Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 9168 3964588 3873643 2026-06-13T03:40:10Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964588 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-1}} {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Emiratus Arabici Coniuncti''' sive '''Uniti''',<ref>"Emiratus Coniuncti Arabi": ''[http://lab.pummi.com/latinum_hodiernum/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf Lexicon Latinum Hodiernum]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' Petri Lucusaltiani Latinophili. "... Regnum Arabiae Sauditae tum etiam Status Qatarensis, Bahreinensis, Emiratorum [sic] Unitorum Arabicorum, Omanensis et Yemenitae ...": ''[http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/apost_letters/1992/documents/hf_jp-ii_apl_19920326_suo-iam-pridem.pdf Litterae Apostolicae]''</ref><ref>Aliter "Foederatae Phylarchiae Arabicae": ''[https://web.archive.org/web/20110531174857/http://www.juan23.edu.ar/latin/download/diccionario_latin.pdf Diccionario auxiliar español-latino]'' auctore José Juan Del Col; ''[https://web.archive.org/web/20121109121759/http://millie.furman.edu/morgan/adumbratio.htm Adumbratio]'' Davidis Morgan. "Principatus Arabici Foederati": ''[https://web.archive.org/web/20121109121759/http://millie.furman.edu/morgan/adumbratio.htm Adumbratio]'' Davidis Morgan. "Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio": ''[http://lab.pummi.com/latinum_hodiernum/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf Lexicon Latinum Hodiernum]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' Petri Lucusaltiani Latinophili</ref> [[Arabice]] دولة الإمارات العربية المتحدة ''Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah'' seu brevius الامارات ''al-Imārāt'' scil. "[[Emirus|Emiratús]]", sunt [[confoederatio]] ad meridianam orientemque [[Paeninsula Arabica|Paeninsulae Arabicae]] partem in [[Asia Occidentalis|Asia Occidentali]] praeter [[Sinus Persicus|Sinum Persicum]] sita, ad [[Omania]]m et [[Arabia Saudiana|Arabiam Saudianam]] finitima, et fines maritimos cum [[Iraquia]], [[Cuvaitum|Cuvaito]], [[Baharina]], [[Quataria]], [[Irania]] habens. Constat res publica ex septem [[emiratus|emiratibus]] (ab [[amiralis|emiris]] rectis), qui sunt [[Abu Dhabi (emiratus)|Abu Dhabi]], [[Dubai]], [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]], [[Persae (phylarchia)|Persae]], [[Portus Omanae]], [[Iulphar]], et [[Fudzaira]]. [[Caput (urbs)|Caput]] et emiratuum secunda a maxima [[urbs]] est [[Abu Dhabi]], sedes civitatis [[res politica|rerum politicarum]], [[industria]]e, [[cultura]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20120111062636/http://www.mpiweb.org/Archive/217/56.aspx Abu Dhabi,] Mpiweb.org.</ref> Emiratús sunt apud praecipuissimas nationes [[petroleum]] producentes exportantesque. Praecipua [[Gasium naturale|gasii]] et [[petroleum|petrolei]] suppletoria in emiratu [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] sunt, quae iam [[Consociatio Civitatum Petroleum Exportantium|Consociationis Civitatum Petroleum Exportantium]] membrum erat ante confoederationis creationem. Septem emiratús non similes sunt de petroleosis opibus. Emiratus [[Dubai]] ex aliquibus annis animum intendit ad novas opes velut ad [[portus liber]]os, ad novas [[technologia]]s et praesertim ad [[periegesis|periegesin]] [[luxus]]. Praeterea urbs Dubai oeconomicum confoederationis caput facta est. == Historia == === Praehistoria === E recentibus inventis in [[Montes Haiarenses|Montibus Haiarensibus]]<ref>[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.0107-055X.2008.00232.x/abstract;jsessionid=B93A5C16AA44DD951D5185AC06FC3639.f04t03?deniedAccessCustomisedMessage=&userIsAuthenticated=false Campylanthus hajarensis sp. nov. and a new record of Campylanthus (Scrophulariaceae) from Oman]</ref> ([[Arabice]] جبال الحجر) factis Emiratuum Arabicorum Coniunctorum [[historia]]m denuo depingere permittentibus usque ad primorum hominum apparitionem in regione, sunt amplius 7 500 annorum. Hae gentes iam rationem septentrionalibus cum [[civilizatio]]nibus habebant, quae paulatim factae sunt praecipuae sociae commerciales. === Islamica occupatio === [[Fasciculus:Dubai Jumeirah Creek Museum Jumeirah 9-12th century model 1301200712751.jpg|220px|left|thumb|Omayadarum temporis urbis parietinae vici [[Pulcher (Dubai)|Pulchri]] ([[Arabice]] جميرا), urbe [[Dubai]]ensi, inventae.]] [[Commercium|Commercio]] verum centrum factus, [[Portus Omanae]] ([[Arabice]] أمّ القيوين) fuit in usu a mercatores ad transferendas merces de [[Syria]] et Meridionali [[Iraquia]] usque ad [[India]]m. Anno [[630 a.C.n.]], [[Mahometus|Mahometi]] emissarii in regionem venere et incolas ad [[Islamismus|Islamismum]] convertere. Islamici exercitus [[Iulphar]]e<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/userfiles/images/Sinus-Persicus.jpg Sinus Persici tabula]</ref> ([[Arabice]] رأس الخيمة) usi sunt velut statione ad occupandam [[Irania]]m. Denique [[Iulphar]] [[margarita]]rium centrum et praecipuus portus commercio [[Oceanus Indicus|Oceano Indico]] factum est. === Europaeae occupationes === [[Fasciculus:Hatta 01.jpg|thumb|[[Saeculum 18|Saeculi duodevicensimi]] [[specula (res militaris)|specula]] in [[Hatta (Emiratus Coniuncti Arabi)|Hatta]] ([[Arabice]] حتا).]] [[Saeculum 16|Saeculo sexto decimo]], dum magnae [[Europa]]eae potentiae contendebant pro [[Oceanus Indicus|Oceani Indici]] dominio, [[Lusitania|Lusitani]] contra [[Arabes]] [[Iulphar]]is incolas et alios [[Sinus Persicus|Sinus]] portus pugnant. Intestinis in terris, magnae familiae dissimiles emiratús moderari coepere. Propter suam potentiam, familia [[Al-Qāsimī]] ([[Arabice]] القواسم) [[Britanniarum Regnum|Britannorum]] attentionem magnopere attraxit, qui viarum