morti superesset. Franci terram simpliciter sicut privatam possessionem tractabant et eam inter heredes dividebant; tunc quattuor regna orta sunt, [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovecho]] mortuo: [[Lutetia]], [[Aurelianum]], [[Augusta Suessionum]] et [[Durocortorum]]. [[Reges Franciae|Ultimi reges Merovingi]] potestatem suis pro [[maior domus|maioribus domis]] perdiderunt. Quorum unus, [[Carolus Martellus]], invasionem [[Islam]]icam Galliae in [[Pictavium|Proelio Pictaviensi]] (anno [[732]]) vicit et respectum potestatemque intra Regna Franca adeptus est. Eius filius, [[Pippinus III (maior domus)|Pippinus Iunior]], Franciae coronam occupavit, debilitatis [[Merovingi]]s et [[Carolingorum stirps|dynastiam Carolingicam]] stabilivit. Pippini filius, [[Carolus Magnus]], qui [[Saxonia (discretiva)|Saxoniam]], [[Bavaria]]m atque septentrionales partes [[Italia]]e subiecit, Regna Franca conglutinavit et vastum imperium in tota Europa occidentali mediaque construxit.<ref>Bradbury, Jim (2 Augusti anni 2004). ''[https://books.google.es/books?id=3FRsBgAAQBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Routledge Companion to Medieval Warfare]'' (Anglice). [S.l.]: Routledge. pag. 19–. ISBN 978-1-134-59847-2.</ref> [[Fasciculus:Aachen Domschatz Bueste1.jpg|thumb|left|Effigies [[Carolus Magnus|Caroli Magni]], primi [[Imperator Romanus Sacer|Imperatoris Francorum]], exposita in [[Cathedralis|Cathedrali]] [[Aquisgranum|Aquisgranensi]], in [[Germania]].]] [[Carolus Magnus]] [[Romanorum Imperator|Imperator]] a [[Leo III|Papa Leone III]] appellatus est et, sic, antiquam historicam coniunctionem inter gubernium Francicum et [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiam Catholicam]] denuo stabilivit.<ref> «[https://web.archive.org/web/20110206213909/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/france France]» (Anglice). Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Inspectum die 14 Decembris anni 2011.</ref> Qui [[Imperium Romanum Occidentale]] et eius culturalem magnitudinem revivificare conatus est. Caroli Magni filius, [[Ludovicus I Pius (imperator)|Ludovicus I Pius]], imperans inter annos 814 et 840, imperium consociatum servavit; nihilominus, Imperium Carolingicum eius morti non superesset. Anno [[843]], secundum [[Foedus Virodunense]] (Francice ''Traité de Verdun''), imperium inter tres Ludovici filios divisum est: [[Regnum Francorum orientalium|Francia Orientalis]] cum [[Ludovicus (rex Francorum orientalium)|Ludovico Germanico]] mansit; [[Francia Media]] penes [[Lotharius I (imperator)|Lotharium I]] evenit, dum [[Francia Occidentalis]] penes [[Carolus II (imperator)|Carolum II Calvum]] evenit. Francia Occidentalis fere totam praesentis Franciae aream occupabat et eius praecursoria natio est.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716063456/http://history.howstuffworks.com/european-history/treaty-of-verdun.htm «Treaty of Verdun»] (Anglice). History.howstuffworks.com. Die 27 Februarii anni 2008. Inspectum 17 Iulii anni 2011.</ref> [[Carolingorum stirps|Dynastia Carolingica]] Franciam usque ad annum [[987]] regnavit, cum [[Hugo Capetius]], Dux Franciae et Comes Lutetiae, [[Reges Franciae|Rex Francorum]] coronatus est.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=1008&HistoryID=ab03&gtrack=pthc «History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328»] (Anglice). Historyworld.net. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> Cuius posteri —[[Stirps Capetiana|Capetii]], [[Gens Valesia]] et [[Gens Burbonia]]— progressive nationem adunavit per bella et dynasticam hereditatem in Regnum Franciae, quod omnino declaratum est anno [[1190]] a [[Philippus II (rex Francorum)|Philippo II]]. Francica nobilitas prominens munus obivit plerisque [[Expeditio sacra|Cruciatis]], ut Christianus accessus ad [[Terra Sancta|Terram Sanctam]] restitueretur. Francici [[Expeditio sacra|milites crucesignati]] maxima pars continuae auxiliorum copiae per annorum 200 periodon Cruciatarum sic constituebant ut [[Arabes]] uniformiter milites crucesignatos فرنج (pronuntiatur ''franĝ'') nuncuparent, quamquam illorum parvum interest si crucesignati venirent e Francia.<ref name="Nadeau">Ioannes Benedictus (Jean-Benoit Nadeau); Iulia (Julie) Barlow (die 8 Ianuarii anni 2008). ''[https://books.google.es/books?id=JYDOrzMpgGcC&pg=PT34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Story of French]'' (Anglice). [S.l.]: St. Martin's Press. pp. 34–. ISBN 978-1-4299-3240-0. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> Francici milites cruciferi [[lingua Francica|linguam Francicam]] in [[Levans|Levantem]] etiam importaverunt, quae [[Civitates Crucesignatae|Civitatum Crucesignatarum]] [[lingua franca]] facta est.<ref name="Nadeau"/> Francici equites maximam copiam etiam constituebant in ordinibus [[Ordo Hospitalis|Hospitalariorum]] et [[Pauperes commilitones Christi Templique Salomonici|Templariorum]]. Qui ultimi, praesertim, aliquot proprietates tota in Francia possidebant et, [[saeculum 13|saeculo XIII]], erant praecipui argentarii Coronae Francicae donec [[Philippus IV (rex Francorum)|Philippus IV Franciae]] hunc ordinem anno 1307 abolevit. [[Expeditio sacra in Albigenses]] anno 1209 effecta est, ut [[cathari|catharos]], [[Haeresis|haeretici]] putati, ex austroccidentali praesentis Franciae regione de medio tollerentur. Denique, cathari exterminati sunt et liber [[Comitatus Tolosanus]] (Francice ''Comté de Toulouse'' et Occitanice ''Comtat de Tolosa'') ad Coronae Francicae terras annexus est.<ref>«Massacre of the Pure». ''[[Time]]''. [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]. Die 28 Aprilis anni 1961.</ref> [[Fasciculus:Lenepveu, Jeanne d'Arc au siège d'Orléans.jpg|thumb|upright=0.8|[[Ioanna Arcensis]] in Proelio [[Aurelianum|Aurelianensi]].]] [[Carolus IV (rex Franciae)|Carolus IV]] mortuus est sine herede anno [[1328]].<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Secundum [[Lex Salica|Legem Salicam]], corona Francica feminae transmitti nequiebat nec stirps regia femineam per stirpem transmitti nequiret.<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Eapropter, corona [[Philippus VI (rex Francorum)|Philippo VI Valesio]], Caroli IV [[cosinus (familia)|cosino]], transmissa est nec femineam per stirpem Caroli IV nepto<ref>Neptus, Filius fratris, in Actis S. Rudesindi Episcopi tom. 1. Martii pag. 105. Apud [https://web.archive.org/web/20230220225709/http://ducange.enc.sorbonne.fr/NEPOS ''Glossarium mediae et infimae latinitatis]'', Du Cange et alii.</ref>, [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardo]], qui postea [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardus III Angliae]] fieret. Philippo VI rege, monarchia Francica maximum potestatis mediaevalis attigit.<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Sed [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardus III]], contra Legem Salicam, sibi iure successionis imperium Franciae esse postulavit, quare [[Bellum Centum Annorum]]<ref>Don O'Reilly. [https://web.archive.org/web/20061109043743/http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html "Hundred Years' War: Joan of Arc and the Siege of Orléans"] (Anglice). ''TheHistoryNet.com''.</ref> ortum est inter [[Anglia]]m et Franciam anno 1337, pridie primae undae [[Mors atra|Mortis atrae]],<ref>[https://web.archive.org/web/20090829034202/http://encarta.msn.com/text_761568934___117/France.html «France VII»] (Anglice). ''Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2009''. Webcitation.org.</ref> et duravit usque ad annum 1453. Exacti limites multum per tempora mutaverunt, sed regum Anglorum Francicae proprietates extensae manserunt per decennia. Charismaticis cum principibus, sicuti [[Ioanna Arcensis|Ioanna Arcensi]] et [[La Hire]], potentes redintegrationes pugnae Francicae continentalia Anglorum territoria ceperunt. Ut reliqua Europa, Francia Morte atra valde percussa est; dimidium numeri incolarum Franciae mortuum est hoc in periodo.<ref> Emmanuel Le Roy Ladurie (1987). [https://books.google.es/books?id=VT9rIMQFt2MC&pg=PA32&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''"The French peasantry, 1450–1660"''] (Anglice). University of California Press. p. 32. ISBN 0-520-05523-3.</ref><ref>Petrus (Peter) Turchin (2003). ''[Historical dynamics: why states rise and fall]'' (Anglice). Princeton University Press. p. 179. ISBN 0-691-11669-5.</ref> [[Gens Valesia]] (1328–1589), incursionibus [[Ducatus Burgundiae]] iuvantibus, [[Helvetii]]s feliciter propulsavit. Ea de causa postea crebrae querelae inter Franciam et [[Hispania]]m [[Domus Habsburgensis|Habsburgensem]] ortae sunt. ===Aevum modernum=== [[Fasciculus:Debat-Ponsan-matin-Louvre.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Catharina Medicaea]] [[Protestantes|Protestantium]] cadavera observat post [[Caedes Sancti Bartholomei|Caedem Sancti Bartholomei]], anno 1572, [[Bella religionis (Francia)|Bellorum religionis]] culmen in Francia. Francica pictura anni 1880.]] Francicum [[Renascentia litterarum|Renascentia]] magnificum progressum culturalem et primam [[lingua Francica|linguae Francicae]] [[normalizatio]]nem praebuit, quae [[lingua publica]] Franciae et lingua [[aristocratia]]e Europaeae fieret. Etiam exarserunt plurimi conflictus militares, [[Bella Italica]] nominati, inter Regnum Franciae et potens [[Sacrum Romanum Imperium]]. Francici exploratores, sicuti [[Iacobus Quarterius]] aut [[Samuel Camplenius]], Franciae terras in [[America]] vindicaverunt, quod futuram [[Primum Imperium coloniale Francicum|Primi imperii colonialis Francici]] (Francice ''Premier empire colonial français'') expansionem paravit. [[Protestantes|Protestantium]] [[Reformatio|surrectio]] in Europa Franciam in [[bellum civile]], [[Bella religionis (Francia)|Bella religionis]] nuncupatum, induxit, quorum notissimus casus fuit [[Caedes Sancti Bartholomei]] (Francice ''Massacre de la Saint-Barthélemy'') anno 1572, ubi milia [[Hugenoti|Hugenotorum]] necati sunt.<ref>[https://www.britannica.com/event/Massacre-of-Saint-Bartholomews-Day «Massacre of Saint Bartholomew's Day»] (Anglice). Britannica.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> [[Edictum Namnetense|Edicto Namnetense]] Protestantibus videlicet asseclis Ioanni Calvini et Hugenotis tolerantiam promissa est, quare status rerum internarum iterum quietus est. [[Ludovicus XIII|Ludovico XIII]] regnante, animosus [[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|cardinalis Richeliaeus]] Civitatis centralizationi favit et regalem potestatem corroboravit, cum domesticam potestatem in decennio 1620 tenentes dearmaret. Hic [[Castellum mediaevale|castella]] dominorum qui centralem potestatem provocaverant systematice ruit et privatae violentiae usum ([[duellum|duella]], armorum portationem et privati exercitus possessionem) declamavit. Exeunte anno [[1620]], Richeliaeus "regium vis monopolium" velut doctrinam stabilivit.<ref>Tilly, Carolus (Charles) (1985). "War making and state making as organized crime" (Anglice) in Bringing the State Back In, ed. P.B. Evans, D. Rueschemeyer, & T. Skocpol. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1985. p. 174.</ref> Sic, dum cardinalis [[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|Richelaeus]] (1624–42) et suus successor [[Iulius Mazarinus|Mazarinus]] (1642–1661) rebus moderabantur, potestas regiminis centralis aucta est. [[Bellum tricennale|Bello tricennale]] (1618–1648) facto Francogallia iterum supremam dominationem militarem atque culturalem nacta est. [[Fasciculus:Louis_XIV_of_France.jpg|thumb|upright|[[Ludovicus XIV]], "Rex Solis", Franciae [[Monarchia absoluta|monarcha absolutus]] fuit et nationem praecipuam potentiam Europeam fecit.]] Monarchia suum culmen saeculum XVII attigit. Sic [[Ludovicus XIV]] (1661–1715) studio [[Absolutismus|Absolutismi]] adipiscendi maxime progressit atque successit, cum potentes [[feudalismus|dominos feudales]] in [[Castellum Versaliense|Castelli Versaliensis]] [[aulicus|aulicos]] transformaret. Eo regnante fines Francogalliae incommodo nationum adiacentium fortiter propagatae sunt et fecit Franciam praecipuam Europaeam potentiam; quare Francogalli inimicitias [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] meruerunt; in quod cum confligendo opes regni magis magisque fatigatae sunt; imprimis [[Bellum de successione Hispanica|Belli de successione Hispanica]] inter annos [[1701]] et [[1713]] gesti causa. Sed, natio populosissima in Europa facta est et ingens pondus in continentis civilitate, oeconomia et cultura habuit. [[Lingua Francica]] maioris usus lingua facta est [[diplomatia]]e, [[scientia]]e, [[litterae|litteris]] et [[relationes internationales|relationibus internationalibus]] et hoc modo usque ad saeculum XX mansit.<ref>[https://web.archive.org/web/20230406202845/http://www.nakedtranslations.com/en/2004/language-and-diplomacy/%7C%C2%ABLanguage and Diplomacy»]. Nakedtranslations.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> [[Ludovicus XV|Ludovico XV]], [[Ludovicus XIV|Ludovici XIV]] [[pronepos|pronepote]], regnante; Francia [[Nova Francia|Novam Franciam]] et maiorem [[India Francica|Indiae Francicae]] partem amisit post cladem in [[Bellum Septem Annorum|Bello Septem Annorum]], anno 1763 confecto. Nihilominus, Europaeum eius territorium crescere perrexit, insignibus cum adeptionibus, sicuti [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingia]] (1766) et [[Corsica]] (1770). Debile impopulareque Ludovici XV gubernium, ob suas pecuniarias, politicas et militares decretiones male excogitatas —non minus quam ob suae domi regiae prodigentiam— monarchiam infamavit, quamobrem indubitabiliter patuerunt [[Res novae Francicae]], quae annos quindecim mortuum post regem acciderent.<ref>[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/louis_xv.shtml «BBC History: Louis XV (1710–1774)»] (Anglice). [[BBC]]. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref><ref>[http://webspace.qmul.ac.uk/cdhjones/documents/gn_pdf.pdf «Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)»] (PDF) (Anglice). Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> ===Res novae Francicae=== {{Vide-etiam|Res novae Francicae}} Pecuniaria ob problemata, rex [[Ludovicus XVI]] [[Ordines generales]]<ref>Vide [https://neolatinlexicon.org/silva-old/ neolatinlexicon.org], ubi dicitur "legislature: Estates-General (as in early modern Holland or France) / ordines (v. potestates) generales (Milton)".</ref> (Francice ''États généraux'') convocavit, congregatis tribus [[stamentum|regni stamentis]]<ref>Vide ''[Glossarium ad scriptores mediae et infimae Latinitatis]'' in interrete, ubi dicitur "STAMENTUM, Ordo, Gall. Etat, Hisp. Estamento. Constitut. Eccl. Valent. inter Concil. Hispan. tom. 4. pag. 188".</ref> Maio anni 1789, ut proponerentur solutiones gubernio. Desperatam per rem, [[Ordo tertius|Ordinis tertii]] (Francice ''Tiers état'') legati [[Conventus civitatis Francicae|Conventum nationalem]] (Francice ''Assemblée nationale'') constituerunt, quod [[Res novae Francicae|Rerum novarum Francicarum]] ortum indicat. [[Agricola (munus)|Agricolae]] operariique itaque gradatim ad egestatem redacti sunt, simul cives urbani [[libertas|libertatem]] rerum suarum libere gerendarum expetiverunt quasi postulaverunt. Incursus in [[Bastilia|Bastiliam]] die [[14 Iulii]] [[1789]] factus tamquam impulsus initiale fuit [[Res novae Francicae|rerum novarum Francicarum]] exarsarum interitique monarchiae Francogallicae. Ineunte Augusto 1789, [[Conventus nationalis constituens]] nobilitatis privilegia abolivit,<ref>Robinson, Iacobus (James) Harvey (1906). ''[https://books.google.es/books?id=Yl4AAAAAYAAJ&dq=J.H.+Robinson+(1906).+Readings+in+European+History&pg=PA435&redir_esc=y#v=onepage&q=August%20Decrees&f=false Readings in European History]'' (Anglice). Bostoniae: Ginn. pp. 435ff. OCLC 870461. Inspectum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> sicuti personalem servitutem et exclusiva venationis iura. Per[[ Declaratio iurum hominis| Declarationem iurum hominis]] (Francice ''Déclaration des droits de l'homme''), die 27 Augusti anni 1789, Francia iura fundamentalia hominibus stabilivit. Declaratio naturalia libertatem, proprietatem, securitatem et impedimentum contra oppressionem inexstinguibiliaque hominis iura aestimat. [[Libertas exprimendi]] et [[Libertas imprimendi|imprimendi]] declarata est et arbitrariae custodiae prohibitae sunt. Etiam aristocraticorum privilegiorum destructionem sollicitavit et libertatem et iurum aequalitatem omnibus hominibus non minus quam accessum ad publica munera secudum ingenium et haud secundum nativitatem nuntiavit.<ref>Fremont-Barnes, Gregorius (Gregory) (2007). ''[https://books.google.es/books?id=6_2wkP4j-EsC&pg=PA190&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760-1815]'' (Anglice). [S.l.]: Greenwood. p. 190. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> [[Imago:Prise de la Bastille.jpg|thumb|left|[[Expugnatio Bastiliae|Expugnatio]] carceris [[Bastilia|Bastiliae]] anno 1789, unus praecipuorum eventuum in [[Res novae Francica|Rebus novis Francicis]].]] Novembre anni [[1789]], [[Conventus civitatis Francicae|Conventus]] omnia [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] bona publicare vendereque decrevit, quae erat maximus proprietarius in natione erat. Iulio anni [[1790]], [[Constitutio civilis cleri]] (Francice ''Constitution civile du clergé'') Ecclesiam Catholicam Francicam denuo ordinavit, tollenda Ecclesiae auctoritate recipendorum tributorum alias inter res.<ref>D., Popkin, Ieremias (Jeremy) (Kalendis Ianuarii anni 2010). ''[https://www.worldcat.org/title/short-history-of-the-french-revolution/oclc/780111354A short history of the French Revolution]'' (Anglice). [S.l.]: Pearson Education. ISBN 0205693571. OCLC 780111354</ref> Quae res magnam indignationem in Franciae partibus causaverunt, quod ad bellum civile finem annos postea habiturum induceret. Quamquam rex [[Ludovicus XVI]] adhuc satis favoris populi habebat, calamitosa eius [[fuga in Varennas]] (Iunio anni [[1791]]) rumores ut is suas politicae salutis spes in peregrinae invasionis ambitu firmaret probare videtur. Quamobrem, eius fides sic labefacta est, ut [[monarchia]] dissoluta et instituta [[res publica]] sensu stricto crescens possibilitas facta sint.<ref>Thompson, Iacobus Matthaeus (James Matthew) (1943), [https://web.archive.org/web/20180315003745/https://trove.nla.gov.au/work/7400914 The French Revolution] (Francice), Oxoniae.</ref> Die [[10 Augusti]] anni [[1792]], irata turba regiam regis [[Ludovicus XVI|Ludovici XVI]] periclitata est, qui ad [[Conventus nationalis legislativus|Conventum legislativum]] (Francice ''Assemblée législative'') confugit.<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref><ref>Censer, Iacobus (Jack) R. et Hunt, Lynna (Lynn). ''Liberty, Equality, Fraternity: Exploring the French Revolution'' (Anglice). in Consaepto Universitatis, in Pennsilvaniā: Pennsylvania State University Press, 2004.</ref> [[Borussia|Borussus]] exercitus in Franciam Augusto anni [[1792]] invasit. Ineunte Septembre, [[Lutetia|Parisienses]], propter [[Virodunum]] a Borusso exercitu occupatum et propter contrarevolutionarios motus Septentrionali in Francia irati, inter 1000 et 1500 captorum interfecerunt cum impetum facerent Parisienses in carceres. [[Conventus nationalis legislativus|Conventus]] et [[Commune Parisiorum (Res novae Francicae)|concilium urbis]] [[Lutetia]]e inepta continendo huic sanguinis effusioni videbantur.<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref><ref>Doyle, Gulielmus (William). ''The Oxford History of The French Revolution''. Oxoniae: Oxford University Press, 1989. pag. 191–192.</ref> [[Conventio nationalis (Res novae Francicae)|Conventio nationalis]] (Francice ''Convention nationale''), primis comitiis per [[suffragium universale]] masculinum<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref> die [[20 Septembris]] anni [[1792]] electa, Conventui legislativo successit et, die [[21 Septembris]], monarchiam abolevit, declaranda [[Prima res publica (Francia)|Prima re publica Francica]]. Quondam rex, Ludovicus XVI, de perduellione damnatus est et guillotiniana machina Ianuario anni 1793 necatus est. Francia [[Anglia]]e atque [[Res Publica Coniunctarum Provinciarum|Rei Publicae Batavae]] Novembre anni 1792 et [[Hispania]]e Martio anni 1793 bellum decrevit; vere anni 1793, [[Austria]], [[Britanniarum regnum]] et Res publica Batava in Franciam invaserunt; Francia "rem publicam sororem" in "[[Res publica Moguntina|Re publica Moguntina]]" ([[Theodisce]] ''Mainzer Republik'') creavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20140106040444/http://www.landeshauptarchiv.de/index.php?id=408 «Der 18. März 1793. Der Rheinisch-deutsche Nationalkonvent in Mainz»]. Landeshauptarchiv Koblenz. Die [[18 Martii]] anni 2003. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni 2012 (Theodisce).</ref> ===Napoleo et saeculum XIX=== {{Vide-etiam|Primum Imperium Francicum}} [[Fasciculus:Napoleon_in_1806.PNG|thumb|upright=0.8|[[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo Bonapars]] et suus [[Magnus Exercitus]] (Francice ''Grande Armée'').]] [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo]] die [[9 Novembris]] [[1799]] omnium rerum in Re publica potitus est, cum Primus consul et deinde Imperator [[Primum Imperium Francicum|Primi Imperii Francici]] (inter annos 1804 et 1814/1815) factus esset. Secutis bellis ab Europaeis monarchiis contra Rem publicam gestis, Europaeorum foederum iuncturae bellum Imperio Napoleonico declaraverunt. Francici exercitus, attamen, pleramque Europam continentalem celeribus victoriis subegerunt, sicuti in proeliis [[Proelium Ienense|Ienensi]] aut in [[Pugna apud Slaucoviam|apud Slaucoviam]]. Familiae Bonapartis membra aliquibus regnis nuper ortis monarchas nominata sunt.<ref name="Blanning">Blanning, Timotheus (Tim) (Aprile anni 1998). «Napoleon and German identity» (Anglice). ''History Today''. '''48'''. Londinii.</ref> Istae victoriae ut maxima optabilia et res novae revolutionariae —talis [[mensura metrica]], Codex Napoleonicus et [[Charta Hominis ac Civis Iurum|Charta hominis ac civis iurum]]— per totum orbem terrarum expansa essent induxerunt. Post calamitosam [[Bellum Patrium|Expeditionem Russicam]] et Europaearum monarchiarum impetum contra Francicum gubernium, Napoleo victus est et [[Gens Burbonia|monarchia Burbonica]] [[Restauratio (Francia)|restaurata est]]. Propemodum millio Francicorum per Bella Napoleonica interfecti sunt.<ref name="Blanning">Blanning, Timotheus (Tim) (Aprile anni 1998). «Napoleon and German identity» (Anglice). ''History Today''. '''48'''. Londinii.</ref><ref>Franciscus (Frank) W. Thackeray (1996). ''[https://books.google.es/books?id=W0ktX_xI1fYC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Events that Changed the World in the Nineteenth Century]'' (Anglice). [S.l.: s.n.] p. 6. ISBN 9780313290763. Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Centum Napoleonis dies|Brevem post domitionem ex exsilio]], Napoleo denique victus est die [[18 Iunii]] [[1815]] in [[Proelium Waterlooense|Proelio Waterlooënsi]]. Quo anno, in Europa in [[Consilium Vindobonense|Consilio Vindobonense]] ordo gentium ac populorum restitutus est. Verum monarchia Francica reimposita est. [[Ludovicus XVIII]] [[Gens Burbonia|Burbonicus]] rex Franciae creatus est, constitutionalibus cum limitationibus. Eruptis tumultis [[Res novae Iuliae (1830)|Rerum novarum mensis Iulii]] anni [[1830]], [[Gens Burbonia]] demum potestate amota est, quod [[Monarchia Iulii|Monarchiam Iulii]] peperit, quae duravit usque ad [[1848]], cum [[Secunda res Publica Francica]] proclamata est, in ambitu [[Res novae anni 1848|Rerum novarum anni 1848]]. Servitudinis et [[suffragii universalis]] masculini abolitio, promulgata breviter per Res novas Francicas, denuo promulgata est anno 1848.<ref>[[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/The-Napoleonic-era «The Napoleonic Era»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Fasciculus:Imperium coloniale Francicum.png|thumb|left|400px|Anachronica tabula territoriorum quae aliquando Imperii colonialis Francici pars fuerunt.]] Anno [[1852]], [[Index praesidum rei publicae Francicae|praeses Rei publicae Francicae]] [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo III Bonaparte]], [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleonis I]] adelphideos<ref>Confer vocabulum Graecum ἀδελφιδέος apud [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=a%29delfide%2Fos&la=greek&can=a%29delfide%2Fos0&d=Perseus:text:1999.04.0058:entry=a)delfide/os&i=1 Perseus].</ref>, [[Secundum Imperium Francicum|Secundi Imperii Francici]] imperator Napoleo III proclamatus est. Qui interventus peregre multiplicavit, praesertim in [[Bellum Crimaeanum|Crimaea]], in [[Secunda Interventio Francica in Mexico|Mexico]] et in [[Bellum alterum de libertate Italiae|Italia]], quod induxit in [[Ducatus Sabaudiae|Ducatum Sabaudiae]] et [[Comitatus Nicaeensis|Comitatum Nicaeënsem]]—tunc [[Regnum Sardiniae|Regni Sardiniae]] partem— ad Franciam adiunctos. Napoleo III amotus est post cladem in [[Bellum Germano-Francicum|Bello Germano-Francico]] anno [[1870]] et eius regimen substitutum est pro [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertia Re Publica]].<ref> [[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/biography/Napoleon-III-emperor-of-France «Napoleon III»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018,</ref> Eo fere tempore, in [[Europa]] duae factiones contrariae ortae sunt: ad unam partem, [[Foedus triplex]] ([[Theodisce]] ''Dreibund'', [[Hungarice]] ''Hármas szövetség'' et [[Italice]] ''Triplice alleanza'') —anno [[1879]] [[imperium Germanicum]] atque [[imperium Austro-Hungaricum]] se foedere iunxerunt; mense Maio 1882 [[Italia]] quoque pars eius facta est)—; ad alteram partem, [[Confoederatio triplex]] ([[Francice]] ''Triple-Entente'', [[Anglice]] ''Triple Entente'' et [[Russice]] Тройственная Антанта) —quae ex Francogallia, [[Regnum Unitum|Regnis Unitis]] atque [[Imperium Russicum|Imperio Russo]] constitit—, vigens inter annos [[1894]] et [[1907]]. Francia terras subactas [[Colonialismus|coloniales]] aliis modis habebat ex ineunte [[saeculum 18|saeculo XVII]]; sed, saeculis [[saeculum 19|XIX]] et [[saeculum 20|XX]], eius [[Imperium coloniale Francicum|imperium coloniale universum transmarinum]] plurimum patebat et factum est secundum maximum imperium, solum post [[Imperium Britannicum]]. Inclusa [[Francia metropolitana]], tota area penes Francogalliae paene tredecim [[millio]]nes [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] inter decennia [[Anni 1920|1920]] et [[Anni 1930|1930]] sive 8,6% areae [[Tellus (planeta)|totius orbis terrarum]] attigit.<ref>Robertus (Robert) Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996) (Anglice).</ref> Nuncupata [[Pulchra Epocha]] (Francice ''Belle Époque''), saeculi commutatio periodus [[optimismus|optimismo]], regionali [[pax|pace]], oeconomica prosperitate ettechnologicis, scientificis culturalibusque innovationibus picta fuit. Anno [[1905]], publicus [[saecularismus]] officialiter constitutus est.<ref>[http://www.angelsmyth.com/belle_epoque.html «La Belle Époque»] (Anglice). Inspectum die 15 Ianuarii anni 2017.</ref> ===Saecula XX et XXI=== [[Fasciculus:El 114 de infantería, en París, el 14 de julio de 1917, León Gimpel.jpg|thumb|Francici [[pedites]] in [[Primum bellum mundanum|Primo bello mundano]] (colloquialiter nuncupati Francice ''poilus'', scilicet "hirsuti") maximum necum numerum inter Alligatos seu Foederatos in [[Primum bellum mundanum|Primo bello mundano]].]] [[Fasciculus:Adolf Hitler, Eiffel Tower, Paris 23 June 1940.jpg|thumb|[[Adolfus Hitler]] et sui generales cum [[Turris Eiffeliana|Turri Eiffeliana]] in ima post [[Proelium Franciae]], per [[Secundum bellum mundanum]].]] Francia membrum [[Confoederatio triplex|Confoederationis triplicis]] (Francice Triple-Entente, Anglice Triple Entente et Russice Тройственная Антанта) —quae ex eadem, Regnis Unitis atque Imperio Russo consistebat— erat cum [[Primum bellum mundanum]] (inter [[1914]] et [[1918]]) exarsit. Parva septentrionalis Franciae pars occupata erat, sed denique Francia et suae [[Civitates foederatae Primi belli mundani|civitates foederatae]] victoriam adeptae sunt contra [[Imperia centralia]], ingente cum humana materialique aerumna. [[Primum bellum mundanum]] 1,4 milliones Francicorum militum interfectorum sive 4% omnium incolarum reliquit.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7199127.stm «France's oldest WWI veteran dies»] (Anglice). Londinii: [[BBC News]], die [[20 Ianuarii]] anni 2008.</ref> Inter 27% et 30% conscriptorum militum e [[1912]] ad [[1915]] interfecti sunt.<ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). ''[https://books.google.es/books?id=2YqjfHLyyj8C&pg=PR25&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History]'' (Anglice). ABC-CLIO. ISBN 1-85109-420-2.</ref> [[Interbellum|Interbelli]] anni vehementibus internationalibus discordiis et socialium reformationum —de feriis laboralibus, diebus negotiosis horarum octo, feminis in gubernio, etc...— serie a gubernio [[Frons popularis (Francica)|Frontis popularis]] (Francice ''Front populaire'') introducta depicti sunt.<ref>Hadrianus (Adrian) Rossiter, "Popular Front economic policy and the Matignon negotiations" (Anglice). ''Historical Journal'' 30#3 (1987): 663-684.</ref> Anno [[1940]], per [[Secundum bellum mundanum]], Francia a [[Germania nazistica]] occupata est, quamquam [[Linea Maginot]] inter annos 1930–1940 exstructa erat ad evitandam ipsam occupationem. Exercitus Germanici die [[10 Maii]] [[1940]] terras ad occidentem Germaniae celeriter occupaverunt. Iam mense Iunio [[Lutetia]]m asecuti sunt. Die [[22 Iunii]] [[1940]], [[rectio|respublica]] Francica assentiri coacta est. Quamobrem Francia metropolitana divisa est in partes duas: zonam occupationis Germanicae ad aquilonem conversam et [[Regimen Viciacense|Franciam Viciacensem]], despoticum regimen nuper creatum in meridie et [[nazismus|nazisiticorum]] [[civitas neurospastica]]; dum [[Francia libera]] in exsilio recta et a [[Carolus de Gaulle|Carolo de Gaulle]] ducta, creata est [[Londinium|Londinii]].<ref>''[https://books.google.es/books?id=Q7ORlIpHKLEC&pg=PA368&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Vichy France and the Jews]''" (Anglice). Michaël Robertus (Michael Robert) Marrus, Robertus (Robert) O. Paxton (1995). Stanford University Press. p. 368.ISBN 0-8047-2499-7.</ref> E [[1942]] ad [[1944]], propemodum 160 milia Francicorum civium —inclusis propemodum 75 millionibus [[Iudaei|Iudaeorum]]—<ref>[https://web.archive.org/web/20140416061232/http://www.holocaust-education.dk/holocaust/deportationer.asp «The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies»] (Anglice).</ref><ref>[«BBC, The Vichy Policy on Jewish Deportation»]. Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018. </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141206075910/http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005429 France, United States Holocaust Memorial Museum] (Anglice). Inspectum die [[16 Octobris]] anni 2014.</ref> in [[campus exterminatorius|campos exterminatorios]] et [[castra carceralia]] [[Germania]]e et [[Polonia]]e occupatae deportati sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20141109055804/http://www.ain.fr/upload/docs/application/pdf/2011-05/dp_expo_schwartz_auf_weiss_nantua_2011bd.pdf Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération] (PDF) (Francice). Inspectum [[14 Octobris|pridie Idus Octobres]] anni 2014.</ref> Die [[6 Iunii]] anni [[1944]], [[civitates foederatae Secundi belli mundani|Foederati seu Alligati]] in [[Normannia]]m [[Operatio Overlord|invaserunt]] et, in Augusto, [[Operatio Draco|invaserunt]] in [[Comitatus Provinciae|Provinciam]]. Insequenti anno, Alligati seu Foederati et [[Repugnatio Francica]] [[Potestates Axis|Potestates axis]] vicerunt et, [[Lutetia]] a Germanis recuperata, et [[suverenitas]] Francica restaurata est, constituta [[Administratio temporanea Rei Publicae Francicae|Administratione temporanea Rei Publicae Francicae]] (Francicis [[sigla|siglis]] ''GPRF'').<ref>[[Enciclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/France-since-1940 «France since 1940»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Administratio temporanea Rei Publicae Francicae|Haec administratio]] fundamenta novo constitutionali ordini statuit qui [[Quarta Res Publica (Francia)|Quarta Rem Publicam Francicam]] peperit. Quae mirum florem oeconomicum —Francice ''les Trente Glorieuses'' nuncupatum— passa est. Francia una fuit apud civitates [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] anno [[1949]] condentes. Coloniae Francicae post annum [[1945]] uno corde libertatem expetiverunt. Francia dominatum [[Indosina Francica|Indosinae]] recuperare conata est, sed a [[Consociatio pro libertate (Vietnamia)|Consociatione pro libertate]]<ref>Vide articulum [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2004/historia/dien/index.php "DIEN BIEN PHU" apud ''Ephemeride Archivo''], ubi dicitur "Hic anno 1930 factionem communistarum Indosinensium constituerat et anno 1941 quandam 'consociationem pro libertate' sive 'Vietminh'.".</ref> ([[Vietnamice]] ''Việt Nam Ðộc Lập Ðồng Minh Hội'' seu breviter ''Việt Minh'') anno [[1954]] in [[Proelium Dienbienphuense|Proelio Dienbienphuensi]]<ref>Vide articulum [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2004/historia/dien/index.php "DIEN BIEN PHU" apud ''Ephemeride Archivo''], ubi dicitur "planitiem 'Dienbienphuensem".</ref> victa est. Solum aliquibus post mensibus, Francia alio [[antiimperialismus|anticoloniali]] conflictū obviam fuit in [[Algerium|Algerio]], tunc amplius millionis [[Pieds-Noirs|colonorum Europaeorum]] domo,<ref>Kimmelman, Michael (die [[4 Martii]] anni [[2009]]). [https://www.nytimes.com/2009/03/05/arts/design/05abroad.html?_r=1 «In France, a War of Memories Over Memories of War»] (Anglice). ''[[The New York Times]]''.</ref> qui nationem divisit et paene eam in [[subitanea rerum conversio|subitaneam rerum conversionem]] et in [[bellum civile]] induxit.<ref>Crozier, Brianus (Brian); Mansell, Gerardus (Gerard) (Iulio anni 1960). «France and Algeria» (Anglice). Blackwell Publishing. ''[[International Affairs]]''. '''36''' (3): 310. JSTOR 2610008. doi:10.2307/2610008</ref> Anno [[1956]] [[Marocum]] et [[Tunisia]] se liberas res publicas esse declaraverunt. Anno [[1958]], debilis instabilisque Quarta Res Publica [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintam Rem Publicam]] peperit, quae roboratum Praesidiatum inclusit.<ref>[https://web.archive.org/web/20080523234726/http://seacoast.sunderland.ac.uk/~os0tmc/contem/fifth.htm «From Fourth to Fifth Republic»] (Anglice). Universitas Sunderlandensis.</ref> Finito bello independentiae (inter annos 1954 et 1962 durante), [[Algeria]] se oppressione Francogallica liberavit. Carolus de Gaulle praeses [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintae Rei Publicae]] ex anno [[1958]] usque mensem Aprilem [[1969]] mansit. De Gaulle eo tempore rei publicae profuit eique prudenter praesidebat: veterem gloriam Francogalliae atque statum eius imperii mundani restituere in animo habuit; quare rem publicam suam [[bomba atomica|bombis atomicis]] instruxit. Interfuit eius etiam reconciliatio cum Germanis, quo ex motu demum [[Unio Europaea]] orta est. [[Fasciculus:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|thumb|left|[[Parlamentum Europaeum|Parlamenti Europaei]] sedes [[Argentoratum|Argentorati]].]] Francia una evolutissimas apud oeconomias in toto orbis terrarum mansit, sed aliquot oeconomicis crisibus occurrit, quae magnis [[Inopia quaestus|inopiae quaestus]] indicibus et [[debitum publicum|debiti publici]] incrementum attulerunt. Exeunte [[saeculum 20|saeculo XX]] et ineunte [[saeculum 21|saeculo XXI]], Francogallia [[supranationalismus|supranationalis]] [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] evolutionem praecurrit cum [[Foedus Traiecti Mosae ictum]], Unionem Europaeam creaturum, anno [[1992]] obsignavisset et [[Euro|Euronis terram]] anno [[1999]] constituisset et [[Foedus Olisipone ictum]] anno [[2007]] obsignavisset.<ref>«Declaration by the Franco-German Defense and Security Council» (Anglice). Elysee.fr. Inspectum die [[21 Iulii]] anni 2011. [https://web.archive.org/web/20051025215249/http://www.elysee.fr/elysee/anglais/speeches_and_documents/2004/declaration_by_the_franco-german_defence_and_security_council.1096.html Copia] die [[25 Otobris]] anni [[2005]] in [[Wayback Machine]] servata.</ref> Natio quoque in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] gradatim redintegrata est et, ex illo tempore, pleraque bella participavit quibus haec consociatio favit.<ref>[https://archive.today/20140811164800/http://www.rpfrance-otan.org/France-and-NATO «France and NATO»] (Anglice). ''La France à l'Otan''.</ref> Ex impetibus contra [[Ferrivia metropolitana Parisiensis|ferriviam metropolinam]] [[Lutetia|Parisiensem]] anno [[1995]] factis, Francia a [[tromocratia islamica|globis tromocraticis islamicis]] sporadice impugnata est, praesertim praestant impetus factus contra diarium ''[[Charlie hebdo]]'' Ianuario anni [[2015]], qui maximas tumultuationes per vias (cum 4,4 millionibus hominum) attulit,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]]). [https://web.archive.org/web/20150111213526/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/E/EU_FRANCE_ATTACKS_RALLY?SITE=AP&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT&CTIME=2015-01-11-12-51-46 «Officials: Paris Unity Rally Largest in French History»]. ''Associated Press''. Inspectum die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]].</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-30765824 «Paris attacks: Millions rally for unity in France»]. ''BBC News'', die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]]. Inspectum die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]].</ref> et [[Impetus Lutetiae Novembri 2015 facti|impetus Lutetiae Novembri anni 2015 facti]], qui 130 mortes attulerunt. Qui mortiferrimi impetus Francico in territorio e [[Secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2015/nov/14/paris-attacks-people-throw-open-doors-to-help «Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions»] (Anglice). ''[[The Guardian]]'. Die [[14 Novembris]] anni [[2015]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref><ref>Syeed, Nafeesa (die [[15 Novembris]] anni [[2015]]). [https://www.independent.ie/world-news/europe/paris-terror-attacks/paris-terror-attacks-yes-parisians-are-traumatised-but-the-spirit-of-resistance-still-lingers-34201891.html «Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers»] (Anglice). ''The Irish Independent''. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref> et mortiferrimi in Unione Europaea ex [[Impetus Matriti die 11 Martii 2004 facti|impetibus Matriti die 11 Martii 2004 factis]]<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/europe-s-open-border-policy-may-become-latest-victim-of-terrorism-1.2435486 «Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism»] (Anglice). ''The Irish Times''. Die [[19 Novembris]] anni [[2015]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref> fuerunt. == Geographia physica == [[Imago:Satellite image of France in August 2002.jpg|thumb|300px|Satellitalis imago [[Francia metropolitana|Franciae metropolitanae]].]] [[Imago:Chamonix valley from la Flégère,2010 07.JPG|thumb|300px|[[Campus Munitus]] cum [[Rupes Alba|Rupe Albā]] in abscedentiā, monte altissimo in [[Unio Europea|Unione Europaeā]].]] {{Vide-etiam|Corsica}} {{Vide-etiam|Martinica}} {{Vide-etiam|Guadalupia}} {{Vide-etiam|Guiana Francica}} {{Vide-etiam|Reunio}} {{Vide-etiam|Index fluminum Franciae}} Francia hexagonalis (qui autem de [[geographia|geographiā]] [[Corsica]]e, [[Martinica]]e, [[Guadalupia]]e, [[Guiana Francica|Guianae Francicae]], [[Reunio]]nis, regionumque aliarum longinquarum legere velit sub illis lemmatibus quaerat), chiliometra quadrata fere 547&nbsp;030 magna, est terra plerumque humilis in zona orbis terrarum temperata sita. E planitie latissimā constituitur quae a [[Baiona|Baionā]] sub [[Pyrenaeus Atlanticus|Pyrenaeis Atlanticis]] et praeter fines Hispanicos usque ad [[Argentoratum]], a [[Rhenus Inferior|Rheno inferiori]] irrigatum [[Germania]]mque observans, patet. Haec planities iugis magnis obliquis interrumpitur. Regio geologica ex amplis alveis sedimentariis ([[Alveus Parisiensis|Parisiensibus]], [[Alveus Aquitaniensis|Aquitaniensibus]]) atque veteribus [[mons|montibus]] valde erosis ([[massa Armoricana|massā Armoricanā]], [[Vosegus|Vosego]], [[Massa Media (Francia)|Massā Mediā]]) conficitur. Regio omnis lateribus euronotulis confinitur montibus excelsioribus, videlicet [[Alpes|Alpibus]] occidentalibus et [[Pyrenaei]]s. Hi super Aquitaniam eminent, illas autem a Massā Mediā [[Vallis Rhodani]] dividit. Summatim excellunt montes [[Alpes]], [[Arduenna]], [[Mons Cebenna]], [[Mons Forensis]], [[Iura (mons)|Iura]], [[Pyrenaei]] et [[Vosegus]]. [[Corsica]] iuxta litus [[Mare Mediterraneum|Mediterraneum]] est. Tota terrestris Franciae area, cum praefecturis et territoriis transmarinis (exceptā [[Terra Adeliae|Terrā Adeliae]]<ref>De voce ''Adeliae'' in contextu istius terrae vide speciem ''[[:species:Pygoscelis adeliae|Pygoscelis adeliae]]''.</ref>) chiliometra quadrata 674&nbsp;843 est, 0,45% totius areae [[Tellus (planeta)|terrestris]]. Nihilominus Francia secundam maiorem [[Zona oeconomica exclusiva|zonam oeconomicam exclusivam]] in toto orbe terrarum possidet,<ref>[https://web.archive.org/web/20110430124908/http://www.developpementdurable.com/economie/2010/07/A2769/mediterranee-la-france-prend-le-controle-en-creant-une-zone-economique-exclusive.html Méditerranée: la France prend le contrôle en créant une zone économique exclusive] (Francice).</ref> quae chiliometra quadrata 11,035 milliones, 8% superficiei totius omnium zonarum in toto orbe terrarum, comprehendit et solum superatur a [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] (chiliometra quadrata 11&nbsp;351&nbsp;000) et zonam [[Australia]]e (chiliometra quadrata 8&nbsp;232&nbsp;000) superat. E finibus Franciae boreo-orientalibus, oportet inter fluvios imprimis enumerare [[Rhenus|Rhenum]] qui ex Alpibus [[Helvetia]]e oriens et ad boream versus regiones Francicas [[Alsatia]]m et [[Lotharingia]]m a [[Badenia-Virtembergia|Badeniā-Virtembergiā]] [[Germania]]e dividit, unde per Germaniam boreo-occidentalem et [[Nederlandia]]m in [[mare Germanicum]] effunditur. Tributarium habet [[Mosella]]m, cuius fons in monte Vosego reperitur. [[Spinalium]] pagosque Lotharingiae alluit et mox in fines Germaniae pergens cum Rheno iungitur ad urbem quae de hac re nomen [[Confluentes (Germania)|Confluentes]] habet. Inde ad occidentem versus flumina duo e Franciā orta per [[Belgia]]m et [[Nederlandia]]m in mare Germanicum seriatim effluunt, videlicet [[Mosa]] quae [[Sedan (Arduenna)|villam Sedensem]] alluit, [[Scaldis]] quae [[Cameracum]] [[Valencenae|Valencenasque]], duo insuper litora [[Flandria|Flandrica]] attingentes, [[Isera]] apud [[Castellum Menapiorum]] orta, [[Agnio]] apud fanum [[Sanctus Audomarus|S. Audomari]]. Huius ostium est in litore Flandrico Francico, illius autem in litore Flandrico Belgico. [[Flumen|Fluminum]] quae [[litus|litora]] Francica attingunt et in [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] effluunt [[Quantia]] et [[Alteia]] borealissima sunt, sed et modestiora; quibus succedit [[Samara flumen|Samara]], [[Picardia]]e flumen maximum, ad cuius ripas stant fanum [[Sanctus Quintinus in Viromandia|Sancti Quintini in Viromandia]], [[Ambianum]] (olim Samarobriva, quod nomen Gallice "pons Samarae" significat) et [[Abbatis Villa]]. Per [[Normannia Superior|Normanniam superiorem]] defluunt [[Brisella]] et [[Arcae (flumen)|Arcae]] flumen [[Manica]]mque attingunt, haec prope urbem [[Deppae|Deppas]], illa iuxta [[Ulterior Portus|Ultrisportum]]. Mox flumen multo longius nomine [[Sequana]] (prope [[Divio]]nem ortum) litora [[septentrio]]nalia inter [[Honnefluctus|Honnefluctum]] et [[Franciscopolis|Franciscopolim]] attingit, urbibus [[Barium ad Sequanam|Bario]], [[Novigentum ad Sequanam|Novigento]], [[Lutetia|Lutetiā]], [[Surisna|Surisnā]], [[Burgivallis|Burgivalle]], [[Medanta|Medantā]]. [[Rothomagus|Rothomago]] lotis, tributariis [[Axona|Axonā]], [[Matrona|Matronā]], [[Esia|Esiā]] vel Isarā, [[Ebura (flumen Franciae)|Eburā]], [[Icauna|Icaunā]] receptis. Denuo inter flumina minora per [[Normannia Inferior|Normanniam Inferiorem]] in Manicam defluentes [[Olina]]m nominare oportet, fluvium [[Sagii|Sagiorum]] et [[Cadomum|Cadomi]]. Litora [[Oceanus Atlanticus|Oceani Atlantici]] attingunt flumina [[Britannia Minor|Britanniae Minoris]] [[Alaunus (flumen Franciae)|Alaunus]] et [[Blavetum]], illa per aestuarium [[Brestia]]e, hae iuxta urbem [[Oriens (Mariculum)|Orientem]], et insuper [[Vicinonia]] quae urbem [[Condate Redonum|Redonum]] tangit. Longissima apud [[index fluminum Franciae|flumina]] viginti in Franciā excellunt [[Liger]], [[Sequana]], [[Rhodanus]], [[Garunna]], [[Maroni]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Matrona]], [[Mosa]], [[Oltis]], [[Duranius]], [[Arar]], [[Dubis (flumen)|Dubis]], [[Mana (flumen)|Mana]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Elaver]], [[Carantonus]], [[Tarnis]], [[Vigenna (flumen)|Vigenna]], [[Wiapoco]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Carus (fluvius)|Carus]], [[Axona]] et [[Druentia]]. ===Clima=== [[Fasciculus:France climats carte 2010.png|thumb|[[Francia metropolitana|Franciae metropolitanae]] climatum tabula (Francice) sine [[Corsica|Corsicā]].]] Franciae metropolitanae [[clima]] valde afficitur [[Anticyclo Accipitrum|Anticyclone Accipitrum]] sed etiam [[Floridae flumen|Floridae Flumine]], sicuti reliqua [[Europa Occidentalis]],<ref>«Vos questions sur le climat» (Francice), in ''cnrs.fr'', die [[2 Aprilis]] anni [[2010]].</ref> regionalibus sive localibus cum variationibus satis evidentibus. Francia metropolitana aliquot climatica ponderis incommoda passa est: tempestates (tales decembris anni [[1999]] 7% arborum omnibus in silvis Francicis stratae sunt<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref>), [[dies caniculares]] (tales anni [[2003]] in Europā 15 000 mortuorum necaverunt<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref>), incendia et inundationes. [[Clima oceanicum]] strictum evidentissime ab occidente discriminari solet.<ref>[https://journals.openedition.org/cybergeo/23155 Les types de climats en France, une construction spatiale] (Francice).</ref> Quod e [[Flandria|Flandriā]] in [[Vasconia (territorium)|Vasconiam]] patet, litorali super laciniā aliquot chiliometrorum decusses amplā (cuius limes definiendo difficilis est), angustiore et a septentrione et a meridiē, sed ampliore in [[Britannia Minor|Britanniā Minore]], quae paene tota hoc climate afficitur. Clima oceanicum Aquitanum austroafricum calidiua est quia est meridionalius.<ref>[https://books.google.fr/books?id=M9MZAQAAIAAJ&q=%22oc%C3%A9anique+aquitain%22&dq=%22oc%C3%A9anique+aquitain%22&lr=&cd=9 Bulletin du Centre d’études et de recherche scientifiques, Volume 11] (Francice).</ref> Litorum septentrio-occidentalium cluma oceanicum sed frigidius climate oceanico Aquitano; ibi ventorum occidentalium vis valde maior est. Planitiei clima oceanicum degradatum, in centro septentrionali situm, aliquando "Parisiense" nuncupatur, quia circiter [[fluentum Parisiense|fluenti Parisiensis]] (Francice ''bassin parisien'') proprium est, cui clima oceanicum magis tenuiter mutatur. Clima semicontinentale a septentrione orientali et a centro orientali (in [[Alsatia (regio Franciae recentior)|Alsatiā]]; planitiebus [[Arar]]is aut medii [[Rhodanus|Rhodani]]; planitiebus [[Delphinatus Viennensis|Delphinatūs]], [[Arvernia (regio recentior)|Arverniae]] aut [[Sabaudia (praefectura Franciae)|Sabaudiae]]) vicissim subdividitur et possidet characteres adhuc mutatiores propter montanarum molium vicinitatem. Clima semicontinentale meridionale climate calido distinctum et in Vallis Rhodani planitiebus, circum [[Lugdunum]], et in planitiebus [[Pagus Forensis|Pagi Forensis]]<ref>Vide [[:fr:Forez#Toponymie|partem de toponymiā in articulo "Forez" in Vicipaediā Francicā]].</ref> (Francice ''Forez'') est. [[Limane]]<ref name="Limane">"[http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0930c.html Limaigne]" in {{Hofmannus}}</ref> seu [[Limania]]<ref name="Limane"/> (Francice ''La Limagne'' et [[Occitanice]] ''Limanha'') et regio circum [[Augustonemetum]] idem clima propter [[ventus Föhn|effectum Föhn]] geographicumque locum in [[Meridianum Franciae|mediā Franciae meridiē]] experiuntur. Clima semicontinentale orientale territorio e [[Burgundia et Liber Comitatus|Burgundiā]] usque ad [[Arduenna (praefectura Franciae)|Arduennam]] adest. Denique, [[clima alpinum]] praecipue locis superioribus in [[Alpes|Alpibus]], [[Pyrenaei montes|Pyrenaeis]], [[Montes Arvernienses|Montibus Arverniensibus]] (Francice ''Massif central''), [[Vosegus|Vosego]], [[Iura (mons)|Iurā]] et montibus [[Corsica|Corsicis]] adest. Pleraque [[Francia transmarina]] (Francice ''France d'outre-mer'') ad [[Zona tropica|climata tropica]] (magnis cum dissimilitudinibus)<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> redigitur; quibus addenda sunt [[clima aequinoctiale]] [[Guiana Francica|Guianae Francicae]]<ref>[https://www.guyane-amazonie.fr/incroyable-guyane/geographie.html «Géographie»]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Francice), in '''tourisme-guyane.com'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref>, [[clima subarcticum]] [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Insularum Sancti Petri et Miquelonensis]]<ref>«Questions courantes» (Francice), in ''st-pierre-et-miquelon.com'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref> et climata [[clima oceanicum|oceanicum]] et [[clima polare|polare]]<ref>«Terres australes et antarctiques françaises»(Francice), in ''tlfq.ulaval.ca'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref> [[Terrae australes antarcticaeque Francicae|Terrarum australium antarcticarumque Francicarum]]. Temperatura media in Franciā 0,1 ºC mediocriter pro decennio per [[saeculum 20|saeculum XX]] auxit.<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> Die [[28 Iunii]], [[Veiranecae|Veiranecis]], [[thermometrum]] 46 ºC attigit, quod est maxima temperatura absoluta in Franciā metropolitanā postquam sunt tabulae.<ref>[https://www.leparisien.fr/societe/le-record-absolu-de-temperature-du-28-juin-reevalue-a-46-c-19-07-2019-8120094.php A C. D. cum AFP, die 19 Iulii anni 2019 horā 14:51, «Le record absolu de température du 28 juin réévalué à 46°C»] (Francice), in ''leparisien.fr'', die 19 Iulii anni 2019 (inspectum pridie Kalendas Octobres anni 2019).</ref> <gallery mode="packed" heights="100" style="font-size:88%;line-height:120%" caption="Clima Franciae"> Imago:Étretat, Frankreich10.jpg|Calcariae [[rupina]]e in [[Normannia|Normanniā]], prope [[Strusarda]]m. Imago:Lavender field.jpg|Virentia [[Mare Mediterraneum|Mediterranea]] ([[lavandula]]) in [[Comitatus Provinciae|Provinciā]]. Imago:Bellecote face nord.jpg|[[Clima alpinum]] in [[Sabaudia (discretiva)|Sabaudiā]] (aspicitur [[capra ibex|ibex]] sinistrorsum). Imago:Châtenois 040.JPG|[[Vinum Gallicum|Vineta]] [[Alsatia]]e prope [[Châtenois (Rhenus Inferior)|Villam Castinetum]]. Imago:Bora Bora.jpg|[[Bora-Bora]] in [[Polynesia Gallica|Polynesiā Gallicā]]. Imago:04 Calanche Piana.jpg|Parvi sinūs [[Piana]]e, in [[Corsica|Corsicā]]. </gallery> ===Conservatio circumiectorum=== Rei publicae administratores aliquibus e decenniis problematibus oecologicis obviam ire conantur. [[Saepta naturalia Franciae|Saeptis naturalibus]] (Francice ''réserves naturelles'') et [[Silvae publicae Franciae|silvis publicis]] (Francice ''parcs nationaux'') ex anno [[1967]] [[consaeptum naturale regionale Franciae|consaepta naturalia regionalia]] (Francice ''parcs naturels régionaux'')<ref>«Histoire» (Francice), in ''Fédération des Parcs naturels régionaux de France'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref> additae sunt, quae naturale culturaleque patrimonium conservationem et existimationem coniungunt<ref name="Badower">Annie Badower et Augusta Cadars, ''La France, industries-services'' (Francice), Lutetiae, Dalloz, coll. «Sirey», 1994, 5e éd., 272 p. (ISBN 978-2-247-01703-4 et 2-247-01703-7)</ref> et 15% territorii Francici anno [[2018]] tegebant.<ref>«Les Parcs en chiffres» (Francice), in ''Fédération des Parcs naturels régionaux de France'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref> [[Procuratio aquae (Francia)|Procurationes aquae]] (Francice ''agences de l'eau'') sex institutae sunt ad gerendas protegendasque opes aquae hac in natione.<ref>[http://www.lesagencesdeleau.fr/les-agences-de-leau/les-six-agences-de-leau-francaises/ «Les six agences de l’eau françaises|Les agences de l'eau»] (Francice), in ''www.lesagencesdeleau.fr'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref><ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> [[Natura 2000|Rete Natura 2000]] [[habitatio|loca naturalia]] aut seminaturalia in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]] cum magnā patrimoniali praestantiā propter [[fauna]]m et [[Flora (summatio)|floram]] excelsas quas continent congregat. Decembre anni [[2018]], rete Natura 2000 in Franciā 1779 locorum habebat, e quibus 212 loca marina sunt et quae comprehendunt: * 402 [[Zona protectionis specialis|zonarum protectionis specialis]] (ZPS) avibus; * 1377 [[Zona specialis conservationis|zonarum specialis conservationis]] (ZSC) [[habitatio]]nibus et [[Species (taxinomia)|speciebus]]. Tota superficies 200 364 chiliometrorum quadratorum lata est, 12,9% superficiei terrestri metropolitanae (sive milliones septem [[hectarea]]rum) et 33% superficiei in zonā oeconomicā exclusivā (sive 12,3 milliones hectarearum) repraesentans.<ref>[https://web.archive.org/web/20210323025254/https://www.ecologie.gouv.fr/reseau-europeen-natura-2000-1 «Réseau européen Natura 2000»] (Francice), ''Ministère de la Transition écologique et solidaire'', Iulio anni 2018, (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref name="Natura">[https://web.archive.org/web/20210320041651/http://www.natura2000.fr/chiffres-cles «Chiffres clés|Natura 2000»] (Francice), in ''www.natura2000.fr'' (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref>«[http://www.charente-maritime.gouv.fr/layout/set/print/Politiques-publiques/Environnement-risques-naturels-et-technologiques/Espaces-naturels-et-biodiversite/Natura-2000-sur-terre-et-sur-mer/Le-reseau-Natura-2000]» (Francice), in ''www.charente-maritime.gouv.fr'' (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref>[https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/dashboards/natura-2000-barometer «Natura 2000 Barometer»] [archive], in ''European Environment Agency'' (inspectum idibus Februariis anni 2019).</ref> [[Fasciculus:Carrelets sur l'estuaire de la Gironde.jpg|thumb|center|700px|[[Aestuarium]] [[Girundia]] discribitur consaeptum naturale marinum et ad [[Natura 2000|rete Natura 2000]] pertinet. Sinistra ripa ad [[consaeptum naturale regionale Meduli]]<ref>[http://www.sc.edu/ltantsoc/medu0538.htm Meduli litus].</ref> (''parc naturel régional du Médoc'') pertinet. 635 chiliometrorum quadratorum latum, vastissimum aestuarium in Europā est.<ref>[https://www.estuaire-gironde.fr/mensurations.html] (Francice).</ref>]] ==Civilitas== [[Fasciculus:Palais Bourbon Nuit.jpg|thumb|[[Regia Burbonia]] (Francice ''Palais Bourbon''), [[Conventus civitatis Francicae|Coventi nationalis]] ([[Francice]] ''Assemblée nationale'') sedes.]] [[Fasciculus:Emmanuel Macron in Tallinn Digital Summit. Welcome dinner hosted by HE Donald Tusk. Handshake (36669381364) (cropped 2).jpg|thumb|left|[[Emmanuel Macron]], Praeses Rei publicae Francicae.]] Praesens [[Constitutio Francica anni 1958|Constitutio]], [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintae Rei Publicae]], per [[referendum]] die [[28 Septembris]] anni [[1958]] probata sunt. Quā probatā, munus [[Praesides Franciae|Praesidis Rei Publicae]] auctoritatem super [[Potestas exsecutiva|potestate exsecutivā]] valde firmavit,<ref>[https://www.diariocritico.com/noticia/12138/noticias/la-quinta-republica-francesa-y-sus-presidentes.html "La Quinta República Francesa y sus Presidentes"] (Hispanice), ''Diario Crítico''. Inspectum die 29 Iunii anni 2017.</ref> quae a [[Primus minister|Primo Ministro]] et a [[gubernatio|Gubernio]] antea repraesentatur. Quod Praesidem verum Potestatis Exsecutivae legatum constituit quantum ad [[Parlamentum]] attinet. Secundum Constitutionem, Praeses [[suffragium|suffragio directo]] uni quinquennio (in principio tempori annorum septem) eligitur. Praesidis arbitrium constantem usum et Rei Publicae procuratorum aequabilitatem confirmat. Praeses [[primus minister|Primum Ministrum]] designat, qui Ministrorum Consilium praesidet, [[copiae militares|copias militares]] ducit et foedera paciscitur. Ministrorum Consilium a Praeside nominatur, Primo Ministro proponente. Hoc gubernii genus [[res publica semipraesidentialis]] nuncupatur. [[Conventus civitatis Francicae|Coventus nationalis]] ([[Francice]] ''Assemblée nationale'') praecipuum legisferum corpus. Cuius [[Legatus parlamentaris|deputati]] 577 uni quinquennio directe eliguntur et omnia subsellia suffragio singulis comitiis eliguntur. Altera camera [[Senatus (Francia)|Senatus]] ([[Francice]] ''Sénat'') est, cuius senatores 321 comitiali a collegio (per suffragium indirectum) eliguntur et suum munus novem annos servant. Tertia Senatūs pars in annos tres renovatur. Legisferae Senatūs potestates limitatae sunt et Conventus nationalis decretorium iudicium facit si accidit disceptatio ambas inter cameras. Gubernium maxime parlamentarios apud diurnos actūs valet. Praeterea, est [[Consilium constitutionale]] (Francice ''Conseil constitutionnel''),<ref>[https://web.archive.org/web/20170715221443/http://www.conseil-constitutionnel.fr/conseil-constitutionnel/espanol/consejo-constitucional/presentacion-general/presentacion-general.25785.html "Consejo constitucional"] (Hispanice). Consilium constitutionale. Servatum ex originali Idibus Iuliis anni 2017. Inspectum die 29 Iunii anni 2017.</ref> membra novem habens, quod legum constitutionalitatem observat et de contentionibus decernit. Francici cives omnes homines annos duodeviginti aut amplius nati sunt. ===Politica externa=== [[Fasciculus:Diplomatic missions of France.PNG|thumb|left|400px|Francicae repraesentationes in toto orbe terrarum. [[Viridis|Viride]] Francia; [[Caeruleus|caeruleo]] nationes ubi Francia [[ambasciata]]s habet; [[Canus|cano]] alia territoria.]] Abusque [[Generalis|Generali]] [[Carolus de Gaulle|Carolo de Gaulle]] praeside (inter annos 1958 et 1969), Francica politica externa independentiae voluntate, praesertim a Civitatibus Foederatarum, depingitur;<ref name="Lasserre">Isabella (Isabelle) Lasserre (die 10 Martii anni 2009). [https://www.lefigaro.fr/international/2009/03/11/01003-20090311ARTFIG00073-quand-mitterrand-deja-negociait-le-retour-dans-l-otan-.php "Quand Mitterrand, déjà, négociait le retour dans l’Otan"]. ''lefigaro.fr'' (Francice). Inspectum die 10 Martii anni 2009.</ref> quamobrem, Francia [[arma nuclearia]] evolvit et e manipulis integratis de [[CFAS]] inter annos 1966 et 2009 decessit.<ref name="Lasserre"/> Francicarum [[ambasciata]]rum rete tertium maximum in toto orbe terrarum est, cum ambasciatis 156 et consulis sedibus 97 per [[continens|continentes]] quinque.<ref>Ministerium rerum externarum. [https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/le-ministere-et-son-reseau/annuaires-du-ministere-de-l-europe-et-des-affaires-etrangeres/ambassades-et-consulats-francais-a-l-etranger/#sommaire_3 "Ambassades et consulats"]. ''diplomatie.gouv.fr'' (Francice). Inspectum pridie Kalendas Martias anni 2010.</ref> Francia [[civitas ad progressionem nitens|civitates ad progressionem nitentes]] praecipue [[Africa]]s, adiuvat. Officiale auxilium pro progressione 0,36% [[productus nationalis generalis|productūs nationalis generalis]] Francici anno 2014 repraesentabat, qui minor quam [[Britanniarum regnum|Britannicus]] aut [[Germania|Germanicus]] est.<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://www.oecd.org/fr/developpement/stats/documentupload/ODA%202014%20Technical%20Note%20FR.pdf "Synthèse de l'aide publique au développement en avril 2015"] (PDF Francice). ''oecd.org''. Inspectum die 24 Decembris anni 2015.</ref> ===Iura humana=== [[Fasciculus:Declaration of Human Rights.jpg|thumb|Res publica Francica in [[Charta Hominis ac Civis Iurum|Declaratione iurum hominis et civis]] anni [[1789]] fundata est.]] Respectū [[Iura humana|iurum humanorum]] et consociationis cum corporibus [[Charta internationalis iurum humanorum|Chartae internationalis iurum humanorum]], quae [[Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum|Commissum Iurum Humanorum]] includunt, Francia [[Pactio internationalis de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus|Pactionem internationalem de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus]]; [[Pactio internationalis de iuribus civilibus et politicis|Pactionem internationalem de iuribus civilibus et politicis]]; [[Conventio internationalis de abroganda omniformi discriminatione rassistica|Conventionem internationalem de abrogandā omniformi discriminatione rassisticā]]; [[Conventio de abroganda omnis generis discriminatione mulierum|Conventionem de abrogandā omnis generis discriminatione mulierum]]; [[Conventio contra Torturam, alteram Atrocem, Inhumanam seu Humiliantem Tractationem seu Poenam|Conventionem contra torturam, alteram atrocem, inhumanam seu humiliantem tractationem seu poenam]]; et [[Conventio de Iuribus Impuberum|Conventionem de iuribus impuberum]] obsignavit et sanxit. Alterā ex parte, [[Pactio de iuribus hominum invalidorum|Pactionem de iuribus hominum invalidorum]] solum obsignavit sed non sanxit, dum Francia de [[Conventio internationalis de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticia|Conventione internationali de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticiā]] non refert et [[Pactio internationalis de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis|Pactionem internationalem de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis]] nec obsignavit nec sanxit.<ref>[[Curator supremus Nationum Unitarum iuribus humanis tuendis]]. [http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/newhvstatusbycountry?OpenView&Start=1&Count=250&Expand=87 "Status by country"] (Anglice). Servatum ex originali die 14 Augusti anni 2013.</ref> ===Vires armatae=== [[Fasciculus:French military images.jpg|thumb|left|500px|alt=see description|Francicarum rerum militarium exempla. Dextrorsus ex apice laevo: nuclearis [[navis aëroplanigera]] [[Carolus de Gaulle (navis aëroplanigera)|Carolus de Gaulle]]; a [[aeroplanum insectatorium|aëroplanum insectatorium]] [[Dassault Rafale]]; Francici [[Venatores Alpini]] (Francice ''Chasseurs Alpins'') valles [[Afgania|Afganicae]] provinciae [[Kapisa]]e ([[Lingua Dari|Darice]] et [[Lingua Afganica|Afganice]] کاپيسا) explorantes; [[autocurrus armatus]] [[Autocurrus Leclerc|Leclerc]].]] [[Vires armatae]] Francicae seu Exercitus Francicus (Francice ''Forces armées françaises'' seu ''Armée française'') potestatem exsecutivam in [[Index praesidum rei publicae Francicae|Praeside Rei publicae Francicae]], Ducis exercituum (Francice ''Chef des Armées'') munus habente, conglobant. Nihilominus Constitutio Francica gubernium (scilicet, ministeria exsecutiva, quae haud necessarie ad Praesidis [[Factio politica|factionem politicam]] pertinent) publicis, civilibus et militaribus viribus armatis uti sinit. Ministerium Exercituum (Francice ''Ministère des Armées''), ex anno [[2017]] a [[Florentia Parly|Florentiā Parly]] gestum, pro pecuniae praestatione, opium assignatione et operationibus spondet.<ref>[https://web.archive.org/web/20210224231709/https://www.defense.gouv.fr/content/download/219706/2444262/file/Chiffres%20cl%C3%A9s%20de%20la%20d%C3%A9fense%20-%202013.pdf «Les chiffres clés de la défense 2013» (PDF) (Francice). ''Defense.gouv.fr''.</ref> Vires armatae Francicae primae sunt quae nationalismum in [[Res novae Francicae|Rebus novis Francicis]] foverunt, quia nationalismus se vilior et efficacior Civitati quam copiae [[Miles mercennarius|mercennariae]] monstravit.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=JgfA4moXzEoC&pg=PA136&lpg=PA136&dq=The+idea+of+a+mass,+%E2%80%9Cvoluntary%E2%80%9D+army+was+born+out+of+the+French+Revolution.+The+new+soldiers+turned+out+to+be+cheaper+and+more+loyal+than+mercenaries,+and+they+fought+well.&source=bl&ots=yPK6sIAx9F&sig=lStp3DnlmAjcAxff4qd53Jybo0s&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj73K_jqOvMAhVFKh4KHUY0DN4Q6AEIHTAA#v=onepage&q=The%20idea%20of%20a%20mass%2C%20%E2%80%9Cvoluntary%E2%80%9D%20army%20was%20born%20out%20of%20the%20French%20Revolution.%20The%20new%20soldiers%20turned%20out%20to%20be%20cheaper%20and%20more%20loyal%20than%20mercenaries%2C%20and%20they%20fought%20well.&f=false Jewish Choices, Jewish Voices: War and National Security] (Anglice).</ref> Cum 215 000 militorum suo munere, Francia in praesenti maxima potentia militaris intra [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et tertia maxima intra [[CFAS]] est. Cuius copiae in [[Asia occidentalis|Asiā occidentali]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2009/may/26/france-military-base-uae France opens military base in UAE despite Iranian concerns] (Anglice).</ref> et totā [[Africa|Africā]]<ref>[https://www.businessinsider.com/frances-military-is-all-over-africa-2015-1 France's Military Is All Over Africa] (Anglice)</ref> agunt. Vires armatae Francicae dividuntur in ramos quinque, qui sunt: * [[Exercitus terrestris (Francia)|Exercitus terrestris]] (Francice ''Armée de terre''), ubi includuntur: ** [[Venatores Alpini]] (Francice ''Chasseurs Alpins'') ** [[Legio Externa Francica|Legio externa seu extranea]] (Francice ''Légion étrangère'') ** [[Copiae classis (Francia)|Copiae classis]] (Francice ''Troupes de marine'') ** [[Classis aeria levis Exercitus terrestris|Classis aëria levis Exercitūs terrestris]] (Francice ''Aviation légère de l'Armée de terre'' seu ''ALAT'') * [[Regimentum ingeniariae Francicae]] (Francice ''Régiment du génie français''), ubi includitur: ** [[Brigada munitorum siphonariorum Parisiensis]] (Francice ''Brigade de sapeurs-pompiers de Paris'') * [[Classis nationalis (Francia)|Classis nationalis]] (Francice ''Marine nationale''), ubi includuntur: ** [[Vis maritima aeronauticae navalis|Vis maritima aëronauticae navalis]] (Francice ''Force maritime de l'aéronautique navale'') ** [[Manuballistarii classiarii]] (Francice ''Fusiliers marins'') ** [[Manus classiaria|Manūs classiariae]] (Francice ''Commandos marine'') * [[Classis aeria et sideralis|Classis aëria et sideralis]] (Francice ''Armée de l'air et de l'espace''), ubi includitur ** Defensio aëria territorialis * [[Chorophylace nationalis (Francia)|Chōrophylacē nationalis]]<ref>Confer Neograecum nomen "Εθνική Χωροφυλακή".</ref> (Francice ''Gendarmerie nationale''), [[vigil]]es militares vim exercentes sicuti vigiles publici et reali et generali contextū. ==Divisio administrativa== {{Vide-etiam|Tabula administrativa Franciae}} [[Fasciculus:Regiones Francicae.png|thumb|500px|Francicarum regionum duodeviginti [[tabula geographica]].]] Ex anno [[2016]], Francia in duodeviginti administrativas regiones (Francice ''régions'') praecipue divisa est: regiones tredecim in [[Francia metropolitana|Franciā metropolitanā]] (inclusā collectivitate territoriali [[Corsica|Corsicā]])<ref>[https://web.archive.org/web/20151230075909/http://www.gouvernement.fr/action/la-reforme-territoriale "La réforme territoriale"] (Francice). Gubernium Franciae. Die 18 Decembris anni 2015. Archivatum ex originali die 30 Decembris anni 2015. Inspectum Kalendis Ianuariis anni 2016.</ref> et quinque trans maria.<ref name="Europe">[https://web.archive.org/web/20220316080837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/france/ "Europe :: France"] (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Die 3 Ianuarii anni 2018.</ref> Regiones divisae sunt vicissim in unam et centum praefecturas (Francice ''départements''), quae praecipue litterarum ordine dispositae sunt. His numeris [[numerus cursualis|numeri cursuales]] adaequant et olim [[notaculum|notacula]] eis usa sunt. Apud unam et centum praefecturas Francogallicas, quinque —[[Guadalupia (praefectura)|Guadalupia]], [[Guiana Francica|Guiana Francica seu Gallica]], [[Martinica]], [[Reunio]], [[Maiota]]— regiones et quoque praefecturae transmarinae (Francice ''départements et régions d'outre-mer'' seu ''DROM'') sunt, quae eodem statū quam praefecturae metropolitanae fruuntur et integrales [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] partes sunt. Una et centum praefecturae in [[Circumdarium|circumdaria]] (Francice ''arrondissements'') 335 subdivisae sunt, quae vicissim in [[canto]]nes (Francogallice ''cantons'') 2054 subdivisa sunt.<ref name="Circonscriptions">[https://web.archive.org/web/20140430033500/http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=99&ref_id=t_0203R "Circonscriptions administratives au 1er janvier 2015 : comparaisons régionales"] (Francogallice). [[INSEE]]. Archivatum ex originali pridie Kalendas Maias anni 2014. Inspectum die 5 Iulii anni 2015.</ref> Hi cantones etiam divisi sunt in [[commune|communia]] (Francice ''communes'') 36658, quae sunt [[municipium|municipia]] electo cum consilio municipali.<ref name="Circonscriptions"/> Communia tria —[[Lutetia]], [[Lugdunum]], [[Massilia]]— in [[circumdarium municipale|circumdaria municipalia]] (Francogallice ''arrondissements municipaux'') 45 subdivisa sunt. Regiones, praefecturae et communia omnia [[collectivitas territorialis|collectivitates territoriales]] (Francogallice ''collectivités territoriales'') nuncupantur; scilicet, haec conventūs locales non minus quam potestatem exsecutivam possident. Circumdaria et cantones mere administrativae divisiones sunt. Nihilominus, non semper hoc modo fuere. Usque ad annum [[1940]], circumdaria collectivitates territoriales electo cum conventū erant, sed a [[Regimen Viciacense|Regimine Viciacensi]] ad tempus amota et modo terminali a [[Quarta Res Publica (Francia)|Quartā Republicā]] anno [[1946]] abrogatae sunt. ===Territoria et collectivitates transmarina=== [[File:Terrae Rem publicam Francicam constituentes.png|thumb|500px|Terrae Rem publicam Francicam constituentes.]] Praeter regiones duodeviginti et praefecturas unam et centum, Res publica Francica [[Collectivitas Transmarina Francica|collectivitates transmarinas]] quinque —[[Polynesia Gallica|Polynesiam Gallicam]], [[Insula Sancti Bartholomaei|Sanctum Bartholomaeum]], [[Collectivitas Sancti Martini|Sanctum Martinum]], [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Sanctum Petrum et Miquelonem]], [[Uvea et Futuna|Uveam et Futunam]]—, unam sui generis collectivitatem —[[Nova Caledonia|Novam Caledoniam]]—, unum territorium transmarinum (Francogallice ''territoire d'outre-mer'' seu ''TOM'') —[[Terrae australes antarcticaeque Francicae|Terras australes antarcticasque Francicas]]— et unam insularem possessionem in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] —[[Insula Clippertonensis|Insulam Clippertonensem]]— habet. Collectivitates et territoria transmarina Rei publicae Francicae, sed non [[Unio Europaea|Unioni Europaeae]] aut eius fiscali areae (excepto Sancto Bartholomaeo, qui e Guadalupiā anno 2007 secessit) intersunt. Collectivitates Pacifici Polynesiae Gallicae, Uvea et Futuna, Nova Caledonia [[francus CFP|franco CFP]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110717034857/http://www.thetahititraveler.com/touristinfo/moneycurr.asp "Currency and Exchange Rate"] (Anglice). Thetahititraveler.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> (Francogallice ''franc CFP'') uti pergunt, cuius valor stricte ei [[euro]]nis conexus est. Immo vero, regiones transmarinae quinque [[Francus Francicus|franco Francico]] utebantur et nunc [[euro]]ne utuntur.<ref>[ttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2085rank.html?countryName=France&countryCode=fr&regionCode=eu&rank=7#fr "2085rank"] (Anglice).Liber Factorum Mundanorum CIA.</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Nomen ! Constitutionalis status ! Caput |- | [[Fasciculus:Flag of France.svg|25px]] [[Insula Clippertonensis]]<ref>Confer binomen "Epinephelus clippertonensis".</ref> | Civitatis privata possessio penes directam auctoritatem [[Ministerium Franciae transmarinae|Gubernii Francogallici]]. ! Sine incolis |- | [[Fasciculus:Flag_of_French_Polynesia.svg|25px]] [[Polynesia Gallica]]<ref>''Just's Botanischer Jahresbericht'', vol. 34, pars 1 (Lipsiae: 1907), [https://books.google.com/books?id=2HNCAQAAMAAJ&pg=PA293&q=polynesia+gallica p. 293].</ref> | Pagus transmarinus designata (Francogallice ''pays d'outre-mer'' sive POM), statum eundem habet quam collectivitas transmarina. ! [[Papeete|Urbs Papeetensis]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dpape.html "Archidioecesis Papeetensis" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> |- | [[File:Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg|25px]] [[Terrae australes antarcticaeque Francicae]] | Territorium transmarinum (Francice ''territoire d'outre-mer'' sive TOM) ! [[Portus Francicorum]]{{Convertimus}}<ref>Francogallice ''Port-aux-Français''.</ref> |- | [[File:Flag_of_FLNKS.svg|25px]] [[Nova Caledonia]] | Collectivitas [[Sui generis]] ! [[Numea]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dnoum.html "Dioecesis Numeana" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> |- | [[File:Flag of Saint Barthélemy (local).svg|25px]] [[Insula Sancti Bartholomaei|Sanctus Bartholomaeus]]<ref>"I[nsulae] Bartholomaei ... Margaritta ... Barbuda, S. Christophori, Newis, Antiqua, Dominica, S. Luciae ... S. Vincentii" {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p. 179}}</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM'') ! [[Gustavia]] |- | [[File:Insigne Insulae Sancti Martini (Francia).svg|25px]] [[Collectivitas Sancti Martini|Sanctus Martinus]] | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM'') ! [[Marigot (Sancti Martini)|Marigot]] |- | [[File:Flag_of_Saint-Pierre_and_Miquelon.svg|25px]] [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Sanctus Petrus et Miquelo]]<ref>Cf. {{CathHierDiocese|iles|Vicariatus Apostolicus Insularum S. Petri et Miquelonensis}}</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM''). Adhuc ''collectivitas territorialis'' allusa. ! [[Oppidum Sancti Petri (insula Sancti Petri)|Oppidum Sancti Petri]] |- | [[File:Flag of Wallis and Futuna.svg|25px]] [[Uvea et Futuna]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwafu.html "Dioecesis Uveana et Futunensis" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM''). Adhuc ''territorium'' allusa. ! [[Mata Utu]] |} ==Demographia== [[Fasciculus:Franciae spissitudo incolarum.png|thumb|Franciae spissitudo incolarum per [[pagus|pagum]] (Francice ''arrondissement''). Praecipua urbana territoria visibila sunt, praesertim [[Lutetia]] (in centro a Septentrione), [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]] (a Septentrione), [[Massilia]] (inter meridiem et orientem) et [[Lugdunnum]] (in centro inter meridiem et orientem).]] Aestimato cum [[numerus incolarum|numero incolarum]] 64 millionum,<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Francia sita est vicesimo primo loco secundum numerum incolarum in toto orbe terrarum.<ref>Rank Order. Population (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008</ref> Territoria urbis maiore cum numero incolarum [[Lutetia]], [[Lugdunum]], [[Tolosa]], [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]], [[Burdigala]], [[Nicaea (Francia)|Nicaea]], [[Portus Namnetum]], [[Argentoratum]], [[Condate Redonum]] sunt. Francia demographicum incrementum naturale (migrationem excludens) maius passa est quam pleraeque [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] nationes et anno 2003 causa fuit maioris partis huius incrementi naturalis consociatas apud has nationes. Anno [[2008]], aestimata natalium index 1,273 filiorum pro feminā erat —Francia est loco secundo secundum fecunditatem in Europā, post [[Hibernia]]m—<ref>[https://www.insee.fr/fr/accueil#inter3INSEE 2006 : "La France, toujours l'un des pays les plus féconds d'Europe"] (Francice).</ref> et demographici incrementi index 0,574% erat.<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Aestimatus purus [[migratio]]nis index positivus est anno [[2008]], 1,48 migratorum pro 1000 incolarum.<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Anno [[2006]], [[INSEE|Institutum nationale statisticae et studiorum oeconomicorum seu INSEE]] 4,9 milliones immigratorum, scilicet 8% omnium incolarum, Franciam incolere aestimavit. Quia pueri immigratoribus e parentibus Francogallicā in terrā nati Francici putantur, civium peregre oriundorum numerus 6,7 milliones (secundum aestimationem anni 1999), scilicet 10% omnium Francicorum incolarum, erat. ===Ethnographia=== [[Praehistoria|Praehistoricis]] ex aevis, Francia copulatio commercii, migrationum, occupationum est. Praecipui greges ethnici quattuor in Franciā sunt: Praeceltae, [[Celtae]], [[Latini]], [[Germani (antiquitas)|Germani]] ([[Franci]], [[Visigothi]], [[Burgundiones]], [[Viccingi]]). Has "historicas" ob gentes, novi populi in Franciam e [[saeculum 19|saeculo XIX]] immigravere: [[Belgica|Belgae]], [[Italia|Itali]], [[Hispania|Hispani]], [[Portugallia|Lusitani]], [[Polonia|Poloni]], [[Romania|Dacoromani]], [[Graeci]], [[Iudaei]] ab [[Europa Orientalis|Europā Orientali]] et [[Barbaria (Africa)|Barbariā]], [[Arabes]] ac [[Mazaces]] a [[Barbaria (Africa)|Barbariā]], [[Nigricolores]] a Franciā et [[Seres]] apud alios. 40% incolarum Francicorum migratoriis ab his gregibus originem trahere -disparibus proportionibus- aestimantur, quod Franciam unam [[Europa]]eas apud civitates ethnice diversiores facit, non obstante usitatā stereotypiā Franciae sicuti nationis [[Gallia|Gallicae]]. Nihilominus, Europaeorum populorum integratio facilior quam haud Europaeorum populorum fuit, quod culturales obices et discrimen sociale causavit. ===Linguae=== [[Fasciculus:Langues de la France.svg|thumb|Diffusio linguarum regionum in Francia.]] [[Lingua Francogallica]] seu [[lingua Francica]] ex Francicā mediaevali progressa est, quā [[Medium Aevum|Medio Aevo]] incolae regionis hodiernae [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insulae Franciae]] locuti sunt. Ut reges Franciae imperium protenderent, sic lingua Francogallica diffusa est. Iam anno [[1539]] [[Franciscus I (rex Franciae)|Franciscus I]] rex constituit ut lingua Francogallica sit unica regni sui lingua publica. Nihilominus, [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] exeunte, tantum fere media regi subiectorum pars Francogallice locuti sunt.<ref>Haensch et Tümmers 1993:247.</ref> [[Res novae Francicae|Rebus novis Francicis]] confectis, linguae regionales publice oppugnatae sunt; anno [[1951]] demum per [[Lex Deixonne|Legem Deixonne]] (Francice ''Loi Deixonne'') ut linguae regionales docerentur concessum est.<ref>Günther et Tümmers 1993:251.</ref> Etiam his diebus, articulo altero constitutionis anni [[1958]] constitutum est ut [[lingua Francica]] sit unica publica reipublicae lingua. Non solum est lingua in Franciā passim adhibita, sed etiam instrumentum [[cultura]]e Francicae in [[tellus|toto orbe terrarum]]. Linguae regionales propter migrationes et nimiam linguae Francogallicae gravitatem (etiam in [[Media communicationis socialis|mediis commonicationis socialis]]) periclitantur. Francia [[Europaea de linguis regionalibus ac minoribus Charta|Europaeam de linguis regionalibus ac minoribus Chartam]] quidem subscripsit, pactum tamen non sanxit, quod partes chartae cum constitutione Franciae non conveniunt. Ab anno [[2008]], linguae regionales in articulo 75-1 constitutionis Franciae hereditas culturalis dicuntur.<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/Droit-francais/Constitution/Constitution-du-4-octobre-1958#eztoc2178_0_14_96 Litterae constitutionis (Francice) in pagina legifrance.gouv.fr].</ref> Linguae regionum in Francia sunt * Linguae Francogallicae ([[Langues d’oïl]]) in Franciā septentrionali, quae partim [[dialectos|dialecti]] [[lingua Francogallica|linguae Francogallicae]] habentur, utputa [[Lingua Picardica|Picardica]], [[Lingua Normannica|Normannica]], [[Lingua Gallonica|Gallonica]], [[lingua Pictavino-Santonica|Pictavino-Santonica]], [[lingua Vallonica|Vallonica]] et [[lingua Campanica|Campanica]] * [[Lingua Arpitanica|Arpitanica]] ((''Franco-Provençal'') in Franciā in pristinā regione [[Sabaudia|Sabaudiā]] (sed etiam in [[Italia|Italiā]] et [[Helvetia|Helvetiā]]) adhibita * [[Lingua Occitana|Occitana]] in Franciā meridianā * [[Lingua Catalana|Catalana]] in praefecturā [[Pyrenaeus Orientalis|Pyrenaeo Orientali]] * [[Lingua Alemannica|Alemannica]] in [[Alsatia|Alsatiā]] * [[Lingua Lotharingica (Theodisca)|Lotharingica (Theodisca)]] in Franciā boreoccidentali * [[Lingua Vasconica|Vasconica]] cum dialectis suis in Franciā austro-occidentali * [[Lingua Britonica|Britonica]] in [[Britannia Minor|Britanniā Minore]] * [[Lingua Corsica|Corsica]] in insulā [[Corsica|homonymā]] * [[Lingua Batava|Batava Belgica]] in Franciā septentrionali * Praeterea multae aliae linguae ab illis, qui in Franciam immigraverunt, necnon ab incolis territoriorum transmarinorum adhibentur. === Religiones === [[Fasciculus:Facade de Notre Dame de Reims.png|thumb|left|alt=Notre-Dame de Reims façade, gothic stone cathedral against blue sky|[[Ecclesia cathedralis Remensis]] cathedralis Catholica Romana est ubi [[Reges Franciae]] usque ad annum [[1825]] coronati sunt.]] Francia est res publica [[laicismus|laicistica]], id est: [[civitas]] et [[religio]]nes plane separatae sunt. Cum a magistratibus nulla de religionibus fidelibusque indicia colligantur, numeri eorum, qui singulis religionibus adhaerent, non nisi taxatione circumscribi possunt. Indicia communitatum religiosarum inter se saepe valde differunt, quare etiam numeri sequentes non nisi cautelā tractandi sunt. Secundum [[periodicum]] ''Le Monde des religions,'' 51 centesimae Francogallorum se esse [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicos]], 31 centesimae nulli religioni adhaerere, fere 9 centesimae [[Musulmanus|Musulmanos]], 3 centesimae se esse [[Protestantes]] affirmant. Paene omnes ecclesiae Protestantes Franciae, quarum [[Ecclesia Reformata Franciae]] (Francice ''L’Église réformée de France'') est maxima, in [[Foederatio Protestantica Franciae|Foederatione Protestanticā Franciae]] (Francice ''Fédération protestante de France'') collaborant. Fere 1 centesima incolarum se [[Iudaei|Iudaeos]] esse confitentur. Ex his indiciis, sequitur in Francia esse 32 milliones Catholicorum, 5.7 milliones Musulmanorum, 1.9 milliones Protestantium et 600&thinsp;000 [[Iudaei|Iudaeorum]], praeterea 20 milliones hominum, qui nulli religioni adhaerent. 6% quaesitorum alia vel nihil dicunt. Catholicorum, ut ex quaestionibus concluditur, tantum parva pars re verā inter credentes numerari potest vel [[liturgia]]s frequentat, sed contra sunt etiam, qui traditionem Catholicam cum magno rigore ac diligentissime sequantur. Praeterea sunt in Franciā plus quam decies centena milia hominum, qui [[Ecclesiae Orthodoxae|Ecclesiis Orthodoxis]] aut [[Ecclesiae orthodoxae orientales|Orthodoxis Orientalibus]] adhaerent, fere 600&thinsp;000 [[Buddhismus|Buddhistarum]] necnon magnus numerus ad [[Hinduismus|Hindiusmum]] pertinentium. === Urbes === {{Vide-etiam|Index Urbium Franciae}} Francia multum urbanizata natio est et [[Index Urbium Franciae|maiores urbes]] (quoad numerum incolarum in territorio urbis anno [[2016]])<ref>[https://web.archive.org/web/20190206035205/https://www.insee.fr/fr/statistiques/3682672#tableau-Figure5 "Aires urbaines"]. ''Insee'' (Francice). Archivatum ex originali die 6 Februarii anni 2019. Inspectum Idibus Maiis anni 2019.</ref> in ordine [[Lutetia]] (cum 12 568 755 incolarum), [[Lugdunum]] (cum 2 310 850 incolarum), [[Massilia]] (cum 1 756 296 incolarum), [[Tolosa]] (cum 1 345 343 incolarum), [[Burdigala]] (cum 1 232 550 incolarum), [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]] (cum 1 187 824 incolarum), [[Nicaea (Francia)|Nicaea]] (cum 1 006 402 incolarum), [[Portus Namnetum]] (cum 961 521 incolarum), [[Argentoratum]] (cum 785 839 incolarum) et [[Condate Redonum]] (cum 727 357 incolarum) sunt (nota: significativa dissimilitudo inter numeros incolarum in territoriis urbis supra citatos et numeros inferiori in tabulā est, quae indicat numerum incolarum in [[commune|communibus]]). [[Exodus ruralis]] perenne politicum problema fuit fere toto [[saeculum 20|saeculo XX]]. {| class="wikitable floatright" style="text-align:center; width:100%; margin-left:0px; font-size:85%" |- ! align=center style="background:#B9D5E4;" | Positio ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Urbs]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Tabula administrativa Franciae|Regio]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Numerus incolarum|Incolae]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | Photographema |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 1 ||align=left | '''[[Lutetia]]''' || [[Insula Franciae (regio hodierna)|Insula Franciae]] || 2 190 327 || [[Fasciculus:La_Tour_Eiffel_vue_de_la_Tour_Saint-Jacques,_Paris_août_2014_(2).jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 2 ||align=left | '''[[Massilia]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 862 211 || [[Fasciculus:Marseille_20160813_20.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 3 ||align=left | '''[[Lugdunum]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 515 695 || [[Fasciculus:Lyon_cityscape_from_Notre-Dame_de_Fourvière_-_from_Flickr.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 4 ||align=left | '''[[Tolosa]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 475 438 || [[Fasciculus:Vue_de_Toulouse_2007.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 5 ||align=left | '''[[Nicaea (Francia)|Nicaea]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 342 637 || [[Fasciculus:Une_plage_à_Nice.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 6 ||align=left | '''[[Portus Namnetum]]''' || [[Pagi Ligeris]] || 306 694 || [[Fasciculus:Ile_de_Nantes.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 7 ||align=left | '''[[Monspessulanus]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 281 613 || [[Fasciculus:Montpellier(France)1.JL.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 8 ||align=left | '''[[Argentoratum]]''' || [[Magnus Oriens]] || 279 284 || [[Fasciculus:Absolute_Pl_marche_aux_cochons_01.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 9 ||align=left | '''[[Burdigala]]''' || [[Nova Aquitania]] || 252 040 || [[Fasciculus:Bordeaux Place de la Bourse de nuit.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 10 ||align=left | '''[[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]]''' || [[Alta Franciae]] || 232 440 || [[Fasciculus:Lille_bourse_profil.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 11 ||align=left | '''[[Condate Redonum]]''' || [[Britannia Minor (regio recentior)|Britannia Minor]] || 216 268 || [[Fasciculus:Rennes_Opéra.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 12 ||align=left | '''[[Durocortorum]]''' || [[Magnus Oriens]] || 183 113 || [[Fasciculus:Subé_Fountain,_Reims,_France.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 13 ||align=left | '''[[Sanctus Stephanus de Furano]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 171 924 || [[Fasciculus:Tram_st_etienne_place_fourneyron.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 14 ||align=left | '''[[Franciscopolis (Francia)|Franciscopolis]]''' || [[Normannia (regio hodierna)|Normannia]] || 170 352 || [[Fasciculus:Le_Havre_Vue_Plage_14_07_2005.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 15 ||align=left | '''[[Telo Martius]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 169 634 || [[Fasciculus:Gare_de_Toulon.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 16 ||align=left | '''[[Gratianopolis]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 158 180 || [[Fasciculus:Grenoble_july_2009.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 17 ||align=left | '''[[Divio]]''' || [[Burgundia et Liber Comitatus]] || 155 090 || [[Fasciculus:Toits-dijonnais.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 18 ||align=left | '''[[Andecavis]]''' || [[Pagi Ligeris]] || 151 229 || [[Fasciculus:La_Maine_a_Angers.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 19 ||align=left | '''[[Nemausus]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 151 001 || [[Fasciculus:Nîmes,_Maison_Carrée_(1._Jhdt.n.Chr.)_(46785244294).jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 20 ||align=left | '''[[Villa Urbana (Lugdunensis)|Villa Urbana]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 149 019 || [[Fasciculus:Place_lazare_goujon.jpg|100px]] |}{{clear}} ==Oeconomia== [[Fasciculus:La Défense depuis La Garenne-Colombes.jpg|thumb|upright=1.8|''[[La Défense]]'', [[Lutetia]]e, maxima [[regio mercatoria]] in [[Europa|Europā]].<ref>[http://ecohearth.com/eco-blogs/eco-international/835-la-defense-europes-largest-business-district-sets-a-new-standard-for-sustainable-development.html La Défense: Europe largest buisiness district Sets a New Standart for Sustainable Devloment] (Anglice) {{Wayback|url=http://ecohearth.com/eco-blogs/eco-international/835-la-defense-europes-largest-business-district-sets-a-new-standard-for-sustainable-development.html |date=20110205112759 }} - EcoHeart</ref>]] Francica oeconomia e divite modernāque oeconomiā ubi gubernii munus interventioque significativa erant in alteram plurimā cum participatione societatum privatarum et secundum [[Mercatus (oeconomia)|mercatūs]] vias fungentem transit.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Gubernium ad privatam administrationem partim aut omnino aliquas praecipuas societates -sicuti [[Air France]], [[Renault]], [[Thales (societas)|Thales]]- transtulit, quamquam gubernium adhuc dominium in campis energiae, publicae vectationis et industriae militaris servat.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Francia [[capitalismus|capitalismo]] favet, sed socialem aequalitatem per leges, stipendiarias per rationes et socialia per impensa attingere ad deminuendam redituum dissimilitudinem quaerit.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Ut membrum [[G8|Gregis Octo Civitatum]], gregis nationum industrializatissimarum; Francica oeconomia loco octavo est in toto orbe terrarum, mensurato [[Productus domesticus generalis|productū domestico generali]] iuxta cum [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]]<ref>Rank Order of GDP PPP. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum die 24 Augusti anni 2008.</ref>, et est loco sexto nominalibus terminis.<ref>[https://www.ft.com/content/abe2ffc4-c08b-11dc-b0b7-0000779fd2ac«UK slips behind France on economy»]. ''[[Financial Times]]'' (Anglice), 11-01-2008. [Inspectum die 23 Maii anni 2008].</ref> Francia est loco quinto apud nationes bona exportantes et loco quarto apud nationes servitia in toto orbe terrarum exportantes.<ref name="Sheet">[https://www.economist.com/search?q=France France Fact Sheet]. ''[[The Economist]]'' (Anglice). (Die 8 Augusti anni 2008). Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Nihilominus, sumptūs reditūsque ratio 53 400 millionum dollariorum lacunam anno 2007 passa est.<ref name="Sheet"/> Praecipuus Francicus index bursarius [[CAC 40]] est. [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]], cuius socia Francia est, apud [[G8|Gregis octo civitatum]] nationes Franciam productivitatis (secundum [[PDG]] pro laboris horis) ordini praeesse anno 2005 retulit.<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://web.archive.org/web/20070123075528/http://ocde.p4.siteinternet.com/publications/doifiles/012005061G006.xls «Labour productivity 2003»] ([[Microsoft Excel]]) (Anglice), anno 2005. Archivatum ex originali die 2007-01-23. [Inspectum die 20 Aprilis anni 2006].</ref> Verumtamen, [[PDG]] per capita Francicus 30% minor est quam [[Statunitensis]], quod [[facultas laborandi|facultatis laborandi]] centesimae rationi attribui potest; anno [[2004]], facultatis laborandi 68,8% inter 15 et 64 annos natos laborabant, adversus 80% in [[Iaponia|Iaponiā]], 78,9% in [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], 77,2% in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]] et 71% in [[Germania|Germaniā]].<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://www.oecd.org/employment/emp/35024561.pdf «OECD Employment Outlook 2005 - Statistical Annex»] (Formā [[PDF]]) (Anglice), anno 2005.] [Inspectum die 29 Iunii anni 2006].</ref> Anno [[2007]], gubernium reformationem laboralem inchoavit. Francicum onus tributarium apud maiora in Europā est, prope 20% PDG anno [[2005]].<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Cum 82 millionibus periegetarum anno [[2007]], Francia est primus locus destinatus periegeticus in toto orbe terrarum.<ref>Rectio periegeseōs. [https://web.archive.org/web/20080624195206/http://www.tourisme.gouv.fr/fr/z2/stat/tis/att00018288/TIS_EVE2007_2008-5.pdf «Le tourisme international en France en 2007»] (Francice). Gubernium Franciae. Archivatum ex originali die 2008-12-28. [Inspectum Nonis Iuniis anni 2008].</ref> ==Infrastructura== ===Energia et vectura=== [[Fasciculus:Creissels_et_Viaduct_de_Millau.jpg|thumb|[[Viaeductus Aemiliaci|Viaeductus Aemiliaci]] (Francice ''Viaduc de Millau''; [[Occitanice]] ''Viaducte de Milhau''), unus apud altissimos duos in toto orbe terrarum, pars est [[autovia]]e A75-A71, e [[Lutetia|Lutetiā]] in [[Baeterrae|Baeterras]] et [[Monspessulanus|Montempessulanum]].]] [[Fasciculus:SNCF 253.JPG|thumb|[[Tramen]] [[TGV]] [[Lutetia]]e.]] Francia natio minimam [[Carbonii dioxidum|carbonii dioxidi]] quantitatem emittens evolutissimas apud civitates septem in toto orbe terrarum est, quia multa pecunia collocata est in [[Energia nuclearis|energiā nucleari]].<ref>[https://unstats.un.org/unsd/environment/air_co2_emissions.htm «CO2 emissions per capita in 2006»] (Anglice). Gasiorum thermocepicorum emissiones. ''Environmental Indicators''. Nationes Unitae. Augusto anni 2009. Inspectum die 10 Martii anni 2011.</ref> Ut effectus magnarum collocationum pecuniae in technologiā nucleari, pleraque [[electricitas]] in Franciā producta a [[Ergasterium atomicum|ergasteriis atomicis]] 59 creatur (78% anno 2006, e solum 8% anno 1973, 24% anno 1980, et 75% anno 1990).<ref>DGEMP / Observatoire de l'énergie (die 7 Decembris anno 2016). [https://www.ecologie.gouv.fr/production-delectricite «La production d'électricité»] (Francice). Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> Francicum [[ferrivia]]rum rete, chiliometrorum 29 213 patens, longissimum in totā [[Europa Occidentalis|Europā Occidentali]]. A societate [[SNCF]] geritur et apud [[tramen|tramina]] perquam celeria inveniuntur [[Thalys]], [[Eurostar]] et [[TGV]], quod iter facit velocitate chiliometrorum horalium 320 usū commerciali. Eurostar, iuxta cum Diakoniā Translationis Cuniculi Freti Gallici, Franciam cum [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]] per [[Cuniculus Freti Gallici|Cuniculum Freti Gallici]] conectit. Ferriviarum connexiones ad omnes vicinas nationes, [[Andorra|Andorrā]] exceptā, expanduntur. Intraurbanae connexiones quoque bene evoluta sunt, cum [[Ferrivia subterranea|ferriviae subterraneae]] et [[Currus electricus|curruum electricorum]] diakoniis diakonias [[laophorium|laophoriorum]] perficientibus. Circiter 893 300 chiliometrorum [[autovia]]rum utilium in Franciā. Regio [[Lutetia]]e denso [[via]]rum autoviarumque reti circumdatur, quod eam cum paene totā natione connectit. Francicae viae ingentem internationalem transitum etiam sustinent, connexae cum urbibus finitimorum [[Belgica]]e, [[Hispania]]e, [[Andorra]]e, [[Principatus Monoeci|Monoeci]], [[Helvetia]]e, [[Germania]]e et [[Italia]]e. non est tributum notaculi annuum; nihilominus, autoviarum quadripertitarum usus per [[portorium|portoria]] est, exceptis vicinitatibus municipiorum magnae dimensionis. Novorum [[autocinetum|autocinetorum]] mercatus domesticis insignibus regitur, sicuti [[Renault]] (27% autocinetorum in Franciā anno 2003 venditorum), [[Peugeot]] (20,1%) et [[Citroën]] (13,5%).<ref>L'automobile magazine, hors-série 2003/2004 paginā 294 (Francice).</ref> Amplius 70% autocinetorum novorum anno 2004 venditorum Diseliana [[motrum|motra]] habebant, valde plus quam habentia [[benzinum|benzini]] aut [[gasium liquefactum e petroleo|gasii liquefacti e petroleo]] motra.<ref>[https://web.archive.org/web/20081006095330/http://www.ademe.fr/particuliers/fiches/voiture/rub3.htm «Guide pratique de l' ADEME, la voiture»] (Francice). Ademe.fr. Inspectum die 22 Octobris anni 2008. Archivatum ex originali pridie Nonas Octobres anni 2008.</ref> Francia altissimum [[viaeductus|viaeductum]] in toto orbe terrarum, [[Viaeductus Aemiliaci|Viaeductum Aemiliaci]] (Francice ''Viaduc de Millau''; [[Occitanice]] ''Viaducte de Milhau''), quoque possidet et ponderis pontes, sicuti [[Pons Normanniae]] (Francice ''Pont de Normandie''), aedificavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20150924074119/http://www.planete-tp.com/en/IMG/pdf/3_cle67bb35-5.pdf «The Normandy bridge: The bridge in figures»] (PDF) (Anglice). Inspectum die 10 Augusti anni 2014.</ref><ref>[«Construction Facts - The Sourcebook of Statistics, Records and Resources»] (PDF) (Anglice), McGraw Hill, ''Engineering News Record'', vol. 251, No. 20a, Novembre anni 2003, inspectum die 9 Augusti anni 2014.</ref> Sunt circa 478 [[aëroportus|aëroportuum]] in Franciā, inclusis [[Aërodromus|aërodromis]]. [[Aëroportus Lutetiae Carolus de Gaulle]] (Francogallice ''Aéroport de Paris-Charles-de-Gaulle''), in [[Lutetia]]e vicinitatibus situs, maximus et operosissimus aëroportus est totā in natione et plerumque popularem commercialemque transitum huius nationis sustinet et Lutetiam cum paene omnibus magnis [[urbs|urbibus]] in toto orbe terrarum connectit. [[Air France]] nationalis aëronautica societas, quamquam plurimae privatae aëronauticae domesticorum internationaliumque volatuum diakonias praebent. Sunt praecipui [[portus|portūs]] decem in Franciā, quorum maximus [[Massilia]]e est, qui etiam est maximus limes cum [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]]. 14 932 chiliometrorum [[via aquaria|viarum aquariarum]] Franciam transeuntium, incluso [[Canalis Australis|Canali Australi]] (Francogallice ''Canal du Midi''), Mare Mediterraneum cum [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] per [[Garunna|flumen Garunnam]] connectente.<ref>Patrimonium totius mundi UNESCO. [http://whc.unesco.org/en/list/770/ «Canal du Midi»] (Anglice et Francice). whc.unesco.org. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> [[Fasciculus:Centrale de Cruas.jpg|center|700px|thumb|Paene 80% matricis energeticae Francicae de [[energia nuclearis|energiā nucleari]] orta est, maxima centesima ratio in toto orbe terrarum.<ref>EnerPub (die 8 Iunii anni 2007). [https://www.speroforum.com/site/article.asp?idarticle=9839&t=France%3A+Energy+profile&idarticle=9839&t=France%3A+Energy+profile «France: Energy profile»] (Anglice). ''Spero News''. Inspectum die 25 25 Augusti anni 2007.</ref> Hac imagine, [[ergasterium atomicum]] [[Crudatium|Crudatii]].]] ===Educatio=== [[Fasciculus:Absolute BNUS 01.JPG|thumb|Bibliotheca nationalis [[Universitas Argentinensis|Universitatis Argentinensis]], educationis superioris institutio anno [[1538]] condita.]] In Franciā, schola publica [[laicismus|laica]] gratuitaque est.<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-budget-et-les-finances-du-systeme-educatif-89252 «Le coût d'une scolarité»] (Francice).</ref> Quamquam non solum educatio et remuneratio docentium sed etiam programmata ad Civitatis officium pertinent, ludorum litterariorum et [[collegium (Francia)|collegiorum]] et [[lyceum (Francia)|lyceorum]] aedes ad [[Tabula administrativa Franciae|collectivitates territoriales]] spectant.<ref>[«Les collectivités territoriales»], in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Praeceptio obligatoria est pueris e sex ad sedecim annos natis. Martio anni [[2018]], praeses [[Emmanuel Macron]] se aetatem scholarizationis obligatoriam ad tres annos e regressū anni [[2019]] deminuere velle nuntiavit.<ref>[https://www.lemonde.fr/education/article/2018/03/26/macron-doit-annoncer-que-la-scolarisation-des-enfants-sera-rendue-obligatoire-a-3-ans_5276773_1473685.html «Macron veut cesser « de considérer l'école maternelle comme une option»»] (Francice), in ''lemonde.fr'' (inspectum die 29 Aprilis anni 2018).</ref> [[Educatio primaria]] phasibus duabus evolvitur: primum, [[schola materna]] (Francice ''école maternelle''), quae novissimos pueros recipit eorum initio in scholā, eorum conformationi ad socialis vitae normas, eorum initiationi fundamentalia ad instrumenta sicuti sermonem et numeros;<ref>[https://www.education.gouv.fr/l-ecole-maternelle-11534 «L'école maternelle»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> deinde, ad sex annos natos aetatis, pueri [[schola elementaria|scholā elementariā]] (Francice ''école élémentaire'') recipiuntur, cuius primus scopus lecturam, scriptionem, calculum et educationem civicam discere est.<ref>«L'école élémentaire»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> [[Fasciculus:École normale supérieure de Paris, 26 January 2013.jpg|thumb|[[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola normalis superioris]] (Francice ''École normale supérieure'' seu ''ENS'') [[Lutetia]]e, exeunte [[saeculum 18|saeculo XVIII]] condita, plures [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureatos [[per capita]] quam quaelibet institutio in toto orbe terrarum generat.<ref>Tom Clynes, [https://www.nature.com/news/where-nobel-winners-get-their-start-1.20757 Where Nobel winners get their start] (Anglice), [[Nature]], die 7 Octobris anni 2016.</ref>]] [[Educatio secundaria]] etiam cyclis duobus evolvitur: primus [[collegium (Francia)|collegio]] datur et inducit in [[diploma nationale breveti]] (Francice ''diplôme national du brevet'').<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-college-4940 «Le collège»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref>; secundus autem cyclus [[Lyceum (Francia)|lyceo]] datur et inducit in examina finalia et nationalia: in [[baccalaureatus professionalis|baccalaureatum professionalem]] (Francice ''baccalauréat professionnel''), [[baccalaureatus technologicus|technologicum]] (Francice ''baccalauréat technologique'') aut [[baccalaureatus generalis|generalem]] (Francice ''baccalauréat général'') et in [[testimonium habilitatis professionalis]] (Francice ''certificat d'aptitude professionnelle'') aut in [[testimonium habilitatis professionalis agrariae]] (Francice ''certificat d'aptitude professionnelle agricole'' seu ''CAPA'') educationi agriculturali.<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-lycee-41642 «Le lycée»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Ceterum, fere 17% alumnorum educationis primariae secundariaeque scholas privatas, plerasque cum Civitate consociatas et crebro confessionales, frequentant.<ref>[https://www.education.gouv.fr/les-etablissements-d-enseignement-scolaire-prives-2942 «Les établissements d'enseignement privés»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Francogallica [[educatio superior]] ostendit singularitatem cogendi ut [[universitas|universitates]] (Francice ''universités'') et [[schola grandis|scholarum grandium]] (Francogallice ''grandes écoles'') systema inter se congruant, quo accessus habetur plerumque per idoneitatis probationem post classes praeparatorias (Francice ''classes préparatoires'').<ref name="supérieur">[https://www.education.gouv.fr/l-enseignement-superieur-10085 «L'enseignement supérieur»]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Francice) in ''education.gouv.fr'' (inspectum 22 Februarii anni [[2010]]).</ref> Educatio superior [[brevetum technici superioris|breveto technici superioris]] (Francice ''brevet de technicien supérieur'') et classibus praeparatoriis ad scholas grandes in [[Lyceum (Francia)|lyceis]] docetur<ref name="supérieur"></ref> aut in sedibus privatis. Omnia diplomata in Franciā concessa in [[index diplomatum in Francia|repertorio nationali testimoniorum professionalium]] (Francice ''répertoire national des certifications professionnelles'' seu ''RNCP'') porrigenda sunt. Francia, se ipsā [[Liberatio Franciae|liberatā]], ingens incrementum in fequentatione scholarum cognovit. Anno [[1936]], minus quam 3% classis cuiuslibet [[baccalaureus|baccalaureūs]] titulum adipiscuntur; haec centesimarum ratio in 30% anno [[1985]] et in 60% anno [[1995]] transivit.<ref name="Maurin">Ludovicus (Louis) Maurin, ''Déchiffrer la société française'', [[Lutetia|Lutetiae]], [[La Découverte]], [[2009]], 368 p. ([[ISBN]] 978-2-707-15413-2, [[LCCN]] 2009503665).</ref> Quomodocumque, haec educationis democratizatio inaequalitatem socialem non delevit: solum 25% filiorum fabrorum inter [[1974]] et [[1978]] natorum educationis superioris diplomate honorati sunt, aliter ac 77% filiorum moderatorum.<ref name="Maurin"></ref> Hae inaequalitates adhuc maiores sunt in scholis grandibus: solum 2,9% studentium a [[Schola nationalis administrationis (Francia)|Scholā nationali administrationis]] (Francice ''École nationale d'administration'' seu ''ENA'') anno [[2008]] admissorum parentem fabrum habebant.<ref name="Maurin"></ref> Secundum [[PISA|programma PISA]] ad comparanda systemata educativa nationalia, Francici systematis educativi eventūs deceptorii sunt, comparati ad alias Civitates socias [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|Ordinis oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]],<ref>[https://web.archive.org/web/20190603012105/http://orientation.blog.lemonde.fr/2013/12/07/enquete-pisa-2012-la-france-decroche-en-maths-mais-remonte-en-comprehension-de-lecrit/ «Résultats de la France à l'enquête PISA 2012 scolaires]» (Francice), ¡¡[[Le Monde]]'' die 07/12/2013, ab Olivario (Olivier) Rollot.</ref> imprimis ob inaequali incrementum, factā investigatione PISA anni [[2003]]. Non obstantibus cautionis consiliis, [[analphabetismus]] 3,1 milliones hominum attingebat, id est, 9% incolarum inter 18 et 65 annos natorum et qui scholam in Franciā frequentaverant.<ref>[https://web.archive.org/web/20121211143413/http://anlci.gouv.fr/fileadmin/Medias/PDF/EDITIONS/ivq_4pages.pdf Agence nationale de lutte contre l'illettrisme, des chiffres pour éclairer les décisions] (Francice).</ref> Socialis alumnorum origo scholares eorum fructūs valdissime afficit. In [[cursus elementaris secundi anni|cursū elementari secundi anni]] (Francogallice ''Cours élémentaire 2e année'' seu ''CE2''), alumni ad pauperrimam quartam portionem pertinentes media puncta credita 57 e 100 in [[lingua Francica|linguā Francicā]] et 58 in [[mathematica|mathematicā]] obtinuerunt, contra 87 et 85 respective eis ad divetissimam quartam portionem pertinentibus. Haec inaequalitas augetur post [[collegium (Francia)|collegium]], cum indice accessūs ad secundum cursum baccalaureatūs generalis aut technologici bis altiore alumnis ad ambitūs divitiores pertinentibus quam aliis alumnis.<ref name="lefigaro">[https://www.lefigaro.fr/conjoncture/en-france-les-pauvres-vivent-13-ans-de-moins-que-les-riches-20190604 «En France, les pauvres vivent 13 ans de moins que les riches»] (Francice), in ''www.lefigaro.fr'', die [[4 Iunii]] [[2019]].</ref> Prima [[Ministerium Educationis nationalis (Francia)|Ministerii Educationis nationalis]] evaluatio "continuitatem paedagogicam" positivam per interclusionem tempore [[pandemia]]e [[COVID-19]] esse revelavit. Secundum demoscopiam, magistri septem e decem et parentes octo e decem contenti putati sunt.<ref>[https://www.lefigaro.fr/actualite-france/confinement-scolaire-un-bilan-officiel-tres-positif-sauf-en-education-prioritaire-20200724 «Confinement scolaire: un bilan officiel plutôt positif sauf en éducation prioritaire»], in ''Le Figaro'' (inspectum die 24 Iulii anni 2020).</ref> ===Valetudo=== [[Fasciculus:P1000513 Paris XIII Salpetrière reductwk.JPG|thumb|upright=1.3|[[Valetudinarium Pitié-Salpêtrière]] (Francice ''Hôpital de la Salpêtrière''), [[valetudinarium]] docens [[Lutetia]]e.]] Francogallicum valetudinis systema primo loco in toto orbe terrarum collocabatur secundum [[Ordo mundi sanitarius|OMS]] anno [[1997]]<ref>[https://www.photius.com/rankings/healthranks.html The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis] (Anglice) in ''photius.com''.</ref> et postea rursus anno [[2000]].<ref>[https://www.who.int/healthinfo/paper30.pdf Measuring overall health system performance for 191 countries] (Anglice).</ref> Valetudinis systema plerumque gratuitum est hominibus [[morbus|morbis]] chronicis (Francice ''affections de longues durées'') affectis; sicuti [[Cancer (morbus)|cancro]], [[Morbus deficientiae immunitatis acquisitae|sidā]] aut [[fibrosis cystica|fibrosi cysticā]]. Media [[exspectatio vitae]] in natū 77 anni viribus et 84 anni feminis sunt, apud altiores in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]].<ref>[Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde] (Francice), [[INSEE]].</ref> Sunt 3,22 medici pro milibus incolarum in Franciā,<ref>[https://www.statistiques-mondiales.com/ Nombre de médecins pour 1000 habitants] in ''statistiques-mondiales.com'' (Francice).</ref> dum medius valetudinis sumptus per capita 4 719 [[dollarium (CFA)|dollariorum]] anno [[2008]].<ref>[https://www.statistiques-mondiales.com/ Dépenses de santé par habitants] (Francice) in ''statistiques-mondiales.com''.</ref> Anno [[2007]], erant circiter 140 milia incolarum (0,4%) in Franciā quae [[sida]]m aut [[HIV]] patebantur.<ref name="France FactBook">«France» (Anglice). ''The World Factbook''. [[CIA]]. 2009. Inspectum [[10 Martii]] anni 2011.</ref> Quamquam Francici unam strigosioribus e gentibus apud nationes progressas esse putantur,<ref name="NY Times">[https://www.nytimes.com/2005/05/04/world/europe/even-the-french-are-fighting-obesity.html Even the French are fighting obesity] (Francice), pridie Kalendas Maias in ''[[The NY Times]]''.</ref><ref name="Daily Finance">[https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=3_cc-session_6151c126-3e53-47ce-b584-044d64b244d6 France's obesity crisis: All those croissants really do add up, after all]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} (Anglice), pridie Kalendas Aprilis anni 2010, in ''[[Daily Finance]]''.</ref> Francia, sicuti aliae nationes divites, crescentem recentemque [[obesitas|obesitatis]] [[epidemia]]m obit, praesertim propter [[Cibus promptus|cibi prompti]] substitutionem in locum salutaris traditionalis coquinae Francicae alimentatiis in moribus Francicis.<ref name="NY Times"></ref><ref name="Daily Finance"></ref><ref name="France heading">[https://www.foodnavigator.com/Article/2006/02/01/France-heading-for-US-obesity-levels-says-study France heading for US obesity levels says study] (Anglice), in ''Food Navigator''.</ref> Nihilominus, Francicus index obesitatis valde inferior est [[Statunitensis|Statunitensi]] (verbi gratiā, index obesitatis in Franciā idem Statunitensi erat in annis 1970)<ref name="Daily Finance"></ref> et adhuc infimus est in [[Europa|Europā]]<ref name="France heading"></ref> sed ab auctoritatibus nunc putatur unum praecipua apud problemata valetudinis publicae<ref>[https://www.nutraingredients.com/Article/2006/09/14/New-French-food-guidelines-aimed-at-tackling-obesity «New French food guidelines aimes at tabkling obesity»] (Anglice). ''Nutraingredients.com''. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> et auctoritates ferociter obesitati obviam eunt; index obesitatis infantilis in Franciā deminuitur, dum adhuc crescit aliis in nationibus.<ref>Petah Marianus (Marian) (23 Maii anni 2008). [https://web.archive.org/web/20220108001242/https://www.just-food.com/analysis/france-urged-to-get-tough-on-child-obesity «France urged to get tough on child obesity»] (Anglice) in ''just-food.com''. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> ===Scientia et technologia=== [[Fasciculus:Ariane 5 Le Bourget FRA 001.jpg|upright|thumb|[[Rocheta]] [[Ariane 5]], [[Systema enissionis deponibilis|spatiale vehiculum reciprocum deponibile]], a societate [[Airbus Defence and Space|Airbus]] fabricata.]] Abusque [[Medium aevum|Medio aevo]], Francia praecipuas apud nationes scientifica in bona contribuentes est. Ineuns circa [[saeculum 11|saeculum XI]], [[Papa]] [[Silvester II]] [[abacus|abacum]] et [[sphaera armillaris|sphaeram armillarem]] denuo introduxit et [[Numeri Arabici|numeros Arabicos]] et [[horologium|horologia]] [[Europa Septentrionalis|Europae Septentrionali]] et [[Europa Occidentalis|Occidentali]] obtulit.<ref>Gulielmus (William) Godwin (1876). [https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog «Lives of the Necromancers»]. p. 232. Inspectum pridie Kalendas Iunias anni 2014.</ref> [[Universitas Parisiensis]] (Francogallice ''Université de Paris''), medio [[saeculum 12|saeculo XII]] condita, adhuc est una praecipuas apud [[universitas|universitates]] in [[Humanus Cultus Occidentalis|Mundo Occidentali]].<ref>Andreas (André) Thuilier, ''Histoire de l’université de Paris et de la Sorbonne'', Lutetiae, Nouvelle librairie de France, 1994.</ref> [[Saeculum 17|Saeculo XVII]], [[Renatus Cartesius]] [[Rationalismus|methodum recte regendae rationis et veritatis in scientiis investigandae]] definivit, dum [[Blasius Pascalis]] praeclarus factus est sua propter opera de [[Probabilitas|probabilitate]] et [[mechanica|mechanicā]] [[fluidum|corporum fluidorum]]. Ambo egregii [[Revolutio scientifica|Revolutionis scientificae]] viri fuerunt quae in [[Europa|Europā]] eodem tempore exarsit. [[Academia Scientiarum Francica]] (Francice ''Académie des sciences'') a [[Ludovicus XIV|Ludovico XIV]] condita est ad incitandum et protegendum animum Gallicae investigationis scientificae. Apud progressūs scientifici praecursores in Europā [[saeculum 17|saeculis XVII]] et [[saeculum 18|XVIII]]. Cui est una praecipuas apud academias scientiarum.<ref>Moak, David, ed. (2007). ''[https://quod.lib.umich.edu/d/did/did2222.0000.874?view=text;rgn=main The Encyclopedia of Diderot & d'Alembert Collaborative Translation Project]''. Ann Arbor: Michigan Publishing, University of Michigan Library. pp. 54–55.</ref> [[Illuminismus|Illuminismi]] tempus biologi [[Georgius Ludovicus Leclerc de Buffon|Buffoni]] et chemici [[Antonius Lavoisierius]] operibus notatum est, qui [[Oxygenium|oxygenii]] munus in [[combustio]]ne invenit, dum [[Dionysius Diderotus]] et [[Ioannes Baptista Le Rond d'Alembert]] ''[[Encyclopédie|Encyclopediam]]'' in lucem dederunt, quae ad praebendum accessum ad "cognitionem utilem" populo ordinatur, cognitionem quae cotidianae vitae adhibere possint.<ref>Burke, Petrus (Peter), ''A social history of knowledge: from Gutenberg to Diderot'', Malden: Blackwell Publishers Inc., 2000, p.17.</ref> Per [[Conversio industrialis|Conversionem industrialem]], [[saeculum 19|saeculo XIX]], magnifici processūs scientifici in Franciā evenerunt cum scientificis sicuti [[Augustinus Ioannes Fresnel|Augustino Ioanne Fresnel]], hodiernae [[optica]]e conditore; [[Nicolaus Leonardus Sadi Carnot|Nicolao Leonardo Sadi Carnot]], [[thermodynamica]]e bases divulgante; aut [[Ludovicus Pasteur|Ludovico Pasteur]], uno apud [[microbiologia]]e praenuntios. Alii Francici egregii [[saeculum 19|saeculi XIX]] scientifici sua nomina in [[Turris Eiffeliana|Turri Eiffelianā]], [[Lutetia]]e, inscripta habent.<ref>[https://www.toureiffel.paris/fr «The 72 Scientists»] (aliquot linguis). Turris Eiffeliana. Inspectum pridie Kalendas Februarias.</ref> Francicos apud claros [[saeculum 20|saeculi XX]] scientificos, sunt mathematicus physicusque [[Henricus Poincaré]]; physici [[Antonius Henricus Becquerel]] et [[Petrus Curie|Petrus]] et [[Maria Curie]], celebres ob opera de [[Radioactivitas|radioactivitate]]; physicus [[Paulus Langevin]]; aut virologus [[Lucas Montagnier]], [[Virus immunodeficientiae humanae|vīri HIV]] et [[sida]]e coinventor. Usque ad annum [[2012]], Galli 68 [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes/ «All Nobel Prizes»] (Anglice). Nobel Media. Inspectum die 10 Octobris anni 2012.</ref> laureati sunt et undecim [[Numisma Fieldianum]]<ref>[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal «List of Fields Medallists»] (. [Unio mathematica internationalis]. Inspectum die 10 Octobris anni 2012.</ref> acceperunt. ===Media communicationis=== Apud [[diarium|diaria]] venditione in Franciā praecellentissima ''[[Le Parisien|Le Parisien Aujourd'hui en France]]'' (cum 460 000 quotidie venditorum), ''[[Le Monde]]'' et ''[[Le Figaro]]'', circiter cum 300 000 exemplarium quotidie venditorum, sunt; sed etiam ''[[L'Équipe]]'', [[ars athletica|artium athleticarum]] nuntiis dedicatum.<ref>(Francice) OJD, ["Observatoire de la Presse", [https://web.archive.org/web/20100507013851/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PQN/ Presse Quotidienne Nationale].</ref> Antehac, diaria gratuita optime perruperunt, cum magis quam diariorum ''[[Metro International|Metro]]'', ''[[20 minutes (Francia)|20 minutes]]'' et ''[[Direct Plus]]'' exemplarium 650 000 respective distributa essent.<ref>(Francice) OJD, Presse Gratuite d'Information. [https://web.archive.org/web/20101204123544/http://www.ojd.com/pgi/section Archivatum] pridie Nonas Decembres in [[Wayback Machine]]. Novembre anni 2011.</ref> Nihilominus, maximus exemplarium numerus regionali diario ''[[Ouest-France]]'' attactus est, cum plus quam 750 000 exemplarium venditorum, dum alii regionalia diaria quinquaginta quoque magnas venditiones habent.<ref>(Francice) Observatoire de la Presse, Presse Quotidienne Régionale et Départementale. [https://web.archive.org/web/20100507014206/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PQRD/ Archivatum] Nonis Maiis anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> Commentariorum hebdomadalium campus diversificatior potentiorque est, cum amplius 400 specialium commentariorum hebdomadalium hac in natione typis editorum.<ref> (Francice) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse. [https://web.archive.org/web/20100929204536/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PMAG Archivatum] die 29 Septembris anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> Validissimos apud nuntiorum commentarios, sunt partium sinistrarum ''[[L'Obs]]'', centristicus ''[[L'Express]]'' et partium dexterarum ''[[Le Point]]'' (cum amplius exemplarium 400 000),<ref>(Francice) Observatoire de la Presse, Presse News. [https://web.archive.org/web/20100929204512/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_NEWS Archivatum] die 29 Septembris anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> sed maximus exemplarium numerus apud commentarios hebdomadales attingitur televisificis muliebribusque commentariis, apud quos ''[[Marie Claire]]'' et ''[[Elle (commentarius)|Elle]]'' sunt, peregrinas versiones habentes. Validos apud commentarios hebdomadales etiam sunt investigationis satiricique commentarii ''[[Le Canard enchaîné]]'', ''[[Charlie Hebdo]]'' non minus quam ''[[Paris Match]]''. Ad instar plerorumque industrializatarum nationum, [[impressio|scripta typis edita]] magnā difficultate praeterito decennio affecta sunt. Anno [[2008]], gubernium praecipium ad impulsum incubuit ut iuvet huic campo ad se emendadum et ad fiendum pecuniarie independentem;<ref>(Anglice) ''The Telegraph'', [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/3125110/Nicolas-Sarkozy-French-media-faces-death-without-reform.html Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform]. Die 2 Octobris anni 2008.</ref><ref>(Francice) Francici gubernii propylon, Lancement des états généraux de la presse. [[Archivatum]] die 25 Iunii anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> sed anno [[2009]] 600 000 [[euro]]num scriptis typis editis dare debuit ut [[crisis oeconomica|crisi oeconomicae]] opponerentur, exsistentia praeter subsidia.<ref>(Anglice) Angelica (Angelique) Chrisafis Lutetiae (die 23 Ianuarii anni 2009). [https://www.theguardian.com/media/2009/jan/23/sarkozy-pledges-state-aid-to-newspapers "Sarkozy pledges €600m to newspapers"]. ''[[The Guardian]]''. Londinii. Consultum die 21 Iunii anni 2012.</ref> [[Fasciculus:Le Figaro logo.png|thumb|left|alt=masthead of Le Figaro newspaper|''[[Le Figaro]]'' anno 1826 conditum est; multi insignioribus ex auctoribus in Franciā in eius columnis per decennia scripserunt et adhuc praecipuum habetur.<ref>(Anglice) [https://www.britannica.com/topic/Le-Figaro "Le Figaro"]. ''[[Encyclopædia Britannica]]''.</ref>]] Anno [[1974]], post annos centralizati monopolii super radiophoniā televisioneque, publica procuratio [[Office de radiodiffusion-télévision française|ORTF]] scissa est aliquot in nationalia instituta, sed iam exsistentes stationes televisificae tres et radiophonicae stationes quattuor penes civitatem manserunt.<ref>(Francice) Radio France, "L'entreprise", [https://web.archive.org/web/20110722004341/http://www.radiofrance.fr/lentreprise/reperes/statuts/ Repères].</ref><ref name="Vie Publique">(Francice) [https://www.vie-publique.fr/eclairage Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel].</ref> Fuit anno [[1981]] cum gubernium liberam emissionem hac in natione sivit, sic finito publico radiophoniae monopolio.<ref name="Vie Publique"/> Francica televisio insequentibus duobus decenniis partim [[Liberatio oeconomica|liberata]] est, creatis aliquot commercialibus stationibus, imprimis gratiā televisionis caplaris satellitalisque. Anno [[2005]], nationalis diakonia Télévision Numérique Terrestre televisionem digitalem totam in nationem introduxit, quod aliarum stationum creationem sivit. Exsistentes nationales stationes quattuor proprietas sunt publicae societatis [[France Télévisions]], cuius pecunia praeconialibus reditibus et permissionum televisificarum tributis suppeditatur. Publica societas emissoria [[Radio France]] nationales radioponicas stationes quinque gerit. Publica apud haec media sunt [[Radio France Internationale]], programmata Francice totum per orbem terrarum emittens, non minus quam Francica-Germanica statio televisifica [[TV5 Monde]]. Anno [[2006]] gubernium universa statio nuntiorum televisificorum [[France 24]] creavit. Longinquae stationes televisificae [[TF1]] (anno 1987 privatizata), [[France 2]] et [[France 3]] maiores spectatorum numeros habet, dum stationes radiophonicae [[RTL]], [[Europe 1]] et publica [[France Inter]] apud minus auditas sunt. == Cultura et artes == [[Fasciculus:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|left|[[Marianna]] (Francice ''Marianne'') in picturā ''[[Libertas populum ducens]]'', ab [[Eugenius Delacroix|Eugenio Delacroix]].]] Francia multa saecula est sedes [[cultura]]e confectae: multi artifices Francici fuerunt inter celeberrimis eorum temporis, et Francia iam cognoscitur et admirationi est ob suam copiosam [[cultura]]e memoriam. Continua regimina politica [[ars|artis]] fabricationem semper promoverunt, et inauguratio [[Ministerium Culturae (Francia)|Ministerii Culturae]] anno [[1959]] culturale civitatis patrimonium conservare adiuvat et in publicum prodit. Ministerium Culturae subsidia artificibus concedit, culturam Francicam per mundum promovet, ferias et alios [[cultura]]e eventūs sustinet, [[Monumentum historicum|monumenta historica]] tutatur. Praeterea, gubernatio Francica [[exceptio culturae|legitimam culturae exceptionem]] prospere sustentat, ut opera [[audiovisualis|audiovisualia]] intra rem publicam confecta defendat. Francia est civitas quae maximum mundi numerum [[periegesis|peregrinatorum]] quotannis accipit, praecipue ob [[institutum|instituta]] [[cultura]]e et [[aedificium|aedificia]] [[historia|historica]] omnem per terram inserta. Reipublicae sunt circa mille ducenta [[museum|museorum]], quae plusquam quingenties centena milia hominum quotannis invisunt.<ref>Ministère de la Culture et de la Communication, "Cultura statistics," [https://web.archive.org/web/20120118171647/http://www2.culture.gouv.fr/culture/deps/2008/pdf/minichiffrescles2010-en.pdf Graves numeri.]</ref> Gravissimi culturae sitūs a gubernatione administrantur, exempli gratiā ab officio publico [[Centrum monumentorum nationalium|Centro monumentorum nationalium]] (Francice ''Centre des monuments nationaux''), quod circa [[centum]] [[monumentum historicum|historica civitatis monumenta]] procurat. Fere 43&thinsp;180 [[aedificium|aedificia]] ut [[monumentum|monumenta]] historica protecta, plerumque domicilia (multa [[castella]]) et [[templum|templa]] religiosa ([[ecclesia cathedralis|cathedrales]], [[basilica|basilicas]], [[ecclesia]]s), sed etiam signa, [[monumentum|lapides memoriales]], et [[hortus|hortos]] comprehendunt. ===Bellae artes=== [[Fasciculus:Claude_Monet_023.jpg|thumb|upright|[[Claudius Monet]] [[Impressionismus|motum impressionisticum]] condidit. (''Femme avec un parasol'', anno [[1886]], in [[Museum Orsay|Museo Orsay]]).]] Primae artificiosae manifestationes [[Praehistoria|Praehistorico]] a tempore, Francocantabrico stilo, oriuntur. [[Renovatio Carolingiana|Carolingianum tempus]] natum scholae [[Manuscriptum illuminatum|illuminatorum]] signat, quae totum [[Medium aevum]] perdurabit et ad culmen perveniet cum [[Manuscriptum illuminatum|illuminatione]] libri ''[[Les très riches heures du duc de Berry]]''. Classici Francici [[saeculum 17|saeculi XVII]] pictores [[Nicolaus Poussin]] et [[Claudius Lorrain]] sunt.<ref name="Encyclopaedia Britannica">[[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/The-fine-arts «The Fine Arts»] (Anglice). Inspectum die [[13 Martii]] anni 2018.</ref> [[Saeculum 18|Saeculo XVIII]] [[Genus conchatum]] praeeminet, cum [[Antonius Watteau|Antonio Watteau]], [[Franciscus Boucher|Francisco Boucher]] et [[Ioannes Honoratus Fragonard|Ioanne Honorato Fragonard]]. Exeunte hoc saeculo, incipit [[Classicismus]] [[Iacobus Ludovicus David|Iacobi Ludovici David]]. In [[Romanticismus|Romanticismo]] peritissimi sunt clari [[Theodorus Géricault]] et [[Eugenius Delacroix]]. [[Realismus (artes)|Realistica]] [[Schola Barbitionensis|Scholae Bartionensis]] (Francice ''École de Barbizon'') [[pictura topiaria]] perrecta est ab artificibus cum realismo testimonialiore de realitate illius temporis sociali, sicuti [[Ioannes Franciscus Millet|Ioanne Francisco Millet]] et [[Gustavus Courbet|Gustavo Courbet]].<ref name="Encyclopaedia Britannica"></ref> In Franciā, [[sculptura]] multimodis evoluta est, sed omnibus in generibus eminens: [[Aevum praehistoricum|Praehistorico]], [[Ars Romana|Romano]], [[Ars Romanica|Romanico]], [[Ars Gothica|Gothico]], [[Renascentia litterarum|Anagenetico]]<ref>{{DAEL}}</ref>, [[Barocus|Baroco]] ac [[Genus conchatum|Conchato]], [[Neoclassicismus|Neoclassico]] (ubi eminet [[Fridericus Augustus Bartholdi]] cum ''[[Statua Libertatis|Statuā Libertatis]]''), [[Romanticismus|Romantico]] (ubi eminet [[Augustus Rodin]] cum ''[[Cogitator]]e'') et [[Ars hodierna|Hodierno]].<ref name="Encyclopaedia Britannica"></ref> Secundo [[saeculum 19|saeculi XIX]] dimidio, Franciae influxus in picturam adhuc maioris ponderis factus est, cum nova sculpturae genera evolverentur sicuti [[Impressionismus]] et [[Symbolismus (artes)|Symbolismus]]. Impressionistas apud pictores in illo tempore clarissimos [[Camillus Pissarro]], [[Eduardus Manet]], [[Edgarus Degas]], [[Claudius Monet]] et [[Petrus Augustus Renoir]] sunt.<ref name="Guide">[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/learn-about-art/guide-to-impressionism «Guide to Impressionism»]. Nationalgallery.org.uk (Anglice). Inspectum die 22 Iulii anni 2011.</ref> In secundā Impressionistarum pictorum aetate, quoque artificiosarum evolutionum praecursores erant [[Paulus Cézanne]], [[Paulus Gauguin]], [[Henricus de Toulouse-Lautrec]] et [[Georgius Seurat]]; non minus quam [[Fauvismus|Fauvistae]] artifices [[Henricus Matisse]]], [[Andreas Derain]] et [[Mauritius de Vlaminck]].<ref name="NGA">[https://web.archive.org/web/20101105195501/http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm National Gallery of Art (United States)], (Anglice). Inspectum Idibus Martiis anni 2018.</ref><ref name="RFI">(Francice) RFI, Vlaminck, version fauve. [https://web.archive.org/web/20171010120345/http://www.rfi.fr/culturefr/articles/098/article_63189.asp Archivatum] die 10 Octobris anni 2017, in [[Wayback Machine]].</ref> Multa [[museum|musea]] in Franciā sculpturis et picturae operibus totim aut partim dedicantur. Ingens antiquorum operum ante aut per [[saeculum 18|XVIII]] creatorum collectio in [[Museum Luparense|Museo Luparensi]] exhibetur, sicuti pictura ''[[Iucunda]]'', usitatissime ''Mona Lisa'' appellata. Dum [[Lupara (palatium)|Palatium Luparense]] diu museum fuit; [[Museum Orsay]] anno [[1986]] antiquā in [[statio ferriviaria|statione ferriviariā]] inauguratum est, ut denuo ordinarentur magnae nationales artis collectiones et Francicae secundi [[saeculum 19|saeculi XIX]] dimidii picturae, praesertim motuum Impressionismi et Fauvismi, congregarentur.<ref name="Orsay">(Francice et Anglice) [https://www.musee-orsay.fr/fr Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum]. Inspectum die 14 Aprilis anni 2022.</ref> [[Ars moderna|Moderna opera]] in [[Museum nationale Artis modernae|Museo nationali Artis modernae]] (Francice ''Musée national d'Art moderne'') exhibentur, cuius domicilium anno [[1976]] immutatum est in [[Centrum nationale artis et culturae Georgii Pompidou|Centro Pompidou]] (Francice ''Centre Pompidou''). Ista tria publica musea propemodum 17 [[millio]]nes hominum quotannis recipiunt.<ref name="Ministerium Turismi Franciae">(Francice) [https://web.archive.org/web/20110511093631/http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf Ministerium Turismi Franciae]. Inspectum die 14 Aprilis anni 2022.</ref> Alia apud nationalia musea picturas continentia [[Magnum Palatium]], cum 1,3 [[millio]]nibus salutatorum, est; sed etiam sunt plurima musea ad urbes pertinentia, apud quae eminet [[Museum Artis modernae Lutetiae]] (Francice ''Musée d'Art moderne de Paris''), cum 800 milibus salutatorum anno 2008, [[Ars hodierna|opera hodierna]] continens.<ref name="Ministerium Turismi Franciae"/> ===Litterae=== {{Vide-etiam|Litterae Franciae}} [[Fasciculus:Molière_-_Nicolas_Mignard_(1658).jpg|thumb|left|upright|[[Molière]], unus apud [[satura|satiricae]] [[comoedia]]e magistros putatus.]] [[Fasciculus:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|upright|left|thumb|[[Victor Hugo]], unus clarissimos apud viros in [[Litterae|litteris]] Franciae, cuius solletia cum eā [[Ludovicus Camonius|Camonii]] et eā [[Gulielmus Shakesperius|Shakesperii]] confertur.]] [[Litterae Franciae]] antiquissimae originem trahunt a [[medium aevum|medio aevo]], cum [[terra]] quae hodie praesens Francia habetur communem uniformemque sermonem etiam non habebat.<ref>(Anglice) [[Encyclopaedia Britannica]]. [https://www.britannica.com/art/French-literature «French literature»]. Inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> [[Franciscus Rabelaesus]] insignis [[saeculum 16|saeculi sexti decimi]] scriptor Rabelaesus fuit, cuius [[mythistoria]] ''[[Gargantua (Rabelaesus)|Gargantua]]'' clara aestimataque usque ad hodiernum tempus manet. [[Michael Montanus]] alius litterarum Francicarum clarus vir fuit idem per saeculum, cuius celeberrimum opus, ''[[Progymnasmata]]'' (Francice ''Essais''), litterarum genus [[progymnasma]] creavit.<ref>(Anglice) [https://web.archive.org/web/20110525201508/http://www.humanistictexts.org/montaigne.htm "Montaigne."] Humanistictexts.org, inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> Per [[saeculum 17|saeculum XVII]], [[Domina de La Fayette]] mythistoriam ''[[Principissa Cliviae]]'' (Francice ''La Princesse de Clèves'') anonyme typis edidit, quae una primarum [[mythistoria psychologica|psychologicarum mythistoriarum]] unquam habetur.<ref>(Anglice) [http://www.radiodramareviews.com/id438.html "La Princesse de Cleves by Madame de Lafayette, adapted by Jo Clifford."] Radiodramareviews.com. Pridie Kalendas Martias 2010. Inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> [[Ioannes Fontana]] est clarissimos apud [[apologus|fabulatores]]<ref>{{DAEL}}</ref> illius temporis, auctor apologorum sicuti ''[[De cicada et formica|De cicadā et formicā]]''. Cuius apologi a Francicorum alumnorum aetatibus disci debuerunt, qui iuvenes ad sapientiam sesumque communem docendos adiuvare credebantur. Quorum quoque aliquot versūs in sermonem cottidianum intraverunt ut proverbia fierent, sicuti "''À l'oeuvre, on connaît l'artisan''", quod significat "In opere, fabrem cognoscimus".<ref>Ioannes Fontana, ''Fables'' (1668–1679), I., 21, Les Frelons et les Mouches à miel; reported in Thomas Benfield Harbottle and Philip Hugh Dalbiac, Dictionary of Quotations (Francice, Italice et Anglice) (1904), p. 1.</ref> [[Ioannes Racine]], cuius mirifica [[versus Alexandrinus|versūs Alexandrini]] et [[lingua Francica|linguae Francicae]] calliditas per saecula laudata est, ludos scaenicos sicuti ''[[Phèdre (Racine)|Phaedra]]'' et ''[[Britannicus (Racine)|Britannicus]]'' creavit. Qui, iuxta cum [[Petrus Cornellius|Petro Cornellio]] (et suo ludo scaenico ''[[Le Cid (Cornellius)|Sidi]]'') et [[Molière]], unus magnos apud tres dramaturgos aetatis aureae Francicae habetur. [[Molière]], qui unus apud maiores [[comoedia]]e scriptores [[litterae|litterarum]] [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalium]] putatur,<ref>(Anglice) Hartnoll, Phyllis (ed.). The Oxford Companion to the Theatre, 1983, Oxford University Press, p. 554.</ref> [[Ludus scaenicus|fabularum scaenicarum]] decusses scripsit, apud quas excellunt ''[[Le Misanthrope ou l'Atrabilaire amoureux|Misanthropus]]'', ''[[Avarus]]'', ''[[Le Malade imaginaire|Aeger simulatus]]'' et ''[[Le Bourgeois Gentilhomme|Burgensis Vir Nobilis]]''. Cuius fabulae scaenicae sic populares in toto orbe terrarum sunt ut lingua Francica aliquando "lingua de Molière" appelletur.<ref>(Anglice) Randall, Colinus (Colin) (25 Octobris anni 2004). [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/1475046/France-looks-to-the-law-to-save-the-language-of-Moliere.html «France looks to the law to save the language of Molière»]. ''[[The Daily Telegraph]]''. Londinii. Inspectum die 19 Aprilis anni 2022.</ref> Litterae et [[poësis]] Francicae vel magis [[saeculum 18|saecula XVIII]] et [[saeculum 19|XIX]] floruerunt. Clarissima [[Dionysius Diderotus|Dionysii Dideroti]] opera ''[[Jacques le fataliste|Iacobus fatalista]]'' et ''[[Le neveu de Rameau|Nepos de Rameau]]'' sunt. Nihilominus, is clarior est quia fuit praecipuus scriptor ''[[Encyclopédie|Encyclopaediae]]'', cuius propositum erat omnia eius saeculi cognita (in campis sicuti artibus, scientiis. linguis aut philosophiā) colligi et vulgo exponi ut [[ignorantia]]e et [[obscurantismus|obscurantismo]] obstetur. Idem per saeculum, [[Carolus Perraultius]] prolificus insginium [[Fabella puerilis|fabellarum puerilium]] scriptor fuit, apud quas excellunt ''[[:fr:Le_Maître_chat_ou_le_Chat_botté|Catto Cothurnato]]'', ''[[Cinerella]]'', ''[[:fr:La_Belle_au_bois_dormant|Bella Puella in Silva Sopita]]'', ''[[:fr:Le_Petit_Poucet|Polliculo]]'', ''[[:fr:La_Barbe_bleue|Barba Caerulea]]'' aut ''[[Lacernella Rubra]]''. Ineunte [[saeculum 19|saeculo XIX]], [[poësis]] [[Symbolismus (artes)|symbolistica]] praecipuus motus in litteris Francicis erat, cum poëtis sicuti [[Carolus Baudelaire|Carolo Baudelaire]], [[Paulus Verlaine|Paulo Verlaine]] et [[Stephanus Mallarmé|Stephano Mallarmé]].<ref>(Francice) [https://web.archive.org/web/20180307192737/http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm Le symbolisme français]. Archivatum Nonnis Martiis anni 2018, in [[Wayback Machine]]. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022.</ref> [[Saeculum 19|Saeculo undevicensimo]], orti sunt plurimi egregii auctores Francici. [[Victor Hugo]] pluries "maximus Francicus scriptor omnium temporum" describitur quia eminuit omnibus in [[Genus litterarum|generibus litterarum]].<ref>(Francice). [https://web.archive.org/web/20130723121408/http://www.lecavalierbleu.com/images/30/extrait_75.pdf «Victor Hugo est le plus grand écrivain français»] (PDF). Archivatum ex originali PDF die 23 Iulii anni 2013 in [[Wayback Machine]].</ref> Cuius [[ludus scaenicus|ludi scaenici]] ''[[Cromwell (Hugo)|Cromwell]]'' prooemium praeconium [[Romanticismus|motūs Romantici]] putatur. ''[[Les contemplations|Contemplationes]]'' et ''[[La légende des siècles|Legenda saeculorum]]'' poëtica summa opera putantur.<ref name="Enotes">[https://www.enotes.com/topics/victor-hugo/critical-essays/hugo-victor «Victor Hugo 1802–1885»]{{Nexus deficit|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Enotes.com''. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022.</ref> Victoris Hugo [[versiculus]] cum eo [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]], [[Dantes Alagherius|Dantis Alagherii]], et [[Homerus|Homeri]] collatus est.<ref name="Enotes"></ref> Cuius [[mythistoria]] ''[[Les misérables|Miseri]]'' valde putatur una maiores apud mythistorias iam scriptas.<ref>(Anglice). [https://web.archive.org/web/20180318194508/http://www.adherents.com/people/100_novel.html «All-Time 100 Best Novels List»]. ''Adherents.com''. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022. Archivatum die 18 Martii anni 2018 in [[Wayback Machine]].</ref> [[Praemium Goncourt]] Francicum litterarum praemium anno [[1903]] creatum est.<ref>(Francice). [https://www.academiegoncourt.com/?article=1229174089 La première Académie Goncourt]. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022 – [https://www.academiegoncourt.com/ Site officiel de l'Académie Goncourt] Inspectum die 21 Aprilis anni 2022.</ref> Praecipuos apud [[saeculum 20|saeculi XX]] scriptores, [[Marcellus Proust]], [[Ludovicus Ferdinandus Céline]], [[Albertus Camus]] et [[Ioannes Paulus Sartre]] sunt. [[Antonius de Saint-Exupéry]] opus ''[[Regulus (Saint-Exupéry)|Regulus]]'' scripsit, quod per decennia apud pueros adultosque in toto orbe terrarum pervulgatum mansit.<ref>(Anglice) [https://web.archive.org/web/20180930232031/http://www.completelynovel.com/books/50599 «The Little Prince»]. ''Completelynovel.com''. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022. Exemplar archivatum pridie Kalendas Octobres anni 2018.</ref> Francia magis [[Praemium Nobelianum litterarum|Praemio Nobeliano Litterarum laureatos scriptores]] quam quaevis alia natio habet.<ref name="Modiano">(Anglice). [https://web.archive.org/web/20141018105721/http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/141009/modiano-strengthens-frances-literature-nobel-dominance Modiano strengthens France's literature Nobel dominance]. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022. Exemplar archivatum die 18 Octobris anni 2014 in [[Wayback Machine]].</ref> Primus Praemio Nobeliano Litterarum laureatus Francicus fuit, dum ultimus Francicus Nobeliano Litterarum laureatus [[Patricius Modiano]] fuit, qui hoc praemium anno [[2014]] accepit.<ref name="Modiano"></ref> [[Ioannes Paulus Sartre]] etiam primus candidatus in [[Consilium Nobelianum Sueticum|Consilii Nobeliani]]<ref>{{DAEL}}.</ref> historiā fuit qui hoc praemium abnuit.<ref name="Modiano"></ref> ===Musica=== [[Fasciculus:DaftAlive.jpeg|thumb|[[Daft Punk]], [[musica domestica Francica|musicae domesticae Francicae]] (Francice ''French touch'' sive ''French house'') praenuntii.]] Francicā in [[musica|musicā]], post ante annum [[1000]], eminuit [[cantus Gregorianus]] quo [[liturgia]]e utebantur. In Franciā [[polyphonia]] creata est. Nuncupatā in [[Ars antiqua|Arte antiquā]], [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] [[Schola cantorum|scholae cantorum]] tributae sunt anno [[783]]. ''[[Sacramenta Argentoratensia]]'' Francicum lyricum opus est maximi ponderis in [[Medium aevum|Medio aevo]], cum evoluta sunt [[carmen epicum|carmina epica]] sicuti ''[[La Chanson de Roland|Carmen Rolandi]]''.<ref>(Francice et Anglice). [https://books.google.es/books?id=Iy66sWy4-QMC&pg=PR1&dq=%22la+chanson+de+roland%22+student&lr=&redir_esc=y&hl=es#v=twopage&q&f=false La Chanson De Roland: Oxford Text and English Translation]. (Fracica Editio) (v. 1) a Gerardo J. Brault (1984).</ref> Francia [[trobator]]um<ref>De vocabulo "trobator" vide [https://archive.org/stream/RevistaLusitana21/Revista_Lusitana_21_djvu.txt Revista Lusitana], ubi dicitur "(...) Stephanus Gomecij Aluazilis. Johannes Martinj miles dictus Trobator(...)"; "(...) et omnibus aliis que fuerunt Martini suerii trobatoris in villa in terminis de Riuuolo maiori (...)".</ref> cunabula in [[saeculum 12|saeculo XII]] fuit, non minus quam [[Ars nova|Artis novae]] posteriorum saeculorum.<ref>(Anglice). Duffin, Ross W. [ttps://books.google.es/books?id=z9xDFnIMRssC&pg=PA190&dq="ars+nova"&lr=&as_drrb_is=b&as_minm_is=0&as_miny_is=1980&as_maxm_is=0&as_maxy_is=2009&as_brr=3&hl=pt-BR&cd=4&redir_esc=y#v=onepage&q="ars nova"&f=false ''A Performer's Guide to Medieval Music'']. Indiana University Press, 2000. p. 190.</ref> Per [[Romanticismus|Romanticismum]], [[Lutetia]] musicale in centrum in toto orbe terrarum mutata est et, in praesenti, Francia privilegiatum locum in musicalis creationis campo servat gratiā novarum aetatum [[compositor]]um. Clarissimos apud Francicae [[Musica popularis|musicae popularis]] cantores, excellunt [[Editha Piaf]], [[Mireille Mathieu|Mirella Mathieu]], [[Dalida]], [[Carolus Aznavour]], [[Vanessa Paradis]], [[Sergius Gainsbourg]] et [[Gilbertus Bécaud]].<ref>(Anglice). Sweeney, Regina M. (2001). ''Singing Our Way to Victory: French Cultural Politics and Music During the Great War'', Wesleyan University Press. p. 23. ISBN 0-8195-6473-7.</ref> ===Architectura=== [[Fasciculus:Ste Chapelle Basse s.jpg|thumb|left|[[Sancta Capella|Sanctae Capellae]] (Francice ''Sancte-Chapelle'') tectum a [[Ludovicus IX (rex Francorum)|Ludovico IX]].]] Quod ad [[architectura]]m attinet, [[Celtae]] sua vestigia etiam reliquerunt cum [[Monolithus|monolithi]] et [[megalithus|megalithi]] erecti essent; non minus quam [[Graeci|Graecorum]] praesentia a [[saeculum 6 a.C.n.|saeculo VI a.C.n.]], quae hodie commemoratur classicā in [[Massilia]]e hereditate. [[Architectura Romana]] exempla habet [[Maison carrée|Domum quadratam]] (Francice ''Maison Carrée''), templum [[Romani antiqui|Romanum]] inter annos [[161 a.C.n.|161]] et [[138 a.C.n.]] aedificatum; aut [[Pons Gardi|Pontem Gardi]] (Francice ''Pont du Gard''), inter annos [[40]] et [[60]] constructum [[Nemausus|Nemausi]] et patrimonium universale anno [[1985]] indicatum. In Franciā inventum est [[opus francigenum]], expressum in [[Ecclesia cathedralis|cathedralibus]] sicuti [[Ecclesia Cathedralis Carnotensis|Carnotensi]], [[Ambianum|Ambianensi]], [[Ecclesia Cathedralis Nostrae Dominae Parisiensis|Nostrae Dominae Parisiensi]] et [[Argentoratum|Argentoratensi]].<ref name="Widewalls">(Anglice). Widewalls (ed.). [https://www.widewalls.ch/magazine «The Evolution of French Architectute»]. Inspectum die 28 Aprilis anni 2022.</ref> [[Renascentia litterarum|Renascentia]], in [[Italia|Italiā]] orta, architectonice indicatur optimo modo in [[Castellum Blesarum|Castello Blesarum]] (Francice ''Château de Blois'') aut [[Castellum Fontis Bleaudi|Castello Fontis Bleaudi]] (Francice ''Château de Fontainebleau'') inter alia. [[Barocus|Ars Baroca]], quoque in Italiā orta, et [[Genus conchatum|Genus Conchatum]], in Franciā inventum, splendida opera in Franciā habent. Apud quae, [[Museum Luparense]] et [[Pantheon Parisiense]] inter alia.<ref name="Widewalls"></ref> [[Modernismus]] in architecturā totum [[saeculum 19|saeculum XIX]] et [[saeculum 20|saeculi XX]] initium comprehendit, et [[Gustavus Eiffel]] architectonicas sui temporis theoriam praxinque permutavit in construendis colossaeis pontibus et in utendo materiis sicuti [[chalybs|chalybe]]. Celeberrimum cuius opus [[Turris Eiffeliana]] est. Alius universalis architecturae vir clarus est [[Le Corbusier]], innovator et [[functionalismus (architectura)|functionalista]] praesertim celeber urbanisticas propter contributiones aedificandis domiciliis et synthesibus habitationalibus.<ref name="Widewalls"></ref> ===Cinematographia=== [[Fasciculus:Cannes 2018 10.jpg|230px|thumb|[[Festival de Cannes|Festi Canuae]] [[tapetum purpureum]] anno [[2018]].]] [[Cinematographia]], a [[Fratres Lumière|fratribus Lumière]] anno [[1895]] [[Lugdunum|Lugduni]] inventa, ponderis negotium in Franciā est, non obstante [[Ruscisilva|Aquifoliensi]] aemulatione, et in toto orbe terrarum. Anno [[2005]], Francia sexta effectrix cinematographica erat in mundo et prima Europaea effectrix [[Pellicula diutina|pellicularum diutinarum]].<ref name="Regourd">(Francice) Sergii Regourd, ''L’exception culturelle'', Lutetiae, PUF, 2004.</ref> Haec vitalitas Francicā [[exceptio culturalis|exceptionis culturalis]] ratione servatur, quae, verbi gratiā, Francicarum pellicularum per [[televisio]]nem missarum portionibus ostenditur.<ref name="Regourd"></ref> Quoque exprimitur eximia per eventūs sicuti per [[Praemium César|Caesares]] (Francice ''Les César''), per [[Praemium Lumière|Praemia Lumière]] et [[Festival de Cannes|Ferias internationales cinematographiae]], [[Canua]]e anniversarie dispositas, quae est culturalis eventus vulgatissinus in toto orbe terrarum.<ref>(Anglice) Dionysii Lim, [https://www.nytimes.com/2012/05/16/arts/16iht-lim16.html?_r=1 «They'll Always Have Cannes»], [[The New York Times]], Idibus Maiis anni 2012.</ref> Abusque annis centum exsistens, cinematographia Francica revelatur locuples plurimis [[Dispositor cinematographicus|dispositoribus]] (apud quos [[Georgius Méliès]], [[Ioannes Lucas Godard]], [[Lucas Besson]]...), plurimis [[histrio]]nibus (apud quos [[Ioannes Marais]], [[Ludovicus de Funès]], [[Gerardus Depardieu]], [[Etheldreda Tautou]]...) et plurimis pelliculis effectis (apud quas ''[[Les Misérables (pellicula anni 1958)|Les Misérables]]'', ''[[La Grande Vadrouille]]'', ''[[Emmanuelle (pellicula)|Emmanuelle]]'', ''[[Le Grand Bleu]]'', ''[[Intouchables (pellicula)|Intouchables]]''...). Nihilominus, abusque [[anni 1980|annis 1980]], magna effectarum pellicularun pars in speciali in comoedias (sicuti ''[[Le dîner de cons]]'', ''[[Les Visiteurs]]'', ''[[Bienvenue chez les Ch'tis]]''...) et in pelliculas auctoris (sicuti ''[[La Haine]]'', ''[[Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain]]'', ''[[The Artist]]''...) flexit. <gallery mode="packed" caption="Praestantes cinematographiae Francicae homines"> Fasciculus:Fratelli Lumiere.jpg|[[Fratres Lumière]]. Fasciculus:George Melies.jpg|[[Georgius Méliès]]. Fasciculus:Louis de Funès — L'Homme orchestre (1970) (recadré).jpg|[[Ludovicus de Funès]]. Fasciculus:Jean-Luc Godard at Berkeley, 1968.jpg|[[Ioannes Lucas Godard]]. Fasciculus:Catherine Deneuve Berlinale 2017.jpg|[[Catharina Deneuve]]. Fasciculus:Gérard Depardieu avp 2016 3.jpg|[[Gerardus Depardieu]]. Fasciculus:Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg|[[Isabella Adjani]]. Fasciculus:Isabelle Huppert Cannes 2018.jpg|[[Isabella Huppert]]. Fasciculus:Audrey Tautou janvier 2016.jpg|[[Etheldreda Tautou]]. Fasciculus:Marion Cotillard at 2019 Cannes.jpg|[[Mariana Cotillard]]. Fasciculus:Christophe Lambert et Jean Dujardin (Cropped).jpg|[[Ioannes Dujardin]]. Fasciculus:Jean-Paul Belmondo Cannes 2011.jpg|[[Ioannes Paulus Belmondo]] Fasciculus:Alain Delon en Janvier 2011.jpg|[[Alanus Delon]] Fasciculus:Yves Montand Cannes.jpg|[[Ivo Montand]] Fasciculus:Lino Ventura — Il Re di Poggioreale.jpg|[[Lino Ventura]] Fasciculus:François truffaut.jpg|[[Franciscus Truffaut]] </gallery> Per [[COVID-19 pandemia|sanitatis discrimen]] in Franciā, Civitas duo [[milliardum|milliarda]] euronum iterum concessit ut sustentarentur culturales sectores. Die [[28 Augusti]] anni 2020, Primus minister [[Ioannes Castex]] 165 [[millio]]nes euronum ad sustentandam cinematographicam creationem cogitatorum duorum milliardorum euronum dandos esse nuntiavit. Praeterea, 432 milliones euronum iam destinati erant ad iuvandum spectaculi in vivo sectorem.<ref>(Francice) [https://www.lemonde.fr/culture/article/2020/08/28/jean-castex-annonce-un-soutien-de-165-millions-d-euros-a-la-creation-cinematographique_6050256_3246.html «Jean Castex annonce un soutien de 165 millions d’euros à la création cinématographique»], in ''[[Le Monde]]'' (Inspectum die 28 Augusti anni 2020).</ref> ===Moda=== {{double image|left|Robe lacroix arles 2008.jpg|130|Chanel Haute Couture Fall-Winter 2011.jpg|295|[[Christianus Lacroix|Christiani Lacroix]] et [[Chanel]] ostensio.}} [[Moda]] ponderis industria in Franciā abusque [[saeculum 17|saeculo XVII]] et est adhuc hodie praecipua res vectoria culturae Francicae peregre. Ineunte [[saeculum 21|saeculo XXI]], [[Lutetia]] sibi [[caput modae|caput mundanum modae]] vindicat (tamquam [[Londinium]], [[Mediolanum]] et [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]])<ref>(Francice) Carinae Bizet, [https://www.lemonde.fr/fashion-week/article/2016/03/07/les-stylistes-celebrent-l-art-de-vivre_4877723_1824875.html «Mode : Paris restera toujours Paris»], ''[[Le Monde]]'',‎ die 5 Martii anni 2016.</ref><ref>(Francice) Paschalis Morand, «La France a du mal à assumer sa supériorité dans les domaines de la mode et du luxe», ''[[Le Monde]]'',‎ die [[28 Septembris]] anni 2016.</ref> et praecipuas artificum vestiariorum sedes colligit. [[Ludovicus XIV|Ludovico XIV]] rege,<ref>Kelly, 181. DeJean, capita de 2 in 4.</ref> cum bonorum luxuriosorum industriae penes regem erant, Francia praepollens munus in modā adepta est. Regia Francica exquisiti iudicii elegantiaeque arbiter in Europā tunc paulatim facta est, [[saeculum 18|saeculo XVIII]]. Inter annos 1860 et 1960, summa vestificina novam dynamicam inspiravit. Enuntiatum "[[summa vestificina]]"<ref>Vide lemma "''alta costura''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> (Francice ''haute couture'') [[Lutetia]]e ortum est et originem trahit ab [[anni 1860|annis 1860]]. Hoc nomen lege protegitur, quod aliquas bonitatis normas exclusivitatemque testatur. Per [[anni 1960|annos 1960]], summa vestificina, nimis elitistica putata, [[Cultura popularis|culturā iuvenium]] vituperatur. Anno [[1966]], vestifex<ref>Vide lemma "''modisto''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> [[Ivo Saint Laurent]] statutas normas rupit cum [[vestis prompta|vestem promptam]]<ref>{{DAEL}}</ref> (Francice ''prêt-à-porter'') protulisset, quod ut moda Francica serialiter fabricaretur fecit. Inter annos [[1970]] et [[1980]], [[Sonia Rykiel]], [[Theodoricus Mugler]], [[Claudius Montana]], [[Ioannes Paulus Gaultier]] et [[Christianus Lacroix]] recentissimos mores instituerunt, vi tribuendā rationi negotiatoriae fabricationique. [[Anni 1990|Annis 1990]], constituta sunt [[conglomeratum (oeconomia)|conglomerata]] congregandis aliquot Francicis vestificinis praesertim cum celeberrimis luxuriae societatibus [[LVMH]], [[Kering]] et [[L'Oréal]]. Ineuntibus [[anni 2020|annis 2020]], Francicus sector unguentarius, totim ineunti [[saeculum 20|saeculo XX]] a [[Franciscus Coty|Francisco Coty]] industrializatus, praepollens in toto orbe terrarum redditus est. ===Coquina=== [[Fasciculus:Qatar inaugural (5407424518).jpg|thumb|[[Vinum Campanicum|Vini Campanici]] [[Veuve Clicquot Ponsardin]] lagonae.]] [[Coquina]] Francica magnā existimatione fruitur, praecipue agricolaria propter producta optima: innumera [[Vinum Gallicum|vina]] ([[Vinum Campanicum|Campanicum]], [[Vinum Burdigalense|Burdigalense]], [[Vinum Burgundicum|Burgundicum]] aut [[Vinum Alsaticum|Alsaticum]] inter alia) et [[Casei Francici|caseos]] ([[Caseus Roquefortensis|Roquefortensem]], [[Camembert]]i inter alios)<ref>(Anglice) «Top 10 Most Tasty Cuisines in the World», in ''trifter.com'' (inspectum die 14 Iunii anni 2010).</ref><ref>(Anglice) (en) Dave Emery, «Top 10 Most Tasty Cuisines in the World», in ''hotelclub.com'' (inspectum die 14 Iunii anni 2010).</ref>; et excellentem propter gastronomiam quae a [[saeculum 18|saeculo XVIII]] colitur.<ref name="Dumay">(Francice) Raimundi Dumay (cum praefatione Ioannis Claudii Pirotte), ''De la gastronomie française'', Lutetiae, La Table Ronde, coll. « La petite Vermillon », 2009, 211 p. (ISBN 978-2-710-33137-7).</ref> [[Fasciculus:Demi Castelviel Gabriel Coulet.jpg|thumb|Ofella [[Caseus Roquefortensis|casei Roquefortensis]], unius celeberrimos apud [[Casei Francici|caseos Francicos]].]] Coquina Francica valde varia est. Quae essentialiter constituitur regionalibus specialitatibus<ref>{{DAEL}}</ref>.<ref name="Dumay"></ref>, apud quas excellunt [[caulistrum]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/mittelhochdeuts02ziemgoog/mittelhochdeuts02ziemgoog_djvu.txt Mittelhochdeutsches Wörterbuch zum Handgebrauch], ubi dicitur "eingemacktes sauerkraut (caulistrum".</ref> Alsatianum (Francice ''choucroute alsacienne''), [[quiche Lotharingiensis]]<ref name="Quiche">Lexicon Latinum Hodiernum,, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "*'''Quiche''', ''f quiche, es, f'' [2021]; ''scriblita friabilis, f'' [2002] {cibus Francogallicus} *'''~ Lorraine''', f ''quiche Lotharingiensis, f ''[2021]; ''scriblita friabilis Lotharingiensis, f'' [2002]".</ref> (Francice ''quiche lorraine''), [[rillettae]]<ref>Vocabulum e Francico ''rillettes'' mutuatum.</ref> [[Cenomanum|Cenomanenses]] (Francice ''rillettes du Mans''), [[bubula Burgundiensis]]<ref>Vocabulum e Francico ''bœuf bourguignon'' translatum.</ref> (Francice ''bœuf bourguignon''), [[ficatum]]<ref>Vide "ficatum" in [https://latin-words.com/ ''William Whitaker Latin Dictionary''].</ref> Petrocoriense <ref name="Périgord">Vide "Perigord" in [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0946a.html Lexicon Universale Hofmann].</ref> (Francice ''foie gras périgourdin''), [[olla phaseoli linguadociensis]]<ref>Vide "cassoulet" in [http://www.josephsusanka.com/adumbratio ''Adumbratio''], quamquam vox "linguadociensis" in locum vocis "Aquitanus" substituitur.</ref> (Francice ''cassoulet languedocien''), [[sampsa Narbonensis]]<ref>Vide [https://fr.wikipedia.org/wiki/Tapenade articulum "Tapenade" Vicipaediae Francicae in parte "Historique"]. De adiectivo "Narbonensis" vide "Provenzal" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> (Francice ''tapenade provençale'') aut [[glomera Lugdunensia]]<ref name="Glomus">Lexicon Latinum Hodiernum,, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Knödel''', m ''glomus, eris, n'' [vet.; GHL I,2943]; ''globulus, i, m'' [vet.; LEA p.315; KLW p.361,1; GHL I,2942]; ''globus, i, m'' [vet.; LMG p.347,2; KLW p.361,1; GHL I,2942]; ''pastillus convolutus, m'' [NLL p.211,1] {cibus}. '''Quenelles''' transfertur in Theodiscam linguam ''Knödel''.</ref> (Francice ''quenelles lyonnaises''). Veri limites culinarii designari possunt inter septemtrionem [[butyrum|butyro]] ac [[ascalonia|ascaloniā]] utentem et meridiem [[Oleum (generale)|oleo]] ac [[Allium sativum|allio]] utentem;<ref name="Dumay"></ref> interque regiones terrenā cum coquinā (sicuti [[Petrocorii|Petrocorios]]<ref name="Périgord"></ref>) et alias maritimā cum alterā (sicuti [[Comitatus Provinciae|Provinciam]]).<ref name="Dumay"></ref> Attamen, hae dissimilitudines hodie ad evanescendum pronae sunt, propter coniunctionem modorum vivendi et controversum [[Cibus promptus|cibi prompti]] impetum non minus quam modam [[globalizatio|globalizatae]] coquinae.<ref name="Dumay"></ref> Magnam praeter suam traditionem [[viticultura]]lem, Francia etiam praecipua natio [[cervesia]]e productoria est. Praecipuae [[Braxatorium|braxatoriae]] regiones in Franciā [[Alsatia]] (cum 60% nationalis fabricationis), [[Septentrio et Fretum]] et [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingia]] sunt. [[Coquina Francica]] anno [[2020]] in [[Patrimonium mundanum immaterialem|repraesentativum Patrimonii mundani immaterialis indicem]] ab [[Unesco]]ne inscripta est.<ref>(Francice, Anglice, Arabice, Sinice, Hispanice et Russice) ''La Liste représentative du patrimoine culturel immatériel de l’humanité s’enrichit de 46 nouveaux éléments''.</ref> [[Epulum]] praesertim e promulside, epuli capite et tragemate (quod aliquando a caseo, antea apposito, completur) consistit. Vespere, pro promulside crebro subsituitur [[potagium]] aut [[iuscellum]] (Francice ''soupe'', e quo nomen ''souper'' Francice [[cena]]e). [[Dies solis|Dominicum]] epulum elaboratius est: duae promulsides (altera frigida altera calida), assum [[bubula]]e aut [[Aves cohortales|avium cohortalium]] (vulgissime), [[acetaria]], patera caseorum et tragema. [[Prandium|Prandii]] horae e [[meridies|meridiē]] Septemtrioni et Orienti, ad primam horam Mediae Franciae et ad primam horam et dimidium Austro fluctuantur; et cenae horae e sextā decimā horā et dimidio [[Flandria Francica|Flandriae]] ad undevicesimam et dimidium Mediae Franciae et vicesimam et dimidium Austro fluctuantur. ===Artes athleticae=== [[Fasciculus:TourDeFrance 2005 07 09.jpg|thumb|[[Circuitus Franciae]] est veterrimus et inlustrissimus ex [[Circuitus Grandis (birotatio)|Circuitibus Grandibus]], et celeberrimum orbis terrarum certamen [[birotatio]]nis.<ref>[http://www.uciprotour.com/Modules/BUILTIN/getObject.asp?MenuId=MTcxNw&ObjTypeCode=FILE&type=FILE&id=34028&LangId=1 De UCI Pro-Tour]</ref>]] [[Fasciculus:France champion of the Football World Cup Russia 2018.jpg|thumb|[[Turma Pedilusoria Nationalis Francica|Turmae Nationalis Francicae]] [[pediludium|pedilusores]] [[15 Iulii|Idibus Iuliis]] [[Moscua]]e [[Certamen mundanum pedilusorium (2018)|Certaminis mundani pedilusorii calicem anno 2018]] levabant.]] Francia antiquā lusoriā traditione et magnā superiorum disciplinarum varietate pingitur. Haec natio praecipuo munere in instruendis hodiernis artibus athleticis<ref>Fuit [[Lutetia]]e ubi convenit primus congressus olympicus anno [[1894]], dirigente Francogallicus [[Petrus de Coubertin]], qui [[Olympia (certamina)|Olympia]] revivificari decrevit.</ref> et in victorum indice fungitur, ex exeunte [[saeculum 20|saeculo XX]]. Cum [[Medalia|medaliarum]] 840 (714 [[Olympia (certamina)|aestate]], 124 [[Olympia hiemalia|hieme]]) obtentarum summā, Francia est quinta natio plurimis cum [[Olympionices|olympionicis]] in [[Olympia (certamina)|Olympiorum]] historiā. [[Ars gladii]] et [[birotatio]] disciplinae sont cum quibus Francia maxima est titulo decorata natio (cum respective Olympicis titulis 44 et 41 post [[Olympia hiemalia 2010|Olympia hiemalia anni 2010]] [[Vancuverium|Vancuverii]]).<ref>(Anglice) [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.sports-reference.com%2Folympics%2Fsports%2F «Olympic Sports»], inspectum die 20 Septembris anni 2010).</ref> [[Lutetia]] Olympia aestiva annis [[Olympia aestiva 1900|1900]] et [[Olympia aestiva 1924|1924]] recepit; et denuo ter recipiet [[Olympia aestiva 2024|2024]].<ref name="COI">(Francice, Anglice, Theodisce, Italice, Lusice, Hispanice, Sinice, Arabice, Hindice, Coreane, Russice) [https://olympics.com/fr/olympic-games «Jeux Olympiques | Jeux d'Ete et d'Hiver, Futurs et Passés»], in [[Consilium Olympicum internationale|Consilio Olympico internationali]], Idibus Septembribus anni 2017 (inspectum die 27 Maii anni 2022).</ref> Francia etiam [[Olympia hiemalia]] ter accepit: [[Campus Munitus|Campi Muniti]] anno [[Olympia hiemalia 1924|1924]], [[Gratianopolis|Gratianopoli]] anno [[1968 Olympia Hiemalia|1968]] et [[Oblimum|Oblimi]] anno [[Olympia hiemalia 1992|1992]].<ref name="COI"></ref> Alias apud insignes honores, Francia [[Certamen mundanum pedilusorium]] bis, [[Certamen Calicis Davis|Certamen Calicem Davis]] decies et quoque [[Certamen 6 Nationum]] vicibus 25 obtinuit. Secundum Ministerium Artium Athleticarum (Francice ''Ministère des Sports''), anno [[2010]], 69% hominum amplius annos quindecim natorum artem athleticam saltem semel per hebdomadem in Franciā exercebant. [[Ambulatio]], [[natatio]] et [[birotatio]] praecipuae declaratae activitates physicae erant. Anno [[2016]], Francicarum consociationum athleticarum summa 16 102 957 adscriptos habebat, e quibus 37,5% [[femina]]e erant. Anno [[2017]], exercitatissimas apud artes athleticas in Franciā erant: [[pediludium]] (cum 2 135 193 adscriptorum, e quibus 5,7 % feminae), [[teniludus]] (cum 1 052 127 adscriptorum, e quibus 29,1 % feminae), [[equitatio]] (cum 673 026 adscriptorum, e quibus 82,9 % feminae), [[iudo]] (cum 552 815 adscriptorum, e quibus 26,7 % feminae), [[canistriludium]] (cum 513 727 adscriptorum, e quibus 36 % feminae), [[manufollium]] (cum 513 194 adscriptorum, e quibus 35,8 % feminae) et [[pilamalleus]] (cum 407 569 adscriptorum, e quibus 27,8 % feminae).<ref>(Francice) Institutum nationale iuventutis et educationis popularis, ''[https://web.archive.org/web/20221008034828/https://www.sports.gouv.fr/IMG/pdf/chiffres_cles_du_sport_2017.pdf Les chiffres-clés du sport, Ministère de la Ville, de la Jeunesse et des Sports]'', Martio anni 2017, 15 p.).</ref> Paene septem [[millio]]nes Francorum [[nartatio]]nem singulis hiemibus exercent, creberrime extra quidvis institutum athleticum.<ref>(Francice) [https://www.linternaute.com/sport/pratique/1094502-les-sports-qui-comptent-le-plus-de-licencies/1094504-badminton «no 19: le ski»], in ''linternaute.com'', Septembre anni 2008 (inspectum 29 Maii anni 2022).</ref> Francica area nartatoria anno [[2015]] area frequentatissima in toto orbe terrarum erat, post eas [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] et [[Austria]]e.<ref>[«Ski: la France championne du monde» ], in ''[[Le Figaro]]'', die 23 Septembris anni 2015 (inspectum 29 Maii anni 2022).</ref> Anno [[2013]], impensa nationalis artibus athleticis e 38,1 [[Milliardum|milliardis]] [[euro]]num consistebat, quorum dimidium erat administrationis publicae curā, scilicet 1,8% e [[PDG]]. Anno [[2015]], privata artium athleticarum pars in Franciā 124 286 [[opifex|opificum]] conducebat. Quotannis, Ministerium artium athleticarum circiter 12 000 diplomatum athleticorum expedit, e quibus paene 8 000 [[Brevetum professionale iuventutis, educationis popularis et artium athleticarum|breveta professionale iuventutis, educationis popularis et artium athleticarum]] (Francice ''brevet professionnel de la jeunesse, de l'éducation populaire et du sport'' seu ''BP JEPS'') sunt.<ref name="Natura">(Francice) «Chiffres clés», in ''Natura 2000'' (inspectum die 6 Iunii anni 2018).</ref> [[Certamen tenilusorium Rolandi Garros|Certamen tenilusorium internationale Rolandi Garros]], [[Lutetia]]e, et [[Circuitus Franciae]] [[Birotatio|birotarius]] sunt anniversarii ponderis eventūs, sicuti contingentes eventūs ut [[Campionatus pedilusorius Europaeus]] anni [[2016]]. Francia quoque magis magisque [[disportus electronicus|disportū electronico]] commovetur. Anno [[2016]], secundum [[Manuel Valls|Manuelis Valls]] gubernium consociationem France Esports creavit. Anno [[2018]], quinque [[millio]]nes Francogallorum saltem unum disportūs electronici certamen iam spectaverant et 930 000 iam participaverant.<ref>(Francice) [https://www.lefigaro.fr/medias/2018/09/26/20004-20180926ARTFIG00292-5-millions-de-francais-regardent-des-competitions-d-e-sport.php «5 millions de Français regardent des compétitions d'e-sport»], apud ''[[Le Figaro]]'', die 26 Septembris anni 2018 (inspectum pridie Nonas Iulias anni 2022).</ref> Franciae est una operosissimas apud disportūs electronici organizationes in totā Europā et in toto orbe terrarum, consociatio [[Team Vitality]]. Praeter [[Vexillum Franciae|vexilli]] colores, foederationes disportivae Francogallicae etiam [[gallus|gallo]] utuntur sicut symbolo, quamquam publicum symbolum non est.<ref>(Francice) [https://www.elysee.fr/la-presidence/le-coq «Le coq»], in sitū interretiali [[Palatium Elysii|Elysii]] (inspectum pridie Nonas Iulias anni 2022).</ref> ===Feriae et dies festi=== Index dierum festorum, qui totā in Franciā celebrantur. {| class="wikitable zebra" |- | 1 Ianuarii || Primus incipientis anni dies (Francice ''Jour de l’An''). |- | [[Pascha (festum Christianum)|Feria secunda Paschae]] || (Francice ''Lundi de Pâques''). |- | 1 Maii || [[Dies Laboris]] (Francice ''Fête du travail''). |- | 8 Maii || Dies victoriae (Francice ''Fête de la Victoire''), deditio Germaniae Nazisticae anno 1945 subscripta. |- | [[Ascensio Domini]] || (Francice ''Jour de l’Ascension''). |- | [[Pentecostes|Feria Secunda Pentecostes]] || (Francice ''Lundi de Pentecôte''). |- | 14 Iulii || Dies festus nationis (Francice ''Fête nationale'') vel dies festus foederationis (Francice ''Fête de la fédération''), quo impetus in [[Bastilia|Bastiliam]] carcerem anno [[1789]] memoratur. |- | 15 Augusti || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis]] (Francice ''Assomption''). |- | 1 Novembris || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] (Francice ''Toussaint''). |- | 11 Novembris || Indutiae (Francice ''Armistice'') anno 1918 ad [[Compendium]] initae, quibus [[Primum bellum mundanum]] confectum est |- | 25 Decembris || [[Christi Natalis]] (Francice ''Noël'') |} === Homines praeclari === {{Vide-etiam|Reges praesidentesque Franciae}} ==== Sancti notabiles ==== {{div col|2}} * [[Catharina Labouré]] * [[Franciscus Salesius]] * [[Genovefa Nemetodurensis]] * [[Ioanna Arcensis]] * [[Ludovicus IX (rex Francorum)|Ludovicus IX]] rex * [[Ioannes Maria Vianney]] * [[Remigius]] * [[Sancta Bernadetta Lapurdensis|Bernadetta]] * [[Sancta Clotildis]] Regina * [[Teresia Lexoviensis]] * [[Vincentius a Paulo]] {{div col end}} ==== Alii ==== {{div col|2}} * [[Alexander Dumas (pater)]] * [[Catharina Medices]], [[regina]] * [[Michael Nostradamus]] * [[Maria Antonia Austriaca]], regina * <!--[[Elisabeth Comitissa Parisiorum]], Princeps Brasiliae, ex domu Brigantiensi--> * [[Carolus de Gaulle]], praeses * [[Ioanna Moreau]], [[actrix]] * [[Editha Piaf]], [[cantrix]] {{div col end}} ==== Marianna ==== [[Fasciculus:MariannedeTheodoreDoriot.JPG|thumb|Mariannae effigies a Theodoro Doriot sculpta et in Senatū exposita.]] [[Marianna]] ([[Francice]] ''Marianne''), [[allegoria|allegorica]] [[libertas|libertatis]] figura, est una ex nonnullis Reipublicae Francicae [[imago|imaginibus]] notissimis. ==Codices== Franciae hi codices sunt: * LF, secundum [[Catalogus praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur]]; * F, secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]]; * F, secundum [[Catalogus praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur]]; * F, secundum catalogum codicum praefixorum [[Unio Internationalis Telecommunicationis|UIT]]; * FR, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum nationum), codicem alpha-2; * FRA, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum nationum), codicem alpha-3; * FRA, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]]; * .fr, secundum [[Dominium summum|dominium interretiale]]; * FR, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-2; * FRA, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-3. == Notae == <references /> {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Circuitus Franciae]] * ''[[Commentarii de Bello Gallico]]'' * [[Franci]] et [[Septimania]] Visigothica * [[Gallia Belgica]] * [[Gallia Lugdunensis]] * [[Gallia Narbonensis]] * [[Index historicus praefecturarum Franciae]] * [[Libera Francia]] * [[Prima Respublica Francica]] * [[Reges Franciae]] {{div col end}} == Bibliographia == * Casali, Dimitri, et Christophe Beyeler. [[2012]]. ''L'Histoire de France vue par les peintres.'' Lutetiae: Flammarion. ISBN 978-2-08-127981-0. * Haensch, Günther, et Hans J. Tümmers. [[1993]]. ''Frankreich: Politik, Gesellschaft, Wirtschaft.'' Monaci. ISBN 3-406-37491-3. * Lugge, Margret. [[1960]]. ''"Gallia" et "Francia" im Mittelalter: Untersuchungen über den Zusammengang zwischen geographisch-historischer Terminologie und politischem Denken vom 6.-15. Jahrhundert.'' Bonnae. * Masson, Ioannes Papirius. [[1618]]. ''Descriptio fluminum Galliae, qua Francia est.'' Lutetiae: Quesnel. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1020102 Textus,] gallica.bnf.fr. * Price, Roger. [[2014]]. ''A Concise History of France.'' Cantabridgiae: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01782-5. * Robb, Graham. [[2007]]. ''The Discovery of France: A Historical Geography from the Revolution to the First World War.'' Novi Eboraci: Norton. ISBN 978-0-393-05973-1. * Sévillia, Jean. [[2013]]. ''Histoire passionnée de la France.'' Lutetiae: 2013. ISBN 978-2-262-04107-6. * Sloterdijk, Peter. [[2013]]. ''Mein Frankreich.'' Berolini: Suhrkamp. ISBN 978-3-518-46297-3. == Nexus externi == * (Variis linguis) [https://www.france.fr/fr Situs interretialis publicus Franciae]. * (Francice) [https://www.gouvernement.fr/ Situs interretialis Gubernii Franciae]. {{CommuniaCat|France|Franciam}} {{Grc|Γαλλία}} {{Fontes geographici}} {{Europa}} {{Unio Europaea}} {{Capsae collectae|Francia|politica|{{Praesides Franciae}}{{Primi ministri Franciae}}{{Ministri rerum externarum Francici 1959–}}{{Ministri Francici Borne}}}} {{Capsae collectae|Francia|geographica|{{Provinciae Franciae recentiores}}{{Praefecturae Franciae}}{{Capita praefecturarum Franciae}}}} {{Capsae collectae|Francia|historica|{{Reges Francorum}}{{Principes Franciae 1799–1946}}{{Praesides consilii Franciae}}{{Ministri rerum externarum Francici 1870–1959}}{{Provinciae Franciae antiquiores}}}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Occidentalis]] [[Categoria:Francia|!]] [[Categoria:Respublicae]] 049vgzntz2lsvrni7gibj6hke2b73db 3955492 3955446 2026-04-19T11:42:25Z IacobusAmor 1163 ~ (1K) 3955492 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa civitatis Vicidata}} {{Opus Politica Franciae}} {{FA stella}}'''Francia'''<ref>Etiam ''Gallia.''</ref>, seu '''Francogallia'''<ref>Vide vocabulum [https://de.pons.com/%C3%BCbersetzung/latein-deutsch/Francogallia "Francogallia" apud ''Pons Wörterbuch Latein-Deutsch].</ref>, rite '''Respublica Francica''' ([[Francice]] ''République française''), est [[civitas]] in [[Europa Occidentalis|Europa Occidentali]] sita ac [[civitas sui iuris]], cui adiunguntur aliquot [[Territoria Franciae transmarina|regiones, praefecturae, et territoria transmarina]] in aliis [[continens|continentibus]] et [[oceanus|oceanis]] sita. Quibus territoriis exceptis, [[Francia metropolitana]], maxima ex parte in finibus [[Gallia]]e antiquae sita, a [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]] ad [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] et [[Mare Germanicum]], et a [[Rhenus|Rheno]] flumine ad [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] patet, aliquando ''L'Hexagone'' (scilicet '[[hexagonum]]') ob [[geometria|geometricam]] terrae formam in [[tabula geographica|tabulis]] appellata. Finitur ([[modus horologicus|modo horologii]] a parte septentrio-orientali incipiens) a [[Belgica]], [[Luxemburgum|Luxemburgo]], [[Germania]], [[Helvetia]], [[Italia]], [[Monoecus|Monoeco]]; ad [[meridies|meridiem]] ab [[Hispania]] et [[Andorra]]. Ad [[Britannia Maior|Britanniam]] [[insula]]m trans [[Mare Britannicum|Manicam]] (aut denuo sub eandem per [[Cuniculus Freti Gallici|Cuniculum Freti Gallici]]) itur. Francia, civitatum [[Europa]]earum (sine [[Russia]] et [[Ucraina]]) amplissima, est una e [[Unio Europaea#Civitates sociae|rebus publicis Unionis Europaeae]] conditricibus et omnium maxima quod ad [[area (geometria)|aream]] attinet; cuius fines incolunt ad sescenties octogies centena milia [[homo|hominum]]. [[Caput (urbs)|Caput]] et princeps [[urbs|urbium]] Francicarum est [[Lutetia]]. Francia [[Historia Franciae|nonnulla per saecula]] fuit [[magna potestas]] grave habens pondus [[cultura]]le, [[oeconomia|oeconomicum]], [[militia|militare]], [[civilitas|politicum]] tam in [[Europa]] quam in [[tellus|orbe terrarum]]. Saeculis [[saeculum 17|XVII]] et [[saeculum 18|XVIII]], Francia [[colonia]]s in magnis [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] regionibus deducebat; saeculis quidem [[saeculum 19|XIX]] et [[saeculum 20|XX]] ineunte [[Imperium Francicum|imperium]] magnitudine illorum temporum secundum constituit ([[Imperium Britannicum|Britannico]] enim maximo), magnis [[Africa Septentrionalis|Africae Septentrionalis]], [[Africa Occidentalis|Occidentalis]], [[Media Africa|Mediaeque]] et [[Asia Meridio-Orientalis|Asiae Meridio-Orientalis]] partibus et multis [[Insulae Pacificae|insulis Pacificis]] comprehensis. Haec natio summa optabilia expressa in [[Charta Hominis ac Civis Iurum]] habet. Res publica Francica indivisibilis, [[laicismus|laica]], [[democratia|democratica]] socialisque sua [[constitutio]]ne definitur.<ref>Articulus I Constitutionis Francicaa: ... ''La France est une République indivisible, laïque, démocratique et sociale''.</ref> Francia est apud [[civitas evoluta|nationes evolutissimas]] in toto orbe terrarum est,<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Overcoming barriers: Human mobility and development] (Anglice).Relatio Progressūs Humani anni 2009. Programma Progressūs Nationum Unitarum. Novi Eboraci. ISBN 978-0-230-23904-3.</ref> quintam maximam oeconomiam secundum [[Productus domesticus generalis|productum domesticum generalem]] (PDG) nominalem, nonam maximam oeconomiam secundum [[par acquierendi potestas|paritatem pecuniae virium]] et secundam oeconomiam totius Europae possidet.<ref>[https://web.archive.org/web/20081004071135/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2195.html Field listing – GDP (official exchange rate) (Anglice), archivatum in Wayback Machine] die 4 Octobris anni 2008. Liber Factorum Mundanorum CIA.</ref> Natio alta [[qualitas victus|qualitate victus]] non minus quam magno frequentationis scholarum publicarum gradu gaudet, praeter habendam unam maximas apud [[exspectatio vitae|exspectationes vitae]] in mundo.<ref>[https://web.archive.org/web/20110310193910/http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf «World Population Prospects – The 2006 Revision»] (PDF) (Anglice). [[Nationes Unitae|NU]]. Inspectum die 27 Aprilis anni 2010. Cópia arquivada (PDF) em 10 de março de 2011</ref> Francia putatur natio optimam salutem publicam in toto orbe terrarum praebens ab [[Ordo mundi sanitarius|OMS]].<ref>[https://www.who.int/whr/2000/media_centre/press_release/en/ «World Health Organization Assesses the World's Health Systems»] (Anglice, Arabice, Sinice, Francice, Russice et Hispanice). Relatio OMS. Die 8 Decembris anni 2010. Inspectum die 16 Iulii anni 2011.</ref> Etiam est natio invisissima in toto orbe terrarum, accipiens 82 milliones peregrinorum periegetarum quotannis. Huic nationi est tertia dispensatio oeconomica militaris in toto orbe terrarum,<ref>[https://web.archive.org/web/20110725213004/http://milexdata.sipri.org/ «The Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) military expenditure database»] (Anglice). Milexdata.sipri.org. Inspectum die 16 Iulii anni 2011.</ref>, tertia maxima vis militaris intra [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] (CFAS) et maximus exercitus intra [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] (UE); praeterea, Francia unum e membris perpetuis quinque [[Consilium securitatis|Consilii securitatis]] est et tertium maximum [[arma nuclearia|armorum nuclearium]] numerum possidet.<ref>[https://fas.org/issues/nuclear-weapons/status-world-nuclear-forces/ «Federation of American Scientists : Status of World Nuclear Forces»] (Anglice). Fas.org. Die 26 Maii anni 2010. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> Haec natio membrum Unionis Europaeae conditorium est et maximam aream et secundam maximam huius consociationis oeconomiam possidet. Quoque est membrum conditorium [[Nationes Unitae|Ordinis Nationum Unitarum]], non minus quam [[Francophonia]]e, [[G8|Gregis Octo Civitatum]], [[G20|Gregis Viginti Civitatum]], [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|Ordinis oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]] (OCDE), [[Ordo mercaturae mundanae|Ordinis mercaturae mundanae]] (OMC) et [[Unio Latina|Unionis Latinae]]. == Nomen == [[Francia metropolita|Francia hexagonalis]] easdem fere terras habet quibus nomen apud [[Graece|Graecos]] antiquos ''Celtice'' fuit, apud [[Romani antiqui|Romanos]] ''[[Gallia]]'': propter expugnationem [[Franci|Francorum]] plenius interdum ''Francogallia''<ref>Sic [[Ephemeris]].</ref> (appellatio e nominibus Latinis ''[[Franci]]'' et ''[[Gallia]]'' [[Medium Aevum|tempore mediaevali]] adhibitis composita.<ref>Lugge (1960).</ref> appellatur, brevius ''Francia''<ref>"[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0304a.html Francia]" in {{Lexfons}}</ref> secundum nomen vulgare, sed [[antiquitas|historiae antiquae]] causa apud nonnullos hodiernos ''Gallia.''<ref>[http://www.vatican.va/news_services/press/sinodo/documents/bollettino_20_x-ordinaria-2001/xx_plurilingue/b01_xx.html Synodus Episcoporum Bollettino].</ref> Incolae ipsi [[Britonice]] tali modo ''Bro-C'hall'' ('Terra Gallorum') appellant, sed [[Vasconice]] ''Frantzia'', [[Occitanice]] ''França,'' et in [[lingua publica|lingua civitatis]] (iisdem rationibus aut [[Francogallice|Francogallica]] aut Francica sive Gallica nuncupata) ''France'' {{IPA|/ˈfʁɑ̃s/}}. Civitas publicitus et plenius ''La république française'' ('respublica Francica') nuncupatur. Nomen ''Francia'' [[saeculum 7|saeculo fere septimo]] primum reperitur, quo aevo regionem a flumine [[Liger]]i ad aquilonem conversam designavit ubi [[Franci|Francus]] populus, migratorius [[Germani]]cus, sedem constituerat regnumque condiderat. Finibus huius regni prolatis appellatio regiones plures comprehendit. Linguis vernacularibus iam in carminibus antiquis sub formis ''France'' et ''Fransa'' invenitur, e.g. in ''[[La chanson de Roland|Carmine Rolandi]]'' ''Li empereres Carles de France dulce'' scil. "ille imperator [[Carolus Magnus|Carolus]] Franciae dulcis"<ref>''[[La chanson de Roland]]'' v. 16.</ref> atque in carmine epico Occitanico ''En doussa Fransa nostres cors sejournier'' ('in dulci Francia corpora nostra reponere').<ref>''[[Rollan a Saragossa]]'' v. 278.</ref> == Historia == {{Vide-etiam|Historia Francogallica}} ===Aetas Praehistorica=== [[Fasciculus:France-Carnac-Alignement_de_Kermario.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Carnac|Saxa erecta Carnacensia]].]] Antiquissima [[Hominidae|hominidarum]] vestigia ubi in praesenti Francia est originem trahunt propemodum a 1,8 millionibus annorum abhinc.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Hi homines severo variabilique climate, notato aliquot [[Aevum glaciale|aetatibus glacialibus]], obversari debuerunt. Primae hominidae [[nomades|nomadicam]] [[venatio et collectio|venatorum collectorumque]] vitam agebant.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Francia magnum [[caverna]]rum ornatarum numerum a [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] habet, apud quas, una clarissimarum optimeque servatarum est [[Spelunca Lascaux]] (propemodum ab anno 18 000 a.C.n.).<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire ", Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Exeunte [[Tempus glaciale recentissimum|tempore glaciali recentissimo]] (anno 10 000 a.C.n.), clima lene factum est.<ref name="Carpentier">Ioannes (Jean) Carpentier (dir.), Franciscus (François) Lebrun (dir.), Alanus (Alain) Tranoy, Elizabetha (Élisabeth) Carpentier et Ioannes Maria (Jean-Marie) Mayeur cum Iacobi(Jacques) Le Goff praefatione, Histoire de France (Francice), Points Seuil, coll. " Histoire," Lutetiae, 2000 (I ed. anno 1987), p. 17 ISBN 2-02-010879-8.</ref> Circa annum 7000 a.C.n., haec [[Europa Occidentalis|Europae Occidentalis]] pars [[Neolithicum]] inivit et eius incolae sedentarii facti sunt, ingentem post progressum demographicum agriculturalemque inter [[Millennium 4 a.C.n.|IV]] et [[Millennium 3 a.C.n.|III millennium a.C.n.]]. [[Metallurgia]] apparuit exeunte III millenio a.C.n., initio cum operibus [[aurum|aureis]], [[cuprum|cupreis]], [[Aes (mixtura)|aëneis]] et serius [[ferrum|ferreis]].<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 20–24.</ref> Franciae innumeri situs [[megalithus|megalithici]] a Neolithico aevo, apud quos est exceptionaliter spissus situs [[Carnac|Saxorum erectorum Carnacensium]] circa annum 3 300 a.C.n.<ref>[http://menhirs.tripod.com/intro.html «Megaliths of Carnac: Introduction»] (Anglice). menhirs.tripod.com. Inspectum die 7 Ianuarii anni 2010.</ref> ===Antiquitas=== {{Vide-etiam|Celtae|Gallia|Gallia Narbonensis}} [[Fasciculus:Lionel Royer - Vercingetorix Throwing down His Weapons at the feet of Julius Caesar.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vercingetorix]] [[Gaius Iulius Caesar|Iulio Caesari]] se dedit per [[Bellum Gallicum]].]] [[Fasciculus:Maison Carree in Nimes (16).jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Maison Carrée|Domus Quadrata]] (Francice ''Maison Carrée'' et Occitanice ''Ostau Cairat''), templum Gallo-Romanae urbis [[Nemausus|Nemausi]] (Francice ''Nîmes'' et Occitanice ''Nimes'') et unum optime conservatorum vestigiorum [[Romani antiqui|Romanorum]].]] [[Fasciculus:Arles-arenes.jpg|210px|thumb|upright=0.8|left|Interiora [[Amphitheatrum|amphitheatri Romani]] urbis [[Arelate|Arelatis]], in praefectura [[Ostia Rhodani|Ostiis Rhodani]] (Francice ''Bouches-du-Rhône'' et Occitanice ''Bocas de Ròse'').]] Anno [[600 a.C.n.]], [[Graeci]] [[Iones]], e [[Phocaea]] oriundi, [[colonia]]m [[Massilia]]m ([[Francice]] ''Marseille'', [[Occitanice]] ''Marselha'', [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] Μασσαλία) iuxta [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]] litus condiderunt, quod eam antiquissimam urbem in Francia facit.<ref>''[https://books.google.es/books?id=n1TmVvMwmo4C&pg=RA1-PA754&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Cambridge ancient history] (Anglice). [S.l.]: Cambridge University Press. 2000. p. 754. ISBN 978-0-521-08691-2. Inspectum die 23 Ianuarii anni 2011.''</ref><ref>Claudius (Claude) Orrieux (1999). ''[https://books.google.es/books?id=b8cA8hymTw8C&pg=PA62&redir_esc=y A history of ancient Greece]''. [S.l.]: John Wiley & Sons. p. 62. ISBN 978-0-631-20309-4. Inspectum 23 Ianuarii anni 2011.</ref> Simul, aliquae tribus [[Celtae]] [[Galli]] praesentis Franciae territorii partes pervaserunt et haec occupatio reliquam in Franciam inter [[saeculum IV a.C.n.|saecula IV]] et [[saeculum III a.C.n.|III a.C.n.]] se expandit.<ref>Carpentier et al. 2000, p. 29.</ref> Circa annum [[125 a.C.n.]], [[Gallia]]e meridies a [[Res Publica Romana|Re publica Romana]] capta est, quae hanc regionem [[Gallia Narbonensis|Provinciam Nostram]] nominavit, unde per tempora ortum est toponymum [[Comitatus Provinciae|Provincia]] (Francice ''Provence'', Occitanice ''Provença'' seu ''Prouvènço'').<ref>[https://books.google.es/books?id=ZEIEAAAAMBAJ&pg=PA77&redir_esc=y&hl=es#v=onepage&q&f=false «Provence in Stone»]. ''Life''. Die 13 Iulii anni 1953. p. 77.</ref> [[Gaius Iulius Caesar|Iulius Caesar]] reliquam Galliam cepit et prinicpis Galli [[Vercingetorix|Vercingetorigis]] rebellionem anno [[52 a.C.n.]] sedavit.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 44–45.</ref> Gallia in aliquot [[Index provinciarum Romanarum Imperii|provincias Romanas]] ab [[Augustus (imperator)|Augusto]] divisa est.<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Plurimae urbes conditae sunt Gallo-Romanam per periodum, apud quas est [[Lugdunum]] (Francice ''Lyon'' et [[lingua Arpitanica|Arpitanice]] ''Liyon''), putatum Gallorum caput.<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Hae urbes traditionali modo Romano constructae sunt; cum [[forum|foro]], [[theatrum|theatro]], [[circus|circo]], [[Amphitheatrum|amphitheatro]] et [[Thermae Romanae|balneis thermalibus]].<ref name="Carpentier 53">Carpentier et al. 2000, pp. 53–55.</ref> Galli Romanis cum colonis se miscuerunt et Romanas culturam linguamque ([[Lingua Latina|linguam latinam]], e qua [[lingua Francica]] progressa est) denique adoptaverunt. [[Religio Romana|Polytheismus Romanus]] cum [[Religio Celtica|Paganismo Gallico]] confusus est in eodem [[syncretismus|syncretismi]] processu.<ref>Woolf, G. (1998). ''Becoming Roman: the origins of provincial civilization in Gaul'' (Anglice). Cantabrigiae: Cambridge University Press.</ref> Ex [[anni 250|annis 250]] usque ad [[anni 280|annos 280]], Gallia Romana magnam crisin passa est, eius limites munitionibus instructos incursantibus [[barbarus|barbaris]] pluriens.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 76–77</ref> Nihilominus, status melioravit primo [[saeculum 4|saeculi IV]] dimidio, ubi fuit periodus revivificationis prosperitatisque Galliae Romanae.<ref>Carpentier et al. 2000, pp. 79–82</ref> Anno [[312]], [[Index Imperatorum Romanorum|imperator]] [[Constantinus I|Constantinus]] ad [[Religio Christiana|Christianismum]] se convertit. Postea, christiani, qui usque ad illud tempus exagitati erant, cito creverunt totum per [[Imperium Romanum]].<ref>Carpentier et al. 2000, p. 81.</ref> Sed, ex ineunte [[saeculum 5|saeculo V]], [[Migrationes Europaeae populorum et gentium|invasiones barbaricae]] denuo rediverunt<ref>Carpentier et al. 2000, p. 84.</ref> et tribus barbaricae, sicuti [[Vandali]], [[Suebi]] et [[Alani]], [[Rhenus|flumen Rhenum]] transiverunt et constiterunt in Gallia, [[Hispania]] et in aliis [[Occasus Imperii Romani Occidentalis|Imperii Romani Occidentalis occidentis]] partibus.<ref> Carpentier et al. 2000, pp. 84–88.</ref> ===Medium aevum=== {{Vide-etiam|Regnum Francorum|Carolingorum stirps|Stirps Capetiana|Gens Burbonia|Reges Franciae}} [[Fasciculus:Franks expansion.gif|thumb|upright=1.2|[[Franci|Francorum]] expansio inter annos 481 et 843/870.]] [[Antiquitas posterior|Exeunte Antiquitatis periodo]], antiqua [[Gallia]] in aliquot [[Germani (antiquitas)|Germanica]] reina et reliquum Gallo-Romanum territorium, [[Regnum Syagrii]] nuncupatum, divisa erat. Simul, [[Celtae]] [[Britanni]], cum ab [[Anglosaxones|Anglosaxonicā]] [[Britannia Maior|Britanniae Maioris]] invasione fugissent, in occidentali [[Armorica]]e parte consederunt. Sic, paeninsula Armorica [[Britannia Minor]] denuo nominata est, Celtica cultura revivificata est et aliquot parva regna independentia orta sunt hac in regione. [[Franci]] [[paganismus|pagani]], a quibus nomen "Francia" derivatum est, initio in septentrionali Galliae parte consederunt; sed, [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovecho]] rege, pleraque alia regna septentrionalis mediaeque regionis ceperunt. Anno [[498]], Chlodovechus primus Germanicus expugnator factus est post [[Occasus Imperii Romani Occidentalis|Occasum Imperii Romani]] qui ad [[Christianismus|Christianismum]] [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicum]] se convertit, magis quam ad [[Arianismus|Arianismum]]; itaque, Francia titulum "filiae antiquissimae Ecclesiae" (Francice ''la fille aînée de l'Église'') a [[papa|papatu]] accepit.<ref>[https://web.archive.org/web/20110722112834/http://www.wf-f.org/03-1-France.html «Faith of the Eldest Daughter – Can France retain her Catholic heritage?»] (Anglice). ''Wf-f.org''. Inspectum die 17 Iulii anni 2011.</ref> Franci culturam Gallo-Romanam Christianam susceperunt et denique antiqua Gallia rursus nominata est Francia, scilicet "Terra Francorum". Franci Germanici [[Linguae Romanicae|linguas Romanicas]] adoptaverunt, praeter Galliae septentrionem, ubi Romanae coloniae minus densae erant et ubi ortae sunt [[linguae Germanicae]]. [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovechus]] [[Lutetia]]m suum [[caput (urbs)|caput]] fecit et [[dynastia Merovingica|dynastiam Merovingicam]] stabilivit, sed regnum non eius morti superesset. Franci terram simpliciter sicut privatam possessionem tractabant et eam inter heredes dividebant; tunc quattuor regna orta sunt, [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Chlodovecho]] mortuo: [[Lutetia]], [[Aurelianum]], [[Augusta Suessionum]] et [[Durocortorum]]. [[Reges Franciae|Ultimi reges Merovingi]] potestatem suis pro [[maior domus|maioribus domis]] perdiderunt. Quorum unus, [[Carolus Martellus]], invasionem [[Islam]]icam Galliae in [[Pictavium|Proelio Pictaviensi]] (anno [[732]]) vicit et respectum potestatemque intra Regna Franca adeptus est. Eius filius, [[Pippinus III (maior domus)|Pippinus Iunior]], Franciae coronam occupavit, debilitatis [[Merovingi]]s et [[Carolingorum stirps|dynastiam Carolingicam]] stabilivit. Pippini filius, [[Carolus Magnus]], qui [[Saxonia (discretiva)|Saxoniam]], [[Bavaria]]m atque septentrionales partes [[Italia]]e subiecit, Regna Franca conglutinavit et vastum imperium in tota Europa occidentali mediaque construxit.<ref>Bradbury, Jim (2 Augusti anni 2004). ''[https://books.google.es/books?id=3FRsBgAAQBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Routledge Companion to Medieval Warfare]'' (Anglice). [S.l.]: Routledge. pag. 19–. ISBN 978-1-134-59847-2.</ref> [[Fasciculus:Aachen Domschatz Bueste1.jpg|thumb|left|Effigies [[Carolus Magnus|Caroli Magni]], primi [[Imperator Romanus Sacer|Imperatoris Francorum]], exposita in [[Cathedralis|Cathedrali]] [[Aquisgranum|Aquisgranensi]], in [[Germania]].]] [[Carolus Magnus]] [[Romanorum Imperator|Imperator]] a [[Leo III|Papa Leone III]] appellatus est et, sic, antiquam historicam coniunctionem inter gubernium Francicum et [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiam Catholicam]] denuo stabilivit.<ref> «[https://web.archive.org/web/20110206213909/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/france France]» (Anglice). Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Inspectum die 14 Decembris anni 2011.</ref> Qui [[Imperium Romanum Occidentale]] et eius culturalem magnitudinem revivificare conatus est. Caroli Magni filius, [[Ludovicus I Pius (imperator)|Ludovicus I Pius]], imperans inter annos 814 et 840, imperium consociatum servavit; nihilominus, Imperium Carolingicum eius morti non superesset. Anno [[843]], secundum [[Foedus Virodunense]] (Francice ''Traité de Verdun''), imperium inter tres Ludovici filios divisum est: [[Regnum Francorum orientalium|Francia Orientalis]] cum [[Ludovicus (rex Francorum orientalium)|Ludovico Germanico]] mansit; [[Francia Media]] penes [[Lotharius I (imperator)|Lotharium I]] evenit, dum [[Francia Occidentalis]] penes [[Carolus II (imperator)|Carolum II Calvum]] evenit. Francia Occidentalis fere totam praesentis Franciae aream occupabat et eius praecursoria natio est.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716063456/http://history.howstuffworks.com/european-history/treaty-of-verdun.htm «Treaty of Verdun»] (Anglice). History.howstuffworks.com. Die 27 Februarii anni 2008. Inspectum 17 Iulii anni 2011.</ref> [[Carolingorum stirps|Dynastia Carolingica]] Franciam usque ad annum [[987]] regnavit, cum [[Hugo Capetius]], Dux Franciae et Comes Lutetiae, [[Reges Franciae|Rex Francorum]] coronatus est.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=1008&HistoryID=ab03&gtrack=pthc «History of France – The Capetian kings of France: AD 987–1328»] (Anglice). Historyworld.net. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> Cuius posteri —[[Stirps Capetiana|Capetii]], [[Gens Valesia]] et [[Gens Burbonia]]— progressive nationem adunavit per bella et dynasticam hereditatem in Regnum Franciae, quod omnino declaratum est anno [[1190]] a [[Philippus II (rex Francorum)|Philippo II]]. Francica nobilitas prominens munus obivit plerisque [[Expeditio sacra|Cruciatis]], ut Christianus accessus ad [[Terra Sancta|Terram Sanctam]] restitueretur. Francici [[Expeditio sacra|milites crucesignati]] maxima pars continuae auxiliorum copiae per annorum 200 periodon Cruciatarum sic constituebant ut [[Arabes]] uniformiter milites crucesignatos فرنج (pronuntiatur ''franĝ'') nuncuparent, quamquam illorum parvum interest si crucesignati venirent e Francia.<ref name="Nadeau">Ioannes Benedictus (Jean-Benoit Nadeau); Iulia (Julie) Barlow (die 8 Ianuarii anni 2008). ''[https://books.google.es/books?id=JYDOrzMpgGcC&pg=PT34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Story of French]'' (Anglice). [S.l.]: St. Martin's Press. pp. 34–. ISBN 978-1-4299-3240-0. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> Francici milites cruciferi [[lingua Francica|linguam Francicam]] in [[Levans|Levantem]] etiam importaverunt, quae [[Civitates Crucesignatae|Civitatum Crucesignatarum]] [[lingua franca]] facta est.<ref name="Nadeau"/> Francici equites maximam copiam etiam constituebant in ordinibus [[Ordo Hospitalis|Hospitalariorum]] et [[Pauperes commilitones Christi Templique Salomonici|Templariorum]]. Qui ultimi, praesertim, aliquot proprietates tota in Francia possidebant et, [[saeculum 13|saeculo XIII]], erant praecipui argentarii Coronae Francicae donec [[Philippus IV (rex Francorum)|Philippus IV Franciae]] hunc ordinem anno 1307 abolevit. [[Expeditio sacra in Albigenses]] anno 1209 effecta est, ut [[cathari|catharos]], [[Haeresis|haeretici]] putati, ex austroccidentali praesentis Franciae regione de medio tollerentur. Denique, cathari exterminati sunt et liber [[Comitatus Tolosanus]] (Francice ''Comté de Toulouse'' et Occitanice ''Comtat de Tolosa'') ad Coronae Francicae terras annexus est.<ref>«Massacre of the Pure». ''[[Time]]''. [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]. Die 28 Aprilis anni 1961.</ref> [[Fasciculus:Lenepveu, Jeanne d'Arc au siège d'Orléans.jpg|thumb|upright=0.8|[[Ioanna Arcensis]] in Proelio [[Aurelianum|Aurelianensi]].]] [[Carolus IV (rex Franciae)|Carolus IV]] mortuus est sine herede anno [[1328]].<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Secundum [[Lex Salica|Legem Salicam]], corona Francica feminae transmitti nequiebat nec stirps regia femineam per stirpem transmitti nequiret.<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Eapropter, corona [[Philippus VI (rex Francorum)|Philippo VI Valesio]], Caroli IV [[cosinus (familia)|cosino]], transmissa est nec femineam per stirpem Caroli IV nepto<ref>Neptus, Filius fratris, in Actis S. Rudesindi Episcopi tom. 1. Martii pag. 105. Apud [https://web.archive.org/web/20230220225709/http://ducange.enc.sorbonne.fr/NEPOS ''Glossarium mediae et infimae latinitatis]'', Du Cange et alii.</ref>, [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardo]], qui postea [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardus III Angliae]] fieret. Philippo VI rege, monarchia Francica maximum potestatis mediaevalis attigit.<ref name="Guerard">Albertus (Albert) Guerard, ''France: A Modern History'' (Anglice) (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1959) pag. 100, 101.</ref> Sed [[Eduardus III (rex Angliae)|Eduardus III]], contra Legem Salicam, sibi iure successionis imperium Franciae esse postulavit, quare [[Bellum Centum Annorum]]<ref>Don O'Reilly. [https://web.archive.org/web/20061109043743/http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html "Hundred Years' War: Joan of Arc and the Siege of Orléans"] (Anglice). ''TheHistoryNet.com''.</ref> ortum est inter [[Anglia]]m et Franciam anno 1337, pridie primae undae [[Mors atra|Mortis atrae]],<ref>[https://web.archive.org/web/20090829034202/http://encarta.msn.com/text_761568934___117/France.html «France VII»] (Anglice). ''Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2009''. Webcitation.org.</ref> et duravit usque ad annum 1453. Exacti limites multum per tempora mutaverunt, sed regum Anglorum Francicae proprietates extensae manserunt per decennia. Charismaticis cum principibus, sicuti [[Ioanna Arcensis|Ioanna Arcensi]] et [[La Hire]], potentes redintegrationes pugnae Francicae continentalia Anglorum territoria ceperunt. Ut reliqua Europa, Francia Morte atra valde percussa est; dimidium numeri incolarum Franciae mortuum est hoc in periodo.<ref> Emmanuel Le Roy Ladurie (1987). [https://books.google.es/books?id=VT9rIMQFt2MC&pg=PA32&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''"The French peasantry, 1450–1660"''] (Anglice). University of California Press. p. 32. ISBN 0-520-05523-3.</ref><ref>Petrus (Peter) Turchin (2003). ''[Historical dynamics: why states rise and fall]'' (Anglice). Princeton University Press. p. 179. ISBN 0-691-11669-5.</ref> [[Gens Valesia]] (1328–1589), incursionibus [[Ducatus Burgundiae]] iuvantibus, [[Helvetii]]s feliciter propulsavit. Ea de causa postea crebrae querelae inter Franciam et [[Hispania]]m [[Domus Habsburgensis|Habsburgensem]] ortae sunt. ===Aevum modernum=== [[Fasciculus:Debat-Ponsan-matin-Louvre.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Catharina Medicaea]] [[Protestantes|Protestantium]] cadavera observat post [[Caedes Sancti Bartholomei|Caedem Sancti Bartholomei]], anno 1572, [[Bella religionis (Francia)|Bellorum religionis]] culmen in Francia. Francica pictura anni 1880.]] Francicum [[Renascentia litterarum|Renascentia]] magnificum progressum culturalem et primam [[lingua Francica|linguae Francicae]] [[normalizatio]]nem praebuit, quae [[lingua publica]] Franciae et lingua [[aristocratia]]e Europaeae fieret. Etiam exarserunt plurimi conflictus militares, [[Bella Italica]] nominati, inter Regnum Franciae et potens [[Sacrum Romanum Imperium]]. Francici exploratores, sicuti [[Iacobus Quarterius]] aut [[Samuel Camplenius]], Franciae terras in [[America]] vindicaverunt, quod futuram [[Primum Imperium coloniale Francicum|Primi imperii colonialis Francici]] (Francice ''Premier empire colonial français'') expansionem paravit. [[Protestantes|Protestantium]] [[Reformatio|surrectio]] in Europa Franciam in [[bellum civile]], [[Bella religionis (Francia)|Bella religionis]] nuncupatum, induxit, quorum notissimus casus fuit [[Caedes Sancti Bartholomei]] (Francice ''Massacre de la Saint-Barthélemy'') anno 1572, ubi milia [[Hugenoti|Hugenotorum]] necati sunt.<ref>[https://www.britannica.com/event/Massacre-of-Saint-Bartholomews-Day «Massacre of Saint Bartholomew's Day»] (Anglice). Britannica.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> [[Edictum Namnetense|Edicto Namnetense]] Protestantibus videlicet asseclis Ioanni Calvini et Hugenotis tolerantiam promissa est, quare status rerum internarum iterum quietus est. [[Ludovicus XIII|Ludovico XIII]] regnante, animosus [[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|cardinalis Richeliaeus]] Civitatis centralizationi favit et regalem potestatem corroboravit, cum domesticam potestatem in decennio 1620 tenentes dearmaret. Hic [[Castellum mediaevale|castella]] dominorum qui centralem potestatem provocaverant systematice ruit et privatae violentiae usum ([[duellum|duella]], armorum portationem et privati exercitus possessionem) declamavit. Exeunte anno [[1620]], Richeliaeus "regium vis monopolium" velut doctrinam stabilivit.<ref>Tilly, Carolus (Charles) (1985). "War making and state making as organized crime" (Anglice) in Bringing the State Back In, ed. P.B. Evans, D. Rueschemeyer, & T. Skocpol. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1985. p. 174.</ref> Sic, dum cardinalis [[Armandus Ioannes Plessaeus Richelaeus|Richelaeus]] (1624–42) et suus successor [[Iulius Mazarinus|Mazarinus]] (1642–1661) rebus moderabantur, potestas regiminis centralis aucta est. [[Bellum tricennale|Bello tricennale]] (1618–1648) facto Francogallia iterum supremam dominationem militarem atque culturalem nacta est. [[Fasciculus:Louis_XIV_of_France.jpg|thumb|upright|[[Ludovicus XIV]], "Rex Solis", Franciae [[Monarchia absoluta|monarcha absolutus]] fuit et nationem praecipuam potentiam Europeam fecit.]] Monarchia suum culmen saeculum XVII attigit. Sic [[Ludovicus XIV]] (1661–1715) studio [[Absolutismus|Absolutismi]] adipiscendi maxime progressit atque successit, cum potentes [[feudalismus|dominos feudales]] in [[Castellum Versaliense|Castelli Versaliensis]] [[aulicus|aulicos]] transformaret. Eo regnante fines Francogalliae incommodo nationum adiacentium fortiter propagatae sunt et fecit Franciam praecipuam Europaeam potentiam; quare Francogalli inimicitias [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] meruerunt; in quod cum confligendo opes regni magis magisque fatigatae sunt; imprimis [[Bellum de successione Hispanica|Belli de successione Hispanica]] inter annos [[1701]] et [[1713]] gesti causa. Sed, natio populosissima in Europa facta est et ingens pondus in continentis civilitate, oeconomia et cultura habuit. [[Lingua Francica]] maioris usus lingua facta est [[diplomatia]]e, [[scientia]]e, [[litterae|litteris]] et [[relationes internationales|relationibus internationalibus]] et hoc modo usque ad saeculum XX mansit.<ref>[https://web.archive.org/web/20230406202845/http://www.nakedtranslations.com/en/2004/language-and-diplomacy/%7C%C2%ABLanguage and Diplomacy»]. Nakedtranslations.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> [[Ludovicus XV|Ludovico XV]], [[Ludovicus XIV|Ludovici XIV]] [[pronepos|pronepote]], regnante; Francia [[Nova Francia|Novam Franciam]] et maiorem [[India Francica|Indiae Francicae]] partem amisit post cladem in [[Bellum Septem Annorum|Bello Septem Annorum]], anno 1763 confecto. Nihilominus, Europaeum eius territorium crescere perrexit, insignibus cum adeptionibus, sicuti [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingia]] (1766) et [[Corsica]] (1770). Debile impopulareque Ludovici XV gubernium, ob suas pecuniarias, politicas et militares decretiones male excogitatas —non minus quam ob suae domi regiae prodigentiam— monarchiam infamavit, quamobrem indubitabiliter patuerunt [[Res novae Francicae]], quae annos quindecim mortuum post regem acciderent.<ref>[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/louis_xv.shtml «BBC History: Louis XV (1710–1774)»] (Anglice). [[BBC]]. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref><ref>[http://webspace.qmul.ac.uk/cdhjones/documents/gn_pdf.pdf «Scholarly bibliography by Colin Jones (2002)»] (PDF) (Anglice). Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> ===Res novae Francicae=== {{Vide-etiam|Res novae Francicae}} Pecuniaria ob problemata, rex [[Ludovicus XVI]] [[Ordines generales]]<ref>Vide [https://neolatinlexicon.org/silva-old/ neolatinlexicon.org], ubi dicitur "legislature: Estates-General (as in early modern Holland or France) / ordines (v. potestates) generales (Milton)".</ref> (Francice ''États généraux'') convocavit, congregatis tribus [[stamentum|regni stamentis]]<ref>Vide ''[Glossarium ad scriptores mediae et infimae Latinitatis]'' in interrete, ubi dicitur "STAMENTUM, Ordo, Gall. Etat, Hisp. Estamento. Constitut. Eccl. Valent. inter Concil. Hispan. tom. 4. pag. 188".</ref> Maio anni 1789, ut proponerentur solutiones gubernio. Desperatam per rem, [[Ordo tertius|Ordinis tertii]] (Francice ''Tiers état'') legati [[Conventus civitatis Francicae|Conventum nationalem]] (Francice ''Assemblée nationale'') constituerunt, quod [[Res novae Francicae|Rerum novarum Francicarum]] ortum indicat. [[Agricola (munus)|Agricolae]] operariique itaque gradatim ad egestatem redacti sunt, simul cives urbani [[libertas|libertatem]] rerum suarum libere gerendarum expetiverunt quasi postulaverunt. Incursus in [[Bastilia|Bastiliam]] die [[14 Iulii]] [[1789]] factus tamquam impulsus initiale fuit [[Res novae Francicae|rerum novarum Francicarum]] exarsarum interitique monarchiae Francogallicae. Ineunte Augusto 1789, [[Conventus nationalis constituens]] nobilitatis privilegia abolivit,<ref>Robinson, Iacobus (James) Harvey (1906). ''[https://books.google.es/books?id=Yl4AAAAAYAAJ&dq=J.H.+Robinson+(1906).+Readings+in+European+History&pg=PA435&redir_esc=y#v=onepage&q=August%20Decrees&f=false Readings in European History]'' (Anglice). Bostoniae: Ginn. pp. 435ff. OCLC 870461. Inspectum die 16 Ianuarii anni 2011.</ref> sicuti personalem servitutem et exclusiva venationis iura. Per[[ Declaratio iurum hominis| Declarationem iurum hominis]] (Francice ''Déclaration des droits de l'homme''), die 27 Augusti anni 1789, Francia iura fundamentalia hominibus stabilivit. Declaratio naturalia libertatem, proprietatem, securitatem et impedimentum contra oppressionem inexstinguibiliaque hominis iura aestimat. [[Libertas exprimendi]] et [[Libertas imprimendi|imprimendi]] declarata est et arbitrariae custodiae prohibitae sunt. Etiam aristocraticorum privilegiorum destructionem sollicitavit et libertatem et iurum aequalitatem omnibus hominibus non minus quam accessum ad publica munera secudum ingenium et haud secundum nativitatem nuntiavit.<ref>Fremont-Barnes, Gregorius (Gregory) (2007). ''[https://books.google.es/books?id=6_2wkP4j-EsC&pg=PA190&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760-1815]'' (Anglice). [S.l.]: Greenwood. p. 190. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> [[Imago:Prise de la Bastille.jpg|thumb|left|[[Expugnatio Bastiliae|Expugnatio]] carceris [[Bastilia|Bastiliae]] anno 1789, unus praecipuorum eventuum in [[Res novae Francica|Rebus novis Francicis]].]] Novembre anni [[1789]], [[Conventus civitatis Francicae|Conventus]] omnia [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] bona publicare vendereque decrevit, quae erat maximus proprietarius in natione erat. Iulio anni [[1790]], [[Constitutio civilis cleri]] (Francice ''Constitution civile du clergé'') Ecclesiam Catholicam Francicam denuo ordinavit, tollenda Ecclesiae auctoritate recipendorum tributorum alias inter res.<ref>D., Popkin, Ieremias (Jeremy) (Kalendis Ianuarii anni 2010). ''[https://www.worldcat.org/title/short-history-of-the-french-revolution/oclc/780111354A short history of the French Revolution]'' (Anglice). [S.l.]: Pearson Education. ISBN 0205693571. OCLC 780111354</ref> Quae res magnam indignationem in Franciae partibus causaverunt, quod ad bellum civile finem annos postea habiturum induceret. Quamquam rex [[Ludovicus XVI]] adhuc satis favoris populi habebat, calamitosa eius [[fuga in Varennas]] (Iunio anni [[1791]]) rumores ut is suas politicae salutis spes in peregrinae invasionis ambitu firmaret probare videtur. Quamobrem, eius fides sic labefacta est, ut [[monarchia]] dissoluta et instituta [[res publica]] sensu stricto crescens possibilitas facta sint.<ref>Thompson, Iacobus Matthaeus (James Matthew) (1943), [https://web.archive.org/web/20180315003745/https://trove.nla.gov.au/work/7400914 The French Revolution] (Francice), Oxoniae.</ref> Die [[10 Augusti]] anni [[1792]], irata turba regiam regis [[Ludovicus XVI|Ludovici XVI]] periclitata est, qui ad [[Conventus nationalis legislativus|Conventum legislativum]] (Francice ''Assemblée législative'') confugit.<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref><ref>Censer, Iacobus (Jack) R. et Hunt, Lynna (Lynn). ''Liberty, Equality, Fraternity: Exploring the French Revolution'' (Anglice). in Consaepto Universitatis, in Pennsilvaniā: Pennsylvania State University Press, 2004.</ref> [[Borussia|Borussus]] exercitus in Franciam Augusto anni [[1792]] invasit. Ineunte Septembre, [[Lutetia|Parisienses]], propter [[Virodunum]] a Borusso exercitu occupatum et propter contrarevolutionarios motus Septentrionali in Francia irati, inter 1000 et 1500 captorum interfecerunt cum impetum facerent Parisienses in carceres. [[Conventus nationalis legislativus|Conventus]] et [[Commune Parisiorum (Res novae Francicae)|concilium urbis]] [[Lutetia]]e inepta continendo huic sanguinis effusioni videbantur.<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref><ref>Doyle, Gulielmus (William). ''The Oxford History of The French Revolution''. Oxoniae: Oxford University Press, 1989. pag. 191–192.</ref> [[Conventio nationalis (Res novae Francicae)|Conventio nationalis]] (Francice ''Convention nationale''), primis comitiis per [[suffragium universale]] masculinum<ref name="Shusterman">Noë (Noah) Shusterman – ''De Franse Revolutie'' (Batavice). Veen Media, Amstelodami, anno 2015.</ref> die [[20 Septembris]] anni [[1792]] electa, Conventui legislativo successit et, die [[21 Septembris]], monarchiam abolevit, declaranda [[Prima res publica (Francia)|Prima re publica Francica]]. Quondam rex, Ludovicus XVI, de perduellione damnatus est et guillotiniana machina Ianuario anni 1793 necatus est. Francia [[Anglia]]e atque [[Res Publica Coniunctarum Provinciarum|Rei Publicae Batavae]] Novembre anni 1792 et [[Hispania]]e Martio anni 1793 bellum decrevit; vere anni 1793, [[Austria]], [[Britanniarum regnum]] et Res publica Batava in Franciam invaserunt; Francia "rem publicam sororem" in "[[Res publica Moguntina|Re publica Moguntina]]" ([[Theodisce]] ''Mainzer Republik'') creavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20140106040444/http://www.landeshauptarchiv.de/index.php?id=408 «Der 18. März 1793. Der Rheinisch-deutsche Nationalkonvent in Mainz»]. Landeshauptarchiv Koblenz. Die [[18 Martii]] anni 2003. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni 2012 (Theodisce).</ref> ===Napoleo et saeculum XIX=== {{Vide-etiam|Primum Imperium Francicum}} [[Fasciculus:Napoleon_in_1806.PNG|thumb|upright=0.8|[[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo Bonapars]] et suus [[Magnus Exercitus]] (Francice ''Grande Armée'').]] [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo]] die [[9 Novembris]] [[1799]] omnium rerum in Re publica potitus est, cum Primus consul et deinde Imperator [[Primum Imperium Francicum|Primi Imperii Francici]] (inter annos 1804 et 1814/1815) factus esset. Secutis bellis ab Europaeis monarchiis contra Rem publicam gestis, Europaeorum foederum iuncturae bellum Imperio Napoleonico declaraverunt. Francici exercitus, attamen, pleramque Europam continentalem celeribus victoriis subegerunt, sicuti in proeliis [[Proelium Ienense|Ienensi]] aut in [[Pugna apud Slaucoviam|apud Slaucoviam]]. Familiae Bonapartis membra aliquibus regnis nuper ortis monarchas nominata sunt.<ref name="Blanning">Blanning, Timotheus (Tim) (Aprile anni 1998). «Napoleon and German identity» (Anglice). ''History Today''. '''48'''. Londinii.</ref> Istae victoriae ut maxima optabilia et res novae revolutionariae —talis [[mensura metrica]], Codex Napoleonicus et [[Charta Hominis ac Civis Iurum|Charta hominis ac civis iurum]]— per totum orbem terrarum expansa essent induxerunt. Post calamitosam [[Bellum Patrium|Expeditionem Russicam]] et Europaearum monarchiarum impetum contra Francicum gubernium, Napoleo victus est et [[Gens Burbonia|monarchia Burbonica]] [[Restauratio (Francia)|restaurata est]]. Propemodum millio Francicorum per Bella Napoleonica interfecti sunt.<ref name="Blanning">Blanning, Timotheus (Tim) (Aprile anni 1998). «Napoleon and German identity» (Anglice). ''History Today''. '''48'''. Londinii.</ref><ref>Franciscus (Frank) W. Thackeray (1996). ''[https://books.google.es/books?id=W0ktX_xI1fYC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Events that Changed the World in the Nineteenth Century]'' (Anglice). [S.l.: s.n.] p. 6. ISBN 9780313290763. Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Centum Napoleonis dies|Brevem post domitionem ex exsilio]], Napoleo denique victus est die [[18 Iunii]] [[1815]] in [[Proelium Waterlooense|Proelio Waterlooënsi]]. Quo anno, in Europa in [[Consilium Vindobonense|Consilio Vindobonense]] ordo gentium ac populorum restitutus est. Verum monarchia Francica reimposita est. [[Ludovicus XVIII]] [[Gens Burbonia|Burbonicus]] rex Franciae creatus est, constitutionalibus cum limitationibus. Eruptis tumultis [[Res novae Iuliae (1830)|Rerum novarum mensis Iulii]] anni [[1830]], [[Gens Burbonia]] demum potestate amota est, quod [[Monarchia Iulii|Monarchiam Iulii]] peperit, quae duravit usque ad [[1848]], cum [[Secunda res Publica Francica]] proclamata est, in ambitu [[Res novae anni 1848|Rerum novarum anni 1848]]. Servitudinis et [[suffragii universalis]] masculini abolitio, promulgata breviter per Res novas Francicas, denuo promulgata est anno 1848.<ref>[[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/The-Napoleonic-era «The Napoleonic Era»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Fasciculus:Imperium coloniale Francicum.png|thumb|left|400px|Anachronica tabula territoriorum quae aliquando Imperii colonialis Francici pars fuerunt.]] Anno [[1852]], [[Index praesidum rei publicae Francicae|praeses Rei publicae Francicae]] [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo III Bonaparte]], [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleonis I]] adelphideos<ref>Confer vocabulum Graecum ἀδελφιδέος apud [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=a%29delfide%2Fos&la=greek&can=a%29delfide%2Fos0&d=Perseus:text:1999.04.0058:entry=a)delfide/os&i=1 Perseus].</ref>, [[Secundum Imperium Francicum|Secundi Imperii Francici]] imperator Napoleo III proclamatus est. Qui interventus peregre multiplicavit, praesertim in [[Bellum Crimaeanum|Crimaea]], in [[Secunda Interventio Francica in Mexico|Mexico]] et in [[Bellum alterum de libertate Italiae|Italia]], quod induxit in [[Ducatus Sabaudiae|Ducatum Sabaudiae]] et [[Comitatus Nicaeensis|Comitatum Nicaeënsem]]—tunc [[Regnum Sardiniae|Regni Sardiniae]] partem— ad Franciam adiunctos. Napoleo III amotus est post cladem in [[Bellum Germano-Francicum|Bello Germano-Francico]] anno [[1870]] et eius regimen substitutum est pro [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertia Re Publica]].<ref> [[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/biography/Napoleon-III-emperor-of-France «Napoleon III»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018,</ref> Eo fere tempore, in [[Europa]] duae factiones contrariae ortae sunt: ad unam partem, [[Foedus triplex]] ([[Theodisce]] ''Dreibund'', [[Hungarice]] ''Hármas szövetség'' et [[Italice]] ''Triplice alleanza'') —anno [[1879]] [[imperium Germanicum]] atque [[imperium Austro-Hungaricum]] se foedere iunxerunt; mense Maio 1882 [[Italia]] quoque pars eius facta est)—; ad alteram partem, [[Confoederatio triplex]] ([[Francice]] ''Triple-Entente'', [[Anglice]] ''Triple Entente'' et [[Russice]] Тройственная Антанта) —quae ex Francogallia, [[Regnum Unitum|Regnis Unitis]] atque [[Imperium Russicum|Imperio Russo]] constitit—, vigens inter annos [[1894]] et [[1907]]. Francia terras subactas [[Colonialismus|coloniales]] aliis modis habebat ex ineunte [[saeculum 18|saeculo XVII]]; sed, saeculis [[saeculum 19|XIX]] et [[saeculum 20|XX]], eius [[Imperium coloniale Francicum|imperium coloniale universum transmarinum]] plurimum patebat et factum est secundum maximum imperium, solum post [[Imperium Britannicum]]. Inclusa [[Francia metropolitana]], tota area penes Francogalliae paene tredecim [[millio]]nes [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] inter decennia [[Anni 1920|1920]] et [[Anni 1930|1930]] sive 8,6% areae [[Tellus (planeta)|totius orbis terrarum]] attigit.<ref>Robertus (Robert) Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996) (Anglice).</ref> Nuncupata [[Pulchra Epocha]] (Francice ''Belle Époque''), saeculi commutatio periodus [[optimismus|optimismo]], regionali [[pax|pace]], oeconomica prosperitate ettechnologicis, scientificis culturalibusque innovationibus picta fuit. Anno [[1905]], publicus [[saecularismus]] officialiter constitutus est.<ref>[http://www.angelsmyth.com/belle_epoque.html «La Belle Époque»] (Anglice). Inspectum die 15 Ianuarii anni 2017.</ref> ===Saecula XX et XXI=== [[Fasciculus:El 114 de infantería, en París, el 14 de julio de 1917, León Gimpel.jpg|thumb|Francici [[pedites]] in [[Primum bellum mundanum|Primo bello mundano]] (colloquialiter nuncupati Francice ''poilus'', scilicet "hirsuti") maximum necum numerum inter Alligatos seu Foederatos in [[Primum bellum mundanum|Primo bello mundano]].]] [[Fasciculus:Adolf Hitler, Eiffel Tower, Paris 23 June 1940.jpg|thumb|[[Adolfus Hitler]] et sui generales cum [[Turris Eiffeliana|Turri Eiffeliana]] in ima post [[Proelium Franciae]], per [[Secundum bellum mundanum]].]] Francia membrum [[Confoederatio triplex|Confoederationis triplicis]] (Francice Triple-Entente, Anglice Triple Entente et Russice Тройственная Антанта) —quae ex eadem, Regnis Unitis atque Imperio Russo consistebat— erat cum [[Primum bellum mundanum]] (inter [[1914]] et [[1918]]) exarsit. Parva septentrionalis Franciae pars occupata erat, sed denique Francia et suae [[Civitates foederatae Primi belli mundani|civitates foederatae]] victoriam adeptae sunt contra [[Imperia centralia]], ingente cum humana materialique aerumna. [[Primum bellum mundanum]] 1,4 milliones Francicorum militum interfectorum sive 4% omnium incolarum reliquit.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7199127.stm «France's oldest WWI veteran dies»] (Anglice). Londinii: [[BBC News]], die [[20 Ianuarii]] anni 2008.</ref> Inter 27% et 30% conscriptorum militum e [[1912]] ad [[1915]] interfecti sunt.<ref>Spencer C. Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). ''[https://books.google.es/books?id=2YqjfHLyyj8C&pg=PR25&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History]'' (Anglice). ABC-CLIO. ISBN 1-85109-420-2.</ref> [[Interbellum|Interbelli]] anni vehementibus internationalibus discordiis et socialium reformationum —de feriis laboralibus, diebus negotiosis horarum octo, feminis in gubernio, etc...— serie a gubernio [[Frons popularis (Francica)|Frontis popularis]] (Francice ''Front populaire'') introducta depicti sunt.<ref>Hadrianus (Adrian) Rossiter, "Popular Front economic policy and the Matignon negotiations" (Anglice). ''Historical Journal'' 30#3 (1987): 663-684.</ref> Anno [[1940]], per [[Secundum bellum mundanum]], Francia a [[Germania nazistica]] occupata est, quamquam [[Linea Maginot]] inter annos 1930–1940 exstructa erat ad evitandam ipsam occupationem. Exercitus Germanici die [[10 Maii]] [[1940]] terras ad occidentem Germaniae celeriter occupaverunt. Iam mense Iunio [[Lutetia]]m asecuti sunt. Die [[22 Iunii]] [[1940]], [[rectio|respublica]] Francica assentiri coacta est. Quamobrem Francia metropolitana divisa est in partes duas: zonam occupationis Germanicae ad aquilonem conversam et [[Regimen Viciacense|Franciam Viciacensem]], despoticum regimen nuper creatum in meridie et [[nazismus|nazisiticorum]] [[civitas neurospastica]]; dum [[Francia libera]] in exsilio recta et a [[Carolus de Gaulle|Carolo de Gaulle]] ducta, creata est [[Londinium|Londinii]].<ref>''[https://books.google.es/books?id=Q7ORlIpHKLEC&pg=PA368&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Vichy France and the Jews]''" (Anglice). Michaël Robertus (Michael Robert) Marrus, Robertus (Robert) O. Paxton (1995). Stanford University Press. p. 368.ISBN 0-8047-2499-7.</ref> E [[1942]] ad [[1944]], propemodum 160 milia Francicorum civium —inclusis propemodum 75 millionibus [[Iudaei|Iudaeorum]]—<ref>[https://web.archive.org/web/20140416061232/http://www.holocaust-education.dk/holocaust/deportationer.asp «The Danish Center for Holocaust and Genocide Studies»] (Anglice).</ref><ref>[«BBC, The Vichy Policy on Jewish Deportation»]. Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018. </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141206075910/http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005429 France, United States Holocaust Memorial Museum] (Anglice). Inspectum die [[16 Octobris]] anni 2014.</ref> in [[campus exterminatorius|campos exterminatorios]] et [[castra carceralia]] [[Germania]]e et [[Polonia]]e occupatae deportati sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20141109055804/http://www.ain.fr/upload/docs/application/pdf/2011-05/dp_expo_schwartz_auf_weiss_nantua_2011bd.pdf Noir sur Blanc: Les premières photos du camp de concentration de Buchenwald après la libération] (PDF) (Francice). Inspectum [[14 Octobris|pridie Idus Octobres]] anni 2014.</ref> Die [[6 Iunii]] anni [[1944]], [[civitates foederatae Secundi belli mundani|Foederati seu Alligati]] in [[Normannia]]m [[Operatio Overlord|invaserunt]] et, in Augusto, [[Operatio Draco|invaserunt]] in [[Comitatus Provinciae|Provinciam]]. Insequenti anno, Alligati seu Foederati et [[Repugnatio Francica]] [[Potestates Axis|Potestates axis]] vicerunt et, [[Lutetia]] a Germanis recuperata, et [[suverenitas]] Francica restaurata est, constituta [[Administratio temporanea Rei Publicae Francicae|Administratione temporanea Rei Publicae Francicae]] (Francicis [[sigla|siglis]] ''GPRF'').<ref>[[Enciclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/France-since-1940 «France since 1940»] (Anglice). Inspectum [[14 Martii|pridie Idus Martias]] anni 2018.</ref> [[Administratio temporanea Rei Publicae Francicae|Haec administratio]] fundamenta novo constitutionali ordini statuit qui [[Quarta Res Publica (Francia)|Quarta Rem Publicam Francicam]] peperit. Quae mirum florem oeconomicum —Francice ''les Trente Glorieuses'' nuncupatum— passa est. Francia una fuit apud civitates [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] anno [[1949]] condentes. Coloniae Francicae post annum [[1945]] uno corde libertatem expetiverunt. Francia dominatum [[Indosina Francica|Indosinae]] recuperare conata est, sed a [[Consociatio pro libertate (Vietnamia)|Consociatione pro libertate]]<ref>Vide articulum [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2004/historia/dien/index.php "DIEN BIEN PHU" apud ''Ephemeride Archivo''], ubi dicitur "Hic anno 1930 factionem communistarum Indosinensium constituerat et anno 1941 quandam 'consociationem pro libertate' sive 'Vietminh'.".</ref> ([[Vietnamice]] ''Việt Nam Ðộc Lập Ðồng Minh Hội'' seu breviter ''Việt Minh'') anno [[1954]] in [[Proelium Dienbienphuense|Proelio Dienbienphuensi]]<ref>Vide articulum [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2004/historia/dien/index.php "DIEN BIEN PHU" apud ''Ephemeride Archivo''], ubi dicitur "planitiem 'Dienbienphuensem".</ref> victa est. Solum aliquibus post mensibus, Francia alio [[antiimperialismus|anticoloniali]] conflictū obviam fuit in [[Algerium|Algerio]], tunc amplius millionis [[Pieds-Noirs|colonorum Europaeorum]] domo,<ref>Kimmelman, Michael (die [[4 Martii]] anni [[2009]]). [https://www.nytimes.com/2009/03/05/arts/design/05abroad.html?_r=1 «In France, a War of Memories Over Memories of War»] (Anglice). ''[[The New York Times]]''.</ref> qui nationem divisit et paene eam in [[subitanea rerum conversio|subitaneam rerum conversionem]] et in [[bellum civile]] induxit.<ref>Crozier, Brianus (Brian); Mansell, Gerardus (Gerard) (Iulio anni 1960). «France and Algeria» (Anglice). Blackwell Publishing. ''[[International Affairs]]''. '''36''' (3): 310. JSTOR 2610008. doi:10.2307/2610008</ref> Anno [[1956]] [[Marocum]] et [[Tunisia]] se liberas res publicas esse declaraverunt. Anno [[1958]], debilis instabilisque Quarta Res Publica [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintam Rem Publicam]] peperit, quae roboratum Praesidiatum inclusit.<ref>[https://web.archive.org/web/20080523234726/http://seacoast.sunderland.ac.uk/~os0tmc/contem/fifth.htm «From Fourth to Fifth Republic»] (Anglice). Universitas Sunderlandensis.</ref> Finito bello independentiae (inter annos 1954 et 1962 durante), [[Algeria]] se oppressione Francogallica liberavit. Carolus de Gaulle praeses [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintae Rei Publicae]] ex anno [[1958]] usque mensem Aprilem [[1969]] mansit. De Gaulle eo tempore rei publicae profuit eique prudenter praesidebat: veterem gloriam Francogalliae atque statum eius imperii mundani restituere in animo habuit; quare rem publicam suam [[bomba atomica|bombis atomicis]] instruxit. Interfuit eius etiam reconciliatio cum Germanis, quo ex motu demum [[Unio Europaea]] orta est. [[Fasciculus:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|thumb|left|[[Parlamentum Europaeum|Parlamenti Europaei]] sedes [[Argentoratum|Argentorati]].]] Francia una evolutissimas apud oeconomias in toto orbis terrarum mansit, sed aliquot oeconomicis crisibus occurrit, quae magnis [[Inopia quaestus|inopiae quaestus]] indicibus et [[debitum publicum|debiti publici]] incrementum attulerunt. Exeunte [[saeculum 20|saeculo XX]] et ineunte [[saeculum 21|saeculo XXI]], Francogallia [[supranationalismus|supranationalis]] [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] evolutionem praecurrit cum [[Foedus Traiecti Mosae ictum]], Unionem Europaeam creaturum, anno [[1992]] obsignavisset et [[Euro|Euronis terram]] anno [[1999]] constituisset et [[Foedus Olisipone ictum]] anno [[2007]] obsignavisset.<ref>«Declaration by the Franco-German Defense and Security Council» (Anglice). Elysee.fr. Inspectum die [[21 Iulii]] anni 2011. [https://web.archive.org/web/20051025215249/http://www.elysee.fr/elysee/anglais/speeches_and_documents/2004/declaration_by_the_franco-german_defence_and_security_council.1096.html Copia] die [[25 Otobris]] anni [[2005]] in [[Wayback Machine]] servata.</ref> Natio quoque in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] gradatim redintegrata est et, ex illo tempore, pleraque bella participavit quibus haec consociatio favit.<ref>[https://archive.today/20140811164800/http://www.rpfrance-otan.org/France-and-NATO «France and NATO»] (Anglice). ''La France à l'Otan''.