commercialium dominium affirmare volebant. Familia [[Bani Yas]] ([[Arabice]] بَنُو ياس) [[Oasis Liva|Oasin Livam]] ([[Arabice]] واحة ليوا), oeconomicarum activitatum centrum in regione, regebat ex ineunte [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]]. Ineunte [[1790|decennio 180]], familiae [[Bani Yas]] ramus, Domus [[Āl Bū Falāḥ]] ([[Arabice]] آل بوفلاح), suas sedes in [[Abu Dhabi]] collocavit, penes familiae [[Āl Nahyān]] ([[Arabice]] آل نهيان) [[seichus|seichum]]. Paulo postea, anno [[1833]], alius tribus [[Bani Yas]] ramus, [[Al Bu Falasah]], suum domicilium apud [[Flumen Dubai]] ([[Arabice]] خور دبي) collocavit, sic instaurantes familiae [[Āl Māktoûm]] ([[Arabice]] آل مكتوم) dominationem hoc loco. === Civitates Ignistitiales === [[Fasciculus:Flag of the Trucial States.svg|thumb|150px|[[Civitates Ignistitiales|Civitatum Ignistitialium]] [[vexillum]].]] Familiā [[Al-Qāsimī]] ([[Arabice]] القواسم) victā, anno [[1820]], [[Britanniarum Regnum|Britanni]] foederum et pactorum seriem cum singulis singulorum emiratuum [[seichus|seichis]] apud [[Sinus Persicus|Sinus]] litus obsignavere, eo anni [[1853]] praestante [[pirata|latrocinium maritimum]] contra Britannicas [[navis|naves]] desinere, unde [[Civitates Ignistitiales|Civitatum Ignistitialium]] ([[Anglice]] ''Trucial States'' et [[Arabice]] إمارات الساحل المتصالح) nomen praesentibus emiratibus et aliis quattuor datum, quae sunt [[Debe]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Dibba#History Vicipaedia Anglica].</ref> ([[Arabice]] دبا), [[Hambria]] ([[Arabice]] الحمرية), [[Chalba]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Kalba Vicipaedia Anglica].</ref> ([[Arabice]] كلباء) et [[Hira]]. Britanni vincula roborare curaverunt quae eos Civitatibus Ignistitialibus ligabant ad frenandas aliarum magnarum [[Europa]]earum potentiarum aviditates. Anno [[1892]], novum pactum [[Civitates Ignistitiales]] in [[protectoratus|proctectoratum]] altavit et eas in [[Imperium Britannicum|Imperium Coloniale Britannicum]] intrare fecit. Quod eas relationes diplomaticas cum nulla natione habere coegit, nisi ut cum [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], sine huius ultimi consensu. Sua vice, [[Britanniarum Regnum]] Civitatum Ignistitialium protectionem praestat contra quemvis maritimum aut terrestrem impetum. Haec quietis periodus [[petroleum|petroleosam]] [[industria]]m exeunte [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] et ineunte [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] prosperare permisit. Nihilominus, duo bella mundana effectum nefastissimum huic industriae habuere, quae denique simpliciter post [[secundum bellum mundanum]] exstincta est, dum Gubernatio [[India|Indica]] [[tributum|vectigalia]] [[margarita|margaritis]] e [[Sinus Persicus|Sinu]] importatis imponere coepit. === Confoederatio === [[Fasciculus:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|150px|[[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān]], Emiratuensis primus praeses.]] Ineunte [[decennium 197|decennio 197]], primus campus [[petroleum|petroleosus]] in [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] repertus est, quod rapidum emiratús progressum permisit, [[seichus|seicho]] [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān]], qui fecit aedificari [[schola]]s, [[valetudinarium|valetudinaria]], domicilia et [[via]]s. Emiratus [[Dubai]] quoque hoc oeconomicae progressionis impetu affecta est, petroleosarum [[exportatio]]num reditibus iuta. Dissimiles emiratus se appropinquare et denuo dominium e [[Britanniarum Regnum|Britannicis]] manibus suscepere coepere, praesertim consilium formantes quod eos ipsos politicas res ad se pertinentes decernere permitteret. Huis consilii dux erat [[Adius Bitar]], [[seichus|seichi]] [[Rasidus ben Said Al Maktum|Rasidi ben Said Al Maktum]] consiliarius. Denique, anno [[1968]], [[Britanniarum Regnum|Britanni]] a regione se recessere et ad fine adduxere [[Civitates Ignistitiales]] ([[Anglice]] ''Trucial States'' ; [[Arabice]] إمارات الساحل المتصالح), etiam A civitatibus [[Baharina]] et [[Quataria]] compositas. Novem civitates unionem formare conatae sunt, sed, nullum foedus attigentes, Baharina et Quataria suam [[libertas|libertatem]] proprie [[Augustus|Augusto]] et [[September|Septembri]] [[1971]] declaravere. Die [[2 Decembris]] [[1971]], sex e septem emiratibus ad [[libertas|libertatem]] accessere, statim formanda [[confoederatio]]ne quae nomen ''Emiratuum Coniunctorum Araborum'' cepit. Quibus se iunxit anno [[1972]] septimus emiratus [[Iulphar]] ([[Arabice]] رأس الخيمة). Civitas tunc praecipuam oeconomicae demographicaeque progressionis tempus cognovit. === Constructio civitatis === [[Fasciculus:Union House on 2 December 2007.jpg|thumb|Civitatis vexillum in "Domo Unionis" ([[Arabice]] بيت الإتحاد), ubi civitatis Emiratuum Coniunctorum Araborum conditio die [[2 Decembris]] [[1971]] declarata est.]] Prosperitas et progressio hodie ab Emiratibus Coniunctis Arabis cognitae magna parte [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān|Zaidi Sultani filii gentis Nahyān]], Emiratuensis primi [[praeses|praesidis]], conatuum fructus sunt. Nova civitas politicae instabilitatis tempus in [[regio]]ne nata est. Duo dies ante creatam novam civitatem, [[Irania]] denuo dominium insularum [[Tabiana Maior et Minor|Tabianae Maioris et Minoris]]<!--"The following text is what triggered our spam filter: cais-soas.com": <ref>[http://www.cais-soas.com/News/1999/02-05.htm Historicae Radices de Iranica Insularum Tabianarum Proprietate].</ref>--> ([[Persice]] تنب بزرگ و تنب کوچک ; [[Arabice]] طنب الكبرى و طنب الصغرى) cepit, quae emiratus [[Iulphar]]e ([[Arabice]] رأس الخيمة) partem formaverant. [[Irania|Iranicae]] copiae etiam in [[Bumose]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150909231622/http://www.swaen.com/antique-map-of.php?id=21805 Niebuhr Tabula Sinus Persici]</ref> ([[Persice]] ابوموسی ; [[Arabice]] أبو موسى), emiratus [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭquae]] ([[Arabice]] الشارقةّ) territorio, expositae sunt. [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān]] Emiratuensis [[praeses]] anno [[1971]] electus est et deinde denuo electus est quinque annos usque ad suam mortem anno [[2004]]. Magna acclamatione in internationali scaena fruitus est, propter suum magnum internationalium humanitariarum legum respectum et suos conatus servandae pacis in regione. Quo praeside, Emiratus Coniuncti Arabi copias misere quae pro [[Cuvaitum|Cuvaiti]] liberatione inter annos [[1990]] ac [[1991]] confligerent et adiuvarent ad motum servandae pacis in [[Kosovia]]. Sub pondere [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān|Zaidi Sultani filii gentis Nahyān]], Emiratus Coniuncti Arabi florem oeconomicum se celeriter progredi et se praecipuam vim in regione fieri permittentem cognovere. Aestimando omnes cives praecipuo munere in construenda natione functos esse, [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān|Zaidus]] operam dedit ut melioraretur feminarum status in societate, facilitando accessu eis ad educationem et dando ponderis loco eis in politica nationis vita. [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān|Zaido]] mortuo, eius postnatus, [[seichus]] [[Chalifa Zaidi filius gentis Nahyān]], ei successit velut Emiratuum Coniunctorum Araborum praeses et emiratus [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] superanus. Anno [[2011]], natio [[Ver Arabicum|reclamationum et revolutionum in Mundo Arabico inter annos 2010 et 2011]] undā non attacta est, sed Gubernatio operarum seriem ut pax socialis obtineretur et repressivas operas dedit ut ea vitaretur. == Geographia == [[Fasciculus:Satellite image of United Arab Emirates in October.jpg|thumb|Emiratorum Coniunctorum Araborum [[satelles artificialis|satellitale]] [[photographema]].]] Emiratus Coniuncti Arabi [[Asia]]e Austroccidente siti sunt, [[Sinus Omanus|Sinu Omano]]<ref>[http://books.google.es/books?id=It67j8ZjoZwC&pg=PA775&lpg=PA775&dq=%22omanus+sinus%22&source=bl&ots=9Rvg6i4G0a&sig=uKToDvdz93B21H4VAFVbh688gdo&hl=la&sa=X&ei=lT17U4vnA6Kg0QXBqYGYDA&ved=0CDUQ6AEwAw#v=onepage&q=%22omanus&f=false Historia et Memoria Academiae]</ref> ([[Arabice]] خليج عُمان sive خليج مکران ; [[Persice]] دریای عمان) et [[Sinus Persicus|Sinu Persico]] abluti et [[Omania|Omaniā]] atque [[Arabia Saudiana|Arabia Saudianā]] circumdati, sunt praecipuus transitus locus [[petroleum|petroleosae]] vecturae. [[Fasciculus:Liwa NASA.jpg|thumb|[[Oasis Liva]]e ([[Arabice]] واحة ليوا) [[satelles artificialis|satellitalis]] [[photographema]].]] Tota Emiratuum Coniunctorum Araborum [[superficies]] circiter 83 000 [[chiliometrum quadratum|km²]] est. Maximus emiratus [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]], 87 centesimae totius superficiei repraesentans, est. Minimus emiratus, at contra, est [[Persae (phylarchia)|Persae]], solum cum 259 [[chiliometrum quadratum|km²]]. Cum [[Arabia Saudiana]] limes, occidente, meridie, et austroriente, circa 530 [[chiliometrum|km]] longus est, dum cum [[Omania]] limes, austroriente et boreoriente, 450 [[chiliometrum|km]] longus est. Cum [[Quataria]] limes, boreoccidente, circa 19 [[chiliometrum|km]] longus est, sed est controversiae fons adhuc cursu inter [[Arabia Saudiana|Arabiam Saudianam]] et Emiratus Coniunctos Arabos. Totum Emiratuum Coniunctorum Araborum litus 1318 [[chiliometrum|km]] longum est. Emiratuum Coniunctorum Araborum litus apud [[Sinus Persicus|Sinum Persicum]] 650 chiliometra est. Numerosarum Sinus Persici [[insula]]rum [[principatus]] internationaliter controvers est inter [[Irania]], [[Quataria]], et Emiratus Coniunctos Arabos. Emiratus Coniuncti Arabi etiam litoris tractum apud [[Omanus Sinus|Sinum Omanum]] habent, quamquam [[Macĕta (muhafaza)|Paeninsula Macĕta]]<ref>[http://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=maketa&s.f.s2_parent=s.f.book.brill-s-new-pauly&s.rows=20&search-go=Search Opera Referentiae BrillOnline].</ref> ([[Arabice]] مسندم) [[Omania|Omanica]] [[inclavatura]] in emiratuum territorio est. Fere totum territorium [[deserta|deserto]] occupatum est. Solum Orientali extremo praesunt montuosae formationes [[Montes Haiarenses|Haiarenses]]<ref>[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.0107-055X.2008.00232.x/abstract;jsessionid=B93A5C16AA44DD951D5185AC06FC3639.f04t03?deniedAccessCustomisedMessage=&userIsAuthenticated=false Campylanthus hajarensis sp. nov. and a new record of Campylanthus (Scrophulariaceae) from Oman]</ref> ([[Arabice]] جبال الحج 'mons saxosus'), prope limitem [[Omania|Omanicum]]. Capitis [[Abu Dhabi]] meridie et occidente desertum cum [[Arabia Saudiana|Arabiae Saudianae]] [[Quadrans Vacuus|Quadrante Vacuo]] ([[Arabice]] الربع الخالي) commiscetur. Emiratus [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] desertica zona duas praecipuas [[oasis|oases]] cum sufficiente subterraneae aquae quantitate permanentibus catoeciis atque [[agricultura]]e comprehendit. Emiratus Coniuncti Arabi circa 4&thinsp;230&thinsp;000 incolarum habent, quorum maior pars iuxta [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] litora incolunt, ubi inveniuntur praecipuae civitatis urbes et praecipuae oeconomicae agitationes. Emiratus [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] maximum [[numerus incolarum|numerum incolarum]] in Emiratibus Coniunctis Arabis habet, cum 38 centesimis omnium civitatum. === Flora et fauna === [[Fasciculus:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|[[Acacia]]e