</ref> Ex impetibus contra [[Ferrivia metropolitana Parisiensis|ferriviam metropolinam]] [[Lutetia|Parisiensem]] anno [[1995]] factis, Francia a [[tromocratia islamica|globis tromocraticis islamicis]] sporadice impugnata est, praesertim praestant impetus factus contra diarium ''[[Charlie hebdo]]'' Ianuario anni [[2015]], qui maximas tumultuationes per vias (cum 4,4 millionibus hominum) attulit,<ref>Hinnant, Lori; Adamson, Thomas (die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]]). [https://web.archive.org/web/20150111213526/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/E/EU_FRANCE_ATTACKS_RALLY?SITE=AP&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT&CTIME=2015-01-11-12-51-46 «Officials: Paris Unity Rally Largest in French History»]. ''Associated Press''. Inspectum die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]].</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-30765824 «Paris attacks: Millions rally for unity in France»]. ''BBC News'', die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]]. Inspectum die [[11 Ianuarii]] anni [[2015]].</ref> et [[Impetus Lutetiae Novembri 2015 facti|impetus Lutetiae Novembri anni 2015 facti]], qui 130 mortes attulerunt. Qui mortiferrimi impetus Francico in territorio e [[Secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2015/nov/14/paris-attacks-people-throw-open-doors-to-help «Parisians throw open doors in wake of attacks, but Muslims fear repercussions»] (Anglice). ''[[The Guardian]]'. Die [[14 Novembris]] anni [[2015]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref><ref>Syeed, Nafeesa (die [[15 Novembris]] anni [[2015]]). [https://www.independent.ie/world-news/europe/paris-terror-attacks/paris-terror-attacks-yes-parisians-are-traumatised-but-the-spirit-of-resistance-still-lingers-34201891.html «Yes, Parisians are traumatised, but the spirit of resistance still lingers»] (Anglice). ''The Irish Independent''. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref> et mortiferrimi in Unione Europaea ex [[Impetus Matriti die 11 Martii 2004 facti|impetibus Matriti die 11 Martii 2004 factis]]<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/europe-s-open-border-policy-may-become-latest-victim-of-terrorism-1.2435486 «Europe's open-border policy may become latest victim of terrorism»] (Anglice). ''The Irish Times''. Die [[19 Novembris]] anni [[2015]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni 2015.</ref> fuerunt. == Geographia physica == [[Imago:Satellite image of France in August 2002.jpg|thumb|300px|Satellitalis imago [[Francia metropolitana|Franciae metropolitanae]].]] [[Imago:Chamonix valley from la Flégère,2010 07.JPG|thumb|300px|[[Campus Munitus]] cum [[Rupes Alba|Rupe Albā]] in abscedentiā, monte altissimo in [[Unio Europea|Unione Europaeā]].]] {{Vide-etiam|Corsica}} {{Vide-etiam|Martinica}} {{Vide-etiam|Guadalupia}} {{Vide-etiam|Guiana Francica}} {{Vide-etiam|Reunio}} {{Vide-etiam|Index fluminum Franciae}} Francia hexagonalis (qui autem de [[geographia|geographiā]] [[Corsica]]e, [[Martinica]]e, [[Guadalupia]]e, [[Guiana Francica|Guianae Francicae]], [[Reunio]]nis, regionumque aliarum longinquarum legere velit sub illis lemmatibus quaerat), chiliometra quadrata fere 547&nbsp;030 magna, est terra plerumque humilis in zona orbis terrarum temperata sita. E planitie latissimā constituitur quae a [[Baiona|Baionā]] sub [[Pyrenaeus Atlanticus|Pyrenaeis Atlanticis]] et praeter fines Hispanicos usque ad [[Argentoratum]], a [[Rhenus Inferior|Rheno inferiori]] irrigatum [[Germania]]mque observans, patet. Haec planities iugis magnis obliquis interrumpitur. Regio geologica ex amplis alveis sedimentariis ([[Alveus Parisiensis|Parisiensibus]], [[Alveus Aquitaniensis|Aquitaniensibus]]) atque veteribus [[mons|montibus]] valde erosis ([[massa Armoricana|massā Armoricanā]], [[Vosegus|Vosego]], [[Massa Media (Francia)|Massā Mediā]]) conficitur. Regio omnis lateribus euronotulis confinitur montibus excelsioribus, videlicet [[Alpes|Alpibus]] occidentalibus et [[Pyrenaei]]s. Hi super Aquitaniam eminent, illas autem a Massā Mediā [[Vallis Rhodani]] dividit. Summatim excellunt montes [[Alpes]], [[Arduenna]], [[Mons Cebenna]], [[Mons Forensis]], [[Iura (mons)|Iura]], [[Pyrenaei]] et [[Vosegus]]. [[Corsica]] iuxta litus [[Mare Mediterraneum|Mediterraneum]] est. Tota terrestris Franciae area, cum praefecturis et territoriis transmarinis (exceptā [[Terra Adeliae|Terrā Adeliae]]<ref>De voce ''Adeliae'' in contextu istius terrae vide speciem ''[[:species:Pygoscelis adeliae|Pygoscelis adeliae]]''.</ref>) chiliometra quadrata 674&nbsp;843 est, 0,45% totius areae [[Tellus (planeta)|terrestris]]. Nihilominus Francia secundam maiorem [[Zona oeconomica exclusiva|zonam oeconomicam exclusivam]] in toto orbe terrarum possidet,<ref>[https://web.archive.org/web/20110430124908/http://www.developpementdurable.com/economie/2010/07/A2769/mediterranee-la-france-prend-le-controle-en-creant-une-zone-economique-exclusive.html Méditerranée: la France prend le contrôle en créant une zone économique exclusive] (Francice).</ref> quae chiliometra quadrata 11,035 milliones, 8% superficiei totius omnium zonarum in toto orbe terrarum, comprehendit et solum superatur a [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] (chiliometra quadrata 11&nbsp;351&nbsp;000) et zonam [[Australia]]e (chiliometra quadrata 8&nbsp;232&nbsp;000) superat. E finibus Franciae boreo-orientalibus, oportet inter fluvios imprimis enumerare [[Rhenus|Rhenum]] qui ex Alpibus [[Helvetia]]e oriens et ad boream versus regiones Francicas [[Alsatia]]m et [[Lotharingia]]m a [[Badenia-Virtembergia|Badeniā-Virtembergiā]] [[Germania]]e dividit, unde per Germaniam boreo-occidentalem et [[Nederlandia]]m in [[mare Germanicum]] effunditur. Tributarium habet [[Mosella]]m, cuius fons in monte Vosego reperitur. [[Spinalium]] pagosque Lotharingiae alluit et mox in fines Germaniae pergens cum Rheno iungitur ad urbem quae de hac re nomen [[Confluentes (Germania)|Confluentes]] habet. Inde ad occidentem versus flumina duo e Franciā orta per [[Belgia]]m et [[Nederlandia]]m in mare Germanicum seriatim effluunt, videlicet [[Mosa]] quae [[Sedan (Arduenna)|villam Sedensem]] alluit, [[Scaldis]] quae [[Cameracum]] [[Valencenae|Valencenasque]], duo insuper litora [[Flandria|Flandrica]] attingentes, [[Isera]] apud [[Castellum Menapiorum]] orta, [[Agnio]] apud fanum [[Sanctus Audomarus|S. Audomari]]. Huius ostium est in litore Flandrico Francico, illius autem in litore Flandrico Belgico. [[Flumen|Fluminum]] quae [[litus|litora]] Francica attingunt et in [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] effluunt [[Quantia]] et [[Alteia]] borealissima sunt, sed et modestiora; quibus succedit [[Samara flumen|Samara]], [[Picardia]]e flumen maximum, ad cuius ripas stant fanum [[Sanctus Quintinus in Viromandia|Sancti Quintini in Viromandia]], [[Ambianum]] (olim Samarobriva, quod nomen Gallice "pons Samarae" significat) et [[Abbatis Villa]]. Per [[Normannia Superior|Normanniam superiorem]] defluunt [[Brisella]] et [[Arcae (flumen)|Arcae]] flumen [[Manica]]mque attingunt, haec prope urbem [[Deppae|Deppas]], illa iuxta [[Ulterior Portus|Ultrisportum]]. Mox flumen multo longius nomine [[Sequana]] (prope [[Divio]]nem ortum) litora [[septentrio]]nalia inter [[Honnefluctus|Honnefluctum]] et [[Franciscopolis|Franciscopolim]] attingit, urbibus [[Barium ad Sequanam|Bario]], [[Novigentum ad Sequanam|Novigento]], [[Lutetia|Lutetiā]], [[Surisna|Surisnā]], [[Burgivallis|Burgivalle]], [[Medanta|Medantā]]. [[Rothomagus|Rothomago]] lotis, tributariis [[Axona|Axonā]], [[Matrona|Matronā]], [[Esia|Esiā]] vel Isarā, [[Ebura (flumen Franciae)|Eburā]], [[Icauna|Icaunā]] receptis. Denuo inter flumina minora per [[Normannia Inferior|Normanniam Inferiorem]] in Manicam defluentes [[Olina]]m nominare oportet, fluvium [[Sagii|Sagiorum]] et [[Cadomum|Cadomi]]. Litora [[Oceanus Atlanticus|Oceani Atlantici]] attingunt flumina [[Britannia Minor|Britanniae Minoris]] [[Alaunus (flumen Franciae)|Alaunus]] et [[Blavetum]], illa per aestuarium [[Brestia]]e, hae iuxta urbem [[Oriens (Mariculum)|Orientem]], et insuper [[Vicinonia]] quae urbem [[Condate Redonum|Redonum]] tangit. Longissima apud [[index fluminum Franciae|flumina]] viginti in Franciā excellunt [[Liger]], [[Sequana]], [[Rhodanus]], [[Garunna]], [[Maroni]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Matrona]], [[Mosa]], [[Oltis]], [[Duranius]], [[Arar]], [[Dubis (flumen)|Dubis]], [[Mana (flumen)|Mana]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Elaver]], [[Carantonus]], [[Tarnis]], [[Vigenna (flumen)|Vigenna]], [[Wiapoco]] (in [[Guiana Francica|Guianā Francicā]]), [[Carus (fluvius)|Carus]], [[Axona]] et [[Druentia]]. ===Clima=== [[Fasciculus:France climats carte 2010.png|thumb|[[Francia metropolitana|Franciae metropolitanae]] climatum tabula (Francice) sine [[Corsica|Corsicā]].]] Franciae metropolitanae [[clima]] valde afficitur [[Anticyclo Accipitrum|Anticyclone Accipitrum]] sed etiam [[Floridae flumen|Floridae Flumine]], sicuti reliqua [[Europa Occidentalis]],<ref>«Vos questions sur le climat» (Francice), in ''cnrs.fr'', die [[2 Aprilis]] anni [[2010]].</ref> regionalibus sive localibus cum variationibus satis evidentibus. Francia metropolitana aliquot climatica ponderis incommoda passa est: tempestates (tales decembris anni [[1999]] 7% arborum omnibus in silvis Francicis stratae sunt<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref>), [[dies caniculares]] (tales anni [[2003]] in Europā 15 000 mortuorum necaverunt<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref>), incendia et inundationes. [[Clima oceanicum]] strictum evidentissime ab occidente discriminari solet.<ref>[https://journals.openedition.org/cybergeo/23155 Les types de climats en France, une construction spatiale] (Francice).</ref> Quod e [[Flandria|Flandriā]] in [[Vasconia (territorium)|Vasconiam]] patet, litorali super laciniā aliquot chiliometrorum decusses amplā (cuius limes definiendo difficilis est), angustiore et a septentrione et a meridiē, sed ampliore in [[Britannia Minor|Britanniā Minore]], quae paene tota hoc climate afficitur. Clima oceanicum Aquitanum austroafricum calidiua est quia est meridionalius.<ref>[https://books.google.fr/books?id=M9MZAQAAIAAJ&q=%22oc%C3%A9anique+aquitain%22&dq=%22oc%C3%A9anique+aquitain%22&lr=&cd=9 Bulletin du Centre d’études et de recherche scientifiques, Volume 11] (Francice).</ref> Litorum septentrio-occidentalium cluma oceanicum sed frigidius climate oceanico Aquitano; ibi ventorum occidentalium vis valde maior est. Planitiei clima oceanicum degradatum, in centro septentrionali situm, aliquando "Parisiense" nuncupatur, quia circiter [[fluentum Parisiense|fluenti Parisiensis]] (Francice ''bassin parisien'') proprium est, cui clima oceanicum magis tenuiter mutatur. Clima semicontinentale a septentrione orientali et a centro orientali (in [[Alsatia (regio Franciae recentior)|Alsatiā]]; planitiebus [[Arar]]is aut medii [[Rhodanus|Rhodani]]; planitiebus [[Delphinatus Viennensis|Delphinatūs]], [[Arvernia (regio recentior)|Arverniae]] aut [[Sabaudia (praefectura Franciae)|Sabaudiae]]) vicissim subdividitur et possidet characteres adhuc mutatiores propter montanarum molium vicinitatem. Clima semicontinentale meridionale climate calido distinctum et in Vallis Rhodani planitiebus, circum [[Lugdunum]], et in planitiebus [[Pagus Forensis|Pagi Forensis]]<ref>Vide [[:fr:Forez#Toponymie|partem de toponymiā in articulo "Forez" in Vicipaediā Francicā]].</ref> (Francice ''Forez'') est. [[Limane]]<ref name="Limane">"[http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0930c.html Limaigne]" in {{Hofmannus}}</ref> seu [[Limania]]<ref name="Limane"/> (Francice ''La Limagne'' et [[Occitanice]] ''Limanha'') et regio circum [[Augustonemetum]] idem clima propter [[ventus Föhn|effectum Föhn]] geographicumque locum in [[Meridianum Franciae|mediā Franciae meridiē]] experiuntur. Clima semicontinentale orientale territorio e [[Burgundia et Liber Comitatus|Burgundiā]] usque ad [[Arduenna (praefectura Franciae)|Arduennam]] adest. Denique, [[clima alpinum]] praecipue locis superioribus in [[Alpes|Alpibus]], [[Pyrenaei montes|Pyrenaeis]], [[Montes Arvernienses|Montibus Arverniensibus]] (Francice ''Massif central''), [[Vosegus|Vosego]], [[Iura (mons)|Iurā]] et montibus [[Corsica|Corsicis]] adest. Pleraque [[Francia transmarina]] (Francice ''France d'outre-mer'') ad [[Zona tropica|climata tropica]] (magnis cum dissimilitudinibus)<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> redigitur; quibus addenda sunt [[clima aequinoctiale]] [[Guiana Francica|Guianae Francicae]]<ref>[https://www.guyane-amazonie.fr/incroyable-guyane/geographie.html «Géographie»]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Francice), in '''tourisme-guyane.com'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref>, [[clima subarcticum]] [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Insularum Sancti Petri et Miquelonensis]]<ref>«Questions courantes» (Francice), in ''st-pierre-et-miquelon.com'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref> et climata [[clima oceanicum|oceanicum]] et [[clima polare|polare]]<ref>«Terres australes et antarctiques françaises»(Francice), in ''tlfq.ulaval.ca'' (inspectum die 2 Aprilis anni 2010).</ref> [[Terrae australes antarcticaeque Francicae|Terrarum australium antarcticarumque Francicarum]]. Temperatura media in Franciā 0,1 ºC mediocriter pro decennio per [[saeculum 20|saeculum XX]] auxit.<ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> Die [[28 Iunii]], [[Veiranecae|Veiranecis]], [[thermometrum]] 46 ºC attigit, quod est maxima temperatura absoluta in Franciā metropolitanā postquam sunt tabulae.<ref>[https://www.leparisien.fr/societe/le-record-absolu-de-temperature-du-28-juin-reevalue-a-46-c-19-07-2019-8120094.php A C. D. cum AFP, die 19 Iulii anni 2019 horā 14:51, «Le record absolu de température du 28 juin réévalué à 46°C»] (Francice), in ''leparisien.fr'', die 19 Iulii anni 2019 (inspectum pridie Kalendas Octobres anni 2019).</ref> <gallery mode="packed" heights="100" style="font-size:88%;line-height:120%" caption="Clima Franciae"> Imago:Étretat, Frankreich10.jpg|Calcariae [[rupina]]e in [[Normannia|Normanniā]], prope [[Strusarda]]m. Imago:Lavender field.jpg|Virentia [[Mare Mediterraneum|Mediterranea]] ([[lavandula]]) in [[Comitatus Provinciae|Provinciā]]. Imago:Bellecote face nord.jpg|[[Clima alpinum]] in [[Sabaudia (discretiva)|Sabaudiā]] (aspicitur [[capra ibex|ibex]] sinistrorsum). Imago:Châtenois 040.JPG|[[Vinum Gallicum|Vineta]] [[Alsatia]]e prope [[Châtenois (Rhenus Inferior)|Villam Castinetum]]. Imago:Bora Bora.jpg|[[Bora-Bora]] in [[Polynesia Gallica|Polynesiā Gallicā]]. Imago:04 Calanche Piana.jpg|Parvi sinūs [[Piana]]e, in [[Corsica|Corsicā]]. </gallery> ===Conservatio circumiectorum=== Rei publicae administratores aliquibus e decenniis problematibus oecologicis obviam ire conantur. [[Saepta naturalia Franciae|Saeptis naturalibus]] (Francice ''réserves naturelles'') et [[Silvae publicae Franciae|silvis publicis]] (Francice ''parcs nationaux'') ex anno [[1967]] [[consaeptum naturale regionale Franciae|consaepta naturalia regionalia]] (Francice ''parcs naturels régionaux'')<ref>«Histoire» (Francice), in ''Fédération des Parcs naturels régionaux de France'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref> additae sunt, quae naturale culturaleque patrimonium conservationem et existimationem coniungunt<ref name="Badower">Annie Badower et Augusta Cadars, ''La France, industries-services'' (Francice), Lutetiae, Dalloz, coll. «Sirey», 1994, 5e éd., 272 p. (ISBN 978-2-247-01703-4 et 2-247-01703-7)</ref> et 15% territorii Francici anno [[2018]] tegebant.<ref>«Les Parcs en chiffres» (Francice), in ''Fédération des Parcs naturels régionaux de France'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref> [[Procuratio aquae (Francia)|Procurationes aquae]] (Francice ''agences de l'eau'') sex institutae sunt ad gerendas protegendasque opes aquae hac in natione.<ref>[http://www.lesagencesdeleau.fr/les-agences-de-leau/les-six-agences-de-leau-francaises/ «Les six agences de l’eau françaises|Les agences de l'eau»] (Francice), in ''www.lesagencesdeleau.fr'' (inspectum die 20 Decembris anni 2018).</ref><ref name="Vincentius_Adoumie">Vincentius (Vincent) Adoumié (dir.), Christianus (Christian) Daudel, Desiderius (Didier) Doix, Ioannes Michael (Jean-Michel) Escarras et Catharina (Catherine) Jean, ''Géographie de la France'', Lutetiae, Hachette supérieur, coll. « HU Géographie », 2007, 288 p. (ISBN 978-2-011-45772-1)</ref> [[Natura 2000|Rete Natura 2000]] [[habitatio|loca naturalia]] aut seminaturalia in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]] cum magnā patrimoniali praestantiā propter [[fauna]]m et [[Flora (summatio)|floram]] excelsas quas continent congregat. Decembre anni [[2018]], rete Natura 2000 in Franciā 1779 locorum habebat, e quibus 212 loca marina sunt et quae comprehendunt: * 402 [[Zona protectionis specialis|zonarum protectionis specialis]] (ZPS) avibus; * 1377 [[Zona specialis conservationis|zonarum specialis conservationis]] (ZSC) [[habitatio]]nibus et [[Species (taxinomia)|speciebus]]. Tota superficies 200 364 chiliometrorum quadratorum lata est, 12,9% superficiei terrestri metropolitanae (sive milliones septem [[hectarea]]rum) et 33% superficiei in zonā oeconomicā exclusivā (sive 12,3 milliones hectarearum) repraesentans.<ref>[https://web.archive.org/web/20210323025254/https://www.ecologie.gouv.fr/reseau-europeen-natura-2000-1 «Réseau européen Natura 2000»] (Francice), ''Ministère de la Transition écologique et solidaire'', Iulio anni 2018, (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref name="Natura">[https://web.archive.org/web/20210320041651/http://www.natura2000.fr/chiffres-cles «Chiffres clés|Natura 2000»] (Francice), in ''www.natura2000.fr'' (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref>«[http://www.charente-maritime.gouv.fr/layout/set/print/Politiques-publiques/Environnement-risques-naturels-et-technologiques/Espaces-naturels-et-biodiversite/Natura-2000-sur-terre-et-sur-mer/Le-reseau-Natura-2000]» (Francice), in ''www.charente-maritime.gouv.fr'' (inspectum die 14 Novembris anni 2018).</ref><ref>[https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/dashboards/natura-2000-barometer «Natura 2000 Barometer»] [archive], in ''European Environment Agency'' (inspectum idibus Februariis anni 2019).</ref> [[Fasciculus:Carrelets sur l'estuaire de la Gironde.jpg|thumb|center|700px|[[Aestuarium]] [[Girundia]] discribitur consaeptum naturale marinum et ad [[Natura 2000|rete Natura 2000]] pertinet. Sinistra ripa ad [[consaeptum naturale regionale Meduli]]<ref>[http://www.sc.edu/ltantsoc/medu0538.htm Meduli litus].</ref> (''parc naturel régional du Médoc'') pertinet. 635 chiliometrorum quadratorum latum, vastissimum aestuarium in Europā est.<ref>[https://www.estuaire-gironde.fr/mensurations.html] (Francice).</ref>]] ==Civilitas== [[Fasciculus:Palais Bourbon Nuit.jpg|thumb|[[Regia Burbonia]] (Francice ''Palais Bourbon''), [[Conventus civitatis Francicae|Coventi nationalis]] ([[Francice]] ''Assemblée nationale'') sedes.]] [[Fasciculus:Emmanuel Macron in Tallinn Digital Summit. Welcome dinner hosted by HE Donald Tusk. Handshake (36669381364) (cropped 2).jpg|thumb|left|[[Emmanuel Macron]], Praeses Rei publicae Francicae.]] Praesens [[Constitutio Francica anni 1958|Constitutio]], [[Quinta Res Publica (Francia)|Quintae Rei Publicae]], per [[referendum]] die [[28 Septembris]] anni [[1958]] probata sunt. Quā probatā, munus [[Praesides Franciae|Praesidis Rei Publicae]] auctoritatem super [[Potestas exsecutiva|potestate exsecutivā]] valde firmavit,<ref>[https://www.diariocritico.com/noticia/12138/noticias/la-quinta-republica-francesa-y-sus-presidentes.html "La Quinta República Francesa y sus Presidentes"] (Hispanice), ''Diario Crítico''. Inspectum die 29 Iunii anni 2017.</ref> quae a [[Primus minister|Primo Ministro]] et a [[gubernatio|Gubernio]] antea repraesentatur. Quod Praesidem verum Potestatis Exsecutivae legatum constituit quantum ad [[Parlamentum]] attinet. Secundum Constitutionem, Praeses [[suffragium|suffragio directo]] uni quinquennio (in principio tempori annorum septem) eligitur. Praesidis arbitrium constantem usum et Rei Publicae procuratorum aequabilitatem confirmat. Praeses [[primus minister|Primum Ministrum]] designat, qui Ministrorum Consilium praesidet, [[copiae militares|copias militares]] ducit et foedera paciscitur. Ministrorum Consilium a Praeside nominatur, Primo Ministro proponente. Hoc gubernii genus [[res publica semipraesidentialis]] nuncupatur. [[Conventus civitatis Francicae|Coventus nationalis]] ([[Francice]] ''Assemblée nationale'') praecipuum legisferum corpus. Cuius [[Legatus parlamentaris|deputati]] 577 uni quinquennio directe eliguntur et omnia subsellia suffragio singulis comitiis eliguntur. Altera camera [[Senatus (Francia)|Senatus]] ([[Francice]] ''Sénat'') est, cuius senatores 321 comitiali a collegio (per suffragium indirectum) eliguntur et suum munus novem annos servant. Tertia Senatūs pars in annos tres renovatur. Legisferae Senatūs potestates limitatae sunt et Conventus nationalis decretorium iudicium facit si accidit disceptatio ambas inter cameras. Gubernium maxime parlamentarios apud diurnos actūs valet. Praeterea, est [[Consilium constitutionale]] (Francice ''Conseil constitutionnel''),<ref>[https://web.archive.org/web/20170715221443/http://www.conseil-constitutionnel.fr/conseil-constitutionnel/espanol/consejo-constitucional/presentacion-general/presentacion-general.25785.html "Consejo constitucional"] (Hispanice). Consilium constitutionale. Servatum ex originali Idibus Iuliis anni 2017. Inspectum die 29 Iunii anni 2017.</ref> membra novem habens, quod legum constitutionalitatem observat et de contentionibus decernit. Francici cives omnes homines annos duodeviginti aut amplius nati sunt. ===Politica externa=== [[Fasciculus:Diplomatic missions of France.PNG|thumb|left|400px|Francicae repraesentationes in toto orbe terrarum. [[Viridis|Viride]] Francia; [[Caeruleus|caeruleo]] nationes ubi Francia [[ambasciata]]s habet; [[Canus|cano]] alia territoria.]] Abusque [[Generalis|Generali]] [[Carolus de Gaulle|Carolo de Gaulle]] praeside (inter annos 1958 et 1969), Francica politica externa independentiae voluntate, praesertim a Civitatibus Foederatarum, depingitur;<ref name="Lasserre">Isabella (Isabelle) Lasserre (die 10 Martii anni 2009). [https://www.lefigaro.fr/international/2009/03/11/01003-20090311ARTFIG00073-quand-mitterrand-deja-negociait-le-retour-dans-l-otan-.php "Quand Mitterrand, déjà, négociait le retour dans l’Otan"]. ''lefigaro.fr'' (Francice). Inspectum die 10 Martii anni 2009.</ref> quamobrem, Francia [[arma nuclearia]] evolvit et e manipulis integratis de [[CFAS]] inter annos 1966 et 2009 decessit.<ref name="Lasserre"/> Francicarum [[ambasciata]]rum rete tertium maximum in toto orbe terrarum est, cum ambasciatis 156 et consulis sedibus 97 per [[continens|continentes]] quinque.<ref>Ministerium rerum externarum. [https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/le-ministere-et-son-reseau/annuaires-du-ministere-de-l-europe-et-des-affaires-etrangeres/ambassades-et-consulats-francais-a-l-etranger/#sommaire_3 "Ambassades et consulats"]. ''diplomatie.gouv.fr'' (Francice). Inspectum pridie Kalendas Martias anni 2010.</ref> Francia [[civitas ad progressionem nitens|civitates ad progressionem nitentes]] praecipue [[Africa]]s, adiuvat. Officiale auxilium pro progressione 0,36% [[productus nationalis generalis|productūs nationalis generalis]] Francici anno 2014 repraesentabat, qui minor quam [[Britanniarum regnum|Britannicus]] aut [[Germania|Germanicus]] est.<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://www.oecd.org/fr/developpement/stats/documentupload/ODA%202014%20Technical%20Note%20FR.pdf "Synthèse de l'aide publique au développement en avril 2015"] (PDF Francice). ''oecd.org''. Inspectum die 24 Decembris anni 2015.</ref> ===Iura humana=== [[Fasciculus:Declaration of Human Rights.jpg|thumb|Res publica Francica in [[Charta Hominis ac Civis Iurum|Declaratione iurum hominis et civis]] anni [[1789]] fundata est.]] Respectū [[Iura humana|iurum humanorum]] et consociationis cum corporibus [[Charta internationalis iurum humanorum|Chartae internationalis iurum humanorum]], quae [[Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum|Commissum Iurum Humanorum]] includunt, Francia [[Pactio internationalis de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus|Pactionem internationalem de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus]]; [[Pactio internationalis de iuribus civilibus et politicis|Pactionem internationalem de iuribus civilibus et politicis]]; [[Conventio internationalis de abroganda omniformi discriminatione rassistica|Conventionem internationalem de abrogandā omniformi discriminatione rassisticā]]; [[Conventio de abroganda omnis generis discriminatione mulierum|Conventionem de abrogandā omnis generis discriminatione mulierum]]; [[Conventio contra Torturam, alteram Atrocem, Inhumanam seu Humiliantem Tractationem seu Poenam|Conventionem contra torturam, alteram atrocem, inhumanam seu humiliantem tractationem seu poenam]]; et [[Conventio de Iuribus Impuberum|Conventionem de iuribus impuberum]] obsignavit et sanxit. Alterā ex parte, [[Pactio de iuribus hominum invalidorum|Pactionem de iuribus hominum invalidorum]] solum obsignavit sed non sanxit, dum Francia de [[Conventio internationalis de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticia|Conventione internationali de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticiā]] non refert et [[Pactio internationalis de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis|Pactionem internationalem de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis]] nec obsignavit nec sanxit.<ref>[[Curator supremus Nationum Unitarum iuribus humanis tuendis]]. [http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/newhvstatusbycountry?OpenView&Start=1&Count=250&Expand=87 "Status by country"] (Anglice). Servatum ex originali die 14 Augusti anni 2013.</ref> ===Vires armatae=== [[Fasciculus:French military images.jpg|thumb|left|500px|alt=see description|Francicarum rerum militarium exempla. Dextrorsus ex apice laevo: nuclearis [[navis aëroplanigera]] [[Carolus de Gaulle (navis aëroplanigera)|Carolus de Gaulle]]; a [[aeroplanum insectatorium|aëroplanum insectatorium]] [[Dassault Rafale]]; Francici [[Venatores Alpini]] (Francice ''Chasseurs Alpins'') valles [[Afgania|Afganicae]] provinciae [[Kapisa]]e ([[Lingua Dari|Darice]] et [[Lingua Afganica|Afganice]] کاپيسا) explorantes; [[autocurrus armatus]] [[Autocurrus Leclerc|Leclerc]].]] [[Vires armatae]] Francicae seu Exercitus Francicus (Francice ''Forces armées françaises'' seu ''Armée française'') potestatem exsecutivam in [[Index praesidum rei publicae Francicae|Praeside Rei publicae Francicae]], Ducis exercituum (Francice ''Chef des Armées'') munus habente, conglobant. Nihilominus Constitutio Francica gubernium (scilicet, ministeria exsecutiva, quae haud necessarie ad Praesidis [[Factio politica|factionem politicam]] pertinent) publicis, civilibus et militaribus viribus armatis uti sinit. Ministerium Exercituum (Francice ''Ministère des Armées''), ex anno [[2017]] a [[Florentia Parly|Florentiā Parly]] gestum, pro pecuniae praestatione, opium assignatione et operationibus spondet.<ref>[https://web.archive.org/web/20210224231709/https://www.defense.gouv.fr/content/download/219706/2444262/file/Chiffres%20cl%C3%A9s%20de%20la%20d%C3%A9fense%20-%202013.pdf «Les chiffres clés de la défense 2013» (PDF) (Francice). ''Defense.gouv.fr''.</ref> Vires armatae Francicae primae sunt quae nationalismum in [[Res novae Francicae|Rebus novis Francicis]] foverunt, quia nationalismus se vilior et efficacior Civitati quam copiae [[Miles mercennarius|mercennariae]] monstravit.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=JgfA4moXzEoC&pg=PA136&lpg=PA136&dq=The+idea+of+a+mass,+%E2%80%9Cvoluntary%E2%80%9D+army+was+born+out+of+the+French+Revolution.+The+new+soldiers+turned+out+to+be+cheaper+and+more+loyal+than+mercenaries,+and+they+fought+well.&source=bl&ots=yPK6sIAx9F&sig=lStp3DnlmAjcAxff4qd53Jybo0s&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj73K_jqOvMAhVFKh4KHUY0DN4Q6AEIHTAA#v=onepage&q=The%20idea%20of%20a%20mass%2C%20%E2%80%9Cvoluntary%E2%80%9D%20army%20was%20born%20out%20of%20the%20French%20Revolution.%20The%20new%20soldiers%20turned%20out%20to%20be%20cheaper%20and%20more%20loyal%20than%20mercenaries%2C%20and%20they%20fought%20well.&f=false Jewish Choices, Jewish Voices: War and National Security] (Anglice).</ref> Cum 215 000 militorum suo munere, Francia in praesenti maxima potentia militaris intra [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et tertia maxima intra [[CFAS]] est. Cuius copiae in [[Asia occidentalis|Asiā occidentali]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2009/may/26/france-military-base-uae France opens military base in UAE despite Iranian concerns] (Anglice).</ref> et totā [[Africa|Africā]]<ref>[https://www.businessinsider.com/frances-military-is-all-over-africa-2015-1 France's Military Is All Over Africa] (Anglice)</ref> agunt. Vires armatae Francicae dividuntur in ramos quinque, qui sunt: * [[Exercitus terrestris (Francia)|Exercitus terrestris]] (Francice ''Armée de terre''), ubi includuntur: ** [[Venatores Alpini]] (Francice ''Chasseurs Alpins'') ** [[Legio Externa Francica|Legio externa seu extranea]] (Francice ''Légion étrangère'') ** [[Copiae classis (Francia)|Copiae classis]] (Francice ''Troupes de marine'') ** [[Classis aeria levis Exercitus terrestris|Classis aëria levis Exercitūs terrestris]] (Francice ''Aviation légère de l'Armée de terre'' seu ''ALAT'') * [[Regimentum ingeniariae Francicae]] (Francice ''Régiment du génie français''), ubi includitur: ** [[Brigada munitorum siphonariorum Parisiensis]] (Francice ''Brigade de sapeurs-pompiers de Paris'') * [[Classis nationalis (Francia)|Classis nationalis]] (Francice ''Marine nationale''), ubi includuntur: ** [[Vis maritima aeronauticae navalis|Vis maritima aëronauticae navalis]] (Francice ''Force maritime de l'aéronautique navale'') ** [[Manuballistarii classiarii]] (Francice ''Fusiliers marins'') ** [[Manus classiaria|Manūs classiariae]] (Francice ''Commandos marine'') * [[Classis aeria et sideralis|Classis aëria et sideralis]] (Francice ''Armée de l'air et de l'espace''), ubi includitur ** Defensio aëria territorialis * [[Chorophylace nationalis (Francia)|Chōrophylacē nationalis]]<ref>Confer Neograecum nomen "Εθνική Χωροφυλακή".</ref> (Francice ''Gendarmerie nationale''), [[vigil]]es militares vim exercentes sicuti vigiles publici et reali et generali contextū. ==Divisio administrativa== {{Vide-etiam|Tabula administrativa Franciae}} [[Fasciculus:Regiones Francicae.png|thumb|500px|Francicarum regionum duodeviginti [[tabula geographica]].]] Ex anno [[2016]], Francia in duodeviginti administrativas regiones (Francice ''régions'') praecipue divisa est: regiones tredecim in [[Francia metropolitana|Franciā metropolitanā]] (inclusā collectivitate territoriali [[Corsica|Corsicā]])<ref>[https://web.archive.org/web/20151230075909/http://www.gouvernement.fr/action/la-reforme-territoriale "La réforme territoriale"] (Francice). Gubernium Franciae. Die 18 Decembris anni 2015. Archivatum ex originali die 30 Decembris anni 2015. Inspectum Kalendis Ianuariis anni 2016.</ref> et quinque trans maria.<ref name="Europe">[https://web.archive.org/web/20220316080837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/france/ "Europe :: France"] (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Die 3 Ianuarii anni 2018.</ref> Regiones divisae sunt vicissim in unam et centum praefecturas (Francice ''départements''), quae praecipue litterarum ordine dispositae sunt. His numeris [[numerus cursualis|numeri cursuales]] adaequant et olim [[notaculum|notacula]] eis usa sunt. Apud unam et centum praefecturas Francogallicas, quinque —[[Guadalupia (praefectura)|Guadalupia]], [[Guiana Francica|Guiana Francica seu Gallica]], [[Martinica]], [[Reunio]], [[Maiota]]— regiones et quoque praefecturae transmarinae (Francice ''départements et régions d'outre-mer'' seu ''DROM'') sunt, quae eodem statū quam praefecturae metropolitanae fruuntur et integrales [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] partes sunt. Una et centum praefecturae in [[Circumdarium|circumdaria]] (Francice ''arrondissements'') 335 subdivisae sunt, quae vicissim in [[canto]]nes (Francogallice ''cantons'') 2054 subdivisa sunt.<ref name="Circonscriptions">[https://web.archive.org/web/20140430033500/http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=99&ref_id=t_0203R "Circonscriptions administratives au 1er janvier 2015 : comparaisons régionales"] (Francogallice). [[INSEE]]. Archivatum ex originali pridie Kalendas Maias anni 2014. Inspectum die 5 Iulii anni 2015.</ref> Hi cantones etiam divisi sunt in [[commune|communia]] (Francice ''communes'') 36658, quae sunt [[municipium|municipia]] electo cum consilio municipali.<ref name="Circonscriptions"/> Communia tria —[[Lutetia]], [[Lugdunum]], [[Massilia]]— in [[circumdarium municipale|circumdaria municipalia]] (Francogallice ''arrondissements municipaux'') 45 subdivisa sunt. Regiones, praefecturae et communia omnia [[collectivitas territorialis|collectivitates territoriales]] (Francogallice ''collectivités territoriales'') nuncupantur; scilicet, haec conventūs locales non minus quam potestatem exsecutivam possident. Circumdaria et cantones mere administrativae divisiones sunt. Nihilominus, non semper hoc modo fuere. Usque ad annum [[1940]], circumdaria collectivitates territoriales electo cum conventū erant, sed a [[Regimen Viciacense|Regimine Viciacensi]] ad tempus amota et modo terminali a [[Quarta Res Publica (Francia)|Quartā Republicā]] anno [[1946]] abrogatae sunt. ===Territoria et collectivitates transmarina=== [[File:Terrae Rem publicam Francicam constituentes.png|thumb|500px|Terrae Rem publicam Francicam constituentes.]] Praeter regiones duodeviginti et praefecturas unam et centum, Res publica Francica [[Collectivitas Transmarina Francica|collectivitates transmarinas]] quinque —[[Polynesia Gallica|Polynesiam Gallicam]], [[Insula Sancti Bartholomaei|Sanctum Bartholomaeum]], [[Collectivitas Sancti Martini|Sanctum Martinum]], [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Sanctum Petrum et Miquelonem]], [[Uvea et Futuna|Uveam et Futunam]]—, unam sui generis collectivitatem —[[Nova Caledonia|Novam Caledoniam]]—, unum territorium transmarinum (Francogallice ''territoire d'outre-mer'' seu ''TOM'') —[[Terrae australes antarcticaeque Francicae|Terras australes antarcticasque Francicas]]— et unam insularem possessionem in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] —[[Insula Clippertonensis|Insulam Clippertonensem]]— habet. Collectivitates et territoria transmarina Rei publicae Francicae, sed non [[Unio Europaea|Unioni Europaeae]] aut eius fiscali areae (excepto Sancto Bartholomaeo, qui e Guadalupiā anno 2007 secessit) intersunt. Collectivitates Pacifici Polynesiae Gallicae, Uvea et Futuna, Nova Caledonia [[francus CFP|franco CFP]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110717034857/http://www.thetahititraveler.com/touristinfo/moneycurr.asp "Currency and Exchange Rate"] (Anglice). Thetahititraveler.com. Inspectum die 21 Iulii anni 2011.</ref> (Francogallice ''franc CFP'') uti pergunt, cuius valor stricte ei [[euro]]nis conexus est. Immo vero, regiones transmarinae quinque [[Francus Francicus|franco Francico]] utebantur et nunc [[euro]]ne utuntur.<ref>[ttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2085rank.html?countryName=France&countryCode=fr&regionCode=eu&rank=7#fr "2085rank"] (Anglice).Liber Factorum Mundanorum CIA.</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Nomen ! Constitutionalis status ! Caput |- | [[Fasciculus:Flag of France.svg|25px]] [[Insula Clippertonensis]]<ref>Confer binomen "Epinephelus clippertonensis".</ref> | Civitatis privata possessio penes directam auctoritatem [[Ministerium Franciae transmarinae|Gubernii Francogallici]]. ! Sine incolis |- | [[Fasciculus:Flag_of_French_Polynesia.svg|25px]] [[Polynesia Gallica]]<ref>''Just's Botanischer Jahresbericht'', vol. 34, pars 1 (Lipsiae: 1907), [https://books.google.com/books?id=2HNCAQAAMAAJ&pg=PA293&q=polynesia+gallica p. 293].</ref> | Pagus transmarinus designata (Francogallice ''pays d'outre-mer'' sive POM), statum eundem habet quam collectivitas transmarina. ! [[Papeete|Urbs Papeetensis]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dpape.html "Archidioecesis Papeetensis" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> |- | [[File:Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg|25px]] [[Terrae australes antarcticaeque Francicae]] | Territorium transmarinum (Francice ''territoire d'outre-mer'' sive TOM) ! [[Portus Francicorum]]{{Convertimus}}<ref>Francogallice ''Port-aux-Français''.</ref> |- | [[File:Flag_of_FLNKS.svg|25px]] [[Nova Caledonia]] | Collectivitas [[Sui generis]] ! [[Numea]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dnoum.html "Dioecesis Numeana" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> |- | [[File:Flag of Saint Barthélemy (local).svg|25px]] [[Insula Sancti Bartholomaei|Sanctus Bartholomaeus]]<ref>"I[nsulae] Bartholomaei ... Margaritta ... Barbuda, S. Christophori, Newis, Antiqua, Dominica, S. Luciae ... S. Vincentii" {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p. 179}}</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM'') ! [[Gustavia]] |- | [[File:Insigne Insulae Sancti Martini (Francia).svg|25px]] [[Collectivitas Sancti Martini|Sanctus Martinus]] | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM'') ! [[Marigot (Sancti Martini)|Marigot]] |- | [[File:Flag_of_Saint-Pierre_and_Miquelon.svg|25px]] [[Insulae Sancti Petri et Miquelonensis|Sanctus Petrus et Miquelo]]<ref>Cf. {{CathHierDiocese|iles|Vicariatus Apostolicus Insularum S. Petri et Miquelonensis}}</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM''). Adhuc ''collectivitas territorialis'' allusa. ! [[Oppidum Sancti Petri (insula Sancti Petri)|Oppidum Sancti Petri]] |- | [[File:Flag of Wallis and Futuna.svg|25px]] [[Uvea et Futuna]]<ref>Vide [https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwafu.html "Dioecesis Uveana et Futunensis" apud Hierarchiam Catholicam].</ref> | Collectivitas transmarina (Francice ''collectivité d'outre-mer'' sive ''COM''). Adhuc ''territorium'' allusa. ! [[Mata Utu]] |} ==Demographia== [[Fasciculus:Franciae spissitudo incolarum.png|thumb|Franciae spissitudo incolarum per [[pagus|pagum]] (Francice ''arrondissement''). Praecipua urbana territoria visibila sunt, praesertim [[Lutetia]] (in centro a Septentrione), [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]] (a Septentrione), [[Massilia]] (inter meridiem et orientem) et [[Lugdunnum]] (in centro inter meridiem et orientem).]] Aestimato cum [[numerus incolarum|numero incolarum]] 64 millionum,<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Francia sita est vicesimo primo loco secundum numerum incolarum in toto orbe terrarum.<ref>Rank Order. Population (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008</ref> Territoria urbis maiore cum numero incolarum [[Lutetia]], [[Lugdunum]], [[Tolosa]], [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]], [[Burdigala]], [[Nicaea (Francia)|Nicaea]], [[Portus Namnetum]], [[Argentoratum]], [[Condate Redonum]] sunt. Francia demographicum incrementum naturale (migrationem excludens) maius passa est quam pleraeque [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] nationes et anno 2003 causa fuit maioris partis huius incrementi naturalis consociatas apud has nationes. Anno [[2008]], aestimata natalium index 1,273 filiorum pro feminā erat —Francia est loco secundo secundum fecunditatem in Europā, post [[Hibernia]]m—<ref>[https://www.insee.fr/fr/accueil#inter3INSEE 2006 : "La France, toujours l'un des pays les plus féconds d'Europe"] (Francice).</ref> et demographici incrementi index 0,574% erat.<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Aestimatus purus [[migratio]]nis index positivus est anno [[2008]], 1,48 migratorum pro 1000 incolarum.<ref name="People">People. France (Anglice). Liber Factorum Mundanorum CIA. Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Anno [[2006]], [[INSEE|Institutum nationale statisticae et studiorum oeconomicorum seu INSEE]] 4,9 milliones immigratorum, scilicet 8% omnium incolarum, Franciam incolere aestimavit. Quia pueri immigratoribus e parentibus Francogallicā in terrā nati Francici putantur, civium peregre oriundorum numerus 6,7 milliones (secundum aestimationem anni 1999), scilicet 10% omnium Francicorum incolarum, erat. ===Ethnographia=== [[Praehistoria|Praehistoricis]] ex aevis, Francia copulatio commercii, migrationum, occupationum est. Praecipui greges ethnici quattuor in Franciā sunt: Praeceltae, [[Celtae]], [[Latini]], [[Germani (antiquitas)|Germani]] ([[Franci]], [[Visigothi]], [[Burgundiones]], [[Viccingi]]). Has "historicas" ob gentes, novi populi in Franciam e [[saeculum 19|saeculo XIX]] immigravere: [[Belgica|Belgae]], [[Italia|Itali]], [[Hispania|Hispani]], [[Portugallia|Lusitani]], [[Polonia|Poloni]], [[Romania|Dacoromani]], [[Graeci]], [[Iudaei]] ab [[Europa Orientalis|Europā Orientali]] et [[Barbaria (Africa)|Barbariā]], [[Arabes]] ac [[Mazaces]] a [[Barbaria (Africa)|Barbariā]], [[Nigricolores]] a Franciā et [[Seres]] apud alios. 40% incolarum Francicorum migratoriis ab his gregibus originem trahere -disparibus proportionibus- aestimantur, quod Franciam unam [[Europa]]eas apud civitates ethnice diversiores facit, non obstante usitatā stereotypiā Franciae sicuti nationis [[Gallia|Gallicae]]. Nihilominus, Europaeorum populorum integratio facilior quam haud Europaeorum populorum fuit, quod culturales obices et discrimen sociale causavit. ===Linguae=== [[Fasciculus:Langues de la France.svg|thumb|Diffusio linguarum regionum in Francia.]] [[Lingua Francogallica]] seu [[lingua Francica]] ex Francicā mediaevali progressa est, quā [[Medium Aevum|Medio Aevo]] incolae regionis hodiernae [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insulae Franciae]] locuti sunt. Ut reges Franciae imperium protenderent, sic lingua Francogallica diffusa est. Iam anno [[1539]] [[Franciscus I (rex Franciae)|Franciscus I]] rex constituit ut lingua Francogallica sit unica regni sui lingua publica. Nihilominus, [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] exeunte, tantum fere media regi subiectorum pars Francogallice locuti sunt.<ref>Haensch et Tümmers 1993:247.</ref> [[Res novae Francicae|Rebus novis Francicis]] confectis, linguae regionales publice oppugnatae sunt; anno [[1951]] demum per [[Lex Deixonne|Legem Deixonne]] (Francice ''Loi Deixonne'') ut linguae regionales docerentur concessum est.<ref>Günther et Tümmers 1993:251.</ref> Etiam his diebus, articulo altero constitutionis anni [[1958]] constitutum est ut [[lingua Francica]] sit unica publica reipublicae lingua. Non solum est lingua in Franciā passim adhibita, sed etiam instrumentum [[cultura]]e Francicae in [[tellus|toto orbe terrarum]]. Linguae regionales propter migrationes et nimiam linguae Francogallicae gravitatem (etiam in [[Media communicationis socialis|mediis commonicationis socialis]]) periclitantur. Francia [[Europaea de linguis regionalibus ac minoribus Charta|Europaeam de linguis regionalibus ac minoribus Chartam]] quidem subscripsit, pactum tamen non sanxit, quod partes chartae cum constitutione Franciae non conveniunt. Ab anno [[2008]], linguae regionales in articulo 75-1 constitutionis Franciae hereditas culturalis dicuntur.<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/Droit-francais/Constitution/Constitution-du-4-octobre-1958#eztoc2178_0_14_96 Litterae constitutionis (Francice) in pagina legifrance.gouv.fr].</ref> Linguae regionum in Francia sunt * Linguae Francogallicae ([[Langues d’oïl]]) in Franciā septentrionali, quae partim [[dialectos|dialecti]] [[lingua Francogallica|linguae Francogallicae]] habentur, utputa [[Lingua Picardica|Picardica]], [[Lingua Normannica|Normannica]], [[Lingua Gallonica|Gallonica]], [[lingua Pictavino-Santonica|Pictavino-Santonica]], [[lingua Vallonica|Vallonica]] et [[lingua Campanica|Campanica]] * [[Lingua Arpitanica|Arpitanica]] ((''Franco-Provençal'') in Franciā in pristinā regione [[Sabaudia|Sabaudiā]] (sed etiam in [[Italia|Italiā]] et [[Helvetia|Helvetiā]]) adhibita * [[Lingua Occitana|Occitana]] in Franciā meridianā * [[Lingua Catalana|Catalana]] in praefecturā [[Pyrenaeus Orientalis|Pyrenaeo Orientali]] * [[Lingua Alemannica|Alemannica]] in [[Alsatia|Alsatiā]] * [[Lingua Lotharingica (Theodisca)|Lotharingica (Theodisca)]] in Franciā boreoccidentali * [[Lingua Vasconica|Vasconica]] cum dialectis suis in Franciā austro-occidentali * [[Lingua Britonica|Britonica]] in [[Britannia Minor|Britanniā Minore]] * [[Lingua Corsica|Corsica]] in insulā [[Corsica|homonymā]] * [[Lingua Batava|Batava Belgica]] in Franciā septentrionali * Praeterea multae aliae linguae ab illis, qui in Franciam immigraverunt, necnon ab incolis territoriorum transmarinorum adhibentur. === Religiones === [[Fasciculus:Facade de Notre Dame de Reims.png|thumb|left|alt=Notre-Dame de Reims façade, gothic stone cathedral against blue sky|[[Ecclesia cathedralis Remensis]] cathedralis Catholica Romana est ubi [[Reges Franciae]] usque ad annum [[1825]] coronati sunt.]] Francia est res publica [[laicismus|laicistica]], id est: [[civitas]] et [[religio]]nes plane separatae sunt. Cum a magistratibus nulla de religionibus fidelibusque indicia colligantur, numeri eorum, qui singulis religionibus adhaerent, non nisi taxatione circumscribi possunt. Indicia communitatum religiosarum inter se saepe valde differunt, quare etiam numeri sequentes non nisi cautelā tractandi sunt. Secundum [[periodicum]] ''Le Monde des religions,'' 51 centesimae Francogallorum se esse [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicos]], 31 centesimae nulli religioni adhaerere, fere 9 centesimae [[Musulmanus|Musulmanos]], 3 centesimae se esse [[Protestantes]] affirmant. Paene omnes ecclesiae Protestantes Franciae, quarum [[Ecclesia Reformata Franciae]] (Francice ''L’Église réformée de France'') est maxima, in [[Foederatio Protestantica Franciae|Foederatione Protestanticā Franciae]] (Francice ''Fédération protestante de France'') collaborant. Fere 1 centesima incolarum se [[Iudaei|Iudaeos]] esse confitentur. Ex his indiciis, sequitur in Francia esse 32 milliones Catholicorum, 5.7 milliones Musulmanorum, 1.9 milliones Protestantium et 600&thinsp;000 [[Iudaei|Iudaeorum]], praeterea 20 milliones hominum, qui nulli religioni adhaerent. 6% quaesitorum alia vel nihil dicunt. Catholicorum, ut ex quaestionibus concluditur, tantum parva pars re verā inter credentes numerari potest vel [[liturgia]]s frequentat, sed contra sunt etiam, qui traditionem Catholicam cum magno rigore ac diligentissime sequantur. Praeterea sunt in Franciā plus quam decies centena milia hominum, qui [[Ecclesiae Orthodoxae|Ecclesiis Orthodoxis]] aut [[Ecclesiae orthodoxae orientales|Orthodoxis Orientalibus]] adhaerent, fere 600&thinsp;000 [[Buddhismus|Buddhistarum]] necnon magnus numerus ad [[Hinduismus|Hindiusmum]] pertinentium. === Urbes === {{Vide-etiam|Index Urbium Franciae}} Francia multum urbanizata natio est et [[Index Urbium Franciae|maiores urbes]] (quoad numerum incolarum in territorio urbis anno [[2016]])<ref>[https://web.archive.org/web/20190206035205/https://www.insee.fr/fr/statistiques/3682672#tableau-Figure5 "Aires urbaines"]. ''Insee'' (Francice). Archivatum ex originali die 6 Februarii anni 2019. Inspectum Idibus Maiis anni 2019.</ref> in ordine [[Lutetia]] (cum 12 568 755 incolarum), [[Lugdunum]] (cum 2 310 850 incolarum), [[Massilia]] (cum 1 756 296 incolarum), [[Tolosa]] (cum 1 345 343 incolarum), [[Burdigala]] (cum 1 232 550 incolarum), [[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]] (cum 1 187 824 incolarum), [[Nicaea (Francia)|Nicaea]] (cum 1 006 402 incolarum), [[Portus Namnetum]] (cum 961 521 incolarum), [[Argentoratum]] (cum 785 839 incolarum) et [[Condate Redonum]] (cum 727 357 incolarum) sunt (nota: significativa dissimilitudo inter numeros incolarum in territoriis urbis supra citatos et numeros inferiori in tabulā est, quae indicat numerum incolarum in [[commune|communibus]]). [[Exodus ruralis]] perenne politicum problema fuit fere toto [[saeculum 20|saeculo XX]]. {| class="wikitable floatright" style="text-align:center; width:100%; margin-left:0px; font-size:85%" |- ! align=center style="background:#B9D5E4;" | Positio ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Urbs]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Tabula administrativa Franciae|Regio]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | [[Numerus incolarum|Incolae]] ! align=center style="background:#B9D5E4;" | Photographema |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 1 ||align=left | '''[[Lutetia]]''' || [[Insula Franciae (regio hodierna)|Insula Franciae]] || 2 190 327 || [[Fasciculus:La_Tour_Eiffel_vue_de_la_Tour_Saint-Jacques,_Paris_août_2014_(2).jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 2 ||align=left | '''[[Massilia]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 862 211 || [[Fasciculus:Marseille_20160813_20.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 3 ||align=left | '''[[Lugdunum]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 515 695 || [[Fasciculus:Lyon_cityscape_from_Notre-Dame_de_Fourvière_-_from_Flickr.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 4 ||align=left | '''[[Tolosa]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 475 438 || [[Fasciculus:Vue_de_Toulouse_2007.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 5 ||align=left | '''[[Nicaea (Francia)|Nicaea]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 342 637 || [[Fasciculus:Une_plage_à_Nice.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 6 ||align=left | '''[[Portus Namnetum]]''' || [[Pagi Ligeris]] || 306 694 || [[Fasciculus:Ile_de_Nantes.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 7 ||align=left | '''[[Monspessulanus]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 281 613 || [[Fasciculus:Montpellier(France)1.JL.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 8 ||align=left | '''[[Argentoratum]]''' || [[Magnus Oriens]] || 279 284 || [[Fasciculus:Absolute_Pl_marche_aux_cochons_01.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 9 ||align=left | '''[[Burdigala]]''' || [[Nova Aquitania]] || 252 040 || [[Fasciculus:Bordeaux Place de la Bourse de nuit.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 10 ||align=left | '''[[Insulae (urbs Franciae)|Insulae]]''' || [[Alta Franciae]] || 232 440 || [[Fasciculus:Lille_bourse_profil.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 11 ||align=left | '''[[Condate Redonum]]''' || [[Britannia Minor (regio recentior)|Britannia Minor]] || 216 268 || [[Fasciculus:Rennes_Opéra.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 12 ||align=left | '''[[Durocortorum]]''' || [[Magnus Oriens]] || 183 113 || [[Fasciculus:Subé_Fountain,_Reims,_France.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 13 ||align=left | '''[[Sanctus Stephanus de Furano]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 171 924 || [[Fasciculus:Tram_st_etienne_place_fourneyron.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 14 ||align=left | '''[[Franciscopolis (Francia)|Franciscopolis]]''' || [[Normannia (regio hodierna)|Normannia]] || 170 352 || [[Fasciculus:Le_Havre_Vue_Plage_14_07_2005.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 15 ||align=left | '''[[Telo Martius]]''' || [[Provincia Alpes Litus Lazuli]] || 169 634 || [[Fasciculus:Gare_de_Toulon.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 16 ||align=left | '''[[Gratianopolis]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 158 180 || [[Fasciculus:Grenoble_july_2009.JPG|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 17 ||align=left | '''[[Divio]]''' || [[Burgundia et Liber Comitatus]] || 155 090 || [[Fasciculus:Toits-dijonnais.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 18 ||align=left | '''[[Andecavis]]''' || [[Pagi Ligeris]] || 151 229 || [[Fasciculus:La_Maine_a_Angers.jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 19 ||align=left | '''[[Nemausus]]''' || [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]] || 151 001 || [[Fasciculus:Nîmes,_Maison_Carrée_(1._Jhdt.n.Chr.)_(46785244294).jpg|100px]] |- | align=center style="background:#DCE9F0;" | 20 ||align=left | '''[[Villa Urbana (Lugdunensis)|Villa Urbana]]''' || [[Arvernia Rhodanus Alpes]] || 149 019 || [[Fasciculus:Place_lazare_goujon.jpg|100px]] |}{{clear}} ==Oeconomia== [[Fasciculus:La Défense depuis La Garenne-Colombes.jpg|thumb|upright=1.8|''[[La Défense]]'', [[Lutetia]]e, maxima [[regio mercatoria]] in [[Europa|Europā]].<ref>[http://ecohearth.com/eco-blogs/eco-international/835-la-defense-europes-largest-business-district-sets-a-new-standard-for-sustainable-development.html La Défense: Europe largest buisiness district Sets a New Standart for Sustainable Devloment] (Anglice) {{Wayback|url=http://ecohearth.com/eco-blogs/eco-international/835-la-defense-europes-largest-business-district-sets-a-new-standard-for-sustainable-development.html |date=20110205112759 }} - EcoHeart</ref>]] Francica oeconomia e divite modernāque oeconomiā ubi gubernii munus interventioque significativa erant in alteram plurimā cum participatione societatum privatarum et secundum [[Mercatus (oeconomia)|mercatūs]] vias fungentem transit.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Gubernium ad privatam administrationem partim aut omnino aliquas praecipuas societates -sicuti [[Air France]], [[Renault]], [[Thales (societas)|Thales]]- transtulit, quamquam gubernium adhuc dominium in campis energiae, publicae vectationis et industriae militaris servat.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Francia [[capitalismus|capitalismo]] favet, sed socialem aequalitatem per leges, stipendiarias per rationes et socialia per impensa attingere ad deminuendam redituum dissimilitudinem quaerit.<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Ut membrum [[G8|Gregis Octo Civitatum]], gregis nationum industrializatissimarum; Francica oeconomia loco octavo est in toto orbe terrarum, mensurato [[Productus domesticus generalis|productū domestico generali]] iuxta cum [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]]<ref>Rank Order of GDP PPP. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum die 24 Augusti anni 2008.</ref>, et est loco sexto nominalibus terminis.<ref>[https://www.ft.com/content/abe2ffc4-c08b-11dc-b0b7-0000779fd2ac«UK slips behind France on economy»]. ''[[Financial Times]]'' (Anglice), 11-01-2008. [Inspectum die 23 Maii anni 2008].</ref> Francia est loco quinto apud nationes bona exportantes et loco quarto apud nationes servitia in toto orbe terrarum exportantes.<ref name="Sheet">[https://www.economist.com/search?q=France France Fact Sheet]. ''[[The Economist]]'' (Anglice). (Die 8 Augusti anni 2008). Inspectum die 25 Augusti anni 2008.</ref> Nihilominus, sumptūs reditūsque ratio 53 400 millionum dollariorum lacunam anno 2007 passa est.<ref name="Sheet"/> Praecipuus Francicus index bursarius [[CAC 40]] est. [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]], cuius socia Francia est, apud [[G8|Gregis octo civitatum]] nationes Franciam productivitatis (secundum [[PDG]] pro laboris horis) ordini praeesse anno 2005 retulit.<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://web.archive.org/web/20070123075528/http://ocde.p4.siteinternet.com/publications/doifiles/012005061G006.xls «Labour productivity 2003»] ([[Microsoft Excel]]) (Anglice), anno 2005. Archivatum ex originali die 2007-01-23. [Inspectum die 20 Aprilis anni 2006].</ref> Verumtamen, [[PDG]] per capita Francicus 30% minor est quam [[Statunitensis]], quod [[facultas laborandi|facultatis laborandi]] centesimae rationi attribui potest; anno [[2004]], facultatis laborandi 68,8% inter 15 et 64 annos natos laborabant, adversus 80% in [[Iaponia|Iaponiā]], 78,9% in [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], 77,2% in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]] et 71% in [[Germania|Germaniā]].<ref>[[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]]. [https://www.oecd.org/employment/emp/35024561.pdf «OECD Employment Outlook 2005 - Statistical Annex»] (Formā [[PDF]]) (Anglice), anno 2005.] [Inspectum die 29 Iunii anni 2006].</ref> Anno [[2007]], gubernium reformationem laboralem inchoavit. Francicum onus tributarium apud maiora in Europā est, prope 20% PDG anno [[2005]].<ref name="Oeconomia">Economy. France. CIA - The World Factbook (Anglice). Inspectum 28 Augusti anni 2008.</ref> Cum 82 millionibus periegetarum anno [[2007]], Francia est primus locus destinatus periegeticus in toto orbe terrarum.<ref>Rectio periegeseōs. [https://web.archive.org/web/20080624195206/http://www.tourisme.gouv.fr/fr/z2/stat/tis/att00018288/TIS_EVE2007_2008-5.pdf «Le tourisme international en France en 2007»] (Francice). Gubernium Franciae. Archivatum ex originali die 2008-12-28. [Inspectum Nonis Iuniis anni 2008].</ref> ==Infrastructura== ===Energia et vectura=== [[Fasciculus:Creissels_et_Viaduct_de_Millau.jpg|thumb|[[Viaeductus Aemiliaci|Viaeductus Aemiliaci]] (Francice ''Viaduc de Millau''; [[Occitanice]] ''Viaducte de Milhau''), unus apud altissimos duos in toto orbe terrarum, pars est [[autovia]]e A75-A71, e [[Lutetia|Lutetiā]] in [[Baeterrae|Baeterras]] et [[Monspessulanus|Montempessulanum]].]] [[Fasciculus:SNCF 253.JPG|thumb|[[Tramen]] [[TGV]] [[Lutetia]]e.]] Francia natio minimam [[Carbonii dioxidum|carbonii dioxidi]] quantitatem emittens evolutissimas apud civitates septem in toto orbe terrarum est, quia multa pecunia collocata est in [[Energia nuclearis|energiā nucleari]].<ref>[https://unstats.un.org/unsd/environment/air_co2_emissions.htm «CO2 emissions per capita in 2006»] (Anglice). Gasiorum thermocepicorum emissiones. ''Environmental Indicators''. Nationes Unitae. Augusto anni 2009. Inspectum die 10 Martii anni 2011.</ref> Ut effectus magnarum collocationum pecuniae in technologiā nucleari, pleraque [[electricitas]] in Franciā producta a [[Ergasterium atomicum|ergasteriis atomicis]] 59 creatur (78% anno 2006, e solum 8% anno 1973, 24% anno 1980, et 75% anno 1990).<ref>DGEMP / Observatoire de l'énergie (die 7 Decembris anno 2016). [https://www.ecologie.gouv.fr/production-delectricite «La production d'électricité»] (Francice). Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> Francicum [[ferrivia]]rum rete, chiliometrorum 29 213 patens, longissimum in totā [[Europa Occidentalis|Europā Occidentali]]. A societate [[SNCF]] geritur et apud [[tramen|tramina]] perquam celeria inveniuntur [[Thalys]], [[Eurostar]] et [[TGV]], quod iter facit velocitate chiliometrorum horalium 320 usū commerciali. Eurostar, iuxta cum Diakoniā Translationis Cuniculi Freti Gallici, Franciam cum [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]] per [[Cuniculus Freti Gallici|Cuniculum Freti Gallici]] conectit. Ferriviarum connexiones ad omnes vicinas nationes, [[Andorra|Andorrā]] exceptā, expanduntur. Intraurbanae connexiones quoque bene evoluta sunt, cum [[Ferrivia subterranea|ferriviae subterraneae]] et [[Currus electricus|curruum electricorum]] diakoniis diakonias [[laophorium|laophoriorum]] perficientibus. Circiter 893 300 chiliometrorum [[autovia]]rum utilium in Franciā. Regio [[Lutetia]]e denso [[via]]rum autoviarumque reti circumdatur, quod eam cum paene totā natione connectit. Francicae viae ingentem internationalem transitum etiam sustinent, connexae cum urbibus finitimorum [[Belgica]]e, [[Hispania]]e, [[Andorra]]e, [[Principatus Monoeci|Monoeci]], [[Helvetia]]e, [[Germania]]e et [[Italia]]e. non est tributum notaculi annuum; nihilominus, autoviarum quadripertitarum usus per [[portorium|portoria]] est, exceptis vicinitatibus municipiorum magnae dimensionis. Novorum [[autocinetum|autocinetorum]] mercatus domesticis insignibus regitur, sicuti [[Renault]] (27% autocinetorum in Franciā anno 2003 venditorum), [[Peugeot]] (20,1%) et [[Citroën]] (13,5%).<ref>L'automobile magazine, hors-série 2003/2004 paginā 294 (Francice).</ref> Amplius 70% autocinetorum novorum anno 2004 venditorum Diseliana [[motrum|motra]] habebant, valde plus quam habentia [[benzinum|benzini]] aut [[gasium liquefactum e petroleo|gasii liquefacti e petroleo]] motra.<ref>[https://web.archive.org/web/20081006095330/http://www.ademe.fr/particuliers/fiches/voiture/rub3.htm «Guide pratique de l' ADEME, la voiture»] (Francice). Ademe.fr. Inspectum die 22 Octobris anni 2008. Archivatum ex originali pridie Nonas Octobres anni 2008.</ref> Francia altissimum [[viaeductus|viaeductum]] in toto orbe terrarum, [[Viaeductus Aemiliaci|Viaeductum Aemiliaci]] (Francice ''Viaduc de Millau''; [[Occitanice]] ''Viaducte de Milhau''), quoque possidet et ponderis pontes, sicuti [[Pons Normanniae]] (Francice ''Pont de Normandie''), aedificavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20150924074119/http://www.planete-tp.com/en/IMG/pdf/3_cle67bb35-5.pdf «The Normandy bridge: The bridge in figures»] (PDF) (Anglice). Inspectum die 10 Augusti anni 2014.</ref><ref>[«Construction Facts - The Sourcebook of Statistics, Records and Resources»] (PDF) (Anglice), McGraw Hill, ''Engineering News Record'', vol. 251, No. 20a, Novembre anni 2003, inspectum die 9 Augusti anni 2014.</ref> Sunt circa 478 [[aëroportus|aëroportuum]] in Franciā, inclusis [[Aërodromus|aërodromis]]. [[Aëroportus Lutetiae Carolus de Gaulle]] (Francogallice ''Aéroport de Paris-Charles-de-Gaulle''), in [[Lutetia]]e vicinitatibus situs, maximus et operosissimus aëroportus est totā in natione et plerumque popularem commercialemque transitum huius nationis sustinet et Lutetiam cum paene omnibus magnis [[urbs|urbibus]] in toto orbe terrarum connectit. [[Air France]] nationalis aëronautica societas, quamquam plurimae privatae aëronauticae domesticorum internationaliumque volatuum diakonias praebent. Sunt praecipui [[portus|portūs]] decem in Franciā, quorum maximus [[Massilia]]e est, qui etiam est maximus limes cum [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]]. 14 932 chiliometrorum [[via aquaria|viarum aquariarum]] Franciam transeuntium, incluso [[Canalis Australis|Canali Australi]] (Francogallice ''Canal du Midi''), Mare Mediterraneum cum [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] per [[Garunna|flumen Garunnam]] connectente.<ref>Patrimonium totius mundi UNESCO. [http://whc.unesco.org/en/list/770/ «Canal du Midi»] (Anglice et Francice). whc.unesco.org. Inspectum pridie Idus Martias anni 2018.</ref> [[Fasciculus:Centrale de Cruas.jpg|center|700px|thumb|Paene 80% matricis energeticae Francicae de [[energia nuclearis|energiā nucleari]] orta est, maxima centesima ratio in toto orbe terrarum.<ref>EnerPub (die 8 Iunii anni 2007). [https://www.speroforum.com/site/article.asp?idarticle=9839&t=France%3A+Energy+profile&idarticle=9839&t=France%3A+Energy+profile «France: Energy profile»] (Anglice). ''Spero News''. Inspectum die 25 25 Augusti anni 2007.</ref> Hac imagine, [[ergasterium atomicum]] [[Crudatium|Crudatii]].]] ===Educatio=== [[Fasciculus:Absolute BNUS 01.JPG|thumb|Bibliotheca nationalis [[Universitas Argentinensis|Universitatis Argentinensis]], educationis superioris institutio anno [[1538]] condita.]] In Franciā, schola publica [[laicismus|laica]] gratuitaque est.<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-budget-et-les-finances-du-systeme-educatif-89252 «Le coût d'une scolarité»] (Francice).</ref> Quamquam non solum educatio et remuneratio docentium sed etiam programmata ad Civitatis officium pertinent, ludorum litterariorum et [[collegium (Francia)|collegiorum]] et [[lyceum (Francia)|lyceorum]] aedes ad [[Tabula administrativa Franciae|collectivitates territoriales]] spectant.<ref>[«Les collectivités territoriales»], in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Praeceptio obligatoria est pueris e sex ad sedecim annos natis. Martio anni [[2018]], praeses [[Emmanuel Macron]] se aetatem scholarizationis obligatoriam ad tres annos e regressū anni [[2019]] deminuere velle nuntiavit.<ref>[https://www.lemonde.fr/education/article/2018/03/26/macron-doit-annoncer-que-la-scolarisation-des-enfants-sera-rendue-obligatoire-a-3-ans_5276773_1473685.html «Macron veut cesser « de considérer l'école maternelle comme une option»»] (Francice), in ''lemonde.fr'' (inspectum die 29 Aprilis anni 2018).</ref> [[Educatio primaria]] phasibus duabus evolvitur: primum, [[schola materna]] (Francice ''école maternelle''), quae novissimos pueros recipit eorum initio in scholā, eorum conformationi ad socialis vitae normas, eorum initiationi fundamentalia ad instrumenta sicuti sermonem et numeros;<ref>[https://www.education.gouv.fr/l-ecole-maternelle-11534 «L'école maternelle»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> deinde, ad sex annos natos aetatis, pueri [[schola elementaria|scholā elementariā]] (Francice ''école élémentaire'') recipiuntur, cuius primus scopus lecturam, scriptionem, calculum et educationem civicam discere est.<ref>«L'école élémentaire»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> [[Fasciculus:École normale supérieure de Paris, 26 January 2013.jpg|thumb|[[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola normalis superioris]] (Francice ''École normale supérieure'' seu ''ENS'') [[Lutetia]]e, exeunte [[saeculum 18|saeculo XVIII]] condita, plures [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureatos [[per capita]] quam quaelibet institutio in toto orbe terrarum generat.<ref>Tom Clynes, [https://www.nature.com/news/where-nobel-winners-get-their-start-1.20757 Where Nobel winners get their start] (Anglice), [[Nature]], die 7 Octobris anni 2016.</ref>]] [[Educatio secundaria]] etiam cyclis duobus evolvitur: primus [[collegium (Francia)|collegio]] datur et inducit in [[diploma nationale breveti]] (Francice ''diplôme national du brevet'').<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-college-4940 «Le collège»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref>; secundus autem cyclus [[Lyceum (Francia)|lyceo]] datur et inducit in examina finalia et nationalia: in [[baccalaureatus professionalis|baccalaureatum professionalem]] (Francice ''baccalauréat professionnel''), [[baccalaureatus technologicus|technologicum]] (Francice ''baccalauréat technologique'') aut [[baccalaureatus generalis|generalem]] (Francice ''baccalauréat général'') et in [[testimonium habilitatis professionalis]] (Francice ''certificat d'aptitude professionnelle'') aut in [[testimonium habilitatis professionalis agrariae]] (Francice ''certificat d'aptitude professionnelle agricole'' seu ''CAPA'') educationi agriculturali.<ref>[https://www.education.gouv.fr/le-lycee-41642 «Le lycée»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Ceterum, fere 17% alumnorum educationis primariae secundariaeque scholas privatas, plerasque cum Civitate consociatas et crebro confessionales, frequentant.<ref>[https://www.education.gouv.fr/les-etablissements-d-enseignement-scolaire-prives-2942 «Les établissements d'enseignement privés»] (Francice), in ''education.gouv.fr'' (inspectum die 22 Februarii anni 2010).</ref> Francogallica [[educatio superior]] ostendit singularitatem cogendi ut [[universitas|universitates]] (Francice ''universités'') et [[schola grandis|scholarum grandium]] (Francogallice ''grandes écoles'') systema inter se congruant, quo accessus habetur plerumque per idoneitatis probationem post classes praeparatorias (Francice ''classes préparatoires'').<ref name="supérieur">[https://www.education.gouv.fr/l-enseignement-superieur-10085 «L'enseignement supérieur»]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Francice) in ''education.gouv.fr'' (inspectum 22 Februarii anni [[2010]]).</ref> Educatio superior [[brevetum technici superioris|breveto technici superioris]] (Francice ''brevet de technicien supérieur'') et classibus praeparatoriis ad scholas grandes in [[Lyceum (Francia)|lyceis]] docetur<ref name="supérieur"></ref> aut in sedibus privatis. Omnia diplomata in Franciā concessa in [[index diplomatum in Francia|repertorio nationali testimoniorum professionalium]] (Francice ''répertoire national des certifications professionnelles'' seu ''RNCP'') porrigenda sunt. Francia, se ipsā [[Liberatio Franciae|liberatā]], ingens incrementum in fequentatione scholarum cognovit. Anno [[1936]], minus quam 3% classis cuiuslibet [[baccalaureus|baccalaureūs]] titulum adipiscuntur; haec centesimarum ratio in 30% anno [[1985]] et in 60% anno [[1995]] transivit.<ref name="Maurin">Ludovicus (Louis) Maurin, ''Déchiffrer la société française'', [[Lutetia|Lutetiae]], [[La Découverte]], [[2009]], 368 p. ([[ISBN]] 978-2-707-15413-2, [[LCCN]] 2009503665).</ref> Quomodocumque, haec educationis democratizatio inaequalitatem socialem non delevit: solum 25% filiorum fabrorum inter [[1974]] et [[1978]] natorum educationis superioris diplomate honorati sunt, aliter ac 77% filiorum moderatorum.<ref name="Maurin"></ref> Hae inaequalitates adhuc maiores sunt in scholis grandibus: solum 2,9% studentium a [[Schola nationalis administrationis (Francia)|Scholā nationali administrationis]] (Francice ''École nationale d'administration'' seu ''ENA'') anno [[2008]] admissorum parentem fabrum habebant.<ref name="Maurin"></ref> Secundum [[PISA|programma PISA]] ad comparanda systemata educativa nationalia, Francici systematis educativi eventūs deceptorii sunt, comparati ad alias Civitates socias [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|Ordinis oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis]],<ref>[https://web.archive.org/web/20190603012105/http://orientation.blog.lemonde.fr/2013/12/07/enquete-pisa-2012-la-france-decroche-en-maths-mais-remonte-en-comprehension-de-lecrit/ «Résultats de la France à l'enquête PISA 2012 scolaires]» (Francice), ¡¡[[Le Monde]]'' die 07/12/2013, ab Olivario (Olivier) Rollot.</ref> imprimis ob inaequali incrementum, factā investigatione PISA anni [[2003]]. Non obstantibus cautionis consiliis, [[analphabetismus]] 3,1 milliones hominum attingebat, id est, 9% incolarum inter 18 et 65 annos natorum et qui scholam in Franciā frequentaverant.<ref>[https://web.archive.org/web/20121211143413/http://anlci.gouv.fr/fileadmin/Medias/PDF/EDITIONS/ivq_4pages.pdf Agence nationale de lutte contre l'illettrisme, des chiffres pour éclairer les décisions] (Francice).</ref> Socialis alumnorum origo scholares eorum fructūs valdissime afficit. In [[cursus elementaris secundi anni|cursū elementari secundi anni]] (Francogallice ''Cours élémentaire 2e année'' seu ''CE2''), alumni ad pauperrimam quartam portionem pertinentes media puncta credita 57 e 100 in [[lingua Francica|linguā Francicā]] et 58 in [[mathematica|mathematicā]] obtinuerunt, contra 87 et 85 respective eis ad divetissimam quartam portionem pertinentibus. Haec inaequalitas augetur post [[collegium (Francia)|collegium]], cum indice accessūs ad secundum cursum baccalaureatūs generalis aut technologici bis altiore alumnis ad ambitūs divitiores pertinentibus quam aliis alumnis.<ref name="lefigaro">[https://www.lefigaro.fr/conjoncture/en-france-les-pauvres-vivent-13-ans-de-moins-que-les-riches-20190604 «En France, les pauvres vivent 13 ans de moins que les riches»] (Francice), in ''www.lefigaro.fr'', die [[4 Iunii]] [[2019]].</ref> Prima [[Ministerium Educationis nationalis (Francia)|Ministerii Educationis nationalis]] evaluatio "continuitatem paedagogicam" positivam per interclusionem tempore [[pandemia]]e [[COVID-19]] esse revelavit. Secundum demoscopiam, magistri septem e decem et parentes octo e decem contenti putati sunt.<ref>[https://www.lefigaro.fr/actualite-france/confinement-scolaire-un-bilan-officiel-tres-positif-sauf-en-education-prioritaire-20200724 «Confinement scolaire: un bilan officiel plutôt positif sauf en éducation prioritaire»], in ''Le Figaro'' (inspectum die 24 Iulii anni 2020).</ref> ===Valetudo=== [[Fasciculus:P1000513 Paris XIII Salpetrière reductwk.JPG|thumb|upright=1.3|[[Valetudinarium Pitié-Salpêtrière]] (Francice ''Hôpital de la Salpêtrière''), [[valetudinarium]] docens [[Lutetia]]e.]] Francogallicum valetudinis systema primo loco in toto orbe terrarum collocabatur secundum [[Ordo mundi sanitarius|OMS]] anno [[1997]]<ref>[https://www.photius.com/rankings/healthranks.html The ranking, see spreadsheet details for a whole analysis] (Anglice) in ''photius.com''.</ref> et postea rursus anno [[2000]].<ref>[https://www.who.int/healthinfo/paper30.pdf Measuring overall health system performance for 191 countries] (Anglice).</ref> Valetudinis systema plerumque gratuitum est hominibus [[morbus|morbis]] chronicis (Francice ''affections de longues durées'') affectis; sicuti [[Cancer (morbus)|cancro]], [[Morbus deficientiae immunitatis acquisitae|sidā]] aut [[fibrosis cystica|fibrosi cysticā]]. Media [[exspectatio vitae]] in natū 77 anni viribus et 84 anni feminis sunt, apud altiores in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]].<ref>[Espérance de vie, taux de mortalité et taux de mortalité infantile dans le monde] (Francice), [[INSEE]].</ref> Sunt 3,22 medici pro milibus incolarum in Franciā,<ref>[https://www.statistiques-mondiales.com/ Nombre de médecins pour 1000 habitants] in ''statistiques-mondiales.com'' (Francice).</ref> dum medius valetudinis sumptus per capita 4 719 [[dollarium (CFA)|dollariorum]] anno [[2008]].<ref>[https://www.statistiques-mondiales.com/ Dépenses de santé par habitants] (Francice) in ''statistiques-mondiales.com''.</ref> Anno [[2007]], erant circiter 140 milia incolarum (0,4%) in Franciā quae [[sida]]m aut [[HIV]] patebantur.<ref name="France FactBook">«France» (Anglice). ''The World Factbook''. [[CIA]]. 2009. Inspectum [[10 Martii]] anni 2011.</ref> Quamquam Francici unam strigosioribus e gentibus apud nationes progressas esse putantur,<ref name="NY Times">[https://www.nytimes.com/2005/05/04/world/europe/even-the-french-are-fighting-obesity.html Even the French are fighting obesity] (Francice), pridie Kalendas Maias in ''[[The NY Times]]''.</ref><ref name="Daily Finance">[https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=3_cc-session_6151c126-3e53-47ce-b584-044d64b244d6 France's obesity crisis: All those croissants really do add up, after all]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} (Anglice), pridie Kalendas Aprilis anni 2010, in ''[[Daily Finance]]''.</ref> Francia, sicuti aliae nationes divites, crescentem recentemque [[obesitas|obesitatis]] [[epidemia]]m obit, praesertim propter [[Cibus promptus|cibi prompti]] substitutionem in locum salutaris traditionalis coquinae Francicae alimentatiis in moribus Francicis.<ref name="NY Times"></ref><ref name="Daily Finance"></ref><ref name="France heading">[https://www.foodnavigator.com/Article/2006/02/01/France-heading-for-US-obesity-levels-says-study France heading for US obesity levels says study] (Anglice), in ''Food Navigator''.</ref> Nihilominus, Francicus index obesitatis valde inferior est [[Statunitensis|Statunitensi]] (verbi gratiā, index obesitatis in Franciā idem Statunitensi erat in annis 1970)<ref name="Daily Finance"></ref> et adhuc infimus est in [[Europa|Europā]]<ref name="France heading"></ref> sed ab auctoritatibus nunc putatur unum praecipua apud problemata valetudinis publicae<ref>[https://www.nutraingredients.com/Article/2006/09/14/New-French-food-guidelines-aimed-at-tackling-obesity «New French food guidelines aimes at tabkling obesity»] (Anglice). ''Nutraingredients.com''. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> et auctoritates ferociter obesitati obviam eunt; index obesitatis infantilis in Franciā deminuitur, dum adhuc crescit aliis in nationibus.<ref>Petah Marianus (Marian) (23 Maii anni 2008). [https://web.archive.org/web/20220108001242/https://www.just-food.com/analysis/france-urged-to-get-tough-on-child-obesity «France urged to get tough on child obesity»] (Anglice) in ''just-food.com''. Inspectum die 9 Augusti anni 2010.</ref> ===Scientia et technologia=== [[Fasciculus:Ariane 5 Le Bourget FRA 001.jpg|upright|thumb|[[Rocheta]] [[Ariane 5]], [[Systema enissionis deponibilis|spatiale vehiculum reciprocum deponibile]], a societate [[Airbus Defence and Space|Airbus]] fabricata.]] Abusque [[Medium aevum|Medio aevo]], Francia praecipuas apud nationes scientifica in bona contribuentes est. Ineuns circa [[saeculum 11|saeculum XI]], [[Papa]] [[Silvester II]] [[abacus|abacum]] et [[sphaera armillaris|sphaeram armillarem]] denuo introduxit et [[Numeri Arabici|numeros Arabicos]] et [[horologium|horologia]] [[Europa Septentrionalis|Europae Septentrionali]] et [[Europa Occidentalis|Occidentali]] obtulit.<ref>Gulielmus (William) Godwin (1876). [https://archive.org/details/livesnecromance04godwgoog «Lives of the Necromancers»]. p. 232. Inspectum pridie Kalendas Iunias anni 2014.</ref> [[Universitas Parisiensis]] (Francogallice ''Université de Paris''), medio [[saeculum 12|saeculo XII]] condita, adhuc est una praecipuas apud [[universitas|universitates]] in [[Humanus Cultus Occidentalis|Mundo Occidentali]].<ref>Andreas (André) Thuilier, ''Histoire de l’université de Paris et de la Sorbonne'', Lutetiae, Nouvelle librairie de France, 1994.</ref> [[Saeculum 17|Saeculo XVII]], [[Renatus Cartesius]] [[Rationalismus|methodum recte regendae rationis et veritatis in scientiis investigandae]] definivit, dum [[Blasius Pascalis]] praeclarus factus est sua propter opera de [[Probabilitas|probabilitate]] et [[mechanica|mechanicā]] [[fluidum|corporum fluidorum]]. Ambo egregii [[Revolutio scientifica|Revolutionis scientificae]] viri fuerunt quae in [[Europa|Europā]] eodem tempore exarsit. [[Academia Scientiarum Francica]] (Francice ''Académie des sciences'') a [[Ludovicus XIV|Ludovico XIV]] condita est ad incitandum et protegendum animum Gallicae investigationis scientificae. Apud progressūs scientifici praecursores in Europā [[saeculum 17|saeculis XVII]] et [[saeculum 18|XVIII]]. Cui est una praecipuas apud academias scientiarum.<ref>Moak, David, ed. (2007). ''[https://quod.lib.umich.edu/d/did/did2222.0000.874?view=text;rgn=main The Encyclopedia of Diderot & d'Alembert Collaborative Translation Project]''. Ann Arbor: Michigan Publishing, University of Michigan Library. pp. 54–55.</ref> [[Illuminismus|Illuminismi]] tempus biologi [[Georgius Ludovicus Leclerc de Buffon|Buffoni]] et chemici [[Antonius Lavoisierius]] operibus notatum est, qui [[Oxygenium|oxygenii]] munus in [[combustio]]ne invenit, dum [[Dionysius Diderotus]] et [[Ioannes Baptista Le Rond d'Alembert]] ''[[Encyclopédie|Encyclopediam]]'' in lucem dederunt, quae ad praebendum accessum ad "cognitionem utilem" populo ordinatur, cognitionem quae cotidianae vitae adhibere possint.<ref>Burke, Petrus (Peter), ''A social history of knowledge: from Gutenberg to Diderot'', Malden: Blackwell Publishers Inc., 2000, p.17.</ref> Per [[Conversio industrialis|Conversionem industrialem]], [[saeculum 19|saeculo XIX]], magnifici processūs scientifici in Franciā evenerunt cum scientificis sicuti [[Augustinus Ioannes Fresnel|Augustino Ioanne Fresnel]], hodiernae [[optica]]e conditore; [[Nicolaus Leonardus Sadi Carnot|Nicolao Leonardo Sadi Carnot]], [[thermodynamica]]e bases divulgante; aut [[Ludovicus Pasteur|Ludovico Pasteur]], uno apud [[microbiologia]]e praenuntios. Alii Francici egregii [[saeculum 19|saeculi XIX]] scientifici sua nomina in [[Turris Eiffeliana|Turri Eiffelianā]], [[Lutetia]]e, inscripta habent.<ref>[https://www.toureiffel.paris/fr «The 72 Scientists»] (aliquot linguis). Turris Eiffeliana. Inspectum pridie Kalendas Februarias.</ref> Francicos apud claros [[saeculum 20|saeculi XX]] scientificos, sunt mathematicus physicusque [[Henricus Poincaré]]; physici [[Antonius Henricus Becquerel]] et [[Petrus Curie|Petrus]] et [[Maria Curie]], celebres ob opera de [[Radioactivitas|radioactivitate]]; physicus [[Paulus Langevin]]; aut virologus [[Lucas Montagnier]], [[Virus immunodeficientiae humanae|vīri HIV]] et [[sida]]e coinventor. Usque ad annum [[2012]], Galli 68 [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes/ «All Nobel Prizes»] (Anglice). Nobel Media. Inspectum die 10 Octobris anni 2012.</ref> laureati sunt et undecim [[Numisma Fieldianum]]<ref>[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal «List of Fields Medallists»] (. [Unio mathematica internationalis]. Inspectum die 10 Octobris anni 2012.</ref> acceperunt. ===Media communicationis=== Apud [[diarium|diaria]] venditione in Franciā praecellentissima ''[[Le Parisien|Le Parisien Aujourd'hui en France]]'' (cum 460 000 quotidie venditorum), ''[[Le Monde]]'' et ''[[Le Figaro]]'', circiter cum 300 000 exemplarium quotidie venditorum, sunt; sed etiam ''[[L'Équipe]]'', [[ars athletica|artium athleticarum]] nuntiis dedicatum.<ref>(Francice) OJD, ["Observatoire de la Presse", [https://web.archive.org/web/20100507013851/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PQN/ Presse Quotidienne Nationale].</ref> Antehac, diaria gratuita optime perruperunt, cum magis quam diariorum ''[[Metro International|Metro]]'', ''[[20 minutes (Francia)|20 minutes]]'' et ''[[Direct Plus]]'' exemplarium 650 000 respective distributa essent.<ref>(Francice) OJD, Presse Gratuite d'Information. [https://web.archive.org/web/20101204123544/http://www.ojd.com/pgi/section Archivatum] pridie Nonas Decembres in [[Wayback Machine]]. Novembre anni 2011.</ref> Nihilominus, maximus exemplarium numerus regionali diario ''[[Ouest-France]]'' attactus est, cum plus quam 750 000 exemplarium venditorum, dum alii regionalia diaria quinquaginta quoque magnas venditiones habent.<ref>(Francice) Observatoire de la Presse, Presse Quotidienne Régionale et Départementale. [https://web.archive.org/web/20100507014206/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PQRD/ Archivatum] Nonis Maiis anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> Commentariorum hebdomadalium campus diversificatior potentiorque est, cum amplius 400 specialium commentariorum hebdomadalium hac in natione typis editorum.<ref> (Francice) Observatoire de la Presse, Presse Magazine – Synthèse. [https://web.archive.org/web/20100929204536/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_PMAG Archivatum] die 29 Septembris anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> Validissimos apud nuntiorum commentarios, sunt partium sinistrarum ''[[L'Obs]]'', centristicus ''[[L'Express]]'' et partium dexterarum ''[[Le Point]]'' (cum amplius exemplarium 400 000),<ref>(Francice) Observatoire de la Presse, Presse News. [https://web.archive.org/web/20100929204512/http://observatoire.ojd.com/report/visu/obs/20/do/GP_NEWS Archivatum] die 29 Septembris anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> sed maximus exemplarium numerus apud commentarios hebdomadales attingitur televisificis muliebribusque commentariis, apud quos ''[[Marie Claire]]'' et ''[[Elle (commentarius)|Elle]]'' sunt, peregrinas versiones habentes. Validos apud commentarios hebdomadales etiam sunt investigationis satiricique commentarii ''[[Le Canard enchaîné]]'', ''[[Charlie Hebdo]]'' non minus quam ''[[Paris Match]]''. Ad instar plerorumque industrializatarum nationum, [[impressio|scripta typis edita]] magnā difficultate praeterito decennio affecta sunt. Anno [[2008]], gubernium praecipium ad impulsum incubuit ut iuvet huic campo ad se emendadum et ad fiendum pecuniarie independentem;<ref>(Anglice) ''The Telegraph'', [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/3125110/Nicolas-Sarkozy-French-media-faces-death-without-reform.html Nicolas Sarkozy: French media faces 'death' without reform]. Die 2 Octobris anni 2008.</ref><ref>(Francice) Francici gubernii propylon, Lancement des états généraux de la presse. [[Archivatum]] die 25 Iunii anni 2010 in [[Wayback Machine]].</ref> sed anno [[2009]] 600 000 [[euro]]num scriptis typis editis dare debuit ut [[crisis oeconomica|crisi oeconomicae]] opponerentur, exsistentia praeter subsidia.<ref>(Anglice) Angelica (Angelique) Chrisafis Lutetiae (die 23 Ianuarii anni 2009). [https://www.theguardian.com/media/2009/jan/23/sarkozy-pledges-state-aid-to-newspapers "Sarkozy pledges €600m to newspapers"]. ''[[The Guardian]]''. Londinii. Consultum die 21 Iunii anni 2012.</ref> [[Fasciculus:Le Figaro logo.png|thumb|left|alt=masthead of Le Figaro newspaper|''[[Le Figaro]]'' anno 1826 conditum est; multi insignioribus ex auctoribus in Franciā in eius columnis per decennia scripserunt et adhuc praecipuum habetur.<ref>(Anglice) [https://www.britannica.com/topic/Le-Figaro "Le Figaro"]. ''[[Encyclopædia Britannica]]''.</ref>]] Anno [[1974]], post annos centralizati monopolii super radiophoniā televisioneque, publica procuratio [[Office de radiodiffusion-télévision française|ORTF]] scissa est aliquot in nationalia instituta, sed iam exsistentes stationes televisificae tres et radiophonicae stationes quattuor penes civitatem manserunt.<ref>(Francice) Radio France, "L'entreprise", [https://web.archive.org/web/20110722004341/http://www.radiofrance.fr/lentreprise/reperes/statuts/ Repères].</ref><ref name="Vie Publique">(Francice) [https://www.vie-publique.fr/eclairage Vie Publique, Chronologie de la politique de l'audiovisuel].</ref> Fuit anno [[1981]] cum gubernium liberam emissionem hac in natione sivit, sic finito publico radiophoniae monopolio.<ref name="Vie Publique"/> Francica televisio insequentibus duobus decenniis partim [[Liberatio oeconomica|liberata]] est, creatis aliquot commercialibus stationibus, imprimis gratiā televisionis caplaris satellitalisque. Anno [[2005]], nationalis diakonia Télévision Numérique Terrestre televisionem digitalem totam in nationem introduxit, quod aliarum stationum creationem sivit. Exsistentes nationales stationes quattuor proprietas sunt publicae societatis [[France Télévisions]], cuius pecunia praeconialibus reditibus et permissionum televisificarum tributis suppeditatur. Publica societas emissoria [[Radio France]] nationales radioponicas stationes quinque gerit. Publica apud haec media sunt [[Radio France Internationale]], programmata Francice totum per orbem terrarum emittens, non minus quam Francica-Germanica statio televisifica [[TV5 Monde]]. Anno [[2006]] gubernium universa statio nuntiorum televisificorum [[France 24]] creavit. Longinquae stationes televisificae [[TF1]] (anno 1987 privatizata), [[France 2]] et [[France 3]] maiores spectatorum numeros habet, dum stationes radiophonicae [[RTL]], [[Europe 1]] et publica [[France Inter]] apud minus auditas sunt. == Cultura et artes == [[Fasciculus:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|left|[[Marianna]] (Francice ''Marianne'') in picturā ''[[Libertas populum ducens]]'', ab [[Eugenius Delacroix|Eugenio Delacroix]].]] Francia multa saecula est sedes [[cultura]]e confectae: multi artifices Francici fuerunt inter celeberrimis eorum temporis, et Francia iam cognoscitur et admirationi est ob suam copiosam [[cultura]]e memoriam. Continua regimina politica [[ars|artis]] fabricationem semper promoverunt, et inauguratio [[Ministerium Culturae (Francia)|Ministerii Culturae]] anno [[1959]] culturale civitatis patrimonium conservare adiuvat et in publicum prodit. Ministerium Culturae subsidia artificibus concedit, culturam Francicam per mundum promovet, ferias et alios [[cultura]]e eventūs sustinet, [[Monumentum historicum|monumenta historica]] tutatur. Praeterea, gubernatio Francica [[exceptio culturae|legitimam culturae exceptionem]] prospere sustentat, ut opera [[audiovisualis|audiovisualia]] intra rem publicam confecta defendat. Francia est civitas quae maximum mundi numerum [[periegesis|peregrinatorum]] quotannis accipit, praecipue ob [[institutum|instituta]] [[cultura]]e et [[aedificium|aedificia]] [[historia|historica]] omnem per terram inserta. Reipublicae sunt circa mille ducenta [[museum|museorum]], quae plusquam quingenties centena milia hominum quotannis invisunt.<ref>Ministère de la Culture et de la Communication, "Cultura statistics," [https://web.archive.org/web/20120118171647/http://www2.culture.gouv.fr/culture/deps/2008/pdf/minichiffrescles2010-en.pdf Graves numeri.]</ref> Gravissimi culturae sitūs a gubernatione administrantur, exempli gratiā ab officio publico [[Centrum monumentorum nationalium|Centro monumentorum nationalium]] (Francice ''Centre des monuments nationaux''), quod circa [[centum]] [[monumentum historicum|historica civitatis monumenta]] procurat. Fere 43&thinsp;180 [[aedificium|aedificia]] ut [[monumentum|monumenta]] historica protecta, plerumque domicilia (multa [[castella]]) et [[templum|templa]] religiosa ([[ecclesia cathedralis|cathedrales]], [[basilica|basilicas]], [[ecclesia]]s), sed etiam signa, [[monumentum|lapides memoriales]], et [[hortus|hortos]] comprehendunt. ===Bellae artes=== [[Fasciculus:Claude_Monet_023.jpg|thumb|upright|[[Claudius Monet]] [[Impressionismus|motum impressionisticum]] condidit. (''Femme avec un parasol'', anno [[1886]], in [[Museum Orsay|Museo Orsay]]).]] Primae artificiosae manifestationes [[Praehistoria|Praehistorico]] a tempore, Francocantabrico stilo, oriuntur. [[Renovatio Carolingiana|Carolingianum tempus]] natum scholae [[Manuscriptum illuminatum|illuminatorum]] signat, quae totum [[Medium aevum]] perdurabit et ad culmen perveniet cum [[Manuscriptum illuminatum|illuminatione]] libri ''[[Les très riches heures du duc de Berry]]''. Classici Francici [[saeculum 17|saeculi XVII]] pictores [[Nicolaus Poussin]] et [[Claudius Lorrain]] sunt.<ref name="Encyclopaedia Britannica">[[Encyclopaedia Britannica]] (ed.). [https://www.britannica.com/place/France/The-fine-arts «The Fine Arts»] (Anglice). Inspectum die [[13 Martii]] anni 2018.</ref> [[Saeculum 18|Saeculo XVIII]] [[Genus conchatum]] praeeminet, cum [[Antonius Watteau|Antonio Watteau]], [[Franciscus Boucher|Francisco Boucher]] et [[Ioannes Honoratus Fragonard|Ioanne Honorato Fragonard]]. Exeunte hoc saeculo, incipit [[Classicismus]] [[Iacobus Ludovicus David|Iacobi Ludovici David]]. In [[Romanticismus|Romanticismo]] peritissimi sunt clari [[Theodorus Géricault]] et [[Eugenius Delacroix]]. [[Realismus (artes)|Realistica]] [[Schola Barbitionensis|Scholae Bartionensis]] (Francice ''École de Barbizon'') [[pictura topiaria]] perrecta est ab artificibus cum realismo testimonialiore de realitate illius temporis sociali, sicuti [[Ioannes Franciscus Millet|Ioanne Francisco Millet]] et [[Gustavus Courbet|Gustavo Courbet]].<ref name="Encyclopaedia Britannica"></ref> In Franciā, [[sculptura]] multimodis evoluta est, sed omnibus in generibus eminens: [[Aevum praehistoricum|Praehistorico]], [[Ars Romana|Romano]], [[Ars Romanica|Romanico]], [[Ars Gothica|Gothico]], [[Renascentia litterarum|Anagenetico]]<ref>{{DAEL}}</ref>, [[Barocus|Baroco]] ac [[Genus conchatum|Conchato]], [[Neoclassicismus|Neoclassico]] (ubi eminet [[Fridericus Augustus Bartholdi]] cum ''[[Statua Libertatis|Statuā Libertatis]]''), [[Romanticismus|Romantico]] (ubi eminet [[Augustus Rodin]] cum ''[[Cogitator]]e'') et [[Ars hodierna|Hodierno]].<ref name="Encyclopaedia Britannica"></ref> Secundo [[saeculum 19|saeculi XIX]] dimidio, Franciae influxus in picturam adhuc maioris ponderis factus est, cum nova sculpturae genera evolverentur sicuti [[Impressionismus]] et [[Symbolismus (artes)|Symbolismus]]. Impressionistas apud pictores in illo tempore clarissimos [[Camillus Pissarro]], [[Eduardus Manet]], [[Edgarus Degas]], [[Claudius Monet]] et [[Petrus Augustus Renoir]] sunt.<ref name="Guide">[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/learn-about-art/guide-to-impressionism «Guide to Impressionism»]. Nationalgallery.org.uk (Anglice). Inspectum die 22 Iulii anni 2011.</ref> In secundā Impressionistarum pictorum aetate, quoque artificiosarum evolutionum praecursores erant [[Paulus Cézanne]], [[Paulus Gauguin]], [[Henricus de Toulouse-Lautrec]] et [[Georgius Seurat]]; non minus quam [[Fauvismus|Fauvistae]] artifices [[Henricus Matisse]]], [[Andreas Derain]] et [[Mauritius de Vlaminck]].<ref name="NGA">[https://web.archive.org/web/20101105195501/http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm National Gallery of Art (United States)], (Anglice). Inspectum Idibus Martiis anni 2018.</ref><ref name="RFI">(Francice) RFI, Vlaminck, version fauve. [https://web.archive.org/web/20171010120345/http://www.rfi.fr/culturefr/articles/098/article_63189.asp Archivatum] die 10 Octobris anni 2017, in [[Wayback Machine]].</ref> Multa [[museum|musea]] in Franciā sculpturis et picturae operibus totim aut partim dedicantur. Ingens antiquorum operum ante aut per [[saeculum 18|XVIII]] creatorum collectio in [[Museum Luparense|Museo Luparensi]] exhibetur, sicuti pictura ''[[Iucunda]]'', usitatissime ''Mona Lisa'' appellata. Dum [[Lupara (palatium)|Palatium Luparense]] diu museum fuit; [[Museum Orsay]] anno [[1986]] antiquā in [[statio ferriviaria|statione ferriviariā]] inauguratum est, ut denuo ordinarentur magnae nationales artis collectiones et Francicae secundi [[saeculum 19|saeculi XIX]] dimidii picturae, praesertim motuum Impressionismi et Fauvismi, congregarentur.<ref name="Orsay">(Francice et Anglice) [https://www.musee-orsay.fr/fr Musée d'Orsay (official website), History of the museum – From station to museum]. Inspectum die 14 Aprilis anni 2022.</ref> [[Ars moderna|Moderna opera]] in [[Museum nationale Artis modernae|Museo nationali Artis modernae]] (Francice ''Musée national d'Art moderne'') exhibentur, cuius domicilium anno [[1976]] immutatum est in [[Centrum nationale artis et culturae Georgii Pompidou|Centro Pompidou]] (Francice ''Centre Pompidou''). Ista tria publica musea propemodum 17 [[millio]]nes hominum quotannis recipiunt.<ref name="Ministerium Turismi Franciae">(Francice) [https://web.archive.org/web/20110511093631/http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf Ministerium Turismi Franciae]. Inspectum die 14 Aprilis anni 2022.</ref> Alia apud nationalia musea picturas continentia [[Magnum Palatium]], cum 1,3 [[millio]]nibus salutatorum, est; sed etiam sunt plurima musea ad urbes pertinentia, apud quae eminet [[Museum Artis modernae Lutetiae]] (Francice ''Musée d'Art moderne de Paris''), cum 800 milibus salutatorum anno 2008, [[Ars hodierna|opera hodierna]] continens.<ref name="Ministerium Turismi Franciae"/> ===Litterae=== {{Vide-etiam|Litterae Franciae}} [[Fasciculus:Molière_-_Nicolas_Mignard_(1658).jpg|thumb|left|upright|[[Molière]], unus apud [[satura|satiricae]] [[comoedia]]e magistros putatus.]] [[Fasciculus:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|upright|left|thumb|[[Victor Hugo]], unus clarissimos apud viros in [[Litterae|litteris]] Franciae, cuius solletia cum eā [[Ludovicus Camonius|Camonii]] et eā [[Gulielmus Shakesperius|Shakesperii]] confertur.]] [[Litterae Franciae]] antiquissimae originem trahunt a [[medium aevum|medio aevo]], cum [[terra]] quae hodie praesens Francia habetur communem uniformemque sermonem etiam non habebat.<ref>(Anglice) [[Encyclopaedia Britannica]]. [https://www.britannica.com/art/French-literature «French literature»]. Inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> [[Franciscus Rabelaesus]] insignis [[saeculum 16|saeculi sexti decimi]] scriptor Rabelaesus fuit, cuius [[mythistoria]] ''[[Gargantua (Rabelaesus)|Gargantua]]'' clara aestimataque usque ad hodiernum tempus manet. [[Michael Montanus]] alius litterarum Francicarum clarus vir fuit idem per saeculum, cuius celeberrimum opus, ''[[Progymnasmata]]'' (Francice ''Essais''), litterarum genus [[progymnasma]] creavit.<ref>(Anglice) [https://web.archive.org/web/20110525201508/http://www.humanistictexts.org/montaigne.htm "Montaigne."] Humanistictexts.org, inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> Per [[saeculum 17|saeculum XVII]], [[Domina de La Fayette]] mythistoriam ''[[Principissa Cliviae]]'' (Francice ''La Princesse de Clèves'') anonyme typis edidit, quae una primarum [[mythistoria psychologica|psychologicarum mythistoriarum]] unquam habetur.<ref>(Anglice) [http://www.radiodramareviews.com/id438.html "La Princesse de Cleves by Madame de Lafayette, adapted by Jo Clifford."] Radiodramareviews.com. Pridie Kalendas Martias 2010. Inspectum die 15 Aprilis anni 2022.</ref> [[Ioannes Fontana]] est clarissimos apud [[apologus|fabulatores]]<ref>{{DAEL}}</ref> illius temporis, auctor apologorum sicuti ''[[De cicada et formica|De cicadā et formicā]]''. Cuius apologi a Francicorum alumnorum aetatibus disci debuerunt, qui iuvenes ad sapientiam sesumque communem docendos adiuvare credebantur. Quorum quoque aliquot versūs in sermonem cottidianum intraverunt ut proverbia fierent, sicuti "''À l'oeuvre, on connaît l'artisan''", quod significat "In opere, fabrem cognoscimus".<ref>Ioannes Fontana, ''Fables'' (1668–1679), I., 21, Les Frelons et les Mouches à miel; reported in Thomas Benfield Harbottle and Philip Hugh Dalbiac, Dictionary of Quotations (Francice, Italice et Anglice) (1904), p. 1.</ref> [[Ioannes Racine]], cuius mirifica [[versus Alexandrinus|versūs Alexandrini]] et [[lingua Francica|linguae Francicae]] calliditas per saecula laudata est, ludos scaenicos sicuti ''[[Phèdre (Racine)|Phaedra]]'' et ''[[Britannicus (Racine)|Britannicus]]'' creavit. Qui, iuxta cum [[Petrus Cornellius|Petro Cornellio]] (et suo ludo scaenico ''[[Le Cid (Cornellius)|Sidi]]'') et [[Molière]], unus magnos apud tres dramaturgos aetatis aureae Francicae habetur. [[Molière]], qui unus apud maiores [[comoedia]]e scriptores [[litterae|litterarum]] [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentalium]] putatur,<ref>(Anglice) Hartnoll, Phyllis (ed.). The Oxford Companion to the Theatre, 1983, Oxford University Press, p. 554.</ref> [[Ludus scaenicus|fabularum scaenicarum]] decusses scripsit, apud quas excellunt ''[[Le Misanthrope ou l'Atrabilaire amoureux|Misanthropus]]'', ''[[Avarus]]'', ''[[Le Malade imaginaire|Aeger simulatus]]'' et ''[[Le Bourgeois Gentilhomme|Burgensis Vir Nobilis]]''. Cuius fabulae scaenicae sic populares in toto orbe terrarum sunt ut lingua Francica aliquando "lingua de Molière" appelletur.<ref>(Anglice) Randall, Colinus (Colin) (25 Octobris anni 2004). [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/1475046/France-looks-to-the-law-to-save-the-language-of-Moliere.html «France looks to the law to save the language of Molière»]. ''[[The Daily Telegraph]]''. Londinii. Inspectum die 19 Aprilis anni 2022.</ref> Litterae et [[poësis]] Francicae vel magis [[saeculum 18|saecula XVIII]] et [[saeculum 19|XIX]] floruerunt. Clarissima [[Dionysius Diderotus|Dionysii Dideroti]] opera ''[[Jacques le fataliste|Iacobus fatalista]]'' et ''[[Le neveu de Rameau|Nepos de Rameau]]'' sunt. Nihilominus, is clarior est quia fuit praecipuus scriptor ''[[Encyclopédie|Encyclopaediae]]'', cuius propositum erat omnia eius saeculi cognita (in campis sicuti artibus, scientiis. linguis aut philosophiā) colligi et vulgo exponi ut [[ignorantia]]e et [[obscurantismus|obscurantismo]] obstetur. Idem per saeculum, [[Carolus Perraultius]] prolificus insginium [[Fabella puerilis|fabellarum puerilium]] scriptor fuit, apud quas excellunt ''[[:fr:Le_Maître_chat_ou_le_Chat_botté|Catto Cothurnato]]'', ''[[Cinerella]]'', ''[[:fr:La_Belle_au_bois_dormant|Bella Puella in Silva Sopita]]'', ''[[:fr:Le_Petit_Poucet|Polliculo]]'', ''[[:fr:La_Barbe_bleue|Barba Caerulea]]'' aut ''[[Lacernella Rubra]]''. Ineunte [[saeculum 19|saeculo XIX]], [[poësis]] [[Symbolismus (artes)|symbolistica]] praecipuus motus in litteris Francicis erat, cum poëtis sicuti [[Carolus Baudelaire|Carolo Baudelaire]], [[Paulus Verlaine|Paulo Verlaine]] et [[Stephanus Mallarmé|Stephano Mallarmé]].<ref>(Francice) [https://web.archive.org/web/20180307192737/http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm Le symbolisme français]. Archivatum Nonnis Martiis anni 2018, in [[Wayback Machine]]. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022.</ref> [[Saeculum 19|Saeculo undevicensimo]], orti sunt plurimi egregii auctores Francici. [[Victor Hugo]] pluries "maximus Francicus scriptor omnium temporum" describitur quia eminuit omnibus in [[Genus litterarum|generibus litterarum]].<ref>(Francice). [https://web.archive.org/web/20130723121408/http://www.lecavalierbleu.com/images/30/extrait_75.pdf «Victor Hugo est le plus grand écrivain français»] (PDF). Archivatum ex originali PDF die 23 Iulii anni 2013 in [[Wayback Machine]].</ref> Cuius [[ludus scaenicus|ludi scaenici]] ''[[Cromwell (Hugo)|Cromwell]]'' prooemium praeconium [[Romanticismus|motūs Romantici]] putatur. ''[[Les contemplations|Contemplationes]]'' et ''[[La légende des siècles|Legenda saeculorum]]'' poëtica summa opera putantur.<ref name="Enotes">[https://www.enotes.com/topics/victor-hugo/critical-essays/hugo-victor «Victor Hugo 1802–1885»]{{Nexus deficit|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Enotes.com''. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022.</ref> Victoris Hugo [[versiculus]] cum eo [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]], [[Dantes Alagherius|Dantis Alagherii]], et [[Homerus|Homeri]] collatus est.<ref name="Enotes"></ref> Cuius [[mythistoria]] ''[[Les misérables|Miseri]]'' valde putatur una maiores apud mythistorias iam scriptas.<ref>(Anglice). [https://web.archive.org/web/20180318194508/http://www.adherents.com/people/100_novel.html «All-Time 100 Best Novels List»]. ''Adherents.com''. Inspectum die 20 Aprilis anni 2022. Archivatum die 18 Martii anni 2018 in [[Wayback Machine]].</ref> [[Praemium Goncourt]] Francicum litterarum praemium anno [[1903]] creatum est.<ref>(Francice). [https://www.academiegoncourt.com/?article=1229174089 La première Académie Goncourt]. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022 – [https://www.academiegoncourt.com/ Site officiel de l'Académie Goncourt] Inspectum die 21 Aprilis anni 2022.</ref> Praecipuos apud [[saeculum 20|saeculi XX]] scriptores, [[Marcellus Proust]], [[Ludovicus Ferdinandus Céline]], [[Albertus Camus]] et [[Ioannes Paulus Sartre]] sunt. [[Antonius de Saint-Exupéry]] opus ''[[Regulus (Saint-Exupéry)|Regulus]]'' scripsit, quod per decennia apud pueros adultosque in toto orbe terrarum pervulgatum mansit.<ref>(Anglice) [https://web.archive.org/web/20180930232031/http://www.completelynovel.com/books/50599 «The Little Prince»]. ''Completelynovel.com''. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022. Exemplar archivatum pridie Kalendas Octobres anni 2018.</ref> Francia magis [[Praemium Nobelianum litterarum|Praemio Nobeliano Litterarum laureatos scriptores]] quam quaevis alia natio habet.<ref name="Modiano">(Anglice). [https://web.archive.org/web/20141018105721/http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/141009/modiano-strengthens-frances-literature-nobel-dominance Modiano strengthens France's literature Nobel dominance]. Inspectum die 21 Aprilis anni 2022. Exemplar archivatum die 18 Octobris anni 2014 in [[Wayback Machine]].</ref> Primus Praemio Nobeliano Litterarum laureatus Francicus fuit, dum ultimus Francicus Nobeliano Litterarum laureatus [[Patricius Modiano]] fuit, qui hoc praemium anno [[2014]] accepit.<ref name="Modiano"></ref> [[Ioannes Paulus Sartre]] etiam primus candidatus in [[Consilium Nobelianum Sueticum|Consilii Nobeliani]]<ref>{{DAEL}}.</ref> historiā fuit qui hoc praemium abnuit.<ref name="Modiano"></ref> ===Musica=== [[Fasciculus:DaftAlive.jpeg|thumb|[[Daft Punk]], [[musica domestica Francica|musicae domesticae Francicae]] (Francice ''French touch'' sive ''French house'') praenuntii.]] Francicā in [[musica|musicā]], post ante annum [[1000]], eminuit [[cantus Gregorianus]] quo [[liturgia]]e utebantur. In Franciā [[polyphonia]] creata est. Nuncupatā in [[Ars antiqua|Arte antiquā]], [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] [[Schola cantorum|scholae cantorum]] tributae sunt anno [[783]]. ''[[Sacramenta Argentoratensia]]'' Francicum lyricum opus est maximi ponderis in [[Medium aevum|Medio aevo]], cum evoluta sunt [[carmen epicum|carmina epica]] sicuti ''[[La Chanson de Roland|Carmen Rolandi]]''.<ref>(Francice et Anglice). [https://books.google.es/books?id=Iy66sWy4-QMC&pg=PR1&dq=%22la+chanson+de+roland%22+student&lr=&redir_esc=y&hl=es#v=twopage&q&f=false La Chanson De Roland: Oxford Text and English Translation]. (Fracica Editio) (v. 1) a Gerardo J. Brault (1984).</ref> Francia [[trobator]]um<ref>De vocabulo "trobator" vide [https://archive.org/stream/RevistaLusitana21/Revista_Lusitana_21_djvu.txt Revista Lusitana], ubi dicitur "(...) Stephanus Gomecij Aluazilis. Johannes Martinj miles dictus Trobator(...)"; "(...) et omnibus aliis que fuerunt Martini suerii trobatoris in villa in terminis de Riuuolo maiori (...)".</ref> cunabula in [[saeculum 12|saeculo XII]] fuit, non minus quam [[Ars nova|Artis novae]] posteriorum saeculorum.<ref>(Anglice). Duffin, Ross W. [ttps://books.google.es/books?id=z9xDFnIMRssC&pg=PA190&dq="ars+nova"&lr=&as_drrb_is=b&as_minm_is=0&as_miny_is=1980&as_maxm_is=0&as_maxy_is=2009&as_brr=3&hl=pt-BR&cd=4&redir_esc=y#v=onepage&q="ars nova"&f=false ''A Performer's Guide to Medieval Music'']. Indiana University Press, 2000. p. 190.</ref> Per [[Romanticismus|Romanticismum]], [[Lutetia]] musicale in centrum in toto orbe terrarum mutata est et, in praesenti, Francia privilegiatum locum in musicalis creationis campo servat gratiā novarum aetatum [[compositor]]um. Clarissimos apud Francicae [[Musica popularis|musicae popularis]] cantores, excellunt [[Editha Piaf]], [[Mireille Mathieu|Mirella Mathieu]], [[Dalida]], [[Carolus Aznavour]], [[Vanessa Paradis]], [[Sergius Gainsbourg]] et [[Gilbertus Bécaud]].<ref>(Anglice). Sweeney, Regina M. (2001). ''Singing Our Way to Victory: French Cultural Politics and Music During the Great War'', Wesleyan University Press. p. 23. ISBN 0-8195-6473-7.</ref> ===Architectura=== [[Fasciculus:Ste Chapelle Basse s.jpg|thumb|left|[[Sancta Capella|Sanctae Capellae]] (Francice ''Sancte-Chapelle'') tectum a [[Ludovicus IX (rex Francorum)|Ludovico IX]].]] Quod ad [[architectura]]m attinet, [[Celtae]] sua vestigia etiam reliquerunt cum [[Monolithus|monolithi]] et [[megalithus|megalithi]] erecti essent; non minus quam [[Graeci|Graecorum]] praesentia a [[saeculum 6 a.C.n.|saeculo VI a.C.n.]], quae hodie commemoratur classicā in [[Massilia]]e hereditate. [[Architectura Romana]] exempla habet [[Maison carrée|Domum quadratam]] (Francice ''Maison Carrée''), templum [[Romani antiqui|Romanum]] inter annos [[161 a.C.n.|161]] et [[138 a.C.n.]] aedificatum; aut [[Pons Gardi|Pontem Gardi]] (Francice ''Pont du Gard''), inter annos [[40]] et [[60]] constructum [[Nemausus|Nemausi]] et patrimonium universale anno [[1985]] indicatum. In Franciā inventum est [[opus francigenum]], expressum in [[Ecclesia cathedralis|cathedralibus]] sicuti [[Ecclesia Cathedralis Carnotensis|Carnotensi]], [[Ambianum|Ambianensi]], [[Ecclesia Cathedralis Nostrae Dominae Parisiensis|Nostrae Dominae Parisiensi]] et [[Argentoratum|Argentoratensi]].<ref name="Widewalls">(Anglice). Widewalls (ed.). [https://www.widewalls.ch/magazine «The Evolution of French Architectute»]. Inspectum die 28 Aprilis anni 2022.</ref> [[Renascentia litterarum|Renascentia]], in [[Italia|Italiā]] orta, architectonice indicatur optimo modo in [[Castellum Blesarum|Castello Blesarum]] (Francice ''Château de Blois'') aut [[Castellum Fontis Bleaudi|Castello Fontis Bleaudi]] (Francice ''Château de Fontainebleau'') inter alia. [[Barocus|Ars Baroca]], quoque in Italiā orta, et [[Genus conchatum|Genus Conchatum]], in Franciā inventum, splendida opera in Franciā habent. Apud quae, [[Museum Luparense]] et [[Pantheon Parisiense]] inter alia.<ref name="Widewalls"></ref> [[Modernismus]] in architecturā totum [[saeculum 19|saeculum XIX]] et [[saeculum 20|saeculi XX]] initium comprehendit, et [[Gustavus Eiffel]] architectonicas sui temporis theoriam praxinque permutavit in construendis colossaeis pontibus et in utendo materiis sicuti [[chalybs|chalybe]]. Celeberrimum cuius opus [[Turris Eiffeliana]] est. Alius universalis architecturae vir clarus est [[Le Corbusier]], innovator et [[functionalismus (architectura)|functionalista]] praesertim celeber urbanisticas propter contributiones aedificandis domiciliis et synthesibus habitationalibus.<ref name="Widewalls"></ref> ===Cinematographia=== [[Fasciculus:Cannes 2018 10.jpg|230px|thumb|[[Festival de Cannes|Festi Canuae]] [[tapetum purpureum]] anno [[2018]].]] [[Cinematographia]], a [[Fratres Lumière|fratribus Lumière]] anno [[1895]] [[Lugdunum|Lugduni]] inventa, ponderis negotium in Franciā est, non obstante [[Ruscisilva|Aquifoliensi]] aemulatione, et in toto orbe terrarum. Anno [[2005]], Francia sexta effectrix cinematographica erat in mundo et prima Europaea effectrix [[Pellicula diutina|pellicularum diutinarum]].<ref name="Regourd">(Francice) Sergii Regourd, ''L’exception culturelle'', Lutetiae, PUF, 2004.</ref> Haec vitalitas Francicā [[exceptio culturalis|exceptionis culturalis]] ratione servatur, quae, verbi gratiā, Francicarum pellicularum per [[televisio]]nem missarum portionibus ostenditur.<ref name="Regourd"></ref> Quoque exprimitur eximia per eventūs sicuti per [[Praemium César|Caesares]] (Francice ''Les César''), per [[Praemium Lumière|Praemia Lumière]] et [[Festival de Cannes|Ferias internationales cinematographiae]], [[Canua]]e anniversarie dispositas, quae est culturalis eventus vulgatissinus in toto orbe terrarum.<ref>(Anglice) Dionysii Lim, [https://www.nytimes.com/2012/05/16/arts/16iht-lim16.html?_r=1 «They'll Always Have Cannes»], [[The New York Times]], Idibus Maiis anni 2012.</ref> Abusque annis centum exsistens, cinematographia Francica revelatur locuples plurimis [[Dispositor cinematographicus|dispositoribus]] (apud quos [[Georgius Méliès]], [[Ioannes Lucas Godard]], [[Lucas Besson]]...), plurimis [[histrio]]nibus (apud quos [[Ioannes Marais]], [[Ludovicus de Funès]], [[Gerardus Depardieu]], [[Etheldreda Tautou]]...) et plurimis pelliculis effectis (apud quas ''[[Les Misérables (pellicula anni 1958)|Les Misérables]]'', ''[[La Grande Vadrouille]]'', ''[[Emmanuelle (pellicula)|Emmanuelle]]'', ''[[Le Grand Bleu]]'', ''[[Intouchables (pellicula)|Intouchables]]''...). Nihilominus, abusque [[anni 1980|annis 1980]], magna effectarum pellicularun pars in speciali in comoedias (sicuti ''[[Le dîner de cons]]'', ''[[Les Visiteurs]]'', ''[[Bienvenue chez les Ch'tis]]''...) et in pelliculas auctoris (sicuti ''[[La Haine]]'', ''[[Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain]]'', ''[[The Artist]]''...) flexit. <gallery mode="packed" caption="Praestantes cinematographiae Francicae homines"> Fasciculus:Fratelli Lumiere.jpg|[[Fratres Lumière]]. Fasciculus:George Melies.jpg|[[Georgius Méliès]]. Fasciculus:Louis de Funès — L'Homme orchestre (1970) (recadré).jpg|[[Ludovicus de Funès]]. Fasciculus:Jean-Luc Godard at Berkeley, 1968.jpg|[[Ioannes Lucas Godard]]. Fasciculus:Catherine Deneuve Berlinale 2017.jpg|[[Catharina Deneuve]]. Fasciculus:Gérard Depardieu avp 2016 3.jpg|[[Gerardus Depardieu]]. Fasciculus:Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg|[[Isabella Adjani]]. Fasciculus:Isabelle Huppert Cannes 2018.jpg|[[Isabella Huppert]]. Fasciculus:Audrey Tautou janvier 2016.jpg|[[Etheldreda Tautou]]. Fasciculus:Marion Cotillard at 2019 Cannes.jpg|[[Mariana Cotillard]]. Fasciculus:Christophe Lambert et Jean Dujardin (Cropped).jpg|[[Ioannes Dujardin]]. Fasciculus:Jean-Paul Belmondo Cannes 2011.jpg|[[Ioannes Paulus Belmondo]] Fasciculus:Alain Delon en Janvier 2011.jpg|[[Alanus Delon]] Fasciculus:Yves Montand Cannes.jpg|[[Ivo Montand]] Fasciculus:Lino Ventura — Il Re di Poggioreale.jpg|[[Lino Ventura]] Fasciculus:François truffaut.jpg|[[Franciscus Truffaut]] </gallery> Per [[COVID-19 pandemia|sanitatis discrimen]] in Franciā, Civitas duo [[milliardum|milliarda]] euronum iterum concessit ut sustentarentur culturales sectores. Die [[28 Augusti]] anni 2020, Primus minister [[Ioannes Castex]] 165 [[millio]]nes euronum ad sustentandam cinematographicam creationem cogitatorum duorum milliardorum euronum dandos esse nuntiavit. Praeterea, 432 milliones euronum iam destinati erant ad iuvandum spectaculi in vivo sectorem.<ref>(Francice) [https://www.lemonde.fr/culture/article/2020/08/28/jean-castex-annonce-un-soutien-de-165-millions-d-euros-a-la-creation-cinematographique_6050256_3246.html «Jean Castex annonce un soutien de 165 millions d’euros à la création cinématographique»], in ''[[Le Monde]]'' (Inspectum die 28 Augusti anni 2020).</ref> ===Moda=== {{double image|left|Robe lacroix arles 2008.jpg|130|Chanel Haute Couture Fall-Winter 2011.jpg|295|[[Christianus Lacroix|Christiani Lacroix]] et [[Chanel]] ostensio.}} [[Moda]] ponderis industria in Franciā abusque [[saeculum 17|saeculo XVII]] et est adhuc hodie praecipua res vectoria culturae Francicae peregre. Ineunte [[saeculum 21|saeculo XXI]], [[Lutetia]] sibi [[caput modae|caput mundanum modae]] vindicat (tamquam [[Londinium]], [[Mediolanum]] et [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]])<ref>(Francice) Carinae Bizet, [https://www.lemonde.fr/fashion-week/article/2016/03/07/les-stylistes-celebrent-l-art-de-vivre_4877723_1824875.html «Mode : Paris restera toujours Paris»], ''[[Le Monde]]'',‎ die 5 Martii anni 2016.