in [[desertum|deserti]] suburbia prope [[Fudzaira]]m crescentes.]] In [[oasis|oasibus]] [[Phoenix (planta)|phoenices]], [[acacia]]e, et [[eucalyptus|eucalypti]] abundant. In [[deserta|desertis]] [[flora (summatio)|flora]] parcissima est et solum [[herba|herbis]] et [[Rubus ulmifolius|rubi]] componitur. Autochthonica [[fauna]] in periculo exstinctionis propter intensivam venationem erat, quod ad conservandae faunae programma in insula familiae [[Bani Yas]] ([[Arabice]] بَنُو ياس), a rege [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān|Zaido Sultani filio gentis Nahyān]] anno [[1970]] inceptum et verbi gratiā [[Oryx|orycem]] ac [[Pardus|pardum]] redimens induxit. Praecipui litorales [[piscis|pisces]] ac [[mammalia]] [[scomber]], [[thunnus]], [[perca fluviatilis]], [[selachimorpha]], et [[balaena]]e sunt. === Clima === [[Fasciculus:Dubai Skyline on 10 January 2008.jpg|thumb|[[Nubes]] super [[Dubai (urbs)|urbe Dubai]] [[hiems|hieme]].]] Emiratuum Coniunctorum Araborum [[clima]] [[clima subtropicale|subtropicale]] [[clima aridum|aridum]] est, cum mitibus [[hiems|hiemibus]] et calidis [[aestas|aestatibus]]. Calidissimi anni [[mensis|menses]] [[Iulius]] et [[Augustus]] sunt, cum mediae [[temperatura]]e amplius 48&nbsp;°C maximas apud litoralem plantiem attingunt. In [[Montes Haiarenses|Montibus Haiarensibus]] ([[Arabice]] جبال الحجر), temperaturae magnopere inferiores sunt, propter maiorem altitudinem. Mediae temperaturae [[Ianuarius|Ianuarii]] et [[Februarius|Februarii]] inter 10 et 14&nbsp;°C minimas attingunt. Per exeuntis aestatis menses, apud litoralem regionem afflat Austrorientalis umidus [[ventus]] [[sarquius]] ([[Arabice]] شرقي) nuncupatus. Annua [[praecipitatio]]nis media apud litoralem zonam minor quam 120 [[Millimetrum|mm]] est, quamquam praecipitationes torrentes sunt, sed in aliquibus [[mons|montuosis]] zonis annuae praecipitationes crebro 350 [[Millimetrum|mm]] attingunt. Litoralis regio raris sed violentis tempestatibus harenosis subiecta est, quae magnopere visibilitatem reducere possunt. == Civilitas et gubernatio == [[Fasciculus:Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg|thumb|Praesens Emiratuum Coniunctorum Araborum praeses, [[Chalifa Zaidi filius gentis Nahyān]].]] Quoque quinquennio [[emirus|emirorum]] consilium convenit ut eligantur inter eos [[praeses]] et [[praeses vicarius]]. [[Zaidus Sultani filius gentis Nahyān]], [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] [[emirus]] e [[1966]] et [[civilitas|politicus]] nationis dux ex [[libertas]], anno [[1971]], plures denuo ab emiris electus est usque ad suam mortem, die [[2 Novembris]] [[2004]]. Cuius velut successor, eius filius [[Chalifa Zaidi filius gentis Nahyān]] munus suscepit et adhuc unanime rursus electus est die [[3 Novembris]] [[2005]] ut confoederationi praesit secundum electionem inter emiros factam. Praeses vicarius nationis [[Mahometus bin Rashid al-Maktum]], [[Dubai]]ensis emirus, est, qui suum mandatum denuo confirmatum die [[3 Novembris]] [[2005]] unanimi electione inter eosdem emiros habuit. [[Vexillum|Vexillum civitatis]] [[panarabismus|panarabicos]] [[color]]es [[ruber|rubrum]], [[viridis|viridem]], [[albus|album]] et [[niger (color)|nigrum]], [[Arabes|Arabicam]] unitatem symbolizantes, continet. Praeterea, individualibus coloribus sunt haec significata: [[viridis]] [[fertilitas|fertilitatem]], [[albus]] [[neutralitas|neutralitatem]], [[niger (color)|niger]] [[petroleum|petrolei]] opulentiam intra nationales limites significat. [[Insigne]] ex aureo [[falco]]ne cum interno disco qui vexillum nationale stellis septem septem Confoederationis emiratús repraensentantibus circumdatum ostendit consistit. [[‘īšiy bilādī]], scilicet "mea natio ad posteritatem vivat", Emiratuum Coniunctorum Araborum [[hymnus nationalis]] est, a [[Mahometus Abdel Wahab|Mahometo Abdel Wahab]] et [[Arifus Al Sheikh Abdullah Al Hassan|Arifo Al Sheikh Abdullah Al Hassan]] compositus et [[Arabice]] cantus. === Quaestiones sociopoliticae === [[Iura humana]] legitime Emiratuum Coniunctorum Araborum [[Constitutio]]ne proteguntur, quae [[Aequalitas ante legem|aequalitatem]], [[libertas|libertatem]], [[Civitas in legibus posita|civitatem in legibus positam]], [[praesumptio innocentiae|praesumptionem innocentiae]] in legitimis actionibus, particularium proprietatum inviolabilitatem, [[libertas motus|motus]], [[libertas imprimendi|imprimendi]], [[libertas loquendi|loquendi]], commucationis, [[libertas religionis|religionis]], associationis ac professionis libertatem et ius ut quivis muneri intra legis limites eligatur confert. Emiratus Coniuncti Arabi una inter liberallimas nationes in [[Oriens Medius|Oriente Medio]] putantur, praesertim collati cum vicina [[Arabia Saudiana]]. Emiratibus Coniunctis Arabis unus inter gradus est inter firmissimos iurum humanorum gradus in regione, quod agnitum est [[November|Novembri]] [[2012]], ubi natio electa est [[Consociationis Nationum Iurum Humanorum Consilium|Consociationis Nationum Iurum Humanorum Consilio]] mandato triennii. [[Fasciculus:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|[[Asia]]nae originis operarii per [[Turris Khalifa]] aedificationem.]] Nihilominus, adhuc necesse est facere multo plus ut feratur res usque ad internationals gradus. Multi peregrini operarii, praecipui [[Asia]]ni, [[servitudo|servi]] per [[debitum|debita]] fiunt postquam in confoederationem adveniunt. [[Syngraphus|Syngraphorum]] retentio, quamquam contra leges est, longe lateque evenit, praecipue cum aptis aut semiaptis operariis. Operarii pluries sub intenso [[calor]]e, [[temperatura|temperaturis]] inter 40 et 50&nbsp;°C urbibus [[Augustus|Augusto]] attingentibus laborant. Officiales [[temperatura]]e [[aestas|aestivos]] per menses ad [[censura]]m referuntur, quod est communis praxis in omnibus [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] civitatibus. Quamquam conatus fiunt ex [[2009]] ut conficeretur laboris intervalli regula [[meridies|meridie]], haec crebro ab auctoritatibus non respiciuntur. Operarii qui meridiei pausam accipiunt pluries quieti adaequato loco carent et [[laophorium|laophoriis]], [[taxiraeda|taxiraedis]], atque [[hortus|hortis]] levamentum quaerere solent. [[Fasciculus:Dubai workers angsana burj.jpg|thumb|Aedificationis operarii ex [[Asia]] in summo tabulato [[Deversorium et Adiacentia Angsana|Turris Angsanae]].]] Propter rapidam Emiratuum Coniunctorum Araborum oeconomicam progressionem, qui e [[traditio]]nali ac relative homogenea societate medio [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] in modernam multiculturalemque nationem ineunte [[saeculum|saeculo vicensimo uno]] exivere, concomitans legitimam dispositionum progressio et practica exsistentium legum applicatio difficultas fuit, ideoque problemata sunt, praesertim respectu iurum humanorum incolarum qui indigenae non sunt et circiter 80 centesimas [[numerus incolarum|numeri incolarum]] componunt et respectu societatum et ergo laborum legibus laboris inoboedientium. Secundum [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum|Ministerii Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]] annuam relationem de iurum humanorum praxi in Emiratibus Coniuncti Arabis, hi fundamentalium praxeōn seriem violant. Exacte, confoederatio [[democratia|democratice]] electa instituta non habet, et cives mutandae gubernationis aut formandarum [[factio politica|factionum politicarum]] iure carent. Aliquibus casibus, Emiratuum Coniunctorum Araborum [[gubernatio]] hominibus sub custodia abutitur et suos cives rapidi iudicii et ad advocatus accessus ius officiales per investigationes negat. Gubernatio [[Libertas loquendi|libertatem loquendi]] et [[libertas imprimendi|imprimendi]] restringit, dum loci [[Media communicationis socialis|media]] se ad censuram referuntur, vitatā directā gubernationis criticā. Libertas associationis et [[Libertas religionis|religionis]] etiam circumscribuntur. Quamquam [[Consociationis Nationum Iurum Humanorum Consilium|Consociationis Nationum Iurum Humanorum Consilio]] electi sunt, Emiratus Coniuncti Arabi internationalis [[iura humana|iurum humanorum]] et iura laboris foedera non obsignaverunt, velut [[Pactio Internationalis de Iuribus Civilibus et Politicis|Pactionem Internationalem de Iuribus Civilibus et Politicis]], [[Pactio internationalis de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus|Pactionem internationalem de iuribus oeconomicis, socialibus et culturalibus]], [[Pactio internationalis de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis|Pactionem internationalem de omnium peregrinorum operariorum eorumque familiarium iuribus protegendis]], et [[Conventio contra Torturam, alteram Atrocem, Inhumanam seu Humiliantem Tractationem seu Poenam|Conventionem contra Torturam]]. Peregrini [[diurnarius|diurnarii]] etiam [[iura humana|iurum humanorum]] violationes intra civitatem accidentes referunt. === Rationes externae === Die [[26 Maii]] [[2009]], [[Francia]] in [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] [[propugnaculum]] [[Castra Pacis]] ([[Francice]] ''Camp de la Paix'') aperuit, suum primum propugnaculum in [[Sinus Persicus|Sinu Persico]]. Circa usque ad 500 [[Francia|Francicos]] [[miles|milites]] protegit et propugnaculum navale, [[statio navalis|stationem navalem]], [[statio aëria|stationem aëriam]] ac campum exercitationis comprehendit. Velut aliae [[Sinus Persicus|Sinus]] civitates, Emiratus Coniuncti Arabi rationes cum [[Israel (civitas)|Israële]] non habet. Attamen [[October|Octobri]] mense [[2009]] [[Israel (civitas)|Israëlitae]] delegati Consilio Administrationis Internationali Agenturae pro [[Energia renovabilis|Energia Renovabili]] urbe [[Abu Dhabi]] interfuerunt, ubi [[Israel (civitas)|Israëliticum]] [[vexillum]] in mensa et in insignibus stabat, quod fecit Emiratus Coniunctos Arabos primam [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] civitatem ubi accidit hoc. === Vires armatae === [[Fasciculus:F-16e block60.jpg|thumb|Virum Armatarum Emiratuum Coniunctorum Araborum [[Aeroplanum insectatorium|insectatorium]].]] Emiratuum Coniunctorum Araborum [[vires armatae]] omnium septem emiratuum defensioni obnoxiae sunt, ex [[exercitus|exercitu]], [[Classis (nautica)|classi nautica]], et [[Classis aeria|classi aëria]]. Dux exercituum est [[Chalifa Zaidi filius gentis Nahyān]]. Militaris minatio ab [[Irania]] repraesentata Emiratus Coniunctos Arabos sollicitos habuit, quia [[Irania]] unilateraliter{{dubsig}} insulas in controversiam vocatas in [[Basora Fretum|Basora Freto]]<ref>[[commons:File:The_Coast_of_Arabia_the_Red_Sea,_and_Persian_Sea_of_Bassora_Past_the_Straits_of_Hormuz_to_India,_Gujarat_and_Cape_Comorin_WDL2914.png|Tabula Arabiae a Petro van der Aa]].