</ref><ref>(Francice) Paschalis Morand, «La France a du mal à assumer sa supériorité dans les domaines de la mode et du luxe», ''[[Le Monde]]'',‎ die [[28 Septembris]] anni 2016.</ref> et praecipuas artificum vestiariorum sedes colligit. [[Ludovicus XIV|Ludovico XIV]] rege,<ref>Kelly, 181. DeJean, capita de 2 in 4.</ref> cum bonorum luxuriosorum industriae penes regem erant, Francia praepollens munus in modā adepta est. Regia Francica exquisiti iudicii elegantiaeque arbiter in Europā tunc paulatim facta est, [[saeculum 18|saeculo XVIII]]. Inter annos 1860 et 1960, summa vestificina novam dynamicam inspiravit. Enuntiatum "[[summa vestificina]]"<ref>Vide lemma "''alta costura''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> (Francice ''haute couture'') [[Lutetia]]e ortum est et originem trahit ab [[anni 1860|annis 1860]]. Hoc nomen lege protegitur, quod aliquas bonitatis normas exclusivitatemque testatur. Per [[anni 1960|annos 1960]], summa vestificina, nimis elitistica putata, [[Cultura popularis|culturā iuvenium]] vituperatur. Anno [[1966]], vestifex<ref>Vide lemma "''modisto''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> [[Ivo Saint Laurent]] statutas normas rupit cum [[vestis prompta|vestem promptam]]<ref>{{DAEL}}</ref> (Francice ''prêt-à-porter'') protulisset, quod ut moda Francica serialiter fabricaretur fecit. Inter annos [[1970]] et [[1980]], [[Sonia Rykiel]], [[Theodoricus Mugler]], [[Claudius Montana]], [[Ioannes Paulus Gaultier]] et [[Christianus Lacroix]] recentissimos mores instituerunt, vi tribuendā rationi negotiatoriae fabricationique. [[Anni 1990|Annis 1990]], constituta sunt [[conglomeratum (oeconomia)|conglomerata]] congregandis aliquot Francicis vestificinis praesertim cum celeberrimis luxuriae societatibus [[LVMH]], [[Kering]] et [[L'Oréal]]. Ineuntibus [[anni 2020|annis 2020]], Francicus sector unguentarius, totim ineunti [[saeculum 20|saeculo XX]] a [[Franciscus Coty|Francisco Coty]] industrializatus, praepollens in toto orbe terrarum redditus est. ===Coquina=== [[Fasciculus:Qatar inaugural (5407424518).jpg|thumb|[[Vinum Campanicum|Vini Campanici]] [[Veuve Clicquot Ponsardin]] lagonae.]] [[Coquina]] Francica magnā existimatione fruitur, praecipue agricolaria propter producta optima: innumera [[Vinum Gallicum|vina]] ([[Vinum Campanicum|Campanicum]], [[Vinum Burdigalense|Burdigalense]], [[Vinum Burgundicum|Burgundicum]] aut [[Vinum Alsaticum|Alsaticum]] inter alia) et [[Casei Francici|caseos]] ([[Caseus Roquefortensis|Roquefortensem]], [[Camembert]]i inter alios)<ref>(Anglice) «Top 10 Most Tasty Cuisines in the World», in ''trifter.com'' (inspectum die 14 Iunii anni 2010).</ref><ref>(Anglice) (en) Dave Emery, «Top 10 Most Tasty Cuisines in the World», in ''hotelclub.com'' (inspectum die 14 Iunii anni 2010).</ref>; et excellentem propter gastronomiam quae a [[saeculum 18|saeculo XVIII]] colitur.<ref name="Dumay">(Francice) Raimundi Dumay (cum praefatione Ioannis Claudii Pirotte), ''De la gastronomie française'', Lutetiae, La Table Ronde, coll. « La petite Vermillon », 2009, 211 p. (ISBN 978-2-710-33137-7).</ref> [[Fasciculus:Demi Castelviel Gabriel Coulet.jpg|thumb|Ofella [[Caseus Roquefortensis|casei Roquefortensis]], unius celeberrimos apud [[Casei Francici|caseos Francicos]].]] Coquina Francica valde varia est. Quae essentialiter constituitur regionalibus specialitatibus<ref>{{DAEL}}</ref>.<ref name="Dumay"></ref>, apud quas excellunt [[caulistrum]]<ref>Vide [https://archive.org/stream/mittelhochdeuts02ziemgoog/mittelhochdeuts02ziemgoog_djvu.txt Mittelhochdeutsches Wörterbuch zum Handgebrauch], ubi dicitur "eingemacktes sauerkraut (caulistrum".</ref> Alsatianum (Francice ''choucroute alsacienne''), [[quiche Lotharingiensis]]<ref name="Quiche">Lexicon Latinum Hodiernum,, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "*'''Quiche''', ''f quiche, es, f'' [2021]; ''scriblita friabilis, f'' [2002] {cibus Francogallicus} *'''~ Lorraine''', f ''quiche Lotharingiensis, f ''[2021]; ''scriblita friabilis Lotharingiensis, f'' [2002]".</ref> (Francice ''quiche lorraine''), [[rillettae]]<ref>Vocabulum e Francico ''rillettes'' mutuatum.</ref> [[Cenomanum|Cenomanenses]] (Francice ''rillettes du Mans''), [[bubula Burgundiensis]]<ref>Vocabulum e Francico ''bœuf bourguignon'' translatum.</ref> (Francice ''bœuf bourguignon''), [[ficatum]]<ref>Vide "ficatum" in [https://latin-words.com/ ''William Whitaker Latin Dictionary''].</ref> Petrocoriense <ref name="Périgord">Vide "Perigord" in [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0946a.html Lexicon Universale Hofmann].</ref> (Francice ''foie gras périgourdin''), [[olla phaseoli linguadociensis]]<ref>Vide "cassoulet" in [http://www.josephsusanka.com/adumbratio ''Adumbratio''], quamquam vox "linguadociensis" in locum vocis "Aquitanus" substituitur.</ref> (Francice ''cassoulet languedocien''), [[sampsa Narbonensis]]<ref>Vide [https://fr.wikipedia.org/wiki/Tapenade articulum "Tapenade" Vicipaediae Francicae in parte "Historique"]. De adiectivo "Narbonensis" vide "Provenzal" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''" auctoris Iosephi (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> (Francice ''tapenade provençale'') aut [[glomera Lugdunensia]]<ref name="Glomus">Lexicon Latinum Hodiernum,, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Knödel''', m ''glomus, eris, n'' [vet.; GHL I,2943]; ''globulus, i, m'' [vet.; LEA p.315; KLW p.361,1; GHL I,2942]; ''globus, i, m'' [vet.; LMG p.347,2; KLW p.361,1; GHL I,2942]; ''pastillus convolutus, m'' [NLL p.211,1] {cibus}. '''Quenelles''' transfertur in Theodiscam linguam ''Knödel''.</ref> (Francice ''quenelles lyonnaises''). Veri limites culinarii designari possunt inter septemtrionem [[butyrum|butyro]] ac [[ascalonia|ascaloniā]] utentem et meridiem [[Oleum (generale)|oleo]] ac [[Allium sativum|allio]] utentem;<ref name="Dumay"></ref> interque regiones terrenā cum coquinā (sicuti [[Petrocorii|Petrocorios]]<ref name="Périgord"></ref>) et alias maritimā cum alterā (sicuti [[Comitatus Provinciae|Provinciam]]).<ref name="Dumay"></ref> Attamen, hae dissimilitudines hodie ad evanescendum pronae sunt, propter coniunctionem modorum vivendi et controversum [[Cibus promptus|cibi prompti]] impetum non minus quam modam [[globalizatio|globalizatae]] coquinae.<ref name="Dumay"></ref> Magnam praeter suam traditionem [[viticultura]]lem, Francia etiam praecipua natio [[cervesia]]e productoria est. Praecipuae [[Braxatorium|braxatoriae]] regiones in Franciā [[Alsatia]] (cum 60% nationalis fabricationis), [[Septentrio et Fretum]] et [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingia]] sunt. [[Coquina Francica]] anno [[2020]] in [[Patrimonium mundanum immaterialem|repraesentativum Patrimonii mundani immaterialis indicem]] ab [[Unesco]]ne inscripta est.<ref>(Francice, Anglice, Arabice, Sinice, Hispanice et Russice) ''La Liste représentative du patrimoine culturel immatériel de l’humanité s’enrichit de 46 nouveaux éléments''.</ref> [[Epulum]] praesertim e promulside, epuli capite et tragemate (quod aliquando a caseo, antea apposito, completur) consistit. Vespere, pro promulside crebro subsituitur [[potagium]] aut [[iuscellum]] (Francice ''soupe'', e quo nomen ''souper'' Francice [[cena]]e). [[Dies solis|Dominicum]] epulum elaboratius est: duae promulsides (altera frigida altera calida), assum [[bubula]]e aut [[Aves cohortales|avium cohortalium]] (vulgissime), [[acetaria]], patera caseorum et tragema. [[Prandium|Prandii]] horae e [[meridies|meridiē]] Septemtrioni et Orienti, ad primam horam Mediae Franciae et ad primam horam et dimidium Austro fluctuantur; et cenae horae e sextā decimā horā et dimidio [[Flandria Francica|Flandriae]] ad undevicesimam et dimidium Mediae Franciae et vicesimam et dimidium Austro fluctuantur. ===Artes athleticae=== [[Fasciculus:TourDeFrance 2005 07 09.jpg|thumb|[[Circuitus Franciae]] est veterrimus et inlustrissimus ex [[Circuitus Grandis (birotatio)|Circuitibus Grandibus]], et celeberrimum orbis terrarum certamen [[birotatio]]nis.<ref>[http://www.uciprotour.com/Modules/BUILTIN/getObject.asp?MenuId=MTcxNw&ObjTypeCode=FILE&type=FILE&id=34028&LangId=1 De UCI Pro-Tour]</ref>]] [[Fasciculus:France champion of the Football World Cup Russia 2018.jpg|thumb|[[Turma Pedilusoria Nationalis Francica|Turmae Nationalis Francicae]] [[pediludium|pedilusores]] [[15 Iulii|Idibus Iuliis]] [[Moscua]]e [[Certamen mundanum pedilusorium (2018)|Certaminis mundani pedilusorii calicem anno 2018]] levabant.]] Francia antiquā lusoriā traditione et magnā superiorum disciplinarum varietate pingitur. Haec natio praecipuo munere in instruendis hodiernis artibus athleticis<ref>Fuit [[Lutetia]]e ubi convenit primus congressus olympicus anno [[1894]], dirigente Francogallicus [[Petrus de Coubertin]], qui [[Olympia (certamina)|Olympia]] revivificari decrevit.</ref> et in victorum indice fungitur, ex exeunte [[saeculum 20|saeculo XX]]. Cum [[Medalia|medaliarum]] 840 (714 [[Olympia (certamina)|aestate]], 124 [[Olympia hiemalia|hieme]]) obtentarum summā, Francia est quinta natio plurimis cum [[Olympionices|olympionicis]] in [[Olympia (certamina)|Olympiorum]] historiā. [[Ars gladii]] et [[birotatio]] disciplinae sont cum quibus Francia maxima est titulo decorata natio (cum respective Olympicis titulis 44 et 41 post [[Olympia hiemalia 2010|Olympia hiemalia anni 2010]] [[Vancuverium|Vancuverii]]).<ref>(Anglice) [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.sports-reference.com%2Folympics%2Fsports%2F «Olympic Sports»], inspectum die 20 Septembris anni 2010).</ref> [[Lutetia]] Olympia aestiva annis [[Olympia aestiva 1900|1900]] et [[Olympia aestiva 1924|1924]] recepit; et denuo ter recipiet [[Olympia aestiva 2024|2024]].<ref name="COI">(Francice, Anglice, Theodisce, Italice, Lusice, Hispanice, Sinice, Arabice, Hindice, Coreane, Russice) [https://olympics.com/fr/olympic-games «Jeux Olympiques | Jeux d'Ete et d'Hiver, Futurs et Passés»], in [[Consilium Olympicum internationale|Consilio Olympico internationali]], Idibus Septembribus anni 2017 (inspectum die 27 Maii anni 2022).</ref> Francia etiam [[Olympia hiemalia]] ter accepit: [[Campus Munitus|Campi Muniti]] anno [[Olympia hiemalia 1924|1924]], [[Gratianopolis|Gratianopoli]] anno [[1968 Olympia Hiemalia|1968]] et [[Oblimum|Oblimi]] anno [[Olympia hiemalia 1992|1992]].<ref name="COI"></ref> Alias apud insignes honores, Francia [[Certamen mundanum pedilusorium]] bis, [[Certamen Calicis Davis|Certamen Calicem Davis]] decies et quoque [[Certamen 6 Nationum]] vicibus 25 obtinuit. Secundum Ministerium Artium Athleticarum (Francice ''Ministère des Sports''), anno [[2010]], 69% hominum amplius annos quindecim natorum artem athleticam saltem semel per hebdomadem in Franciā exercebant. [[Ambulatio]], [[natatio]] et [[birotatio]] praecipuae declaratae activitates physicae erant. Anno [[2016]], Francicarum consociationum athleticarum summa 16 102 957 adscriptos habebat, e quibus 37,5% [[femina]]e erant. Anno [[2017]], exercitatissimas apud artes athleticas in Franciā erant: [[pediludium]] (cum 2 135 193 adscriptorum, e quibus 5,7 % feminae), [[teniludus]] (cum 1 052 127 adscriptorum, e quibus 29,1 % feminae), [[equitatio]] (cum 673 026 adscriptorum, e quibus 82,9 % feminae), [[iudo]] (cum 552 815 adscriptorum, e quibus 26,7 % feminae), [[canistriludium]] (cum 513 727 adscriptorum, e quibus 36 % feminae), [[manufollium]] (cum 513 194 adscriptorum, e quibus 35,8 % feminae) et [[pilamalleus]] (cum 407 569 adscriptorum, e quibus 27,8 % feminae).<ref>(Francice) Institutum nationale iuventutis et educationis popularis, ''[https://web.archive.org/web/20221008034828/https://www.sports.gouv.fr/IMG/pdf/chiffres_cles_du_sport_2017.pdf Les chiffres-clés du sport, Ministère de la Ville, de la Jeunesse et des Sports]'', Martio anni 2017, 15 p.).</ref> Paene septem [[millio]]nes Francorum [[nartatio]]nem singulis hiemibus exercent, creberrime extra quidvis institutum athleticum.<ref>(Francice) [https://www.linternaute.com/sport/pratique/1094502-les-sports-qui-comptent-le-plus-de-licencies/1094504-badminton «no 19: le ski»], in ''linternaute.com'', Septembre anni 2008 (inspectum 29 Maii anni 2022).</ref> Francica area nartatoria anno [[2015]] area frequentatissima in toto orbe terrarum erat, post eas [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] et [[Austria]]e.<ref>[«Ski: la France championne du monde» ], in ''[[Le Figaro]]'', die 23 Septembris anni 2015 (inspectum 29 Maii anni 2022).</ref> Anno [[2013]], impensa nationalis artibus athleticis e 38,1 [[Milliardum|milliardis]] [[euro]]num consistebat, quorum dimidium erat administrationis publicae curā, scilicet 1,8% e [[PDG]]. Anno [[2015]], privata artium athleticarum pars in Franciā 124 286 [[opifex|opificum]] conducebat. Quotannis, Ministerium artium athleticarum circiter 12 000 diplomatum athleticorum expedit, e quibus paene 8 000 [[Brevetum professionale iuventutis, educationis popularis et artium athleticarum|breveta professionale iuventutis, educationis popularis et artium athleticarum]] (Francice ''brevet professionnel de la jeunesse, de l'éducation populaire et du sport'' seu ''BP JEPS'') sunt.<ref name="Natura">(Francice) «Chiffres clés», in ''Natura 2000'' (inspectum die 6 Iunii anni 2018).</ref> [[Certamen tenilusorium Rolandi Garros|Certamen tenilusorium internationale Rolandi Garros]], [[Lutetia]]e, et [[Circuitus Franciae]] [[Birotatio|birotarius]] sunt anniversarii ponderis eventūs, sicuti contingentes eventūs ut [[Campionatus pedilusorius Europaeus]] anni [[2016]]. Francia quoque magis magisque [[disportus electronicus|disportū electronico]] commovetur. Anno [[2016]], secundum [[Manuel Valls|Manuelis Valls]] gubernium consociationem France Esports creavit. Anno [[2018]], quinque [[millio]]nes Francogallorum saltem unum disportūs electronici certamen iam spectaverant et 930 000 iam participaverant.<ref>(Francice) [https://www.lefigaro.fr/medias/2018/09/26/20004-20180926ARTFIG00292-5-millions-de-francais-regardent-des-competitions-d-e-sport.php «5 millions de Français regardent des compétitions d'e-sport»], apud ''[[Le Figaro]]'', die 26 Septembris anni 2018 (inspectum pridie Nonas Iulias anni 2022).</ref> Franciae est una operosissimas apud disportūs electronici organizationes in totā Europā et in toto orbe terrarum, consociatio [[Team Vitality]]. Praeter [[Vexillum Franciae|vexilli]] colores, foederationes disportivae Francogallicae etiam [[gallus|gallo]] utuntur sicut symbolo, quamquam publicum symbolum non est.<ref>(Francice) [https://www.elysee.fr/la-presidence/le-coq «Le coq»], in sitū interretiali [[Palatium Elysii|Elysii]] (inspectum pridie Nonas Iulias anni 2022).</ref> ===Feriae et dies festi=== Index dierum festorum, qui totā in Franciā celebrantur. {| class="wikitable zebra" |- | 1 Ianuarii || Primus incipientis anni dies (Francice ''Jour de l’An''). |- | [[Pascha (festum Christianum)|Feria secunda Paschae]] || (Francice ''Lundi de Pâques''). |- | 1 Maii || [[Dies Laboris]] (Francice ''Fête du travail''). |- | 8 Maii || Dies victoriae (Francice ''Fête de la Victoire''), deditio Germaniae Nazisticae anno 1945 subscripta. |- | [[Ascensio Domini]] || (Francice ''Jour de l’Ascension''). |- | [[Pentecostes|Feria Secunda Pentecostes]] || (Francice ''Lundi de Pentecôte''). |- | 14 Iulii || Dies festus nationis (Francice ''Fête nationale'') vel dies festus foederationis (Francice ''Fête de la fédération''), quo impetus in [[Bastilia|Bastiliam]] carcerem anno [[1789]] memoratur. |- | 15 Augusti || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis]] (Francice ''Assomption''). |- | 1 Novembris || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] (Francice ''Toussaint''). |- | 11 Novembris || Indutiae (Francice ''Armistice'') anno 1918 ad [[Compendium]] initae, quibus [[Primum bellum mundanum]] confectum est |- | 25 Decembris || [[Christi Natalis]] (Francice ''Noël'') |} === Homines praeclari === {{Vide-etiam|Reges praesidentesque Franciae}} ==== Sancti notabiles ==== {{div col|2}} * [[Catharina Labouré]] * [[Franciscus Salesius]] * [[Genovefa Nemetodurensis]] * [[Ioanna Arcensis]] * [[Ludovicus IX (rex Francorum)|Ludovicus IX]] rex * [[Ioannes Maria Vianney]] * [[Remigius]] * [[Sancta Bernadetta Lapurdensis|Bernadetta]] * [[Sancta Clotildis]] Regina * [[Teresia Lexoviensis]] * [[Vincentius a Paulo]] {{div col end}} ==== Alii ==== {{div col|2}} * [[Alexander Dumas (pater)]] * [[Catharina Medices]], [[regina]] * [[Michael Nostradamus]] * [[Maria Antonia Austriaca]], regina * <!--[[Elisabeth Comitissa Parisiorum]], Princeps Brasiliae, ex domu Brigantiensi--> * [[Carolus de Gaulle]], praeses * [[Ioanna Moreau]], [[actrix]] * [[Editha Piaf]], [[cantrix]] {{div col end}} ==== Marianna ==== [[Fasciculus:MariannedeTheodoreDoriot.JPG|thumb|Mariannae effigies a Theodoro Doriot sculpta et in Senatū exposita.]] [[Marianna]] ([[Francice]] ''Marianne''), [[allegoria|allegorica]] [[libertas|libertatis]] figura, est una ex nonnullis Reipublicae Francicae [[imago|imaginibus]] notissimis. ==Codices== Franciae hi codices sunt: * LF, secundum [[Catalogus praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur]]; * F, secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]]; * F, secundum [[Catalogus praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur]]; * F, secundum catalogum codicum praefixorum [[Unio Internationalis Telecommunicationis|UIT]]; * FR, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum nationum), codicem alpha-2; * FRA, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum nationum), codicem alpha-3; * FRA, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]]; * .fr, secundum [[Dominium summum|dominium interretiale]]; * FR, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-2; * FRA, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-3. == Notae == <references /> {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Circuitus Franciae]] * ''[[Commentarii de Bello Gallico]]'' * [[Franci]] et [[Septimania]] Visigothica * [[Gallia Belgica]] * [[Gallia Lugdunensis]] * [[Gallia Narbonensis]] * [[Index historicus praefecturarum Franciae]] * [[Libera Francia]] * [[Prima Respublica Francica]] * [[Reges Franciae]] {{div col end}} == Bibliographia == * Casali, Dimitri, et Christophe Beyeler. [[2012]]. ''L'Histoire de France vue par les peintres.'' Lutetiae: Flammarion. ISBN 978-2-08-127981-0. * Haensch, Günther, et Hans J. Tümmers. [[1993]]. ''Frankreich: Politik, Gesellschaft, Wirtschaft.'' Monaci. ISBN 3-406-37491-3. * Lugge, Margret. [[1960]]. ''"Gallia" et "Francia" im Mittelalter: Untersuchungen über den Zusammengang zwischen geographisch-historischer Terminologie und politischem Denken vom 6.-15. Jahrhundert.'' Bonnae. * Masson, Ioannes Papirius. [[1618]]. ''Descriptio fluminum Galliae, qua Francia est.'' Lutetiae: Quesnel. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1020102 Textus,] gallica.bnf.fr. * Price, Roger. [[2014]]. ''A Concise History of France.'' Cantabridgiae: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01782-5. * Robb, Graham. [[2007]]. ''The Discovery of France: A Historical Geography from the Revolution to the First World War.'' Novi Eboraci: Norton. ISBN 978-0-393-05973-1. * Sévillia, Jean. [[2013]]. ''Histoire passionnée de la France.'' Lutetiae: 2013. ISBN 978-2-262-04107-6. * Sloterdijk, Peter. [[2013]]. ''Mein Frankreich.'' Berolini: Suhrkamp. ISBN 978-3-518-46297-3. == Nexus externi == * (Variis linguis) [https://www.france.fr/fr Situs interretialis publicus Franciae]. * (Francice) [https://www.gouvernement.fr/ Situs interretialis Gubernii Franciae]. {{CommuniaCat|France|Franciam}} {{Grc|Γαλλία}} {{Fontes geographici}} {{Europa}} {{Unio Europaea}} {{Capsae collectae|Francia|politica|{{Praesides Franciae}}{{Primi ministri Franciae}}{{Ministri rerum externarum Francici 1959–}}{{Ministri Francici Borne}}}} {{Capsae collectae|Francia|geographica|{{Provinciae Franciae recentiores}}{{Praefecturae Franciae}}{{Capita praefecturarum Franciae}}}} {{Capsae collectae|Francia|historica|{{Reges Francorum}}{{Principes Franciae 1799–1946}}{{Praesides consilii Franciae}}{{Ministri rerum externarum Francici 1870–1959}}{{Provinciae Franciae antiquiores}}}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Occidentalis]] [[Categoria:Francia|!]] [[Categoria:Respublicae]] (1K) qq01ugc6bcyc7g9p4sbfz9mxv83cdqm 5 Decembris 0 4827 3955433 3865640 2026-04-18T22:54:30Z LilyKitty 18316 de Abbas Araghchi 3955433 wikitext text/x-wiki '''5 Decembris''' est dies 339ª anni (340ª [[annus bissextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 26 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] hodie sunt [[Nonae]] Decembres. {{Calendarium-Decembris}} == Eventa == === Saeculo 15 === * [[1484]] - ''[[Summis desiderantes affectibus]]'' [[Bulla apostolica|bulla]] [[papa]]lis promulgatur, quae de [[striga|strigis]] et de pugna contra illas agit. * [[1492]] – [[Christophorus Columbus]] est primus Europaeus, qui in [[Hispaniola]]m exponit. === Saeculo 18 === * [[1776]] – [[Phi Beta Kappa]], prima [[fraternitas]] scholastica in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]], conditur. === Saeculo 19 === * [[1853]] - [[Vindobona]]e civitates maiores [[Europa]]e conveniunt, ut [[Bellum Crimaeanum]] inter Russiam et [[Imperium Ottomanicum|Turciam]] gestum finirent. Sed [[imperium Russicum]] proposita ceterorum regnorum negat. === Saeculo 20 === * [[1933]] – [[Prohibitio]] alcoholis in Civitatibus Foederatis Americae cedit. * [[1941]] - Exercitus [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] apud [[Moscua]]m impetum in milites [[Germania]]e facit. Hic dies initium cladis Germaicae esse videtur. * [[1991]] - [[Leonidas Kravčuk]] praeses [[Ucraina]]e eligitur. * [[1996]] - [[Domus Bombae Atomicae]] et [[Itsukushima Templum]] ad tabulas [[Patrimonium totius mundi|Patrimonii totius mundi]] recipiuntur. == Nati == === Saeculo 15 === * [[1443]] – Papa [[Iulius II]] (mortuus [[1513]]) * [[1470]] - [[Bilibaldus Pirckheimer]], clarus [[humanista]] (mortuus anno [[1530]]) === Saeculo 16 === * [[1547]] - [[Ubbo Emmius]], rerum gestarum scriptor [[Nederlandia|Nederlandicus]] (mortuus anno [[1625]]) === Saeculo 17 === * [[1630]] - [[Ioannes-Baptista Santolius]], poeta et hymnographicus [[lingua Neolatina|Latinus]] [[Francia|Francicus]] (mortuus anno [[1697]]) === Saeculo 18 === * [[1782]] - [[Martinus Van Buren]], praeses CFA (mortuus anno [[1862]]) === Saeculo 19 === * [[1803]] – [[Theodorus Tjutčev]], [[poeta]] [[Russia|Russicus]] (mortuus [[1873]]) * [[1813]] - [[Gennadius Nevel'skoj]], explorator Russicus (mortuus [[1876]]) * [[1820]] – [[Athanasius Fet]], poeta Russicus (mortuus [[1892]]) * [[1825]] - [[E. Marlitt]], scriptrix Germaniae (mortua anno [[1887]]) * [[1830]] - [[Christina Rossetti]], poeta [[Anglia|Anglica]] (mortua [[1894]]) * [[1866]] - [[Traianus Demetrescu]], poeta, [[scriptor]] et [[litterae|litterarum]] studiosus [[Romania|Dacoromanus]] (mortuus anno [[1896]]) * [[1867]] - [[Iosephus Piłsudski]], miles et politicorum peritus [[Polonia|Polonicus]] (mortuus [[1935]]) * [[1889]] - [[Damia]], [[actrix]] et cantrix Francica (mortua anno [[1978]]) * [[1890]] - [[Fridericus Lang]], director cinematographicus et scriptor pellicularum [[Austria]]cus, Germanicus et Americanus (mortuus anno [[1976]]) * [[1891]] - [[Alexander Rodčenko]], artifex Sovieticus (mortuus [[1956]]) * 1896 - [[Carolus Cori]], biochemicus Americanus (mortuus anno [[1984]]) === Saeculo 20 === * [[1901]] ** [[Gualterus Disney]] (''Walt Disney'') (mortuus [[1966]]) ** [[Wernerus Heisenberg]], physicus Germanicus (mortuus [[1976]]) * [[1903]] **[[Ioannes Heesters]], [[tenor]] et [[actor]] Nederlandicus (mortuus anno [[2011]]) **[[Caecilius Powell]], [[physicus]] [[Britanniarum regnum|Britannicus]] (mortuus anno [[1969]]) * [[1905]] - [[Otto Preminger]], moderator cinematographicus Austro-Americanus (mortuus anno [[1986]]) * [[1917]] - [[Wenche Foss]], actrix [[Norvegia|Norvegica]] (mortua anno [[2011]]) * [[1925]] - [[Anastasius Somoza Debayle]], praeses [[Nicaragua]]e (necatus anno [[1980]]) * [[1927]] - [[Bhumibol Adulyadej]], rex [[Thailandia]]e (mortuus anno [[2016]]) * [[1932]] **[[Fazu Alieva]], poetria et scriptrix Russica (mortua est anno 2016) **[[Sheldon Glashow]], physicus Americanus * [[1934]] - [[Ioanna Didion]], scriptrix Americana (mortua anno [[2021]]) * [[1943]] - [[Eva Joly]], iuris consulta et politica Norvego-Francica * [[1946]] - [[Iosephus Carreras]], tenor [[Hispania|Hispanicus]] * [[1947]] - [[Iacobus Donnelly Touhig]], rerum politicarum peritus [[Cambria]]e * [[1948]] - [[Paulus Niederberger]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Factio Popularis Christiana Democratica|CVP]]. * [[1959]] - [[Mauritius Crozza]], [[histrio]], [[Comoedia|comoedus]] et venditor programmatum [[televisio|televisificorum]] [[Italia|Italicus]] * [[1962]] - [[Abbas Araghchi]], politicus et legatus [[Irania|Iranicus]]. * [[1968]] – [[Margarita Cho]], comoeda Americana * 1969 - [[Sajid Javid]], rerum politicarum peritus Britannicus * [[1970]] - [[Timotheus Hetherington]], [[photographus]] et [[diurnarius]] Britannicus (necatus anno 2011) * [[1971]] - [[Carolus Theodorus zu Guttenberg]], rerum politicarum peritus Germanicus * [[1976]] - [[Amy Acker]], actrix Americana * [[1979]] – [[Nicolaus Stahl]], actor * [[1982]] - [[Ioannes Mucha]], pedilusor [[Slovacia|Slovacus]] * 1984 ** [[Abdelkader Ghezzal]], pedilusor [[Algerium|Algerinus]] ** [[Faouzi Chaouchi]], pedilusor Algerinus * [[1988]] - [[Tsukasa Shiotani]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] == Mortes == === Saeculo 11 === * [[1053]] - [[Hugo Lobbiensis]], [[abbas]] et hagiographicus abbatiae Lobbiensis (natus circa annum [[975]]) === Saeculo 16 === * [[1560]] – [[Franciscus II (rex Franciae)|Franciscus II (rex Francorum)]] (natus anno [[1544]]) === Saeculo 18 === * [[1791]] – [[Wolfgangus Amadeus Mozartus]], compositor Austriacus (natus anno [[1756]]) === Saeculo 19 === * [[1870]] – [[Alexander Dumas (pater)|Alexander Dumas]], scriptor Francicus (natus [[1802]]) * 1891 - [[Petrus II (imperator Brasiliae)|Petrus II]], imperator [[Brasilia]]e (natus anno [[1825]]) * [[1892]] - [[Daniel Duane Tompkins Farnsworth]], politicorum peritus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] (natus est anno [[1819]]) * [[1899]] - [[Henricus Tate]], [[Saccharon|sacchari]] [[mercatura|mercator]] et [[ars|artium]] patronus Anglicus (natus anno 1819) === Saeculo 20 === * [[1911]] – [[Valentinus Serov]], pictor Russicus (natus [[1865]]) * [[1924]] - [[Martinus Henricus Glynn]], politicorum peritus Americanus factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]] (natus anno [[1871]]) * 1925 - [[Vladislaus Reymont]], scriptor Polonicus (natus anno [[1867]]) * [[1939]] - [[Gulielmus Lugg]], histrio praecipue [[theatrum|theatralis]] et cantor Britannicus (natus anno [[1852]]) * [[1945]] - [[Thomas Hunt Morgan]], geneticae peritus Americanus (natus anno 1866) * [[1960]] - [[Haschim Chalid al-Atassi]], vir publicus [[Syria]]e (natus anno [[1875]]) * [[1965]] - [[Ioseph Erlanger]], physiologus Americanus (natus eanno [[1874]]) * [[1969]] - [[Alicia de Battenberg]] (nata anno [[1885]]) * [[1977]] – [[Alexander Vasilevskij]], dux militaris [[URSS|Sovieticus]] (natus [[1895]]) === Saeculo 21 === * [[2005]] – [[Vladimirus Toporov]], philologus Russicus (natus [[1928]]). * [[2007]] - [[Carolus Henricus Stockhausen]], compositor Germanicus] (natus anno 1928) * [[2008]] ** Patriarcha [[Alexius II (patriarcha Moscuensis)|Alexius II]], dux [[Ecclesia Orthodoxa Ruthenica|Ecclesiae Orthodoxae Ruthenicae]] ab anno [[1990]] (natus anno [[1929]]) ** [[Nina Foch]], actrix Americana (nata anno 1924) * [[2009]] - [[Otto Comes Lambsdorff]], vir publicus Germanicus factionis [[FDP]] (natus est anno [[1926]]) * [[2012]] - [[Anscharius Niemeyer]], architectus [[Brasilia]]nus (natus anno [[1907]]) * [[2013]] ** [[Ioannes Lucas Benoziglio]], scriptor Helveticus (natus est anno [[1941]]) ** [[Nelson Mandela]], praeses [[Africa Australis|Africae Australis]] (natus anno [[1918]]) * [[2015]] - [[Demetrius Iliev Popov]], primus minister [[Bulgaria]]e (natus anno [[1927]]) * [[2017]] - [[Michael (rex Romaniae)|Michael]], rex [[Romania]]e (natus anno [[1921]]) * [[2024]] - [[Eugenius Velichov]], physicus Russicus (natus anno [[1935]]) == Festa et Feriae == *[[Dies internationalis beneficentiae]] ([[Nationes Unitae]]) * Dies mundialis [[tellus (terra)|telluris]] (Nationes Unitae) === Roma Antiqua === * [[Faunalia]] === Ecclesia Catholica === * [[Christina Marchiatensis]] {{menses}} [[Categoria:Dies]] p9vtuil64ol87ov9utzb2rx036mkq15 21 Aprilis 0 8095 3955479 3913476 2026-04-19T10:54:25Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3955479 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Aprilis}} '''21 Aprilis''' dies 111ª ([[Annus bisextilis|anni bisextilis]] 112ª) anni est in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 254 dies manent. Haec dies secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem undecimum Kalendas Maias''', quod a.d. XI Kal. Mai. abbreviatur. [[Fasciculus:Roma Romolo 753aC.png|80px|left|thumb|[[Roma]] paene condita]] == Eventa == === Saeculo 8 a.C.n. === * [[753 a.C.n.]] - [[Roma condita]]: Ut fabula fert, [[Romulus]] Romam in [[mons Palatinus|Palatino monte]] consistit. === Saeculo 9 === * [[858]] - [[Nicolaus I (papa)|Nicolaus I]] [[papa]] eligitur. === Saeculo 20 === * [[1946]] - In zona [[Unio Sovietica|Sovietica]] [[Germania]]e factiones opificum [[SPD]] et [[KPD]] - invitis Socialium Democraticorum plurimorum - in novam factionem [[SED]] consociantur. * [[1948]] - [[Consilium securitatis]] resolutionem 47 de [[bellum|re militaria]] inter [[India]]m et [[Pacistania]]m decernit. * [[1957]] - Encyclica ''[[Fidei donum]]'' a papa [[Pius XII|Pio XII]] publicatur. * [[1960]] - [[Brasilia]]e rei publicae praeses [[Iuscelinus Kubitschek de Oliveira]] [[Brasilia (urbs)|Brasiliam]] urbem nuper conditam novum caput nationis proclamat. * [[1970]] - [[Bruno Kreisky]] ([[SPÖ]]) cancellarius foederalis [[Austria]]e nominatur. * [[1985]] - [[Tancredus Neves|Tancredo Neves]] praeside [[Brasilia]]e mortuo [[Iosephus Sarney]] successor illius fit. === Saeculo 21 === * [[2012]] - Consilium securitatis resolutionem 2043 [[ecechiria]]e a [[Kofi Annan]] de [[Bellum civile|bello civili]] [[Syria]]e propositae decernit. * [[2019]] - Die [[Pascha (festum Christianum)|paschae]] in [[Srilanca]] [[Impetus Paschae in Srilanca anno 2019|impetus]] [[bomba]]rum in tres [[ecclesia]]s inter [[missa]]s et tres [[diversorium|diversoria]] fit, quo plus quam 290 homines necantur. == Nati == === Saeculo 15 === * [[1488]] - [[Huldericus de Hutten]], [[Humanismus|humanista]] Germanicus (mortuus anno [[1523]]) === Saeculo 17 === * [[1671]] - [[Ioannes Law]], oeconomista [[Scotia|Scoticus]] (mortuus [[1729]]) === Saeculo 18 === * [[1735]] - [[Ioannes Kulibin]], mechanicus et inventor [[Russia|Russicus]] (mortuus [[1818]]) * [[1782]] - [[Fridericus Froebel]], [[paedagogia|paedagogus]] Germanicus et discipulus [[Ioannes Henricus Pestalozzi|Ioannis Henrici Pestalozzi]] (mortuus anno [[1852]]) * [[1790]] - [[Manuel Blanco Encalada]], [[Chilia]]e praeses ad interim (mortuus anno [[1876]]) * [[1795]] - [[Vincentius Pallotti]], [[sanctus]] (mortuus [[1850]]) === Saeculo 19 === * [[1806]] - [[Georgius Cornewall Lewis]], rerum politicarum peritus [[Britanniarum Regnum|Britannicus]] factionis [[Factio Liberalis (Britanniarum Regnum)|Liberalis]] (mortuus anno [[1863]]) * [[1816]] - [[Carola Brontë]], cum [[soror]]ibus [[Aemilia Brontë|Aemilia]] et [[Anna Brontë|Anna]] [[scriptor|scriptrix]] [[Anglia|Anglica]] (mortua [[1855]]) * [[1828]] - [[Hippolytus Taine]], scriptor etiam [[rerum gestarum scriptor|rerum gestarum]] (mortuus [[1893]]) * [[1837]] - [[Fridericus Bajer]], scriptor, politicus et pacifista [[Dania|Danicus]] (mortuus anno [[1922]]) * [[1849]] - [[Anscharius Hertwig]], [[medicus]] et [[zoologus]] Germanicus (mortuus anno 1922) * [[1864]] - [[Maximilianus Weber]], [[oeconomia|oeconomicus]], [[Sociologia|sociologus]], [[philosophia|philosophus]], et rerum gestarum scriptor Germanicus (mortuus anno [[1920]]) * [[1882]] - [[Percy W. Bridgman]], physicus [[CFA|Americanus]] [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&nbsp;[[1961]]) * [[1889]] **[[Petrus Calamandrei]], scriptor, [[iuris consultus]] [[professor]] et vir publicus [[Italia|Italicus]] (mortuus anno [[1956]]) **[[Paulus Karrer]], [[chemicus]] [[Helvetia|Helveticus]] origine [[Russia|Russica]], [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (†&nbsp;[[1971]]) * [[1893]] - [[Gualterius Bartram]], vir publicus Germaniae et sodalis [[Christiana Democratica Unio Germaniae|Christianae Democraticae Unionis Germaniae]] (mortuus anno 1971) === Saeculo 20 === * [[1905]] - [[Pat Brown]], gubernator [[California]]e (mortuus anno [[1996]]) * [[1913]] - [[Kai-Uwe de Hassel]], vir publicus Germaniae (mortuus anno [[1997]]) * [[1915]] - [[Antonius Quinn]], [[actor]] Americanus (mortuus anno [[2001]]) * [[1919]] - [[Lycius Gelli]], [[argentarius]] Italicus et [[Lobia massonica|lobiae massonicae]] [[P2]] (id est ''propaganda duo'') sodalis (†&nbsp;[[2015]]) * [[1922]] - [[Stanislaus Rostocki]], modertor cinematographicus Sovieticus (mortuus [[2001]]) * [[1923]] - [[Ioannes Mortimer]], [[causidicus]] et scriptor Anglicus (mortuus anno [[2009]]) * [[1926]] - [[Elizabeth II (regina Britanniarum)|Elisabetha II]] Regni Uniti regina (†&nbsp;[[2022]]) * [[1930]] - [[Silvana Mangano]], actrix Italica (mortua anno [[1989]]) * [[1931]] - [[Gabriel de Broglie]], rerum gestarum scriptor [[Francia|Francicus]] (†&nbsp;[[2025]]) * [[1933]] - [[Ignatius Zakka I Iwas]], patriarcha Ecclesiae Orthodoxae Antiochenae Syrorum (mortuus anno [[2014]]) * [[1943]] - [[Philippus Séguin]], politicorum peritus Francicus (mortuus anno [[2010]]) * [[1944]] - [[Guity Novin]], pictrix [[Canada|Canadensis]] * [[1947]] - [[Iggy Pop]], [[musicus]] [[Musica Rockica|rockicus]] Americanus * [[1955]] - [[Curtius Sier]], eruditus [[philologia]]e antiquitatis Germanicus * [[1958]] - [[Andie MacDowell]], actrix Americana * [[1971]] - [[Ekin Deligöz]], rerum politicarum perita Germanica factionis [[Foedus 90/Virides|Foederis 90/Viridum]] * [[1972]] **[[Narges Mohammadi]], scientista et [[iurum humanorum defensor|defensorix iurum humanorum]] [[Irania|Iranica]] **[[Vidar Riseth]], pedilusor [[Norvegia|Norvegicus]] * [[1978]] - [[Jukka Nevalainen]], musicus [[Finnia|Finnicus]] == Mortui == === Saeculo 6 === * [[586]] - [[Liuvigildus, rex Visigothorum]] (natus circa annum [[525]]) === Saeculo 11 === * [[1073]] - [[Alexander II]], papa === Saeculo 12 === * [[1109]] - [[Anselmus Cantuariensis]], sanctus, [[Doctor Ecclesiae|doctor ecclesiae]] et philosophus (natus [[1033]]) * [[1142]] - [[Petrus Abelardus]], philosophus scholasticus (natus [[1079]]) === Saeculo 16 === * [[1509]] - [[Henricus VII (rex Anglicus)|Henricus VII]] Angliae rex (natus [[1457]]) === Saeculo 17 === * [[1699]] - [[Ioannes Racine]], Francicus tragoediarum auctor (natus anno [[1639]]) === Saeculo 18 === * [[1792]] - [[Ioaquim Iosephus Silvae Xavierius]] martyr Brasiliensis === Saeculo 19 === * [[1841]] - [[Alexander Šiškov]], nauta, rerum politicarum peritus et scriptor Russicus (natus [[1754]]) * [[1894]] - [[Iacobus Webb Throckmorton]], gubernator [[Texia]]e (natus anno [[1825]]) === Saeculo 20 === * [[1910]] - [[Mark Twain]], scriptor Americanus (natus anno [[1835]]) * [[1924]] - [[Eleonora Duse]], actrix Italiana (nata [[1858]]) * [[1939]] - [[Ioannes Gubkin]], geologus Sovieticus (natus [[1871]]) * [[1946]] - [[Ioannes Meginhardus Keynes]], oeconomiae peritus Anglicus (natus anno [[1883]]) * [[1952]] - [[Stafford Cripps]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Laboris|Laboris]] (natus anno [[1889]]) * [[1965]] - [[Eduardus V. Appleton]], physicus Britannicus (*&nbsp;[[1892]]) * [[1969]] - [[Rudolphus Amelunxen]], vir publicus Germaniae et sodalis factionis [[Centrum (factio)|Centri]] (natus anno [[1888]]) * [[1985]] - Tancredus Neves, politicorum peritus Brasilianus (natus anno 1910) === Saeculo 21 === * [[2016]] **[[Ioannes Koschnick]], magister civium superior [[Urbs Hanseatica Brema|Urbis Hanseaticae Bremae]] (*&nbsp;[[1929]]) **[[Prince (musicus)|Prince]], cantor et musicus Americanus (*&nbsp;[[1958]]) *2025 - [[Franciscus (papa)]] (†&nbsp;[[1936]]) == Festa et Feriae == * [[Parilia]] in honorem deae [[Pales|Palis]] apud [[Roma antiqua|Romanos antiquos]] celebrabantur, qui dies etiam dies natalis urbis Romae putabatur. * Festum Sancti Anselmi Cantuariensis (ecclesia catholica) * Brasilia - "Tiradentes" dies {{menses}} [[Categoria:Dies]] gc1jb6r9bi528vo0wol7w21ujqw2160 Iodum 0 15633 3955348 3940593 2026-04-18T13:16:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3955348 wikitext text/x-wiki {{Elementa caput | numerus atomicus=53 | symbolus=I | nomen=iodum | sinister=[[tellurium]] | dexter=[[xenon]] | super=[[bromum|Br]] | sub=[[astatium|At]] | color1=#FFFF99| color2=black }} |} [[Fasciculus:Iod Kristallin doppeltsublimiert.JPG|thumb|Iodum]] {{res|Iodum}}<ref>"Jodum" {{Google Books|hoNuNxUGhpwC|vide p. 20}}; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' andra upplagan (Norstedts akademiska förlag, 2009).</ref> sive {{res|iodium}}<ref>"Iodium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> est [[elementum chemicum]] [[halogenia|halogenium]] non [[metallum|metallicum]], cui [[symbolus (chemia)|symbolus]] '''I''' et [[numerus atomicus]] 53 sunt. In [[Systema Periodicum|systemate periodico]] ad [[Grex (systema periodicum)|gregem]] 17 et [[Periodus (systema periodicum)|periodum]] quintam pertinet (configuratio electronica 4d<sup>10</sup>5s<sup>2</sup>5p<sup>5</sup>). Eius [[massa atomica]] 126.90 valet. [[Natura]]liter in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Muria|muria|en|qid=Q214403}} et [[Alga|algis]] invenitur sed etiam in [[puteus|puteis]], unde [[petroleum]] extrahitur, quia petroleum ex [[organismus|organismis]] marinis provenit qui muriam continebant. == De origine substantiae et appellationis == Iodum anno [[1811]] inventum est a [[Barnard Courtois|Barnardo Courtois]], [[chemicus|chemico]] [[Francia|Francico]], cum [[pulvis pyrius|pulverem pyrium]] facturus ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alga marina|alga marina|en|qid=Q237169}} [[sal Petri|salem Petri]] ([[nitras kalii|nitratem kalii]]) efficiebat. Alga cremata cineres [[aqua]] lavit reliquiasque [[acidum sulphuricum|acido sulphurico]] absumpsit. Quo facto, Courtois ex cineribus surgere vidit [[vapor]]em [[violaceus|violaceum]], quem in [[crystallum|crystalla]] redegit. Quia opibus carebat, inventum suum [[Carolus Bernard Desormes|Carolo Bernardo Desormes]], [[Nicolas Clément|Nicolae Clément]], [[Iosephus Aloisius Gay-Lussac|Iosepho Aloisio Gay-Lussac]], [[Andreas Maria Ampère|Andreae Mariae Ampère]], chemicis et [[physicus|physicis]] Francicis, dedidit. Novembri mense [[1813]] Desormes et Clément inventum a Courtois factum divulgaverunt. Ampère autem hoc inventum [[Humphry Davy]] [[Eques|Equiti]], chemico [[Anglia|Anglico]], dedidit, qui hanc substantiam novam cum [[chlorum|chloro]] comparavit. ''Iodum'' a [[color]]e [[viola (genus plantarum)|violae]] ductum esse constat, nam 'viola' [[Graece]] ἴον dicitur, sed 'violaceus' Graece ἰοειδής est, nec directa ''iodum'' Latine dici sinit. Saepe autem ad adiectivum ἰώδης refertur, quod quidem '[[venenum|venenosum]]' significat. Apparet igitur ''iodum'' ex errore natum esse, levi quidem, nam quis ignoret iodum etiam venenosum esse. == De purificatione == Corpus purum est solidum violaceum subnigrum satis splendidum. In aquam parum dissolvitur sed in aliis solventibus ut [[Ethanolum|ethanolo]] facile. Olim ex algis extrahebatur, hodie potius ex [[anion|anionte]] I<sup>-</sup> soluto per oxidationem purificatur. Oxidativa [[chlorum|chlori]] potestate ad hoc efficiendum uti solent secundum [[Reactio chemica|reactionem]] infrascriptam: : 2 I<sup>-</sup>(aq) + Cl<sub>2</sub>(g) → I<sub>2</sub>(aq) + 2 Cl<sup>-</sup>(aq) Ratio eadem est atque in purificatione [[Bromium|bromii]], alterius halogenii. == In biologia == [[Fasciculus:Kone med stor struma.jpg|thumb|Guttur tumidum iodo deficiente ortum.]] Iodum est pars necessaria [[Hormon|hormonum]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thryroideae]]. Penuria iodi in cibo morbos provocat sicut [[Guttur tumidum|guttur tumidum]] aut [[Tarditas intellegentiae|tardam mentem]]. Quapropter quia iodum non aequaliter in orbe terrarum praesto est (illi morbi frequentius in montibus procul a mari sitis incidunt) in salibus domesticis addi solet et sal iodatum in macellis emimus. Nihilominus et nimius iodi copia morbos alios movere potest. Iodum in [[Alcohol|alcohole]] solutum ad parva vulnera purganda vulgo adhibetur microbiorum necandorum causa. [[Calamitas Czernobelensis|Calamitate Czernobelensi]] [[isotopus]] [[Radiactivitas|radiactivus]] iodum-131 e reactris emanavit et [[Cancer (morbus)|cancros]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] genuit. Quamquam enim [[Semivita biologica|semivita]] huius istopi brevis est (8.05 dies) tamen in glandula thyreoidea cumulatur. Quapropter in talibus casibus iodum stabile medicamini hominibus datur ne glandulam iam saturata isotopum 131 recipiat. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bruno Baudin, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1773035X24003034 Iode et hormones thyroïdiennes]" ''Revue Francophone des Laboratoires'', 2024: 38-44 == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Iodine iodum] pertinent. * [http://www.periodicvideos.com/videos/053.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] [[Categoria:Halogenica]] {{Myrias|Physica}} 8gycjccq78l52jt61rkgw96n31afajd 3955349 3955348 2026-04-18T13:20:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* In biologia */ 3955349 wikitext text/x-wiki {{Elementa caput | numerus atomicus=53 | symbolus=I | nomen=iodum | sinister=[[tellurium]] | dexter=[[xenon]] | super=[[bromum|Br]] | sub=[[astatium|At]] | color1=#FFFF99| color2=black }} |} [[Fasciculus:Iod Kristallin doppeltsublimiert.JPG|thumb|Iodum]] {{res|Iodum}}<ref>"Jodum" {{Google Books|hoNuNxUGhpwC|vide p. 20}}; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' andra upplagan (Norstedts akademiska förlag, 2009).</ref> sive {{res|iodium}}<ref>"Iodium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> est [[elementum chemicum]] [[halogenia|halogenium]] non [[metallum|metallicum]], cui [[symbolus (chemia)|symbolus]] '''I''' et [[numerus atomicus]] 53 sunt. In [[Systema Periodicum|systemate periodico]] ad [[Grex (systema periodicum)|gregem]] 17 et [[Periodus (systema periodicum)|periodum]] quintam pertinet (configuratio electronica 4d<sup>10</sup>5s<sup>2</sup>5p<sup>5</sup>). Eius [[massa atomica]] 126.90 valet. [[Natura]]liter in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Muria|muria|en|qid=Q214403}} et [[Alga|algis]] invenitur sed etiam in [[puteus|puteis]], unde [[petroleum]] extrahitur, quia petroleum ex [[organismus|organismis]] marinis provenit qui muriam continebant. == De origine substantiae et appellationis == Iodum anno [[1811]] inventum est a [[Barnard Courtois|Barnardo Courtois]], [[chemicus|chemico]] [[Francia|Francico]], cum [[pulvis pyrius|pulverem pyrium]] facturus ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alga marina|alga marina|en|qid=Q237169}} [[sal Petri|salem Petri]] ([[nitras kalii|nitratem kalii]]) efficiebat. Alga cremata cineres [[aqua]] lavit reliquiasque [[acidum sulphuricum|acido sulphurico]] absumpsit. Quo facto, Courtois ex cineribus surgere vidit [[vapor]]em [[violaceus|violaceum]], quem in [[crystallum|crystalla]] redegit. Quia opibus carebat, inventum suum [[Carolus Bernard Desormes|Carolo Bernardo Desormes]], [[Nicolas Clément|Nicolae Clément]], [[Iosephus Aloisius Gay-Lussac|Iosepho Aloisio Gay-Lussac]], [[Andreas Maria Ampère|Andreae Mariae Ampère]], chemicis et [[physicus|physicis]] Francicis, dedidit. Novembri mense [[1813]] Desormes et Clément inventum a Courtois factum divulgaverunt. Ampère autem hoc inventum [[Humphry Davy]] [[Eques|Equiti]], chemico [[Anglia|Anglico]], dedidit, qui hanc substantiam novam cum [[chlorum|chloro]] comparavit. ''Iodum'' a [[color]]e [[viola (genus plantarum)|violae]] ductum esse constat, nam 'viola' [[Graece]] ἴον dicitur, sed 'violaceus' Graece ἰοειδής est, nec directa ''iodum'' Latine dici sinit. Saepe autem ad adiectivum ἰώδης refertur, quod quidem '[[venenum|venenosum]]' significat. Apparet igitur ''iodum'' ex errore natum esse, levi quidem, nam quis ignoret iodum etiam venenosum esse. == De purificatione == Corpus purum est solidum violaceum subnigrum satis splendidum. In aquam parum dissolvitur sed in aliis solventibus ut [[Ethanolum|ethanolo]] facile. Olim ex algis extrahebatur, hodie potius ex [[anion|anionte]] I<sup>-</sup> soluto per oxidationem purificatur. Oxidativa [[chlorum|chlori]] potestate ad hoc efficiendum uti solent secundum [[Reactio chemica|reactionem]] infrascriptam: : 2 I<sup>-</sup>(aq) + Cl<sub>2</sub>(g) → I<sub>2</sub>(aq) + 2 Cl<sup>-</sup>(aq) Ratio eadem est atque in purificatione [[Bromium|bromii]], alterius halogenii. == In biologia == [[Fasciculus:Kone med stor struma.jpg|thumb|Guttur tumidum iodo deficiente ortum.]] Iodum est pars necessaria [[Hormon|hormonum]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thryroideae]]. Penuria iodi in cibo morbos provocat sicut [[Guttur tumidum|guttur tumidum]] aut [[Tarditas intellegentiae|tardam mentem]]. Quapropter quia iodum non aequaliter in orbe terrarum praesto est (illi morbi frequentius in montibus procul a mari sitis incidunt) in salibus domesticis addi solet et sal iodatum in macellis emimus. Nihilominus et nimius iodi copia morbos alios movere potest. Iodum in [[Alcohol|alcohole]] solutum ad parva vulnera purganda vulgo adhibetur microbiorum necandorum causa. [[Calamitas Czernobelensis|Calamitate Czernobelensi]] [[isotopus]] [[Radiactivitas|radiactivus]] iodum-131 e reactris emanavit et [[Cancer (morbus)|cancros]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] genuit. Quamquam enim [[Semivita biologica|semivita]] huius istopi brevis est (8.05 dies) tamen in glandula thyreoidea cumulatur. Quapropter in talibus casibus iodum stabile medicamini hominibus datur ne glandulam iam saturata isotopum 131 recipiat<ref>Terminus des sciences: [https://terminusdessciences.fr/2025/01/origine-de-liode-131-dans-une-reaction-nucleaire-et-absorption-par-lorganisme/Origine de l’iode-131 dans une réaction nucléaire et absorption par l’organisme]</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bruno Baudin, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1773035X24003034 Iode et hormones thyroïdiennes]" ''Revue Francophone des Laboratoires'', 2024: 38-44 == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Iodine iodum] pertinent. * [http://www.periodicvideos.com/videos/053.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] [[Categoria:Halogenica]] {{Myrias|Physica}} 1zzvhpjhesjzblznoocdrctgjux4y1o 3955351 3955349 2026-04-18T13:20:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* In biologia */ 3955351 wikitext text/x-wiki {{Elementa caput | numerus atomicus=53 | symbolus=I | nomen=iodum | sinister=[[tellurium]] | dexter=[[xenon]] | super=[[bromum|Br]] | sub=[[astatium|At]] | color1=#FFFF99| color2=black }} |} [[Fasciculus:Iod Kristallin doppeltsublimiert.JPG|thumb|Iodum]] {{res|Iodum}}<ref>"Jodum" {{Google Books|hoNuNxUGhpwC|vide p. 20}}; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' andra upplagan (Norstedts akademiska förlag, 2009).</ref> sive {{res|iodium}}<ref>"Iodium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> est [[elementum chemicum]] [[halogenia|halogenium]] non [[metallum|metallicum]], cui [[symbolus (chemia)|symbolus]] '''I''' et [[numerus atomicus]] 53 sunt. In [[Systema Periodicum|systemate periodico]] ad [[Grex (systema periodicum)|gregem]] 17 et [[Periodus (systema periodicum)|periodum]] quintam pertinet (configuratio electronica 4d<sup>10</sup>5s<sup>2</sup>5p<sup>5</sup>). Eius [[massa atomica]] 126.90 valet. [[Natura]]liter in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Muria|muria|en|qid=Q214403}} et [[Alga|algis]] invenitur sed etiam in [[puteus|puteis]], unde [[petroleum]] extrahitur, quia petroleum ex [[organismus|organismis]] marinis provenit qui muriam continebant. == De origine substantiae et appellationis == Iodum anno [[1811]] inventum est a [[Barnard Courtois|Barnardo Courtois]], [[chemicus|chemico]] [[Francia|Francico]], cum [[pulvis pyrius|pulverem pyrium]] facturus ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alga marina|alga marina|en|qid=Q237169}} [[sal Petri|salem Petri]] ([[nitras kalii|nitratem kalii]]) efficiebat. Alga cremata cineres [[aqua]] lavit reliquiasque [[acidum sulphuricum|acido sulphurico]] absumpsit. Quo facto, Courtois ex cineribus surgere vidit [[vapor]]em [[violaceus|violaceum]], quem in [[crystallum|crystalla]] redegit. Quia opibus carebat, inventum suum [[Carolus Bernard Desormes|Carolo Bernardo Desormes]], [[Nicolas Clément|Nicolae Clément]], [[Iosephus Aloisius Gay-Lussac|Iosepho Aloisio Gay-Lussac]], [[Andreas Maria Ampère|Andreae Mariae Ampère]], chemicis et [[physicus|physicis]] Francicis, dedidit. Novembri mense [[1813]] Desormes et Clément inventum a Courtois factum divulgaverunt. Ampère autem hoc inventum [[Humphry Davy]] [[Eques|Equiti]], chemico [[Anglia|Anglico]], dedidit, qui hanc substantiam novam cum [[chlorum|chloro]] comparavit. ''Iodum'' a [[color]]e [[viola (genus plantarum)|violae]] ductum esse constat, nam 'viola' [[Graece]] ἴον dicitur, sed 'violaceus' Graece ἰοειδής est, nec directa ''iodum'' Latine dici sinit. Saepe autem ad adiectivum ἰώδης refertur, quod quidem '[[venenum|venenosum]]' significat. Apparet igitur ''iodum'' ex errore natum esse, levi quidem, nam quis ignoret iodum etiam venenosum esse. == De purificatione == Corpus purum est solidum violaceum subnigrum satis splendidum. In aquam parum dissolvitur sed in aliis solventibus ut [[Ethanolum|ethanolo]] facile. Olim ex algis extrahebatur, hodie potius ex [[anion|anionte]] I<sup>-</sup> soluto per oxidationem purificatur. Oxidativa [[chlorum|chlori]] potestate ad hoc efficiendum uti solent secundum [[Reactio chemica|reactionem]] infrascriptam: : 2 I<sup>-</sup>(aq) + Cl<sub>2</sub>(g) → I<sub>2</sub>(aq) + 2 Cl<sup>-</sup>(aq) Ratio eadem est atque in purificatione [[Bromium|bromii]], alterius halogenii. == In biologia == [[Fasciculus:Kone med stor struma.jpg|thumb|Guttur tumidum iodo deficiente ortum.]] Iodum est pars necessaria [[Hormon|hormonum]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thryroideae]]. Penuria iodi in cibo morbos provocat sicut [[Guttur tumidum|guttur tumidum]] aut [[Tarditas intellegentiae|tardam mentem]]. Quapropter quia iodum non aequaliter in orbe terrarum praesto est (illi morbi frequentius in montibus procul a mari sitis incidunt) in salibus domesticis addi solet et sal iodatum in macellis emimus. Nihilominus et nimius iodi copia morbos alios movere potest. Iodum in [[Alcohol|alcohole]] solutum ad parva vulnera purganda vulgo adhibetur microbiorum necandorum causa. [[Calamitas Czernobelensis|Calamitate Czernobelensi]] [[isotopus]] [[Radiactivitas|radiactivus]] iodum-131 e reactris emanavit et [[Cancer (morbus)|cancros]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] genuit. Quamquam enim [[Semivita biologica|semivita]] huius istopi brevis est (8.05 dies) tamen in glandula thyreoidea cumulatur. Quapropter in talibus casibus iodum stabile medicamini hominibus datur ne glandulam iam saturata isotopum 131 recipiat<ref>Terminus des sciences: [https://terminusdessciences.fr/2025/01/origine-de-liode-131-dans-une-reaction-nucleaire-et-absorption-par-lorganisme/ Origine de l’iode-131 dans une réaction nucléaire et absorption par l’organisme]</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bruno Baudin, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1773035X24003034 Iode et hormones thyroïdiennes]" ''Revue Francophone des Laboratoires'', 2024: 38-44 == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Iodine iodum] pertinent. * [http://www.periodicvideos.com/videos/053.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] [[Categoria:Halogenica]] {{Myrias|Physica}} c9puivfpq2wasj7gzvbijmtmm6er2g4 3955358 3955351 2026-04-18T13:25:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* In biologia */ 3955358 wikitext text/x-wiki {{Elementa caput | numerus atomicus=53 | symbolus=I | nomen=iodum | sinister=[[tellurium]] | dexter=[[xenon]] | super=[[bromum|Br]] | sub=[[astatium|At]] | color1=#FFFF99| color2=black }} |} [[Fasciculus:Iod Kristallin doppeltsublimiert.JPG|thumb|Iodum]] {{res|Iodum}}<ref>"Jodum" {{Google Books|hoNuNxUGhpwC|vide p. 20}}; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' andra upplagan (Norstedts akademiska förlag, 2009).</ref> sive {{res|iodium}}<ref>"Iodium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> est [[elementum chemicum]] [[halogenia|halogenium]] non [[metallum|metallicum]], cui [[symbolus (chemia)|symbolus]] '''I''' et [[numerus atomicus]] 53 sunt. In [[Systema Periodicum|systemate periodico]] ad [[Grex (systema periodicum)|gregem]] 17 et [[Periodus (systema periodicum)|periodum]] quintam pertinet (configuratio electronica 4d<sup>10</sup>5s<sup>2</sup>5p<sup>5</sup>). Eius [[massa atomica]] 126.90 valet. [[Natura]]liter in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Muria|muria|en|qid=Q214403}} et [[Alga|algis]] invenitur sed etiam in [[puteus|puteis]], unde [[petroleum]] extrahitur, quia petroleum ex [[organismus|organismis]] marinis provenit qui muriam continebant. == De origine substantiae et appellationis == Iodum anno [[1811]] inventum est a [[Barnard Courtois|Barnardo Courtois]], [[chemicus|chemico]] [[Francia|Francico]], cum [[pulvis pyrius|pulverem pyrium]] facturus ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alga marina|alga marina|en|qid=Q237169}} [[sal Petri|salem Petri]] ([[nitras kalii|nitratem kalii]]) efficiebat. Alga cremata cineres [[aqua]] lavit reliquiasque [[acidum sulphuricum|acido sulphurico]] absumpsit. Quo facto, Courtois ex cineribus surgere vidit [[vapor]]em [[violaceus|violaceum]], quem in [[crystallum|crystalla]] redegit. Quia opibus carebat, inventum suum [[Carolus Bernard Desormes|Carolo Bernardo Desormes]], [[Nicolas Clément|Nicolae Clément]], [[Iosephus Aloisius Gay-Lussac|Iosepho Aloisio Gay-Lussac]], [[Andreas Maria Ampère|Andreae Mariae Ampère]], chemicis et [[physicus|physicis]] Francicis, dedidit. Novembri mense [[1813]] Desormes et Clément inventum a Courtois factum divulgaverunt. Ampère autem hoc inventum [[Humphry Davy]] [[Eques|Equiti]], chemico [[Anglia|Anglico]], dedidit, qui hanc substantiam novam cum [[chlorum|chloro]] comparavit. ''Iodum'' a [[color]]e [[viola (genus plantarum)|violae]] ductum esse constat, nam 'viola' [[Graece]] ἴον dicitur, sed 'violaceus' Graece ἰοειδής est, nec directa ''iodum'' Latine dici sinit. Saepe autem ad adiectivum ἰώδης refertur, quod quidem '[[venenum|venenosum]]' significat. Apparet igitur ''iodum'' ex errore natum esse, levi quidem, nam quis ignoret iodum etiam venenosum esse. == De purificatione == Corpus purum est solidum violaceum subnigrum satis splendidum. In aquam parum dissolvitur sed in aliis solventibus ut [[Ethanolum|ethanolo]] facile. Olim ex algis extrahebatur, hodie potius ex [[anion|anionte]] I<sup>-</sup> soluto per oxidationem purificatur. Oxidativa [[chlorum|chlori]] potestate ad hoc efficiendum uti solent secundum [[Reactio chemica|reactionem]] infrascriptam: : 2 I<sup>-</sup>(aq) + Cl<sub>2</sub>(g) → I<sub>2</sub>(aq) + 2 Cl<sup>-</sup>(aq) Ratio eadem est atque in purificatione [[Bromium|bromii]], alterius halogenii. == In biologia == [[Fasciculus:Kone med stor struma.jpg|thumb|Guttur tumidum iodo deficiente ortum.]] Iodum est pars necessaria [[Hormon|hormonum]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thryroideae]]. Penuria iodi in cibo morbos provocat sicut [[Guttur tumidum|guttur tumidum]] aut [[Tarditas intellegentiae|tardam mentem]]. Quapropter quia iodum non aequaliter in orbe terrarum praesto est (illi morbi frequentius in montibus procul a mari sitis incidunt) in salibus domesticis addi solet et sal iodatum in macellis emimus. Nihilominus et nimius iodi copia morbos alios movere potest. Iodum in [[Alcohol|alcohole]] solutum ad parva vulnera purganda vulgo adhibetur microbiorum necandorum causa. [[Calamitas Czernobelensis|Calamitate Czernobelensi]] [[isotopus]] [[Radiactivitas|radiactivus]] iodum-131 e reactris emanavit et [[Cancer (morbus)|cancros]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] genuit. Quamquam enim [[Semivita biologica|semivita]] huius istopi brevis est (8.05 dies) tamen in glandula thyreoidea cumulatur. Quapropter in talibus casibus iodum stabile medicamini hominibus datur ne glandulam iam saturata isotopum 131 recipiat<ref>[https://recherche-expertise.asnr.fr/sites/default/files/documents/larecherche/publications-documentation/fiches-radionucleides/I131SAN.pdf Scheda radionuclidi] Terminus des sciences: [https://terminusdessciences.fr/2025/01/origine-de-liode-131-dans-une-reaction-nucleaire-et-absorption-par-lorganisme/ Origine de l’iode-131 dans une réaction nucléaire et absorption par l’organisme]</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bruno Baudin, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1773035X24003034 Iode et hormones thyroïdiennes]" ''Revue Francophone des Laboratoires'', 2024: 38-44 == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Iodine iodum] pertinent. * [http://www.periodicvideos.com/videos/053.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] [[Categoria:Halogenica]] {{Myrias|Physica}} 005aa3jt2iz2s6l9ome20liybt7mwaz 3955359 3955358 2026-04-18T13:25:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* In biologia */ 3955359 wikitext text/x-wiki {{Elementa caput | numerus atomicus=53 | symbolus=I | nomen=iodum | sinister=[[tellurium]] | dexter=[[xenon]] | super=[[bromum|Br]] | sub=[[astatium|At]] | color1=#FFFF99| color2=black }} |} [[Fasciculus:Iod Kristallin doppeltsublimiert.JPG|thumb|Iodum]] {{res|Iodum}}<ref>"Jodum" {{Google Books|hoNuNxUGhpwC|vide p. 20}}; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' andra upplagan (Norstedts akademiska förlag, 2009).</ref> sive {{res|iodium}}<ref>"Iodium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> est [[elementum chemicum]] [[halogenia|halogenium]] non [[metallum|metallicum]], cui [[symbolus (chemia)|symbolus]] '''I''' et [[numerus atomicus]] 53 sunt. In [[Systema Periodicum|systemate periodico]] ad [[Grex (systema periodicum)|gregem]] 17 et [[Periodus (systema periodicum)|periodum]] quintam pertinet (configuratio electronica 4d<sup>10</sup>5s<sup>2</sup>5p<sup>5</sup>). Eius [[massa atomica]] 126.90 valet. [[Natura]]liter in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Muria|muria|en|qid=Q214403}} et [[Alga|algis]] invenitur sed etiam in [[puteus|puteis]], unde [[petroleum]] extrahitur, quia petroleum ex [[organismus|organismis]] marinis provenit qui muriam continebant. == De origine substantiae et appellationis == Iodum anno [[1811]] inventum est a [[Barnard Courtois|Barnardo Courtois]], [[chemicus|chemico]] [[Francia|Francico]], cum [[pulvis pyrius|pulverem pyrium]] facturus ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alga marina|alga marina|en|qid=Q237169}} [[sal Petri|salem Petri]] ([[nitras kalii|nitratem kalii]]) efficiebat. Alga cremata cineres [[aqua]] lavit reliquiasque [[acidum sulphuricum|acido sulphurico]] absumpsit. Quo facto, Courtois ex cineribus surgere vidit [[vapor]]em [[violaceus|violaceum]], quem in [[crystallum|crystalla]] redegit. Quia opibus carebat, inventum suum [[Carolus Bernard Desormes|Carolo Bernardo Desormes]], [[Nicolas Clément|Nicolae Clément]], [[Iosephus Aloisius Gay-Lussac|Iosepho Aloisio Gay-Lussac]], [[Andreas Maria Ampère|Andreae Mariae Ampère]], chemicis et [[physicus|physicis]] Francicis, dedidit. Novembri mense [[1813]] Desormes et Clément inventum a Courtois factum divulgaverunt. Ampère autem hoc inventum [[Humphry Davy]] [[Eques|Equiti]], chemico [[Anglia|Anglico]], dedidit, qui hanc substantiam novam cum [[chlorum|chloro]] comparavit. ''Iodum'' a [[color]]e [[viola (genus plantarum)|violae]] ductum esse constat, nam 'viola' [[Graece]] ἴον dicitur, sed 'violaceus' Graece ἰοειδής est, nec directa ''iodum'' Latine dici sinit. Saepe autem ad adiectivum ἰώδης refertur, quod quidem '[[venenum|venenosum]]' significat. Apparet igitur ''iodum'' ex errore natum esse, levi quidem, nam quis ignoret iodum etiam venenosum esse. == De purificatione == Corpus purum est solidum violaceum subnigrum satis splendidum. In aquam parum dissolvitur sed in aliis solventibus ut [[Ethanolum|ethanolo]] facile. Olim ex algis extrahebatur, hodie potius ex [[anion|anionte]] I<sup>-</sup> soluto per oxidationem purificatur. Oxidativa [[chlorum|chlori]] potestate ad hoc efficiendum uti solent secundum [[Reactio chemica|reactionem]] infrascriptam: : 2 I<sup>-</sup>(aq) + Cl<sub>2</sub>(g) → I<sub>2</sub>(aq) + 2 Cl<sup>-</sup>(aq) Ratio eadem est atque in purificatione [[Bromium|bromii]], alterius halogenii. == In biologia == [[Fasciculus:Kone med stor struma.jpg|thumb|Guttur tumidum iodo deficiente ortum.]] Iodum est pars necessaria [[Hormon|hormonum]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thryroideae]]. Penuria iodi in cibo morbos provocat sicut [[Guttur tumidum|guttur tumidum]] aut [[Tarditas intellegentiae|tardam mentem]]. Quapropter quia iodum non aequaliter in orbe terrarum praesto est (illi morbi frequentius in montibus procul a mari sitis incidunt) in salibus domesticis addi solet et sal iodatum in macellis emimus. Nihilominus et nimius iodi copia morbos alios movere potest. Iodum in [[Alcohol|alcohole]] solutum ad parva vulnera purganda vulgo adhibetur microbiorum necandorum causa. [[Calamitas Czernobelensis|Calamitate Czernobelensi]] [[isotopus]] [[Radiactivitas|radiactivus]] iodum-131 e reactris emanavit et [[Cancer (morbus)|cancros]] [[Glandula thyreoidea|glandulae thyreoideae]] genuit. Quamquam enim [[Semivita biologica|semivita]] huius istopi brevis est (8.05 dies) tamen in glandula thyreoidea cumulatur. Quapropter in talibus casibus iodum stabile medicamini hominibus datur ne glandula iam saturata isotopum 131 recipiat<ref>[https://recherche-expertise.asnr.fr/sites/default/files/documents/larecherche/publications-documentation/fiches-radionucleides/I131SAN.pdf Scheda radionuclidi] Terminus des sciences: [https://terminusdessciences.fr/2025/01/origine-de-liode-131-dans-une-reaction-nucleaire-et-absorption-par-lorganisme/ Origine de l’iode-131 dans une réaction nucléaire et absorption par l’organisme]</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bruno Baudin, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1773035X24003034 Iode et hormones thyroïdiennes]" ''Revue Francophone des Laboratoires'', 2024: 38-44 == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Iodine iodum] pertinent. * [http://www.periodicvideos.com/videos/053.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] [[Categoria:Halogenica]] {{Myrias|Physica}} 3cxyknqjffxqutswao1irvwvwws19bc Tulipa 0 51663 3955434 3952823 2026-04-18T23:11:42Z LilyKitty 18316 de statu floris nationalis 3955434 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ''Tulipa'' |image = Tulipa suaveolens floriade to Canberra.jpg |image_caption = ''Tulipa,'' [[Floriade (Canberra)|Floriade]] 2005 [[Canberra]]e |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Monocotyledones]] |ordo = [[Liliales]] |familia = [[Liliaceae]] |subfamilia = [[Lilioideae]] |genus = '''''Tulipa''''' |genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} [[Fasciculus:Melanostoma scalare sur une tulipe.jpg|thumb|Pars interior tulipae.]] '''Tulipan''',<ref>"Tulipan, -antis": {{qc|id=Busbequius (1581)}}</ref> multo saepius '''''Tulipa''''', quod nomen genericum a [[Carolus Linnaeus|Linnaeo]] statutum est<ref>"Tulipa sive lilionarcissus": {{qc|id=Clusius (1601)}}. "''Tulipa''": {{qc|id=Linnaeus (1753)}}</ref> (a nomine [[Lingua Turcica|Turcico]] ''tülbent'' '[[mitra]]', a [[Lingua Persica moderna|Persico]] دلبند ''dulband'')<ref>Online Etymology Dictionary (© 2001 Douglas Harper), lemma [http://www.etymonline.com/index.php?term=tulip 'tulip'].</ref> est [[genus (taxinomia)|genus]] [[planta perennis|plantarum perennium]] et [[bulbus|bulbosarum]] [[Eurasia]]e et [[Africa Septentrionalis|Africae Septentrionalis]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Liliaceae|Liliacearum]]. Invenitur praecipue in [[Europa Meridiana]], [[Africa Septentrionalis|Africa Septentrionali]], [[Asia Minor]]e, [[Irania]], republica [[Sina]]rum, et [[Iaponia]]. Et [[flos]] nationalis [[Afgania]]e, [[Irania]]e, [[Hungaria]]e, [[Nederlandia]]e et [[Turcia]]e est. == Notae == <references/> == Bibliographia == * 1581 : {{ec|id=Busbequius (1581)|c=[[Augerius Gislenius Busbequius]], ''[[Legationis Turcicae epistolae|Itinera Constantinopolitanum et Amasianum]]'' [https://archive.org/stream/bub_gb_nv0QS19NhJEC#page/n39/mode/2up p. 41] ([http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/busbecq1/jpg/s033.html p. 33 editionis 1595])}} * 1601 : {{ec|id=Clusius (1601)|c=[[Carolus Clusius]], ''[[Rariorum plantarum historia]]'' (Antverpiae) [https://archive.org/stream/mobot31753000810538#page/136/mode/2up pp. 137-152]}} * 1753 : {{ec|id=Linnaeus (1753)|c={{Linnaeus SP|305}}}} {{NexInt}} * [[Tulipomania]] * [[1095 Tulipa]] == Nexus externi == {{Fontes biologici}} {{Vicispecies|Tulipa|''Tulipam''}} {{CommuniaCat|Tulipa|''Tulipam''}} {{Biologia-stipula}} {{Titulus italicus}} [[Categoria:Tulipa| ]] [[Categoria:Genera plantarum]] [[Categoria:Flores]] [[Categoria:Verba Persica mutuata]] [[Categoria:Verba Turcica mutuata]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] acvx59ezvjl7c4tf93rqtho7m6556tt Augustus Schenk 0 52184 3955387 3751415 2026-04-18T15:03:20Z LilyKitty 18316 de vita academica 3955387 wikitext text/x-wiki '''Iosephus Augustus Schenk''' (natus die [[17 Aprilis]] [[1815]] [[salinae (Austria)|Haellini]] – mortuus est anno [[1891]] [[Lipsia]]e) fuit [[Botanica|botanista]] ac [[palaeobotanica|palaeobotanista]] [[Germania|Germanicus]]. Alumnus [[Universitas Monacensis|Universitatis Monacensis]] deinde professor [[Universitas Lipsiensis|Universitatis Lipsinsis]] et [[Alma Mater Lipsiensis|Almae Matis Lipsiensis]] fuit. == Nexus externus == * [http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do?find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=on&find_includeBasionymAuthors=off&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_authorAbbrev=Schenk Index Plantarum a Augusto Schenk descriptarum] {{Botanistae|Schenk}} {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Schenk, Augustus}} [[Categoria:Botanistae Germaniae]] [[Categoria:Palaeontologi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Herbipolensis]] [[Categoria:Professores Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Eruditi Germaniae]] [[Categoria:Nati 1815]] [[Categoria:Mortui 1891]] 7myw4wlzv3qmvm27i2nscrtp6nbnyff Agrippina 0 73527 3955347 2432234 2026-04-18T12:37:37Z Andrew Dalby 1084 + 3955347 wikitext text/x-wiki {{Disnomen}} '''Agrippina''' fuit nomen femininum Romanum a [[cognomen|cognomine]] [[Agrippa]] derivatum. == Qui hoc nomen habuerint == * [[Iulia Vipsania Agrippina|Agrippina maior]], Germanici uxor, Gaii imperatoris mater * [[Agrippina minor]], Claudii imperatoris uxor, Neronis mater {{NexInt}} * [[Colonia Agrippina]], nonnumquam "Agrippina" appellata, urbs Germaniae dv1r5ak6z2g396mu6mx4efcg0v7ykiy Radiactivitas 0 74667 3955393 3955230 2026-04-18T15:17:42Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De radiactivitatis mensura */ 3955393 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenium [[Carbonii dioxidum|dioxyidumcarbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad bacterias e cibis exterminandas aut ad energiam astronavibus ministrandam apti sunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} d9fvrx9w00fwtk3gbd065mztwxuy0k2 3955394 3955393 2026-04-18T15:18:15Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955394 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenium [[Carbonii dioxidum|dioxyidi carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad bacterias e cibis exterminandas aut ad energiam astronavibus ministrandam apti sunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} dsda3w00om7g8e3t9y4wlnrxsvz2paw 3955395 3955394 2026-04-18T15:18:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955395 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenium [[Carbonii dioxidum|dioxyidi carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria|bacterias]] e cibis exterminandas aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam apti sunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} qwydahkf9sasxj2to1q4u3esr0ban47 3955396 3955395 2026-04-18T15:19:58Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955396 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenium [[Carbonii dioxidum|dioxyidi carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam apti sunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} c37sjtpqri8et3kix8yi59ylbtau3zw 3955397 3955396 2026-04-18T15:26:36Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955397 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenium [[Carbonii dioxidum|dioxyidi carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam apti sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illa quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} r0zuje0zbmqfuk7ygpukpir8517wqlg 3955398 3955397 2026-04-18T15:28:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955398 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illa quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} 8ww7f264g4ef8maq9lyasrw88zij33s 3955399 3955398 2026-04-18T15:29:04Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955399 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua cum oxygenio-18 uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illorum quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} eilb9w1yvrvsp2d1nfeq5lj6zn8z24a 3955400 3955399 2026-04-18T15:37:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955400 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua oxygenio-18 signata uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[Bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illorum quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} aq82y84wqmpva6juu14eewxnrjbpacr 3955401 3955400 2026-04-18T15:38:17Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955401 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est [[Gray (unitas)|gray]] (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: [[Sievert (unitas)|sievert]]: Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est [[Becquerel (unitas)|becquerel]] (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua oxygenio-18 signata uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illorum quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} 1f3dpsqohej2gcutxqf9pzp8452cnsb 3955402 3955401 2026-04-18T15:42:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De radiactivitatis mensura */ 3955402 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est '''[[Gray (unitas)|gray]]''' (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: '''[[Sievert (unitas)|sievert]]''': Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est '''[[Becquerel (unitas)|becquerel]]''' (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua oxygenio-18 signata uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[bacteria]] e cibis exterminanda aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illorum quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} b3i1qxjjlnqsvfvcmuxpsxlxyjr7d4h 3955403 3955402 2026-04-18T15:49:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De usu humano */ 3955403 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Radioactive.svg|thumb|150px|[[Symbolum periculi]] materiem radiactivam significat.<!-- The [[Unicode]] encoding of this symbol is U+2622 ({{unicode|?}}) -->]] {{res|Radiactivitas}}<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Nobel | nomen auctoris = Albertus | titulus = Dictionary of Medical Objects / Medizinisches Sachwörterbuch / Dictionnaire d’Objets Médicaux / Medicinae Rerum Verborum Index | annus = 1983 | pagina = 1302 | url paginae = https://page-one.springer.com/pdf/preview/10.1007/978-3-642-68912-3_94 | retrospectio paginae = 20260413183959 | domus editoria = [[Springer]] | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga]]e | doi = 10.1007/978-3-642-68912-3_94 }}: “14183 <sup>40</sup>K-{{lectio|Radiactivitas}}”.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Colmenárez Molina | nomen auctoris = Albertus Antonius | titulus = Metodología en la enseñanza de la lengua latina: método clásico | contextus = Revista Electrónica REDINE | volumen = 4 | fasciculus = 2 | tempus = 2012-10-31 | pagina = 138 | url = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/view/1352 | url forma pdf = https://revistas.uclave.org/index.php/redine/article/download/1352/642/1197 | domus editoria = Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado | locus = [[Barquisimeto]] | issn = 22447997 }}: “Lat. Iodum, radiactivum, {{lectio|radiactivitas}}, {{omissis}}”</ref> aut {{res|nucleus dissiliens vel tabescens}} sunt [[radiatio|radiationes]] (materiae particularum et energiae) ex instabilibus [[Nucleus atomi|atomorum nucleis]] sponte emissae quae ultra certum modum animantibus periculosae fiunt. Tales nuclei instabiles et compositionem suam mutantes ''mobiles'' vel ''radiactivi'' appellantur. Pariter [[atomus|atomi]], quibus nuclei radiactivi insunt, radiactivi nominantur. Plures atomi terrestres non sunt radiactivi, sed atomi qui numerum [[neutron|neutrorum]] habent supra aut infra numerum necessarium pro stabilitate exhibent radiactivitatem. Exempli gratia, [[Carbonium|carbonii]] atomus 6 [[proton]]es habet, saepius 6 quoque [[neutron]]es; numerus atomicus est ergo 12 et hunc isotopum "[[carbonium]]-12" nominamus. Sunt autem atomi carbonii qui 8 neutrones habent. Haec carboni varietas est "carbonium-14" et radiactiva est. Varietates eiusdem [[Elementum chemicum|elementi chemici]] quae non eundem neutronum numerum habent sunt ''[[isotopus|isotopi]].'' Exempli gratia, carbonium-12 et carbonium-14 sunt isotopi elementi carbonii. Homines radiactivitatem ad suam utilitatem accomodarunt tam militarem cum [[bomba atomica]], quod [[Societas Internationalis pro Energia Atomica]] prohibet, quam civilem in [[Reactrum nucleare|reactris nuclearibus]] quae [[Electricitas|electricitatem]] producunt aut in [[medicina nuclearis|medicina nucleari]]. Radiactivitatem primus descripsit [[Antonius Henricus Becquerel]] die [[24 Februarii]] [[1896]], deinde [[Maria Curie]], [[chemicus|chemica]] [[Polonia|Polona]] quae [[Lutetia]]e physicae studuit. == De radiactivitate inventa == Anno [[1896]], [[Antonius Henricus Becquerel|Henricus Becquerel]] physicus Francicus [[oxidum uranii]] supra [[Photographia|laminam photographicam]] tegumento opaco involutam forte reliquit. Nihilominus animadvertit maculas nigras in lamina apparuisse unde rem multum miratus collegit radiationis genus fuisse<ref>Jean-Louis Basdevant, «[https://journals.openedition.org/bibnum/848?lang=fr#quotation Henri Becquerel : découverte de la radioactivité] », ''Bibnum'', 2017. Pierre Radvanyi, Jacques Villain. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631070517300786 La découverte de la radioactivité]", ''Comptes Rendus Physique'', 2017: 544-550</ref>. Paulo post [[Maria Curie|Maria Sklodowska]] quae tum [[Doctoratus|doctoris gradum]] parabat ostendit ex uranii atomis quibuscumque moleculis insertis hanc radiationem oriri. Similem proprietatem et in [[radium|radio]], et in [[thorium|thorio]] et in [[Polonium|polonio]] invenit. Causa tamen adhuc ignota erat. At anno [[1898]], [[Ernestus Rutherford]] ex declinatione in [[Campus electricus|campo electrico]] perspecta tria radiationis genera distinxit quas α, β, γ appellavit. Radius qui ad polum negativum declinabat fuit [[particula alpha|alpha]], is qui ad polum positivum [[Particula beta|beta]], et tertius qui e recto itinere non declinabat [[Radiatio gamma|gamma]]. Post [[Nucleus atomi|atomi nucleum]] anno 1908 inventum ostendit particulas alpha e duobus neutronibus et duobus protonibus constare atque instar esse [[Helium|helii]] nuclei [[onus electricum|positive onerati]]; in particulis beta electrones maxima vi et celeritate e nucleo expulsos cognovit. == De praecipuis radiationum generibus == [[Fasciculus:Alpha Decay.svg|thumb|Nucleus gravis particulam alpha emittit.]] Cum structura nucleorum instabilium mutatur radiationes e nucleis emitti solent e quibus praecipuae sunt: * '''Particula alpha''' quae instar nuclei helii e duobus protonibus et duobus neutronibus constat, unde [[Massa atomica|massa atomica 4]] et [[onus electricum]] +2 quod notari potest {{chem|4|2|He|2+}} aut {{chem|4|2|α}}α aut plerumque simplicius α. Haec particula plerumque a gravioribus elementis emittitur ita ut isotopi uranii, exempli gratia, gradatim longo tempore isotopi [[Plumbum|plumbi]] fiant. Exemplum [[Reactio nuclearis|reactionis nuclearis]] ad radium in [[radon]] mutatum pertinens: {{chem|226|88|Ra|}} → {{chem|222|86|Rn|}} + α. Massa atomica quattuor unitatibus et numerus protonum duabus minuitur. * '''Particulae beta''' sunt electrones magna vi e nucleo expulsi dum neutrones in protones mutantur. Quia massam quasi nullam habent et onus electricum -1 notantur {{chem|0|-1|e}}e aut e<sup>-</sup> aut β<sup>-</sup> aut simplicius β. Ita reactio nuclearis qua [[tritium (chemia)|tritium]] in helium-3 mutatur sic scribitur: {{chem|3|1|H}} → {{chem|3|2|He|}} + {{chem|0|-1|e}}e. Sed post Rutherford etiam particulae β<sup>+</sup> inventae sunt quae massam quasi nullam habent sed onus positivum +1 et antiparticulae nonnumquam dicuntur et notantur β<sup>+</sup>. Emittuntur cum protones in neutrones mutantur et '''[[positron|positrones]]''' (<sup>0</sup><sub>+1</sub>e) vulgo dicuntur. Ita reactio nuclearis qua [[natrium]] in [[neon]]-22 mutatur sic scribitur: :{{chem|22|11|Na}} → {{chem|22|10|Ne|}} + <sup>0</sup><sub>+1</sub>e. [[Fasciculus:GammaDecay.jpg|thumb|Radiatio gamma energiam nuclei minuit.]] * '''[[Radiatio gamma]]''' est [[radiatio electromagnetica]] [[lux|luci]] similis sed maxima [[frequentia]] (inter 10<sup>17</sup> et 10<sup>20</sup> [[hertz]]) et brevissima [[Longitudo undae|undae longitudine]] (circa 1 [[picometrum|pm]]). Nam nucleus atomi photonem unum emittit cum e statu energiae superiore in inferiorem velut quiescit et considit. Itaque radiatio gamma saepe simul cum radiatione alpha aut radiatione beta emittitur. * Minus frequenter etiam protones et neutrones e nucleo magna vi expelli possunt necnon antiparticulae, positrones et [[Antiproton|antiprotones]] (qui massam protonis habent sed onus negativum). Cum particula antiparticulae suae occurrit adnihilantur nec quidquam nisi energia remanet. == In biologia == Radisotopi (e.g. [[cobaltum]]-60) ad necandas [[cellula|cellulas]] cancrosas in [[radiotherapia]] adhibentur quia nimiae [[Radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] quantitates animantibus graviter nocent: ambustiones, [[cancer|cancros]]<ref>Amy L. Sherborne, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124715008864 Mutational Analysis of Ionizing Radiation Induced Neoplasms]", ''Cell Reports'', 2015: 1915-1926</ref>, [[Mutatio genetica|mutationes geneticas]]<ref>Jeonghwan Youk et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666979X24000260 Quantitative and qualitative mutational impact of ionizing radiation on normal cells]", ''Cell Genomics'', 2024: 100499.</ref>, radiorum morbum, mortem gignere solent<ref>INRS: [https://www.inrs.fr/risques/rayonnements-ionisants/effets-sur-la-sante.html De radiationibus et salute humana].</ref>. Non tamen aequaliter nocent: nam particulae alpha et neutrones magnae energiae vicies nocentiores aestimantur esse quam particulae beta et radiationes gamma. Quia graviores sunt et onus electricum duplex habent particulae alpha maxima damna efficiunt cum moleculas vehementer percutiunt et electrones abripiunt ut atomi helii fiant. Attamen nisi spiritu aut haustu ingestae intra corpus non facile intrant et iam vestibus aut [[cornu|cornea]] [[cutis]] parte sistuntur. Ingestae vero periculosissimae fiunt: exempli gratia [[plutonium]], elementum maxime toxicum et particulas alpha emittens, facile in Pu<sup>4+</sup> oxidatur et locum [[Ferrum|Fe]]<sup>3+</sup> in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] capit ubi [[Haematopoiesis|haematopoiesin]] impedit<ref>''[https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c584a2740f0b676d9455c62/Human_biokinetics_of_plutonium_a_compilation_of_experimental_data.pdf Human biokinetics of plutonium: a compilation of experimental data]'', Public England Health, 2018. Baikuntha P Aryal, "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3679905/ Plutonium Uptake and Distribution in Mammalian Cells: Molecular vs Polymeric Plutonium]", ''Int J Radiat Biol.'', 2011: 1023–1032.</ref>. Particulae beta facilius in corpus intrant circiter 1 [[Centimetrum|cm]] antequam sistantur sed massa paene nulla damna minora facit. Radii gamma facile corpus transeunt et [[Plumbum|plumbeo]] praesidio tantum arceri possunt. Fasciculus radiorum gamma in unum punctum proiectus cellulas necat<ref>Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations, ''[https://sciencedemonstrations.fas.harvard.edu/presentations/%CE%B1-%CE%B2-%CE%B3-penetration-and-shielding α, β, γ Penetration and Shielding]''.</ref>. Revera damnum e vi et [[Diuturni temporis|diuturnitate]] radiationis pendet. Nam omnes et semper sine maximo damno radiactivitati solitae et naturali obnoxii sumus, quae ex atomis nostri corporis oritur, imprimis e [[kalium|kalio]]-40 sed et e multis aliis isotopis ut carbonio-14<ref>"[https://www.polymedia.ch/fr/la-radioactivite-dans-le-corps-humain/ La radioactivité dans le corps humain]", ''Revue Polytechnique'', 2019.</ref>; item e radiis [[Cosmos|cosmicis]] qui [[Tellus (planeta)|Tellurem]] attingunt; item e saxis [[radon]]<ref>RadioProtect (2025): ''[https://www.radio-protect.com/post/les-concentrations-de-radon-dans-les-habitations-en-france Les concentrations de radon dans les habitations en France]''</ref> aliave elementa radiactiva includentibus (illae radiationes e solo emanant), postremo etiam pro circiter decima parte ex industria humana<ref>[https://www.openradiation.org/fr/la-radioactivite-ambiante La radioactivité ambiante]. Julien Bourdet, "[https://lejournal.cnrs.fr/articles/la-radioactivite-naturelle-moteur-dune-vie-souterraine-insoupconnee La radioactivité naturelle, moteur d'une vie souterraine insoupçonnée]", ''CNRS Le Journal'': 27.10.2021.</ref>. Itaque ad periculum aestimandum necesse est vim radiationis metiri. == De radiactivitatis mensura == Primum energiam in corpus radiatum inlatam metiti sunt quae 'dosis radiationis exhausta' dicitur et in [[iulium|iuliis]] per [[Chiliogramma|chiliogrammata]] (J/Kg) exprimitur. [[Unitas mensuralis|Unitas]] [[Systema internationale unitatum|SI]] dosis exhaustae est '''[[Gray (unitas)|gray]]''' (nota: Gy) quae 1 J/Kg valet. Olim alia unitas in usu erat quae 'rad' dicebatur atque centesimam partem unius gray valebat (10<sup>-2</sup>). Sed ut damna biologica subtilius aestimentur mensura dosis peraequatae (nota H) adhibetur (unitas SI: '''[[Sievert (unitas)|sievert]]''': Sv) quae particulas et [[Textus (biologia)|textus]] distinguit: exempli gratia 1 gray particulae beta aut [[Photon|photonis]] gamma 1 [[Sievert (unitas)|sievert]] valet, sed 1 gray particulae alpha 20 sievert<ref>H = Q X dosis exhausta (Gy).</ref> valet quia damna multo maiora sunt. Radexpositio naturalis media cui obnoxii sumus 2 mSv<ref>Millisievert.</ref> per annum aestimatur. Ita gray quantitatem energiae, sievert autem periculum biologicum metitur. Celeritatem dissilientium (vel tabescentium) nucleorum aut [[Computatorium Geiger|computatorio Geiger]] cum [[gas]] [[argon]] (vel [[neon]]) [[ion|ionizatur]] strepente aut computatorio scintillatorio fulgura in substantia luminifera numerante metiri licet. Unitas systemate internationali praecepta est '''[[Becquerel (unitas)|becquerel]]''' (nota Bq). Becquerel unum = unus nucleus in quadam materia unoquoque [[Secundum|secundo]] semel dissiliens, hoc est radiationem emittens. Olim fuit alia unitas ''curie'' nomine (nota Ci) quae 3,7 X 10<sup>10</sup> becquerel valebat, hoc est activitatem unius grammatis [[Radium|radii]]-226<ref>CRIIRAD, [https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2022/02/CRIIRAD-Fiche-G2-Unites.pdf Trois unités pour la radioactivité et ses effets]. Tableau de conversion.fr.[https://www.tableau-de-conversion.fr/blog/becquerel-unite-radioactivite/ Unités de mesure. Découverte du becquerel : unité de mesure de la radioactivité], 2025.</ref>. Activitas radisotoporum evolvente tempore decrescit postquam pars instabilium nucleorum in atomos stabiles mutata est. Quam evolutionem [[Semivita biologica|semivitis]] metiri solemus, hoc est tempore necessario ut dimidia tantum pars atomorum radiactivorum in aliqua substantia initio praesentium reliqua sit. Semivita uniuscuiusque isotopi propria est. Exempli gratia semivita carbonii-14 5730 annos valet, semivita [[Iodum|iodi]]-131 8.05 dies. Quo brevior est semivita tanto maior est radiactivitas. Haec semivitarum constantia ad [[Archaeologia|archaeologicorum]] inventorum [[datatio|datationem]] adhibetur, imprimis per [[Computatio radiocarbonica|carbonium-14]]. == De usu humano == Radisotopi ad moleculas sequendas et reactiones chemicas investigandas adhibentur: exempli gratia si aqua oxygenio-18 signata uteris certior fies in [[Photosynthesis|photosynthesi]] oxygenium aquae non [[Carbohydratum|carbohydratis]] incorporari sed in atmosphaeram reici. Oxygenii atomi e [[Carbonii dioxidum|dioxido carbonii]] igitur in carbohydrata intrant. Item ad [[bacteria]] e cibis exterminanda<ref>AIEA, ''[https://www.iaea.org/fr/newscenter/news/en-quoi-consiste-lirradiation-des-aliments-et-pourquoi-est-ce-une-technique-importante En quoi consiste l’irradiation des aliments et pourquoi est-ce une technique importante]''</ref> aut ad energiam [[Astronavis|astronavibus]] ministrandam radiationes aptae sunt. Radisotopi longissimae semivitae ut uranium-238 aut kalium-40 ad saxorum datationem adhibentur, inter alia illorum quae e luna proveniunt. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Pierre-Emmanuel Lévy, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1279847925001144 Radioactivité, fission, fusion]", ''Médecine de Catastrophe - Urgences Collectives'', 2026: 5-10 == Bibliographia == * Bertulani, Carlos A. [[2007]]. ''Nuclear Physics in a Nutshell.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 9780691125053 * [[Maria Curie|Curie, Marie]]. [[1904]]. ''[https://archive.org/details/recherchessurles00curi/page/n9/mode/2up Recherches sur les substances radioactives],'' editio altera. Lutetiae: Gauthier-Villars, Imprimeur-Libraire du bureau des longitudes, de l’école Polytechnique. * Ferguson, Charles D., Tahseen Kazi, et Judith Perera. [[2003]]. ''Commercial Radiation Sources: Surveying the Security Risks.'' Monterey: Monterey Institute of International Studies. ISBN 1885350066 * Oughton, Deborah H., et Valery Kashparov. [[2009]]. ''Radioactive Particles in the Environment.'' Dordrecht: Springer. ISBN 9789048129478 * Quimby, Edith H. [[1968]]. ''Radioactive Nuclides in Medicine and Biology,'' editio tertia. Philadelphia: Lea and Febiger. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Radioactivity|radiactivitatem}} {{NexInt}} * [[Actinium]] * ''[[Hibakusha]]'' * [[Leuchaemia]] * [[Physica nuclearis]] * [[Radiatio Cherenkov]] * [[Radiatio electromagnetica]] * [[Radiatio Roentgensis]] * [[Radiologia]] * [[Semiotica atomica]] [[Categoria:Physica nuclearis]] [[Categoria:Radiactivitas| ]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Physica}} sdzxp4ua2ootlrt5ak0ymwbooatfh11 Historia Iaponiae 0 107647 3955411 3933492 2026-04-18T19:38:46Z Setefarong 204243 Vinculum ad Heian aetatis paginam additur 3955411 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} [[Fasciculus:Byodo-in_Uji03bs2640.jpg|thumb|[[Templum]] [[Byōdō-in]] aetatis Heian, [[saeculum 11|saeculo undecimo]].]] '''Historia Iaponiae''' est [[narratio]] rerum a populo Iaponiensi gestarum in [[regio]]ne propria, ex qua [[civitas]] [[Iaponia]]e profecta est. Vetustissimae [[scriptura]]e de [[historia]] Iaponiae sunt [[Kojiki]] et [[Nihon Shoki]]. == Aevo palaeolithico == [[Fasciculus:JomonStatue.JPG|thumb|upright=0.8|Typus [[dea materna|deae maternae]] {{Creanda|en|Jōmon period|aetas Jōmon|aetatis Jōmon}}.]] Prima [[habitatio]]nis signa in Iaponia aevo [[Palaeolithicum|palaeolithico]] apparuerunt, 30 000 a.C.n. saecuto<ref>[https://web.archive.org/web/20090826235250/http://www.t-net.ne.jp/~keally/palaeol.html Japanese Palaeolithic Period], Charles T. Keally. {{Ling|Anglice}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080626001634/http://www.pnas.org/cgi/reprint/102/17/6231.pdf Global archaeological evidence for proboscidean overkill], Todd Surovell et al., [[Proceedings of the National Academy of Sciences]], 2005. {{Ling|Anglice}}</ref> 14 000 a.C.n., aevo ''Jōmon'' (縄文時代, ''Jōmon-jidai'') culto [[venatio|venatoris]], convectoris, [[agricultura|agriculturis]]. Vasa ornata sunt ex his temporibus, saepe cum tortis formis, nonnullus superati antiquissimis [[Opus fictile|figulinarum]] mundis. == Aeva feudorum == Secuta aeva Cofun,<ref>Ubi [[Mozu Kofungun]] et [[Furuichi Kofungun]] creati sunt.</ref> Asuka, Nara,<ref>Ubi [[Heijō-kyō]] a [[Gemmei (imperatrix)|imperatrice Gemmei]] creatum est.</ref> [[Aevum Heian|Heian]], Kamakura, Edo, et multi alii qui [[feudum|feudorum]] ducebantur a ducibus [[xogun]] quos sustinuerunt [[eques|equites]] [[samurai]]. His temporibus systema graphicus et [[scriptura]], rationes, [[religio]], concepta, [[philosophia]], etc inlata sunt ex Sinensis. In multis partis, duces appellantur [[xogun]] regnabant effultis ab equis appellati [[samuraeus|samuraei]] sub feudi. === Introitum et interdictum peregrinorum === * ''Vide etiam [[Nagasacii Historia]] et [[Bellum Sovietico-Iaponiense]].'' [[Explorator]]es ex [[Europa]] medio [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] revera hanc [[urbs|urbem]] [[Nagasacium (urbs)|Nagasacium]] condiderunt auxeruntque, cum [[navis]] [[Portugallia|Portugalis]] sedit in ripis {{Creanda|ja|鹿児島市|Cangoscima|Cangoscimae}} [[caput (urbs)|capitis]]. Apostolus [[Iesuitae|Iesuita]] [[Franciscus Xaverius]] in [[Iaponia]]m venit anno [[1549]], sed quamquam in Sinam anno [[1551]] profectus est, ibi mortuusque est paulum post, discipuli in Iaponia manserunt et converterunt plures duces (''daimyo, [[daimyō]]''). Inter quos maximus erat [[Omura Sumitada|Bartholomaeus Sumitada Ōmura]], qui conversione maxime fructus est, quod mercis partem acceperit quam inferebant naves Portugalis in portum quem constituerunt in Nagasacio anno [[1571]] urbis conditae, se adiuvante. Saeculo XVI<ref>Kodansha Encyclopedia of Japan (First edition, 1983), indices "Sakoku(Isolationis/ Seclusion Edicts)" et Namban Boeki(Anglice, Foreign trade with Barbarians)."</ref> etiam, commeabant mercatores et missonaria Christianarum ce [[Lusitania]], [[Nederlandia|Batavia]], [[Anglia]], [[Hispania]] suspectantium [[Xogun|xogunatis]] praefectis Iaponarum qui timebant ne Iaponiam irrupisset. Itaque die [[18 Octobris]] [[1633]] multi [[Missionarius|missionarii]] [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] necati sunt. A [[Tokugawa Ieyasu|Tokugawa Ieiaso]], [[Xogun|praefecto]], igitur peregrini intrantibus vetiti sunt extra mercatores Bataviarum, Sinicarum in sola porta patefacta [[Dezima]] nunc [[Nagasacum|Nagasace]] per 2000 annos donec [[Mathaeus Perry]], praefectus classis, apertum Iaponiae ad mundum compulit anno [[1854]] cum [[Conventio Kanagawa|Conventu Kanagawa]] anno [[1854]]<ref>Perry, Matthew Calbraith. (1856). [https://web.archive.org/web/20170519080911/http://ebook.lib.hku.hk/CTWE/B36599566/ ''Narrative of the expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan, 1856.''] {{Ling|Anglice}}</ref>. == Res novae == :''Vide etiam [[Restauratio Meiji dicta]]'' et [[Aetas Meiji]] et [[Primum Bellum Sino-Iaponense]]. [[Fasciculus:Emperor-Meiji-British-Museum2018.jpg|thumb|upright=0.8|[[Imperator Meiji]],{{dubsig}} anno 1887 pictus.]] [[Portus|Portis]] patefactis, nonnullos annos societas Iaponiae valde velociter mutavit occidentem contingentem renovatium. ''Meiji Ishin'', aut Renovatio Meidiana dicta, immutationes politicas ab anno [[1868]] et initium novae rei publicae rectionis in imperio Iaponica, quae societatem Iaponicam celerrime ad vitae modum civitatum occidentalium admovit, etsi primo reditum ad virtutes [[mores]]que Iaponiae veteri proprios contendebat, imprimis autem renovationem [[Imperatores Iaponiae|imperii]] (quod Tennōismus vocatur ex appellatione imperatoris, qui Iaponice Tenno vocatur). Per motum [[Restauratio Meiji dicta|Meiji Ishin]], Xogun coactus abdicare, systemate foederis abolito, imperator restitutus fuit. Posterior, valde proficiebat [[technologia]] [[Scientia (ratio)|scientiaque]]. Multi institutes occidentes adhibiti erant quarum sunt legalis, rectionis, oeconimiarum, socialibus, militaris, quae Iaponiam orbem potentiam mutavit. Iaponia, imperii cupidi, bellum cum [[Sinae (regio)|Sericis]] anno 1895 et [[Russia|Sarmatis]] anno [[1905]] commovit. Iaponia [[Corea]]m anno [[1910]] incucurrit et [[Mandshuria]]m anno [[1931]]. == Bello mundano secundo et moderna == :''Vide rem principalis [[Bellum Pacificum]]'' et [[Foedus Trium Imperiorum]]. Iaponia in [[secundum bellum mundanum|bello mundano secundo]] anno [[1941]] concitator erat incurrente [[Res Publica Popularis Sinarum|Serem]], [[Corea]]m, [[Philippinae|Philippinas]] etc. Incucurrit [[Indonesia]]m anno [[1942]]. [[Bomba atomica|Bombae atomis]] delapsi in [[Nagasacium|Nagasaci]] et [[Hirosima]] qua prima est in historia globalis uti armis nuclearis. Deditia Iaponia est [[bellum|bello]] in [[CFA]] [[1945]]. Die [[3 Novembris]] [[1946]], [[Constitutio Iaponiae]] nova ratione [[monarchia constitutionalis]] et [[pacifismus]] decreta est a voluntate [[populus|populi]] per Parlamentum Imperiale post [[suffragium mulierum]] universaleque. Die [[18 Novembris]] [[1951]] [[Hirohito]] imperator Iaponiae foedera pacis et securitatis cum [[CFA]] signavit. Die [[11 Martii]] [[2011]], passa est [[Terrae motus Tohoku|terraemotus magnam mensuram magnitudinis 9.0]], qui [[megacyma]]m exacerbavit invicem [[litus|litore]]<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2011/mar/11/japan-earthquake-tsunami-questions-answers Japan earthquake and tsunami: what happened and why|World news]. The Guardian. Adeptus in 2011-04-03. {{Ling|Anglice}}</ref><ref>{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php|title=USGS WPhase Moment Solution - NEAR EAST COAST OF HONSHU, JAPAN|accessdate=2012-12-4|author=[[United States Geologic Service|USGS]]|language=Anglice}}. {{Ling|Anglice}}</ref> [[Honsua]]e 130 chiliometro ex hac urbe. Die [[1 Aprilis]] 2011, clades consequens [[Terrae motus|terraemotum]] [[megacyma]]mque appellata rectione Iaponensis, "[[Terrae motus Tohoku|Magna Terraemotus Orientalis Iaponens]]".<ref>{{Cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110402a6.html|work=[[The Japan Times]]|title=Kan names quake at pep talk|date=2011-04-02|accessdate=2011-04-02|archiveurl=http://www.webcitation.org/5xgiq5T7u|archivedate=2011-04-05}}. {{Ling|Anglice}}</ref> Hodie unum est ex divitiae civitatis praeclarus et in [[technologia]], et prospera utitur. {{NexInt}} * [[Himiko]] * [[Historia Asiae]] * [[Kabuki]] * [[Litterae Iaponiae]] * ''[[Man'yōshū]]'' * [[Nihonjinron]] * [[Palatium Imperatorium Kyoto]] ==Notae== <references /> == Bibliographia == * Daniel Bartolius, ''[https://www.google.it/books/edition/Dell_historia_della_Compagnia_di_Giesu_L/AZzcZh4HX5YC?hl=it&gbpv=1 Dell'historia della Compagnia di Giesù. L'Asia descritta dal P. Daniello Bartoli della medesima Compagnia]'', liber III (Romae, 1660). {{Ling|Italice}} * Arnoldus Montanus, Ioannes Ogilby, ''[https://www.google.it/books/edition/Atlas_Japannensis_Being_Remarkable_Addre/dX1hAAAAcAAJ?hl=it&gbpv=1 Atlas Japannensis]'' (Londinii, 1670). {{Ling|Anglice}} * Iacobus Murdoch et Isoh Yamagata, ''[https://ia800505.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.502094/2015.502094.A-History_text.pdf A History of Japan, vol. II]'' (Londinii, 1949). {{Ling|Anglice}} * Iosephus Franciscus Schütte, ''[https://archive.org/details/mhsi111/page/n401/mode/2up?q=Ximadono Monumenta historica Japoniae I: Textus catalogorum Japoniae aliaeque de personis domibusque S.J. in Japonia informationes et relationes, 1549-1654]'' (Romae, 1975). == Nexus externi == {{CommuniaCat|History of Japan|historiam Iaponiae}} * [https://web.archive.org/web/20090826235250/http://www.t-net.ne.jp/~keally/palaeol.html] * Berenguer-Futagami, Ferdinandus (2023), ''[https://www.academia.edu/120696485/Ferran_Berenguer_Theseos_expositio_De_Heideggeri_philosophia_deque_eius_receptione_Iaponica_fragmenta Theseos expositio: de philosophia Martini Heidegger deque eius receptione Iaponica]''. Academia Friburgiana: Publications. [[Categoria:Historia Iaponiae|!]] {{Myrias|Historia}} 9k35adnbswcdzh6skqkms0gh3cs37r9 Acanthaceae 0 112611 3955459 3954927 2026-04-19T07:36:04Z Archaeodontosaurus 19638 /* Pinacotheca */ 3955459 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Acanthaceae |image = Odontonema flwrs.jpg | image_width = 240px |image_caption = [[Flos|Flores]] ''[[Odontonema cuspidatum|Odontonematis cuspidati]]'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicotyledones]] |unranked_ordo = [[Asteridae]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = '''Acanthaceae''' |familia_authority = [[Antonius Laurentius de Jussieu|Juss.]] |type_genus = ''[[Acanthus (genus)|Acanthus]]'' |type_genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] |subdivision = ''Vide commentarium.'' |}} '''Acanthaceae''' sunt [[familia (taxinomia)|familia]] [[angiospermae|angiospermarum]] [[dicotyledon]]arum quae paene 250 [[genus (taxinomia)|genera]] et circa 2500 [[species|specierum]] comprehendit. Plurimae sunt [[herba]]e, [[frutex|frutices]], vel [[liana]]e circumplicantes [[zona tropica|tropicae]]; aliquae autem sunt [[epiphyta]]. Perpaucae in [[regio]]nibus [[zona temperata|temperatis]] [[habitatio|habitant]]. Quattuor praecipui [[distributio]]nis loci sunt [[Indonesia]] et [[Malaesia]], [[Africa]], [[Brasilia]], et [[Mesoamerica]]. Species familiae in paene omni habitatione inveniuntur, praecipue in [[silva|silvis]] confertis aut apertis, in {{Creanda|en|Scrubland|Terra ubi frutices doinantur|terris ubi frutices dominantur}}, in [[ager|agris]] [[valles|vallibusque]] humidis, in [[litus|litoribus]] aliisque regionibus [[mare|marinis]], et in [[palus|paludibus]] ut pars [[silva]]rum [[Rhizophoraceae|rhizophoracearum]]. ==Genera selecta== Sunt 246 genera accepta, secundum [[Germplasm Resources Information Network]] (GRIN). {{div col|3}} * ''[[Acanthopale]]'' C.B.Clarke * ''[[Acanthopsis]]'' Harv. * ''[[Acanthostelma]]'' Bidgood & Brummitt * ''[[Acanthura]]'' Lindau * ''[[Acanthus (genus)|Acanthus]]'' L. * ''[[Achyrocalyx]]'' Benoist * ''[[Aechmanthera]]'' * ''[[Adhatoda]]'' Mill. (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Afrofittonia]]'' Lindau * ''[[Ambongia]]'' Benoist * ''[[Ancistranthus]]'' Lindau * ''[[Ancistrostylis]]'' T.Yamaz. * ''[[Andrographis]]'' Wall. ex Nees * ''[[Angkalanthus]]'' Balf.f. * ''[[Anisacanthus]]'' Nees * ''[[Anisosepalum]]'' E.Hossain * ''[[Anisostachya]]'' Nees (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Anisotes]]'' Nees * ''[[Anomacanthus]]'' R.D.Good * ''[[Apassalus]]'' Kobuski * ''[[Aphanosperma]]'' T.F.Daniel * ''[[Aphelandra]]'' R.Br. * ''[[Aphelandrella]]'' Mildbr. * ''[[Ascotheca]]'' Heine * ''[[Asystasia]]'' Blume * ''[[Asystasiella]]'' Lindau * ''[[Avicennia]]'' * ''[[Ballochia]]'' Balf.f. * ''[[Barleria]]'' L. * ''[[Barleriola]]'' Oerst. * ''[[Benoicanthus]]'' Heine & A.Raynal * ''[[Blechum]]'' P. Browne * ''[[Blepharis]]'' Juss. * ''[[Borneacanthus]]'' Bremek. * ''[[Boutonia]]'' DC. * ''[[Brachystephanus]]'' Nees * ''[[Bravaisia]]'' DC. * ''[[Brillantaisia]]'' P.Beauv. * ''[[Calacanthus]]'' T.Anderson ex Benth. & Hook.f. * ''[[Calophanoides]]'' (C.B.Clarke) Ridl. (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Calycacanthus]]'' K. Schum. * ''[[Camarotea]]'' Scott-Elliot * ''[[Carlowrightia]]'' A.Gray (Wrightwort) * ''[[Celrina (genus)|Celerina]]'' Benoist * ''[[Cephalacanthus]]'' Lindau * ''[[Chaetacanthus]]'' Nees * ''[[Chalarothyrsus]]'' Lindau * ''[[Chamaeranthemum]]'' Nees * ''[[Championella]]'' Bremek. * ''[[Chileranthemum]]'' Oerst. * ''[[Chlamydacanthus]]'' Lindau (aliquando in ''Theileamea'' posita) * ''[[Chlamydocardia]]'' Lindau * ''[[Chlamydostachya]]'' Mildbr. * ''[[Chroesthes]]'' Benoist * ''[[Clinacanthus]]'' Nees * ''[[Clistax]]'' Mart. * ''[[Codonacanthus]]'' Nees * ''[[Conocalyx]]'' Benoist * ''[[Corymbostachys]]'' Lindau * ''[[Cosmianthemum]]'' Bremek. * ''[[Crabbea]]'' Harv. * ''[[Crossandra]]'' Salisb. * ''[[Crossandrella]]'' C.B.Clarke * ''[[Cyclacanthus]]'' S.Moore * ''[[Cylindrosolenium]]'' Lindau * ''[[Cyphacanthus]]'' Leonard * ''[[Dactylostegium]]'' Nees (aliquando in ''Dicliptera'' posita) * ''[[Danguya]]'' Benoist * ''[[Dasytropis]]'' Urb. * ''[[Dichazothece]]'' Lindau * ''[[Dicladanthera]]'' F. Muell. * ''[[Dicliptera]]'' Juss. (Foldwing) * ''[[Didyplosandra]]'' Wight ex Bremek. * ''[[Dipteracanthus]]'' Nees (aliquando in ''Ruellia'' posita) * ''[[Dischistocalyx]]'' T.Anderson ex Benth. & Hook.f. * ''[[Dolichostachys]]'' Benoist * ''[[Drejera]]'' Nees * ''[[Drejerella]]'' Lindau (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Duosperma]]'' Dayton * ''[[Dyschoriste]]'' Nees * ''[[Ecbolium]]'' Kurz * ''[[Echinacanthus]]'' Nees * ''[[Elytraria]]'' Michx. * ''[[Encephalosphaera]]'' Lindau * ''[[Epiclastopelma]]'' Lindau * ''[[Eranthemum]]'' L. * ''[[Eremomastax]]'' Lindau * ''[[Eusiphon]]'' Benoist (saepe in ''Ruellia'' posita) * ''[[Filetia]]'' Miq. * ''[[Fittonia]]'' Coem. * ''[[Forcipella]]'' Baill. * ''[[Forsythiopsis]]'' Baker (aliquando in ''Oplonia'' posita) * ''[[Geissomeria]]'' Lindl. * ''[[Glossochilus]]'' Nees * ''[[Golaea]]'' Chiov. * ''[[Graphandra]]'' J.B.Imlay * ''[[Graptophyllum]]'' Nees * ''[[Gymnophragma]]'' Lindau * ''[[Gymnostachyum]]'' Nees * ''[[Gynocraterium]]'' Bremek. * ''[[Gypsacanthus]]'' E.J.Lott et al. * ''[[Haplanthodes]]'' Kuntze * ''[[Harpochilus]]'' Nees * ''[[Hemiadelphis]]'' Nees * ''[[Hemigraphis]]'' Nees (aliquando in ''[[Strobilanthes|Strobilantha]]'' posita) * ''[[Henrya]]'' Nees * ''[[Herpetacanthus]]'' Nees * ''[[Heteradelphia]]'' Lindau * ''[[Holographis]]'' Nees * ''[[Hoverdenia]]'' Nees * ''[[Hulemacanthus]]'' S.Moore * ''[[Hygrophila (plant)|Hygrophila]]'' R.Br. * ''[[Hypoestes]]'' (''Periestes'' non exclusa) * ''[[Ionacanthus]]'' Benoist * ''[[Isoglossa (Acanthaceae)|Isoglossa]]'' Oerst. * ''[[Isotheca]]'' Turrill * ''[[Jadunia]]'' Lindau * ''[[Juruasia]]'' Lindau * ''[[Justicia]]'' L. * ''[[Kalbreyeriella]]'' Lindau * ''[[Kosmosiphon]]'' Lindau * ''[[Kudoacanthus]]'' Hosok. * ''[[Lankesteria]]'' Lindl. * ''[[Lasiocladus]]'' Bojer ex Nees * ''[[Leandriella]]'' Benoist * ''[[Lepidagathis]]'' Willd. * ''[[Leptostachya]]'' Nees * ''[[Liberatia]]'' Rizzini (aliquando in ''[[Lophostachys|Lophostachyte]]'' posita) * ''[[Linariantha]]'' B.L.Burtt & R.M.Sm. * ''[[Lophostachys]]'' Pohl * ''[[Louteridium]]'' S.Watson * ''[[Lychniothyrsus]]'' Lindau * ''[[Marcania]]'' J.B.Imlay * ''[[Megalochlamys]]'' Lindau * ''[[Megalostoma]]'' Leonard * ''[[Megaskepasma]]'' Lindau * ''[[Melittacanthus]]'' S.Moore * ''[[Mellera]]'' S. Moore * ''[[Mendoncia]]'' Vand. * ''[[Metarungia]]'' Baden * ''[[Mexacanthus]]'' T.F.Daniel * ''[[Meyenia]]'' Nees * ''[[Mimulopsis]]'' Schweinf. * ''[[Mirandea]]'' Rzed. * ''[[Monechma]]'' Hochst. (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Monothecium]]'' Hochst. * ''[[Morsacanthus]]'' Rizzini * ''[[Nelsonia]]'' R.Br. * ''[[Neohallia]]'' Hemsl. * ''[[Neriacanthus]]'' Benth. * ''[[Neuracanthus]]'' Nees * ''[[Odontonema]]'' Nees * ''[[Ophiorrhiziphyllon]]'' Kurz * ''[[Oplonia]]'' Raf. * ''[[Oreacanthus]]'' Benth. * ''[[Orophochilus]]'' Lindau * ''[[Pachystachys]]'' Nees * ''[[Pelecostemon]]'' Leonard * ''[[Pentstemonacanthus]]'' Nees * ''[[Perenideboles]]'' Ram. * ''[[Pericalypta]]'' Benoist * ''[[Peristrophe]]'' Nees * ''[[Petalidium]]'' Nees * ''[[Phaulopsis]]'' Willd. * ''[[Phialacanthus]]'' Benth. * ''[[Phidiasia]]'' Urb. * ''[[Phlogacanthus]]'' Nees * ''[[Physacanthus]]'' Benth. * ''[[Podorungia]]'' Baill. * ''[[Poikilacanthus]]'' Lindau * ''[[Polylychnis]]'' Bremek. (saepe in ''Ruellia'' posita) * ''[[Populina (genus)|Populina]]'' Baill. * ''[[Pranceacanthus]]'' Wassh. * ''[[Pseuderanthemum]]'' Radlk. * ''[[Pseudocalyx]]'' Radlk. * ''[[Pseudodicliptera]]'' Benoist * ''[[Pseudoruellia]]'' Benoist * ''[[Psilanthele]]'' Lindau * ''[[Ptyssiglottis]]'' T.Anderson * ''[[Pulchranthus]]'' V.M.Baum et al. * ''[[Pupilla]]'' Rizzini (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Razisea]]'' Oerst.<!-- Biotropica 23:98 34:68 --> * ''[[Rhinacanthus]]'' Nees * ''[[Rhombochlamys]]'' Lindau * ''[[Ritonia]]'' Benoist * ''[[Rostellularia]]'' Rchb. (aliquando in ''Justicia'' posita) * ''[[Ruellia]]'' L. * ''[[Ruelliopsis]]'' C.B.Clarke * ''[[Rungia]]'' Nees * ''[[Ruspolia]]'' Lindau * ''[[Ruttya]]'' Harv. * ''[[Saintpauliopsis]]'' Staner (aliquando in ''Staurogyne'' posita) * ''[[Salpinctium]]'' T.J.Edwards * ''[[Salpixantha]]'' Hook. * ''[[Samuelssonia]]'' Urb. & Ekman * ''[[Sanchezia]]'' Ruiz & Pav. * ''[[Santapaua]]'' N.P.Balakr. & Subr. (aliquando in ''Hygrophila'' posita) * ''[[Sapphoa]]'' Urb. * ''[[Satanocrater]]'' Schweinf. * ''[[Sautiera]]'' Decne. * ''[[Schaueria]]'' Nees * ''[[Schwabea]]'' Endl. & Fenzl * ''[[Sclerochiton]]'' Harv. * ''[[Sebastiano-schaueria]]'' Nees * ''[[Sericospora]]'' Nees * ''[[Siphonoglossa]]'' Oerst. * ''[[Spathacanthus]]'' Baill. * ''[[Sphacanthus]]'' Benoist * ''[[Sphinctacanthus]]'' Benth. * ''[[Spirostigma]]'' Nees * ''[[Standleyacanthus]]'' Leonard * ''[[Staurogyne]]'' Wall. * ''[[Steirosanchezia]]'' Lindau * ''[[Stenandriopsis]]'' S. Moore * ''[[Stenandrium]]'' Nees * ''[[Stenostephanus]]'' Nees * ''[[Streblacanthus]]'' Kuntze * ''[[Streptosiphon]]'' Mildbr. * ''[[Strobilanthes]]'' Blume * ''[[Strobilanthopsis]]'' S.Moore * ''[[Styasasia]]'' S.Moore * ''[[Suessenguthia]]'' Merxm. * ''[[Synchoriste]]'' Baill. * ''[[Taeniandra]]'' Bremek. * ''[[Tarphochlamys]]'' Bremek. * ''[[Teliostachya]]'' Nees * ''[[Tessmanniacanthus]]'' Mildbr. * ''[[Tetramerium]]'' Nees * ''[[Theileamea]]'' Baill. * ''[[Thomandersia]]'' Baill. (etiam intra suam familiam [[Thomandersiaceae|Thomandersiaceas]], a Wortley et al. 2007 posita<ref>{{cite journal| last = A. H. Wortley| first = D. J. Harris, et R. W. Scotland | title = On the Taxonomy and Phylogenetic Position of Thomandersia.| journal = Systematic Botany | volume = 32| issue = 2| year = [[2007]]| pages = 415–444| doi=10.1600/036364407781179716| last2 = Harris| first2 = D. J.| last3 = Scotland| first3 = R. W.}})</ref> * ''[[Thunbergia]]'' Retz. * ''[[Thysanostigma]]'' J.B.Imlay * ''[[Tremacanthus]]'' S.Moore * ''[[Triaenanthus]]'' Nees * ''[[Trichanthera]]'' Kunth * ''[[Trichaulax]]'' Vollesen * ''[[Trichocalyx]]'' Balf.f. * ''[[Trichosanchezia]]'' Mildbr. * ''[[Ulleria]]'' Bremek. (saepe in ''Ruellia'' posita) * ''[[Vavara]]'' Benoist * ''[[Vindasia]]'' Benoist * ''[[Warpuria]]'' Stapf * ''[[Whitfieldia]]'' Hook. * ''[[Xantheranthemum]]'' Lindau * ''[[Xerothamnella]]'' C.T.White * ''[[Yeatesia]]'' Small * ''[[Zygoruellia]]'' Baill. {{div col end}} ==Pinacotheca== <gallery> Fasciculus:Asystasia gangetica in Hyderabad W IMG 4769.jpg|''[[Asystasia gangetica]]'' in [[Hyderabad]] Fasciculus:Barleria sp. in Talakona forest, AP W IMG 8542.jpg|''[[Barleria]]'' sp. in silva Talakona Fasciculus:Acanthaceae_leaf.jpg|''[[Fittonia verschaffeltii]]'' Fasciculus:(MHNT) Hypoestes phyllostachya - leaves.jpg|''[[Hypoestes phyllostachya]]'' Fasciculus:Starr 021122-0083 Justicia aurea.jpg|''[[Justicia aurea]]'' Fasciculus:Peristrophe speciosa1.jpg|''[[Peristrophe speciosa]]'' Fasciculus:Pseuderanthemum maculatum W IMG 1124.jpg|''[[Pseuderanthemum reticulatum]]'' Fasciculus:Rostellularia species in Talakona forest, AP W IMG 8313.jpg|''[[Rostellularia]]'' sp. in silva Talakona Fasciculus:Wayside Tuberose -Ruella tuberosa- flower in Hyderabad, AP W IMG 6628.jpg|''[[Ruellia tuberosa]]'' in [[Hyderabad]] Fasciculus:Thunbergia laurifolia (Blue Trumpet wine) W IMG 1973.jpg|''[[Thunbergia laurifolia]]'' </gallery> ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Schwarzbach, Andrea E., et Lucinda A. McDade. [[2002]]. Phylogenetic relationships of the mangrove family ''Avicenniaceae'' based on chloroplast and nuclear ribosomal DNA sequences. ''Systematic Botany'' 27:84–98. *Watson, L., et M. J. Dallwitz. [[1992]]+. ''The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.'' {{NexInt}} * ''[[Rhaphidospora cavernarum]]'' ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Acanthaceae|Acanthaceas}} {{Fontes biologici}} {{wikispecies}} * [https://web.archive.org/web/20060202000101/http://delta-intkey.com/angio/www/acanthac.htm Acanthaceae] * [https://web.archive.org/web/20110605190403/http://tolweb.org/Acanthaceae/20878 Acanthaceae,] (Arbor Vitae) * [https://web.archive.org/web/20101223015033/http://flowersinisrael.com/FamAcanthaceae.html Familia Acanthaceae,] (Flores in Israel) [[Categoria:Acanthaceae|!]] [[Categoria:Familiae plantarum]] [[Categoria:Taxa Jussieu]] ls3kpk9wogjg69oapug1xp7b8i92gv2 Cercis 0 117006 3955458 3266640 2026-04-19T06:02:39Z Archaeodontosaurus 19638 /* Pinacotheca */ 3955458 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Cercis |image = Cercis siliquastrum MHNT.jpg |image_caption = [[Flos|Flores]] super [[ramus|ramum]] ''[[Cercis siliquastrum|Cercis siliquastri]]'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicotyledones]] |unranked_ordo = [[Rosidae]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |subfamilia = [[Caesalpinioideae]] |tribus = [[Cercideae]] |genus = '''''Cercis''''' |genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]<ref name="L." /> |subdivision_ranks = [[Species (taxinomia)|Species]] |subdivision = Vide commentarium. }} '''''Cercis''''' (nomen a [[Carolus Linnaeus|Linnaeo]] anno [[1753]] statutum)<ref name="L.">{{LSP1|374}}</ref> est [[genus (taxinomia)|genus]] 6–10 [[species (taxinomia)|specierum]] [[Angiospermae|plantarum florentium]] [[subfamilia]]e [[Caesalpinioideae|Caesalpinioidearum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Fabaceae|Fabacearum]], in regionibus calidis et [[zona temperata|temperatis]] [[Endemismus|endemicae]]. Eae sunt parvae [[arbor]]es [[deciduus|deciduae]] vel magnae [[frutex|frutices]], cuius praecipuae proprietates sunt [[folium|folia]] simplicia et rotunda ad cordiformia, [[flos|flores]]que [[roseus|rosei]]-[[ruber|rubri]], primo [[ver]]e super nudos surculos foliis carentis conlati. [[Larva]]e nonnullorum [[Lepidoptera|lepidopterorum]], praecipue ''[[Amphipyra tragopoginis|Amphipyrae tragopoginis]]'' (in [[Cercis canadensis|Cerce canadensi]] observatae), speciebus ''Cercis'' vescuntur. ==Species== Hic est index omnium specierum in genere:<br> *[[Mundus Vetus]]: **''[[Cercis chinensis]]'' ([[Asia]] orientalis) **''[[Cercis chuniana]]'' **''[[Cercis chingii]]'' ([[Sinae (regio)|Sinae]]) **''[[Cercis funiushanensis]]'' (variatio ''C. glabrae'' et ''C. chinensis'') **''[[Cercis gigantea]]'' ([[Sinae (regio)|Sinae]]) **''[[Cercis glabra]]'' **''[[Cercis griffithii]]'' ([[Media Asia]] meridiana) **''[[Cercis japonica]]'' **''[[Cercis pubescens]]'' (variatio ''C. glabrae'' et ''C. chinensis'') **''[[Cercis racemosa]]'' ([[Sinae (regio)|Sinae]] occidentales) **''[[Cercis siliquastrum]]'' ([[Mediterraneum]]) **''[[Cercis yunnanensis]]'' ([[Sinae (regio)|Sinae]]) *[[Mundus Novus]]: **''[[Cercis canadensis]]'' ([[America Septentrionalis]] orientalis) **''[[Cercis mexicana]]'' ([[Mexicum]]; saepe varietas ''C. canadensis'' habita) **''[[Cercis occidentalis]]'' ([[California]]) **''[[Cercis reniformis]]'' ([[Oclahoma]]; saepe varietas ''C. canadensis'' habita) **''[[Cercis texensis]]'' ([[Texia]]; saepe varietas ''C. canadensis'' habita) [[Fasciculus:Cercis Siliquastrum Trunk and Blossom.jpg|thumb|[[Flos|Flores]] ''[[Cercis siliquastrum|Cercis siliquastri]]'' super [[truncus|truncum]] saepe offert.]] ==Pinacotheca== <gallery> Fasciculus:(MHNT) Cercis siliquastrum in bloom.jpg|Flores ''[[Cercis siliquastrum|Cercis siliquastri]]'' in [[ramus|ramo]] maturo Fasciculus:Cercis siliquastrum0.jpg|Flores ''[[Cercis siliquastrum|Cercis siliquastri]]'' et vetustioria legumina Fasciculus:Cercis yunnanensis -1.JPG|''Cercis yunnanensis'' in vitro Fasciculus:Cercis yunnanensis -2.JPG|''Cercis yunnanensis'' in vitro Fasciculus:Cercis yunnanensis -3.JPG|''Cercis yunnanensis'' in vitro Fasciculus:Eastern redbud.jpg|''Cercis'' apud [[Hortus Botanicus Missuriensis|Hortum Botanicum Missuriensem]] Fasciculus:RedbudPollen.TIF|[[Pollen]] ''Cercis'' Arbre de Judée FR 2012.jpg|''Cercis siliquastrum'', folia </gallery> ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> == Nexus externi == {{CommuniaCat}} {{Vicispecies}} {{Fontes biologici}} [[Categoria:Genera plantarum]]{{Titulus italicus}} [[Categoria:Caesalpinioideae]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1753]] lrmun5bxsvfue9t8rpqbmwmnoxwh2jc Aspret-Sarrat 0 124126 3955420 3445132 2026-04-18T21:15:52Z Pippobuono 54500 capsa et imago 3955420 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Aspret-Sarrat 01.jpg|thumb|upright=0.8|left|Aspret-Sarrat: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Aspret-Sarrat}} est commune [[Francia|Francicum]] 130 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Garunna Superior|Garunnae Superioris]] in regione australi [[Meridianum et Pyrenaei|Meridiano et Pyrenaeis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Occitania Ruscino Meridianum et Pyrenaei|Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Garunnae Superioris|Indicem communium praefecturae Garunnae Superioris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Aspret-Sarrat|Aspret-Sarrat}} {{INSEE commune|31021|de=Aspret-Sarrat}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=1514 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Garumnae superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Garumnae superioris]] 9grye47177a1mo9tpg08hpbt8bj1mxo Gurunhuel 0 125717 3955421 3450603 2026-04-18T21:20:31Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955421 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Chapelle_Saint-Fiacre_de_Gurunhuel_01.JPG |thumb|upright=0.8|left|Gurunhuel: [[aedicula]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Gurunhuel}} ([[Lingua Britonica|Britonice]] ''Gurunuhel'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 409 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Litora ad Mare|Litorum ad Mare]] in provincia occidentali [[Britannia Minor]]e. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Litorum ad Mare|Indicem communium praefecturae Litorum ad Mare]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Gurunhuel|Gurunhuel}} {{INSEE commune|22072|de=Gurunhuel}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=16512 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Litorum ad Mare]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Litorum ad Mare]] sx63l3vup7dy038mhg5jqd0dpr83n8m Ctenoplusia albostriata 0 136175 3955365 3714680 2026-04-18T14:00:02Z IacobusAmor 1163 Titulus italicus 3955365 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = Ctenoplusia albostriata | image = | image_width = 204px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Noctuidae]] | subfamilia Plusiinae | tribus = | genus = ''[[Ctenoplusia]]'' | species = '''''C. albostriata''''' | binomial = ''Ctenoplusia albostriata'' | binomial_authority = (Bremer & Grey, [[1853]]) | synonyms = *''Plusia albostriata'' <small>Bremer & Grey, 1853</small> *''Abrostola subchalybaea'' <small>Walker, 1865</small> *''Abrostola nubila'' <small>Moore, 1887</small> *''Phytometra albostriata acuminata'' <small>Strand, 1917</small> *''Phytometra albostriata albolimbalis'' <small>Strand, 1917</small> *''Phytometra albostriata disjunctana'' <small>Strand, 1917</small> }} '''''Ctenoplusia albostriata''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], in [[Asia Orientalis|Asia Orientali]] et [[Oceania]], inter quas regiones [[Borneum]], [[Hongcongum]], [[Vietnamia]], [[Iaponia]], plurimum [[Australia]]e, et [[Nova Zelandia]], [[endemismus|endemicus]]. [[Latitudo alarum]] est circa 30 mm. Adulti sunt hinnulei, prominenti linea [[albus|alba]] diagonaliter trans quaquam [[ala]]m anteriorem posita. [[Larva]]e variis [[planta|plantis]], inter quas ''[[Conyza bonariensis]]'' aliaeque [[species (taxinomia)|species]] [[Asteraceae|Asteracearum]] et ''[[Dichrostachys cinerea]],'' [[victus|vescuntur]]. Alia [[genus (taxinomia)|genera]] plantarum hostium nota sunt ''[[Aster]], [[Abelia]], [[Calendula]], [[Callistephus]], [[Calystegia]], [[Dahlia]], [[Dichrocephala]], [[Elephantopus]], [[Erigeron]], [[Polygonum]], [[Solidago]],'' et ''[[Symphytum]].''<!-- They are green pseudo-loopers, with sparse hairs with white tips. Pupation takes place in a loose cocoon in a curled up leaf.--> {{NexInt}} * [[Index Lepidopterorum quae Abeliis vescuntur]] ==Nexus externi== *[http://www.environment.gov.au/biodiversity//abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Ctenoplusia_albostriata De specie] apud situm environment.gov.au (Australian Faunal Directory) *[https://web.archive.org/web/20160820130606/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/plus/albost.html De spece] apud situm lepidoptera/butterflyhouse.com.au (Australian Insects) *[http://www.mothsofborneo.com/part-14/plusiinae/plusiinae_3_1.php De specie] apud situm mothsofborneo.com (The Moths of Borneo) *[http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/research/projects/hostplants/list.dsml?searchPageURL=index.dsml&Familyqtype=starts+with&Family=&PFamilyqtype=starts+with&PFamily=&Genusqtype=equals&Genus=agrapha&PGenusqtype=starts+with&PGenus=&Speciesqtype=equals&Species=albostriata&PSpeciesqtype=starts+with&PSpecies=&Country=&sort=Family De specie (ut ''Agrapha albostriata'')] apud situm nhm.ac.uk (Caterpillar Hostplants Database) {{wikispecies|Ctenoplusia albostriata|''Ctenoplusiam albostriatam''}} {{CommuniaCat|Ctenoplusia albostriata|''Ctenoplusiam albostriatam''}} {{insecta-stipula}} [[Categoria:Fauna Indonesiae]] [[Categoria:Fauna Hongcongi]] [[Categoria:Fauna Vietnamiae]] [[Categoria:Lepidoptera Australiae]] [[Categoria:Insecta Iaponiae]] [[Categoria:Lepidoptera Novae Zelandiae]] [[Categoria:Plusiinae]] [[Categoria:Taxa Bremer]] [[Categoria:Taxa Grey]] [[Categoria:Taxa 1853]] mrr0fjlg5tlunme0r7fzgg5t479rq3y Computatio radiocarbonica 0 138586 3955360 3954799 2026-04-18T13:34:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3955360 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] pjaa5jsnvvjuaxls11ugbxasd7nzwwy 3955376 3955360 2026-04-18T14:24:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3955376 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. == De carbonii isotopis == Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in universis atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Quod si igitur de radiactivitate carbonii in organismis vivis deduxeris radiactivitatem in materiis mortuis (ossa, vestes, ligna) numerum in [[Becquerel (unitas)|becquerel]] invenies qui pro portione temporis a morte elapsi erit. == De chronomertria carbonica inventa == Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] j6h8951hvqx42lteizcr79jh2jniwhv 3955377 3955376 2026-04-18T14:28:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De carbonii isotopis */ 3955377 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. == De carbonii isotopis == Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in universis atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Quod si igitur de radiactivitate carbonii in organismis vivis deduxeris radiactivitatem in materiis mortuis (ossa, vestes, ligna) numerum in [[Becquerel (unitas)|becquerel]] invenies qui pro portione temporis a morte elapsi erit<ref>Irka Hajdas, Philippa Ascough, Mark H. Garnett et alii. "[https://www.nature.com/articles/s43586-021-00058-7 Radiocarbon dating]", ''Nature Reviews Methods'', 2021: 62</ref>. == De chronomertria carbonica inventa == Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] 41am2ab7eue8wwuvgqcdr1gz80k342j 3955378 3955377 2026-04-18T14:28:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De chronomertria carbonica inventa */ 3955378 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. == De carbonii isotopis == Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in universis atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Quod si igitur de radiactivitate carbonii in organismis vivis deduxeris radiactivitatem in materiis mortuis (ossa, vestes, ligna) numerum in [[Becquerel (unitas)|becquerel]] invenies qui pro portione temporis a morte elapsi erit<ref>Irka Hajdas, Philippa Ascough, Mark H. Garnett et alii. "[https://www.nature.com/articles/s43586-021-00058-7 Radiocarbon dating]", ''Nature Reviews Methods'', 2021: 62</ref>. == De chronometria carbonica inventa == Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] 614fwyrqoz7ae1mkoxof0hg00w7rdyn 3955379 3955378 2026-04-18T14:30:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De carbonii isotopis */ 3955379 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. == De carbonii isotopis == Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in universis atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Quod si igitur de radiactivitate carbonii in organismis vivis deduxeris radiactivitatem in materiis mortuis (ossa, vestes, ligna) quibus aetatem adsignare volueris numerum in [[Becquerel (unitas)|becquerel]] invenies qui pro portione temporis a morte elapsi erit<ref>Irka Hajdas, Philippa Ascough, Mark H. Garnett et alii. "[https://www.nature.com/articles/s43586-021-00058-7 Radiocarbon dating]", ''Nature Reviews Methods'', 2021: 62</ref>. == De chronometria carbonica inventa == Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] oz28ftxrgodnkqcktua6mwa238x5uzl 3955381 3955379 2026-04-18T14:33:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De carbonii isotopis */ 3955381 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Computatio radiocarbonica''',<ref>[[Tuomo Pekkanen|Pekkanen, Tuomo]] & [[Reijo Pitkäranta|Pitkäranta, Reijo]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum'' (Helsinki: SKS, 2006), s.v. ''radiohiiliajoitus''.</ref> sive '''ratio <sup>14</sup>C''', sive '''chronometria radiocarbonica,''' est [[ratio]] per quam aetas cuiusdam rei [[biologia|biologicae]] ex relativa [[carbonium|carbonii]] [[isotopus|isotoporum]] copia determinari potest. Propterea, [[computatio]] radiocarbonica saepe adhibetur ad [[datatio|annum vel aevum]] rebus [[archaeologia|archaeologicis]] assignandum. == De carbonii isotopis == Nam carbonium-14 in [[atmosphaera]] satis constanter creatur cum [[Neutron|neutrones]] magnae energiae atomos [[Nitrogenium|nitrogenii]] percutiunt. Qua de causa proportio carbonii-14 in universis atomis carbonii satis stabilis invenitur (1 pro 10<sup>12</sup>). Organismi vivi ob continuas materiae permutationes cum mundo ambiente circiter eandem proportionem praebent. Quibus tamen mortuis carbonium non iam permutatur et proportio carbonii-14 paulatim decrescit dum nuclei particulas beta emittunt et neutronem in protonem permutant ita ut nitrogenium-14 fiant. Cognita igitur [[Semivita biologica|semivita]] carbonii 14 5730 annorum esse, si de radiactivitate carbonii in organismis vivis inventa deduxeris radiactivitatem in materiis mortuis (ossa, vestes, ligna) quibus aetatem adsignare volueris numerum in [[Becquerel (unitas)|becquerel]] invenies qui pro portione temporis a morte elapsi erit<ref>Irka Hajdas, Philippa Ascough, Mark H. Garnett et alii. "[https://www.nature.com/articles/s43586-021-00058-7 Radiocarbon dating]", ''Nature Reviews Methods'', 2021: 62</ref>. == De chronometria carbonica inventa == Talis ratio inter annos [[1945]] et [[1955]] a [[Willard Franciscus Libby]] [[chemia|chemico]] [[Civitates Foederatae|Americano]] excogitata est, qui hac [[inventio]]ne [[Praemium Nobelianum chemiae]] anno [[1960]] consecutus est. Chronometria radiocarbonica aetatem [[materies|materiei]] quae originem [[organismus|organicam]] habet ([[os (anatomia ossis)|ossa]], [[lignum|ligna]], [[textum|textilia]] fibrarum, [[semen|semina]]) determinari sinit. Tempus dat relativum respectu praesentis, [[calendarium|calendarii]] annis computatum, et materiei quaedam aetas inter {{num|50000}} circumscripta et centum annos determinari potest. Quae in [[archaeologia]] est praecipua ratio ad tempora rebus organicis repertis (id est quae carbonii [[atomus|atomos]] continent) assignanda. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Cheng, Hai, et al. [[2018]]. "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aau0747 Atmospheric 14C/12C changes during the last glacial period from Hulu Cave]", ''Science'' 362 (14 Decembris 2018): 1293–97. {{NexInt}} *[[Chemia nuclearis]] *[[Chronologia]] *[[Chronometria]]<!-- *[[Examen Carbonii-14 ad Syndonem]]--> *[[Physica nuclearis]] *[[Radiactivitas]] ==Nexus externi== *[http://www.calpal-online.de De regulatione radiocarbonii.] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Methodologia Archaeologica]] 2f5j1dgoeep8df8n0zdov3lqqda14ws Blosville 0 149752 3955391 3443248 2026-04-18T15:14:49Z Pippobuono 54500 capsa et imago 3955391 wikitext text/x-wiki {{capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Église Saint-Christophe de Blosville (2).JPG|thumb|upright=0.8|left|Blosville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Christophorus|Sancto Christophoro]] dicata.]] {{res|Blosville}} est [[commune]] 310 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Blosville|Blosville }} {{INSEE commune|50059|de=Blosville}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] iyhz9dixuwalg7oxxkt0vqx9x27n7fj Céaux 0 149924 3955416 3443326 2026-04-18T21:00:53Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955416 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Céaux (50) Mairie.jpg|thumb|upright=0.8|left|Céaux: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Céaux}} est [[commune]] 414 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Céaux | Céaux }} {{INSEE commune|50108|de=Céaux}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] jz3yvje3vjjxasnplh5ubrkr6v0rvnh Courtils 0 149972 3955415 3443316 2026-04-18T20:59:22Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955415 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Courtils (50) Mairie.jpg|thumb|upright=0.8|left|Courtils: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Courtils}} est [[commune]] 210 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Courtils | Courtils }} {{INSEE commune|50146|de=Courtils}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] raqmcs7qhmxqzer2eb9h2swl1y9jmp7 Huisnes-sur-Mer 0 150236 3955392 3443395 2026-04-18T15:17:18Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955392 wikitext text/x-wiki {{capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Huisnes-sur-Mer (50) Église.jpg |thumb|upright|left|Huisnes-sur-Mer: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Petrus|Sancto Petro]] dicata.]] {{res|Huisnes-sur-Mer}} est [[commune]] 169 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Huisnes-sur-Mer | Huisnes-sur-Mer }} {{INSEE commune|50253|de=Huisnes-sur-Mer}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] h2r4gf5wctgmvdtt0ng87spzllvb6uf Pontaubault 0 150726 3955417 3443584 2026-04-18T21:03:56Z Pippobuono 54500 capsa et imago 3955417 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Église Saint-André de Pontaubault (2).JPG|thumb|upright=0.8|left|Pontaubault: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Andreas|Sancto Andreae]] dicata.]] {{res|Pontaubault}} est [[commune]] 579 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Pontaubault | Pontaubault }} {{INSEE commune|50408|de=Pontaubault}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] d80dl65vjhq5hc5ymhbvbj7umxpfwu0 Sébeville 0 151074 3955390 3443742 2026-04-18T15:12:13Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955390 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: FranceNormandieSebevilleEglise.jpg|thumb|upright=0.8|left|Sébeville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Petrus|Sanctis Petro]] [[Sanctus Paulus|Pauloque]] dicata.]] {{res|Sébeville}} est [[commune]] 34 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Sébeville | Sébeville }} {{INSEE commune|50571|de=Sébeville}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] sfviezf3gdmt482g72joyib4pqbp3g2 Ars navigandi 0 151210 3955444 3945082 2026-04-19T02:57:37Z LilyKitty 18316 de Organizatione Maritima Internationali 3955444 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Table of Geography and Hydrography, Cyclopaedia, Volume 1.jpg|thumb|Tabula [[geographia]]e, [[hydrographia]]e, et navigationis, ex ''[[Cyclopaedia, or an Universal Dictionary of Arts and Sciences|Cyclopaedia]]'' ([[1728]]).]] '''Ars navigandi''' est ratio motus [[mare|vasorum aquatilium]] et [[vehiculum|vehiculorum]] [[terra (humus)|terrestrium]] a certo loco ad alium observandi et temperandi.<ref>Bowditch 2003:799.</ref> Haec notio, saepe '''navigatio''' appellata, est [[verbum artis proprium]]<!--term of art--> [[Scientia (ratio)|scientiae]] peculiaris qua [[navigator]]es ut operibus navigandi perfungantur utuntur. Omnes navigandi modi comparationem loci navigatoris cum locis vel exemplaribus notis implicant. [[Fasciculus:Cruising sailor navigating.jpg|thumb|upright=0.8|[[Nauta]] qui chartis utitur.]] [[Fasciculus:SplitPointLighthouse.jpg|thumb|upright=0.8|[[Pharus]] est auxilium navigationis.]] [[Fasciculus:Moon-Mdf-2005.jpg|thumb|upright=0.8|Positionem [[luna]]e observans possumus positionem nostram invenire.]] [[Fasciculus:Decca Navigator Mk 12.jpg|thumb|upright=0.8|Systema navigationis ''Decca'' nomine.]] [[Fasciculus:Radar screen.JPG|thumb|upright=0.8|[[Radar]].]] [[Fasciculus:GPS Satellite NASA art-iif.jpg|thumb|upright=0.8|[[Satelles]] ab hominibus facta.]] [[Fasciculus:Dead-reckoning.svg|thumb|upright=0.8|Navigator suum locum [[hora]] 9 a.m. machinatur ([[triangulum|triangulo]] monstratum), et, cursu et celeritate utens, locum horis 9:30 a.m. et 10 a.m. aestimat (Anglice signata).]] [[Fasciculus:Marine sextant.svg|thumb|upright=0.8|[[Sextans]] marinus ad [[mensura|metiendam]] elevationem corporum [[caelum|caelestium]] super [[orbis finiens|orbis finientem]]<!--horizon--> adhibetur (imago Anglice signata).]]<!-- [[Fasciculus:Radar screen.JPG|thumb|upright=0.8|Radar ranges and bearings can be very useful navigation.]]--> {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Cartographia]] * [[Circumnavigatio]] * [[Datum geodeticum]] * [[Gubernator aëroplani]] * [[Gyroscopium]] * [[GPS (Systema localizationis globale)]] * [[Iter]] * [[Navis]] * [[Organizatio Maritima Internationalis]] * [[Portolani]] * [[Proiectio Mercatoris]] * [[Pyxis nautica]] * [[Regula duodecimarum]] * [[Tabula geographica]] {{div col end}} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Bowditch, Nathaniel. [[2002]]. [https://web.archive.org/web/20070624193729/http://www.irbs.com/bowditch/ ''The American Practical Navigator.''] Bethesdae Terrae Mariae: National Imagery and Mapping Agency. ISBN 0939837544. * {{cite book | last =Cutler | first = Thomas J. | authorlink = | coauthors = | editor = | others = | title = Dutton's Nautical Navigation | url = | format = | accessdate = | edition = 15 | series = | date = | year = [[2003]] | month = December | publisher = Naval Institute Press | location = Annapoli, Terrae Mariae | language = | isbn =978-1557502483 }} * {{cite book | author = Department of the Air Force | authorlink = Copiae Aereae Civitatum Foederatarum | coauthors = | editor = | others = | title = Air Navigation | origdate = | origyear = | origmonth = | url = http://www.e-publishing.af.mil/pubfiles/af/11/afpam11-216/afpam11-216.pdf | format = PDF | accessdate=17 Aprilis 2007 | edition = | series = | year = [[2001]] | month = Martio | publisher = Department of the Air Force | location = | language = | isbn = | oclc = | doi = | id = | pages = | chapter = | chapterurl = | quote = }} * {{cite book | last = Great Britain Ministry of Defence (Navy) | authorlink = | title = Admiralty Manual of Seamanship | publisher = The Stationery Office | year = [[1995]] | isbn = 0117726966 }} * {{cite book|author1=Bernhard Hofmann-Wellenhof|author2=K. Legat|author3=M. Wieser|title=Navigation: principles of positioning and guidance|url=http://books.google.com/books?id=losWr9UDRasC|accessdate=7 Februarii 2012|year=[[2003]]|publisher=Springer|isbn=978-3-211-00828-7}} * {{cite book | last =Maloney | first = Elbert S. | authorlink = | coauthors = | editor = | others = | title = Chapman Piloting and Seamanship | url = | format = | accessdate = | edition = 64th | series = | date = | year = [[2003]] | month = Decembri | publisher = Hearst Communications Inc. | location = Novi Eboraci | language = | isbn =1-58816-098-0 }} * {{cite book | author = National Imagery and Mapping Agency | authorlink = Ministerium Imaginum et Tabulationum Nationalis | coauthors = | editor = | others = | title = Publication 1310: Radar Navigation and Maneuvering Board Manual | origdate = | origyear = | origmonth = | url = http://www.nga.mil/portal/site/maritime/ | format = PDF | accessdate = | edition = editio septima | series = | date = | year = [[2001]] | month = | publisher = U.S. Government Printing Office | location = Bethesdae, Terrae Mariae | language = | isbn = | oclc = | doi = | id = | pages = | chapter = | chapterurl = | quote = }} * {{cite book | last = Turpin | first = Edward A. | authorlink = | coauthors = McEwen, William A. | editor = | others = | title = Merchant Marine Officers' Handbook | origdate = | origyear = | origmonth = | url = | format = | accessdate = | edition = editio quarta | series = | date = | year = [[1980]] | month = | publisher =Cornell Maritime Press | location = Centreville, Terrae Mariae | language = | isbn = 0-87038-056-X | oclc = | doi = | id = | pages = | chapter = | chapterurl = | quote = }} * {{cite encyclopedia | last = | first = | author = Encyclopædia Britannica | authorlink = Encyclopædia Britannica | coauthors = | editor = Chisholm, Hugh | encyclopedia = Encyclopædia Britannica | title = Navigation | url = http://en.wikisource.org/wiki/User:Tim_Starling/ScanSet_TIFF_demo | accessdate = [[17 Aprilis]] [[2007]] | edition = Editio undecima | date = | year = [[1911]] | month = | publisher = | volume =19 | location = | id = | doi = | pages = | quote = }} * {{cite encyclopedia | last = | first = | author = Encyclopædia Britannica | authorlink = Encyclopædia Britannica | coauthors = | editor = Chisholm, Hugh | encyclopedia = Encyclopædia Britannica | title = Pytheas | url = http://en.wikisource.org/wiki/User:Tim_Starling/ScanSet_TIFF_demo | accessdate = [[17 Aprilis]] [[2007]] | edition = Editio undecima | date = | year = [[1911]] | month = | publisher = | volume =22 | location = | id = | doi = | pages = | quote = }} == Nexus externi == <!--{{wikiquote}}--> {{CommuniaCat|Navigation|artem navigandi}} <!--{{Wikisource|Portal:Navigation}}--> *[http://sites.google.com/site/navigationalalgorithms/ Algorithmi navigationis,] apud sites.google.com *[https://web.archive.org/web/20120313143603/http://fer3.com/arc/imgx/Bowditch-American-Practical-Navigator-2002-(2004).pdf "Bowditch Online,"] apud fer3.com.<!--online edition of 2002 edition of "Bowditch," ''The American Practical Navigator''--> *[http://www.fer3.com/NavList/ "The Navlist community: devoted to the history, practice, and preservation of traditional navigation techniques,"] apud www.fer3.com. *[https://web.archive.org/web/20100922050728/http://www.globmaritime.com/marine-navigation/general-concepts/ Generales de navigatione marina notiones,] apud www.globmaritime.com. *[https://web.archive.org/web/20120220132828/http://www.camelot-sailing.com/glossary.html Glossarium Vocabulorum Nauticorum,] apud www.camelot-sailing.com. *[http://www.gutenberg.org/etext/27642 Ernest Gallaudet Draper, ''Lectures in Navigation,''] apud www.gutenberg.org. *[https://web.archive.org/web/20080518011844/http://www.wildernessmanuals.com/manual_6/chpt_2/index.html Navigatio (U.S. Army Manual),] apud www.wildernessmanuals.com. *[https://web.archive.org/web/20071014004313/http://gge.unb.ca/Research/GRL/GeodesyGroup/tutorial/precision_navigation.htm "Precision navigation tutorial] at University of New Brunswick,"] apud gge.unb.ca. *[https://archive.is/20121208170816/http://alsworld.topcities.com/bwgg/index.html "How to navigate with less than a compass or GPS,"] apud alsworld.topcities.com. *[http://www.locus.org.uk/ "LOCUS,"] apud www.locus.org.uk. *[https://web.archive.org/web/20150424084140/http://www.iacs.org.uk/document/public/Publications/Unified_requirements/PDF/UR_N_pdf156.PDF "IACS Unified Requirement N: Navigation,"] apud www.iacs.org.uk. *[https://web.archive.org/web/20120303164657/http://www.nauticpal.com/content/solas-amendments-additional-bridge-equipment "SOLAS requirement for Bridge Navigational Watch Alarm System (BNWAS) and for an Electronic Chart Display and Information System (ECDIS),"] apud www.nauticpal.com. [[Categoria:Geodesia]] [[Categoria:Navigatio| ]] {{Myrias|Technologia}} b7112qc6m7vh5597rq10e68dxvgqyrd Le Val-Saint-Père 0 151284 3955418 3443482 2026-04-18T21:07:26Z Pippobuono 54500 capsa et imago 3955418 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Église Saint-Pierre du Val-Saint-Père (4).JPG|thumb|upright=0.8|left|Le Val-Saint-Père: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Petrus|Sancto Petro]] dicata.]] {{res|Le Val-Saint-Père}} est commune {{formatnum:1898}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Manicae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Le Val-Saint-Père|Le Val-Saint-Père}} {{INSEE commune|50616|de=Le Val-Saint-Pére}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]] 2pojd5a2otypwij904vz9q4bvllin3r Tillac 0 151492 3955389 3429256 2026-04-18T15:09:20Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955389 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Tillac 3.jpg|thumb|upright=0.8|left|Tillac: via in medio vico et [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Iacobus Maior|Sancto Iacobo Maiori]] dicata.]] {{res|Tillac}} ([[Gasconice]] ''Tilhac'') est [[commune]] 281 incolarum (anno [[2023]]) [[Francia]]e praefecturae [[Aegirtius (praefectura Franciae)|Aegirtii]] in regione [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Aegirtii|Indicem communium praefecturae Aegirtii]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Tillac (Gers)|Tillac}} {{INSEE commune|32446|de=Tillac}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Aegircii]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Aegircii]] 7dznjpz62mmgh2ceqqfq659ozsn0jx3 Monpardiac 0 152358 3955388 3429087 2026-04-18T15:06:47Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955388 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Église de Monpardiac (Gers, France).JPG |thumb|upright=0.8|left|Monpardiac: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Laurentius|Sancto Laurentio]] dicata.]] {{res|Monpardiac}} ([[Gasconice]] ''Montpardiac'') est [[commune]] 35 incolarum (anno [[2023]]) [[Francia]]e [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Aegirtius (praefectura Franciae)|Aegirtii]] in regione [[Occitania (regio hodierna)|Occitania]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Aegirtii|Indicem communium praefecturae Aegirtii]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Monpardiac|Monpardiac}} {{INSEE commune|32275|de=Monpardiac}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Aegircii]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Aegircii]] 8ktwfn3ernha7ugubwky5qleq5xch56 Manglieu 0 154212 3955384 3457522 2026-04-18T14:53:38Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955384 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Manglieu - Abbatiale Saint-Sébatien -800.jpg |thumb|upright=0.8|left|Manglieu: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]e [[abbatia]]lis [[Sanctus Sebastianus|Sancto Sebastiano]] dicatae frons]] {{res|Manglieu}} est [[commune]] 467 incolarum (anno [[2023]]) [[Francia]]e [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Podium Dumiatis (praefectura Franciae)|Podii Dumiatis]] in regione [[Arvernia Rhodanus Alpes|Arvernia Rhodano Alpibus]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Podii Dumiatis|Indicem communium praefecturae Podii Dumiatis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Manglieu|Manglieu}} {{INSEE commune|63205|de=Manglieu}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Montis Dumae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Montis Dumae]] dn2xedq8yhar8pirqns5ql25cneqafb Orbeil 0 154440 3955386 3457570 2026-04-18T15:00:39Z Pippobuono 54500 capsa et imago 3955386 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Orbeil, église.jpg|thumb|upright=0.8|left|Orbeil: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] Nativitati [[Maria (mater Iesu)|Beatae Virginis Mariae]] dicata.]] {{res|Orbeil}} est [[commune]] 883 incolarum (anno [[2023]]) [[Francia]]e [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Podium Dumiatis (praefectura Franciae)|Podii Dumiatis]] in regione [[Arvernia Rhodanus Alpes|Arvernia Rhodano Alpibus]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Podii Dumiatis|Indicem communium praefecturae Podii Dumiatis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Orbeil (Puy-de-Dôme)|Orbeil}} {{INSEE commune|63261|de=Orbeil}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Montis Dumae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Montis Dumae]] n8ajfzed7e3vy4uze6hcwtlp688kqjb Sanctus Babylas 0 154741 3955385 3518999 2026-04-18T14:57:08Z Pippobuono 54500 capsa et novissima 3955385 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Saint-Babel, école.jpg|thumb|upright=0.8|left|'''Sanctus Babylas:''' schola.]] {{res|Sanctus Babylas}}<ref>{{Graesse}}</ref> ([[Francogallice]] ''Saint-Babel'') est [[commune]] 948 incolarum (anno [[2023]]) [[Francia]]e [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Podium Dumiatis (praefectura Franciae)|Podii Dumiatis]] in regione [[Arvernia Rhodanus Alpes|Arvernia Rhodano Alpibus]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Podii Dumiatis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Babel|Sanctum Babylam}} {{INSEE commune|63321|de=Saint-Babel}} ==Notae== <references/> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Montis Dumae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Montis Dumae]] grrlbafjystf4v2neak4wnkrnhup2yb Burgellus ad Plebem 0 160574 3955363 3732629 2026-04-18T13:58:24Z IacobusAmor 1163 Menda manent 3955363 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Burgellus (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Borghetto d'Arroscia - chiesa di San Marco Evangelista.jpg|thumb|Burgellus ad Plebem]] '''Burgellus ad Plebem'''<ref>''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854</ref> ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Borghetto d'Arroscia|Borghetto d'Arroscia]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Liguria]] ac in [[Provincia Imperiensis|Provincia Imperiensi]] situm. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> {{NexInt}} * [[Imperia]] == Nexus externi == * [http://www.comune.borghettodarroscia.im.it/ Situs Publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} {{CommuniaCat|Borghetto d'Arroscia|Burgellum ad Plebem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Borghetto d'Arroscia (province of Imperia, region Liguria, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Provincia Imperiensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in provincia Imperiae]] c218samgkj53uoq4kl7mq9xnxqbdop4 Gabdulhaj Achatow 0 170236 3955361 3955343 2026-04-18T13:49:58Z IacobusAmor 1163 Lifetime &c. 3955361 wikitext text/x-wiki {{L}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Gabdulhaj Churam filius Achatow''' ([[Russice]] Габдулхай Хурамович Ахатов, ''Gabdulchaj Churamovič Achatov''; [[Tatarice]] Габделхәй Хурам улы Əхәтов, ''Ğäbdelxäy Xuram ulı Äxätov''; [[8 Septembris]] [[1927]]; mortuus [[25 Novembris]] [[1986]]) fuit egregius scientificus, [[philologus]], [[turcologia|turcologista]], [[orientalismus|orientalista]].<ref>"Gabdulhaj Achatow" in ''Tatar Encyclopedia'' (Kazan: 2002), 1: 233. {{Ling|Russice}}.</ref> Аuctor CC librorum et multarum rerum, scholas scientificas dialectologicam Tataricam ac phraseologicam Casanensem condidit. == Biographia == Natus [[7 Septembris]] [[1927]] in pago nomine Ajman (Ajmanovo) Vetus in re publica sovietica socialistica autonoma [[Tatarstania|Tatarica]] [[RSFSR|RSFS Russicae]] [[URSS|Unionis Sovieticae]]. [[Gradus academicus|Gradum academicum]] primum (magna cum laude) anno 1951 ab Instituto Publico Paedagogico [[Casan]]ensi (quod nunc est Institutum philologiae et artium [[Universitas Casanensis|Universitatis Casanensis]]) obtinuit, ibidem anno [[1954]] etiam [[dissertatio]]nem pro gradu doctorali Sovietico "candidati scientiarum" defensit. Ab anno 1951 in Instituto Publico Paedagogico [[Tobolium|Toboliensi]] linguam ac litteras Tataricas (quorum cathedram in institulo illo condidit) docebat usque ad annum [[1958]], cum in [[Ufa]]m invitatus est, ubi in Universitate Publica Baschkirica cathedram linguae et litterarum Tataricarum condidit, anno [[1970]] [[professor]] factus. Anno [[1981]] in [[Lintres Ripariae|Lintres Riparias]] (fundationis instituti paedagogici ibi particeps esset) migravit, in qua urbe die [[25 Novembris]] [[1986]] obiit.<ref>[https://web.archive.org/web/20131029200436/http://www.rt-online.ru/aticles/rubric-77/nauchnyj_podvig_lingvista/?web_optimizer_debug=1 Professor Gabdulchaj Achatow: LXXXV annis // "Tatarstania", 14 Septembris, 2012, №183 (27340), Kazan] {{Ling|Russice}}</ref> == Disciplina inquisitionis == Peritus fuit in [[linguae Turcicae|linguis Turcicis]], dialectis [[Lingua Tatarica|linguis Tataricis]]<ref>[http://www.mtss.ru/?page=ahatov Professor Gabdulchaj Achatow: vitae et operis —MTSS] {{Ling|Russice}}</ref> , et aliis linguis et plures opera et conlationes eosdem vulgavit.<ref>[http://akhatov.org/ Gabdulchaj Achatow: officialis site] {{Ling|Russice|Anglice}}</ref> {{NexInt}} * [[Linguistica]] * [[Linguae Altaicae]] * [[Lingua Tatarica]] * [[Tatari]] * [[Tatarstania]] == Nota == <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Gabdulkhay Akhatov}} * [http://akhatov.org/ Gabdulchaj Achatow: officialis site] {{Ling|Russice|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20131029200436/http://www.rt-online.ru/aticles/rubric-77/nauchnyj_podvig_lingvista/?web_optimizer_debug=1 Professor Gabdulchaj Achatow: LXXXV annis // "Tatarstania", 14 Septembris, 2012, №183 (27340), Kazan] {{Ling|Russice}} * [http://www.mtss.ru/?page=ahatov Professor Gabdulchaj Achatow: vitae et operis —MTSS] {{Ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20210218043009/https://ws.sharethis.com/button/async-buttons.js British Library : Works by Professor G. Kh. Akhatov] {{Ling|Anglice}} * [http://id.loc.gov/authorities/names/n78053584.html Library of Congress of United States of America : Works by Professor G. Kh. Akhatov] {{Ling|Anglice}} * [http://mirlyn.lib.umich.edu/Search/Home?checkspelling=true&inst=all&lookfor=Akhatov&type=all&submit=Find&showsearchonly=false&oft=false Work by Professor G. Аkhatov in University of Michigan (U.S.A.)] {{Ling|Anglice}} * [http://stabikat.de/CHARSET=ISO-8859-1/DB=1/FKT=1016/FRM=Achatow/IMPLAND=Y/LNG=DU/SID=5ae536e2-1/SRT=YOP/CMD?ACT=SRCHA&IKT=1016&SRT=YOP&TRM=Achatov Staatsbibliothek zu Berlin : Wissenschaftliche Arbeit von Professor G. Achatow] {{Ling|Germanice}} * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n78-53584 WorldCat / ''Works by Professor G. Kh. Akhatov''] {{Ling|Anglice}} {{Lifetime|1927|1986|Achatov, Gabdulhaj}} [[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]] [[Categoria:Incolae Casani]] [[Categoria:Incolae Tatariae]] [[Categoria:Incolae Tobolii]] [[Categoria:Orientalistae]] [[Categoria:Philologi Russiae]] [[Categoria:Turcologi]] h8zhisg0a84zuhc5u7aiqvw2cjz01fy Goliardia 0 175292 3955489 3153623 2026-04-19T11:28:05Z IacobusAmor 1163 ~ 3955489 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Goliardo - Copie.jpg|thumb|90px|Exemplar "falucarum"]] [[Fasciculus:Phiga.jpg|thumb|left|100px|Insigne heraldicum Ordinis Goliardici Ferrarensis cui nomen ''Phoenicis Ignis Goliardica Alchemia''.]] [[Fasciculus:Goliardia 1933.jpg|thumb|Quatuor sodales Goliardiae anno 1933.]] '''Goliardia''' sive '''Ordo Goliardicus''' est societas discipulorum praecipue in [[Italia]], sed etiam in [[America]], qui se tempore succisivo cavillationibus et festis dant ad vitam universitariam iucundiorem et hilariorem reddendam. Unaquaeque societas goliardica suas proprias regulas, insignia heraldica et vestimenta habet, habent etiam ut linguam communem latinitatem macaronicam qua utuntur praecipue in orationibus sollemnibus. Omnibus est ut signum commune galerus idem cui nomen vulgare "''faluca''" quae successit altero generi cui nomen erat "''orsina''". Sese heredes veterum [[Goliardus|Goliardorum]] clamant. Principes Ordinum Goliardicorum maxime et, ridendi causa, quasi reges cum magnis caerimoniis honorantur. Principes societatum Goliardicarum vocantur secundum societates sive Pontifex Maximus, sive Magnus Magister, sive Dux Magnus, sive Abbas, sive Dux, sive Imperator et solum uno genu flexo basiando manum licet eos solemniter salutare. Tota Goliardia habet hymnum quasi nationalem communem, qui est "[[Gaudeamus igitur]]." == Bibliographia == * Bologna University Press (Hrsg.{{dubsig}}), ''Gaudeamus igitur, studenti e goliardia 1888–1923'', Bologna{{dubsig}} 1995 * G. Boschetti, ''Storie della goliardia bolognese dall´orbace alla contestazione'', Bologna 1988 * M. Bortolotti, ''Studenti e goliardia'', Museo degli Studenti, Bologna 1997 * G. Gottwals, ''Der Sprachgebrauch der ordini goliardici'' (Abschlussarbeit), Heidelberg{{dubsig}} 1998 * G. Gottwals, ''Ordini goliardici'', in: GDS-Archiv für Hochschul- und Studentengeschichte, Band 4, Köln 1998, S. 168–170 * G. F. Moscatelli, ''La goliardia in Bologna dal 1945 al 1996'', Bologna 1996 * Il Punto (Hrsg.), ''I canti goliardici'', Edizione Biblioteca P., Turin{{dubsig}} 1997 * U. Volpini, ''La Goliardia, canti e tradizioni'', Neapel{{dubsig}} 1994. {{NexInt}} * [[Clerici vagantes]] * [[Goliardus]] * [[Ioachimus Barreiros|Quim Barreiros]] * [[Tuna]] [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Societates]] ckztk8wm37ozsoitijj7xxp0ppj7c5o Goliardus 0 175293 3955490 3134984 2026-04-19T11:35:49Z IacobusAmor 1163 Augenda 3955490 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|4}} [[Fasciculus:CarminaBurana wheel.jpg|thumb|Liber cui nomen ''[[Carmina Burana]]'' perpulchra carmina Goliardica continet.]] '''Goliardus''' fuit [[clerici vagantes|clericus vagans]] qui [[saeculum|saeculis]] [[saeculum 12|XII]] et [[saeculum 13|XIII]], [[Europa]]m occidentalem transcurrens, [[carmen|carmina]] [[Latine|nostra lingua]] docta sed satirica de [[princeps|principibus]], de [[episcopus|episcopis]], et etiam carmina amatoria.canebat et scribebat. Ad deridendos ordines religiosos sese ex Ordine Goliae pertinere dicebant. Golias episcopus dicebatur ordinis conditor esse. In [[manuscriptum|libris manuscriptis]] quibus nomen ''[[Carmina Burana]]'' et ''[[Carmina Cantabrigiensia]],'' multa ex Goliardorum carminibus servantur. [[Poeta]] eximius cui nomen [[Archipoeta]] etiam ex Ordine Goliardico videtur fuisse. {{NexInt}} * [[Goliardia]] [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Universitates]] 0nuv5qfaarqy85e4xnxuds3486x9zdn Sphaeriludium electricum 0 177707 3955413 3659726 2026-04-18T19:42:24Z Wieralee 68687 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Flipperspel---Malmö-1989.jpg]] → [[File:Pinball - Flipperspel - In Malmö 1989.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · Better name 3955413 wikitext text/x-wiki '''Sphaeriludium electricum''',<ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.</ref> vel '''sphaeriludium electricum numismate actum''',<ref>http://www.mb.com.ph/articles/381345/pope-says-world-needs-more-literary-latin-lovers</ref> est quisdam [[cryptoporticus ludus]] nummis operandi ubi lusor pinnas in fondo tabulae inclinatae moderat ictum globum chalybem. Globus vel [[pila]] volvit decursu per [[Labyrinthus|labyrinthum]] tegitur cum hyalo in armario tandem defluit in foveam vel icitur pinna. Puncta meretur globo desultando variis superficieis. Appellatur in variis linguis ex anglice ''pinball'' ("acus" + "globus"). Est cuiusdam modi '''pachinko''' in [[Iaponia]] sed non sunt pinnae et tabula est directa. Venditissima machina sphaeriludii electrici a [[Decennium 194|decennio 194]] est ''[[The Addams Family (sphaeriludium electricum)|The Addams Family]]'', in numero 20 270 rerum. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Addams family pinball.jpg|Sphaeriludium electricum ''[[The Addams Family (sphaeriludium electricum)|The Addams Family]]'', est venditissima machina sphaeriludii electrici a [[Decennium 194|decennio 194]], in numero 20 270 rerum. Fasciculus:20080405-Vegas004-PinballHOF02.jpg|Versus machinarum sphaeriludii electrici apud ''Pinball Hall of Fame''. Pinball - Flipperspel - In Malmö 1989.jpg|Sphaeriludium electricum. [[Malmö]] 1989. </gallery> {{NexInt}} * ''[[Kirby's Pinball Land]]'' * [[Ludus porticuum]] * ''[[Mario Pinball Land]]'' * ''[[Metroid Prime Pinball]]'' * ''[[Pinball Hall of Fame]]'' == Notae == <references/> == Nexus exerni == {{CommuniaCat|Pinball games|sphaeriludia electrica}} {{ludus-stipula}} [[Categoria:Ludi]] 3p60jrx7c2ae3ruwwex3pxit8k03ldn Villers-lès-Nancy 0 184263 3955422 3455500 2026-04-18T21:23:43Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955422 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Villers-l%C3%A8s-Nancy_Eglise-Saint-Fiacre.jpg|thumb|upright=0.8|left|Villers-lès-Nancy: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Villers-lès-Nancy}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:14718}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Villers-lès-Nancy|Villers-lès-Nancy}} {{INSEE commune|54578|de=Villers-lès-Nancy}} * {{opus|url=https://www.villerslesnancy.fr/|titulus=Villers-lès-Nancy pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]] 9relbpaic2qdeoebp1ni2e4vr1dttaj Villers-lès-Moivrons 0 184264 3955423 3455499 2026-04-18T21:25:20Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955423 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Eglise_Villers_Moivrons.JPG|thumb|upright=0.8|left|Villers-lès-Moivrons: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Villers-lès-Moivrons}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 135 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Villers-lès-Moivrons|Villers-lès-Moivrons}} {{INSEE commune|54577|de=Villers-lès-Moivrons}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]] crwfxulv2eg4rm33an0nekj8r8b420m 3955424 3955423 2026-04-18T21:25:36Z Pippobuono 54500 recentius 3955424 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Eglise_Villers_Moivrons.JPG|thumb|upright=0.8|left|Villers-lès-Moivrons: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Villers-lès-Moivrons}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 144 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Villers-lès-Moivrons|Villers-lès-Moivrons}} {{INSEE commune|54577|de=Villers-lès-Moivrons}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]] 5g7sh6tnljgsjirocisvvh33cxtbai1 Toges (Arduenna) 0 202681 3955425 3433205 2026-04-18T21:28:18Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955425 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Toges_%2808_Ardennes%29_-_l%E2%80%99_%C3%89glise_Saint-Fiacre_-_Photo_Francis_Neuvens_lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG |thumb|upright=0.8|left|Toges: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Toges}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 90 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Arduenna (praefectura Franciae)|Arduennae]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Arduennae|Indicem communium praefecturae Arduennae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Toges |Toges }} {{INSEE commune|08453|de=Toges}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Arduennae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Arduennae]] 1kboafhly7gy1hv96egy4hru6x0rh1v Combiers 0 209147 3955426 3714221 2026-04-18T21:30:46Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955426 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Combiers_eg2.JPG |thumb|upright=0.8|left|Combiers: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Combiers}} ([[Occitanice]] ''Combier'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 128 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Carantonus|Carantoni]] in regione occidentali [[Pictaviensis et Carantoni]]s. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Carantoni|Indicem communium praefecturae Carantoni]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Combiers|Combiers}} {{INSEE commune|16103|de=Combiers}} * {{opus|url=https://www.combiers.fr/|titulus=Combiers pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Carantoni]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Carantoni]] 71kk78xc0dhx07u0y4s6ggz2je85xes 3955428 3955426 2026-04-18T21:35:15Z Pippobuono 54500 regio nova 3955428 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Combiers_eg2.JPG |thumb|upright=0.8|left|Combiers: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Fiacrius|Sancto Fiacrio]] dicata.]] {{res|Combiers}} ([[Occitanice]] ''Combier'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 128 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Carantonus|Carantoni]] in regione occidentali [[Nova Aquitania]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Carantoni|Indicem communium praefecturae Carantoni]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Combiers|Combiers}} {{INSEE commune|16103|de=Combiers}} * {{opus|url=https://www.combiers.fr/|titulus=Combiers pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Carantoni]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Carantoni]] aagimwkuzwv3uvleoip584doj6y83l9 Parnay (Cenomannica et Liger) 0 214155 3955427 3453315 2026-04-18T21:34:42Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955427 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: ChurchParnay.jpg |thumb|upright=0.8|left|Parnay: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Petrus|Sancto Petro]] dicata.]] {{res|Parnay}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 373 incolarum (anno [[2026]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Cenomannica et Liger|Cenomannicae et Ligeris]] in regione [[Pagi Ligeris (regio Franciae)|Pagis Ligeris]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Cenomannicae et Ligeris|Indicem communium praefecturae Cenomannicae et Ligeris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Parnay (Maine-et-Loire)|Parnay}} {{INSEE commune|49235|de=Parnay}} * {{opus|url=http://www.parnay.fr/fra|titulus =Parnay pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Meduanae et Ligeris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Meduanae et Ligeris]] gy8j182boppdlgx3mpsxvdvphpqjwt2 Arnouville-lès-Mantes 0 232060 3955463 3442459 2026-04-19T07:44:25Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955463 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Arnouville_mairie01.jpg|thumb|upright=0.8|left|Arnouville-lès-Mantes: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Arnouville-lès-Mantes}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 951 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Arnouville-lès-Mantes|Arnouville-lès-Mantes}} {{INSEE commune|78020|de=Arnouville-lès-Mantes}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=1313 |titulus=Arnouville-lès-Mantes |domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] fdtmbcczagcv1eswbl2h4rwvm9djws5 Bazainville 0 232068 3955468 3442467 2026-04-19T07:56:03Z Pippobuono 54500 capsa et opus et nexus 3955468 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Bazainville_%C3%89glise.JPG|thumb|upright=0.8|left|Bazainville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Nicolaus|Sancto Nicolao]] dicata.]] {{res|Bazainville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1469}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Bazainville|Bazainville}} {{INSEE commune|78048|de=Bazainville}} * {{opus|url=http://www.mairie-bazainville.fr/ |titulus=Bazainville pagina interretialis}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=3046 |titulus=Bazainville |domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 6gwze928joca9o77ivy8nwtjzk7fkq7 Boinville-en-Mantois 0 232076 3955462 3442473 2026-04-19T07:42:08Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955462 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Boinville-en-mantois-mairie-78.JPG|thumb|upright=0.8|left|Boinville-en-Mantois: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Boinville-en-Mantois}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 285 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Boinville-en-Mantois|Boinville-en-Mantois}} {{INSEE commune|78070|de=Boinville-en-Mantois}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=4615 |titulus= Boinville-en-Mantois |domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] qlzmlht1oqx1rjdcqpjt4ryhubxh02j Guerville (Evelinae) 0 232277 3955460 3442544 2026-04-19T07:39:11Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955460 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Guerville_-_Chapelle_Saint-Jean01.jpg |thumb|upright=0.8|left|Guerville : [[aedicula]] [[Sanctus Ioannes|Sancto Ioanni]] dicata.]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 78291.png|thumb|left|250px|Guerville : communis tabula]] {{res|Guerville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:2052}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Guerville (Yvelines)|Guerville }} {{INSEE commune|78291|de=Guerville}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=16374 |titulus=De hoc communi|domus editoria= cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 0nts60st1zahfiwv0w6de743f91l671 3955461 3955460 2026-04-19T07:39:34Z Pippobuono 54500 tollitur tabula quae in capsis invenitur 3955461 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Guerville_-_Chapelle_Saint-Jean01.jpg |thumb|upright=0.8|left|Guerville : [[aedicula]] [[Sanctus Ioannes|Sancto Ioanni]] dicata.]] {{res|Guerville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:2052}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Guerville (Yvelines)|Guerville }} {{INSEE commune|78291|de=Guerville}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=16374 |titulus=De hoc communi|domus editoria= cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 45nr0vcquncydrrohwtlc98blyl96p3 Porcheville 0 233146 3955429 3797146 2026-04-18T21:37:56Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955429 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Porcheville_-_%C3%89glise02.jpg |thumb|upright=0.8|left|Porcheville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Severinus|Sanctis Severino]] [[Sanctus Fiacrius|Fiacrioque]] dicata.]] {{res|Porcheville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:3382}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Porcheville|Porcheville}} {{INSEE commune|78501|de=Porcheville}} * [https://web.archive.org/web/20210824175730/http://www.mairie-porcheville.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {'opus-url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=27637 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] le86d9hwe9dy4u71eu712lvxenkhym2 3955430 3955429 2026-04-18T21:38:16Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ typo 3955430 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Porcheville_-_%C3%89glise02.jpg |thumb|upright=0.8|left|Porcheville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Severinus|Sanctis Severino]] [[Sanctus Fiacrius|Fiacrioque]] dicata.]] {{res|Porcheville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:3382}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Porcheville|Porcheville}} {{INSEE commune|78501|de=Porcheville}} * [https://web.archive.org/web/20210824175730/http://www.mairie-porcheville.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {{opus-url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=27637 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 1smgzu802q645sdsddwhu9yejsp87a8 3955431 3955430 2026-04-18T21:38:57Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ situs 3955431 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Porcheville_-_%C3%89glise02.jpg |thumb|upright=0.8|left|Porcheville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Severinus|Sanctis Severino]] [[Sanctus Fiacrius|Fiacrioque]] dicata.]] {{res|Porcheville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:3382}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Porcheville|Porcheville}} {{INSEE commune|78501|de=Porcheville}} * {{opus|url=https://www.porcheville.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} * {{opus-url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=27637 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 9yebigjixi2s28c0j6dmywjeco5yaap 3955432 3955431 2026-04-18T21:39:21Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ typo 3955432 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Porcheville_-_%C3%89glise02.jpg |thumb|upright=0.8|left|Porcheville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Severinus|Sanctis Severino]] [[Sanctus Fiacrius|Fiacrioque]] dicata.]] {{res|Porcheville}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:3382}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Porcheville|Porcheville}} {{INSEE commune|78501|de=Porcheville}} * {{opus|url=https://www.porcheville.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=27637 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] kg74qti3yatncmz4gcg0jvxjm758m7o Osmoy (Evelinae) 0 233156 3955466 3442643 2026-04-19T07:49:28Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955466 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Osmoy_78_Mairie.jpg|thumb|upright=0.8|left|Osmoy: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Osmoy}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 413 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Osmoy (Yvelines)|Osmoy}} {{INSEE commune|78475|de=Osmoy}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=25838 |titulus=De hoc communi |domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] nz0oevqm1bzlaiyi6pky39lmn2qzrgt Orgerus 0 233162 3955467 3442638 2026-04-19T07:53:05Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955467 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Orgerus_Mairie.JPG |thumb|upright=0.8|left|Orgerus: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Orgerus}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:2489}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Orgerus|Orgerum}} {{INSEE commune|78465|de=Orgero}} * {{opus-url=https://www.orgerus.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=25692 |titulus=De hoc communi |domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] 74s085tddrnjqq8x5dgs3bz3fi2kajw Saint-Martin-des-Champs (Evelinae) 0 233204 3955464 3442674 2026-04-19T07:46:51Z Pippobuono 54500 capsa et opus 3955464 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Saint-Martin-des-Champs_78_Mairie.jpg |thumb|upright=0.8|left|Saint-Martin-des-Champs: [[vici conciliabulum]].]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 78565.png|thumb|left|250px|Saint-Martin-des-Champs: communis tabula]] {{res|Saint-Martin-des-Champs}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 304 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Martin-des-Champs (Yvelines)|Saint-Martin-des-Champs}} {{INSEE commune|78565|de=Saint-Martin-des-Champs}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=33362 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] m4mjjfylyqn8tk2nf1c8bwqsxh2884t 3955465 3955464 2026-04-19T07:47:38Z Pippobuono 54500 tollitur tabula quae invenitur in capsis 3955465 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus: Saint-Martin-des-Champs_78_Mairie.jpg |thumb|upright=0.8|left|Saint-Martin-des-Champs: [[vici conciliabulum]].]] {{res|Saint-Martin-des-Champs}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 304 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Martin-des-Champs (Yvelines)|Saint-Martin-des-Champs}} {{INSEE commune|78565|de=Saint-Martin-des-Champs}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=33362 |titulus=De hoc communi|domus editoria=cassini.ehess.fr}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] md4xb8h8lyo9pzlh3ct4yykxas6i2ow Saint-Gaudens 0 235005 3955419 3916044 2026-04-18T21:12:12Z Pippobuono 54500 capsa et nexus 3955419 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Collégiale Saint-Pierre et Saint-Gaudens.jpg|thumb|upright=0.8|left|Saint-Gaudens: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Petrus|Sanctis Petro]] et [[Sanctus Gaudens|Gaudenti]] dicata.]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 31483.png|thumb|upright=0.8|Saint-Gaudens: communis tabula]] {{res|Saint-Gaudens}} est commune [[Francia|Francicum]] {{formatnum:12139}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Garunna Superior|Garunnae Superioris]] in regione australi [[Meridianum et Pyrenaei|Meridiano et Pyrenaeis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Occitania Ruscino Meridianum et Pyrenaei|Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Garunnae Superioris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Gaudens|Saint-Gaudens}} {{INSEE commune|31483|de=Saint-Gaudens}} * {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=31835 |titulus=De hoc communi |domus editoria=cassini.ehess.fr}} * {{opus|url=https://www.stgo.fr/|titulus=Huius communis pagina interretialis}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Garumnae superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Garumnae superioris]] gtusib308xa4cokljt3meuuof1dc4yg Oribasius 0 258117 3955404 3744525 2026-04-18T15:53:24Z Andrew Dalby 1084 3955404 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Oribasius''', qui medio saeculo IV floruit, imperatori [[Flavius Claudius Iulianus|Iuliano]] medicus meruit. Opera de re medica [[Graece]] composuit, quorum principale, titulo ''[[Collectiones medicae]]'', e variis fontibus antiquioribus congessum est. Commentarium conscripsisse dicitur de [[Expeditio in Persas conducta (363)|expeditione in Persas]] anno [[363]] ab Iuliano ducta, hodie deperditum sed ab historico [[Eunapius|Eunapio]] perlectum.<ref>[[Eunapius]] fragmentum 8; Walter R. Chalmers, "Eunapius, Ammianus Marcellinus, and Zosimus on Julian's Persian Expedition" in ''Classical Quarterly'' vol. 10 (1960) pp. 152-160 [https://www.jstor.org/stable/638046 JSTOR]</ref> Oribasius narratorem esse fingitur mythistoriae [[Gore Vidal]] cuius titulus est ''[[Julian (Gore Vidal)|Julian]]''. == Notae == <references /> == Opera == * ''[[Collectiones medicae]]'' * ''Euporista'' == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Eunapius]], ''Vitae sophistarum'' ; Editiones operum * Ioannes Raeder, ed., ''Oribasii Collectionum medicarum reliquiae''. 2 voll. Lipsiae: Teubner, 1929. [http://cmg.bbaw.de/epubl/online/cmg_06_01_02.php Textus (difficilis lectu!)] ; Eruditio * [[Barry Baldwin]], "The Career of Oribasius" in ''Acta Classica'' vol. 18 (1975) pp. 85-97 * Robert Browning, Vivian Nutton, "Oribasius" in Simon Hornblower, Antony Spawforth, edd., ''Oxford Classical Dictionary'' (Oxonii: Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-866172-X) * Anthony Kaldellis, "Julian, the Hierophant of Eleusis, and the Abolition of Constantius' Tyranny" in ''Classical Quarterly'' n.s. vol. 55 (2005) pp. 652-655 [https://www.jstor.org/stable/4493380 JSTOR] * E. A. Thompson, "The Last Delphic Oracle" in ''Classical Quarterly'' vol. 40 (1946) pp. 35-6 {{Bio-stipula}} [[Categoria:Nati saeculo 4]] [[Categoria:Mortui saeculo 4 aut 5]] [[Categoria:Medici Graeci antiqui]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Iulianus (imperator)]] fzn783gm9ul7w66bhjkgfk8f621bacz Universitas Maritima Mundana 0 258451 3955435 3909384 2026-04-19T00:49:56Z LilyKitty 18316 de Organizatione Maritima Internationali 3955435 wikitext text/x-wiki {{Capsa scholae Vicidata}} '''Universitas Maritima Mundana''' ([[Anglice]] ''World Maritime University'', abbreviatio ''WMU'') est [[universitas]] in qua curricula maritima [[gradus academicus|postgraduatia]]{{dubsig}} et [[Scientia (ratio)|scientia]] maritima ab [[Organizatio Maritima Internationalis|Organizatione Maritima Internationali]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] praebetur.<ref name="Mission Statement">As the International Maritime Organization's apex institution for high-level maritime education and research, our mission is to serve the global maritime community in furtherance of IMO’s aims and objectives.</ref> Universitas omnium gentium a die [[14 Octobris]] [[1983]] in [[Malmogia]] [[Suecia]]e incepta est. Praeses universitatis est Cleopatra Doumbia-Henry. == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.wmu.se Universitatis situs interretialis] {{Ling|Anglice}} {{coord|55|36|20|N|12|58|51|E|display=title}} {{uni-stipula}} [[Categoria:Constituta 1983]] [[Categoria:Nationes Unitae]] [[Categoria:Universitas Maritima Mundana| ]] bc27upue0apg5q2sqpn6iogsq8d4u2e 3955487 3955435 2026-04-19T11:19:06Z IacobusAmor 1163 ~ 3955487 wikitext text/x-wiki {{Capsa scholae Vicidata}} '''Universitas Maritima Mundana''' ([[Anglice]] ''World Maritime University'', abbreviatio ''WMU'') est [[universitas]] in qua curricula maritima [[gradus academicus|postgraduata]]{{dubsig}} et [[Scientia (ratio)|scientia]] maritima ab [[Organizatio Maritima Internationalis|Organizatione Maritima Internationali]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] praebetur.<ref name="Mission Statement">"As the International Maritime Organization's apex institution for high-level maritime education and research, our mission is to serve the global maritime community in furtherance of IMO’s aims and objectives."</ref> Universitas omnium gentium die [[14 Octobris]] [[1983]] [[Malmogia]]e in urbe] [[Suecia|Suecica]] coepta est. Praeses universitatis est Cleopatra Doumbia-Henry. == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.wmu.se Universitatis situs interretialis] {{Ling|Anglice}} {{coord|55|36|20|N|12|58|51|E|display=title}} {{uni-stipula}} [[Categoria:Constituta 1983]] [[Categoria:Nationes Unitae]] [[Categoria:Universitas Maritima Mundana| ]] 7tlyrygj90fsh3rw3h2u1s03mn9r0zl Lamprotes 0 274162 3955366 3548363 2026-04-18T14:00:49Z IacobusAmor 1163 Titulus italicus 3955366 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | image =Lamprotes c-aureum.jpg |image_caption=''[[Lamprotes c-aureum]]'' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Noctuidae]] | subfamilia = [[Plusiinae]] | genus = '''''Lamprotes''''' | genus_authority = Reichenbach, 1817 }} '''''Lamprotes''''' est [[genus (taxinomia)|genus]] [[lepidoptera|papilionum]] [[subfamilia]]e [[Plusiinae|Plusiinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]]. ==Species== Generi sunt duae [[species]]. *''[[Lamprotes c-aureum]]'' <small>Knoch, 1781</small> *''[[Lamprotes mikadina]]'' <small>Butler, 1878</small> ==Nexus externi== *[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/noctuoidea/noctuidae/plusiinae/lamprotes/index.html ''Lamprotes.''] Funet. *[http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/butmoth/GenusList3.dsml?searchPageURL=index.dsml&SUPERFAMIL=&FAMILYqtype=starts+with&FAMILY=noctuidae&SUBFAMILYqtype=starts+with&SUBFAMILY=&TRIBEqtype=starts+with&TRIBE=&SUBTRIBEqtype=starts+with&SUBTRIBE=&GENUSqtype=starts+with&GENUS=&AUTHORqtype=starts+with&AUTHOR=&YEARqtype=equals&YEAR=&sort=GENUS Repositorium datorum Musei Historiae Naturalis.] {{insecta-stipula}} [[Categoria:Plusiinae]] [[Categoria:Taxa Reichenbach]] [[Categoria:Taxa 1817]] r9j7epx7x4fq8x72hxvhe8sc024idmc Kalila et Dimna 0 288212 3955364 3754224 2026-04-18T13:58:53Z Andrew Dalby 1084 ordinem rerum curavi 3955364 wikitext text/x-wiki [[File:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|Versio Persica quaedam, 1429]] '''Kalila et Dimna''' ([[Arabice]] كليلة و دمنة ‚ ''Kalīlah wa Dimnah'') est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] ([[Persia]], saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque [[Sanscritice]] nomine "Panchatantra" traditae sunt. "Pandsch" [[Linguae Indoiranicae|linguis Indoiranicis]] sonat "quinque" et "tantra" "textura". Hoc corpus [[apologus|apologorum]], [[fabella puerilis|fabellarum puerilium]] et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum Panchatantra etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest. Saeculo sexto [[Burzoe]] verba Sanscritica in [[Lingua Persica media|linguam Persicam mediam]] vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno [[1251]] [[Alphonsus X (rex Castellae et Legionis)|Alphonsus X]], tum nondum rex, narrationes in [[Lingua Castellana antiqua|linguam Castellanam antiquam]] fieri iussit.In regionibus hodiernae [[Afgania]]e opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt. Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam [[Rudaki]], qui primus [[Lingua Persica|linguae Persicae]] poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant. == Versiones antiquiores Europaeae == * [[Symeon Sethi|Symeonis Sethi]] versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697 * [[Iohannes de Capua]], iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est * Alfons Hilka: "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters, Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge XXI/3, Berolini, Weidmannsche Buchhandlung, 1928, pp. 69-155. (Latine). :Hanc versionem latinam libri Kalilae et Dimnae scripsit auctor ignotus fortasse circa annum 1270, translatio erat operis Graeci - Stephanites et Ichnelates ([[Symeon Sethi]] ca. 1081). == Bibliographia == ; Editiones versionum antiquarum * ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. In Germania ca. 1480 edita ([[editio princeps]] versionis Latinae) {{Ling|Latine}} * J. Derenbourg, ed., ''Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah»'' ed. Parisiis 1889 {{Ling|Latine}} * Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: ''Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters'' (''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge'' XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 {{Ling|Latine}} * Johannes Niehoff-Panagiotidis, ''Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) {{Ling|Graece|Hispanice}} * V. Puntoni, ed., ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. Pisa: Nistria, 1884 (Latine). * {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (''Studia Graeca Upsaliensia'', 2) {{Ling|Graece}} }} * {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 ([[editio princeps]] versionis Graecae) {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kalila and Dimna|Kalilam et Dimnam}} * [https://web.archive.org/web/20070928014509/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=557 "Dastan-e Kalila o Damna" in Schahnameh (Persice)] * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/fb23419e-fa2c-49c1-a802-77cc9254bc1b Versio anni 1354, Bodleian Libraries] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/8933/ Versio anni 1310, Monaci] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/19523/ Versio saec. XV-XVI, Monaci] (Arabice) * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/IohannesCapua/cap_di00.html Bibliotheca Augustana, Iohannes de Capua: Directorium humanae vitae alias parabolae antiquorum sapientum] {{Ling|Latine}} * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/Kalila/kal_kd00.html Bibliotheca Augustana: Liber Kalilae et Dimnae (ed. 1928)] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Litterae Persicae]] [[Categoria:Litterae Arabice versae]] [[Categoria:Litterae Graece versae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] 6dyiih41khbogkrrq04he0hjexj5qup 3955367 3955364 2026-04-18T14:02:39Z Andrew Dalby 1084 + 3955367 wikitext text/x-wiki [[File:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|Versio Persica quaedam, 1429]] '''Kalila et Dimna''' ([[Arabice]] كليلة و دمنة ‚ ''Kalīlah wa Dimnah'') est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] ([[Persia]], saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque [[Sanscritice]] nomine "Panchatantra" traditae sunt. "Pandsch" [[Linguae Indoiranicae|linguis Indoiranicis]] sonat "quinque" et "tantra" "textura". Hoc corpus [[apologus|apologorum]], [[fabella puerilis|fabellarum puerilium]] et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum Panchatantra etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest. Saeculo sexto [[Burzoe]] verba Sanscritica in [[Lingua Persica media|linguam Persicam mediam]] vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno [[1251]] [[Alphonsus X (rex Castellae et Legionis)|Alphonsus X]], tum nondum rex, narrationes in [[Lingua Castellana antiqua|linguam Castellanam antiquam]] fieri iussit.In regionibus hodiernae [[Afgania]]e opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt. Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam [[Rudaki]], qui primus [[Lingua Persica|linguae Persicae]] poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant. == Versiones antiquiores Europaeae == * [[Symeon Sethi|Symeonis Sethi]] versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697 * [[Iohannes de Capua]], iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est * "Liber Kalilae et Dimnae", ab Alphonso Hilka editus, fuit versio Latina ab auctore ignoto fortasse circa annum 1270 facta e versione Graeca Symeonis Sethi. == Bibliographia == ; Editiones versionum antiquarum * ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. In Germania ca. 1480 edita ([[editio princeps]] versionis Latinae) {{Ling|Latine}} * J. Derenbourg, ed., ''Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah»'' ed. Parisiis 1889 {{Ling|Latine}} * Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: ''Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters'' (''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge'' XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 {{Ling|Latine}} * Johannes Niehoff-Panagiotidis, ''Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) {{Ling|Graece|Hispanice}} * V. Puntoni, ed., ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. Pisa: Nistria, 1884 (Latine). * {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (''Studia Graeca Upsaliensia'', 2) {{Ling|Graece}} }} * {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 ([[editio princeps]] versionis Graecae) {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kalila and Dimna|Kalilam et Dimnam}} * [https://web.archive.org/web/20070928014509/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=557 "Dastan-e Kalila o Damna" in Schahnameh (Persice)] * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/fb23419e-fa2c-49c1-a802-77cc9254bc1b Versio anni 1354, Bodleian Libraries] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/8933/ Versio anni 1310, Monaci] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/19523/ Versio saec. XV-XVI, Monaci] (Arabice) * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/IohannesCapua/cap_di00.html Bibliotheca Augustana, Iohannes de Capua: Directorium humanae vitae alias parabolae antiquorum sapientum] {{Ling|Latine}} * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/Kalila/kal_kd00.html Bibliotheca Augustana: Liber Kalilae et Dimnae (ed. 1928)] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Litterae Persicae]] [[Categoria:Litterae Arabice versae]] [[Categoria:Litterae Graece versae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] ol0kt3al09ty5y2lsycaozsl0wepdnl 3955371 3955367 2026-04-18T14:05:20Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Litterae Hispanice versae]] 3955371 wikitext text/x-wiki [[File:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|Versio Persica quaedam, 1429]] '''Kalila et Dimna''' ([[Arabice]] كليلة و دمنة ‚ ''Kalīlah wa Dimnah'') est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] ([[Persia]], saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque [[Sanscritice]] nomine "Panchatantra" traditae sunt. "Pandsch" [[Linguae Indoiranicae|linguis Indoiranicis]] sonat "quinque" et "tantra" "textura". Hoc corpus [[apologus|apologorum]], [[fabella puerilis|fabellarum puerilium]] et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum Panchatantra etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest. Saeculo sexto [[Burzoe]] verba Sanscritica in [[Lingua Persica media|linguam Persicam mediam]] vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno [[1251]] [[Alphonsus X (rex Castellae et Legionis)|Alphonsus X]], tum nondum rex, narrationes in [[Lingua Castellana antiqua|linguam Castellanam antiquam]] fieri iussit.In regionibus hodiernae [[Afgania]]e opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt. Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam [[Rudaki]], qui primus [[Lingua Persica|linguae Persicae]] poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant. == Versiones antiquiores Europaeae == * [[Symeon Sethi|Symeonis Sethi]] versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697 * [[Iohannes de Capua]], iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est * "Liber Kalilae et Dimnae", ab Alphonso Hilka editus, fuit versio Latina ab auctore ignoto fortasse circa annum 1270 facta e versione Graeca Symeonis Sethi. == Bibliographia == ; Editiones versionum antiquarum * ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. In Germania ca. 1480 edita ([[editio princeps]] versionis Latinae) {{Ling|Latine}} * J. Derenbourg, ed., ''Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah»'' ed. Parisiis 1889 {{Ling|Latine}} * Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: ''Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters'' (''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge'' XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 {{Ling|Latine}} * Johannes Niehoff-Panagiotidis, ''Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) {{Ling|Graece|Hispanice}} * V. Puntoni, ed., ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. Pisa: Nistria, 1884 (Latine). * {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (''Studia Graeca Upsaliensia'', 2) {{Ling|Graece}} }} * {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 ([[editio princeps]] versionis Graecae) {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kalila and Dimna|Kalilam et Dimnam}} * [https://web.archive.org/web/20070928014509/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=557 "Dastan-e Kalila o Damna" in Schahnameh (Persice)] * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/fb23419e-fa2c-49c1-a802-77cc9254bc1b Versio anni 1354, Bodleian Libraries] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/8933/ Versio anni 1310, Monaci] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/19523/ Versio saec. XV-XVI, Monaci] (Arabice) * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/IohannesCapua/cap_di00.html Bibliotheca Augustana, Iohannes de Capua: Directorium humanae vitae alias parabolae antiquorum sapientum] {{Ling|Latine}} * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/Kalila/kal_kd00.html Bibliotheca Augustana: Liber Kalilae et Dimnae (ed. 1928)] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Litterae Persicae]] [[Categoria:Litterae Arabice versae]] [[Categoria:Litterae Graece versae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] [[Categoria:Litterae Hispanice versae]] bi1vbjq7hec698xyppcldmiyru3r8q0 3955382 3955371 2026-04-18T14:36:06Z Andrew Dalby 1084 bibl 3955382 wikitext text/x-wiki [[File:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|Versio Persica quaedam, 1429]] '''Kalila et Dimna''' ([[Arabice]] كليلة و دمنة ‚ ''Kalīlah wa Dimnah'') est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] ([[Persia]], saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque [[Sanscritice]] nomine "Panchatantra" traditae sunt. "Pandsch" [[Linguae Indoiranicae|linguis Indoiranicis]] sonat "quinque" et "tantra" "textura". Hoc corpus [[apologus|apologorum]], [[fabella puerilis|fabellarum puerilium]] et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum Panchatantra etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest. Saeculo sexto [[Burzoe]] verba Sanscritica in [[Lingua Persica media|linguam Persicam mediam]] vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno [[1251]] [[Alphonsus X (rex Castellae et Legionis)|Alphonsus X]], tum nondum rex, narrationes in [[Lingua Castellana antiqua|linguam Castellanam antiquam]] fieri iussit.In regionibus hodiernae [[Afgania]]e opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt. Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam [[Rudaki]], qui primus [[Lingua Persica|linguae Persicae]] poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant. == Versiones antiquiores Europaeae == * [[Symeon Sethi|Symeonis Sethi]] versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697 * [[Iohannes de Capua]], iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est * "Liber Kalilae et Dimnae", ab Alphonso Hilka editus, fuit versio Latina ab auctore ignoto fortasse circa annum 1270 facta e versione Graeca Symeonis Sethi. == Bibliographia == ; Editiones versionum antiquarum * ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. In Germania ca. 1480 edita ([[editio princeps]] versionis Latinae) {{Ling|Latine}} * J. Derenbourg, ed., ''Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah»'' ed. Parisiis 1889 {{Ling|Latine}} * Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: ''Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters'' (''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge'' XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 {{Ling|Latine}} * Johannes Niehoff-Panagiotidis, ''Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) {{Ling|Graece|Hispanice}} * V. Puntoni, ed., ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. Pisa: Nistria, 1884 (Latine). * {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (''Studia Graeca Upsaliensia'', 2) {{Ling|Graece}} }} * {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 ([[editio princeps]] versionis Graecae) {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} ; Eruditio * Charles Homer Haskins, ''Studies in the history of mediaeval science'' (Cambridge Massachusettensium: Harvard University Press, 1924) [https://archive.org/details/studiesinhistory00hask/page/174/mode/2up pp. 175-176] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kalila and Dimna|Kalilam et Dimnam}} * [https://web.archive.org/web/20070928014509/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=557 "Dastan-e Kalila o Damna" in Schahnameh (Persice)] * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/fb23419e-fa2c-49c1-a802-77cc9254bc1b Versio anni 1354, Bodleian Libraries] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/8933/ Versio anni 1310, Monaci] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/19523/ Versio saec. XV-XVI, Monaci] (Arabice) * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/IohannesCapua/cap_di00.html Bibliotheca Augustana, Iohannes de Capua: Directorium humanae vitae alias parabolae antiquorum sapientum] {{Ling|Latine}} * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/Kalila/kal_kd00.html Bibliotheca Augustana: Liber Kalilae et Dimnae (ed. 1928)] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Litterae Persicae]] [[Categoria:Litterae Arabice versae]] [[Categoria:Litterae Graece versae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] [[Categoria:Litterae Hispanice versae]] f13c0egrdl2xudzlv048t4e49k24me2 3955383 3955382 2026-04-18T14:39:51Z Andrew Dalby 1084 3955383 wikitext text/x-wiki [[File:Kelileh va Demneh.jpg|thumb|Versio Persica quaedam, 1429]] '''Kalila et Dimna''' ([[Arabice]] كليلة و دمنة ‚ ''Kalīlah wa Dimnah'') est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] ([[Persia]], saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque [[Sanscritice]] nomine ''[[Pañcatantra]]'' traditae sunt. ''Pañc'' [[Linguae Indoiranicae|linguis Indoiranicis]] sonat "quinque" et ''tantra'' "textura". Hoc corpus [[apologus|apologorum]], [[fabella puerilis|fabellarum puerilium]] et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum ''Pañcatantra'' etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest. Saeculo sexto [[Burzoe]] verba Sanscritica in [[Lingua Persica media|linguam Persicam mediam]] vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno [[1251]] [[Alphonsus X (rex Castellae et Legionis)|Alphonsus X]], tum nondum rex, narrationes in [[Lingua Castellana antiqua|linguam Castellanam antiquam]] fieri iussit.In regionibus hodiernae [[Afgania]]e opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt. Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam [[Rudaki]], qui primus [[Lingua Persica|linguae Persicae]] poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant. == Versiones antiquiores Europaeae == * [[Symeon Sethi|Symeonis Sethi]] versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697 * [[Iohannes de Capua]], iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est * "Liber Kalilae et Dimnae", ab Alphonso Hilka editus, fuit versio Latina ab auctore ignoto fortasse circa annum 1270 facta e versione Graeca Symeonis Sethi. == Bibliographia == ; Editiones versionum antiquarum * ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. In Germania ca. 1480 edita ([[editio princeps]] versionis Latinae) {{Ling|Latine}} * J. Derenbourg, ed., ''Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah»'' ed. Parisiis 1889 {{Ling|Latine}} * Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: ''Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters'' (''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge'' XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 {{Ling|Latine}} * Johannes Niehoff-Panagiotidis, ''Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) {{Ling|Graece|Hispanice}} * V. Puntoni, ed., ''Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum''. Pisa: Nistria, 1884 (Latine). * {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (''Studia Graeca Upsaliensia'', 2) {{Ling|Graece}} }} * {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 ([[editio princeps]] versionis Graecae) {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} ; Eruditio * Charles Homer Haskins, ''Studies in the history of mediaeval science'' (Cambridge Massachusettensium: Harvard University Press, 1924) [https://archive.org/details/studiesinhistory00hask/page/174/mode/2up pp. 175-176] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kalila and Dimna|Kalilam et Dimnam}} * [https://web.archive.org/web/20070928014509/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=557 "Dastan-e Kalila o Damna" in Schahnameh (Persice)] * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/fb23419e-fa2c-49c1-a802-77cc9254bc1b Versio anni 1354, Bodleian Libraries] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/8933/ Versio anni 1310, Monaci] (Arabice) * [https://www.wdl.org/en/item/19523/ Versio saec. XV-XVI, Monaci] (Arabice) * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/IohannesCapua/cap_di00.html Bibliotheca Augustana, Iohannes de Capua: Directorium humanae vitae alias parabolae antiquorum sapientum] {{Ling|Latine}} * [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/Kalila/kal_kd00.html Bibliotheca Augustana: Liber Kalilae et Dimnae (ed. 1928)] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Litterae Persicae]] [[Categoria:Litterae Arabice versae]] [[Categoria:Litterae Graece versae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] [[Categoria:Litterae Hispanice versae]] h6gmjurdz8tchd5clm11osf9u4fvifl Consilium Internationale de Monumentis et Sitibus 0 302443 3955407 3875555 2026-04-18T17:32:13Z LilyKitty 18316 de Die internationali pro monumentis hereditatibusque 3955407 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-2}} [[Fasciculus:Logo-ICOMOS.jpg|thumb|[[Logotypus]] consilii.]] '''Consilium Internationale de Monumentis et Sitibus''' ([[abbreviatio]] [[Anglice]] ''ICOMOS'') est [[organizatio re publica vacans]] [[UNESCO]] ad [[monumentum|monumenta]] et [[patrimonium totius mundi]] protegenda et conservanda constitutum anno [[1965]], apud Chartam Venetiarum decretam anno [[1964]]. ICOMOS apud Statum{{dubsig}} anno [[1978]] [[Moscua]]e rite decretum est.<ref>[https://www.icomos.org/publications/EN_Statuts_1978_20110301.pdf ICOMOS Statutes]</ref> Officium principale est patrimonia totius mundi eligendi et conservandi. Hodie socii personales ICOMOS plus quam 7000, socii civitatum 110 sunt. Organizatio ICOMOS [[Lutetia]]e sedet. == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Dies internationalis pro monumentis hereditatibusque]] == Nexus externi == * [https://www.icomos.org/en Situs interretialis consilii proprius.] (Anglice) [[Categoria:Constituta 1965]] [[Categoria:Patrimonium totius mundi]] [[Categoria:UNESCO]] epv7sykdogdr31idu3mgz3spwz7s4td 3955409 3955407 2026-04-18T17:35:38Z IacobusAmor 1163 3955409 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-2}} [[Fasciculus:Logo-ICOMOS.jpg|thumb|[[Logotypus]] consilii.]] '''Consilium Internationale de Monumentis et Sitibus''' ([[abbreviatio]] [[Anglice]] ''ICOMOS'') est [[organizatio re publica vacans]] [[UNESCO]] ad [[monumentum|monumenta]] et [[patrimonium totius mundi]] protegenda et conservanda, constitutum anno [[1965]], apud Chartam Venetiarum decretam anno [[1964]]. ICOMOS apud Statum{{dubsig}} anno [[1978]] [[Moscua]]e rite decretum est.<ref>[https://www.icomos.org/publications/EN_Statuts_1978_20110301.pdf ICOMOS Statutes].</ref> Officium principale est patrimonia totius mundi eligendi et conservandi. Hodie socii personales ICOMOS plus quam 7000, socii civitatum 110 sunt. [[Organizatio]] ICOMOS [[Lutetia]]e sedet. == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Dies internationalis pro monumentis hereditatibusque]] == Nexus externi == * [https://www.icomos.org/en Situs interretialis consilii proprius.] (Anglice) [[Categoria:Constituta 1965]] [[Categoria:Patrimonium totius mundi]] [[Categoria:UNESCO]] 02iulgtv7t9ur57cy3gulrlw452whvt Symeon Sethi 0 306161 3955350 3954596 2026-04-18T13:20:03Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Astronomi Byzantini]] 3955350 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] cui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'', dicavit. Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361</ref> <!--Le nom de Seth n’apparaît pas dans le manuscrit de l’Athos et il a été ajouté par une seconde main dans le manuscrit viennois. {{qc|id=Pietrobelli (2016)}} --> * Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''[[Kalila et Dimna]]''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Astronomi Byzantini]] gmo3d0qmbt9ner3wluov05b00wp5on9 3955352 3955350 2026-04-18T13:21:38Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Astronomi Byzantini]]; +[[Categoria:Eruditi Imperii Byzantini]] 3955352 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] cui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'', dicavit. Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361</ref> <!--Le nom de Seth n’apparaît pas dans le manuscrit de l’Athos et il a été ajouté par une seconde main dans le manuscrit viennois. {{qc|id=Pietrobelli (2016)}} --> * Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''[[Kalila et Dimna]]''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Eruditi Imperii Byzantini]] johun5499nxm4wrfweekspxhamvu34a 3955353 3955352 2026-04-18T13:22:19Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Eruditi Imperii Byzantini]]; +[[Categoria:Astronomi Byzantini]] 3955353 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] cui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'', dicavit. Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361</ref> <!--Le nom de Seth n’apparaît pas dans le manuscrit de l’Athos et il a été ajouté par une seconde main dans le manuscrit viennois. {{qc|id=Pietrobelli (2016)}} --> * Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''[[Kalila et Dimna]]''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Astronomi Byzantini]] gmo3d0qmbt9ner3wluov05b00wp5on9 3955357 3955353 2026-04-18T13:24:35Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Astrologi]] 3955357 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] cui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'', dicavit. Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361</ref> <!--Le nom de Seth n’apparaît pas dans le manuscrit de l’Athos et il a été ajouté par une seconde main dans le manuscrit viennois. {{qc|id=Pietrobelli (2016)}} --> * Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''[[Kalila et Dimna]]''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Astronomi Byzantini]] [[Categoria:Astrologi]] iy7adxygoc1dhfark2utgxh1uvc4now 3955375 3955357 2026-04-18T14:14:38Z Andrew Dalby 1084 3955375 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] cui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'', dicavit. Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361. Nomen Sethi in manuscripto Vindobonensi tantum legitur, a manu posteriori additum. Sic {{qc|id=Pietrobelli (2016)}}</ref> * [[Kalila et Dimna|Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης]] (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''Kalila et Dimna''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Astronomi Byzantini]] [[Categoria:Astrologi]] rkhsroz6dn85y4290p9diiu5zynhrax 3955380 3955375 2026-04-18T14:33:07Z Andrew Dalby 1084 + 3955380 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Symeon Sethi''', [[Graece]] Συμεών ὁ Σηθί, fuit eruditus et [[interpres]] [[Imperium Byzantinum|Byzantinus]], origine [[Antiochia|Antiochenus]], qui imperatori [[Michael VII Ducas|Michaeli VII Ducae]] [[enchiridion|librum manualem]] de regimine, titulo [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus''), dicavit. Bilinguis libros physicos medicosque tam Arabicos quam Graecos cognovit; placita eruditorum ex Arabica in Graecam linguam transferre solebat historiamque fabulosam ''[[Kalila et Dimna]]'' Graece vertit. Antiochiae inter annos 1030 et 1040 natus est, ubi iuvenis eruditum [[Elbochasim]] (ابن بطلان ''Ibn Buṭlān'') auscultavisse censetur. Deinde [[Cairum]] profectus est ubi [[defectio Solis|eclipsim Solis]] [[defectio Solis die 25 Februarii 1058 visa|die 25 Februarii 1058]] observavit,<ref>[https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=10580225 De defectione 1058]</ref> sicut ipse in opusculo Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'') narraverit. Denuo Constantinopolim petivit. Ibi officium magistri in aula imperatorum tenebat, regnantibus Michaele VII Duca (1071-1078) cui librum de regimine dicavit, atque [[Alexius I Comnenus|Alexio I Comneno]] qui versionem fabulae ''Kalila et Dimna'' mandaverat.<ref>Συγγραφὴ […] ἐξελληνισθεῖσα δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει προστάξει τοῦ ἀοιδίµου βασιλέως κυροῦ Ἀλεξίου τοῦ Κοµνηνοῦ "opus Constantinopoli in urbe iussu celebrati regis domini Alexii Comneni in linguam Graecam exaratum" (''Stephanites et Ichnelates'' prooemium 1.4–5): vide Stavroula Constantinou, "[https://brill.com/display/book/edcoll/9789004438453/BP000010.xml Metaphrasis: Mapping Premodern Rewriting]" in Stavroula Constantinou, Christian Høgel, edd., ''Metaphrasis:A Byzantine Concept of Rewriting and Its Hagiographical Products'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2021) pp. 3-60</ref> Villam iuxta [[Rhaedestus|Rhaedestum]] possidebat, ubi olim in exsilium missus est; quae villa post eius mortem ad [[Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)|Monasterium Pantocratoris]] [[Constantinopolis|Constantinopolitanum]] pertinuit.<ref>[[Ioannes II Comnenus]], ''Typicum Christi Salvatoris Pantocratoris'' cap. 65 (P. Gautier, ed., "Le Typikon du Christ Sauveur Pantocrator" in ''Revue des études byzantines'' vol. 32 (1974) pp. 1-145, vide pp. 114-115; John Thomas, Angela Constantinides Hero, interprr., ''Byzantine Monastic Foundation Documents'' vol. 2 [Vasingtoniae: Dumbarton Oaks, 1998] vol. 2 pp. 725-781, vide p. 769)</ref> Symeon Sethi in ''Conspectu rerum naturalium'' (1.5) tribus probationibus tellurem sphaericam esse monstravit: prima, quia eclipsis Solis ab orientalibus occidentalibusque horis variis observatur; altera, quia navigantes culmina montium ante litora videmus; tertia, quia stellae neque omnes neque eadem hora ab omnibus conspiciuntur.<ref>{{qc|id=Kaldellis (2017)}}</ref> == Opera == [[Fasciculus:Simeon Seth, BNF MS suppl grec 634 f 216r.jpg|thumb|Initium ''[[Syntagma de alimentorum facultatibus|Syntagmatis de alimentorum facultatibus]]'' Symeonis Sethi ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS suppl. grec 634, f. 216r)]] * [[Syntagma de alimentorum facultatibus|Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων]] (''Syntagma de alimentorum facultatibus'') pluribus recensionibus transmissum * Σύνοψις τῶν φυσικῶν (''Conspectus rerum naturalium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 1-89</ref> * Περὶ χρείας τῶv οὐρανίων σωμάτων (''De usu corporum caelestium'')<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 90-126. {{qc|id=Pingree (1964)}} p. 138; {{qc|id=Anastos (1947)}}</ref> * Opusculum astrologicum de praecessione aequinoctium, ms. Vat. Gr. 1056 f. 32 (opus τοῦ Σὴθ ἐκείνου i.e. "illius Seth")<ref>{{qc|id=Pingree (1976)}} p. 192</ref> * Ἀντιρρητικὸς πρὸς Γαληνόν (''Antirrhetica contra Galenum'')<ref>{{qc|id=Cronier et al. (2015)}}</ref> * Lexicon botanicum mss. Vindobonensis med. gr. 25 ff. 1r-9v et Athous Iviron 182 ff. 145r-156v<ref>{{qc|id=Delatte, ed. (1939)}} pp. 339-361. Nomen Sethi in manuscripto Vindobonensi tantum legitur, a manu posteriori additum. Sic {{qc|id=Pietrobelli (2016)}}</ref> * [[Kalila et Dimna|Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης]] (''Stephanites et Ichnelates''), versio Graeca libri fabulosi ''Kalila et Dimna''<ref>{{qc|id=Sjöberg (1962)}}; {{qc|id=Brodersen (2021)}}; {{qc|id=Starkius, ed. (1697)}}. "[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=44&letter=K Kalilah wa-Dimnah]" in ''Jewish Encyclopedia'' (1906); {{qc|id=Condylis-Bassoukos (1997)}}</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes fere coaevi * [[Anna Comnena]], ''[[Alexias]]'' 6.7 ; Editiones operum * 1538 : [[Lilius Gregorius Gyraldus]], ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiochiae Syntagma per literarum ordinem de cibariorum facultate''. Basileae, 1538; [https://archive.org/details/hin-wel-all-00003036-001 Textus apud Internet Archive] {{Google Books|FJukcSowkeMC}} ** 1561: Nova editio, emendationibus Dominici Montesauri castigata * 1658 : Martinus Bogdanus, ed. et interpr., ''Symeonis Sethi magistri Antiocheni Volumen de alimentorum facultatibus iuxta ordinem literarum digestum''. Lutetiae, 1658 [https://archive.org/details/volumendealimen00bogdgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * 1697 : {{ec|id=Starkius, ed. (1697)|c=Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., ''Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης''. Berolini: Rüdiger, 1697 {{Google Books|Y3I7AAAAcAAJ}} }} * 1893 : Bernhardus Langkavel, ed., ''Simeonis Sethi Syntagma de alimentorum facultatibus''. Lipsiae: Teubner, 1893 [http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/600037508.pdf Textus] * 1939 : {{ec|id=Delatte, ed. (1939)|c=Armand Delatte, ''Anecdota Atheniensia et alia'' vol. 2. Leodii, 1939 }} * 1939 : Marc Émile Prosper Louis Brunet, ''Siméon Seth, médecin de l’empereur Michel Doucas; sa vie, son oeuvre. Première traduction en français du traité "Recueil des propriétés des aliments par ordre alphabétique"''. Burdigalae: Delmas, 1939 * 1962 : {{ec|id=Sjöberg (1962)|c=L.-O. Sjöberg, ''Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text''. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia 2) }} * 1976 : {{ec|id=Pingree (1976)|c=[[David Pingree]], "The Indian and pseudo-Indian passages in Greek and Latin astronomical and astrological texts" in ''Viator'' vol. 7 (1976) pp. 141-195 }} * 2015 : {{ec|id=Cronier et al. (2015)|c= Marie Cronier, A. Guardasole, C. Magdelaine, Antoine Pietrobelli, "Galien en procès à Byzance: l’Antirrhétique de Syméon Seth" in ''Galenos'' vol. 9 (2015) pp. 89-139 }} * 2021 : {{ec|id=Brodersen (2021)|c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Fabelbuch''. Spirae, 2021. ISBN 9783939526469 }} * 2022 : {{ec|id=Brodersen (2022) |c=Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth, Das A und O vom Essen und Trinken''. Aquis Mattiacis: Marix, 2022. ISBN 978-3-7374-1194-3 }} * 2023 : Kai Brodersen, ed. et interpr., ''Symeon Seth: Weltall, Erde, Mensch. Zweisprachige Ausgabe''. Speyer, 2023 ; Eruditio {{Vide-etiam|Syntagma de alimentorum facultatibus#Bibliographia}} * {{ec|id=Anastos (1947)|c=M. V. Anastos, "Ύπόγειος, a Byzantine term for perigee, and some Byzantine views of the date of perigee and apogee" in ''Orientalia Christiana periodica'' vol. 13 (1947) pp. 385-403 }} * Georges Arabatzis, "Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium" in M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Intellect et imagination dans la philosophie médiévale'' (Tornaci: Brepols, 2006. ''Rencontres de philosophie médiévale'', vol. 11) pars 1 pp. 483-493 * Hans-Georg Beck, ''Geschichte der byzantinischen Volksliteratur'' (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.2.3. Monaci, 1971) pp. 41–45 * Roland Betancourt, ''Sight, Touch, and Imagination in Byzantium'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2018) pp. 78–85 ("Symeon Seth and the Arab World") * Petros Bouras-Vallianatos, Sophia Xenophontos, "[https://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15257/7103 Galen's Reception in Byzantium: Symeon Seth and his Refutation of Galenic Theories on Human Physiology]" in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'' vol. 55 (2015) pp. 431–469, praesertim 436–442 * {{ec|id=Condylis-Bassoukos (1997)|c=Hélène Condylis-Bassoukos, ''Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (xie siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d'Ibn al-Muqaffa (viiie siècle). Étude lexicologique et littéraire''. Lovanii: Peeters, 1997 [https://www.academia.edu/49271232/Hélène_Condylis_Bassoukos_Stéphanitès_kai_Ichnélatès_traduction_grecque_XI_siècle_du_livre_Kal_la_wa_Dimna_d_Ibn_al_MuqaffaÆ_VIII_siècle_Étude_lexicologique_et_littéraire_Académie_Royale_de_Belgique_Classe_des_Lettres_Fonds_René_Draguet_11_Leuven_Peeters_1997_xxxi_239_pp Textus] }} * Marie-Hélène Congourdeau, "Le traducteur grec du traité de Rhazès sur la variole" in Antonio Garzya, Jacques Jouanna, edd., ''Storia e ecdotica dei testi medici greci. Atti del II Convegno Internazionale, Parigi, 24-26 maggio 1994'' (Neapoli, 1996) * Georg Harig, "Von den arabischen Quellen des Simeon Seth" in ''Medizinhistorisches Journal'' vol. 2 (1967) pp. 248–268 [https://www.jstor.org/stable/25803188 JSTOR] * [[Georgius Helmreich|Georg Helmreich]], "Handschriftliche Studien zu Symeon Seth" in ''Programm Gymnasium Ansbach 1912/13'' (Anspachi, 1913) * Herbert Hunger, ''Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner'' vol. 2 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'' vol. 12.5.2. Monaci, 1978) pp. 308–309 * Paul Magdalino, "The Byzantine reception of classical astrology" in Catherine Holmes, Judith Waring, edd., ''Literacy, Education and Manuscript Transmission in Byzantium and Beyond'' (Lugduni Batavorum: Brill, 2002, pp. 33–57 * {{ec|id=Magdalino (2006)|c=Paul Magdalino, ''L'Orthodoxie des astrologues. La science entre le dogme et la divination à Byzance (viie – xive siècle)''. Lutetiae: Lethielleux, 2006 }} * {{ec|id=Moore (2005)|c=Paul Moore, ''Iter Psellianum: a Detailed Listing of Manuscript Sources for All Works Attributed to Michael Psellos, Including a Comprehensive Bibliography'' (Toronti: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2005. ISBN 0888443757) p. 437 no. 1045 }} * M. C. Pacheco, J. Meirinhos, edd., ''Phantasia et intellect chez Syméon Seth. Sur les sources du "Conspectus rerum naturalium"'' (Turnholti: Brepols, 2006) * Antoine Pietrobelli, Marie Cronier, "Arabic Galenism from Antioch to Byzantium: Ibn Buṭlān and Symeon Seth" in ''Mediterranea'' vol. 7 (2022) pp. 281–315 * {{ec|id=Pingree (1964)|c=[[David Pingree]], "Gregory Chioniades and Palaeologan astronomy" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 18 (1964) pp. 133-160 [https://www.jstor.org/stable/1291210 JSTOR] }} * Eduardo Pinzón Avendaño, "Interacciones entre Bizancio y el islam en el medio letrado: Simeón Seth en el contexto del siglo XI" in ''Erytheia'' vol. 38 (2017) pp. 51-74; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154539 Textus] * Jakub Sypiański, "[https://www.researchgate.net/publication/378821041_Ibn_Butlan_et_Symeon_Seth_personnages_cles_de_l%27importation_des_sciences_proche-orientales_a_Constantinople_dans_la_seconde_moitie_du_XIe_siecle Ibn Buṭlān et Syméon Seth, personnages clés de l’importation des sciences proche-orientales à Constantinople dans la seconde moitié du XIe siècle]" in Marie Cronier et al., edd., ''De Bagdad à Constantinople: le transfert des savoirs médicaux (XIe -XIVe siècles)'' (Lovanii: Peeters, 2023) pp. 131-168 * {{ec|id=Temkin (1962)|c=Owsei Temkin, "Byzantine Medicine: Tradition and Empiricism" in ''Dumbarton Oaks Papers'' vol. 16 (1962) pp. 95-115 [https://www.jstor.org/stable/1291159 JSTOR] }} == Nexus externi == * ''[https://abm.hypotheses.org/category/le-projet-symeon-seth Projet Syméon Seth]'' ** {{ec|id=Pietrobelli (2016)|c=Antonie Pietrobelli, "[https://abm.hypotheses.org/41 Qui est Syméon Seth?]" (2016) apud ''Projet Syméon Seth'' }} * {{ec|Kaldellis (2017)|c=Anthony Kaldellis, "[https://nautil.us/the-hidden-science-and-tech-of-the-byzantine-empire-236887 The Hidden Science and Tech of the Byzantine Empire]" (2017) apud ''Nautilus'' }} * {{ec|Pinzón Avendaño (2016)|c=Eduardo Pinzón Avendaño, "Syméon Seth et son époque: Portrait d’un passeur de culture" (dissertatio magisterii Universitatis Parisiensis Sorbonae, 2016) }} [in interrete reperienda] [[Categoria:Nati saeculo 11]] [[Categoria:Mortui saeculo 11 aut 12]] [[Categoria:Scriptores Constantinopoleos]] [[Categoria:Auctores Graeci mediaevales]] [[Categoria:Incolae Syropalaestinae mediaevalis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Interpretes Arabo-Graeci]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Medici Byzantini]] [[Categoria:Astronomi Byzantini]] [[Categoria:Astrologi]] 5erjtq9ylc5nxdxftvyxq7wwcz3v7r2 Genshin Impact 0 311902 3955469 3950183 2026-04-19T09:55:54Z ~2026-23926-20 208200 /* Monstadia */ 3955469 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} === Caenrium === Caenrium<ref>non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |} === Mundus Alius === {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] 0w1q2vegx634qdalzd0xwpopn6gthnd 3955470 3955469 2026-04-19T10:01:31Z ~2026-23926-20 208200 /* Caenrium */ 3955470 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} == Regiones Aliae == Caenrium<ref> {{Folium memoratum|<poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem> |url=https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter|nota=Charta mysteriosa sub Casma Liguana}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |} === Mundus Alius === {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] 2qe04ej83aqvgst38phwe8kec3g0puc 3955471 3955470 2026-04-19T10:02:43Z ~2026-23926-20 208200 /* Regiones Aliae */ 3955471 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} == Regiones Aliae == Caenrium<ref> {{Folium memoratum|<poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem> |url=https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter|nota=Charta mysteriosa sub Casma Liguana}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. | '''Nicola''' || [[Lingua Anglica|en.]] Nicole Reeyn || Ignis || ? || Maga N. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] 4vruicakt97ta7fqh60pebxqois4b6e 3955472 3955471 2026-04-19T10:21:05Z ~2026-23926-20 208200 /* Regiones Aliae */ Nicola 3955472 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} == Regiones Aliae == Caenrium<ref> {{Folium memoratum|<poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem> |url=https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter|nota=Charta mysteriosa sub Casma Liguana}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |- | '''Nicola''' || [[Lingua Anglica|en.]] Nicole Reeyn || Ignis || ? || Maga N. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] fjnrmbk4ipkmzzxemldzw2mtd7usfg5 3955473 3955472 2026-04-19T10:29:39Z ~2026-23926-20 208200 /* Regiones Aliae */ 3955473 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} ===Regiones Aliae=== Caenrium<ref> <blockquote><poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem></blockquote> |url=https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter|title=Charta mysteriosa sub Casma Liguana}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |- | '''Nicola''' || [[Lingua Anglica|en.]] Nicole Reeyn || Ignis || ? || Maga N. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] gdbiixfwla8pzpg77udxkkbfa1sp1la 3955474 3955473 2026-04-19T10:30:00Z ~2026-23926-20 208200 /* Regiones Aliae */ 3955474 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} ===Regiones Aliae=== Caenrium<ref> {{blockquote|<poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem> |url=https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter|title=Charta mysteriosa sub Casma Liguana}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |- | '''Nicola''' || [[Lingua Anglica|en.]] Nicole Reeyn || Ignis || ? || Maga N. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] 4zqkufd7u7dn8rh20apcbw8rk3sjkdp 3955475 3955474 2026-04-19T10:31:58Z ~2026-23926-20 208200 /* Regiones Aliae */ 3955475 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} {{Capsa ludi electronici | Titulus = ''Genshin Impact'' | Tituluslatinus = Impactus Allogenerum | Imago = Genshin Impact wordmark.svg | Auctor = [[HoYoverse]], sub [[miHoYo]] | Editor = [[miHoYo]] | Designator = [[miHoYo]] | Series = Impactus Honkai (extensus) | Motorium = [[miHoYo]] | Divulgatio = [[28 Septembris]] [[2020]] | Genus = Ludus personarum<br>Ludus mundi aperti | Modus = Lusor singularis | Systema = [[Microsoft Windows]]<br>[[PlayStation 4]]/5<br>[[Android]], [[iOS]] | Media = [[Corpus programmatum]]<br>cum [[Unitas|Unitate]] | Postulatio = 8 GB+ [[RAM]], 50 GB+ [[ROM]] | Gubernacula = [[Claviatura]], [[Mus (computatralis)|mus]] }} {{Ores|Genshin Impact}} (''Gen Shin'' est [[pronuntiatus]] [[Iaponia|Iaponicus]] locutionis [[Res publica popularis Sinarum|Sinicae]] 原神, ''Yuan Shen'', ubi ''Yuan'' 原 "primigenium" et ''Shen'' 神 "[[deus|deum]]" atque "[[potestas|potestatem]]" significant) est [[ars electrica|electronicus]] [[ludus personarum]] a [[miHoYo]] [[societas mercatoria|societate mercatoria]] anno [[2020]] editus. In Tiva agitur, [[mundus|mundo]] [[fictio|commenticio]] septem [[natio|nationes]] continente. == Mechanici == Lusor per [[tabula geographica|tabulam geographicam]] atque quattuor personas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mundus patens|mundum patentem|en|qid=Q867123}} suo arbitrio explorare potest. Personis conceditur pugnare, labi, et natare. Lusori quidam quaestus complendus est, dum materiis, armis artifactisque personae augentur. In Fontana unā cum Statua Focaloris personae urinari possunt. {|class="wikitable" |+ Septem Elementa in Tiva ! Capitulum !! Elementum !! Praefixum !! Natio !! Deus !! Sententia |- | Prologus || [[Aër]] || Anemo- || Monstadia || Barbatos || Mea [[libertas]], meus canor |- | 1 || [[Tellus (planeta)|Terra]] || Geo- || Ligua || Morax || Ruat [[caelum]], fiat pactum |- | 2 || [[Ambra|Electrum]] || Electro- || Inazuma || Beelzebul || Perpetua, perennis, impervia |- | 3 || [[Arbor]] || Dendro- || Sumeru || Buer || Sub floribus lumen sagacitatis |- | 4 || [[Aqua]] || Hydro- || Fontana || Focalor || Iustitia omnia vincit |- | 5 || [[Ignis]] || Pyro- || Natlan || Haborym || Surge, vir fortis, i in victoriam |- | 6 || [[Glacies]] || Cryo- || Snezhnaya || ? || Ducam, regina mea gloria, haud pluribus impar |- | Epilogus || (Nullum) || (Nullum) || Caenria || (Nullus) || (Nulla) |} == Personae == Litterae typis gravibus quinque stellas (★★★★★) indicant.<ref>[https://wiki.hoyolab.com/pc/genshin/aggregate/character Per visionem.]</ref> In potentibus personis cum visione datur Nicola. === Protagonistae === Protagonistae ''Impactus Allogenerum'', '''Aether''' et '''Lumina''', Deae Incognitae (Asmodeo) obsistendo abhinc quingentos annos dirempti sunt; alter clausus est et potentia spoliatus, altera emissa Ordinem Abyssi ducit. === Monstadia === Monstadia ([[Theodisce]] ''Mondstadt'', Urbs Lunae) ex [[Europa]] [[Linguae Germanicae|Germanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Albedo'''&nbsp;(''m''.,&nbsp;''-inis'') || [[Lingua Latina|la.]] Albedo || Terra || Gladius | Homunculus, alchemista potissimus et capitaneus investigatorum Equitum Favonii. |- | Alicia || [[Lingua Anglica|en.]] Alice || Ignis || Catalysta | Mater Cleae et prima maga Circuli. |- | Amata || [[Lingua Anglica|en.]] Amy / <br>[[Lingua Theodisca|de.]] Fischl von Luftschloß Narfidort || Electrum || Arcus | Investigatrix in Collegio Adventorum, quam comitatur Benedictus. |- | Amber&nbsp;(''Ambris'') || [[Lingua Anglica|en.]] Amber || Ignis || Arcus | Antecursatrix sola in Equitibus Favonii. Prima compania obtenta in hoc ludo. |- | Barbara || [[Lingua Anglica|en.]] Barbara Pegg || Aqua || Catalysta | Diacona Ecclesiae Favonii et soror iunior Ioannae. Obtinetur post praefationem prologi. |- | Benedictus || [[Lingua Anglica|en.]] Bennett || Ignis || Gladius | Orphanus inclusus Collegio Adventorum, qui fama infortunatissimus habetur; e Mari Iivari in Natlane deiectus. |- | '''Clea''' || [[Lingua Theodisca|de.]] Klee || Ignis || Catalysta | Filia Aliciae, pyrobolatrix Equitum Favonii. |- | Dahlius || [[Lingua Latina|la.]] Dahlia || Aqua || Lancea | Diaconus Ecclesiae Favonii, qui amicitias inter Venti et Rosariam colit. |- | '''Dilux''' (''m''., ''-cis'') || [[Lingua Latina|la.]] Diluc(ulum) [[Lingua Norvegica|no.]] Ragnvindr || Ignis || Gladius Maior | Possessor Vinorum Aurorae. Legatus Caballarius Favonii ante Gaium fuit. |- | Diona Felicula || [[Lingua Theodisca|de.]] Diona Kätzlein || Glacies || Arcus | Mixologista felina in Cauda Felis. |- | '''Durin''' (''-nis'') || [[Lingua Norvegica|no.]] Durin || Ignis || Gladius | Draco a Circulo Magarum creatus, cuius corpus homunculum ab Albedine confectum est. |- | '''Eula''' || [[Lingua Anglica|en.]] Eula Lawrence || Glacies || Gladius Maior | Gladiatrix de Aristocratia Laurentia. |- | Gaius || [[Lingua Norvegica|no.]] Kaeya Alberich || Glacies || Gladius | Gladiator et Legatus ex Caenria. Secundo obtinetur. |- | '''Ioanna''' || [[Lingua Anglica|en.]] Jean<br>[[Lingua Norvegica|no.]] Gunnhildr || Aër || Gladius | Praefecta Equitum Favonii et soror maior Barbarae. |- | Lisa || [[Lingua Italiana|it.]] Lisa Minci || Electrum || Catalysta | Librariana Equitum Favonii atque genius Academiae Sumerianae. Tertio obtinetur. |- | Lonus || [[Lingua Theodisca|de.]] Lohen || Electrum || Catalysta | Vice-Legatus Quintus. |- | Michael (''-lis'') || [[Lingua Theodisca|de.]] Mika Schmidt || Glacies || Lancea | Recognitor cartographicus Equitum Favonii. |- | '''Mona''' || [[Lingua Latina|la.]] Mona Megistus || Aqua || Catalysta | Maga astrologista et reportatrix Avis Vaporis. |- | Natalia || [[Lingua Francogallica|fr.]] Noëlle || Terra || Gladius Maior | Servitrix Equitum Favonii, eques fieri cupiens. |- | Pruna || [[Lingua Anglica|en.]] Prune || Aër || ? | Puella magica quasi Clea. |- | Razor || [[Lingua Anglica|en.]] Razor || Electrum || Gladius Maior | Puer a lupis alitus, a Lisa Minci et Varka adiutus. |- | Rosaria || [[Lingua Latina|la.]] Rosaria || Glacies || Lancea | Nonna ab Accumulatoribus Thesauricis rapta. |- | Saccharosa || [[Lingua Anglica|en.]] Sucrose || Aër || Catalysta | Alchemista canina sub Albedine. |- | Varcus || [[Lingua Persica|fa.]] ورقه || Aër || Gladius Maior | Capitanus Equitum Favonii, qui conquerebat in Ruina Hyperboreae. |- | '''Venti'''&nbsp;(''-orum'')<br>sive Barbatos&nbsp;(''-osis'') || [[Lingua Latina|la.]] Venti || Aër || Arcus | Deus ventorum. |} === Ligua === Ligua<ref>Latinizatione confer [[Confucius]], [[Mencius]], [[Micius]].