</ref> ([[Arabice]] مَضيق هُرمُز‎ ; [[Persice]] تَنگِه هُرمُز‎) ceperat, quia Irania [[missile|missilia]] ballistica medii ambitus habet et propter suspicionem ut Irania nuclearem capacitatem evolverit. [[Alcaeda|Alcāëdae]] et aliorum Islamicorum militantium minationes Emiratus Coniunctos Arabos non sollicitant velut [[Arabia Saudiana|Arabiam Saudianam]], quia hi globi sedem belli aut adiumenti non habent. Attamen sunt securitatis curae, propter generalem [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] regionis volatilitatem, propter constantes [[Tromocratia|tromocraticos]] impetus, propter [[exsul]]ium, praesertim [[Musulmanus|Musulmanorum]], populositatis magnitudinem et mobilitatem et propter liberalem negotiorum ambitum in civitate pro [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidente]]. == Divisio administrativa == Emiratus Coniuncti Arabi divisi sunt in [[emiratus]] ([[Arabice]]; إمارة) septem. Emiratus [[Dubai]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150510111754/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/latein/nuntiilatinijauarii100.html Radio Bremen]</ref> ([[Arabice]] دبي) maximum [[numerus incolarum|numerum incolarum]] habet, hic est 35,6% numeri incolarum emiratuum coniunctorum. Emiratus [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]]<ref>[http://www.alcuinus.net/ephemeris/poesis.php?id=915 Ephemeris]</ref> amplius 31,2% incolarum habet, quod circa duas tertias partes Emiratuensium aut in Abu Dhabi aut in Dubai vivere significat. [[Fasciculus:Emiratus 761.PNG|thumb|300px|Minores emiratus Boreoriente [[Abu Dhabi (phylarchia)|phylarchiae Abu Dhabi]].]] Emiratus Abu Dhabi [[superficies|superficiem]] 67 340 [[chiliometrum quadratum|km²]] sive 26 000 [[Mille passus quadratum|mi²]] habet, quae est 86,7% totius nationis superficiei, insulis exclusis. Litoralem lineam amplius 400 [[chiliometrum|km]] sive 249 [[Mille passus|mi]] extensam habet et divisa est administrativis propositis in praecipuas regiones tres. [[Dubai|Phylarchia Dubai]] iuxta Emiratuense [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] litus propemodum 72 [[chiliometrum|km]] sive 45 [[Mille passus|mi]] patet. [[Dubai|Phylarchia Dubai]] superficiem 3885 [[chiliometrum quadratum|km²]] sive 1500 [[Mille passus quadratum|mi²]] habet, quae ad 5% totius nationis superficiei aequivalet, exclusis insulis. [[Sārĭqua (phylarchia)|Phylarchia Sārĭqua]] ([[Arabice]] لشارقةّ) propemodum iuxta 16 [[chiliometrum|km]] seu 10 [[Mille passus|mi]] Emiratuensis litoralis lineae apud [[Sinus Persicus|Sinum Persicum]] et amplius 80 [[chiliometrum|km]] seu 50 [[Mille passus|mi]] intro patet. Septemtrionales [[phylarchia]]e, [[Fudzaira]] ([[Arabice]]; الفجيرة), [[Persae (phylarchia)|Persae]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Ajman_tribe Vicipedia Anglica]</ref> ([[Arabice]] العجمان), [[Iulphar]]e<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/userfiles/images/Sinus-Persicus.jpg Sinus Persici tabula]</ref> ([[Arabice]] رأس الخيمة) et [[Portus Omanae]]<ref>[http://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89mirats_arabes_unis#Conqu.C3.AAte_islamique Vicipedia Francica]</ref><ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/6*.html Liber VI Historiae Naturalis Plinii Maioris]</ref> ([[Arabice]] أمّ القيوين), omnes totam superficiem 3 881 [[chiliometrum quadratum|km²]] habent. Sunt duae areae penes coniunctum dominium. Alia coniunctim penes [[Omania]]m et [[Persae (phylarchia)|Persas]], alia penes [[Fudzaira]]m et [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭquam]]. Est [[Omania|Omaniensis]] [[exclavatura]] Emiratuensi territorio circumdata, [[Vallis Madha]] ([[Arabice]] ولاية مدحاء) nuncupata. In media via inter [[Macĕta (muhafaza)|Paeninsulam Macĕtam]]<ref>[http://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=maketa&s.f.s2_parent=s.f.book.brill-s-new-pauly&s.rows=20&search-go=Search Opera Referentiae BrillOnline].</ref> ([[Arabice]] مسندم) et reliquam [[Omania]]m in [[Sārĭqua (phylarchia)|Phylarchia Sārĭqua]] ([[Arabice]] لشارقةّ). Quae propemodum 75 [[chiliometrum quadratum|km²]] sive 29 [[Mille passus quadratum|mi²]] tegit et cuius limes anno [[1589]] statutus est. Boreorientalis angulus Vallis Madhae valde prope viam inter [[Corfacan]]<ref>[http://books.google.es/books?id=cP9XqVUFKI8C&pg=PA224&lpg=PA224&dq=corfacan+itinerarium&source=bl&ots=TngBSshPSq&sig=BQ0RyreHjaJLQc_6ZxPadnrun1I&hl=la&sa=X&ei=LkWQU_efA-PJ0QW6hoDYAQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=corfacan%20itinerarium&f=false Itinerarium orientale R. P. F. Philippi a SSma Trinitate]</ref> ([[Arabice]] خورفكان) et [[Fudzaira]]m est, vix 10 metra seu 33 pedes distans. Intra [[Omania|Omaniensem]] [[exclavatura]]m [[Vallis Madha|Vallem Madham]] est Emiratuensis exclavatura [[Nahva]] ([[Arabice]] اﻟﻨﺤﻮة) nuncupata, etiam ad [[Sārĭqua (phylarchia)|Phylarchiam Sariquam]] pertinens. Quae circiter 8 chiliometra seu 5 milia passuum per sordidam semitam Occidente ab urbe [[Nova Madha]] distat et circiter e quadraginta domis cum earum [[clinicum|clinico]] et [[mutabulum telephonicum|mutabulo telephonico]] consistit. {|class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" !class="unsortable"|[[Vexillum]] ![[Phylarchia]] [[Latine]] ![[Phylarchia]] [[Arabice]] !class="unsortable"| [[Caput (urbs)|Caput]] ![[Numerus incolarum|Incolae]] !% incolarum ![[Superficies|Area]] ([[chiliometrum quadratum|km²]]) !% areae ![[Spissitudo incolarum|Spissitudo]] |- | [[Fasciculus:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]] | [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] | أبو ظبي || [[Abu Dhabi]] || 1 548 655 || 31.2% || 67 340 || 86,7% || 25 |- | [[Fasciculus:Flag of Ajman.svg|border|40px]] | [[Persae (phylarchia)|Persae]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Ajman_tribe Vicipedia Anglica]</ref> | عجمانّ || [[Persae (urbs)|Persae]] || 372 923 || 7,5% || 259 || 0,3% || 996 |- | [[Fasciculus:Flag of Dubai.svg|border|40px]] | [[Dubai]] | دبيّ || [[Dubai (urbs)|Dubai]] || 1 770 533 || 35,6% || 3 885 || 5,0% || 336 |- | [[Fasciculus:Fujairah Flag.gif|border|40px]] | [[Fudzaira]] |الفجيرة || [[Fudzaira (urbs)|Fudzaira]] || 137 940 || 2,9% || 1 165 || 1,5% || 109 |- | [[Fasciculus:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]] | [[Iulphar]]<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/userfiles/images/Sinus-Persicus.jpg Sinus Persici tabula]</ref> | رأس الخيمة || [[Iulphar (urbs)|Iulphar]] || 171 903 || 3,4% || 1 684 || 2,2% || 122 |- | [[Fasciculus:Flag of