</ref> ([[Sinice]] 璃月 ''Líyuè'', Luna Lazuli) ex [[Sinae (regio)|Sinis]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Sinice !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Baichu''' || 白朮<br>Báizhú || Arbor || Catalysta || [[Medicus]] ex [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] impraedicibili. |- | Beido (''-us'') || 北斗<br>Běidǒu || Electrum || Gladius Maior || Capitanea Navium Liguae "Crucis" (Crux). |- | '''Capricorna''' || 甘雨<br>Gānyǔ || Glacies || Arcus || Secretaria semicapricorna, quae Septentrionem Liguae servit. |- | '''Chunglius'''<br />sive Morax || 鍾離<br>Zhōnglí || Terra || Lancea || Deus terrae, notatus quam "Rex Lapis" sive "Deus Auri". |- | Chungynus || 重雲<br>Chóngyún || Glacies || Gladius Maior | Exorcista spiritu positivo puro praeditus, exorcizans. |- | '''Cibea''' || 兹白<br>Zībái || Terra || Gladius || Angela quam Adepta equina, quae Lancanopolem antediluvianam dominabat. |- | '''Elena''' || 夜蘭<br>Yèlán || Aqua || Arcus | Secretaria Lucis Condensae, senatrix prima de facto. |- | Gamingus || 葉嘉明<br>Yip⁶ Ga¹-ming⁴ || Ignis || Gladius Maior | Cursator leoninus e valle ''Ch'in-Yu''. |- | Hianglima || 卯香菱<br>Mǎo Xīanglíng || Ignis || Lancea | Coctrix in Popina Populi. |- | '''Hianyna''' || 閒雲<br>Xiányún || Aër || Catalysta || Adepta gruida "Retenatrix Nubis". |- | '''Hiao''' || 魈<br>Xiāo || Aër || Lancea | Iaxus solus, Liguam contra spiritus deosque malos tuens. |- | Hincius || 行秋<br>Xíngqiū || Aqua || Gladius | Filius secundus Mercatoris Nubis Volantis. |- | '''Hu Tao''' || 胡桃<br>Hú Táo || Ignis || Lancea | Funeratrix septuagesima septima in Ligua. |- | Iao-Iao || 瑤瑤<br>Yáoyáo || Arbor || Lancea | Discipula Adeptae e rure ''K'ing-ts'e''. |- | Ienfecia || 煙緋<br>Yānfēi || Ignis || Catalysta | Legislatrix bicornis Liguae serviens. |- | Iun Cin || 雲堇<br>Yún Jǐn || Terra || Lancea | Saltatrix famosa in Ligua. |- | '''Kecima''' || 刻晴<br>Kèqíng || Electrum || Gladius | Senatrix quinta ("Alioth") Septentrionis Liguae, Regem Lapidem Adeptosque detestans. |- | Lan Ien || 藍硯<br>Lán Yàn || Aër || Catalysta | Fabrissa argenti e valle ''Ch'in-Yu'' (Gemma Summersa). |- | Ninguama || 凝光<br>Níngguāng || Terra || Catalysta | Senatrix quarta ("Megrez") Septentrionis Liguae. |- | '''Septima Septuplex''' || 七七<br>Qīqī || Glacies || Gladius | [[Mors|Mortua]] in [[Pharmacopolium|Pharmacopolio]] Impraedicibili. |- | Sinena || 辛焱<br>Xīnyàn || Ignis || Gladius Maior | Cantatrix famosa in Ligua. |- | '''Xenica''' || 申鶴<br>Shēnhè || Glacies || Lancea | Exorcista sola, Chungyni matertera. |} ===Inazuma=== Inazuma (sive Inaduma, [[iaponice]] {{ruby|稲妻|いなづま}} ''Inaduma'', Fulgur) ex [[Iaponia]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Iaponice<ref>[[Kana]] ante annum [[1945]].</ref> !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''Aiaca Kamisato''' || 神里　綾華<br>かみさと　あやか || Glacies || Gladius | Principissa Commissionis Culturalis, soror iunior Aiati. |- | '''Aiatus Kamisato''' || 神里　綾人<br>かみさと　あやと || Aqua || Gladius | Princeps Commissionis Culturalis, frater maior Aiacae. |- | '''Cafedefarus Cazufa''' || 楓原　万葉<br>かへではら　かずは || Aër || Gladius | Vagabundus et nauta Crucis Liguanae. |- | '''Chloris''' || 千織<br>ちおり || Terra || Gladius | Textilatrix, in Fontanam demigrans, decreto compescente spreto. |- | '''Cocomis Regiae Sango''' || 珊瑚ノ宮　心海<br>さんごのみや　ここみ || Aqua || Catalysta | Sacerdos contra Deam Electri. |- | Feizaus de Claustro Sikano || 鹿野院　平藏<br>しかのゐん　へいざう || Aër || Catalysta | Inquisitor e Commissione Administrativa. |- | '''Generalis Fulminis'''<br>sive Ei<br>sive Beelzebul || 雷電　将軍<br>らいでん　しやうぐん<br>雷電　影<br>らいでん　えい || Electrum || Lancea | Dea secunda electri, post sororem suam Baelen (vel Makoto). |- | Goraus || ゴロー／五郎<ref>[[Litterae Sinicae]] e [[lingua Sinica]] sunt.</ref><br>ごらう || Terra || Arcus | Generalissimus caninus Cocomis. |- | '''Iofimia Naganofara''' || 長野原　宵宮<br>ながのはら　よひみや || Ignis || Arcus | Bombatrix famosissima in Inazuma. |- | '''Ittus Arataki''' || 荒滝　一斗<br>あらたき　いつと || Terra || Gladius Maior | Onius perniciosus, a Sara Kudeo olim captus. |- | Kirara || 綺良々<br>きらら || Arbor || Gladius | Cursatrix et [[Nekomata|felis dupla]]. |- | '''Midukis Iumemiduki''' || 夢見月　瑞希<br>ゆめみづき　みづき || Aër || Catalysta | Meditatrix tapira, in Balneis Aisae serviens. |- | '''Miko Iae''' (''Mikonis'') || 八重　神子<br>やへ　みこ || Electrum || Catalysta | Diacona deae electri. |- | Saio (''-us'') || 早柚<br>さゆ || Aër || Gladius Maior | Ninzia in Commissione Culturali. |- | Sara Kudeo || 九條　裟羅<br>くでう　さら || Electrum || Arcus | Legata Tenguina e Commissione Administrativa. |- | Sinobs Kuki || 久岐　忍<br>くき　しのぶ || Electrum || Gladius | Ministra Itti Arataki. |- | Thomas || トーマ<br>([[Lingua Anglica|en.]] Thoma || Ignis || Lancea | Minister Commissionis Culturalis, Monstadiensis. |} ===Sumeru=== Sumeru (-''us'', [[Sanscrite]] सुमेरु ''Sumeru'', [[Accadice]] 𒋗𒈨𒊒 ''Šumeru'') in silvam desertaque dividitur. Silva Sumeriana ex [[India]] [[Imperium Achaemenidarum|Persiaque]] oritur, deserta autem ex [[Arabia]] [[Aegyptus|Aegyptoque]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Alhazenus]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;الهيثم || Arbor || Gladius | Scriptor Academiae Sumerianae et legatus sagax. |- | [[Candace]]|| [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κανδάκη || Aqua || Lancea | Curatrix ruris Aaru. |- | Cona || [[Lingua Cambrica|cy.]]&nbsp;Collei || Arbor || Arcus | Discipula Tignarii et amica optima Amberis. |- | '''[[Cyon]]''' (''Cynis'') || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Κύων || Electrum || Lancea | Ordinis capitaneus et physicista Academiae Sumerianae. |- | '''[[Dehia]]''' || [[Linguae Libycae|ber.]]&nbsp;ⴷⵉⵀⵢⴰ || Ignis || Gladius Maior | Eremita, Nahidam protegens. |- | [[Doris]] || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;دوری سنگماه بای || Electrum || Gladius Maior | Mercatrix parva, in Palatio Castro habitans. |- | Faruzan (-''nis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;فروزان || Aër || Arcus | Archaeologa e Academia Sumeriana. |- | Kaveus || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;كاوه || Arbor || Gladius Maior | Architectus e Academia Sumeriana. |- | Laila || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;ليلى || Glacies || Gladius | Astrologa e Academia Sumeriana. |- | '''[[Nahida]]'''<br>sive Buer || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;ناهيد || Arbor || Catalysta | Dea Arboris, Domina Minor Kusanali. |- | '''[[Nilo]]'''&nbsp;(-''onis'') || [[Lingua Persica|fa.]]&nbsp;نيلو || Aqua || Gladius | Saltatrix in Theatro Zubaeris. |- | [[Sethos]] || [[Lingua Graeca|el.]]&nbsp;Σεθός<br>[[Lingua Aegyptia|egy.]] ''st'' <hiero>st y</hiero> || Electrum || Arcus | Heres Templi Silentis, vasculusque Hermanubidis ante Cynem. |- | '''[[Tignarius]]''' || [[Lingua Arabica|ar.]]&nbsp;طغنري || Arbor || Arcus | Forestator Avidiensis e Academia Sumeriana. |- | '''[[Vagabundus]]''' || <del>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;国崩<br>くにくづし<br>[[Lingua Iaponica|ja.]]&nbsp;傾奇者<br>かぶきもの</del> || Aër || Catalysta | Homunculus a Beelzebule creatus, in Sumeru errans, quondam sextus Ductor Fatuorum "Scaramouche" [[Lingua francogallica|(fr.)]]. |} ===Fontana=== Fontana ([[Francogallice]] ''Fontaine'', Fontana) ex [[Europa]] [[Linguae Italicae|Romanica]] oritur. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[Aemilia]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Émilie || Arbor || Catalysta || [[Unguentaria]] stylista et amica Caprosiae. |- | '''[[Augustus Escoffier|Augusta&nbsp;Escoffier]]'''<ref>Praenomen suspectum est.</ref> || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Escoffier || Glacies || Lancea || Coquinaria pulsa ex Hospitali Debord, amica Varesae. |- | '''[[Clorinda]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Clorinde || Electrum || Gladius || Gladiatrix Prima et de facto protectrix Furinae, quae Carolum Caspar necavit. |- | [[Carlotta]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Charlotte || Glacies || Catalysta || Reportatrix Avis Vaporis. |- | [[Caprosia]] || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Chevreuse || Ignis || Lancea || [[Mosquetum|Mosquetaria]] capitanaque patroliae securitatis survigillantiaeque specialis (PS³). |- | '''Dux&nbsp;Wriothesley''' || [[Lingua Anglica|en.]]&nbsp;Wriothesley || Glacies || Catalysta || Dux Fortis Meropidis. |- | Freminittus || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Fréminet<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Glacies || Gladius Maior || Subaqueus Fontanae celeberrimus et filius adoptatus Perverae. |- | '''[[Furina]]''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;Furina<br>[[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;de&nbsp;Fontaine || Aqua || Gladius || Dea Aquae, quae corpus Focaloris fuerat, antequam se deleret. |- | '''Linus''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lyney<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевич || Ignis || Arcus || Magus celeberrimus in Fontana et filius adoptatus Perverae. |- | Linitta || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Lynette<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна || Aër || Gladius || Adiutatrix felina sororque Lini. |- | '''[[Navia]]''' || [[Lingua Hispanica|es.]]&nbsp;Navia&nbsp;Caspar || Terra || Gladius Maior || Ducissa Spinae Rosulae, quae patri suo Carolo successit. |- | '''[[Novovillittus]]''' || [[Lingua Francogallica|fr.]]&nbsp;Neuvillette || Aqua || Catalysta || [[Draco]] Aquae, qui regulo Fontanae fungitur. |- | '''Sigevina''' || [[Lingua Theodisca|de.]]&nbsp;Sigewinne || Aqua || Arcus || Nutritrix [[melusina]] Fortis Meropidis. |} === Natlan === Natlan (''m.'' -''anis'', [[Lingua Navatlaca|navatlace]] ''Natlan'', Mea Domus) est orta ex [[Africa Subsahariana]], [[Americae|Americis]], et [[Oceania]]. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | Cacina || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uthabiti<br>[[Lingua Hopiana|hop.]] Katsina || Terra || Lancea | Excavatrix iuvenis et determinata ex Tepetlisauris. |- | '''Ciasca''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Vuka<br>[[Linguae Quechuae|qu.]] Ch'asca || Aër || Arcus | Pacificatrix populi Qucusaurorum. |- | '''Cinix''' (''-ichis'') || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Malipo<br>[[Lingua Maiensis|myn.]] Kinich || Arbor || Gladius Maior | Curator heroque ex Yumkasauris, cuius comes est Dominus Decimus Natlanteanus "Immortalis Obscurus" ([[Lingua Maiensis|myn.]] "Aj Imuch' Paxlaq Lahun Ch'ule-L" / "K'uhul Ajaw"). |- | '''Citlalis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Ukumbuko<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Citlali || Glacies || Catalysta | Astrologista Ictomisaurium quae ducentos annos vixit. |- | Iansa || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Uwezo<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Yàńsàn-án / Yansã || Electrum || Lancea | Exercitrix famosa in Natlane ex Tatankasauris. |- | Ifeus || [[Lingua Iorubensis|yo.]] Ifá/ìfẹ́ || Aër || Catalysta | Medicus Sauri ex Qucusauris. |- | '''Mavuica''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Kiongozi<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mavuika || Ignis || Gladius Maior | Dea Ignis, e humanis Yumkasaurorum orta. |- | '''Mualanis''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Umoja<br>[[Lingua Havaiana|haw.]] Mualani || Aqua || Catalysta | Athleta aquatica ex Koholosauris. |- | Olorun || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Bidii<br>[[Lingua Iorubensis|yo.]] Ọlọrun || Electrum || Arcus | Agricultor vespertilionidus et filius adoptatus Citlalis. |- | '''Varesa''' || [[Lingua Zuluana|zu.]] Waresa || Electrum || Catalysta | Minotaura, pomaria bellica ex Tatankasauris. |- | '''Xilonen''' || [[Lingua Suahelica|sw.]]&nbsp;Baraka<br>[[Lingua Navatlaca|nah.]] Xilonen || Terra || Gladius | Fabricatrix metallorum pumina ex Tepetlisauris. |} === Snezhnaya === Snezhnaya ([[Russice]] ''Снежная'', Nivea) ex [[Europa]] [[Linguae Slavicae|Slavica]] oritur (''prime'' [[Russia]] Caesarica), ubi Regio Nodocraea ([[Russice]] ''Нод-Край'') ex nationibus circum [[Mare Balticum]] oritur. Undecim Ductores Fatuorum nomina ficta [[lingua Italiana]] ferunt. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis&nbsp;linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | [[Aino]]&nbsp;(''-onis'') || [[Lingua Finnica|fi.]] Aino || Aqua || Gladius maior | Proprietrix Rotularii Tactici, quae Ineffam creavit. |- | '''[[Aiax]]'''&nbsp;(''-antis'') || [[Lingua Russica|ru.]] Аякс (ex [[Lingua Graeca|el.]] Αἴας) || Aqua || Arcus | Decimus Ductor Fatuorum "Tartaglia". |- | '''[[Anastasia Theodori puella Snezhnaya]]''' || [[Lingua Russica|ru.]] Анастасия Фёдоровна Снежная || Glacies || ? | Dea glaciei, notata quam "Imperatrix Snezhnayae". |- | '''Columbina Hyposelenia''' || [[Lingua Latina|la.]]&nbsp;'''Columbina&nbsp;Hyposelenia'''<br>[[Lingua Finnica|fi.]] Kuutar || Aqua || Catalysta | Dea seu Virgo Lunae, "Luna Nova", quae tertia Ductrix Fatuorum "Columbina" fuit. |- | '''Cyrillus Cydomiri filius Flins''' || [[Lingua Russica|ru.]] Кирилл Чудомирович Флинс || Electrum || Lancea || Decanus Custodum Luminis, cuius ministri contra Abyssum cassi sunt (Venationem Silvaticam). |- | [[Iahoda]] || [[Lingua Bohemica|cs.]] Jahoda || Aër || Arcus || Convectrix capitalis e Mercatoribus Voenicis. |- | [[Illugius]] || [[Lingua Islandica|is.]] Illuga || Terra || Lancea || Investigator Custodum Luminis. |- | '''Ineffa''' || [[Lingua Latina|la.]] Ineffa(bilis) || Electrum || Lancea || Gynoides Ainonis, ex parte bona Dominae Undecimae Natlanteanae "Crastinae Reflextricis" creata ([[Linguae Maienses|myn.]] ''Ix Raq'lapuj Chue'q Buluk Ch'ule-L''). |- | '''[[Lauma]]''' || [[Lingua Lettonica|lv.]] Lauma || Arbor || Catalysta || Diacona Puerorum Gelunae, sapiens et sacra. |- | Linnaea || (''forma feminina'')<br>[[Lingua Latina|la.]] [[Linnaeus]] || Terra || ? || Adventrix Botanista, amica Ainonis. |- | '''Marionetta''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Marionette Guillotin || Terra || ? || Septima Ductrix Fatuorum "Sandrone". |- | '''[[Nefer]]''' (''f., -ris'') || [[Lingua Aegyptia|egy.]] ''nfr'' <hiero>nfr</hiero> || Arbor || Catalysta || Ductrix Curatorii Secretorum, Sumeriana, amica Doridis. |- | '''Pervera''' || [[Lingua Francogallica|fr.]] Peruère<br>[[Lingua Russica|ru.]] Снежевна|| Ignis || Lancea | Quarta Ductrix Fatuorum "Arlecchino", quae orphanes cultivat pro Fatui. |- |} ===Regiones Aliae=== Caenrium<ref> {{blockquote|<poem>Non custos si fingar ille Caenrium Non fulmineus ego lyrae barbatos Non si pegaseo ferar volatu Non morphes niveae citaeque bigae Adde huc plumipedas volatilesque Ventorumque simul require cursum Quos iunctos amica mea mihi dicares Defessus tamen omnibus medullis Et multis languoribus peresus Essem te mihi amica quaeritando Caelum dilabitur falsitas collabitur</poem>}} {{Norma dextra|[https://genshin-impact.fandom.com/wiki/Mysterious_Letter Charta mysteriosa sub Casma Liguana]}}</ref> est regnum a Septem Deis delendum, ex [[Scandinavia]] [[Prussia]]que ortum. {|class="wikitable sortable" ! Persona !! Suis linguis !! Elementum !! Arma !! Synopsis |- | '''[[:en:Aloy|Aloisia]]''' || [[Lingua Anglica|en.]] Aloy || Glacies || Arcus || Protagonista ex [[Horizon Zero Dawn|Horizonte Nullo: Aurora]]. |- | Dainsleus || [[Lingua Norvegica|no.]] Dáinsleif || (Quantum)? || ? || Caballarius Caenrianus, cum Lumina vagatus, Aetheri occurrit. |- | '''Excirca''' || [[Lingua Islandica|is.]] Skirk || Glacies || Gladius || Mentrix Aiantis extraterrestris. |- | '''Nicola''' || [[Lingua Anglica|en.]] Nicole Reeyn || Ignis || ? || Maga N. |} '''Mannequinus''' et '''Mannequina''' sunt introducti in ''Terra Mirabili "Miliastra"'', ab Octavia creati. === Personae significantes non ludibiles === Obliqua indicant feminas. * '''''Paimon''''' (''f., -onis''), deuteragonista, Viatorem/Viatricem clamans. * '''''Catherinae''''', receptionistae roboticae bionicae, a septima Ductrice Fatuorum "Sandrone" in Snezhnaya creatae, singulae per nationem. == Synopsis == === Prologus === Viator in Mondstadia vagavit. === Carmen Lunae Vanae === Viator in Nodocraea vagat, quande Columbina Fatuis partita est. == Nexus interni == *Alii ludi personarum ex [[Hoyoversum|Hoyoverso]]: ** [[Impactus Apocalypsis]] (''Honkai Impact'') ** [[Impactus Apocalypsis: Interstellaris]] (''Honkai: Star Rail'') ** [[Nefariae Naturae Nihil]] (''Zenless Zone Zero'') ** [[Impactus Apocalypsis: Nexus Anima]] (''Honkai: Nexus Anima'') ** [[Planeta Petittus]] (''Petit Planet'') *[[Gnosis]] == Notae == <references/> [[Categoria:Ludi personarum]] gm557nazw824m8o3g8iwik6lnxzds8i Vicipaedia:Taberna 4 322071 3955453 3954564 2026-04-19T04:29:43Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Quid significat expectatio vacuae mutationis? */ nova pars 3955453 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat mihi, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quae mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) of0e3jikuft2khh1z4lss4n3ao9l7wc 3955455 3955453 2026-04-19T04:45:01Z Grufo 64423 /* Quid significat expectatio vacuae mutationis? */ 3955455 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat mihi, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quae mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]]), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) 7w9992n5b2mphbjnb4m6qkxturwbkas 3955457 3955455 2026-04-19T04:50:25Z Grufo 64423 /* Quid significat expectatio vacuae mutationis? */ 3955457 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat mihi, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quae mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) o4nigyjz2w5k1pk7jnrhau166sh0wvx Index Carminum Buranorum 0 323521 3955436 3950457 2026-04-19T01:59:03Z Grufo 64423 +{{Facienda}}; typographia 3955436 wikitext text/x-wiki {{Facienda | Annotationes eodem textu in singulas notas uniendae sunt }} {{Main|Carmina Burana}} {{res|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref>{{harvnb|Schmeller|1847}}</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref>{{harvnb|Rossi|2006}}</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref>{{harvnb|Schmeller|1847}}</ref> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name=Deavaritia1-25>{{cite web |title=De avaritia 1-25 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || ''[[Manus ferens munera]]'' || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || ''[[Responde, qui tanta cupis]]'' || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || ''[[Ecce torpet probitas]]'' || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || ''Amaris stupens casibus'' || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || ''Flete flenda'' || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || ''Florebat olim studium'' || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || ''Postquam nobilitas'' || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || ''Licet eger cum egrotis'' || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || ''Iudas gehennam meruit'' || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || ''Ecce sonat in aperto'' || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || ''Versus de nummo'' || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || ''Procurans odium'' || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || ''Invidus invidia'' || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || ''O varium Fortune'' || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || ''Celum, non animum'' || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || ''[[Fortune plango vulnera]]'' || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || ''[[O Fortuna]]'' || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || ''O Fortuna levis'' || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || ''Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno'' || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || ''Fas et nefas'' || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || ''Est modus in verbis'' || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || ''Veritas veritatum'' || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || ''Homo, quo vigeas vide!'' || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || ''Vide, qui nosti litteras'' || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || ''Iste mundus furibundus'' || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || ''Vivere sub meta'' || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || ''Ad cor tuum revertere'' || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 027 || ''Bonum est confidere'' || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 028 || ''Laudat rite deum'' || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 029 || ''In lacu miserie'' || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 030 || ''Dum iuventus floruit'' || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 031 || ''Vite Perdite'' || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 032 || ''Cur homo torquetur'' || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 033 || ''Non te lusisse pudeat'' || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 034 || ''Deduc Sion uberrimas'' || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 035 || ''Magnus, maior, maximus'' || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 036 || ''Nulli beneficium'' || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 037 || ''In Gedeonis area'' || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 038 || ''Doctrinae verba paucis'' || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039 || ''In huius mundi patria'' || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039a || ''In huius mundi domo'' || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039b || ''Cum vadis ad altare'' || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 040 || ''Quicquid habes meriti'' || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 041 || ''Propter Sion non tacebo'' || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 042 || ''Utar contra vitia'' || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 043 || ''Roma, tue mentis oblita sanitate'' || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 044 || ''Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti'' || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 045 || ''Roma tenens morem'' || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 046 || ''De cruce signatis'' || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 047 || ''Crucifigat omnes'' || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 047a || ''Curritur ad vocem'' || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 048 || ''Quod spiritu David precinuit'' || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 048a || ''Horstu, uriunt, den wahter an der cinne'' || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 049 || ''Tonat evangelica clara vox in mundo'' || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 050 || ''Heu, voce flebili cogor enarrare'' || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 051 || ''Debacchatur mundus pomo'' || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 051a || ''Imperator rex Grecorum'' || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 052 || ''Nomen Solemnibus'' || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 053 || ''Anno Christi incarnationis'' || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 053a || ''Passeres illos, qui transmigrant supra montes'' || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 054 || ''Omne genus demoniorum'' || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 055 || ''Amara tanta tyri'' || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || ''Ianus annum circinat'' || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 057 || ''Bruma, veris emula'' || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 058 || ''Iam ver oritur'' || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 059 || ''Ecce, chorus virginum'' || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 060 || ''Captus amore gravi'' || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 060a || ''Cupido mentem gyrat'' || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 061 || ''Siquem Pieridum ditavit contio'' || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 062 || ''Dum Diane vitrea'' || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 063 || ''Olim sudor Herculis'' || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 064 || ''Prima Cleonei tolerata'' || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 065 || ''Quocumque more motu'' || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 066 || ''Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus'' || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 067 || ''A Globo Veteri'' || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 068 || ''Saturni sidus lividum'' || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 069 || ''Estas in exilium'' || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 070 || ''Estatis florigero tempore'' || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 071 || ''Axe Phebus aureo'' || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 072 || ''Grates ago Veneri'' || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 073 || ''Clauso Cronos'' || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 074 || ''Letabundus rediit'' || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 075 || ''Omittamus Studia'' || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 076 || ''Dum caupona verterem'' || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 077 || ''Si linguis angelicis'' || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 078 || ''Anni novi rediit novitas'' || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 079 || ''Estivali sub fervore'' || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 080 || ''Estivali gaudio'' || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 081 || ''Solis iubar nituit'' || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 082 || ''Frigus hinc est horridum'' || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 083 || ''Sevit aure spiritus'' || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 084 || ''Dum prius inculta'' || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 085 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 086 || ''Non contrecto quam affecto'' || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 087 || ''Amor tenet omnia'' || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 088 || ''Amor habet superos'' || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 088a || ''Iove cum Mercurio'' || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 089 || ''Nos duo boni'' || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 090 || ''Exit diluculo'' || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 091 || ''Sacerdotes, mementote'' || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 092 || ''Anni parte florida'' || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 093 || ''Hortum habet insula'' || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 093a || ''Cum Fortuna voluit'' || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 094 || ''Congaudentes ludite'' || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 095 || ''Cur suspectum me tenet domina'' || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 096 || ''Iuvenes amorifer'' || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 097 || ''O Antioche, cur decipis me'' || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 098 || ''Troie post excidium'' || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099 || ''Superbi Paridis leve iudicium'' || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099a || ''Armat amor Paridem'' || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099b || ''Prebuit Eneas'' || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 100 || ''Oh decus, o Lybie regnum'' || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 101 || ''Pergama flere volo'' || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 102 || ''Fervet amore Paris'' || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 103 || ''Eia dolor!'' || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 104 || ''Egre fero quod egroto'' || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 104a || ''Non honor est'' || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 105 || ''Dum curata vegetarem'' || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 106 || ''Veneris vincula'' || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 107 || ''Dira vi amoris teror'' || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 108 || ''Vacillantis trutine'' || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 109 || ''Multiformi succendente'' || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 110 || ''Quis furor est in amore!'' || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 111 || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 112 || ''Dudum voveram'' || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 112a || ''Div mich singen tuot'' || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 113 || ''Transit nix et glacies'' || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 113a || ''Vvaz ist fur daz senen guot'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 114 || ''Tempus accedit floridum'' || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 114a || ''Der al der werlt ein meister si'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 115 || ''Nobilis mei miserere precor!'' || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 115a || ''Edile vrowe min'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 116 || ''Sic mea fata canendo solor'' || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 117 || ''Lingua mendax et dolosa'' || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 118 || ''Doleo quod nimium'' || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 119 || ''Dulce solum natalis patrie'' || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 119a || ''Semper ad omne'' || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 120 || ''Rumor letalis'' || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 120a || ''Vincit Amor quemque'' || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 121 || ''Tange sodes citharam'' || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 121a || ''Non est crimen amor'' || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 122 || ''Expirante primitivo'' || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 122a || ''Vite presentis'' || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 123 || ''Versa est in luctum cithara Waltheri'' || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 123a || ''Ludit in humanis'' || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 124 || ''Dum Philippus moritur'' || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 125 || ''Ante Dei vultum'' || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 126 || ''Huc usque me miseram!'' || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 127 || ''Deus pater adiuva'' || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 128 || ''Remigabat naufragus'' || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 129 || ''Exul ego clericus'' || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 130 || ''Olim lacus colueram'' || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 132 || ''Iam vernali tempore'' || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 133 || ''Hic volucres celi referam sermone fideli'' || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 134 || ''Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum'' || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 135 || ''Cedit hiems tua durities'' || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 135a || ''Der starche winder hat uns uerlan'' || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 136 || ''Omnia sol temperat'' || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 136a || ''Solde ih noch den tach geleben'' || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 137 || ''Ver redit optatum'' || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 137a || ''Springerwir den reigen'' || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 138 || ''Veri leta facies'' || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 138a || ''In liehter varwe'' || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 139 || ''Tempus transit horridum'' || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 139a || ''Zergangen ist der winder chalt'' || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 140 || ''Terra iam pandit gremium'' || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 140a || ''Nu suln wir alle froude han'' || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 141 || ''Florent omnes arbores'' || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 141a || ''Div heide gruonet vnde der walt'' || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 142 || ''Tempus adest floridum'' || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 142a || ''Ih solde eines morgenes gan'' || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 143 || ''Ecce gratum et optatum'' || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 143a || ''Ze niwen vrouden stat min muot'' || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 144 || ''Iam iam virent prata'' || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 144a || ''Ich han gesehen'' || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 145 || ''Musa venit carmine'' || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 145a || ''Uvere div werlt alle min'' || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 146 || ''Tellus flore vario vestitur'' || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 146a || ''Nahtegal, sing einen don mit sinne'' || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 147 || ''Si de more cum honore'' || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 147a || ''Sage, daz ih dirs iemmer lone'' || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 148 || ''Floret tellus floribus'' || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 148a || ''Nu sin stolz vnde hovisch'' || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 149 || ''Floret silva nobilis'' || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 150 || ''Redivivo vernat flore'' || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 150a || ''Ich pin cheiser ane chrone'' || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 151 || ''Virent prata hiemata'' || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 151a || ''So wol dir, meine, wie du scheidest'' || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 152 || ''Estas non apparuit'' || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 152a || ''Ich gesach den sumer nie'' || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 153 || ''Tempus transit gelidum'' || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 153a || ''Vrowe, ih pin dir undertan'' || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 154 || ''Est Amor alatus'' || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 155 || ''Quam pulchra nitet facie'' || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 155a || ''Si ist schouner den urowe Dido was'' || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 156 || ''Salve ver optatum'' || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 157 || ''Lucis orto sidere'' || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 158 || ''Vere dulci mediante'' || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 159 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 160 || ''Dum estas inchoatur'' || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 161 || ''Ab estatis foribus'' || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 161a || ''Diu werlt frovt sih uber als'' || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 162 || ''O consocii, quid vobis videtur?'' || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 162a || ''Svoziv vrowe min'' || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 163 || ''Longa spes et dubia'' || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 163a || ''Eine wunnechliche stat'' || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 164 || ''Ob amoris pressuram'' || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 164a || ''Ih wolde gerne singen'' || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 165 || ''Amor telum est insignis Veneris'' || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 165a || ''Mir ist ein wip sere'' || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 166 || ''Iam dudum Amoris militem'' || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 166a || ''Solde auer ich mit sorgen iemmer leben'' || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 167 || ''Laboris remedium'' || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 167a || ''Swaz hie gat umbe'' || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 168 || ''Annualis mea sospes sit et gaudeat!'' || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 168a || ''Nu grvonet auer div heide'' || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 169 || ''Habet sidus leti visus'' || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 169a || ''Roter munt, wie du dich swachest'' || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 170 || ''Quelibet succenditur vivens creatura'' || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 170a || ''Min vrowe Uenus ist so guot'' || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 171 || ''De pollicito mea mens elata'' || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 171a || ''Vrowe, wesent vro!'' || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 172 || ''Lude, ludat, ludite'' || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 172a || ''Ich han eine senede not'' || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 173 || ''Revirescit et florescit'' || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 173a || ''Wol ir libe, div so schone'' || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 174 || ''Veni, veni, venias'' || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 174a || ''Chume, chume, geselle min'' || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 175 || ''Pre amoris tedio'' || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 175a || ''Taugen minne div ist guot'' || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 176 || ''Non est in medico'' || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 177 || ''Stetit puella rufa'' || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 178 || ''Volo virum vivere viriliter'' || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 178a || ''Ich wil den sumer gruzen'' || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 179 || ''Tempus est iocundum'' || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 179a || ''Einen brief ich sande'' || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 180 || ''O mi dilectissima!'' || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 180a || ''Ich wil truren varen lan'' || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 181 || ''Quam Natura ceteris'' || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 181a || ''Der winder zeiget sine chraft'' || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 182 || ''Sol solo in stellifero'' || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 182a || ''Vns chumet ein lichte sumerzit'' || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 183 || ''Si puer cum puellula'' || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 183a || ''Ich sich den morgensterne brehen'' || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 184 || ''Virgo quedam nobilis'' || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 185 || ''Ich was ein chint so wolgetan'' || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 186 || ''Suscipe flos florem'' || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto File:Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || ''O curas hominum'' || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 188 || ''Diligitur colitur'' || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 189 || ''Aristippe, quamvis sero'' || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 190 || ''Sunt detractores'' || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 191 || ''Estuans intrinsecus'' || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 191a || ''Cum sit fama multiplex'' || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 192 || ''Si quis displiceat pravis'' || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 193 || ''Denudata veritate'' || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 194 || ''In cratere meo'' || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 195 || ''Si quis Deciorum'' || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 196 || ''In taberna quando sumus'' || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 197 || ''Dum domus lapidea'' || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 198 || ''Mella cibus dulcis'' || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 199 || ''Puri Bacchi meritum'' || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 200 || ''Bacche, bene venies'' || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 201 || ''Tu das, Bacche, loqui'' || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 202 || ''O potores exquisiti'' || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 203 || ''Hiemali tempore'' || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 203a || ''Vns seit uon Lutringen Helfrich'' || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 204 || ''Urbs salve regia'' || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 205 || ''Hospes laudatur'' || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 206 || ''Hircus quando bibit'' || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 207 || ''Tessera blandita fueras michi'' || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 208 || ''Littera bis bina'' || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 209 || ''Roch, pedites, regina'' || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 210 || ''Qui cupit egregium scachorum'' || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 211 || ''Alte clamat Epicurus'' || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 211a || ''Nu lebe ich mir alrest werde'' || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 212 || ''Non iubeo quemquam'' || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 213 || ''Sperne lucrum'' || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 214 || ''Si preceptorum superest'' || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 215 || ''Lugeamus omnes in Decio'' || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 215a || ''Omnipotens sempiterne Deus'' || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 216 || ''Tempus hoc letitie'' || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 217 || ''Iocundemur socii'' || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 218 || ''Audientes audiant'' || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 219 || ''Cum «In orbem universum»'' || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 220 || ''Sepe de miseria mee paupertatis'' || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 220a || ''Nullus ita parcus est'' || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 221 || ''Cum animadverterem, dicit Cato'' || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 222 || ''Ego sum Abbas Cucaniensis'' || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 223 || ''Res dare pro rebus'' || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 224 || ''Artifex, qui condidit'' || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 225 || ''Sacerdotes et levite'' || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 226 || ''Mundus est in varium'' || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || ''Sancte ERASME'' || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. II || ''Ich lob die liben frowen min'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. III || ''Iam dudum estivalia'' || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. IV || ''Flete, fideles anime'' || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. V || ''Furibundi cum aceto mixto felle'' || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VI || ''Pange vox adonis'' || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VII || ''In anegenge was ein wort'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VIII || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. IX || ''Mundus finem properans'' || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. X || ''Deus largus in naturis'' || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XI || ''Ave Nobilis'' || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XII || ''Christi sponsa Katharina'' || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XIII || ''Ludus breviter de passione primo inchoatur ita'' || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XIV || ''Planctus ante nescia'' || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XV || ''Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis'' || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XVI || ''Primitus producatur Pilatus'' || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> |- | Supp. XVII || ''Diu mukke muoz sich sere muen'' || ― || Middle High German || Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XVIII || ''Magnificat (anima mea Dominum...)'' || ― || Latin || Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XIX || ''Katerine collaudemus'' || ― || Latin || A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XX || ''Pange Lingua'' || ― || Latin || A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXI || ''Presens Dies'' || ― || Latin || Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXII || ''Hac in die mentes pie'' || ― || Latin || Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXIII || ''Cantus Ioseph ab Arimathia'' || ― || Latin || A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXIV || ''Cum iubilo iubilemus virgini Marie'' || ― || Latin || Prayers and invocations to Mary.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXV || ''Tempore completorii traditus est Dominus'' || ― || Latin || Reflections on the time of Christ’s Passion.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXVI || ''Incipit exemplum apparitionis Domini'' || ― || Latin || Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXVIa || ''Hoc finito producatur mater Domini'' || ― || Latin || Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} * {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | tempus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] bx34vxwcmc1kpw6v71x2sbhtgrk6o8l 3955438 3955436 2026-04-19T01:59:38Z Grufo 64423 3955438 wikitext text/x-wiki {{Facienda | Annotationes eodem textu in singulas notas uniendae sunt }} {{Main|Carmina Burana}} {{Op|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref>{{harvnb|Schmeller|1847}}</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref>{{harvnb|Rossi|2006}}</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref>{{harvnb|Schmeller|1847}}</ref> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name=Deavaritia1-25>{{cite web |title=De avaritia 1-25 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || ''[[Manus ferens munera]]'' || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || ''[[Responde, qui tanta cupis]]'' || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || ''[[Ecce torpet probitas]]'' || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || ''Amaris stupens casibus'' || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || ''Flete flenda'' || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || ''Florebat olim studium'' || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || ''Postquam nobilitas'' || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || ''Licet eger cum egrotis'' || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || ''Iudas gehennam meruit'' || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || ''Ecce sonat in aperto'' || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || ''Versus de nummo'' || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || ''Procurans odium'' || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || ''Invidus invidia'' || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || ''O varium Fortune'' || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || ''Celum, non animum'' || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || ''[[Fortune plango vulnera]]'' || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || ''[[O Fortuna]]'' || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || ''O Fortuna levis'' || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || ''Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno'' || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || ''Fas et nefas'' || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || ''Est modus in verbis'' || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || ''Veritas veritatum'' || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || ''Homo, quo vigeas vide!'' || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || ''Vide, qui nosti litteras'' || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || ''Iste mundus furibundus'' || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || ''Vivere sub meta'' || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || ''Ad cor tuum revertere'' || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 027 || ''Bonum est confidere'' || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 028 || ''Laudat rite deum'' || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref>{{cite web|ref=Decorrectionehominum26-28 |title=De correctione hominum 26-28 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html}}</ref> |- | CB 029 || ''In lacu miserie'' || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 030 || ''Dum iuventus floruit'' || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 031 || ''Vite Perdite'' || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 032 || ''Cur homo torquetur'' || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref>{{cite web|ref=Deconversionehominum29-32 |title=De conversione hominum 29-32 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html}}</ref> |- | CB 033 || ''Non te lusisse pudeat'' || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 034 || ''Deduc Sion uberrimas'' || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 035 || ''Magnus, maior, maximus'' || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 036 || ''Nulli beneficium'' || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 037 || ''In Gedeonis area'' || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 038 || ''Doctrinae verba paucis'' || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039 || ''In huius mundi patria'' || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039a || ''In huius mundi domo'' || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 039b || ''Cum vadis ad altare'' || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 040 || ''Quicquid habes meriti'' || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 041 || ''Propter Sion non tacebo'' || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 042 || ''Utar contra vitia'' || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 043 || ''Roma, tue mentis oblita sanitate'' || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 044 || ''Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti'' || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 045 || ''Roma tenens morem'' || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref>{{cite web|ref=Deammonitioneprelatorum33-45 |title=De ammonitione prelatorum 33-45 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html}}</ref> |- | CB 046 || ''De cruce signatis'' || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 047 || ''Crucifigat omnes'' || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 047a || ''Curritur ad vocem'' || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 048 || ''Quod spiritu David precinuit'' || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 048a || ''Horstu, uriunt, den wahter an der cinne'' || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 049 || ''Tonat evangelica clara vox in mundo'' || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 050 || ''Heu, voce flebili cogor enarrare'' || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 051 || ''Debacchatur mundus pomo'' || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 051a || ''Imperator rex Grecorum'' || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 052 || ''Nomen Solemnibus'' || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 053 || ''Anno Christi incarnationis'' || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 053a || ''Passeres illos, qui transmigrant supra montes'' || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 054 || ''Omne genus demoniorum'' || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |- | CB 055 || ''Amara tanta tyri'' || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref>{{cite web|ref=Decrucesignatis46-55 |title=De cruce signatis 46-55 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html}}</ref> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || ''Ianus annum circinat'' || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 057 || ''Bruma, veris emula'' || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 058 || ''Iam ver oritur'' || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 059 || ''Ecce, chorus virginum'' || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 060 || ''Captus amore gravi'' || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 060a || ''Cupido mentem gyrat'' || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 061 || ''Siquem Pieridum ditavit contio'' || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 062 || ''Dum Diane vitrea'' || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 063 || ''Olim sudor Herculis'' || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 064 || ''Prima Cleonei tolerata'' || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 065 || ''Quocumque more motu'' || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 066 || ''Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus'' || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 067 || ''A Globo Veteri'' || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 068 || ''Saturni sidus lividum'' || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 069 || ''Estas in exilium'' || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 070 || ''Estatis florigero tempore'' || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria56-70 |title=Carmina amatoria 56-70 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html}}</ref> |- | CB 071 || ''Axe Phebus aureo'' || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 072 || ''Grates ago Veneri'' || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 073 || ''Clauso Cronos'' || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 074 || ''Letabundus rediit'' || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 075 || ''Omittamus Studia'' || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 076 || ''Dum caupona verterem'' || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 077 || ''Si linguis angelicis'' || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 078 || ''Anni novi rediit novitas'' || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 079 || ''Estivali sub fervore'' || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 080 || ''Estivali gaudio'' || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 081 || ''Solis iubar nituit'' || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 082 || ''Frigus hinc est horridum'' || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 083 || ''Sevit aure spiritus'' || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 084 || ''Dum prius inculta'' || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 085 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 086 || ''Non contrecto quam affecto'' || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 087 || ''Amor tenet omnia'' || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria71-87 |title=Carmina amatoria 71-87 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html}}</ref> |- | CB 088 || ''Amor habet superos'' || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 088a || ''Iove cum Mercurio'' || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 089 || ''Nos duo boni'' || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 090 || ''Exit diluculo'' || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 091 || ''Sacerdotes, mementote'' || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 092 || ''Anni parte florida'' || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 093 || ''Hortum habet insula'' || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 093a || ''Cum Fortuna voluit'' || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 094 || ''Congaudentes ludite'' || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 095 || ''Cur suspectum me tenet domina'' || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 096 || ''Iuvenes amorifer'' || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 097 || ''O Antioche, cur decipis me'' || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 098 || ''Troie post excidium'' || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099 || ''Superbi Paridis leve iudicium'' || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099a || ''Armat amor Paridem'' || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 099b || ''Prebuit Eneas'' || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 100 || ''Oh decus, o Lybie regnum'' || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria88-100 |title=Carmina amatoria 88-100 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html}}</ref> |- | CB 101 || ''Pergama flere volo'' || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 102 || ''Fervet amore Paris'' || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 103 || ''Eia dolor!'' || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 104 || ''Egre fero quod egroto'' || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 104a || ''Non honor est'' || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 105 || ''Dum curata vegetarem'' || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 106 || ''Veneris vincula'' || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 107 || ''Dira vi amoris teror'' || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 108 || ''Vacillantis trutine'' || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 109 || ''Multiformi succendente'' || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 110 || ''Quis furor est in amore!'' || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 111 || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 112 || ''Dudum voveram'' || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 112a || ''Div mich singen tuot'' || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 113 || ''Transit nix et glacies'' || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 113a || ''Vvaz ist fur daz senen guot'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 114 || ''Tempus accedit floridum'' || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 114a || ''Der al der werlt ein meister si'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 115 || ''Nobilis mei miserere precor!'' || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 115a || ''Edile vrowe min'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 116 || ''Sic mea fata canendo solor'' || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 117 || ''Lingua mendax et dolosa'' || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 118 || ''Doleo quod nimium'' || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 119 || ''Dulce solum natalis patrie'' || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 119a || ''Semper ad omne'' || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 120 || ''Rumor letalis'' || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 120a || ''Vincit Amor quemque'' || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 121 || ''Tange sodes citharam'' || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 121a || ''Non est crimen amor'' || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 122 || ''Expirante primitivo'' || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 122a || ''Vite presentis'' || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria101-122a |title=Carmina amatoria 101-122a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html}}</ref> |- | CB 123 || ''Versa est in luctum cithara Waltheri'' || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 123a || ''Ludit in humanis'' || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 124 || ''Dum Philippus moritur'' || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 125 || ''Ante Dei vultum'' || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 126 || ''Huc usque me miseram!'' || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 127 || ''Deus pater adiuva'' || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 128 || ''Remigabat naufragus'' || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 129 || ''Exul ego clericus'' || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 130 || ''Olim lacus colueram'' || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 132 || ''Iam vernali tempore'' || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 133 || ''Hic volucres celi referam sermone fideli'' || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 134 || ''Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum'' || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 135 || ''Cedit hiems tua durities'' || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 135a || ''Der starche winder hat uns uerlan'' || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 136 || ''Omnia sol temperat'' || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 136a || ''Solde ih noch den tach geleben'' || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 137 || ''Ver redit optatum'' || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 137a || ''Springerwir den reigen'' || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 138 || ''Veri leta facies'' || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 138a || ''In liehter varwe'' || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 139 || ''Tempus transit horridum'' || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 139a || ''Zergangen ist der winder chalt'' || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 140 || ''Terra iam pandit gremium'' || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 140a || ''Nu suln wir alle froude han'' || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 141 || ''Florent omnes arbores'' || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 141a || ''Div heide gruonet vnde der walt'' || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 142 || ''Tempus adest floridum'' || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 142a || ''Ih solde eines morgenes gan'' || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 143 || ''Ecce gratum et optatum'' || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 143a || ''Ze niwen vrouden stat min muot'' || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 144 || ''Iam iam virent prata'' || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 144a || ''Ich han gesehen'' || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 145 || ''Musa venit carmine'' || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 145a || ''Uvere div werlt alle min'' || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 146 || ''Tellus flore vario vestitur'' || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 146a || ''Nahtegal, sing einen don mit sinne'' || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 147 || ''Si de more cum honore'' || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 147a || ''Sage, daz ih dirs iemmer lone'' || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 148 || ''Floret tellus floribus'' || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 148a || ''Nu sin stolz vnde hovisch'' || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 149 || ''Floret silva nobilis'' || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 150 || ''Redivivo vernat flore'' || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 150a || ''Ich pin cheiser ane chrone'' || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 151 || ''Virent prata hiemata'' || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 151a || ''So wol dir, meine, wie du scheidest'' || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 152 || ''Estas non apparuit'' || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 152a || ''Ich gesach den sumer nie'' || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 153 || ''Tempus transit gelidum'' || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 153a || ''Vrowe, ih pin dir undertan'' || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 154 || ''Est Amor alatus'' || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria123-154 |title=Carmina amatoria 123-154 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html}}</ref> |- | CB 155 || ''Quam pulchra nitet facie'' || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 155a || ''Si ist schouner den urowe Dido was'' || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 156 || ''Salve ver optatum'' || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 157 || ''Lucis orto sidere'' || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 158 || ''Vere dulci mediante'' || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 159 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 160 || ''Dum estas inchoatur'' || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 161 || ''Ab estatis foribus'' || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 161a || ''Diu werlt frovt sih uber als'' || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 162 || ''O consocii, quid vobis videtur?'' || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 162a || ''Svoziv vrowe min'' || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 163 || ''Longa spes et dubia'' || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 163a || ''Eine wunnechliche stat'' || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 164 || ''Ob amoris pressuram'' || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 164a || ''Ih wolde gerne singen'' || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 165 || ''Amor telum est insignis Veneris'' || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 165a || ''Mir ist ein wip sere'' || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 166 || ''Iam dudum Amoris militem'' || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 166a || ''Solde auer ich mit sorgen iemmer leben'' || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 167 || ''Laboris remedium'' || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 167a || ''Swaz hie gat umbe'' || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 168 || ''Annualis mea sospes sit et gaudeat!'' || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 168a || ''Nu grvonet auer div heide'' || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 169 || ''Habet sidus leti visus'' || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 169a || ''Roter munt, wie du dich swachest'' || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 170 || ''Quelibet succenditur vivens creatura'' || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 170a || ''Min vrowe Uenus ist so guot'' || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 171 || ''De pollicito mea mens elata'' || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 171a || ''Vrowe, wesent vro!'' || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 172 || ''Lude, ludat, ludite'' || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 172a || ''Ich han eine senede not'' || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 173 || ''Revirescit et florescit'' || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 173a || ''Wol ir libe, div so schone'' || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 174 || ''Veni, veni, venias'' || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 174a || ''Chume, chume, geselle min'' || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 175 || ''Pre amoris tedio'' || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 175a || ''Taugen minne div ist guot'' || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 176 || ''Non est in medico'' || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 177 || ''Stetit puella rufa'' || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 178 || ''Volo virum vivere viriliter'' || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 178a || ''Ich wil den sumer gruzen'' || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 179 || ''Tempus est iocundum'' || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 179a || ''Einen brief ich sande'' || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 180 || ''O mi dilectissima!'' || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 180a || ''Ich wil truren varen lan'' || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 181 || ''Quam Natura ceteris'' || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 181a || ''Der winder zeiget sine chraft'' || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 182 || ''Sol solo in stellifero'' || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 182a || ''Vns chumet ein lichte sumerzit'' || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 183 || ''Si puer cum puellula'' || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 183a || ''Ich sich den morgensterne brehen'' || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 184 || ''Virgo quedam nobilis'' || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 185 || ''Ich was ein chint so wolgetan'' || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |- | CB 186 || ''Suscipe flos florem'' || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref>{{cite web|ref=Carminamatoria155-186 |title=Carmina amatoria 155-186 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html}}</ref> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto File:Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || ''O curas hominum'' || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 188 || ''Diligitur colitur'' || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 189 || ''Aristippe, quamvis sero'' || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 190 || ''Sunt detractores'' || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 191 || ''Estuans intrinsecus'' || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 191a || ''Cum sit fama multiplex'' || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 192 || ''Si quis displiceat pravis'' || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 193 || ''Denudata veritate'' || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 194 || ''In cratere meo'' || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 195 || ''Si quis Deciorum'' || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 196 || ''In taberna quando sumus'' || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 197 || ''Dum domus lapidea'' || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 198 || ''Mella cibus dulcis'' || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 199 || ''Puri Bacchi meritum'' || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 200 || ''Bacche, bene venies'' || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria187-200 |title=Carmina potoria 187-200 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html}}</ref> |- | CB 201 || ''Tu das, Bacche, loqui'' || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 202 || ''O potores exquisiti'' || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 203 || ''Hiemali tempore'' || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 203a || ''Vns seit uon Lutringen Helfrich'' || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 204 || ''Urbs salve regia'' || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 205 || ''Hospes laudatur'' || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 206 || ''Hircus quando bibit'' || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 207 || ''Tessera blandita fueras michi'' || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 208 || ''Littera bis bina'' || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 209 || ''Roch, pedites, regina'' || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 210 || ''Qui cupit egregium scachorum'' || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 211 || ''Alte clamat Epicurus'' || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 211a || ''Nu lebe ich mir alrest werde'' || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 212 || ''Non iubeo quemquam'' || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 213 || ''Sperne lucrum'' || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 214 || ''Si preceptorum superest'' || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 215 || ''Lugeamus omnes in Decio'' || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 215a || ''Omnipotens sempiterne Deus'' || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 216 || ''Tempus hoc letitie'' || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 217 || ''Iocundemur socii'' || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 218 || ''Audientes audiant'' || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 219 || ''Cum «In orbem universum»'' || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 220 || ''Sepe de miseria mee paupertatis'' || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 220a || ''Nullus ita parcus est'' || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 221 || ''Cum animadverterem, dicit Cato'' || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 222 || ''Ego sum Abbas Cucaniensis'' || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 223 || ''Res dare pro rebus'' || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 224 || ''Artifex, qui condidit'' || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 225 || ''Sacerdotes et levite'' || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |- | CB 226 || ''Mundus est in varium'' || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref>{{cite web|ref=Carminapotoria201-226 |title=Carmina potoria 201-226 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html}}</ref> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref>{{cite web|ref=Ludi227 |title=Ludi 227 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html}}</ref> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref>{{cite web|ref=Ludi228 |title=Ludi 228 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228}}</ref> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref><ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || ''Sancte ERASME'' || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. II || ''Ich lob die liben frowen min'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. III || ''Iam dudum estivalia'' || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. IV || ''Flete, fideles anime'' || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. V || ''Furibundi cum aceto mixto felle'' || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VI || ''Pange vox adonis'' || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VII || ''In anegenge was ein wort'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. VIII || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. IX || ''Mundus finem properans'' || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. X || ''Deus largus in naturis'' || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XI || ''Ave Nobilis'' || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XII || ''Christi sponsa Katharina'' || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XIII || ''Ludus breviter de passione primo inchoatur ita'' || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XIV || ''Planctus ante nescia'' || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XV || ''Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis'' || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref>{{cite web|ref=Supplementum1-15 |title=Supplementum 1-15 |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html}}</ref> |- | Supp. XVI || ''Primitus producatur Pilatus'' || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}</ref> |- | Supp. XVII || ''Diu mukke muoz sich sere muen'' || ― || Middle High German || Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XVIII || ''Magnificat (anima mea Dominum...)'' || ― || Latin || Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XIX || ''Katerine collaudemus'' || ― || Latin || A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XX || ''Pange Lingua'' || ― || Latin || A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXI || ''Presens Dies'' || ― || Latin || Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXII || ''Hac in die mentes pie'' || ― || Latin || Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXIII || ''Cantus Ioseph ab Arimathia'' || ― || Latin || A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXIV || ''Cum iubilo iubilemus virgini Marie'' || ― || Latin || Prayers and invocations to Mary.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXV || ''Tempore completorii traditus est Dominus'' || ― || Latin || Reflections on the time of Christ’s Passion.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXVI || ''Incipit exemplum apparitionis Domini'' || ― || Latin || Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |- | Supp. XXVIa || ''Hoc finito producatur mater Domini'' || ― || Latin || Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.<ref>{{cite web|ref=Supplementum16-26a |title=Supplementum 16-26a |url=https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html}}<!-- auto-translated from Italian by Module:CS1 translator --></ref> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} * {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | tempus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] 7p8fc3eijoxb25rgst58st4ut9s25gs 3955439 3955438 2026-04-19T02:33:08Z Grufo 64423 -{{Facienda}}: Ipse feci; +{{Verba latinizanda}} 3955439 wikitext text/x-wiki {{Main|Carmina Burana}} {{Op|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref name="schmeller-1847">{{qc|Schmeller, 1847}}.</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref name="rossi-2006">{{qc|Rossi, 2006}}.</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref name="schmeller-1847" /> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name="Deavaritia1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref><ref name="de-correctione-hominum-26-28">{{Opus | titulus = De correctione hominum 26-28 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html }}.</ref><ref name="de-conversione-hominum-29-32">{{Opus | titulus = De conversione hominum 29-32 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html }}.</ref><ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33-45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref><ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46-55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || ''[[Manus ferens munera]]'' || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || ''[[Responde, qui tanta cupis]]'' || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || ''[[Ecce torpet probitas]]'' || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || ''Amaris stupens casibus'' || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || ''Flete flenda'' || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || ''Florebat olim studium'' || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || ''Postquam nobilitas'' || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || ''Licet eger cum egrotis'' || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || ''Iudas gehennam meruit'' || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || ''Ecce sonat in aperto'' || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || ''Versus de nummo'' || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || ''Procurans odium'' || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || ''Invidus invidia'' || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || ''O varium Fortune'' || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || ''Celum, non animum'' || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || ''[[Fortune plango vulnera]]'' || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || ''[[O Fortuna]]'' || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || ''O Fortuna levis'' || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || ''Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno'' || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || ''Fas et nefas'' || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || ''Est modus in verbis'' || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || ''Veritas veritatum'' || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || ''Homo, quo vigeas vide!'' || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || ''Vide, qui nosti litteras'' || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || ''Iste mundus furibundus'' || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || ''Vivere sub meta'' || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || ''Ad cor tuum revertere'' || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 027 || ''Bonum est confidere'' || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 028 || ''Laudat rite deum'' || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 029 || ''In lacu miserie'' || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 030 || ''Dum iuventus floruit'' || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 031 || ''Vite Perdite'' || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 032 || ''Cur homo torquetur'' || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 033 || ''Non te lusisse pudeat'' || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 034 || ''Deduc Sion uberrimas'' || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 035 || ''Magnus, maior, maximus'' || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 036 || ''Nulli beneficium'' || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 037 || ''In Gedeonis area'' || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 038 || ''Doctrinae verba paucis'' || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039 || ''In huius mundi patria'' || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039a || ''In huius mundi domo'' || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039b || ''Cum vadis ad altare'' || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 040 || ''Quicquid habes meriti'' || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 041 || ''Propter Sion non tacebo'' || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 042 || ''Utar contra vitia'' || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 043 || ''Roma, tue mentis oblita sanitate'' || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 044 || ''Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti'' || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 045 || ''Roma tenens morem'' || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 046 || ''De cruce signatis'' || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047 || ''Crucifigat omnes'' || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047a || ''Curritur ad vocem'' || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048 || ''Quod spiritu David precinuit'' || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048a || ''Horstu, uriunt, den wahter an der cinne'' || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 049 || ''Tonat evangelica clara vox in mundo'' || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 050 || ''Heu, voce flebili cogor enarrare'' || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051 || ''Debacchatur mundus pomo'' || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051a || ''Imperator rex Grecorum'' || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 052 || ''Nomen Solemnibus'' || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053 || ''Anno Christi incarnationis'' || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053a || ''Passeres illos, qui transmigrant supra montes'' || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 054 || ''Omne genus demoniorum'' || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 055 || ''Amara tanta tyri'' || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71-87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-88-100">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 88-100 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-101-122a">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 101-122a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-123-154">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 123-154 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-155-186">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 155-186 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html }}.</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || ''Ianus annum circinat'' || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 057 || ''Bruma, veris emula'' || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 058 || ''Iam ver oritur'' || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 059 || ''Ecce, chorus virginum'' || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060 || ''Captus amore gravi'' || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060a || ''Cupido mentem gyrat'' || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 061 || ''Siquem Pieridum ditavit contio'' || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 062 || ''Dum Diane vitrea'' || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 063 || ''Olim sudor Herculis'' || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 064 || ''Prima Cleonei tolerata'' || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 065 || ''Quocumque more motu'' || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 066 || ''Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus'' || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 067 || ''A Globo Veteri'' || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 068 || ''Saturni sidus lividum'' || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 069 || ''Estas in exilium'' || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 070 || ''Estatis florigero tempore'' || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 071 || ''Axe Phebus aureo'' || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 072 || ''Grates ago Veneri'' || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 073 || ''Clauso Cronos'' || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 074 || ''Letabundus rediit'' || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 075 || ''Omittamus Studia'' || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 076 || ''Dum caupona verterem'' || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 077 || ''Si linguis angelicis'' || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 078 || ''Anni novi rediit novitas'' || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 079 || ''Estivali sub fervore'' || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 080 || ''Estivali gaudio'' || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 081 || ''Solis iubar nituit'' || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 082 || ''Frigus hinc est horridum'' || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 083 || ''Sevit aure spiritus'' || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 084 || ''Dum prius inculta'' || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 085 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 086 || ''Non contrecto quam affecto'' || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 087 || ''Amor tenet omnia'' || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 088 || ''Amor habet superos'' || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 088a || ''Iove cum Mercurio'' || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 089 || ''Nos duo boni'' || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 090 || ''Exit diluculo'' || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 091 || ''Sacerdotes, mementote'' || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 092 || ''Anni parte florida'' || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093 || ''Hortum habet insula'' || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093a || ''Cum Fortuna voluit'' || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 094 || ''Congaudentes ludite'' || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 095 || ''Cur suspectum me tenet domina'' || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 096 || ''Iuvenes amorifer'' || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 097 || ''O Antioche, cur decipis me'' || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 098 || ''Troie post excidium'' || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099 || ''Superbi Paridis leve iudicium'' || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099a || ''Armat amor Paridem'' || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099b || ''Prebuit Eneas'' || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 100 || ''Oh decus, o Lybie regnum'' || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 101 || ''Pergama flere volo'' || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 102 || ''Fervet amore Paris'' || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 103 || ''Eia dolor!'' || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104 || ''Egre fero quod egroto'' || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104a || ''Non honor est'' || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 105 || ''Dum curata vegetarem'' || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 106 || ''Veneris vincula'' || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 107 || ''Dira vi amoris teror'' || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 108 || ''Vacillantis trutine'' || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 109 || ''Multiformi succendente'' || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 110 || ''Quis furor est in amore!'' || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 111 || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112 || ''Dudum voveram'' || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112a || ''Div mich singen tuot'' || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113 || ''Transit nix et glacies'' || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113a || ''Vvaz ist fur daz senen guot'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114 || ''Tempus accedit floridum'' || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114a || ''Der al der werlt ein meister si'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115 || ''Nobilis mei miserere precor!'' || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115a || ''Edile vrowe min'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 116 || ''Sic mea fata canendo solor'' || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 117 || ''Lingua mendax et dolosa'' || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 118 || ''Doleo quod nimium'' || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119 || ''Dulce solum natalis patrie'' || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119a || ''Semper ad omne'' || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120 || ''Rumor letalis'' || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120a || ''Vincit Amor quemque'' || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121 || ''Tange sodes citharam'' || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121a || ''Non est crimen amor'' || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122 || ''Expirante primitivo'' || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122a || ''Vite presentis'' || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 123 || ''Versa est in luctum cithara Waltheri'' || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 123a || ''Ludit in humanis'' || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 124 || ''Dum Philippus moritur'' || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 125 || ''Ante Dei vultum'' || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 126 || ''Huc usque me miseram!'' || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 127 || ''Deus pater adiuva'' || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 128 || ''Remigabat naufragus'' || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 129 || ''Exul ego clericus'' || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 130 || ''Olim lacus colueram'' || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 132 || ''Iam vernali tempore'' || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 133 || ''Hic volucres celi referam sermone fideli'' || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 134 || ''Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum'' || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135 || ''Cedit hiems tua durities'' || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135a || ''Der starche winder hat uns uerlan'' || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136 || ''Omnia sol temperat'' || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136a || ''Solde ih noch den tach geleben'' || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137 || ''Ver redit optatum'' || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137a || ''Springerwir den reigen'' || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138 || ''Veri leta facies'' || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138a || ''In liehter varwe'' || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139 || ''Tempus transit horridum'' || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139a || ''Zergangen ist der winder chalt'' || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140 || ''Terra iam pandit gremium'' || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140a || ''Nu suln wir alle froude han'' || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141 || ''Florent omnes arbores'' || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141a || ''Div heide gruonet vnde der walt'' || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142 || ''Tempus adest floridum'' || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142a || ''Ih solde eines morgenes gan'' || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143 || ''Ecce gratum et optatum'' || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143a || ''Ze niwen vrouden stat min muot'' || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144 || ''Iam iam virent prata'' || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144a || ''Ich han gesehen'' || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145 || ''Musa venit carmine'' || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145a || ''Uvere div werlt alle min'' || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146 || ''Tellus flore vario vestitur'' || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146a || ''Nahtegal, sing einen don mit sinne'' || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147 || ''Si de more cum honore'' || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147a || ''Sage, daz ih dirs iemmer lone'' || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148 || ''Floret tellus floribus'' || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148a || ''Nu sin stolz vnde hovisch'' || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 149 || ''Floret silva nobilis'' || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150 || ''Redivivo vernat flore'' || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150a || ''Ich pin cheiser ane chrone'' || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151 || ''Virent prata hiemata'' || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151a || ''So wol dir, meine, wie du scheidest'' || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152 || ''Estas non apparuit'' || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152a || ''Ich gesach den sumer nie'' || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153 || ''Tempus transit gelidum'' || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153a || ''Vrowe, ih pin dir undertan'' || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 154 || ''Est Amor alatus'' || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 155 || ''Quam pulchra nitet facie'' || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 155a || ''Si ist schouner den urowe Dido was'' || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 156 || ''Salve ver optatum'' || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 157 || ''Lucis orto sidere'' || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 158 || ''Vere dulci mediante'' || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 159 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 160 || ''Dum estas inchoatur'' || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161 || ''Ab estatis foribus'' || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161a || ''Diu werlt frovt sih uber als'' || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162 || ''O consocii, quid vobis videtur?'' || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162a || ''Svoziv vrowe min'' || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163 || ''Longa spes et dubia'' || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163a || ''Eine wunnechliche stat'' || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164 || ''Ob amoris pressuram'' || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164a || ''Ih wolde gerne singen'' || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165 || ''Amor telum est insignis Veneris'' || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165a || ''Mir ist ein wip sere'' || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166 || ''Iam dudum Amoris militem'' || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166a || ''Solde auer ich mit sorgen iemmer leben'' || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167 || ''Laboris remedium'' || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167a || ''Swaz hie gat umbe'' || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168 || ''Annualis mea sospes sit et gaudeat!'' || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168a || ''Nu grvonet auer div heide'' || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169 || ''Habet sidus leti visus'' || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169a || ''Roter munt, wie du dich swachest'' || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170 || ''Quelibet succenditur vivens creatura'' || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170a || ''Min vrowe Uenus ist so guot'' || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171 || ''De pollicito mea mens elata'' || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171a || ''Vrowe, wesent vro!'' || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172 || ''Lude, ludat, ludite'' || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172a || ''Ich han eine senede not'' || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173 || ''Revirescit et florescit'' || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173a || ''Wol ir libe, div so schone'' || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174 || ''Veni, veni, venias'' || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174a || ''Chume, chume, geselle min'' || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175 || ''Pre amoris tedio'' || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175a || ''Taugen minne div ist guot'' || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 176 || ''Non est in medico'' || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 177 || ''Stetit puella rufa'' || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178 || ''Volo virum vivere viriliter'' || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178a || ''Ich wil den sumer gruzen'' || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179 || ''Tempus est iocundum'' || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179a || ''Einen brief ich sande'' || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180 || ''O mi dilectissima!'' || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180a || ''Ich wil truren varen lan'' || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181 || ''Quam Natura ceteris'' || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181a || ''Der winder zeiget sine chraft'' || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182 || ''Sol solo in stellifero'' || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182a || ''Vns chumet ein lichte sumerzit'' || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183 || ''Si puer cum puellula'' || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183a || ''Ich sich den morgensterne brehen'' || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 184 || ''Virgo quedam nobilis'' || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 185 || ''Ich was ein chint so wolgetan'' || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 186 || ''Suscipe flos florem'' || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref name="carmina-potoria-187-200">{{Opus | titulus = Carmina potoria 187-200 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html }}.</ref><ref name="carmina-potoria-201-226">{{Opus | titulus = Carmina potoria 201-226 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html }}.</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> <gallery mode="packed"> File:Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto File:Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || ''O curas hominum'' || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 188 || ''Diligitur colitur'' || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 189 || ''Aristippe, quamvis sero'' || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 190 || ''Sunt detractores'' || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191 || ''Estuans intrinsecus'' || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191a || ''Cum sit fama multiplex'' || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 192 || ''Si quis displiceat pravis'' || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 193 || ''Denudata veritate'' || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 194 || ''In cratere meo'' || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 195 || ''Si quis Deciorum'' || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 196 || ''In taberna quando sumus'' || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 197 || ''Dum domus lapidea'' || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 198 || ''Mella cibus dulcis'' || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 199 || ''Puri Bacchi meritum'' || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 200 || ''Bacche, bene venies'' || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 201 || ''Tu das, Bacche, loqui'' || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 202 || ''O potores exquisiti'' || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203 || ''Hiemali tempore'' || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203a || ''Vns seit uon Lutringen Helfrich'' || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 204 || ''Urbs salve regia'' || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 205 || ''Hospes laudatur'' || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 206 || ''Hircus quando bibit'' || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 207 || ''Tessera blandita fueras michi'' || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 208 || ''Littera bis bina'' || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 209 || ''Roch, pedites, regina'' || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 210 || ''Qui cupit egregium scachorum'' || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211 || ''Alte clamat Epicurus'' || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211a || ''Nu lebe ich mir alrest werde'' || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 212 || ''Non iubeo quemquam'' || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 213 || ''Sperne lucrum'' || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 214 || ''Si preceptorum superest'' || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215 || ''Lugeamus omnes in Decio'' || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215a || ''Omnipotens sempiterne Deus'' || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 216 || ''Tempus hoc letitie'' || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 217 || ''Iocundemur socii'' || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 218 || ''Audientes audiant'' || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 219 || ''Cum «In orbem universum»'' || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220 || ''Sepe de miseria mee paupertatis'' || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220a || ''Nullus ita parcus est'' || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 221 || ''Cum animadverterem, dicit Cato'' || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 222 || ''Ego sum Abbas Cucaniensis'' || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 223 || ''Res dare pro rebus'' || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 224 || ''Artifex, qui condidit'' || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 225 || ''Sacerdotes et levite'' || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 226 || ''Mundus est in varium'' || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref name="ludi-227">{{Opus | titulus = Ludi 227 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html }}.</ref><ref name="ludi-228">{{Opus | titulus = Ludi 228 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228 }}.</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref name="ludi-227" /> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref name="ludi-228" /> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref name="ludi-227" /> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref name="ludi-228" /> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref name="supplementum-1-15">{{Opus | titulus = Supplementum 1-15 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html }}.</ref><ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref name="supplementum-1-15" /> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref name="supplementum-16-26a" /> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || ''Sancte ERASME'' || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. II || ''Ich lob die liben frowen min'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. III || ''Iam dudum estivalia'' || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IV || ''Flete, fideles anime'' || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. V || ''Furibundi cum aceto mixto felle'' || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VI || ''Pange vox adonis'' || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VII || ''In anegenge was ein wort'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VIII || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IX || ''Mundus finem properans'' || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. X || ''Deus largus in naturis'' || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XI || ''Ave Nobilis'' || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XII || ''Christi sponsa Katharina'' || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIII || ''Ludus breviter de passione primo inchoatur ita'' || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIV || ''Planctus ante nescia'' || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XV || ''Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis'' || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XVI || ''Primitus producatur Pilatus'' || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XVII || ''Diu mukke muoz sich sere muen'' || ― || Middle High German || {{Verba latinizanda|Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.}}<ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> |- | Supp. XVIII || ''Magnificat (anima mea Dominum...)'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XIX || ''Katerine collaudemus'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XX || ''Pange Lingua'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXI || ''Presens Dies'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXII || ''Hac in die mentes pie'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIII || ''Cantus Ioseph ab Arimathia'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIV || ''Cum iubilo iubilemus virgini Marie'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Prayers and invocations to Mary.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXV || ''Tempore completorii traditus est Dominus'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Reflections on the time of Christ’s Passion.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVI || ''Incipit exemplum apparitionis Domini'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVIa || ''Hoc finito producatur mater Domini'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Schmeller, 1847 | c = {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} }} * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | tempus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] rjbx99t02qhvrrg60jjbtq07qeerfx0 3955440 3955439 2026-04-19T02:34:04Z Grufo 64423 3955440 wikitext text/x-wiki {{Main|Carmina Burana}} {{Op|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref name="schmeller-1847">{{qc|Schmeller, 1847}}.</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref name="rossi-2006">{{qc|Rossi, 2006}}.</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref name="schmeller-1847" /> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name="Deavaritia1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref><ref name="de-correctione-hominum-26-28">{{Opus | titulus = De correctione hominum 26-28 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html }}.</ref><ref name="de-conversione-hominum-29-32">{{Opus | titulus = De conversione hominum 29-32 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html }}.