Sharjah.svg|border|40px]] | [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]] | لشارقةّ || [[Sārĭqua (urbs)|Sārĭqua]] || 895 252 || 18,0% || 2 590 || 3,3% || 262 |- | [[Fasciculus:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]] | [[Portus Omanae]]<ref>[http://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89mirats_arabes_unis#Conqu.C3.AAte_islamique Vicipedia Francica]</ref><ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/6*.html Liber VI Historiae Naturalis Plinii Maioris]</ref> | أمّ القيوين || [[Portus Omanae (urbs)|Portus Omanae]] || 69 936 || 1,4% || 777 || 0,9% || 88 |- class="sortbottom" style="background:#ccc;" | [[Fasciculus:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] |'''Emiratus Coniuncti Arabi''' | دولة الإمارات العربية المتحدة ||Abu Dhabi || 4 967 142 || 100% || 77 700 || 100% || 56 |} == Demographia == [[Fasciculus:Pyramis incolarum Emiratuensis.PNG|thumb|300px|Pyramis incolarum Emiratuum Coniunctorum Araborum anno [[2005]].]] Emiratuensis [[demographia]] valde variata est. Anno [[2010]], Phylarchianus [[numerus incolarum]] 8 264 070 aestimabatur, e quibus solum 13% Emiratuenses nationales erant, dum plerique incolae [[exsul]]es erant. Nationis [[index migrationis totus]] 21.71 est, maximus in toto orbe terrarum. Secundum Articulum 8 Legis Foederalis Emiratuensis nº 17, exsul [[ius civitatis]] Phylarchianum petere potest post residendum in natio per 20 annos, dummodo hic homo nunquam criminis damnatus sit et [[Arabice]] fluenter loqui possit. Emiratuenses seu Phylarchiani [[ethnos|ethnice]] variati sunt, cum originibus e [[Arabia|Paeninsula Arabica]], [[Irania]], [[Gedrosia]] et [[Africa Orientalis|Africa Orientali]]. Cum [[ratio sexualis|ratione sexuali]] inter [[vir]]os et [[femina]]s 2,2 omnibus incolis et 2,75 circulo aetatis inter 15 et 65, Emiratuensis inaequalitas [[Genus (societas)|generis]] secunda maxima in toto orbe terrarum post [[Quataria]]m est. Anno [[2009]], Emiratuenses cives 16.5 centesimae omnium incolarum erant; [[Asia Australis|Austrasiani]] ([[India|Indi]], [[Taprobane|Ceilaniani]], [[Pakistania]]ni, [[Bangladesha|Bengalienses]]) maximum circulum cum 58.4 centesimis omnium constituunt; alii [[Asia]]ni 16.7 centesimas constituunt dum [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentales]] exsules 8,4% omnium incolarum erant. Est crescens [[Europa]]eorum praesentia, praesertim in multiculturalibus urbibus velut [[Dubai]]. [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidentales]] exsules ex [[Europa]], [[Australia]], [[America Septemtrionalis|America Septemtrionali]] et [[America Latina]] 500&thinsp;000 Emiratuensium incolarum constituunt. Emiratus Coniuncti Arabi etiam parvum [[exsul]]um numerum in [[Europa]], [[America Septemtrionalis|America Septemtrionali]], [[Asia]] et [[Oceania]] attraxit. Amplius 100 000 [[Britanniarum Regnum|Britannorum]] nationalium nationem incolunt. Reliqui incolae ex aliis [[Orbis Arabicus|Arabicis civitatibus]] erant. Media [[exspectatio vitae]] 76,7 anni (anno [[2012]]) est, maior quam aliae Arabicae nationis. Circiter 88% incolarum in Emiratibus Coniunctis Arabis urbani sunt. === Religio === [[Fasciculus:Religiones in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione.PNG|thumb|400px|[[Graphicus]] [[Religio Islamica|Religionis Islamicae]], [[Christianismus|Christianismi]] et aliarum [[religio]]num distributionem of Islam in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione.]] [[Religio Islamica]] maxima et officialis [[religio civitatis]] in Emiratibus Coniunctis Arabis est. Gubernatio programma [[tolerantia]]e ad alias [[religio]]nes sequitur et rare in haud Musulmanorum activitates interponit. Vicissim, haud Musulmani in Islamicas religiosas res aut in Islamicam [[Musulmanus|Musulmanorum]] educationem interponere evitare exspectantur. Gubernatio alias [[religio]]nes per quamvis [[media communicationis socialis|mediorum]] formam diffundere restringit, quia [[proselytismus|proselytismi]] forma putatur. Sunt propemodum 31 [[ecclesia]]e per nationem, [[Hinduismus|Hinduisticum]] templum in regione [[Continens Dubai|Continente Dubai]] ([[Arabice]] بر دبي), [[Sichismus|Sichistica]] [[gurduara]] [[Mons Alii|Monte Alii]] ([[Arabice]] جبل علي) et etiam [[Buddhismus|Buddhisticum]] templum [[Alquarhūdum|Alquarhūdi]] ([[Arabice]] القرهود). Secundum Ministerii Oeconomiae censum anni [[2005]], 76 centesimae omnium incolarum [[Musulmanus|Musulmani]], 9% [[Christianus|Christiani]] et 15 centesimae aliarum (praesertim [[Hinduismus|Hinduistae]]) erant. Census numeri multos "temporales" salutatores operariosque non computant dum etiam dinumerantur [[Bahaismus|Bahaistae]] et [[Drusi]] velut [[Musulmanus|Musulmani]]. Inter Emiratuenses cives, 85% [[Secta Sunnitica|Musulmani Sunnitae]] sunt, dum [[Secta Siitica|Siitiae Musulmani]] 15% sunt, praesertim in [[phylarchia|phylarchiis]] [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]] et [[Dubai]]. [[Omania|Omanienses]] immigrantes praecipue [[Ibadismus|Ibadistae]] sunt, quamquam [[Sufismus|Sufistica]] pondera etiam sunt. Secundum aliquos fontes, inter 5 et 8% incolarum [[atheismus|athei]] sunt. Omnium fiderum et nullius fidei homines aequam protectionem sub nationis [[constitutio]]ne et [[lex|legibus]] accipiunt. === Linguae === [[Fasciculus:UAE signboard.jpg|thumb|Trilingue ([[Arabice]], [[Anglice]], [[lingua Urdu|Urduvice]]) signum in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione.]] [[Lingua Arabica]] nationalis lingua in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione est. [[Dialectos Arabica Sinualis]] ([[Arabice]] اللهجة الخليجية) est in usu Emiratuensium autochthonum. Cum a [[Britanniarum Regnum|Britannis]] usque ad annum [[1971]] recti sunt et commercio centrum esset, [[lingua