</ref><ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33-45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref><ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46-55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || ''[[Manus ferens munera]]'' || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || ''[[Responde, qui tanta cupis]]'' || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || ''[[Ecce torpet probitas]]'' || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || ''Amaris stupens casibus'' || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || ''Flete flenda'' || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || ''Florebat olim studium'' || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || ''Postquam nobilitas'' || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || ''Licet eger cum egrotis'' || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || ''Iudas gehennam meruit'' || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || ''Ecce sonat in aperto'' || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || ''Versus de nummo'' || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || ''Procurans odium'' || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || ''Invidus invidia'' || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || ''O varium Fortune'' || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || ''Celum, non animum'' || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || ''[[Fortune plango vulnera]]'' || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || ''[[O Fortuna]]'' || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || ''O Fortuna levis'' || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || ''Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno'' || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || ''Fas et nefas'' || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || ''Est modus in verbis'' || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || ''Veritas veritatum'' || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || ''Homo, quo vigeas vide!'' || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || ''Vide, qui nosti litteras'' || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || ''Iste mundus furibundus'' || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || ''Vivere sub meta'' || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || ''Ad cor tuum revertere'' || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 027 || ''Bonum est confidere'' || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 028 || ''Laudat rite deum'' || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 029 || ''In lacu miserie'' || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 030 || ''Dum iuventus floruit'' || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 031 || ''Vite Perdite'' || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 032 || ''Cur homo torquetur'' || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 033 || ''Non te lusisse pudeat'' || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 034 || ''Deduc Sion uberrimas'' || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 035 || ''Magnus, maior, maximus'' || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 036 || ''Nulli beneficium'' || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 037 || ''In Gedeonis area'' || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 038 || ''Doctrinae verba paucis'' || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039 || ''In huius mundi patria'' || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039a || ''In huius mundi domo'' || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039b || ''Cum vadis ad altare'' || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 040 || ''Quicquid habes meriti'' || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 041 || ''Propter Sion non tacebo'' || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 042 || ''Utar contra vitia'' || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 043 || ''Roma, tue mentis oblita sanitate'' || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 044 || ''Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti'' || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 045 || ''Roma tenens morem'' || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 046 || ''De cruce signatis'' || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047 || ''Crucifigat omnes'' || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047a || ''Curritur ad vocem'' || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048 || ''Quod spiritu David precinuit'' || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048a || ''Horstu, uriunt, den wahter an der cinne'' || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 049 || ''Tonat evangelica clara vox in mundo'' || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 050 || ''Heu, voce flebili cogor enarrare'' || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051 || ''Debacchatur mundus pomo'' || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051a || ''Imperator rex Grecorum'' || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 052 || ''Nomen Solemnibus'' || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053 || ''Anno Christi incarnationis'' || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053a || ''Passeres illos, qui transmigrant supra montes'' || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 054 || ''Omne genus demoniorum'' || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 055 || ''Amara tanta tyri'' || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71-87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-88-100">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 88-100 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-101-122a">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 101-122a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-123-154">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 123-154 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-155-186">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 155-186 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html }}.</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || ''Ianus annum circinat'' || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 057 || ''Bruma, veris emula'' || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 058 || ''Iam ver oritur'' || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 059 || ''Ecce, chorus virginum'' || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060 || ''Captus amore gravi'' || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060a || ''Cupido mentem gyrat'' || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 061 || ''Siquem Pieridum ditavit contio'' || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 062 || ''Dum Diane vitrea'' || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 063 || ''Olim sudor Herculis'' || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 064 || ''Prima Cleonei tolerata'' || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 065 || ''Quocumque more motu'' || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 066 || ''Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus'' || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 067 || ''A Globo Veteri'' || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 068 || ''Saturni sidus lividum'' || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 069 || ''Estas in exilium'' || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 070 || ''Estatis florigero tempore'' || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 071 || ''Axe Phebus aureo'' || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 072 || ''Grates ago Veneri'' || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 073 || ''Clauso Cronos'' || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 074 || ''Letabundus rediit'' || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 075 || ''Omittamus Studia'' || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 076 || ''Dum caupona verterem'' || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 077 || ''Si linguis angelicis'' || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 078 || ''Anni novi rediit novitas'' || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 079 || ''Estivali sub fervore'' || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 080 || ''Estivali gaudio'' || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 081 || ''Solis iubar nituit'' || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 082 || ''Frigus hinc est horridum'' || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 083 || ''Sevit aure spiritus'' || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 084 || ''Dum prius inculta'' || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 085 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 086 || ''Non contrecto quam affecto'' || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 087 || ''Amor tenet omnia'' || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 088 || ''Amor habet superos'' || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 088a || ''Iove cum Mercurio'' || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 089 || ''Nos duo boni'' || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 090 || ''Exit diluculo'' || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 091 || ''Sacerdotes, mementote'' || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 092 || ''Anni parte florida'' || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093 || ''Hortum habet insula'' || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093a || ''Cum Fortuna voluit'' || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 094 || ''Congaudentes ludite'' || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 095 || ''Cur suspectum me tenet domina'' || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 096 || ''Iuvenes amorifer'' || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 097 || ''O Antioche, cur decipis me'' || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 098 || ''Troie post excidium'' || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099 || ''Superbi Paridis leve iudicium'' || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099a || ''Armat amor Paridem'' || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099b || ''Prebuit Eneas'' || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 100 || ''Oh decus, o Lybie regnum'' || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 101 || ''Pergama flere volo'' || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 102 || ''Fervet amore Paris'' || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 103 || ''Eia dolor!'' || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104 || ''Egre fero quod egroto'' || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104a || ''Non honor est'' || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 105 || ''Dum curata vegetarem'' || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 106 || ''Veneris vincula'' || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 107 || ''Dira vi amoris teror'' || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 108 || ''Vacillantis trutine'' || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 109 || ''Multiformi succendente'' || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 110 || ''Quis furor est in amore!'' || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 111 || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112 || ''Dudum voveram'' || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112a || ''Div mich singen tuot'' || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113 || ''Transit nix et glacies'' || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113a || ''Vvaz ist fur daz senen guot'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114 || ''Tempus accedit floridum'' || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114a || ''Der al der werlt ein meister si'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115 || ''Nobilis mei miserere precor!'' || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115a || ''Edile vrowe min'' || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 116 || ''Sic mea fata canendo solor'' || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 117 || ''Lingua mendax et dolosa'' || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 118 || ''Doleo quod nimium'' || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119 || ''Dulce solum natalis patrie'' || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119a || ''Semper ad omne'' || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120 || ''Rumor letalis'' || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120a || ''Vincit Amor quemque'' || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121 || ''Tange sodes citharam'' || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121a || ''Non est crimen amor'' || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122 || ''Expirante primitivo'' || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122a || ''Vite presentis'' || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 123 || ''Versa est in luctum cithara Waltheri'' || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 123a || ''Ludit in humanis'' || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 124 || ''Dum Philippus moritur'' || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 125 || ''Ante Dei vultum'' || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 126 || ''Huc usque me miseram!'' || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 127 || ''Deus pater adiuva'' || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 128 || ''Remigabat naufragus'' || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 129 || ''Exul ego clericus'' || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 130 || ''Olim lacus colueram'' || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 132 || ''Iam vernali tempore'' || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 133 || ''Hic volucres celi referam sermone fideli'' || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 134 || ''Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum'' || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135 || ''Cedit hiems tua durities'' || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135a || ''Der starche winder hat uns uerlan'' || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136 || ''Omnia sol temperat'' || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136a || ''Solde ih noch den tach geleben'' || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137 || ''Ver redit optatum'' || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137a || ''Springerwir den reigen'' || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138 || ''Veri leta facies'' || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138a || ''In liehter varwe'' || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139 || ''Tempus transit horridum'' || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139a || ''Zergangen ist der winder chalt'' || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140 || ''Terra iam pandit gremium'' || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140a || ''Nu suln wir alle froude han'' || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141 || ''Florent omnes arbores'' || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141a || ''Div heide gruonet vnde der walt'' || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142 || ''Tempus adest floridum'' || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142a || ''Ih solde eines morgenes gan'' || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143 || ''Ecce gratum et optatum'' || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143a || ''Ze niwen vrouden stat min muot'' || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144 || ''Iam iam virent prata'' || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144a || ''Ich han gesehen'' || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145 || ''Musa venit carmine'' || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145a || ''Uvere div werlt alle min'' || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146 || ''Tellus flore vario vestitur'' || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146a || ''Nahtegal, sing einen don mit sinne'' || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147 || ''Si de more cum honore'' || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147a || ''Sage, daz ih dirs iemmer lone'' || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148 || ''Floret tellus floribus'' || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148a || ''Nu sin stolz vnde hovisch'' || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 149 || ''Floret silva nobilis'' || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150 || ''Redivivo vernat flore'' || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150a || ''Ich pin cheiser ane chrone'' || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151 || ''Virent prata hiemata'' || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151a || ''So wol dir, meine, wie du scheidest'' || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152 || ''Estas non apparuit'' || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152a || ''Ich gesach den sumer nie'' || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153 || ''Tempus transit gelidum'' || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153a || ''Vrowe, ih pin dir undertan'' || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 154 || ''Est Amor alatus'' || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 155 || ''Quam pulchra nitet facie'' || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 155a || ''Si ist schouner den urowe Dido was'' || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 156 || ''Salve ver optatum'' || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 157 || ''Lucis orto sidere'' || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 158 || ''Vere dulci mediante'' || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 159 || ''Veris dulcis in tempore'' || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 160 || ''Dum estas inchoatur'' || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161 || ''Ab estatis foribus'' || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161a || ''Diu werlt frovt sih uber als'' || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162 || ''O consocii, quid vobis videtur?'' || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162a || ''Svoziv vrowe min'' || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163 || ''Longa spes et dubia'' || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163a || ''Eine wunnechliche stat'' || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164 || ''Ob amoris pressuram'' || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164a || ''Ih wolde gerne singen'' || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165 || ''Amor telum est insignis Veneris'' || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165a || ''Mir ist ein wip sere'' || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166 || ''Iam dudum Amoris militem'' || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166a || ''Solde auer ich mit sorgen iemmer leben'' || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167 || ''Laboris remedium'' || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167a || ''Swaz hie gat umbe'' || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168 || ''Annualis mea sospes sit et gaudeat!'' || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168a || ''Nu grvonet auer div heide'' || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169 || ''Habet sidus leti visus'' || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169a || ''Roter munt, wie du dich swachest'' || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170 || ''Quelibet succenditur vivens creatura'' || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170a || ''Min vrowe Uenus ist so guot'' || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171 || ''De pollicito mea mens elata'' || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171a || ''Vrowe, wesent vro!'' || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172 || ''Lude, ludat, ludite'' || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172a || ''Ich han eine senede not'' || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173 || ''Revirescit et florescit'' || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173a || ''Wol ir libe, div so schone'' || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174 || ''Veni, veni, venias'' || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174a || ''Chume, chume, geselle min'' || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175 || ''Pre amoris tedio'' || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175a || ''Taugen minne div ist guot'' || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 176 || ''Non est in medico'' || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 177 || ''Stetit puella rufa'' || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178 || ''Volo virum vivere viriliter'' || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178a || ''Ich wil den sumer gruzen'' || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179 || ''Tempus est iocundum'' || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179a || ''Einen brief ich sande'' || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180 || ''O mi dilectissima!'' || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180a || ''Ich wil truren varen lan'' || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181 || ''Quam Natura ceteris'' || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181a || ''Der winder zeiget sine chraft'' || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182 || ''Sol solo in stellifero'' || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182a || ''Vns chumet ein lichte sumerzit'' || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183 || ''Si puer cum puellula'' || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183a || ''Ich sich den morgensterne brehen'' || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 184 || ''Virgo quedam nobilis'' || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 185 || ''Ich was ein chint so wolgetan'' || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 186 || ''Suscipe flos florem'' || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref name="carmina-potoria-187-200">{{Opus | titulus = Carmina potoria 187-200 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html }}.</ref><ref name="carmina-potoria-201-226">{{Opus | titulus = Carmina potoria 201-226 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html }}.</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> <gallery mode="packed"> File:Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto File:Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || ''O curas hominum'' || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 188 || ''Diligitur colitur'' || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 189 || ''Aristippe, quamvis sero'' || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 190 || ''Sunt detractores'' || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191 || ''Estuans intrinsecus'' || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191a || ''Cum sit fama multiplex'' || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 192 || ''Si quis displiceat pravis'' || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 193 || ''Denudata veritate'' || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 194 || ''In cratere meo'' || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 195 || ''Si quis Deciorum'' || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 196 || ''In taberna quando sumus'' || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 197 || ''Dum domus lapidea'' || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 198 || ''Mella cibus dulcis'' || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 199 || ''Puri Bacchi meritum'' || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 200 || ''Bacche, bene venies'' || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 201 || ''Tu das, Bacche, loqui'' || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 202 || ''O potores exquisiti'' || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203 || ''Hiemali tempore'' || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203a || ''Vns seit uon Lutringen Helfrich'' || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 204 || ''Urbs salve regia'' || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 205 || ''Hospes laudatur'' || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 206 || ''Hircus quando bibit'' || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 207 || ''Tessera blandita fueras michi'' || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 208 || ''Littera bis bina'' || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 209 || ''Roch, pedites, regina'' || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 210 || ''Qui cupit egregium scachorum'' || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211 || ''Alte clamat Epicurus'' || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211a || ''Nu lebe ich mir alrest werde'' || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 212 || ''Non iubeo quemquam'' || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 213 || ''Sperne lucrum'' || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 214 || ''Si preceptorum superest'' || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215 || ''Lugeamus omnes in Decio'' || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215a || ''Omnipotens sempiterne Deus'' || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 216 || ''Tempus hoc letitie'' || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 217 || ''Iocundemur socii'' || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 218 || ''Audientes audiant'' || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 219 || ''Cum «In orbem universum»'' || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220 || ''Sepe de miseria mee paupertatis'' || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220a || ''Nullus ita parcus est'' || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 221 || ''Cum animadverterem, dicit Cato'' || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 222 || ''Ego sum Abbas Cucaniensis'' || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 223 || ''Res dare pro rebus'' || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 224 || ''Artifex, qui condidit'' || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 225 || ''Sacerdotes et levite'' || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 226 || ''Mundus est in varium'' || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref name="ludi-227">{{Opus | titulus = Ludi 227 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html }}.</ref><ref name="ludi-228">{{Opus | titulus = Ludi 228 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228 }}.</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref name="ludi-227" /> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref name="ludi-228" /> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref name="ludi-227" /> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref name="ludi-228" /> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref name="supplementum-1-15">{{Opus | titulus = Supplementum 1-15 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html }}.</ref><ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref name="supplementum-1-15" /> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref name="supplementum-16-26a" /> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || ''Sancte ERASME'' || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. II || ''Ich lob die liben frowen min'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. III || ''Iam dudum estivalia'' || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IV || ''Flete, fideles anime'' || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. V || ''Furibundi cum aceto mixto felle'' || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VI || ''Pange vox adonis'' || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VII || ''In anegenge was ein wort'' || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VIII || ''O comes amoris dolor'' || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IX || ''Mundus finem properans'' || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. X || ''Deus largus in naturis'' || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XI || ''Ave Nobilis'' || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XII || ''Christi sponsa Katharina'' || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIII || ''Ludus breviter de passione primo inchoatur ita'' || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIV || ''Planctus ante nescia'' || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XV || ''Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis'' || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XVI || ''Primitus producatur Pilatus'' || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XVII || ''Diu mukke muoz sich sere muen'' || ― || {{Verba latinizanda|Middle High German}} || {{Verba latinizanda|Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.}}<ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> |- | Supp. XVIII || ''Magnificat (anima mea Dominum...)'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XIX || ''Katerine collaudemus'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XX || ''Pange Lingua'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXI || ''Presens Dies'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXII || ''Hac in die mentes pie'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIII || ''Cantus Ioseph ab Arimathia'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIV || ''Cum iubilo iubilemus virgini Marie'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Prayers and invocations to Mary.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXV || ''Tempore completorii traditus est Dominus'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Reflections on the time of Christ’s Passion.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVI || ''Incipit exemplum apparitionis Domini'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVIa || ''Hoc finito producatur mater Domini'' || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Schmeller, 1847 | c = {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} }} * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | tempus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] con6nx6c5esu5fd3rbarylyk4ixep01 3955441 3955440 2026-04-19T02:38:40Z Grufo 64423 ‘<i>...</i>’ → ‘<cite>...</cite>’ 3955441 wikitext text/x-wiki {{Main|Carmina Burana}} {{Op|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref name="schmeller-1847">{{qc|Schmeller, 1847}}.</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref name="rossi-2006">{{qc|Rossi, 2006}}.</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref name="schmeller-1847" /> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name="Deavaritia1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref><ref name="de-correctione-hominum-26-28">{{Opus | titulus = De correctione hominum 26-28 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html }}.</ref><ref name="de-conversione-hominum-29-32">{{Opus | titulus = De conversione hominum 29-32 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html }}.</ref><ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33-45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref><ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46-55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || {{Op|[[Manus ferens munera]]}} || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || {{Op|[[Responde, qui tanta cupis]]}} || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || {{Op|[[Ecce torpet probitas]]}} || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || {{Op|Amaris stupens casibus}} || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || {{Op|Flete flenda}} || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || {{Op|Florebat olim studium}} || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || {{Op|Postquam nobilitas}} || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || {{Op|Licet eger cum egrotis}} || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || {{Op|Iudas gehennam meruit}} || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || {{Op|Ecce sonat in aperto}} || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || {{Op|Versus de nummo}} || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || {{Op|Procurans odium}} || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || {{Op|Invidus invidia}} || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || {{Op|O varium Fortune}} || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || {{Op|Celum, non animum}} || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || {{Op|[[Fortune plango vulnera]]}} || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || {{Op|[[O Fortuna]]}} || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || {{Op|O Fortuna levis}} || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || {{Op|Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno}} || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || {{Op|Fas et nefas}} || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || {{Op|Est modus in verbis}} || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || {{Op|Veritas veritatum}} || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || {{Op|Homo, quo vigeas vide!}} || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || {{Op|Vide, qui nosti litteras}} || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || {{Op|Iste mundus furibundus}} || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || {{Op|Vivere sub meta}} || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || {{Op|Ad cor tuum revertere}} || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 027 || {{Op|Bonum est confidere}} || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 028 || {{Op|Laudat rite deum}} || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 029 || {{Op|In lacu miserie}} || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 030 || {{Op|Dum iuventus floruit}} || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 031 || {{Op|Vite Perdite}} || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 032 || {{Op|Cur homo torquetur}} || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 033 || {{Op|Non te lusisse pudeat}} || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 034 || {{Op|Deduc Sion uberrimas}} || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 035 || {{Op|Magnus, maior, maximus}} || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 036 || {{Op|Nulli beneficium}} || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 037 || {{Op|In Gedeonis area}} || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 038 || {{Op|Doctrinae verba paucis}} || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039 || {{Op|In huius mundi patria}} || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039a || {{Op|In huius mundi domo}} || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039b || {{Op|Cum vadis ad altare}} || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 040 || {{Op|Quicquid habes meriti}} || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 041 || {{Op|Propter Sion non tacebo}} || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 042 || {{Op|Utar contra vitia}} || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 043 || {{Op|Roma, tue mentis oblita sanitate}} || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 044 || {{Op|Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti}} || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 045 || {{Op|Roma tenens morem}} || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 046 || {{Op|De cruce signatis}} || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047 || {{Op|Crucifigat omnes}} || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047a || {{Op|Curritur ad vocem}} || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048 || {{Op|Quod spiritu David precinuit}} || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048a || {{Op|Horstu, uriunt, den wahter an der cinne}} || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 049 || {{Op|Tonat evangelica clara vox in mundo}} || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 050 || {{Op|Heu, voce flebili cogor enarrare}} || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051 || {{Op|Debacchatur mundus pomo}} || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051a || {{Op|Imperator rex Grecorum}} || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 052 || {{Op|Nomen Solemnibus}} || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053 || {{Op|Anno Christi incarnationis}} || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053a || {{Op|Passeres illos, qui transmigrant supra montes}} || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 054 || {{Op|Omne genus demoniorum}} || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 055 || {{Op|Amara tanta tyri}} || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71-87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-88-100">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 88-100 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-101-122a">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 101-122a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-123-154">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 123-154 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-155-186">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 155-186 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html }}.</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || {{Op|Ianus annum circinat}} || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 057 || {{Op|Bruma, veris emula}} || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 058 || {{Op|Iam ver oritur}} || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 059 || {{Op|Ecce, chorus virginum}} || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060 || {{Op|Captus amore gravi}} || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060a || {{Op|Cupido mentem gyrat}} || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 061 || {{Op|Siquem Pieridum ditavit contio}} || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 062 || {{Op|Dum Diane vitrea}} || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 063 || {{Op|Olim sudor Herculis}} || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 064 || {{Op|Prima Cleonei tolerata}} || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 065 || {{Op|Quocumque more motu}} || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 066 || {{Op|Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus}} || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 067 || {{Op|A Globo Veteri}} || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 068 || {{Op|Saturni sidus lividum}} || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 069 || {{Op|Estas in exilium}} || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 070 || {{Op|Estatis florigero tempore}} || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 071 || {{Op|Axe Phebus aureo}} || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 072 || {{Op|Grates ago Veneri}} || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 073 || {{Op|Clauso Cronos}} || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 074 || {{Op|Letabundus rediit}} || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 075 || {{Op|Omittamus Studia}} || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 076 || {{Op|Dum caupona verterem}} || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 077 || {{Op|Si linguis angelicis}} || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 078 || {{Op|Anni novi rediit novitas}} || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 079 || {{Op|Estivali sub fervore}} || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 080 || {{Op|Estivali gaudio}} || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 081 || {{Op|Solis iubar nituit}} || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 082 || {{Op|Frigus hinc est horridum}} || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 083 || {{Op|Sevit aure spiritus}} || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 084 || {{Op|Dum prius inculta}} || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 085 || {{Op|Veris dulcis in tempore}} || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 086 || {{Op|Non contrecto quam affecto}} || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 087 || {{Op|Amor tenet omnia}} || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 088 || {{Op|Amor habet superos}} || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 088a || {{Op|Iove cum Mercurio}} || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 089 || {{Op|Nos duo boni}} || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 090 || {{Op|Exit diluculo}} || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 091 || {{Op|Sacerdotes, mementote}} || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 092 || {{Op|Anni parte florida}} || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093 || {{Op|Hortum habet insula}} || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093a || {{Op|Cum Fortuna voluit}} || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 094 || {{Op|Congaudentes ludite}} || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 095 || {{Op|Cur suspectum me tenet domina}} || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 096 || {{Op|Iuvenes amorifer}} || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 097 || {{Op|O Antioche, cur decipis me}} || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 098 || {{Op|Troie post excidium}} || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099 || {{Op|Superbi Paridis leve iudicium}} || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099a || {{Op|Armat amor Paridem}} || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099b || {{Op|Prebuit Eneas}} || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 100 || {{Op|Oh decus, o Lybie regnum}} || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 101 || {{Op|Pergama flere volo}} || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 102 || {{Op|Fervet amore Paris}} || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 103 || {{Op|Eia dolor!}} || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104 || {{Op|Egre fero quod egroto}} || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104a || {{Op|Non honor est}} || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 105 || {{Op|Dum curata vegetarem}} || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 106 || {{Op|Veneris vincula}} || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 107 || {{Op|Dira vi amoris teror}} || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 108 || {{Op|Vacillantis trutine}} || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 109 || {{Op|Multiformi succendente}} || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 110 || {{Op|Quis furor est in amore!}} || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 111 || {{Op|O comes amoris dolor}} || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112 || {{Op|Dudum voveram}} || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112a || {{Op|Div mich singen tuot}} || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113 || {{Op|Transit nix et glacies}} || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113a || {{Op|Vvaz ist fur daz senen guot}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114 || {{Op|Tempus accedit floridum}} || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114a || {{Op|Der al der werlt ein meister si}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115 || {{Op|Nobilis mei miserere precor!}} || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115a || {{Op|Edile vrowe min}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 116 || {{Op|Sic mea fata canendo solor}} || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 117 || {{Op|Lingua mendax et dolosa}} || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 118 || {{Op|Doleo quod nimium}} || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119 || {{Op|Dulce solum natalis patrie}} || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119a || {{Op|Semper ad omne}} || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120 || {{Op|Rumor letalis}} || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120a || {{Op|Vincit Amor quemque}} || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121 || {{Op|Tange sodes citharam}} || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121a || {{Op|Non est crimen amor}} || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122 || {{Op|Expirante primitivo}} || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122a || {{Op|Vite presentis}} || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 123 || {{Op|Versa est in luctum cithara Waltheri}} || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 123a || {{Op|Ludit in humanis}} || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 124 || {{Op|Dum Philippus moritur}} || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 125 || {{Op|Ante Dei vultum}} || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 126 || {{Op|Huc usque me miseram!}} || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 127 || {{Op|Deus pater adiuva}} || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 128 || {{Op|Remigabat naufragus}} || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 129 || {{Op|Exul ego clericus}} || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 130 || {{Op|Olim lacus colueram}} || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 132 || {{Op|Iam vernali tempore}} || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 133 || {{Op|Hic volucres celi referam sermone fideli}} || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 134 || {{Op|Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum}} || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135 || {{Op|Cedit hiems tua durities}} || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135a || {{Op|Der starche winder hat uns uerlan}} || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136 || {{Op|Omnia sol temperat}} || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136a || {{Op|Solde ih noch den tach geleben}} || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137 || {{Op|Ver redit optatum}} || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137a || {{Op|Springerwir den reigen}} || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138 || {{Op|Veri leta facies}} || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138a || {{Op|In liehter varwe}} || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139 || {{Op|Tempus transit horridum}} || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139a || {{Op|Zergangen ist der winder chalt}} || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140 || {{Op|Terra iam pandit gremium}} || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140a || {{Op|Nu suln wir alle froude han}} || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141 || {{Op|Florent omnes arbores}} || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141a || {{Op|Div heide gruonet vnde der walt}} || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142 || {{Op|Tempus adest floridum}} || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142a || {{Op|Ih solde eines morgenes gan}} || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143 || {{Op|Ecce gratum et optatum}} || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143a || {{Op|Ze niwen vrouden stat min muot}} || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144 || {{Op|Iam iam virent prata}} || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144a || {{Op|Ich han gesehen}} || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145 || {{Op|Musa venit carmine}} || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145a || {{Op|Uvere div werlt alle min}} || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146 || {{Op|Tellus flore vario vestitur}} || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146a || {{Op|Nahtegal, sing einen don mit sinne}} || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147 || {{Op|Si de more cum honore}} || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147a || {{Op|Sage, daz ih dirs iemmer lone}} || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148 || {{Op|Floret tellus floribus}} || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148a || {{Op|Nu sin stolz vnde hovisch}} || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 149 || {{Op|Floret silva nobilis}} || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150 || {{Op|Redivivo vernat flore}} || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150a || {{Op|Ich pin cheiser ane chrone}} || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151 || {{Op|Virent prata hiemata}} || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151a || {{Op|So wol dir, meine, wie du scheidest}} || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152 || {{Op|Estas non apparuit}} || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152a || {{Op|Ich gesach den sumer nie}} || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153 || {{Op|Tempus transit gelidum}} || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153a || {{Op|Vrowe, ih pin dir undertan}} || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 154 || {{Op|Est Amor alatus}} || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 155 || {{Op|Quam pulchra nitet facie}} || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 155a || {{Op|Si ist schouner den urowe Dido was}} || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 156 || {{Op|Salve ver optatum}} || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 157 || {{Op|Lucis orto sidere}} || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 158 || {{Op|Vere dulci mediante}} || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 159 || {{Op|Veris dulcis in tempore}} || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 160 || {{Op|Dum estas inchoatur}} || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161 || {{Op|Ab estatis foribus}} || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161a || {{Op|Diu werlt frovt sih uber als}} || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162 || {{Op|O consocii, quid vobis videtur?}} || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162a || {{Op|Svoziv vrowe min}} || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163 || {{Op|Longa spes et dubia}} || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163a || {{Op|Eine wunnechliche stat}} || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164 || {{Op|Ob amoris pressuram}} || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164a || {{Op|Ih wolde gerne singen}} || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165 || {{Op|Amor telum est insignis Veneris}} || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165a || {{Op|Mir ist ein wip sere}} || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166 || {{Op|Iam dudum Amoris militem}} || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166a || {{Op|Solde auer ich mit sorgen iemmer leben}} || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167 || {{Op|Laboris remedium}} || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167a || {{Op|Swaz hie gat umbe}} || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168 || {{Op|Annualis mea sospes sit et gaudeat!}} || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168a || {{Op|Nu grvonet auer div heide}} || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169 || {{Op|Habet sidus leti visus}} || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169a || {{Op|Roter munt, wie du dich swachest}} || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170 || {{Op|Quelibet succenditur vivens creatura}} || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170a || {{Op|Min vrowe Uenus ist so guot}} || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171 || {{Op|De pollicito mea mens elata}} || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171a || {{Op|Vrowe, wesent vro!}} || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172 || {{Op|Lude, ludat, ludite}} || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172a || {{Op|Ich han eine senede not}} || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173 || {{Op|Revirescit et florescit}} || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173a || {{Op|Wol ir libe, div so schone}} || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174 || {{Op|Veni, veni, venias}} || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174a || {{Op|Chume, chume, geselle min}} || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175 || {{Op|Pre amoris tedio}} || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175a || {{Op|Taugen minne div ist guot}} || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 176 || {{Op|Non est in medico}} || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 177 || {{Op|Stetit puella rufa}} || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178 || {{Op|Volo virum vivere viriliter}} || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178a || {{Op|Ich wil den sumer gruzen}} || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179 || {{Op|Tempus est iocundum}} || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179a || {{Op|Einen brief ich sande}} || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180 || {{Op|O mi dilectissima!}} || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180a || {{Op|Ich wil truren varen lan}} || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181 || {{Op|Quam Natura ceteris}} || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181a || {{Op|Der winder zeiget sine chraft}} || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182 || {{Op|Sol solo in stellifero}} || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182a || {{Op|Vns chumet ein lichte sumerzit}} || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183 || {{Op|Si puer cum puellula}} || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183a || {{Op|Ich sich den morgensterne brehen}} || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 184 || {{Op|Virgo quedam nobilis}} || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 185 || {{Op|Ich was ein chint so wolgetan}} || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 186 || {{Op|Suscipe flos florem}} || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref name="carmina-potoria-187-200">{{Opus | titulus = Carmina potoria 187-200 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html }}.</ref><ref name="carmina-potoria-201-226">{{Opus | titulus = Carmina potoria 201-226 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html }}.</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> <gallery mode="packed"> Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || {{Op|O curas hominum}} || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 188 || {{Op|Diligitur colitur}} || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 189 || {{Op|Aristippe, quamvis sero}} || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 190 || {{Op|Sunt detractores}} || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191 || {{Op|Estuans intrinsecus}} || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191a || {{Op|Cum sit fama multiplex}} || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 192 || {{Op|Si quis displiceat pravis}} || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 193 || {{Op|Denudata veritate}} || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 194 || {{Op|In cratere meo}} || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 195 || {{Op|Si quis Deciorum}} || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 196 || {{Op|In taberna quando sumus}} || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 197 || {{Op|Dum domus lapidea}} || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 198 || {{Op|Mella cibus dulcis}} || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 199 || {{Op|Puri Bacchi meritum}} || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 200 || {{Op|Bacche, bene venies}} || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 201 || {{Op|Tu das, Bacche, loqui}} || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 202 || {{Op|O potores exquisiti}} || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203 || {{Op|Hiemali tempore}} || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203a || {{Op|Vns seit uon Lutringen Helfrich}} || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 204 || {{Op|Urbs salve regia}} || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 205 || {{Op|Hospes laudatur}} || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 206 || {{Op|Hircus quando bibit}} || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 207 || {{Op|Tessera blandita fueras michi}} || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 208 || {{Op|Littera bis bina}} || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 209 || {{Op|Roch, pedites, regina}} || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 210 || {{Op|Qui cupit egregium scachorum}} || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211 || {{Op|Alte clamat Epicurus}} || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211a || {{Op|Nu lebe ich mir alrest werde}} || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 212 || {{Op|Non iubeo quemquam}} || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 213 || {{Op|Sperne lucrum}} || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 214 || {{Op|Si preceptorum superest}} || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215 || {{Op|Lugeamus omnes in Decio}} || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215a || {{Op|Omnipotens sempiterne Deus}} || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 216 || {{Op|Tempus hoc letitie}} || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 217 || {{Op|Iocundemur socii}} || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 218 || {{Op|Audientes audiant}} || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 219 || {{Op|Cum «In orbem universum»}} || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220 || {{Op|Sepe de miseria mee paupertatis}} || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220a || {{Op|Nullus ita parcus est}} || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 221 || {{Op|Cum animadverterem, dicit Cato}} || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 222 || {{Op|Ego sum Abbas Cucaniensis}} || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 223 || {{Op|Res dare pro rebus}} || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 224 || {{Op|Artifex, qui condidit}} || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 225 || {{Op|Sacerdotes et levite}} || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 226 || {{Op|Mundus est in varium}} || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref name="ludi-227">{{Opus | titulus = Ludi 227 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html }}.</ref><ref name="ludi-228">{{Opus | titulus = Ludi 228 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228 }}.</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref name="ludi-227" /> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref name="ludi-228" /> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref name="ludi-227" /> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref name="ludi-228" /> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref name="supplementum-1-15">{{Opus | titulus = Supplementum 1-15 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html }}.</ref><ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref name="supplementum-1-15" /> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref name="supplementum-16-26a" /> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || {{Op|Sancte ERASME}} || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. II || {{Op|Ich lob die liben frowen min}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. III || {{Op|Iam dudum estivalia}} || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IV || {{Op|Flete, fideles anime}} || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. V || {{Op|Furibundi cum aceto mixto felle}} || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VI || {{Op|Pange vox adonis}} || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VII || {{Op|In anegenge was ein wort}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VIII || {{Op|O comes amoris dolor}} || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IX || {{Op|Mundus finem properans}} || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. X || {{Op|Deus largus in naturis}} || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XI || {{Op|Ave Nobilis}} || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XII || {{Op|Christi sponsa Katharina}} || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIII || {{Op|Ludus breviter de passione primo inchoatur ita}} || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIV || {{Op|Planctus ante nescia}} || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XV || {{Op|Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis}} || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XVI || {{Op|Primitus producatur Pilatus}} || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XVII || {{Op|Diu mukke muoz sich sere muen}} || ― || {{Verba latinizanda|Middle High German}} || {{Verba latinizanda|Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.}}<ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> |- | Supp. XVIII || {{Op|Magnificat (anima mea Dominum...)}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XIX || {{Op|Katerine collaudemus}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XX || {{Op|Pange Lingua}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXI || {{Op|Presens Dies}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXII || {{Op|Hac in die mentes pie}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIII || {{Op|Cantus Ioseph ab Arimathia}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIV || {{Op|Cum iubilo iubilemus virgini Marie}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Prayers and invocations to Mary.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXV || {{Op|Tempore completorii traditus est Dominus}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Reflections on the time of Christ’s Passion.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVI || {{Op|Incipit exemplum apparitionis Domini}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVIa || {{Op|Hoc finito producatur mater Domini}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Schmeller, 1847 | c = {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} }} * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | tempus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] ahpn8ha829jr221od79njq3v01yv0w4 3955442 3955441 2026-04-19T02:40:01Z Grufo 64423 /* Bibliographia */ 3955442 wikitext text/x-wiki {{Main|Carmina Burana}} {{Op|Carmina Burana}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref name="schmeller-1847">{{qc|Schmeller, 1847}}.</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref name="rossi-2006">{{qc|Rossi, 2006}}.</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref name="schmeller-1847" /> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name="Deavaritia1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref><ref name="de-correctione-hominum-26-28">{{Opus | titulus = De correctione hominum 26-28 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html }}.</ref><ref name="de-conversione-hominum-29-32">{{Opus | titulus = De conversione hominum 29-32 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html }}.</ref><ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33-45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref><ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46-55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || {{Op|[[Manus ferens munera]]}} || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || {{Op|[[Responde, qui tanta cupis]]}} || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || {{Op|[[Ecce torpet probitas]]}} || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || {{Op|Amaris stupens casibus}} || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || {{Op|Flete flenda}} || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || {{Op|Florebat olim studium}} || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || {{Op|Postquam nobilitas}} || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || {{Op|Licet eger cum egrotis}} || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || {{Op|Iudas gehennam meruit}} || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || {{Op|Ecce sonat in aperto}} || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || {{Op|Versus de nummo}} || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || {{Op|Procurans odium}} || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || {{Op|Invidus invidia}} || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || {{Op|O varium Fortune}} || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || {{Op|Celum, non animum}} || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || {{Op|[[Fortune plango vulnera]]}} || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || {{Op|[[O Fortuna]]}} || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || {{Op|O Fortuna levis}} || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || {{Op|Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno}} || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || {{Op|Fas et nefas}} || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || {{Op|Est modus in verbis}} || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || {{Op|Veritas veritatum}} || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || {{Op|Homo, quo vigeas vide!}} || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || {{Op|Vide, qui nosti litteras}} || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || {{Op|Iste mundus furibundus}} || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || {{Op|Vivere sub meta}} || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || {{Op|Ad cor tuum revertere}} || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 027 || {{Op|Bonum est confidere}} || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 028 || {{Op|Laudat rite deum}} || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 029 || {{Op|In lacu miserie}} || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 030 || {{Op|Dum iuventus floruit}} || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 031 || {{Op|Vite Perdite}} || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 032 || {{Op|Cur homo torquetur}} || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 033 || {{Op|Non te lusisse pudeat}} || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 034 || {{Op|Deduc Sion uberrimas}} || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 035 || {{Op|Magnus, maior, maximus}} || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 036 || {{Op|Nulli beneficium}} || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 037 || {{Op|In Gedeonis area}} || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 038 || {{Op|Doctrinae verba paucis}} || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039 || {{Op|In huius mundi patria}} || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039a || {{Op|In huius mundi domo}} || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039b || {{Op|Cum vadis ad altare}} || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 040 || {{Op|Quicquid habes meriti}} || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 041 || {{Op|Propter Sion non tacebo}} || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 042 || {{Op|Utar contra vitia}} || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 043 || {{Op|Roma, tue mentis oblita sanitate}} || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 044 || {{Op|Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti}} || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 045 || {{Op|Roma tenens morem}} || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 046 || {{Op|De cruce signatis}} || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047 || {{Op|Crucifigat omnes}} || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047a || {{Op|Curritur ad vocem}} || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048 || {{Op|Quod spiritu David precinuit}} || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048a || {{Op|Horstu, uriunt, den wahter an der cinne}} || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 049 || {{Op|Tonat evangelica clara vox in mundo}} || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 050 || {{Op|Heu, voce flebili cogor enarrare}} || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051 || {{Op|Debacchatur mundus pomo}} || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051a || {{Op|Imperator rex Grecorum}} || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 052 || {{Op|Nomen Solemnibus}} || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053 || {{Op|Anno Christi incarnationis}} || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053a || {{Op|Passeres illos, qui transmigrant supra montes}} || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 054 || {{Op|Omne genus demoniorum}} || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 055 || {{Op|Amara tanta tyri}} || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71-87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-88-100">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 88-100 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-101-122a">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 101-122a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-123-154">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 123-154 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-155-186">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 155-186 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html }}.</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || {{Op|Ianus annum circinat}} || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 057 || {{Op|Bruma, veris emula}} || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 058 || {{Op|Iam ver oritur}} || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 059 || {{Op|Ecce, chorus virginum}} || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060 || {{Op|Captus amore gravi}} || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060a || {{Op|Cupido mentem gyrat}} || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 061 || {{Op|Siquem Pieridum ditavit contio}} || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 062 || {{Op|Dum Diane vitrea}} || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 063 || {{Op|Olim sudor Herculis}} || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 064 || {{Op|Prima Cleonei tolerata}} || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 065 || {{Op|Quocumque more motu}} || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 066 || {{Op|Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus}} || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 067 || {{Op|A Globo Veteri}} || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 068 || {{Op|Saturni sidus lividum}} || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 069 || {{Op|Estas in exilium}} || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 070 || {{Op|Estatis florigero tempore}} || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 071 || {{Op|Axe Phebus aureo}} || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 072 || {{Op|Grates ago Veneri}} || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 073 || {{Op|Clauso Cronos}} || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 074 || {{Op|Letabundus rediit}} || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 075 || {{Op|Omittamus Studia}} || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 076 || {{Op|Dum caupona verterem}} || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 077 || {{Op|Si linguis angelicis}} || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 078 || {{Op|Anni novi rediit novitas}} || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 079 || {{Op|Estivali sub fervore}} || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 080 || {{Op|Estivali gaudio}} || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 081 || {{Op|Solis iubar nituit}} || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 082 || {{Op|Frigus hinc est horridum}} || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 083 || {{Op|Sevit aure spiritus}} || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 084 || {{Op|Dum prius inculta}} || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 085 || {{Op|Veris dulcis in tempore}} || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 086 || {{Op|Non contrecto quam affecto}} || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 087 || {{Op|Amor tenet omnia}} || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 088 || {{Op|Amor habet superos}} || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 088a || {{Op|Iove cum Mercurio}} || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 089 || {{Op|Nos duo boni}} || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 090 || {{Op|Exit diluculo}} || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 091 || {{Op|Sacerdotes, mementote}} || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 092 || {{Op|Anni parte florida}} || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093 || {{Op|Hortum habet insula}} || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093a || {{Op|Cum Fortuna voluit}} || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 094 || {{Op|Congaudentes ludite}} || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 095 || {{Op|Cur suspectum me tenet domina}} || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 096 || {{Op|Iuvenes amorifer}} || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 097 || {{Op|O Antioche, cur decipis me}} || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 098 || {{Op|Troie post excidium}} || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099 || {{Op|Superbi Paridis leve iudicium}} || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099a || {{Op|Armat amor Paridem}} || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099b || {{Op|Prebuit Eneas}} || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 100 || {{Op|Oh decus, o Lybie regnum}} || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 101 || {{Op|Pergama flere volo}} || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 102 || {{Op|Fervet amore Paris}} || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 103 || {{Op|Eia dolor!}} || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104 || {{Op|Egre fero quod egroto}} || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104a || {{Op|Non honor est}} || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 105 || {{Op|Dum curata vegetarem}} || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 106 || {{Op|Veneris vincula}} || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 107 || {{Op|Dira vi amoris teror}} || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 108 || {{Op|Vacillantis trutine}} || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 109 || {{Op|Multiformi succendente}} || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 110 || {{Op|Quis furor est in amore!}} || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 111 || {{Op|O comes amoris dolor}} || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112 || {{Op|Dudum voveram}} || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112a || {{Op|Div mich singen tuot}} || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113 || {{Op|Transit nix et glacies}} || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113a || {{Op|Vvaz ist fur daz senen guot}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114 || {{Op|Tempus accedit floridum}} || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114a || {{Op|Der al der werlt ein meister si}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115 || {{Op|Nobilis mei miserere precor!}} || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115a || {{Op|Edile vrowe min}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 116 || {{Op|Sic mea fata canendo solor}} || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 117 || {{Op|Lingua mendax et dolosa}} || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 118 || {{Op|Doleo quod nimium}} || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119 || {{Op|Dulce solum natalis patrie}} || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119a || {{Op|Semper ad omne}} || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120 || {{Op|Rumor letalis}} || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120a || {{Op|Vincit Amor quemque}} || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121 || {{Op|Tange sodes citharam}} || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121a || {{Op|Non est crimen amor}} || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122 || {{Op|Expirante primitivo}} || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122a || {{Op|Vite presentis}} || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 123 || {{Op|Versa est in luctum cithara Waltheri}} || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 123a || {{Op|Ludit in humanis}} || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 124 || {{Op|Dum Philippus moritur}} || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 125 || {{Op|Ante Dei vultum}} || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 126 || {{Op|Huc usque me miseram!}} || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 127 || {{Op|Deus pater adiuva}} || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 128 || {{Op|Remigabat naufragus}} || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 129 || {{Op|Exul ego clericus}} || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 130 || {{Op|Olim lacus colueram}} || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131 || ― || – || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131a || ― || – || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 132 || {{Op|Iam vernali tempore}} || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 133 || {{Op|Hic volucres celi referam sermone fideli}} || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 134 || {{Op|Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum}} || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135 || {{Op|Cedit hiems tua durities}} || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135a || {{Op|Der starche winder hat uns uerlan}} || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136 || {{Op|Omnia sol temperat}} || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136a || {{Op|Solde ih noch den tach geleben}} || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137 || {{Op|Ver redit optatum}} || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137a || {{Op|Springerwir den reigen}} || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138 || {{Op|Veri leta facies}} || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138a || {{Op|In liehter varwe}} || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139 || {{Op|Tempus transit horridum}} || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139a || {{Op|Zergangen ist der winder chalt}} || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140 || {{Op|Terra iam pandit gremium}} || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140a || {{Op|Nu suln wir alle froude han}} || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141 || {{Op|Florent omnes arbores}} || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141a || {{Op|Div heide gruonet vnde der walt}} || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142 || {{Op|Tempus adest floridum}} || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142a || {{Op|Ih solde eines morgenes gan}} || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143 || {{Op|Ecce gratum et optatum}} || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143a || {{Op|Ze niwen vrouden stat min muot}} || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144 || {{Op|Iam iam virent prata}} || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144a || {{Op|Ich han gesehen}} || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145 || {{Op|Musa venit carmine}} || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145a || {{Op|Uvere div werlt alle min}} || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146 || {{Op|Tellus flore vario vestitur}} || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146a || {{Op|Nahtegal, sing einen don mit sinne}} || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147 || {{Op|Si de more cum honore}} || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147a || {{Op|Sage, daz ih dirs iemmer lone}} || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148 || {{Op|Floret tellus floribus}} || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148a || {{Op|Nu sin stolz vnde hovisch}} || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 149 || {{Op|Floret silva nobilis}} || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150 || {{Op|Redivivo vernat flore}} || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150a || {{Op|Ich pin cheiser ane chrone}} || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151 || {{Op|Virent prata hiemata}} || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151a || {{Op|So wol dir, meine, wie du scheidest}} || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152 || {{Op|Estas non apparuit}} || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152a || {{Op|Ich gesach den sumer nie}} || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153 || {{Op|Tempus transit gelidum}} || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153a || {{Op|Vrowe, ih pin dir undertan}} || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 154 || {{Op|Est Amor alatus}} || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 155 || {{Op|Quam pulchra nitet facie}} || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 155a || {{Op|Si ist schouner den urowe Dido was}} || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 156 || {{Op|Salve ver optatum}} || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 157 || {{Op|Lucis orto sidere}} || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 158 || {{Op|Vere dulci mediante}} || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 159 || {{Op|Veris dulcis in tempore}} || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 160 || {{Op|Dum estas inchoatur}} || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161 || {{Op|Ab estatis foribus}} || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161a || {{Op|Diu werlt frovt sih uber als}} || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162 || {{Op|O consocii, quid vobis videtur?}} || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162a || {{Op|Svoziv vrowe min}} || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163 || {{Op|Longa spes et dubia}} || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163a || {{Op|Eine wunnechliche stat}} || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164 || {{Op|Ob amoris pressuram}} || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164a || {{Op|Ih wolde gerne singen}} || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165 || {{Op|Amor telum est insignis Veneris}} || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165a || {{Op|Mir ist ein wip sere}} || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166 || {{Op|Iam dudum Amoris militem}} || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166a || {{Op|Solde auer ich mit sorgen iemmer leben}} || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167 || {{Op|Laboris remedium}} || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167a || {{Op|Swaz hie gat umbe}} || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168 || {{Op|Annualis mea sospes sit et gaudeat!}} || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168a || {{Op|Nu grvonet auer div heide}} || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169 || {{Op|Habet sidus leti visus}} || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169a || {{Op|Roter munt, wie du dich swachest}} || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170 || {{Op|Quelibet succenditur vivens creatura}} || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170a || {{Op|Min vrowe Uenus ist so guot}} || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171 || {{Op|De pollicito mea mens elata}} || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171a || {{Op|Vrowe, wesent vro!}} || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172 || {{Op|Lude, ludat, ludite}} || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172a || {{Op|Ich han eine senede not}} || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173 || {{Op|Revirescit et florescit}} || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173a || {{Op|Wol ir libe, div so schone}} || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174 || {{Op|Veni, veni, venias}} || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174a || {{Op|Chume, chume, geselle min}} || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175 || {{Op|Pre amoris tedio}} || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175a || {{Op|Taugen minne div ist guot}} || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 176 || {{Op|Non est in medico}} || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 177 || {{Op|Stetit puella rufa}} || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178 || {{Op|Volo virum vivere viriliter}} || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178a || {{Op|Ich wil den sumer gruzen}} || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179 || {{Op|Tempus est iocundum}} || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179a || {{Op|Einen brief ich sande}} || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180 || {{Op|O mi dilectissima!}} || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180a || {{Op|Ich wil truren varen lan}} || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181 || {{Op|Quam Natura ceteris}} || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181a || {{Op|Der winder zeiget sine chraft}} || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182 || {{Op|Sol solo in stellifero}} || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182a || {{Op|Vns chumet ein lichte sumerzit}} || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183 || {{Op|Si puer cum puellula}} || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183a || {{Op|Ich sich den morgensterne brehen}} || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 184 || {{Op|Virgo quedam nobilis}} || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 185 || {{Op|Ich was ein chint so wolgetan}} || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 186 || {{Op|Suscipe flos florem}} || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref name="carmina-potoria-187-200">{{Opus | titulus = Carmina potoria 187-200 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html }}.</ref><ref name="carmina-potoria-201-226">{{Opus | titulus = Carmina potoria 201-226 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html }}.</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> <gallery mode="packed"> Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || {{Op|O curas hominum}} || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 188 || {{Op|Diligitur colitur}} || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 189 || {{Op|Aristippe, quamvis sero}} || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 190 || {{Op|Sunt detractores}} || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191 || {{Op|Estuans intrinsecus}} || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191a || {{Op|Cum sit fama multiplex}} || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 192 || {{Op|Si quis displiceat pravis}} || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 193 || {{Op|Denudata veritate}} || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 194 || {{Op|In cratere meo}} || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 195 || {{Op|Si quis Deciorum}} || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 196 || {{Op|In taberna quando sumus}} || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 197 || {{Op|Dum domus lapidea}} || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 198 || {{Op|Mella cibus dulcis}} || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 199 || {{Op|Puri Bacchi meritum}} || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 200 || {{Op|Bacche, bene venies}} || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 201 || {{Op|Tu das, Bacche, loqui}} || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 202 || {{Op|O potores exquisiti}} || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203 || {{Op|Hiemali tempore}} || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203a || {{Op|Vns seit uon Lutringen Helfrich}} || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 204 || {{Op|Urbs salve regia}} || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 205 || {{Op|Hospes laudatur}} || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 206 || {{Op|Hircus quando bibit}} || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 207 || {{Op|Tessera blandita fueras michi}} || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 208 || {{Op|Littera bis bina}} || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 209 || {{Op|Roch, pedites, regina}} || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 210 || {{Op|Qui cupit egregium scachorum}} || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211 || {{Op|Alte clamat Epicurus}} || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211a || {{Op|Nu lebe ich mir alrest werde}} || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 212 || {{Op|Non iubeo quemquam}} || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 213 || {{Op|Sperne lucrum}} || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 214 || {{Op|Si preceptorum superest}} || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215 || {{Op|Lugeamus omnes in Decio}} || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215a || {{Op|Omnipotens sempiterne Deus}} || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 216 || {{Op|Tempus hoc letitie}} || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 217 || {{Op|Iocundemur socii}} || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 218 || {{Op|Audientes audiant}} || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 219 || {{Op|Cum «In orbem universum»}} || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220 || {{Op|Sepe de miseria mee paupertatis}} || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220a || {{Op|Nullus ita parcus est}} || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 221 || {{Op|Cum animadverterem, dicit Cato}} || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 222 || {{Op|Ego sum Abbas Cucaniensis}} || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 223 || {{Op|Res dare pro rebus}} || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 224 || {{Op|Artifex, qui condidit}} || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 225 || {{Op|Sacerdotes et levite}} || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 226 || {{Op|Mundus est in varium}} || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref name="ludi-227">{{Opus | titulus = Ludi 227 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html }}.</ref><ref name="ludi-228">{{Opus | titulus = Ludi 228 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228 }}.</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref name="ludi-227" /> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref name="ludi-228" /> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 |''Primo ponatur sedes Augustino'' | - |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref name="ludi-227" /> |- |CB 228 |''Rex Egypti cum comitatu suo'' | - |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref name="ludi-228" /> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref name="supplementum-1-15">{{Opus | titulus = Supplementum 1-15 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html }}.</ref><ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref name="supplementum-1-15" /> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref name="supplementum-16-26a" /> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || {{Op|Sancte ERASME}} || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. II || {{Op|Ich lob die liben frowen min}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. III || {{Op|Iam dudum estivalia}} || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IV || {{Op|Flete, fideles anime}} || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. V || {{Op|Furibundi cum aceto mixto felle}} || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VI || {{Op|Pange vox adonis}} || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VII || {{Op|In anegenge was ein wort}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VIII || {{Op|O comes amoris dolor}} || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IX || {{Op|Mundus finem properans}} || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. X || {{Op|Deus largus in naturis}} || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XI || {{Op|Ave Nobilis}} || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XII || {{Op|Christi sponsa Katharina}} || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIII || {{Op|Ludus breviter de passione primo inchoatur ita}} || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIV || {{Op|Planctus ante nescia}} || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XV || {{Op|Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis}} || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XVI || {{Op|Primitus producatur Pilatus}} || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XVII || {{Op|Diu mukke muoz sich sere muen}} || ― || {{Verba latinizanda|Middle High German}} || {{Verba latinizanda|Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.}}<ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> |- | Supp. XVIII || {{Op|Magnificat (anima mea Dominum...)}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XIX || {{Op|Katerine collaudemus}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XX || {{Op|Pange Lingua}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXI || {{Op|Presens Dies}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXII || {{Op|Hac in die mentes pie}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIII || {{Op|Cantus Ioseph ab Arimathia}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIV || {{Op|Cum iubilo iubilemus virgini Marie}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Prayers and invocations to Mary.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXV || {{Op|Tempore completorii traditus est Dominus}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Reflections on the time of Christ’s Passion.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVI || {{Op|Incipit exemplum apparitionis Domini}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVIa || {{Op|Hoc finito producatur mater Domini}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Schmeller, 1847 | c = {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} }} * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | annus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] 4ant412d3qmn1b5e1acx501mxnqs9kd 3955443 3955442 2026-04-19T02:46:39Z Grufo 64423 Nexūs addidi 3955443 wikitext text/x-wiki {{Main|Carmina Burana}} {{Op|[[Carmina Burana]]}} sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in [[Abbatia Benedictoburana]] in [[Bavaria]] repertus est.<ref name="schmeller-1847">{{qc|Schmeller, 1847}}.</ref> Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus [[Theodisca alta media|Theodisce]] et [[Lingua Francogallica antiqua|Gallice antique]] interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.<ref name="rossi-2006">{{qc|Rossi, 2006}}.</ref> Hic {{res|index Carminum Buranorum}} singula carmina secundum editionem criticam a [[Iohannes Andreas Schmeller|Iohanne Andrea Schmeller]] anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.<ref name="schmeller-1847" /> == Index == === Carmina moralia et satirica (1–55) === Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut [[scholares vagantes]], in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.<ref name="Deavaritia1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref><ref name="de-correctione-hominum-26-28">{{Opus | titulus = De correctione hominum 26-28 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo2.html }}.</ref><ref name="de-conversione-hominum-29-32">{{Opus | titulus = De conversione hominum 29-32 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo3.html }}.</ref><ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33-45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref><ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46-55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> * ''De avaritia'' (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> * ''De correctione hominum'' (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> * ''De conversione hominum'' (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> * ''De ammonitione praelatorum'' (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> * ''De cruce signatis'' (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> {| class="wikitable sortable" ! Codex !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Argumentum |- | CB 001 || {{Op|[[Manus ferens munera]]}} || ― || [[Latinitas|Latina]] || Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 002 || {{Op|[[Responde, qui tanta cupis]]}} || ― || Latina || Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 003 || {{Op|[[Ecce torpet probitas]]}} || [[Gualterius de Castillione]] || Latina || Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 004 || {{Op|[[Amaris stupens casibus]]}} || ― || Latina || Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 005 || {{Op|[[Flete flenda]]}} || ― || Latina || Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 006 || {{Op|[[Florebat olim studium]]}} || ― || Latina || Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 007 || {{Op|[[Postquam nobilitas]]}} || ― || Latina || Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 008 || {{Op|[[Licet eger cum egrotis]]}} || Gualterius de Castillione || Latina || Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 009 || {{Op|[[Iudas gehennam meruit]]}} || ― || Latina || Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 010 || {{Op|[[Ecce sonat in aperto]]}} || ― || Latina || Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 011 || {{Op|[[Versus de nummo]]}} || ― || Latina || De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 012 || {{Op|[[Procurans odium]]}} || ― || Latina || De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 013 || {{Op|[[Invidus invidia]]}} || ― || Latina || Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 014 || {{Op|[[O varium Fortune]]}} || ― || Latina || De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 015 || {{Op|[[Celum, non animum]]}} || ― || Latina || Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 016 || {{Op|[[Fortune plango vulnera]]}} || ― || Latina || Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 017 || {{Op|[[O Fortuna]]}} || ― || Latina || Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018 || {{Op|[[O Fortuna levis]]}} || ― || Latina || Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 018a || {{Op|[[Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno]]}} || ― || Latina || Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 019 || {{Op|[[Fas et nefas]]}} || Gualterius de Castillione || Latina || Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 020 || {{Op|[[Est modus in verbis]]}} || ― || Latina || De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 021 || {{Op|[[Veritas veritatum]]}} || [[Philippus Cancellarius]] || Latina || De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 022 || {{Op|[[Homo, quo vigeas vide!]]}} || Philippus Cancellarius || Latina || Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 023 || {{Op|[[Vide, qui nosti litteras]]}} || ― || Latina || Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 024 || {{Op|[[Iste mundus furibundus]]}} || ― || Latina || Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 025 || {{Op|[[Vivere sub meta]]}} || ― || Latina || Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.<ref name=Deavaritia1-25 /> |- | CB 026 || {{Op|[[Ad cor tuum revertere]]}} || ― || Latina || Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 027 || {{Op|[[Bonum est confidere]]}} || ― || Latina || Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 028 || {{Op|[[Laudat rite deum]]}} || ― || Latina || Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.<ref name="de-correctione-hominum-26-28" /> |- | CB 029 || {{Op|[[In lacu miserie]]}} || ― || Latina || Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 030 || {{Op|[[Dum iuventus floruit]]}} || ― || Latina || Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 031 || {{Op|[[Vite Perdite]]}} || ― || Latina || Confessio de vitiis moralibus, ex parabola [[Filius prodigus|Filii Prodigi]] hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 032 || {{Op|[[Cur homo torquetur]]}} || ― || Latina || Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.<ref name="de-conversione-hominum-29-32" /> |- | CB 033 || {{Op|[[Non te lusisse pudeat]]}} || ― || Latina || Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 034 || {{Op|[[Deduc Sion uberrimas]]}} || ― || Latina || Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 035 || {{Op|[[Magnus, maior, maximus]]}} || ― || Latina || Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 036 || {{Op|[[Nulli beneficium]]}} || ― || Latina || Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 037 || {{Op|[[In Gedeonis area]]}} || ― || Latina || Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 038 || {{Op|[[Doctrinae verba paucis]]}} || ― || Latina || Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039 || {{Op|[[In huius mundi patria]]}} || ― || Latina || Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039a || {{Op|[[In huius mundi domo]]}} || ― || Latina || Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 039b || {{Op|[[Cum vadis ad altare]]}} || ― || Latina || Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 040 || {{Op|[[Quicquid habes meriti]]}} || ― || Latina || Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 041 || {{Op|[[Propter Sion non tacebo]]}} || ― || Latina || Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 042 || {{Op|[[Utar contra vitia]]}} || ― || Latina || Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 043 || {{Op|[[Roma, tue mentis oblita sanitate]]}} || ― || Latina || De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 044 || {{Op|[[Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti]]}} || ― || Latina || Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 045 || {{Op|[[Roma tenens morem]]}} || ― || Latina || In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> |- | CB 046 || {{Op|[[De cruce signatis]]}} || ― || Latina || Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047 || {{Op|[[Crucifigat omnes]]}} || ― || Latina || Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 047a || {{Op|[[Curritur ad vocem]]}} || ― || Latina || Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048 || {{Op|[[Quod spiritu David precinuit]]}} || ― || Latina || Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 048a || {{Op|[[Horstu, uriunt, den wahter an der cinne]]}} || [[Otto von Botenlauben]] || [[Lingua Theodisca alta media|Theodisca]] || Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 049 || {{Op|[[Tonat evangelica clara vox in mundo]]}} || ― || Latina || Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 050 || {{Op|[[Heu, voce flebili cogor enarrare]]}} || ― || Latina || Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051 || {{Op|[[Debacchatur mundus pomo]]}} || ― || Latina || Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 051a || {{Op|[[Imperator rex Grecorum]]}} || ― || Latina || Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 052 || {{Op|[[Nomen Solemnibus]]}} || ― || Latina || Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053 || {{Op|[[Anno Christi incarnationis]]}} || ― || Latina || De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 053a || {{Op|[[Passeres illos, qui transmigrant supra montes]]}} || ― || Latina || [[Alexander III (papa)|Alexander III]] velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 054 || {{Op|[[Omne genus demoniorum]]}} || ― || Latina || Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |- | CB 055 || {{Op|[[Amara tanta tyri]]}} || ― || Latina || Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55" /> |} ===Carmina amatoria (56–186)=== Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-71-87">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 71-87 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-88-100">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 88-100 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam3.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-101-122a">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 101-122a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam4.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-123-154">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 123-154 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam5.html }}.</ref><ref name="carmina-amatoria-155-186">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 155-186 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam6.html }}.</ref> * 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> * 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> * 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> * 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> * 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> * 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 056 || {{Op|[[Ianus annum circinat]]}} || ― || Latina || Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 057 || {{Op|[[Bruma, veris emula]]}} || ― || Latina || Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 058 || {{Op|[[Iam ver oritur]]}} || ― || Latina || Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 059 || {{Op|[[Ecce, chorus virginum]]}} || ― || Latina || Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060 || {{Op|[[Captus amore gravi]]}} || ― || Latina || Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 060a || {{Op|[[Cupido mentem gyrat]]}} || ― || Latina || Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 061 || {{Op|[[Siquem Pieridum ditavit contio]]}} || ― || Latina || Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 062 || {{Op|[[Dum Diane vitrea]]}} || ― || Latina || Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 063 || {{Op|[[Olim sudor Herculis]]}} || ― || Latina || Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 064 || {{Op|[[Prima Cleonei tolerata]]}} || ― || Latina || Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 065 || {{Op|[[Quocumque more motu]]}} || ― || Latina || Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 066 || {{Op|[[Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus]]}} || ― || Latina || Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 067 || {{Op|[[A Globo Veteri]]}} || ― || Latina || Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 068 || {{Op|[[Saturni sidus lividum]]}} || ― || Latina || Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 069 || {{Op|[[Estas in exilium]]}} || ― || Latina || Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 070 || {{Op|[[Estatis florigero tempore]]}} || ― || Latina || Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> |- | CB 071 || {{Op|[[Axe Phebus aureo]]}} || ― || Latina || Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 072 || {{Op|[[Grates ago Veneri]]}} || ― || Latina || Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 073 || {{Op|[[Clauso Cronos]]}} || ― || Latina || De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 074 || {{Op|[[Letabundus rediit]]}} || ― || Latina || Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 075 || {{Op|[[Omittamus Studia]]}} || ― || Latina || Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 076 || {{Op|[[Dum caupona verterem]]}} || ― || Latina || Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 077 || {{Op|[[Si linguis angelicis]]}} || ― || Latina || Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 078 || {{Op|[[Anni novi rediit novitas]]}} || ― || Latina || Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 079 || {{Op|[[Estivali sub fervore]]}} || ― || Latina || Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 080 || {{Op|[[Estivali gaudio]]}} || ― || Latina || Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 081 || {{Op|[[Solis iubar nituit]]}} || ― || Latina || Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 082 || {{Op|[[Frigus hinc est horridum]]}} || ― || Latina || Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 083 || {{Op|[[Sevit aure spiritus]]}} || ― || Latina || Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 084 || {{Op|[[Dum prius inculta]]}} || ― || Latina || Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 085 || {{Op|[[Veris dulcis in tempore]]}} || ― || Latina || Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 086 || {{Op|[[Non contrecto quam affecto]]}} || ― || Latina || Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 087 || {{Op|[[Amor tenet omnia]]}} || ― || Latina || Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.<ref name="carmina-amatoria-71-87" /> |- | CB 088 || {{Op|[[Amor habet superos]]}} || ― || Latina || Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 088a || {{Op|[[Iove cum Mercurio]]}} || ― || Latina || Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 089 || {{Op|[[Nos duo boni]]}} || ― || Latina || Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 090 || {{Op|[[Exit diluculo]]}} || ― || Latina || Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 091 || {{Op|[[Sacerdotes, mementote]]}} || ― || Latina || Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 092 || {{Op|[[Anni parte florida]]}} || ― || Latina || Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093 || {{Op|[[Hortum habet insula]]}} || ― || Latina || Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 093a || {{Op|[[Cum Fortuna voluit]]}} || ― || Latina || Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 094 || {{Op|[[Congaudentes ludite]]}} || ― || Latina || Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 095 || {{Op|[[Cur suspectum me tenet domina]]}} || ― || Latina || Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 096 || {{Op|[[Iuvenes amorifer]]}} || ― || Latina || Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 097 || {{Op|[[O Antioche, cur decipis me]]}} || ― || Latina || Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 098 || {{Op|[[Troie post excidium]]}} || ― || Latina || Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099 || {{Op|[[Superbi Paridis leve iudicium]]}} || ― || Latina || Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099a || {{Op|[[Armat amor Paridem]]}} || ― || Latina || Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 099b || {{Op|[[Prebuit Eneas]]}} || ― || Latina || Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 100 || {{Op|[[Oh decus, o Lybie regnum]]}} || ― || Latina || Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.<ref name="carmina-amatoria-88-100" /> |- | CB 101 || {{Op|[[Pergama flere volo]]}} || ― || Latina || Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 102 || {{Op|[[Fervet amore Paris]]}} || ― || Latina || Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 103 || {{Op|[[Eia dolor!]]}} || ― || Latina || Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104 || {{Op|[[Egre fero quod egroto]]}} || ― || Latina || Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 104a || {{Op|[[Non honor est]]}} || ― || Latina || Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 105 || {{Op|[[Dum curata vegetarem]]}} || ― || Latina || Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 106 || {{Op|[[Veneris vincula]]}} || ― || Latina || Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 107 || {{Op|[[Dira vi amoris teror]]}} || ― || Latina || Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 108 || {{Op|[[Vacillantis trutine]]}} || ― || Latina || Poeta inter [[Ratio|Rationem]] et [[Amor|Amorem]] distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 109 || {{Op|[[Multiformi succendente]]}} || ― || Latina || Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum [[Apollo|Apolline]] Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 110 || {{Op|[[Quis furor est in amore!]]}} || ― || Latina || Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 111 || {{Op|[[O comes amoris dolor]]}} || ― || Latina || Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112 || {{Op|[[Dudum voveram]]}} || ― || Latina || Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 112a || {{Op|[[Div mich singen tuot]]}} || ― || Theodisca Alta Media || Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113 || {{Op|[[Transit nix et glacies]]}} || ― || Latina || Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 113a || {{Op|[[Vvaz ist fur daz senen guot]]}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114 || {{Op|[[Tempus accedit floridum]]}} || ― || Latina || Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 114a || {{Op|[[Der al der werlt ein meister si]]}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115 || {{Op|[[Nobilis mei miserere precor!]]}} || ― || Latina || Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 115a || {{Op|[[Edile vrowe min]]}} || ― || Theodisca Alta Media || Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 116 || {{Op|[[Sic mea fata canendo solor]]}} || ― || Latina || Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 117 || {{Op|[[Lingua mendax et dolosa]]}} || ― || Latina || Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 118 || {{Op|[[Doleo quod nimium]]}} || ― || Latina || Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119 || {{Op|[[Dulce solum natalis patrie]]}} || ― || Latina || Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 119a || {{Op|[[Semper ad omne]]}} || ― || Latina || Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120 || {{Op|[[Rumor letalis]]}} || ― || Latina || Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 120a || {{Op|[[Vincit Amor quemque]]}} || ― || Latina || Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121 || {{Op|[[Tange sodes citharam]]}} || ― || Latina || Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 121a || {{Op|[[Non est crimen amor]]}} || ― || Latina || Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122 || {{Op|[[Expirante primitivo]]}} || ― || Latina || Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 122a || {{Op|[[Vite presentis]]}} || ― || Latina || De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.<ref name="carmina-amatoria-101-122a" /> |- | CB 123 || {{Op|[[Versa est in luctum cithara Waltheri]]}} || ― || Latina || Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 123a || {{Op|[[Ludit in humanis]]}} || ― || Latina || De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato [[Ovidius|Ovidio]].<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 124 || {{Op|[[Dum Philippus moritur]]}} || ― || Latina || Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 125 || {{Op|[[Ante Dei vultum]]}} || ― || Latina || Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 126 || {{Op|[[Huc usque me miseram!]]}} || ― || Latina || Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 127 || {{Op|[[Deus pater adiuva]]}} || ― || Latina || Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 128 || {{Op|[[Remigabat naufragus]]}} || ― || Latina || Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 129 || {{Op|[[Exul ego clericus]]}} || ― || Latina || Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 130 || {{Op|[[Olim lacus colueram]]}} || ― || Latina || Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131 || ― || ― || Latina || Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 131a || ― || ― || Latina || Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 132 || {{Op|[[Iam vernali tempore]]}} || ― || Latina || Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 133 || {{Op|[[Hic volucres celi referam sermone fideli]]}} || ― || Latina || Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 134 || {{Op|[[Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum]]}} || ― || Latina || Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135 || {{Op|[[Cedit hiems tua durities]]}} || ― || Latina || Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 135a || {{Op|[[Der starche winder hat uns uerlan]]}} || ― || Theodisca media || Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136 || {{Op|[[Omnia sol temperat]]}} || ― || Latina || Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 136a || {{Op|[[Solde ih noch den tach geleben]]}} || ― || Theodisca media || Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137 || {{Op|[[Ver redit optatum]]}} || ― || Latina || Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 137a || {{Op|[[Springerwir den reigen]]}} || ― || Theodisca media || Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138 || {{Op|[[Veri leta facies]]}} || ― || Latina || Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 138a || {{Op|[[In liehter varwe]]}} || ― || Theodisca media || Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139 || {{Op|[[Tempus transit horridum]]}} || ― || Latina || Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 139a || {{Op|[[Zergangen ist der winder chalt]]}} || ― || Theodisca media || Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140 || {{Op|[[Terra iam pandit gremium]]}} || ― || Latina || Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 140a || {{Op|[[Nu suln wir alle froude han]]}} || ― || Theodisca media || Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141 || {{Op|[[Florent omnes arbores]]}} || ― || Latina || Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 141a || {{Op|[[Div heide gruonet vnde der walt]]}} || ― || Theodisca antiqua || Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142 || {{Op|[[Tempus adest floridum]]}} || ― || Latina || Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 142a || {{Op|[[Ih solde eines morgenes gan]]}} || ― || Theodisca antiqua || Congressum cum puella in prato quodam enarrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143 || {{Op|[[Ecce gratum et optatum]]}} || ― || Latina || Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 143a || {{Op|[[Ze niwen vrouden stat min muot]]}} || ― || Theodisca antiqua || Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144 || {{Op|[[Iam iam virent prata]]}} || ― || Latina || Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 144a || {{Op|[[Ich han gesehen]]}} || ― || Theodisca antiqua || De pulchritudine naturae visae delectationem refert.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145 || {{Op|[[Musa venit carmine]]}} || ― || Latina || Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 145a || {{Op|[[Uvere div werlt alle min]]}} || ― || Theodisca antiqua || Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146 || {{Op|[[Tellus flore vario vestitur]]}} || ― || Latina || Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 146a || {{Op|[[Nahtegal, sing einen don mit sinne]]}} || ― || Theodisca antiqua || Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147 || {{Op|[[Si de more cum honore]]}} || ― || Latina || De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 147a || {{Op|[[Sage, daz ih dirs iemmer lone]]}} || ― || Theodisca antiqua || De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148 || {{Op|[[Floret tellus floribus]]}} || ― || Latina || Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 148a || {{Op|[[Nu sin stolz vnde hovisch]]}} || ― || Theodisca antiqua || Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 149 || {{Op|[[Floret silva nobilis]]}} || ― || Latina || Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150 || {{Op|[[Redivivo vernat flore]]}} || ― || Latina || Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 150a || {{Op|[[Ich pin cheiser ane chrone]]}} || ― || Theodisca antiqua || Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151 || {{Op|[[Virent prata hiemata]]}} || ― || Lingua Latina || Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 151a || {{Op|[[So wol dir, meine, wie du scheidest]]}} || ― || Lingua Theodisca alta || Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152 || {{Op|[[Estas non apparuit]]}} || ― || Lingua Latina || Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 152a || {{Op|[[Ich gesach den sumer nie]]}} || ― || Lingua Theodisca alta || De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153 || {{Op|[[Tempus transit gelidum]]}} || ― || Lingua Latina || Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 153a || {{Op|[[Vrowe, ih pin dir undertan]]}} || ― || Lingua Theodisca alta || Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 154 || {{Op|[[Est Amor alatus]]}} || ― || Lingua Latina || Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.<ref name="carmina-amatoria-123-154" /> |- | CB 155 || {{Op|[[Quam pulchra nitet facie]]}} || ― || Lingua Latina || Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 155a || {{Op|[[Si ist schouner den urowe Dido was]]}} || ― || Lingua Theodisca alta || Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 156 || {{Op|[[Salve ver optatum]]}} || ― || Lingua Latina || Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 157 || {{Op|[[Lucis orto sidere]]}} || ― || Lingua Latina || De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 158 || {{Op|[[Vere dulci mediante]]}} || ― || Lingua Latina || Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 159 || {{Op|[[Veris dulcis in tempore]]}} || ― || Lingua Latina || Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 160 || {{Op|[[Dum estas inchoatur]]}} || ― || Lingua Latina || Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161 || {{Op|[[Ab estatis foribus]]}} || ― || Latina || Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 161a || {{Op|[[Diu werlt frovt sih uber als]]}} || ― || Theodisca Media || Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162 || {{Op|[[O consocii, quid vobis videtur?]]}} || ― || Latina || Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 162a || {{Op|[[Svoziv vrowe min]]}} || ― || Theodisca Media || Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163 || {{Op|[[Longa spes et dubia]]}} || ― || Latina || Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 163a || {{Op|[[Eine wunnechliche stat]]}} || ― || Theodisca Media || Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164 || {{Op|[[Ob amoris pressuram]]}} || ― || Latina || Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 164a || {{Op|[[Ih wolde gerne singen]]}} || ― || Theodisca Media || Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165 || {{Op|[[Amor telum est insignis Veneris]]}} || ― || Latina || Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 165a || {{Op|[[Mir ist ein wip sere]]}} || ― || Theodisca Media || Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166 || {{Op|[[Iam dudum Amoris militem]]}} || ― || Latina || Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 166a || {{Op|[[Solde auer ich mit sorgen iemmer leben]]}} || ― || Theodisca Media || Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167 || {{Op|[[Laboris remedium]]}} || ― || Latina || Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 167a || {{Op|[[Swaz hie gat umbe]]}} || ― || Theodisca Media || Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168 || {{Op|[[Annualis mea sospes sit et gaudeat!]]}} || ― || Latina || Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 168a || {{Op|[[Nu grvonet auer div heide]]}} || ― || Theodisca Media || Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169 || {{Op|[[Habet sidus leti visus]]}} || ― || Latina || Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 169a || {{Op|[[Roter munt, wie du dich swachest]]}} || ― || Theodisca Media || De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170 || {{Op|[[Quelibet succenditur vivens creatura]]}} || ― || Latina || Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 170a || {{Op|[[Min vrowe Uenus ist so guot]]}} || ― || Theodisca Media || Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171 || {{Op|[[De pollicito mea mens elata]]}} || ― || Latina || Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 171a || {{Op|[[Vrowe, wesent vro!]]}} || ― || Theodisca alta media || Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172 || {{Op|[[Lude, ludat, ludite]]}} || ― || Latina || Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 172a || {{Op|[[Ich han eine senede not]]}} || ― || Theodisca alta media || Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173 || {{Op|[[Revirescit et florescit]]}} || ― || Latina || Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 173a || {{Op|[[Wol ir libe, div so schone]]}} || ― || Theodisca alta media || Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174 || {{Op|[[Veni, veni, venias]]}} || ― || Latina || Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 174a || {{Op|[[Chume, chume, geselle min]]}} || ― || Theodisca alta media || Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175 || {{Op|[[Pre amoris tedio]]}} || ― || Latina || Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 175a || {{Op|[[Taugen minne div ist guot]]}} || ― || Theodisca alta media || De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 176 || {{Op|[[Non est in medico]]}} || ― || Latina || Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 177 || {{Op|[[Stetit puella rufa]]}} || ― || Latina || Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178 || {{Op|[[Volo virum vivere viriliter]]}} || ― || Latina || Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 178a || {{Op|[[Ich wil den sumer gruzen]]}} || ― || Theodisca alta media || Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179 || {{Op|[[Tempus est iocundum]]}} || ― || Latina || Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 179a || {{Op|[[Einen brief ich sande]]}} || ― || Theodisca alta media || Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180 || {{Op|[[O mi dilectissima!]]}} || ― || Latina || Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 180a || {{Op|[[Ich wil truren varen lan]]}} || ― || Theodisca alta media || Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181 || {{Op|[[Quam Natura ceteris]]}} || ― || Latina || Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 181a || {{Op|[[Der winder zeiget sine chraft]]}} || ― || Theodisca alta media || Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182 || {{Op|[[Sol solo in stellifero]]}} || ― || Latina || Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 182a || {{Op|[[Vns chumet ein lichte sumerzit]]}} || ― || Theodisca alta media || Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183 || {{Op|[[Si puer cum puellula]]}} || ― || Latina || Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 183a || {{Op|[[Ich sich den morgensterne brehen]]}} || ― || Theodisca alta media || Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 184 || {{Op|[[Virgo quedam nobilis]]}} || ― || Latina || Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 185 || {{Op|[[Ich was ein chint so wolgetan]]}} || ― || Theodisca alta media || Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |- | CB 186 || {{Op|[[Suscipe flos florem]]}} || ― || Latina || Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.<ref name="carmina-amatoria-155-186" /> |} ===''Carmina potoria'' (187–226)=== Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.<ref name="carmina-potoria-187-200">{{Opus | titulus = Carmina potoria 187-200 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo1.html }}.</ref><ref name="carmina-potoria-201-226">{{Opus | titulus = Carmina potoria 201-226 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cpo2.html }}.</ref> * 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> * 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> <gallery mode="packed"> Codex Buranus, four men drinking (folio 89v).jpg|Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v) Codex Buranus-91-giocatori.jpg|Lusores medii aevi e codice manu scripto Codex Buranus-92-scacchi.jpg|Lusores scaccorum e codice manu scripto Wurfzabel.jpg|Lusores alearum medii aevi </gallery> {| class="wikitable" ! Codex CB !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | CB 187 || {{Op|[[O curas hominum]]}} || ― || Latina || In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 188 || {{Op|[[Diligitur colitur]]}} || ― || Latina || Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 189 || {{Op|[[Aristippe, quamvis sero]]}} || ― || Latina || Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 190 || {{Op|[[Sunt detractores]]}} || ― || Latina || Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191 || {{Op|[[Estuans intrinsecus]]}} || ― || Latina || Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 191a || {{Op|[[Cum sit fama multiplex]]}} || ― || Latina || Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 192 || {{Op|[[Si quis displiceat pravis]]}} || ― || Latina || Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 193 || {{Op|[[Denudata veritate]]}} || ― || Latina || Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 194 || {{Op|[[In cratere meo]]}} || ― || Latina || Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 195 || {{Op|[[Si quis Deciorum]]}} || ― || Latina || De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 196 || {{Op|[[In taberna quando sumus]]}} || ― || Latina || Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 197 || {{Op|[[Dum domus lapidea]]}} || ― || Latina || Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 198 || {{Op|[[Mella cibus dulcis]]}} || ― || Latina || Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 199 || {{Op|[[Puri Bacchi meritum]]}} || ― || Latina || Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 200 || {{Op|[[Bacche, bene venies]]}} || ― || Latina || Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.<ref name="carmina-potoria-187-200" /> |- | CB 201 || {{Op|[[Tu das, Bacche, loqui]]}} || ― || Latina || Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 202 || {{Op|[[O potores exquisiti]]}} || ― || Latina || Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203 || {{Op|[[Hiemali tempore]]}} || ― || Latina || Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 203a || {{Op|[[Vns seit uon Lutringen Helfrich]]}} || ― || Theodisca || Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 204 || {{Op|[[Urbs salve regia]]}} || ― || Latina || Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 205 || {{Op|[[Hospes laudatur]]}} || ― || Latina || Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 206 || {{Op|[[Hircus quando bibit]]}} || ― || Latina || Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 207 || {{Op|[[Tessera blandita fueras michi]]}} || ― || Latina || Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 208 || {{Op|[[Littera bis bina]]}} || ― || Latina || Aenigma de littera "L".<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 209 || {{Op|[[Roch, pedites, regina]]}} || ― || Latina || Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 210 || {{Op|[[Qui cupit egregium scachorum]]}} || ― || Latina || Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211 || {{Op|[[Alte clamat Epicurus]]}} || ― || Latina || Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 211a || {{Op|[[Nu lebe ich mir alrest werde]]}} || ― || Theodisca || Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 212 || {{Op|[[Non iubeo quemquam]]}} || ― || Latina || Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 213 || {{Op|[[Sperne lucrum]]}} || ― || Latina || Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 214 || {{Op|[[Si preceptorum superest]]}} || ― || Latina || Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215 || {{Op|[[Lugeamus omnes in Decio]]}} || ― || Latina || "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 215a || {{Op|[[Omnipotens sempiterne Deus]]}} || ― || Latina || Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 216 || {{Op|[[Tempus hoc letitie]]}} || ― || Latina || Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 217 || {{Op|[[Iocundemur socii]]}} || ― || Latina || Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 218 || {{Op|[[Audientes audiant]]}} || ― || Latina || De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 219 || {{Op|[[Cum «In orbem universum»]]}} || ― || Latina || Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220 || {{Op|[[Sepe de miseria mee paupertatis]]}} || ― || Latina || Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 220a || {{Op|[[Nullus ita parcus est]]}} || ― || Latina || Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 221 || {{Op|[[Cum animadverterem, dicit Cato]]}} || ― || Latina || Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 222 || {{Op|[[Ego sum Abbas Cucaniensis]]}} || ― || Latina || Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 223 || {{Op|[[Res dare pro rebus]]}} || ― || Latina || Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 224 || {{Op|[[Artifex, qui condidit]]}} || ― || Latina || Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 225 || {{Op|[[Sacerdotes et levite]]}} || ― || Latina || Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |- | CB 226 || {{Op|[[Mundus est in varium]]}} || ― || Latina || De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.<ref name="carmina-potoria-201-226" /> |} ===''Ludi'' (227–228)=== Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.<ref name="ludi-227">{{Opus | titulus = Ludi 227 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html }}.</ref><ref name="ludi-228">{{Opus | titulus = Ludi 228 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_clud.html#228 }}.</ref> * 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.<ref name="ludi-227" /> * 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.<ref name="ludi-228" /> {| class="wikitable" |+ !Codex !Titulus !Auctor !Lingua !Descriptio |- |CB 227 | {{Op|[[Primo ponatur sedes Augustino]]}} | ― |Latina |Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: * Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. * Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. * Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. * Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. * Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.<ref name="ludi-227" /> |- |CB 228 | {{Op|[[Rex Egypti cum comitatu suo]]}} | ― |Latina |Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.<ref name="ludi-228" /> |} ===''Supplementum'' (1–26a)=== Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.<ref name="supplementum-1-15">{{Opus | titulus = Supplementum 1-15 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu1.html }}.</ref><ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> * 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.<ref name="supplementum-1-15" /> * 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.<ref name="supplementum-16-26a" /> {| class="wikitable" ! Signum !! Titulus !! Auctor !! Lingua !! Descriptio |- | Supp. I || {{Op|[[Sancte ERASME]]}} || ― || Latina || Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. II || {{Op|[[Ich lob die liben frowen min]]}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. III || {{Op|[[Iam dudum estivalia]]}} || ― || Latina || Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IV || {{Op|[[Flete, fideles anime]]}} || ― || Latina || Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. V || {{Op|[[Furibundi cum aceto mixto felle]]}} || ― || Latina || Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VI || {{Op|[[Pange vox adonis]]}} || ― || Latina || Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VII || {{Op|[[In anegenge was ein wort]]}} || ― || Lingua Theodisca Alta Media || Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. VIII || {{Op|[[O comes amoris dolor]]}} || ― || Latina || Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. IX || {{Op|[[Mundus finem properans]]}} || ― || Latina || Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. X || {{Op|[[Deus largus in naturis]]}} || ― || Latina || Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XI || {{Op|[[Ave Nobilis]]}} || ― || Latina || Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XII || {{Op|[[Christi sponsa Katharina]]}} || ― || Latina || Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIII || {{Op|[[Ludus breviter de passione primo inchoatur ita]]}} || ― || Latina || Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XIV || {{Op|[[Planctus ante nescia]]}} || ― || Latina || Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XV || {{Op|[[Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis]]}} || ― || Latina || Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.<ref name="supplementum-1-15" /> |- | Supp. XVI || {{Op|[[Primitus producatur Pilatus]]}} || ― || Latina || Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XVII || {{Op|[[Diu mukke muoz sich sere muen]]}} || ― || {{Verba latinizanda|Middle High German}} || {{Verba latinizanda|Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.}}<ref name="supplementum-16-26a">{{Opus | titulus = Supplementum 16-26a | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_csu2.html }}.</ref> |- | Supp. XVIII || {{Op|[[Magnificat (anima mea Dominum...)]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XIX || {{Op|[[Katerine collaudemus]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XX || {{Op|[[Pange Lingua]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXI || {{Op|[[Presens Dies]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXII || {{Op|[[Hac in die mentes pie]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIII || {{Op|[[Cantus Ioseph ab Arimathia]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXIV || {{Op|[[Cum iubilo iubilemus virgini Marie]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Prayers and invocations to Mary.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXV || {{Op|[[Tempore completorii traditus est Dominus]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Reflections on the time of Christ’s Passion.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVI || {{Op|[[Incipit exemplum apparitionis Domini]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |- | Supp. XXVIa || {{Op|[[Hoc finito producatur mater Domini]]}} || ― || Latina || {{Verba latinizanda|Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.}}<ref name="supplementum-16-26a" /> |} == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Schmeller, 1847 | c = {{Opus | cognomen = Schmeller | nomen = Iohannes Andreas | titulus = Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern | annus = 1847 | lingua = de }} }} * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen = Rossi | nomen = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | editio = 8 | annus primae editionis = 1989 | lingua = it | locus = Mediolani | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] q9kbyb9caj8btckv0uzc2umq32cal6w Topologia classium punctorum 0 324278 3955454 3954206 2026-04-19T04:44:19Z Grufo 64423 Recensio vacua 3955454 wikitext text/x-wiki [[Imago:Topologist's sine curve.svg|thumb|upright=1.5|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologistarum curva sini||en|qid=Q1148367}} est inclitum exemplum in topologia classium punctorum: nam figura est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Conexio (mathematica)|conexa|en|qid=Q1491995}} quamquam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conexio itinere|itinere conexa|fr|qid=Q3487687}} non sit.]] {{res|Topologia classium punctorum}} seu {{res|topologia generalis}} est pars [[Mathematica|mathematicae]] quae circa [[Spatium topologicum|spatia topologica]] versatur. Haec sunt [[Classis (mathematica)|classes]] in quibus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia_(systema classium)|topologia|en|qid=Q18786106}}” definitur, quae notionem “apertarum subclassium” indicat, vel, aequivalenter, “clausarum subclassium”—quoniam cuiusque classis apertae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Complementum (theoria classium)|complementum|en|qid=Q242767}} est classis clausa, et vice versa. “Topologia” multis aequivalentibus rationibus definiri potest. Consuetum est dicere <math>\mathcal{O} \subseteq \mathcal{P}(X)</math> esse topologiam super <math>X</math> quotienscumque <math>\mathcal{O}</math> omnes uniones omnesque finitas intersectiones suorum elementorum includat. Tunc <math>\mathcal{O}</math> intellegitur ''aggregatio classium apertarum in X''.<ref>{{qc|Dixmier, 2008}}, pp. 4–5.</ref> Eadem notio topologiae etiam per quattuor ''axiomata Kuratovii'' definiri potest. Sint enim <math>A, B \subseteq X</math> classes punctorum in <MATH>X</MATH> et <math>\diamond: \mathcal{P}(X) \rightarrow \mathcal{P}(X)</math> functio subclassium <MATH>X</MATH>; tunc axiomata Kuratovii hoc modo definiri possunt: * <math>\diamond \emptyset = \emptyset</math> * <math>A \subseteq \diamond A</math> * <math>\diamond \diamond A = \diamond A</math> * <math>\diamond (A \lor B) = \diamond A \lor \diamond B</math> Nexus inter duas has definitiones hoc est, quod classis <math>A</math> est ''clausa'' quotienscumque <math>\diamond A = A</math>. <math>\diamond</math> sibi idem vult, sicut in [[logica modalis|logica modali]]. Etenim axiomata Kuratovii axiomatibus S4 in logica modali aequivalent; ergo quaeque logica modalis spatio topologico respondet, et e converso.<ref>Strictius dictum: omnis ''algebra'' logicae modalis (algebra nempe [[Algebra_Booleana_(logica)|Booleana]] cum operator possibilitatis <math>\diamond</math>) quae satisficat axiomata S4 topologiae respondet, et e converso.</ref> Ea spatia magis studiuntur quae quasdam condiciones satisficiunt, exempli gratia condicionem Hausdorffianam (quae dicit quibusque punctis <math>x,y</math> respondere classes apertae <math>A \ni x,B \ni y</math>, a se in vicem sejunctae), vel condicio compactionis imperfectae ([[Anglice]] {{barbarice|lingua=en|quasi-compactness}})<ref>{{qc|Stacks}}, [https://stacks.math.columbia.edu/tag/0059| tag 0059].</ref> (quae dicit omnes celationes spatii—{{*ie}} omnes aggregationes classium apertarum, quarum totum spatium unio est—habere subcelationem finitam). == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Dixmier, 2008 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Dixmier | nomen auctoris = Iacobus | titulus = General Topology | annus = 1984 | domus editoria = Springer-Verlag | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]], [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga|Heidelbergae]], [[Tokium|Tokii]] | isbn = 0-387-90972-9 }} }} * {{Opus | cognomen auctoris 1 = Viro | nomen auctoris 1 = Oleg Yanovich | cognomen auctoris 2 = Ivanov | nomen auctoris 2 = Oleg Aleksandrovich | cognomen auctoris 3 = Kharlamov | nomen auctoris 3 = Viatcheslav Mikhaĭlovich | cognomen auctoris 4 = Netsvetaev | nomen auctoris 4 = Nikita Yur’evich | nomenclatura = compendiaria | titulus = Elementary Topology Problem Textbook | annus = 2008 | isbn = 9780821845066 | url = https://www.math.stonybrook.edu/~oleg/easymath/topoman/eng-book-nopfs.pdf }} * {{Ecce citatio | id = Stacks | c = {{Opus | nomen auctoris = The | cognomen auctoris = Stacks Project Authors | titulus = The Stacks Project | url = https://stacks.math.columbia.edu | annus = 2026 }} }} {{NexInt}} * [[Logica modalis]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium Hausdorffianum||en|qid=Q326908}} * [[Continuitas_(mathematica)|Continuitas]] * [[Theoria classium]] * [[Topologia]] == Notae == <references /> [[Categoria:Topologia|!]] {{Myrias|Mathematica}} ijq1ojdj4459hxb69qoqin2me9wqpub Disputatio:Topologia classium punctorum 1 324283 3955447 3954204 2026-04-19T04:05:12Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Novam addere paginam de spatiis topologicis */ Reply 3955447 wikitext text/x-wiki == Nomen: "Topologia" vel "Analysis situs"? == Postquam hanc scripsi paginam, memini quod Gauss, Poincare, et alii utuntur non "topologia" sed "analysis situs". Ergo nescio utrum debet haec pagina moveri ad "analysis situs generale", etiam quia "topologia" solet uti pro objectum mathematicale et ambaginem quamdam videtur afferre quando utimur pro ambobus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 17:50, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Iam est pagina [[Topologia]]. Quicquid eligamus, nomenclatura nostrarum paginarum manere debet uniformis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Ignosce, oportuit mihi rogare huius in disputatione paginae. Sed quandoquidem texti primi de topologia (e.g. Henrici Poincari et Osvaldi Vebleni) utuntur nomen "analysis situs", fortasse videtur nomen "topologii" appropinquare magis ad neologismum. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:01, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Nexus in Vicidata == @Grufo Videtur mihi quod non convenit haec pagina necti in Vicidata donec nomen "Topologiam" vertitur in "Topologia". Ignosce autem: adhuc non possum sic movere paginam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:27, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Noster Demetrius titulum correxit. Si paginam nectis et postea movebitur, nexus ad Vicidata sponte redintegrabitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:15, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Verba obscura == Dicitur quasdam expressiones esse obscuras quae de classibus apertis versantur. Quatenus corrigitur per meam recensionem? Ignoscete, quod praecipito editam est a me, priusquam correxi partem quamdam textus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:35, 8 Aprilis 2026 (UTC) :@Grufo: Duo classes sunt ''sejunctae'' quando intersectionem earum est vacua classis. Fortasse non est terma consueta, etiamsi videbatur mihi quod erat. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:32, 8 Aprilis 2026 (UTC) :: Verbum igitur abest: “elementa {{verba inserta|classium}} apertarum seiunctarum”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:57, 8 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo. Etiam mutavi, magis concretam et facilem faciendo. Gratias tibi ago! [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:14, 8 Aprilis 2026 (UTC) == Novam addere paginam de spatiis topologicis == Volo addere novas nuntiolas de topologia, exempli gratia de arca-topologia, producta-topologia, et topologia uniformae convergentia, sed videtur mihi melius esse si in propria pagina de spatiis topologicis et non in pagina de analysi-situs generali (sicut distinguitur paginam "grex" inter et paginam "theoria gregum"). Quid videtur vobis? Etiam: annon aliquae ibi debent moveri ad hanc novam paginam, quando creabitur? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 22:49, 10 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]]: nescio si licet te vocare, sed videtur mihi quod erit bene hic collocare nexus termatum topologicorum v.g. conexa, itinere conexa, spatium Hausdorffianum, …--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:05, 19 Aprilis 2026 (UTC) j72ak42pdnryg1ervy7hpqa2s20y3r9 3955448 3955447 2026-04-19T04:05:57Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Novam addere paginam de spatiis topologicis */ 3955448 wikitext text/x-wiki == Nomen: "Topologia" vel "Analysis situs"? == Postquam hanc scripsi paginam, memini quod Gauss, Poincare, et alii utuntur non "topologia" sed "analysis situs". Ergo nescio utrum debet haec pagina moveri ad "analysis situs generale", etiam quia "topologia" solet uti pro objectum mathematicale et ambaginem quamdam videtur afferre quando utimur pro ambobus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 17:50, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Iam est pagina [[Topologia]]. Quicquid eligamus, nomenclatura nostrarum paginarum manere debet uniformis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Ignosce, oportuit mihi rogare huius in disputatione paginae. Sed quandoquidem texti primi de topologia (e.g. Henrici Poincari et Osvaldi Vebleni) utuntur nomen "analysis situs", fortasse videtur nomen "topologii" appropinquare magis ad neologismum. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:01, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Nexus in Vicidata == @Grufo Videtur mihi quod non convenit haec pagina necti in Vicidata donec nomen "Topologiam" vertitur in "Topologia". Ignosce autem: adhuc non possum sic movere paginam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:27, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Noster Demetrius titulum correxit. Si paginam nectis et postea movebitur, nexus ad Vicidata sponte redintegrabitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:15, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Verba obscura == Dicitur quasdam expressiones esse obscuras quae de classibus apertis versantur. Quatenus corrigitur per meam recensionem? Ignoscete, quod praecipito editam est a me, priusquam correxi partem quamdam textus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:35, 8 Aprilis 2026 (UTC) :@Grufo: Duo classes sunt ''sejunctae'' quando intersectionem earum est vacua classis. Fortasse non est terma consueta, etiamsi videbatur mihi quod erat. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:32, 8 Aprilis 2026 (UTC) :: Verbum igitur abest: “elementa {{verba inserta|classium}} apertarum seiunctarum”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:57, 8 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo. Etiam mutavi, magis concretam et facilem faciendo. Gratias tibi ago! [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:14, 8 Aprilis 2026 (UTC) == Novam addere paginam de spatiis topologicis == Volo addere novas nuntiolas de topologia, exempli gratia de arca-topologia, producta-topologia, et topologia uniformae convergentia, sed videtur mihi melius esse si in propria pagina de spatiis topologicis et non in pagina de analysi-situs generali (sicut distinguitur paginam "grex" inter et paginam "theoria gregum"). Quid videtur vobis? Etiam: annon aliquae ibi debent moveri ad hanc novam paginam, quando creabitur? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 22:49, 10 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]]: nescio si licet te hoc modo vocare, sed videtur mihi quod erit bene hic collocare nexus termatum topologicorum v.g. conexa, itinere conexa, spatium Hausdorffianum, …--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:05, 19 Aprilis 2026 (UTC) njz6c8bn8p7gwyc4ke4ifubxumu1480 3955449 3955448 2026-04-19T04:06:35Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Novam addere paginam de spatiis topologicis */ corrigitur soloecismum 3955449 wikitext text/x-wiki == Nomen: "Topologia" vel "Analysis situs"? == Postquam hanc scripsi paginam, memini quod Gauss, Poincare, et alii utuntur non "topologia" sed "analysis situs". Ergo nescio utrum debet haec pagina moveri ad "analysis situs generale", etiam quia "topologia" solet uti pro objectum mathematicale et ambaginem quamdam videtur afferre quando utimur pro ambobus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 17:50, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Iam est pagina [[Topologia]]. Quicquid eligamus, nomenclatura nostrarum paginarum manere debet uniformis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Ignosce, oportuit mihi rogare huius in disputatione paginae. Sed quandoquidem texti primi de topologia (e.g. Henrici Poincari et Osvaldi Vebleni) utuntur nomen "analysis situs", fortasse videtur nomen "topologii" appropinquare magis ad neologismum. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:01, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Nexus in Vicidata == @Grufo Videtur mihi quod non convenit haec pagina necti in Vicidata donec nomen "Topologiam" vertitur in "Topologia". Ignosce autem: adhuc non possum sic movere paginam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:27, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Noster Demetrius titulum correxit. Si paginam nectis et postea movebitur, nexus ad Vicidata sponte redintegrabitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:15, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Verba obscura == Dicitur quasdam expressiones esse obscuras quae de classibus apertis versantur. Quatenus corrigitur per meam recensionem? Ignoscete, quod praecipito editam est a me, priusquam correxi partem quamdam textus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:35, 8 Aprilis 2026 (UTC) :@Grufo: Duo classes sunt ''sejunctae'' quando intersectionem earum est vacua classis. Fortasse non est terma consueta, etiamsi videbatur mihi quod erat. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:32, 8 Aprilis 2026 (UTC) :: Verbum igitur abest: “elementa {{verba inserta|classium}} apertarum seiunctarum”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:57, 8 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo. Etiam mutavi, magis concretam et facilem faciendo. Gratias tibi ago! [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:14, 8 Aprilis 2026 (UTC) == Novam addere paginam de spatiis topologicis == Volo addere novas nuntiolas de topologia, exempli gratia de arca-topologia, producta-topologia, et topologia uniformae convergentia, sed videtur mihi melius esse si in propria pagina de spatiis topologicis et non in pagina de analysi-situs generali (sicut distinguitur paginam "grex" inter et paginam "theoria gregum"). Quid videtur vobis? Etiam: annon aliquae ibi debent moveri ad hanc novam paginam, quando creabitur? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 22:49, 10 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]]: nescio an licet te hoc modo vocare, sed videtur mihi quod erit bene hic collocare nexus termatum topologicorum v.g. conexa, itinere conexa, spatium Hausdorffianum, …--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:05, 19 Aprilis 2026 (UTC) hq1hsg3ptvmn6ph02le5kidf1x4kevu 3955450 3955449 2026-04-19T04:07:06Z Pseudo-philodoxia 207639 /* Novam addere paginam de spatiis topologicis */ corrigitur modus (ignosce!) 3955450 wikitext text/x-wiki == Nomen: "Topologia" vel "Analysis situs"? == Postquam hanc scripsi paginam, memini quod Gauss, Poincare, et alii utuntur non "topologia" sed "analysis situs". Ergo nescio utrum debet haec pagina moveri ad "analysis situs generale", etiam quia "topologia" solet uti pro objectum mathematicale et ambaginem quamdam videtur afferre quando utimur pro ambobus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 17:50, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Iam est pagina [[Topologia]]. Quicquid eligamus, nomenclatura nostrarum paginarum manere debet uniformis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Ignosce, oportuit mihi rogare huius in disputatione paginae. Sed quandoquidem texti primi de topologia (e.g. Henrici Poincari et Osvaldi Vebleni) utuntur nomen "analysis situs", fortasse videtur nomen "topologii" appropinquare magis ad neologismum. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:01, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Nexus in Vicidata == @Grufo Videtur mihi quod non convenit haec pagina necti in Vicidata donec nomen "Topologiam" vertitur in "Topologia". Ignosce autem: adhuc non possum sic movere paginam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:27, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Noster Demetrius titulum correxit. Si paginam nectis et postea movebitur, nexus ad Vicidata sponte redintegrabitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:15, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Verba obscura == Dicitur quasdam expressiones esse obscuras quae de classibus apertis versantur. Quatenus corrigitur per meam recensionem? Ignoscete, quod praecipito editam est a me, priusquam correxi partem quamdam textus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:35, 8 Aprilis 2026 (UTC) :@Grufo: Duo classes sunt ''sejunctae'' quando intersectionem earum est vacua classis. Fortasse non est terma consueta, etiamsi videbatur mihi quod erat. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:32, 8 Aprilis 2026 (UTC) :: Verbum igitur abest: “elementa {{verba inserta|classium}} apertarum seiunctarum”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:57, 8 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo. Etiam mutavi, magis concretam et facilem faciendo. Gratias tibi ago! [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:14, 8 Aprilis 2026 (UTC) == Novam addere paginam de spatiis topologicis == Volo addere novas nuntiolas de topologia, exempli gratia de arca-topologia, producta-topologia, et topologia uniformae convergentia, sed videtur mihi melius esse si in propria pagina de spatiis topologicis et non in pagina de analysi-situs generali (sicut distinguitur paginam "grex" inter et paginam "theoria gregum"). Quid videtur vobis? Etiam: annon aliquae ibi debent moveri ad hanc novam paginam, quando creabitur? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 22:49, 10 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]]: nescio an liceat te hoc modo vocare, sed videtur mihi quod erit bene hic collocare nexus termatum topologicorum v.g. conexa, itinere conexa, spatium Hausdorffianum, …--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:05, 19 Aprilis 2026 (UTC) 4fd7oeinekwckcxvzslleramdj2pqio 3955456 3955450 2026-04-19T04:48:31Z Grufo 64423 /* Novam addere paginam de spatiis topologicis */ 3955456 wikitext text/x-wiki == Nomen: "Topologia" vel "Analysis situs"? == Postquam hanc scripsi paginam, memini quod Gauss, Poincare, et alii utuntur non "topologia" sed "analysis situs". Ergo nescio utrum debet haec pagina moveri ad "analysis situs generale", etiam quia "topologia" solet uti pro objectum mathematicale et ambaginem quamdam videtur afferre quando utimur pro ambobus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 17:50, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Iam est pagina [[Topologia]]. Quicquid eligamus, nomenclatura nostrarum paginarum manere debet uniformis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:43, 7 Aprilis 2026 (UTC) ::Ignosce, oportuit mihi rogare huius in disputatione paginae. Sed quandoquidem texti primi de topologia (e.g. Henrici Poincari et Osvaldi Vebleni) utuntur nomen "analysis situs", fortasse videtur nomen "topologii" appropinquare magis ad neologismum. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:01, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Nexus in Vicidata == @Grufo Videtur mihi quod non convenit haec pagina necti in Vicidata donec nomen "Topologiam" vertitur in "Topologia". Ignosce autem: adhuc non possum sic movere paginam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 19:27, 7 Aprilis 2026 (UTC) : Noster Demetrius titulum correxit. Si paginam nectis et postea movebitur, nexus ad Vicidata sponte redintegrabitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:15, 7 Aprilis 2026 (UTC) == Verba obscura == Dicitur quasdam expressiones esse obscuras quae de classibus apertis versantur. Quatenus corrigitur per meam recensionem? Ignoscete, quod praecipito editam est a me, priusquam correxi partem quamdam textus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:35, 8 Aprilis 2026 (UTC) :@Grufo: Duo classes sunt ''sejunctae'' quando intersectionem earum est vacua classis. Fortasse non est terma consueta, etiamsi videbatur mihi quod erat. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:32, 8 Aprilis 2026 (UTC) :: Verbum igitur abest: “elementa {{verba inserta|classium}} apertarum seiunctarum”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:57, 8 Aprilis 2026 (UTC) :::Intelligo. Etiam mutavi, magis concretam et facilem faciendo. Gratias tibi ago! [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 05:14, 8 Aprilis 2026 (UTC) == Novam addere paginam de spatiis topologicis == Volo addere novas nuntiolas de topologia, exempli gratia de arca-topologia, producta-topologia, et topologia uniformae convergentia, sed videtur mihi melius esse si in propria pagina de spatiis topologicis et non in pagina de analysi-situs generali (sicut distinguitur paginam "grex" inter et paginam "theoria gregum"). Quid videtur vobis? Etiam: annon aliquae ibi debent moveri ad hanc novam paginam, quando creabitur? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 22:49, 10 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Grufo|Grufo]]: nescio an liceat te hoc modo vocare, sed videtur mihi quod erit bene hic collocare nexus termatum topologicorum v.g. conexa, itinere conexa, spatium Hausdorffianum, …--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:05, 19 Aprilis 2026 (UTC) :: Consentio. Sed melius est nexūs ad paginas iam exstantes addere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:48, 19 Aprilis 2026 (UTC) 63obz8h0jjp1cussxdr3nsjgn3qvzvm Abbas Araghchi 0 324451 3955362 3955338 2026-04-18T13:56:39Z IacobusAmor 1163 Lifetime &c. 3955362 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Abbas Araghchi in a interview with khamenei.ir (cropped).jpg|thumb|Abbas Araghchi anno 2024.]] {{res|Abbas Araghchi}} vel {{res|Abbas Araqchi}} (natus [[Teheranum|Teherani]] die [[5 Decembris]] [[1962]]) est [[politicus]] et [[legatus (civilitas)|legatus]] [[Irania|Iranicus]], [[rerum externarum minister]] ab anno [[2024]]. [[Primum bellum sinus Persici|Primo bello sinūs Persici]] durante fuit [[miles]] et defensor [[Seditio Islamica|rerum novarum]]. Anno [[1989]], munus rerum externarum Iraniae gessit, deinde fuit [[legatus (civilitas)|legatus]] in [[Finlandia]] ab anno [[1999]] ad annum [[2003]], et in [[Iaponia]] ab anno [[2008]] ad annum [[2011]]. Die [[21 Augusti]] [[2024]] a [[Masudus Pezeshkian|Masudo Pezeskhian]] selectus est rerum externarum minister.<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-master-negotiator-tasked-with-averting-war-2025-04-11/ "Iran's 'master negotiator tasked with averting war."]</ref> Alumnus est [[Universitas Israamica Azadensis|Universitatis Israamicae Azadensis]]{{dubsig}}<!-- Islamica?)--> atque [[Universitas Cantii|Universitatis Cantii]]. == Notae == <references/> {{NexInt}} {{CommuniaCat|Abbas Araghchi}} {{Ministri rerum externarum Iranienses}} {{Lifetime|1962||Abbas Araghchi}}} [[Categoria:Alumni Universitatis Cantiensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Israamicae Azadensis]]<!--???--> [[Categoria:Politici Iraniae]] lbgzhyy62qco6ldaqv7wrpy3krr47fo Categoria:Astronomi Byzantini 14 324452 3955354 2026-04-18T13:23:19Z Andrew Dalby 1084 Created blank page 3955354 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3955355 3955354 2026-04-18T13:23:40Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Astronomi per civitates digesti]] 3955355 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Astronomi per civitates digesti|Byzantini]] rpirwqz6bedsvx4zci7gq8l1ihgbsnj 3955356 3955355 2026-04-18T13:23:52Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Eruditi Imperii Byzantini]] 3955356 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Astronomi per civitates digesti|Byzantini]] [[Categoria:Eruditi Imperii Byzantini]] m86i1uj460djvvhacqfocm1jc3vnvai Categoria:Litterae Arabice versae 14 324453 3955368 2026-04-18T14:03:43Z Andrew Dalby 1084 Created blank page 3955368 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3955369 3955368 2026-04-18T14:03:56Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Litterae Arabicae]] 3955369 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Litterae Arabicae]] 7zqct715le14dj3fb3gmj64je3e22x4 3955370 3955369 2026-04-18T14:04:04Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Versiones]] 3955370 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Litterae Arabicae]] [[Categoria:Versiones]] eyjv6fiwb2beckqclbttgwjpz0jp644 Categoria:Litterae Hispanice versae 14 324454 3955372 2026-04-18T14:05:36Z Andrew Dalby 1084 Created blank page 3955372 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3955373 3955372 2026-04-18T14:05:48Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Litterae Hispanicae]] 3955373 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Litterae Hispanicae]] e6826viw8y3qpq8dfllobhl65axidx9 3955374 3955373 2026-04-18T14:05:58Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Versiones]] 3955374 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Litterae Hispanicae]] [[Categoria:Versiones]] mrpf9dbeicwqrhkb4f8zpoxok5k436h Aevum Heian 0 324455 3955405 2026-04-18T16:02:10Z ~2026-23993-62 208175 Prima adumbratio 3955405 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Map-of-Japan-1183-Heian-Genpei-War.png|thumb|Tabula Iaponiae anno [[1184]], quae regiones auctoritatis gentium potentium nec non locos pugnarum belli Genpei monstrat.]] '''Aevum Heian''' ([[Lingua Iaponica|Iaponice]] 平安時代) est nomen partis historiae [[Iaponia|Iaponiae]] quo anni ab [[794]] usque ad [[1185]] continentur. [[Aevum Nara]] ei praecedit, [[aevum Kamakura]] succedit. Nominatur iuxta regni caput novum, quod anno [[794]] Heian-kyo ([[Lingua Iaponica|Iaponice]] 平安京, hodiernum [[Kyotum]]) factum est. Hoc aevo [[auctoritas]] [[Sinae (regio)|Sinarum]] super cultura Iaponiae minueri coepit, quamquam anno [[838]] tamen ad aulam Sinarum legatio Iaponica mitteretur. Causa minuendi Sinarum auctoritatis fuit separatio ipsius Iaponiae atque accommodatio institutorum a Sinis acceptorum ad formam Iaponicam. Iam anno [[894]] enim nobiles Iaponiae legationem novam mittere recusaverunt, quod [[Humanus cultus Sericae|Sinarum humanitas]] ad ruinam redacta esset. Hoc tempore terra libera, ex qua humor derivabatur, in possessionem hominum privatorum aut [[Templum|templorum]] transferebatur. Ut utilitates [[Tributum|vectigales]] et [[Rectio|administrativas]] acquirentur, [[Saeculum 8|saeculo VIII.]] confracta praedia privata sub patrocinio gentium potentium cogebantur. Praedia, quae ita fiebant, ''shoen'' (荘園 vel 庄園) appellabantur, quibus valens nobilis aulicus aut nobilis rusticus praeerat. Huiuscemodi [[Imperium|imperium]] ad multos delatum est et aliqua [[Institutio|instituta]] in diciones gentiles mutata sunt. Quorum una erat [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]], quae [[Saeculum 9|saeculo IX.]] nubendi et permulta praedia possidendi gratia fere plena potestate super [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] potita est. Princeps gentis [[Yoshifusa]] anno [[858]] nepotem suum ex gente regia [[Solium imperatorum Iaponensium|solio chrysanthemo]] imposuit. Cum [[Imperator Iaponiae|rex]] novus nondum octo annis vixisset, [[Yoshifusa]] se rectorem eiusdem creari licuit. Successor huius Mototsune eadem ratione rector factus est, qui etiam, cum rector factus esset regis iam maturi, qui anno [[884]] regno iniverat, novum officium rectoris ''kampaku'' (関白) fecit. Auctoritate [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] aula regia tantum anno [[1072]] liberata est, cum [[Imperator Iaponiae|rex]] [[Go-Sanjo]] inimicus [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]], regnum abdicavit pro filio suo [[Sadahito]], posteriore rege [[Shirakawa]]. Rex [[Go-Sanjo]] regnum filii sui consiliis arcanis regere volebat, sexto autem mense postquam abdicavit moritur. Fundamenta rationis novae igitur filius eius [[Shirakwa]] egit. Cum quadraginta et duo vixisset annis, anno [[1086]] etiam pro filio suo [[Horikawa]] abdicavit et in [[Monasterium|monasterium]] recessit, quo ex loco regnum filii sui occulte movebat. Haec regiminis ratio ''insei'' appellabatur et per centenium ulterius gesta est, licet [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]] cum [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] porro de imperio certarent. Quod certamen de imperio et insidiae modo ''insei'' (院政) demum [[Potestas (socialis et politica)|potestatem]] aulae regiae imminuerunt, exinde gentes militares ex provinciis, quae paulatim proprios comitatus armatos instruxerant, potestate potitae sunt. Nam licet ratio praediorum privatorum incolis salutem a [[Magistratus|magistratu]] provideret, non autem a latronibus eorundem locorum [[Pirata|piratisque]] ex regione Mare Iaponicum|Maris Iaponici]]. Una linea harum gentium, [[gentis Minamonto]] ex parte [[Iaponia|Iaponiae]] [[Oriens|orientali]], anno [[1031]] unam linearum [[gentis Taira]] sustulit et inter annos [[1051]] et [[1088]] duas alias [[Gens|gentes]] ex [[Honsua]] [[Septentrio|septentrionali]], quibuscum certabat. [[Minamoto]] [[Tairaque]] gentes per primum dimidium [[Saeculum 12|saeculi XII.]] favorem aulae regiae aut [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] obtinere conabantur. Anno [[1056]], [[rege Go-Toba]] mortuo, duo filii eiusdem convenerunt, quos omnes gentium [[Minamoto]] [[Tairaque]] adiuvabant. Gens Taira bellis rerum potita majorem partem gentis Minamoto trucidavit. Gentis Taira princeps [[Kijomori Taira]] filiam suam regi anno [[1180]] nupsit et nepotem suum [[Antouka]] solio imposuit. Quae impositio studiumque amicitiam aliis cum gentibus infirmaverunt et seditionem ([[Bellum Genpei]]) moverunt. Huic seditioni [[Minamoto no Yoritomo|Yoritomo Minamoto]] praefectus est, unus superviventium gentis Minamoto, qui hactenus [[Exsilium|exsul]] in paeninsula Izu vixerat. Una cum fratre suo [[Yoshitsune]] Heian-kyo expugnavit, gentem Minamoto expulit et prorsus anno [[1185]] [[pugna apud Dannoura]] vicit. Quae pugna aevo Heian finem fecit. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nara period|Aevum Nara}} [[Categoria:Historia Iaponiae]] {{Myrias|Historia}} r0jh51josu0s2q5t3bsplyb9gb14vr0 3955406 3955405 2026-04-18T16:02:38Z ~2026-23993-62 208175 3955406 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Map-of-Japan-1183-Heian-Genpei-War.png|thumb|Tabula Iaponiae anno [[1184]], quae regiones auctoritatis gentium potentium nec non locos pugnarum belli Genpei monstrat.]] '''Aevum Heian''' ([[Lingua Iaponica|Iaponice]] 平安時代) est nomen partis historiae [[Iaponia|Iaponiae]] qua anni ab [[794]] usque ad [[1185]] continentur. [[Aevum Nara]] ei praecedit, [[aevum Kamakura]] succedit. Nominatur iuxta regni caput novum, quod anno [[794]] Heian-kyo ([[Lingua Iaponica|Iaponice]] 平安京, hodiernum [[Kyotum]]) factum est. Hoc aevo [[auctoritas]] [[Sinae (regio)|Sinarum]] super cultura Iaponiae minueri coepit, quamquam anno [[838]] tamen ad aulam Sinarum legatio Iaponica mitteretur. Causa minuendi Sinarum auctoritatis fuit separatio ipsius Iaponiae atque accommodatio institutorum a Sinis acceptorum ad formam Iaponicam. Iam anno [[894]] enim nobiles Iaponiae legationem novam mittere recusaverunt, quod [[Humanus cultus Sericae|Sinarum humanitas]] ad ruinam redacta esset. Hoc tempore terra libera, ex qua humor derivabatur, in possessionem hominum privatorum aut [[Templum|templorum]] transferebatur. Ut utilitates [[Tributum|vectigales]] et [[Rectio|administrativas]] acquirentur, [[Saeculum 8|saeculo VIII.]] confracta praedia privata sub patrocinio gentium potentium cogebantur. Praedia, quae ita fiebant, ''shoen'' (荘園 vel 庄園) appellabantur, quibus valens nobilis aulicus aut nobilis rusticus praeerat. Huiuscemodi [[Imperium|imperium]] ad multos delatum est et aliqua [[Institutio|instituta]] in diciones gentiles mutata sunt. Quorum una erat [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]], quae [[Saeculum 9|saeculo IX.]] nubendi et permulta praedia possidendi gratia fere plena potestate super [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] potita est. Princeps gentis [[Yoshifusa]] anno [[858]] nepotem suum ex gente regia [[Solium imperatorum Iaponensium|solio chrysanthemo]] imposuit. Cum [[Imperator Iaponiae|rex]] novus nondum octo annis vixisset, [[Yoshifusa]] se rectorem eiusdem creari licuit. Successor huius Mototsune eadem ratione rector factus est, qui etiam, cum rector factus esset regis iam maturi, qui anno [[884]] regno iniverat, novum officium rectoris ''kampaku'' (関白) fecit. Auctoritate [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] aula regia tantum anno [[1072]] liberata est, cum [[Imperator Iaponiae|rex]] [[Go-Sanjo]] inimicus [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]], regnum abdicavit pro filio suo [[Sadahito]], posteriore rege [[Shirakawa]]. Rex [[Go-Sanjo]] regnum filii sui consiliis arcanis regere volebat, sexto autem mense postquam abdicavit moritur. Fundamenta rationis novae igitur filius eius [[Shirakwa]] egit. Cum quadraginta et duo vixisset annis, anno [[1086]] etiam pro filio suo [[Horikawa]] abdicavit et in [[Monasterium|monasterium]] recessit, quo ex loco regnum filii sui occulte movebat. Haec regiminis ratio ''insei'' appellabatur et per centenium ulterius gesta est, licet [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]] cum [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] porro de imperio certarent. Quod certamen de imperio et insidiae modo ''insei'' (院政) demum [[Potestas (socialis et politica)|potestatem]] aulae regiae imminuerunt, exinde gentes militares ex provinciis, quae paulatim proprios comitatus armatos instruxerant, potestate potitae sunt. Nam licet ratio praediorum privatorum incolis salutem a [[Magistratus|magistratu]] provideret, non autem a latronibus eorundem locorum [[Pirata|piratisque]] ex regione Mare Iaponicum|Maris Iaponici]]. Una linea harum gentium, [[gentis Minamonto]] ex parte [[Iaponia|Iaponiae]] [[Oriens|orientali]], anno [[1031]] unam linearum [[gentis Taira]] sustulit et inter annos [[1051]] et [[1088]] duas alias [[Gens|gentes]] ex [[Honsua]] [[Septentrio|septentrionali]], quibuscum certabat. [[Minamoto]] [[Tairaque]] gentes per primum dimidium [[Saeculum 12|saeculi XII.]] favorem aulae regiae aut [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] obtinere conabantur. Anno [[1056]], [[rege Go-Toba]] mortuo, duo filii eiusdem convenerunt, quos omnes gentium [[Minamoto]] [[Tairaque]] adiuvabant. Gens Taira bellis rerum potita majorem partem gentis Minamoto trucidavit. Gentis Taira princeps [[Kijomori Taira]] filiam suam regi anno [[1180]] nupsit et nepotem suum [[Antouka]] solio imposuit. Quae impositio studiumque amicitiam aliis cum gentibus infirmaverunt et seditionem ([[Bellum Genpei]]) moverunt. Huic seditioni [[Minamoto no Yoritomo|Yoritomo Minamoto]] praefectus est, unus superviventium gentis Minamoto, qui hactenus [[Exsilium|exsul]] in paeninsula Izu vixerat. Una cum fratre suo [[Yoshitsune]] Heian-kyo expugnavit, gentem Minamoto expulit et prorsus anno [[1185]] [[pugna apud Dannoura]] vicit. Quae pugna aevo Heian finem fecit. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nara period|Aevum Nara}} [[Categoria:Historia Iaponiae]] {{Myrias|Historia}} t1eezg81wjtiozd1uka9kqnod0qwv9k 3955408 3955406 2026-04-18T17:34:08Z IacobusAmor 1163 ~ (10K?) 3955408 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|4}} [[Fasciculus:Map-of-Japan-1183-Heian-Genpei-War.png|thumb|Tabula Iaponiae anno [[1184]], quae regiones auctoritatis gentium potentium nec non locos pugnarum belli Genpei monstrat.]] '''Aevum Heian'''{{FD ref}} ([[Iaponice]] 平安時代) est pars [[historia Iaponiae|historiae Iaponiae]] qua anni ab [[794]] usque ad [[1185]] continentur. [[Aevum Nara]]{{FD ref}} ei praecedit, [[aevum Kamakura]]{{FD ref}} succedit. Nominatur iuxta regni caput novum, quod anno [[794]] Heian-kyo (Iaponice 平安京, hodiernum [[Kyotum]]) factum est. Hoc aevo [[auctoritas]] [[Sinae (regio)|Sinarum]] super cultura Iaponiae minueri coepit, quamquam anno [[838]] tamen ad aulam Sinarum legatio Iaponica mitteretur. Causa minuendi Sinarum auctoritatis fuit separatio ipsius Iaponiae atque accommodatio institutorum a Sinis acceptorum ad formam Iaponicam. Iam anno [[894]] enim nobiles Iaponiae legationem novam mittere recusaverunt, quod [[Humanus cultus Sericae|Sinarum humanitas]] ad ruinam redacta esset. Hoc tempore terra libera, ex qua humor derivabatur, in possessionem hominum privatorum aut [[Templum|templorum]] transferebatur. Ut utilitates [[Tributum|vectigales]] et [[Rectio|administrativas]] acquirentur, [[Saeculum 8|saeculo VIII.]] confracta praedia privata sub patrocinio gentium potentium cogebantur. Praedia, quae ita fiebant, ''shoen'' (荘園 vel 庄園) appellabantur, quibus valens nobilis aulicus aut nobilis rusticus praeerat. Huiuscemodi [[Imperium|imperium]] ad multos delatum est et aliqua [[Institutio|instituta]] in diciones gentiles mutata sunt. Quorum una erat [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]], quae [[Saeculum 9|saeculo nono]] nubendi et permulta praedia possidendi gratia fere plena potestate super [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] potita est. Princeps gentis [[Yoshifusa]] anno [[858]] nepotem suum ex gente regia [[Solium imperatorum Iaponensium|solio chrysanthemo]] imposuit. Cum [[Imperator Iaponiae|rex]] novus nondum octo annis vixisset, [[Yoshifusa]] se rectorem eiusdem creari licuit. Successor huius Mototsune eadem ratione rector factus est, qui etiam, cum rector factus esset regis iam maturi, qui anno [[884]] regno iniverat, novum officium rectoris ''kampaku'' (関白) fecit. Auctoritate [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] aula regia tantum anno [[1072]] liberata est, cum [[Imperator Iaponiae|rex]] [[Go-Sanjo]] inimicus [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]], regnum abdicavit pro filio suo [[Sadahito]], posteriore rege [[Shirakawa]]. Rex [[Go-Sanjo]] regnum filii sui consiliis arcanis regere volebat, sexto autem mense postquam abdicavit moritur. Fundamenta rationis novae igitur filius eius [[Shirakwa]] egit. Cum quadraginta et duo vixisset annis, anno [[1086]] etiam pro filio suo [[Horikawa]] abdicavit et in [[Monasterium|monasterium]] recessit, quo ex loco regnum filii sui occulte movebat. Haec regiminis ratio ''insei'' appellabatur et per centenium ulterius gesta est, licet [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]] cum [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] porro de imperio certarent. Quod certamen de imperio et insidiae modo ''insei'' (院政) demum [[Potestas (socialis et politica)|potestatem]] aulae regiae imminuerunt, exinde gentes militares ex provinciis, quae paulatim proprios comitatus armatos instruxerant, potestate potitae sunt. Nam licet ratio praediorum privatorum incolis salutem a [[Magistratus|magistratu]] provideret, non autem a latronibus eorundem locorum [[Pirata|piratisque]] ex regione Mare Iaponicum|Maris Iaponici]]. Una linea harum gentium, [[gentis Minamonto]] ex parte [[Iaponia|Iaponiae]] [[Oriens|orientali]], anno [[1031]] unam linearum [[gentis Taira]] sustulit et inter annos [[1051]] et [[1088]] duas alias [[Gens|gentes]] ex [[Honsua]] [[Septentrio|septentrionali]], quibuscum certabat. [[Minamoto]] [[Tairaque]] gentes per primum dimidium [[Saeculum 12|saeculi XII.]] favorem aulae regiae aut [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] obtinere conabantur. Anno [[1056]], [[rege Go-Toba]] mortuo, duo filii eiusdem convenerunt, quos omnes gentium [[Minamoto]] [[Tairaque]] adiuvabant. Gens Taira bellis rerum potita majorem partem gentis Minamoto trucidavit. Gentis Taira princeps [[Kijomori Taira]] filiam suam regi anno [[1180]] nupsit et nepotem suum [[Antouka]] solio imposuit. Quae impositio studiumque amicitiam aliis cum gentibus infirmaverunt et seditionem ([[Bellum Genpei]]) moverunt. Huic seditioni [[Minamoto no Yoritomo|Yoritomo Minamoto]] praefectus est, unus superviventium gentis Minamoto, qui hactenus [[Exsilium|exsul]] in paeninsula Izu vixerat. Una cum fratre suo [[Yoshitsune]] Heian-kyo expugnavit, gentem Minamoto expulit et prorsus anno [[1185]] [[pugna apud Dannoura]] vicit. Quae pugna aevo Heian finem fecit. ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nara period|Aevum Heianum}} [[Categoria:Historia Iaponiae]] {{Myrias|Historia}} gbu6r9pacb6zn8e0e2wwo6od21gmdu0 3955414 3955408 2026-04-18T19:51:32Z Setefarong 204243 NOTE: Content in the edit of 18 April 2026 16:02 UTC, was translated from the existing Czech Wikipedia article at [[:cs:Období Heian]]; see its history for attribution 3955414 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|4}} [[Fasciculus:Map-of-Japan-1183-Heian-Genpei-War.png|thumb|Tabula Iaponiae anno [[1184]], quae regiones auctoritatis gentium potentium nec non locos pugnarum belli Genpei monstrat.]] '''Aevum Heian'''{{FD ref}} ([[Iaponice]] 平安時代) est pars [[historia Iaponiae|historiae Iaponiae]] qua anni ab [[794]] usque ad [[1185]] continentur. [[Aevum Nara]]{{FD ref}} ei praecedit, [[aevum Kamakura]]{{FD ref}} succedit. Nominatur iuxta regni caput novum, quod anno [[794]] Heian-kyo (Iaponice 平安京, hodiernum [[Kyotum]]) factum est. Hoc aevo [[auctoritas]] [[Sinae (regio)|Sinarum]] super cultura Iaponiae minueri coepit, quamquam anno [[838]] tamen ad aulam Sinarum legatio Iaponica mitteretur. Causa minuendi Sinarum auctoritatis fuit separatio ipsius Iaponiae atque accommodatio institutorum a Sinis acceptorum ad formam Iaponicam. Iam anno [[894]] enim nobiles Iaponiae legationem novam mittere recusaverunt, quod [[Humanus cultus Sericae|Sinarum humanitas]] ad ruinam redacta esset. Hoc tempore terra libera, ex qua humor derivabatur, in possessionem hominum privatorum aut [[Templum|templorum]] transferebatur. Ut utilitates [[Tributum|vectigales]] et [[Rectio|administrativas]] acquirentur, [[Saeculum 8|saeculo VIII.]] confracta praedia privata sub patrocinio gentium potentium cogebantur. Praedia, quae ita fiebant, ''shoen'' (荘園 vel 庄園) appellabantur, quibus valens nobilis aulicus aut nobilis rusticus praeerat. Huiuscemodi [[Imperium|imperium]] ad multos delatum est et aliqua [[Institutio|instituta]] in diciones gentiles mutata sunt. Quorum una erat [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]], quae [[Saeculum 9|saeculo nono]] nubendi et permulta praedia possidendi gratia fere plena potestate super [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] potita est. Princeps gentis [[Yoshifusa]] anno [[858]] nepotem suum ex gente regia [[Solium imperatorum Iaponensium|solio chrysanthemo]] imposuit. Cum [[Imperator Iaponiae|rex]] novus nondum octo annis vixisset, [[Yoshifusa]] se rectorem eiusdem creari licuit. Successor huius Mototsune eadem ratione rector factus est, qui etiam, cum rector factus esset regis iam maturi, qui anno [[884]] regno iniverat, novum officium rectoris ''kampaku'' (関白) fecit. Auctoritate [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] aula regia tantum anno [[1072]] liberata est, cum [[Imperator Iaponiae|rex]] [[Go-Sanjo]] inimicus [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]], regnum abdicavit pro filio suo [[Sadahito]], posteriore rege [[Shirakawa]]. Rex [[Go-Sanjo]] regnum filii sui consiliis arcanis regere volebat, sexto autem mense postquam abdicavit moritur. Fundamenta rationis novae igitur filius eius [[Shirakwa]] egit. Cum quadraginta et duo vixisset annis, anno [[1086]] etiam pro filio suo [[Horikawa]] abdicavit et in [[Monasterium|monasterium]] recessit, quo ex loco regnum filii sui occulte movebat. Haec regiminis ratio ''insei'' appellabatur et per centenium ulterius gesta est, licet [[Domus Fujiwara|gens Fujiwara]] cum [[Domus imperatoriae Iaponiae|gente regia]] porro de imperio certarent. Quod certamen de imperio et insidiae modo ''insei'' (院政) demum [[Potestas (socialis et politica)|potestatem]] aulae regiae imminuerunt, exinde gentes militares ex provinciis, quae paulatim proprios comitatus armatos instruxerant, potestate potitae sunt. Nam licet ratio praediorum privatorum incolis salutem a [[Magistratus|magistratu]] provideret, non autem a latronibus eorundem locorum [[Pirata|piratisque]] ex regione [[Mare Iaponicum|Maris Iaponici]]. Una linea harum gentium, [[gentis Minamonto]] ex parte [[Iaponia|Iaponiae]] [[Oriens|orientali]], anno [[1031]] unam linearum [[gentis Taira]] sustulit et inter annos [[1051]] et [[1088]] duas alias [[Gens|gentes]] ex [[Honsua]] [[Septentrio|septentrionali]], quibuscum certabat. [[Minamoto]] [[Tairaque]] gentes per primum dimidium [[Saeculum 12|saeculi XII.]] favorem aulae regiae aut [[Domus Fujiwara|gentis Fujiwara]] obtinere conabantur. Anno [[1056]], [[rege Go-Toba]] mortuo, duo filii eiusdem convenerunt, quos omnes gentium [[Minamoto]] [[Tairaque]] adiuvabant. Gens Taira bellis rerum potita majorem partem gentis Minamoto trucidavit. Gentis Taira princeps [[Kijomori Taira]] filiam suam regi anno [[1180]] nupsit et nepotem suum [[Antouka]] solio imposuit. Quae impositio studiumque amicitiam aliis cum gentibus infirmaverunt et seditionem ([[Bellum Genpei]]) moverunt. Huic seditioni [[Minamoto no Yoritomo|Yoritomo Minamoto]] praefectus est, unus superviventium gentis Minamoto, qui hactenus [[Exsilium|exsul]] in paeninsula Izu vixerat. Una cum fratre suo [[Yoshitsune]] Heian-kyo expugnavit, gentem Minamoto expulit et prorsus anno [[1185]] [[pugna apud Dannoura]] vicit. Quae pugna aevo Heian finem fecit. ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nara period|Aevum Heianum}} [[Categoria:Historia Iaponiae]] {{Myrias|Historia}} 7l8c7c2ashn9g9c07a6uaas8siiz37j Organizatio Maritima Internationalis 0 324456 3955437 2026-04-19T01:59:09Z LilyKitty 18316 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Flag of the International Maritime Organization.svg|thumb|[[Vexillum]] Organizationis Maritima Internationalis]] '''Organizatio Maritima Internationalis'''<ref>[[Anglice]]: ''International Maritime Organization'', IMO</ref>, initium ut '''Organizatio Maritima Consultativa Interrectionalis''',<ref>Anglice: ''Intergovermental Matitime Consultative Organization '', IMCO</ref> est [[organizatio]] internationalis in [[Geneva]] die [[17 Martii]] [[1948]]...' 3955437 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Flag of the International Maritime Organization.svg|thumb|[[Vexillum]] Organizationis Maritima Internationalis]] '''Organizatio Maritima Internationalis'''<ref>[[Anglice]]: ''International Maritime Organization'', IMO</ref>, initium ut '''Organizatio Maritima Consultativa Interrectionalis''',<ref>Anglice: ''Intergovermental Matitime Consultative Organization '', IMCO</ref> est [[organizatio]] internationalis in [[Geneva]] die [[17 Martii]] [[1948]] condita est. Et anno [[1982]] nomen veterum ad nomen novum mutat.<ref>[https://www.imo.org/en/about/historyofimo/pages/default.aspx Brief History of IMO]</ref> Hodie in [[Londinium|Londinio]] sedet. Missiones organisationis tutam [[ars navigandi|nagigationis]] confirmandum et circumiecta naturalia [[mare|maris]] contre [[pollutio]]nem a [[navis cisternata|navi cisternata]] protegendum sunt. Et anno 1983, [[Universitas Maritima Mundana|Universitatem Maritimam Mundanam]] creavit. == Notae == <references/> == Nexus externi == *[https://www.imo.org Situs publicus] [[Categoria:Societates internationales]] [[Categoria:Maria]] [[Categoria:Navigatio]] [[Categoria:Nationes Unitae]] [[Categoria:Constituta 1948]] ifugzyg8ggkczs3f3dbawblo9p9e7o8 3955445 3955437 2026-04-19T03:00:45Z LilyKitty 18316 de Pactione Nationum Unitae de lege maris 3955445 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Flag of the International Maritime Organization.svg|thumb|[[Vexillum]] Organizationis Maritima Internationalis]] '''Organizatio Maritima Internationalis'''<ref>[[Anglice]]: ''International Maritime Organization'', IMO</ref>, initium ut '''Organizatio Maritima Consultativa Interrectionalis''',<ref>Anglice: ''Intergovermental Matitime Consultative Organization '', IMCO</ref> est [[organizatio]] internationalis in [[Geneva]] die [[17 Martii]] [[1948]] condita est. Et anno [[1982]] nomen veterum ad nomen novum mutat.<ref>[https://www.imo.org/en/about/historyofimo/pages/default.aspx Brief History of IMO]</ref> Hodie in [[Londinium|Londinio]] sedet. Missiones organisationis tutam [[ars navigandi|navigationis]] confirmandum et circumiecta naturalia [[mare|maris]] contre [[pollutio]]nem a [[navis cisternata|navi cisternata]] protegendum sunt. Et anno 1983, [[Universitas Maritima Mundana|Universitatem Maritimam Mundanam]] creavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Pactio Nationum Unitarum de lege maris]] == Nexus externi == *[https://www.imo.org Situs publicus] [[Categoria:Societates internationales]] [[Categoria:Maria]] [[Categoria:Navigatio]] [[Categoria:Nationes Unitae]] [[Categoria:Constituta 1948]] kicnwjj1avnacyz2emuqoepnesx9bk4 Spatium topologicum 0 324457 3955451 2026-04-19T04:18:33Z Pseudo-philodoxia 207639 Creatur pagina de spatiis topologicis 3955451 wikitext text/x-wiki Spatium topologicum est [[classis]] (elementa cuius nominantur ''puncta'') cum structura topologica. Intuitive potest dici quod addit super notionem [[classis]] etiam notio proximitatis. <ref name="proximitas"/> Formaliter, spatium topologicum definitus est ut par ordinatum $(X,\mathcal{O})$, in quo $X$ vult sibi classem ''punctorum'' et $\mathcal{O}$ vult sibi classem apertarum subclassium $X$, clausam sub intersectiones finitas et uniones tam finitas tam infinitas. {{NexInt}} * [[Mathematica discreta]] * [[Topologia classium punctorum]] * [[Theoria copiarum]] <ref name="proximitas">Non autem quantitativa notio ut in ''spatiis metricis'' sed qualitativa: potest enim punctum esse ''proximum'' vel ''non proximum'' classi punctorum.</ref> i0w8syq2e98akzfs1rl3c0opyb5ac1a 3955452 3955451 2026-04-19T04:26:05Z Pseudo-philodoxia 207639 Additur nexus; etiam corrigitur mathematicalis notatio 3955452 wikitext text/x-wiki Spatium topologicum est [[classis]] (elementa cuius nominantur ''puncta'') cum structura topologica. Intuitive potest dici quod addit super notionem [[classis]] etiam notio proximitatis. <ref name="proximitas"/> Formaliter, spatium topologicum definitus est ut par ordinatum <math>(X,\mathcal{O})</math>, in quo <math>X</math> vult sibi classem ''punctorum'' et <math>\mathcal{O}</math> vult sibi classem apertarum subclassium <math>X</math>, clausam sub intersectiones finitas et uniones tam finitas tam infinitas. {{NexInt}} * [[Mathematica discreta]] * [[Topologia classium punctorum]] * [[Theoria copiarum]] <ref name="proximitas">Non autem quantitativa notio ut in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatiis metricis|spatium metricum|en|qid=Q180953}} sed qualitativa: potest enim punctum esse ''proximum'' vel ''non proximum'' classi punctorum, non autem generatim potest numerare "quanto proximum" punctum est classi punctorum.</ref> 1uwyrlamsgwpxceewxfvzf9ga65spuw Siquem Pieridum ditavit contio 0 324458 3955476 2026-04-19T10:42:22Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955476 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Siquem Pieridum ditavit contio}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXI reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1a.Siquem Pieridum ditavit contio, nulli Teïorum aptetur otio par Phebi cithare sum in verno nectare. 1b.Cui pre cunctis virginum obedio, † vita me potest alere vel mortis tedio. † sed decus hoc intimum mavult potissimum. 1c.Terminum vidit brume desolatio; gaudent funditus in florum exordio, qui norunt Cypridem, plaudentes eidem. 1d.Nunquam tanti cordis fui, pro Iupiter! de spe Venerea, opinor; iugiter me vita fertilis alit et spes habilis. 2a.Me risu linea regit virginea; nunc ergo tinea meroris pellitur, dolor avellitur, tremor percellitur. 2b.Cui tanta claritas ac mira caritas, fecunda largitas semper et undique arrident utique, hanc opto denique. 3.Ne miretur ducis tante quis sublimitatem, que me verbi vi prestante doctum reddit plus quam ante, stillans largitatem! 4a.O decora super ora belli Absalonis et non talis, ut mortalis sis conditionis! 4b.Michi soli, virgo, noli esse refragata! queso finem, ut reclinem a re desperata. 5.Tuum prestolor nuntium: dele merorem conscium, mundani decus iubaris, o verecunda Tyndaris! 6a.Apollo mire vinctus est Peneide respecta; sic meus amor tinctus est re veteri deiecta. 6b.Magnetem verum iterat virgo mire perfecta, attractu crebro superat me gratia directa. 6c.Miranda de Priamide rememorantur gesta, qui militavit floride; sed squalent mea festa. 7.Florenti desolatio non esset conturbatio; sed mea plus tremit ratio, † quam Dionea sit dilatio. quid facio? 8a.Gratia, solacia donato menti languide, mea dos, amorum flos, morigerata vivide! 8b.Amantum lis, te, quicquid vis, da laudi bene placide! nil tibi par, electe lar letitie fervide. 9a.Te visa primitus exarsi penitus; proinde gemitus durat perenniter. tu deme leniter illatum duriter! 9b.† Hec est dira sors, nec durior est mors. num mee vite sors stat ritu prospero? quam soli confero, repugnat tenero! 10.Huic me corde flagrante nosco intricatum, cuius nutu me versante et ad votum conspirante me fero beatum. 11a.Aptiorem, dulciorem nollem reperire, quam elegi, mee legi si dat subvenire. 11b.Plus amarem, plus optarem sui verbi dona, quam si mundi † vi iocundi fungerer corona. 12.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13a.Sed primum exaltandus est risus clarificatus, a quo Iovis secundus est, michi significatus. 13b.Effectum si non invenit, ut me velit amare, pie rogo, quod convenit: me queat tolerare. 13c.Sed si nos, Discordia, tuo more disponis, mutabo iam primordia mee professionis. 14.Ergo, nitidior sidere, respice, si me vis vivere! nam flores constat emergere; tuo me solatum federe da ludere!<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen est longa et elaborata poesis amatoria, in qua poeta dotes amatae celebrat et suum dolorem ob amorem exprimit. Textus incipit cum invocatione ad [[Musae|Pierides]] et [[Apollo|Phoebum]], connectens artem poeticam cum verno tempore et nectare amoris, more typico [[Goliardia|goliardico]].<ref name="Carminamatoria56-70"/> Argumentum per varias strophas procedit, ubi auctor pulchritudinem virginis cum figuris mythologicis et biblicis comparat, sicut [[Absalon|Absalone]], [[Tyndaris|Tyndaride]], et [[Daphne|Peneide]]. Poeta alternationem inter spem et desperationem (''desolatio'') describit, petens auxilium a [[Venus (dea)|Cypride]] vel gratia amatae ut tristitia pellatur. Structura metrica est varia et complexa, multas mutationes rhythmicas praebens quae ad usum musicum in recitatione spectare videntur.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] gtnsfo3eeqz4u865pxrnc9f0f2p4x2c 3955488 3955476 2026-04-19T11:24:35Z IacobusAmor 1163 ~ 3955488 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Siquem Pieridum ditavit contio}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXI reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1a.Siquem Pieridum ditavit contio, nulli Teïorum aptetur otio par Phebi cithare sum in verno nectare. 1b.Cui pre cunctis virginum obedio, † vita me potest alere vel mortis tedio. † sed decus hoc intimum mavult potissimum. 1c.Terminum vidit brume desolatio; gaudent funditus in florum exordio, qui norunt Cypridem, plaudentes eidem. 1d.Nunquam tanti cordis fui, pro Iupiter! de spe Venerea, opinor; iugiter me vita fertilis alit et spes habilis. 2a.Me risu linea regit virginea; nunc ergo tinea meroris pellitur, dolor avellitur, tremor percellitur. 2b.Cui tanta claritas ac mira caritas, fecunda largitas semper et undique arrident utique, hanc opto denique. 3.Ne miretur ducis tante quis sublimitatem, que me verbi vi prestante doctum reddit plus quam ante, stillans largitatem! 4a.O decora super ora belli Absalonis et non talis, ut mortalis sis conditionis! 4b.Michi soli, virgo, noli esse refragata! queso finem, ut reclinem a re desperata. 5.Tuum prestolor nuntium: dele merorem conscium, mundani decus iubaris, o verecunda Tyndaris! 6a.Apollo mire vinctus est Peneide respecta; sic meus amor tinctus est re veteri deiecta. 6b.Magnetem verum iterat virgo mire perfecta, attractu crebro superat me gratia directa. 6c.Miranda de Priamide rememorantur gesta, qui militavit floride; sed squalent mea festa. 7.Florenti desolatio non esset conturbatio; sed mea plus tremit ratio, † quam Dionea sit dilatio. quid facio? 8a.Gratia, solacia donato menti languide, mea dos, amorum flos, morigerata vivide! 8b.Amantum lis, te, quicquid vis, da laudi bene placide! nil tibi par, electe lar letitie fervide. 9a.Te visa primitus exarsi penitus; proinde gemitus durat perenniter. tu deme leniter illatum duriter! 9b.† Hec est dira sors, nec durior est mors. num mee vite sors stat ritu prospero? quam soli confero, repugnat tenero! 10.Huic me corde flagrante nosco intricatum, cuius nutu me versante et ad votum conspirante me fero beatum. 11a.Aptiorem, dulciorem nollem reperire, quam elegi, mee legi si dat subvenire. 11b.Plus amarem, plus optarem sui verbi dona, quam si mundi † vi iocundi fungerer corona. 12.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13a.Sed primum exaltandus est risus clarificatus, a quo Iovis secundus est, michi significatus. 13b.Effectum si non invenit, ut me velit amare, pie rogo, quod convenit: me queat tolerare. 13c.Sed si nos, Discordia, tuo more disponis, mutabo iam primordia mee professionis. 14.Ergo, nitidior sidere, respice, si me vis vivere! nam flores constat emergere; tuo me solatum federe da ludere!<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen est longa et elaborata poesis amatoria, in qua [[poeta]] dotes amatae celebrat et suum [[dolor]]em ob [[amor]]em exprimit. Textus incipit cum{{dubsig}} invocatione ad [[Musae|Pierides]] et [[Apollo|Phoebum]], connectens artem poeticam cum [[ver]]no tempore et nectare amoris, more typico [[Goliardia|goliardico]].<ref name="Carminamatoria56-70"/> Argumentum per varias strophas procedit, ubi auctor pulchritudinem virginis cum figuris mythologicis et biblicis comparat, sicut [[Absalon|Absalone]], [[Tyndaris|Tyndaride]], et [[Daphne|Peneide]]. Poeta inter spem et desperationem (''desolationem'') vacillat, auxilium a [[Venus (dea)|Cypride]] vel gratia amatae petens, ut tristitia pellatur. Structura metrica est varia et complexa, multas mutationes rhythmicas praebens quae ad usum musicum in recitatione spectare videntur.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == <references/> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] nb2vcct05xc96ndoatj20v07k4o7o63 Dum Diane vitrea 0 324459 3955477 2026-04-19T10:50:05Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955477 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Dum Diane vitrea}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1. Dum Diane vitrea sero lampas oritur et a fratris rosea luce dum succenditur, dulcis aura zephyri spirans omnes etheri nubes tollit; sic emollit vis chordarum pectora et immutat cor, quod nutat ad amoris pignora. 2.Letum iubar Hesperi gratiorem dat humorem roris soporiferi mortalium generi. 3.O quam felix est antidotum soporis, quod curarum tempestates sedat et doloris! dum surrepit clausis oculorum poris, ipsum gaudio equiperat dulcedini amoris. 4.Morphëus in mentem trahit impellentem ventum lenem segetes maturas, murmura rivorum per harenas puras, circulares ambitus molendinorum, qui furantur somno lumen oculorum. 5.Post blanda Veneris commercia lassatur cerebri substantia. hinc caligant mira novitate oculi nantes in palpebrarum rate. hei, quam felix transitus amoris ad soporem, sed suavior regressus ad amorem! 6.Ex alvo leta fumus evaporat, qui capitis tres cellulas irrorat; hic infumat oculos ad soporem pendulos et palpebras sua fumositate replet, ne visus exspatietur late. unde ligant oculos virtutes animales, que sunt magis vise ministeriales. 7.Fronde sub arboris amena, dum querens canit philomena, suave est quiescere, suavius ludere in gramine cum virgine speciosa. si variarum odor herbarum spiraverit, si dederit torum rosa, dulciter soporis alimonia post Veneris defessa commercia captatur, dum lassis instillatur. 8.O in quantis animus amantis variatur vacillantis! ut vaga ratis per equora, dum caret ancora, fluctuat inter spem metumque dubia sic Veneris militia.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, inter pulcherrima carmina amatoria numeratum, de nocte, somno, et amore canit, ubi mundus naturae cum affectibus humanis commiscetur. Poeta describit ortum lunae (Dianae) et gratum soporem qui post lassitudinem amoris oculos claudit, physiologiam mediaevalem de fumo cerebri et cellulis capitis commemorans.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In secunda parte, carmen ad sphaeram voluptatis vertitur, ubi requies sub arbore cum virgine et cantus philomenae laudantur. Denique, instabilitas animi amantis comparatur rati sine ancora quae in mari dubio fluctuat, quod thema est frequentissimum in poesi goliardica.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] 42623cuj6m45h6vwm1l13xjfzl5bsw8 Olim sudor Herculis 0 324460 3955478 2026-04-19T10:53:24Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955478 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Olim sudor Herculis}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXIII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1a.Olim sudor Herculis, monstra late conterens, pestes orbis auferens, claris longe titulis enituit; sed tandem defloruit fama prius celebris, cecis clausa tenebris, Ioles illecebris Alcide captivato. Refl.Amor fame meritum deflorat, amans tempus perditum non plorat, sed temere diffluere sub Venere laborat. 1b.Hydra damno capitum facta locupletior, omni peste sevior, reddere sollicitum non potuit, quem puella domuit. iugo cessit Veneris vir, qui maior superis celum tulit humeris Atlante fatigato. (Refl.) 2a.Caco tristis halitus et flammarum vomitus vel fuga Nesso duplici non profuit; Geryon Hesperius ianitorque Stygius, uterque forma triplici non terruit, quem captivum tenuit risu puella simplici. (Refl.) 2b.Jugo cessit tenero, somno qui letifero horti custodem divitis implicuit, frontis Acheloie cornu dedit Copie, apro, leone domitis enituit, Thraces equos imbuit cruenti cede hospitis. (Refl.) 3a.Antei Libyci luctam sustinuit, casus sophistici fraudes cohibuit, cadere dum vetuit; sed qui sic explicuit lucte nodosos nexus, vincitur et vincitur, dum labitur magna Iovis soboles ad Ioles amplexus. (Refl.) 3b.Tantis floruerat laborum titulis, quem blandis carcerat puella vinculis. et dum lambit osculis, nectar huic labellulis Venereum propinat; vir solutus otiis Venereis laborum memoriam et gloriam inclinat. (Refl.) 4a.Sed Alcide fortior aggredior pugnam contra Venerem. ut superem hanc, fugio; in hoc enim prelio fugiendo fortius et melius pugnatur, sicque Venus vincitur: dum fugitur, fugatur. (Refl.) 4b.Dulces nodos Veneris et carceris blandi seras resero, de cetero ad alia dum traducor studia. o Lycori, valeas et voveas, quod vovi: ab amore spiritum sollicitum removi. (Refl.)<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] adscriptum, exemplum praeclarum est poesis goliardicae ubi mythologia classica cum argumentis eroticis miscetur. Per seriem laborun [[Hercules|Herculis]] (sicut clades [[Hydra|Hydrae]], [[Cacus|Caci]], et [[Geryon|Geryonis]]), poeta demonstrat quomodo heros invictus, qui caelum umeris sustinuit, tandem ab amore [[Iole|Ioles]] domitus sit. Carmen allegorice docet [[Venus (dea)|Venerem]] fortissimos viros vincere posse, famam eorum obscurantem.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In parte finali, poeta modum proponit quo haec servitus vitari possit: non vi, sed fuga ("dum fugitur, fugatur"), concludens cum vale dicto ad Lycoridem et reditu ad studia severiora. Structura metrica cum strophis et responsorio (refrain) ad usum musicum et rhythmicum spectat, memoriam gloriamque laborum carnali voluptate vinci ostendens.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] 2ox6svumnzksxlldnlkihu6wi9u3hg5 Prima Cleonei tolerata 0 324461 3955480 2026-04-19T10:55:21Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955480 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Prima Cleonei tolerata}} est initium [[carmen|carminis]] ab [[Ausonius|Aunsonio]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXIV reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Prima Cleonei tolerata erumna leonis. Proxima Lerneam ferro et face contudit hydram. Mox Erymantheum vis tertia perculit aprum. Eripedis quarto tulit aurea cornua cervi. Stymphalidas pepulit volucres discrimine quinto. Threiciam sexto spoliavit Amazona balteo. Septima in Augeis stabulis impensa laboris. Octava expulso numeratur adoria tauro. In Diomedeis victoria nona quadrigis. Geryone extincto decimam dat Hiberia palmam. Undecimo mala Hesperidum districta triumpho. Cerberus extremi suprema est meta laboris.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, quod in sectione amatoria codicis inseritur, re vera est epigramma antiquum ab [[Ausonius|Aunsonio]] poeta saeculi quarti compositum, quod duodecim labores [[Hercules|Herculis]] ordine chronologico enumerat. Textus singulas virtutes herois breviter describit, a leone Nemeaeo usque ad descensum ad inferos pro Cerbero capiendo, hunc laborem velut metam extremam definiens.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In contextu codicis Burani, praesentia huius carminis eruditionem auctorum vel compilatorum demonstrat, qui elementa [[Mythologia Graeca|mythologiae classicae]] cum poesi vagante commiscuerunt. Carmen formam mnemonicam habet, qua discipuli facta heroica et epitheta mythologica facilius ediscere possent, traditionem litterariam antiquam in aevum medium transferens.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] mwaydho3n02cxo46tb2krcw5x1w1xvn Quocumque more motu 0 324462 3955481 2026-04-19T10:57:18Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955481 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Quocumque more motu}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXV reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1. Quocumque more motu volvuntur tempora, eadem fretus eucrasi pulso tympana. 2a. Seu Philogeus in imis moretur, aut Euricteus solito vernali femine rubens notetur, vel dum coruscus Acteon estivo lumine repletur, sive Lampas radians autumni copia ditetur: ab uno semper numine michi salus debetur. 2b. Brevi spectata Basythea immisit, quod expectata tempore tanto Euryale tandem subrisit. sola Euphrosyne strictrici emula fautrix michi sit, cui Dione nudula per quandam dulciter arrisit! nam allotheta cecinit hoc carmen, quod promisit. 3a. Cypris barbata gaudeat occultu iam renovata maturo tumultu! virgo dudum femine habitum mentita, nec fallit in virgine Veneris perita. nomine pudico palliat Venereum libamen, provida, ne palam ebulliat experte rei famen. devirginata tamen non horruit, cum iteravit nature luctamen. 3b. Fautor sis, Paris, Veneris agonis! Venus, fruaris amplexibus Adonis! myrtum libans Indicam fanis Citheronis testem ponam pedicam mee conditionis. Delio liberior immobili non superor cohorte. spes lassam rem impulit, dum nobili fruar tori consorte. nec admittetur forte; nam intra seram militavi virginalis porte. 4a. Pallerem, nisi me veteri miranda decore virgo probaret; 4b. Marcerem, nisi spe Veneri fuscata timore me stimularet. 5a. Inclita res ita cognita, perdita dat michi fata; namque rogavi, 5b. Cui pia basia, dulcia, suavia, congeminata multiplicavi. 6a. Hac bibo pocula vite, hoc decus est michi mite, 6b. Que satis est michi culta, obvia secula multa. 7a. Sat modo mature sum confessus eam; 7b. † Claudit opus dure, dum complector eam. 8a. Gratia letitie iure cupita, 8b. Moribus et facie tam redimita, 9a. Flosculo presignis, dote leporis, 9b. Foveat me signis dulcis amoris! 10a. Hoc memor corde serva, quod te mea Minerva nunc prudens, nunc proterva multiformis hactenus declarat harmonia: prosa, versu, satira psallens et rhythmachia te per orbem intonat scolaris symphonia. 10b. Siquis versat, quod verso, amans et e converso corde nichil diverso petat, optet, supplicet, ut duret amor meus, ego vicem replicans non ero fraudis reus, ut tali freto federe sit annus iubileus!<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen est compositio polymetrica et perdocta, in qua poeta firmitatem animi sui declarat contra varietates temporum et fortunam mutabilem. Per multas allegorias mythologicas, quae ad quattuor anni tempora et ad figuras sicut Venerem, Paridem, et Adonidem spectant, auctor gaudium amoris celebrat sicut fontem salutis et vitae. Textus praecipue eminet ob usum terminorum technicorum et Graecismorum (ut "eucrasia", "allotheta", "rhythmachia"), qui doctrinam scholasticam et artem poeticam goliardicam demonstrant.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In ultima parte, carmen se ipsum definit sicut "scholarem symphoniam", ubi Minerva (sapientia) et Venus (amor) in unum conveniunt. Poeta invocat communionem spiritus inter amantes, sperans ut foedus amoris perpetuum sit, annis iubilaeis comparandum, dum artem suam poeticam per orbem diffundit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] k1tdw6xrc7d90ctibx87plo1eqybvw5 Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus 0 324463 3955482 2026-04-19T11:04:55Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955482 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXVI reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus: Istis nominibus poterit spectare peritus Quemque diem tantum tempus retinere quaternum. Acteon primum Greci dicunt rubicundum: Nam sol purpureum iam mane novo tenet ortum. Post graditur Lampos, est qui cognomine fulgens: Nam tunc splendorem sentimus sole micantem. Ardens Erythreus sequitur, sic iure vocatus: Est nam quisque dies medius fervore repletus. Post hos extremus procedit tunc Philogeus, Dictus amans terram, quod vespere tendit ad illam: Nam vult occasum terris inducere certum.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen didacticum et astronomicum naturam diei ac solis cursum per quattuor nomina equorum solarium explicat. Auctor interpretationem etymologicam nominum Graecorum (Acteon, Lampos, Erythreus, Philogeus) praebet ut diversas partes diei describat: ortum rubicundum, fulgorem meridianum, fervorem medium, et occasum vespertinum quo sol ad terram descendere videtur.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In contextu litterario, carmen ad traditionem mythologicam spectat ubi sol curru vehitur, et per haec nomina peritiam lectoris de tempore quaterno provocat. Quamvis in sectione amatoria numeretur, hoc opus magis ad scientiam naturalem et allegoriam spectat, modum structuralem temporis definiens.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] lisw33xfvlfsjola4lghelviwk8yx2n A Globo Veteri 0 324464 3955483 2026-04-19T11:07:48Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955483 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|A globo veteri}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Petrus Blesensis|Petro Blesensi]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXVII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1a.A globo veteri cum rerum faciem traxissent superi mundique seriem prudens explicuit et texuit Natura, iam preconceperat, quod fuerat factura. 1b.Que causas machine mundane suscitans, de nostra virgine iam dudum cogitans Plus hanc excoluit, plus prebuit honoris, dans privilegium et pretium laboris. 2a.In hac pre ceteris totius operis Nature lucet opera. tot munera nulli favoris contulit, sed extulit hanc ultra cetera. 2b.Et, que puellulis avara singulis solet partiri singula: huic sedula impendit copiosius et plenius forme munuscula. 3a.Nature studio longe venustata, contendit lilio rugis non crispata frons nivea. simplices siderea luce micant ocelli. 3b.Omnes amantium trahit in se visus, spondens remedium verecunda risus lascivia. arcus supercilia discriminant gemelli. 4a.Ab utriusque luminis confinio moderati libraminis iudicio naris eminentia producitur venuste quadam temperantia: nec nimis erigitur nec premitur iniuste. 4b.Allicit verbis dulcibus et osculis, castigate tumentibus labellulis, roseo nectareus odor infusus ori. pariter eburneus sedet ordo dentium par nivium candori. 5a.Certant nivi, micant lene pectus, mentum, colla, gene; sed, ne candore nimio evanescant in pallorem, precastigat hunc candorem rosam maritans lilio prudentior Natura, ut ex his fiat aptior et gratior mixtura. 5b.Rapit michi me Coronis, privilegiata donis et Gratiarum flosculis. nam Natura, dulcioris alimenta dans erroris, dum in stuporem populis hanc omnibus ostendit, in risu blando retia Veneria tetendit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, Petro Blesensi attributum, de creatione puellae perfectae (nomine Coronis) narrat, quam Natura ipsa summo studio ex globosa mundi origine formavit. Poeta singulas partes corporis carissimae virginis, sicut frontem, oculos, nares et dentes, eleganti stilo [[Cosmographia|cosmographico]] describit, monstrans quomodo divina prudentia omnia dona pulchritudinis in hanc unam mulierem contulerit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In contextu litterario, carmen argumenta philosophica de vi creativa [[Natura (allegoria)|Naturae]] cum lyricis amatoriis coniungit, ubi puella non solum amata, sed summum opus creationis mundanae videtur. Venus denique per risum puellae insidias amantibus parat, quod carmen ad sphaeram eroticam et goliardicam plene reducit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] dm2motvbsnvxtegqkjeymjtyxvc1s7a Saturni sidus lividum 0 324465 3955484 2026-04-19T11:12:18Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955484 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Saturni sidus lividum}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXVIII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1.Saturni sidus lividum Mercurio micante fugatur ab Apolline Risum Iovis nudante; redit ab exilio ver coma rutilante. 2.Cantu nemus avium lascivia canentium suave delinitur, fronde redimitur; vernant spine floribus micantibus, signantibus Venerem, quia spina pungit, flos blanditur. 3.Mater Venus subditis amori dulcia stipendia copia largiri delectatur uberiori. 4.Dulcis aura Zephyri spirans ab occidente Iovis favet sideri alacriori mente, Aquilonem carceri Eolo nolente deputans; sic ceteri glaciales spiritus diffugiunt repente. redit calor etheri, dum caligo nubium rarescit Sole Taurum tenente. 5.Sic beati spes, halitus fiagrans oris tenelli, dum acclinat basium, scindit nubem omnium curarum; sed avelli nescit, ni congressio sit arcani medica duelli. 6.Felix hora huius duelli, cui contingit nectar adunare melli! quam felix unio, cuius suavitatis poculo sopiuntur sensus et ocelli!<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, quod ad sectionem amatoriam pertinet, reditum veris cum mythologicis et astrologicis imaginibus celebrat. Poeta describit quomodo frigus Saturni et hiemis ab Apolline (sole) fugetur, dum natura refloret et aves rursus canunt. Metaphora spinae et floris adhibetur ad naturam duplicem Veneris indicandam, quae simul pungit et blanditur.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In secunda parte, carmen ad sphaeram humanam et eroticam transit, ubi aura Zephyri et calor solis in signo Tauri amantes fovent. Ultimae strophae momentum coniunctionis amatoriae efferunt, quod sicut "duellum" dulce describitur, ubi oscula et unio corporum curas mentis delent et sensus in beatitudine sopiunt.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] dp8zouejmlec8mo6wnjmdvmghoxrn95 Estas in exilium 0 324466 3955485 2026-04-19T11:13:54Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955485 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Estas in exilium}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXIX reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1. Estas in exilium iam peregrinatur, leto nemus avium cantu viduatur, pallet viror frondium, campus defloratur. exaruit, quod floruit, quia felicem statum nemoris vis frigoris sinistra denudavit et ethera silentio turbavit, exilio dum aves relegavit. 2. Sed amorem, qui calorem nutrit, nulla vis frigoris valet attenuare, sed ea riformare studet, que corruperat brume torpor. amare crucior, morior vulnere, quo glorior. eia, si me sanare uno vellet osculo, que cor felici iaculo gaudet vulnerare! 3. Lasciva, blandi risus, omnes in se trahit visus. labia Veneria tumentia – sed castigate – dant errorem leniorem, dum dulcorem instillant, favum mellis, osculando, ut me mortalem negem aliquando. leta frons tam nivea, lux oculorum aurea, cesaries subrubea, manus vincentes lilia me trahunt in suspiria. rideo, cum video cuncta tam elegantia, tam regia, tam suavia, tam dulcia.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen ad secundam sectionem codicis, scilicet ad carmina amatoria, pertinet et argumentum tractat transitus a tempore aestivo ad hiemem. Poeta describit naturam quae, adventu frigoris, vigore et avium cantu privatur, utentes metaphora exilii ad declinationem mundi naturalis significandam.<ref name="Carminamatoria56-70"/> Tamen, contra rigorem hiemis, auctor vires Amoris extollit, qui solus calorem in corde fovere potest. In parte finali, carmen in laudem pulchritudinis mulieris vertitur, ubi singulae partes corporis (labia, frons, oculi, manus) subtili stilo celebrantur, usque ad statum exstasis ubi amans se mortalem esse negat.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] h501xifnps29atbvxnz34iyry01oen0 Estatis florigero tempore 0 324467 3955486 2026-04-19T11:15:35Z ~2026-24092-42 208202 novo carmen 3955486 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Estatis florigero tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXX reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1.Estatis florigero tempore sub umbrosa residens arbore, avibus canentibus in nemore, sibilante serotino frigore, mee Thisbes adoptato fruebar eloquio, colloquens de Veneris blandissimo commercio. 2.Eius vultus, forma, cultus pre puellis, ut sol stellis, sic prelucet. o inducet hanc nostra ratio, ut dignetur suo nos beare consortio? 3.Nil ergo restat satius, quam cecam mentis flammam denudare diffusius. audaces fortuna iuvat penitus. his ergo sit introitus: 4a.«Ignem cecum sub pectore longo depasco tempore, qui vires miro robore toto diffundit corpore. 4b.Quem tu sola, percipere si vis, potes extinguere, . . meum semivivere felici ligans federe.» 4c.«Amoris spes est dubia, aut verax aut contraria. amanti necessaria virtutis est constantia. 5a.Pre ceteris virtutibus est patientia amoris famulantia. 5b.Sed et ignem, qui discurrit per precordia, fax extinguat alia! 5c.Noster amor non furtiva, non fragilia amplexatur gaudia.» 6a.«Ignis, quo crucior, immo quo glorior, ignis est invisibilis. 6b.Si non extinguitur, a qua succenditur, manet inextinguibilis. 7a.Est ergo tuo munere me mori vel me vivere. 7b.«Quid refert pro re pendula vite pati pericula? 8a.Est pater, est mater, est frater, qui quater die me pro te corripiunt, 8b.Et vetulas per cellulas et iuvenes per speculas deputantes nos custodiunt; 9.Argumque centioculum plus tremo quam patibulum. 10.Est ergo dignum virum benignum vitare signum, unde malignum murmur cursitat per populum.» 11a.«Times in vanum! tam est arcanum, quod nec Vulcanum curo cum sophisticis catenis. 11b.Stilbontis more Letheo rore Argum sopore premam, oculis clausis centenis.» 12a.«In trutina mentis dubia fluctuant contraria lascivus amor et pudicitia. 12b.† Sed eligo, quod video: collum iugo prebeo, ad iugum tamen suave transeo.» 13.«Non bene dixeris iugum secretum Veneris, quo nil liberius, nil dulcius, nil melius. 14a.O quam dulcia sunt hec gaudia! Veneris furta sunt pia. 14b.Ergo propera ad hec munera! carent laude dona sera.» 15.«Dulcissime! totam subdo tibi me.»<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, est dialogus inter amatorem et puellam, quem auctor incipit sub arbore verna more [[Topos|topico]] ''loci amoeni''. Poeta ignem amoris caecum describit et auxilium puellae invocat, dum illa pericula et custodes (patrem, matrem et centoculum [[Argus (mythologia)|Argum]]) timet, denique inter pudicitiam et lasciviam dubitans ad amorem vincendum concedit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> Argumentum carminis certamen inter rationem et passionem explicat, ubi amator audaciam laudat et puellam ad gaudia [[Venus (dea)|Veneris]] invitans omnes difficultates superat. In fine, puella se totam amanti dedit, quod significat victoriam amoris super metum sociale et severitatem familiarem, stilo goliardico pleno proprium.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] dr9ccpyd26xl930vwgop2q0v774ydil 3955491 3955486 2026-04-19T11:37:46Z IacobusAmor 1163 Nexus falsus 3955491 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Estatis florigero tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXX reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56-70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| 1.Estatis florigero tempore sub umbrosa residens arbore, avibus canentibus in nemore, sibilante serotino frigore, mee Thisbes adoptato fruebar eloquio, colloquens de Veneris blandissimo commercio. 2.Eius vultus, forma, cultus pre puellis, ut sol stellis, sic prelucet. o inducet hanc nostra ratio, ut dignetur suo nos beare consortio? 3.Nil ergo restat satius, quam cecam mentis flammam denudare diffusius. audaces fortuna iuvat penitus. his ergo sit introitus: 4a.«Ignem cecum sub pectore longo depasco tempore, qui vires miro robore toto diffundit corpore. 4b.Quem tu sola, percipere si vis, potes extinguere, . . meum semivivere felici ligans federe.» 4c.«Amoris spes est dubia, aut verax aut contraria. amanti necessaria virtutis est constantia. 5a.Pre ceteris virtutibus est patientia amoris famulantia. 5b.Sed et ignem, qui discurrit per precordia, fax extinguat alia! 5c.Noster amor non furtiva, non fragilia amplexatur gaudia.» 6a.«Ignis, quo crucior, immo quo glorior, ignis est invisibilis. 6b.Si non extinguitur, a qua succenditur, manet inextinguibilis. 7a.Est ergo tuo munere me mori vel me vivere. 7b.«Quid refert pro re pendula vite pati pericula? 8a.Est pater, est mater, est frater, qui quater die me pro te corripiunt, 8b.Et vetulas per cellulas et iuvenes per speculas deputantes nos custodiunt; 9.Argumque centioculum plus tremo quam patibulum. 10.Est ergo dignum virum benignum vitare signum, unde malignum murmur cursitat per populum.» 11a.«Times in vanum! tam est arcanum, quod nec Vulcanum curo cum sophisticis catenis. 11b.Stilbontis more Letheo rore Argum sopore premam, oculis clausis centenis.» 12a.«In trutina mentis dubia fluctuant contraria lascivus amor et pudicitia. 12b.† Sed eligo, quod video: collum iugo prebeo, ad iugum tamen suave transeo.» 13.«Non bene dixeris iugum secretum Veneris, quo nil liberius, nil dulcius, nil melius. 14a.O quam dulcia sunt hec gaudia! Veneris furta sunt pia. 14b.Ergo propera ad hec munera! carent laude dona sera.» 15.«Dulcissime! totam subdo tibi me.»<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, est dialogus inter amatorem et puellam, quem auctor incipit sub arbore verna more [[Topos|topico]] ''loci amoeni''. Poeta ignem amoris caecum describit et auxilium puellae invocat, dum illa pericula et custodes (patrem, matrem et centoculum [[Argus (mythologia)|Argum]]) timet, denique inter pudicitiam et lasciviam dubitans ad amorem vincendum concedit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> Argumentum carminis certamen inter rationem et passionem explicat, ubi amator audaciam laudat et puellam ad gaudia [[Venus (dea)|Veneris]] invitans omnes difficultates superat. In fine, puella se totam amanti dedit, quod significat victoriam amoris super metum sociale et severitatem familiarem, stilo goliardico pleno proprium.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == {{reflist}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] 5xlcfyci3gkq0gjx7kzdyu2xr3ig5uj