Anglica]] praecipua [[lingua franca]] est, quamobrem, eius cognitio postulatio est ad petendos plerosque labores in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione. Aliae [[lingua]]e cum extenso usu sunt [[lingua Persica]], qua utitur [[Irania]]na diaspora, simul et [[lingua Hindustanica]], [[lingua Afganica]] et [[lingua Philippinica]], quibus utuntur magnae [[Asia austro-orientalis|Notioanatolasianica]], [[Pastuni]]ca et [[Philippinae|Philippinica]] diasporae, respective. [[Lingua Malabarica]], [[lingua officialis]] [[Malabaria]]e in [[India]], est in usu communitatis Malabaricae quae ingentem [[India|Indicae]] diasporae maioritatem in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione constituit. Etiam sunt alii [[Asia]]ni circuli, praesertim, [[Indonesia|Indonesii]], [[Res publica popularis Sinarum|Seres continentales]] et [[Iaponia|Iaponienses]]. === Urbes cum maximo numero incolarum === {| class="wikitable sortable" |- ! Positio ! [[Urbs]] ! [[Emiratus]] ! [[Numerus incolarum|Incolae]] ! Photographemata |- | 1 || [[Dubai (urbs)|Dubai]] || [[Dubai]] || 2 106 533 || [[Fasciculus:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|100px|thumb|[[Dubai (urbs)|Dubai]]]] |- | 2 || [[Abu Dhabi]] || [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] || 1 935 234 || [[Fasciculus:Abu_Dhabi_Corniche_Mall.jpg|100px|thumb|[[Abu Dhabi]]]] |- | 3 || [[Sārĭqua]] || [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]] || 1 332 455 || |- | 4 || [[Fons (Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio)|Fons]] || [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] || 580 000 || [[Fasciculus:Jabal_hafeet_shahin.jpg|100px|thumb|[[Fons (Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio)|Fons]]]] |- | 5 || [[Persae (urbs)|Persae]] || [[Persae (phylarchia)|Persae]] || 403 923 || [[Fasciculus:Ajman_ar.jpg|100px|thumb|[[Persae (urbs)|Persae]]]] |- | 6 || [[Occidentalis (Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio)|Occidentalis]] || [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] || 290 450 || |- | 7 || [[Iulphar (urbs)|Iulphar]] || [[Iulphar]] || 230 903 || |- | 8 || [[Fudzaira (urbs)|Fudzaira]] || [[Fudzaira]] || 145 940 || [[Fasciculus:Fujairah,_U.A.E_in_evening.jpg|100px|thumb|[[Fudzaira (urbs)|Fudzaira]]]] |- | 9 || [[Debe]] || [[Fudzaira]] || 78 200 || |- | 10 || [[Portus Omanae (urbs)|Portus Omanae]] || [[Portus Omanae]] || 72 936 || |- | 11 || [[Corfacan]] || [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]] || 53 635 || [[Fasciculus:Khor_Fakkan_Mosque.jpg|100px|thumb|[[Corfacan]]]] |- |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[Dubai (urbs)|Dubaiensis]] [[linea caelestis]] et altissimum aedificium in toto orbe terrarum, [[Turris Khalifa]].]] Emiratuum Coniunctorum Araborum opulentia magnopere in exercendo [[petroleum|petroleo]] et [[gasium naturale|gasio naturali]] fundatur, quae circiter 20 centesimas [[PDG]] repraesentant. [[Arabes|Arabica]] natio tertia maxima productoria in [[Sinus Persicus|Sinu Persico]] post [[Arabia Saudiana|Arabiam Saudianam]] et [[Irania]]m est (quia [[Iraquia]]e productio valde propter bellum deminuit). E [[1973]], Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio profundam transformationem passa est, transiens e paupere parvarum [[phylarchia]]rum regione in modernam [[civitas|civitatem]] cum magnis qualitatibus victus. Nationalis [[PDG]] per capita haud multo a praecipuarum [[Europa Occidentalis|Europae Occidentalis]] civitatum eis distat. Eius magnaminimitas collocandae pecuniae e petroleosis reditibus et eius temperata [[civilitas]] externa eam praecipuo munere in regionis rebus fungi permisere. [[Fasciculus:Tabula arborea Emiratuensium exportationum.PNG|300px|thumb|Graphica depictio de Emiratuensibus productis exportatis per categorias 28 coloribus codificatas.]] Recentibus annis, gubernatio suos redituum fontes diversificare quaesivit ad deminuenda limitatorum [[petroleum|petroleosorum]] suppletoriorum dependentia. Horum conatuum resultatio [[progressus sustinendus]] [[periegesis|periegeseōs]] fuit, fundatus in [[litus|litoralibus]], [[desertum|deserticis]] et [[disportus|disportivis]] [[Deversorium|xenodochicis]] infrastructuris. Harum societatum prosperitas, praeter elementa velut relative parvum [[materia rudis|materiarum rudium]] pretium, calidum [[clima]] per fere totum annum vulgatum, [[architectura]]e miracula velut [[Turris Araborum|Turrim Araborum]] ([[Arabice]] برج العرب) et [[Insulae Palmae|Insulas Palmas]] ([[Arabice]] جزر النخيل), et amicabilem affectum [[Humanus Cultus Occidentalis|Occidenti]] multos ut Emiratus Coniuncti Arabi [[Oriens Medius|Orientis Medii]] [[Singapura]] aut [[Hongcongum]] appellentur adduxit. == Infrastuctura == === Media communicationis === [[Media communicationis socialis|Media communicationis]] una inter praecipuas [[Dubai|Phylarchiae Dubaiensis]] industrias sunt, quae microurbium seriem evolvere conata est. [[Urbs Mediorum Dubaiensis]] ([[Anglice]]; ''Dubai Media City'') media communicationis in [[Dubai (urbs)|Dubai]] et in media regione per [[televisio]]nem et nova media communicationis, [[publicitas|publicitatem]] et [[piscatio]]nis [[ratio mercatoria|rationem mercatoriam]] contribuit. Multae internationales nuntiorum [[organizatio]]nes velut [[Reuters]], [[Associated Press]], [[Agence France-Presse]], [[Bloomberg News]], [[Dow Jones Newswires]], [[CNN]] et [[BBC]], [[Urbs Mediorum Dubaiensis|Urbe Mediorum Dubaiensi]] adsunt et plena libertate informandi de localibus et regionalibus fruuntur. Praecipua [[diarium|diaria]] [[Anglice]], cum grapheis in Emiratibus Coniunctis Arabis, sunt haec: * [http://www.gulfnews.com/ Gulf News, cum maximo numero exemplarium] * [https://web.archive.org/web/20070927000456/http://www.7days.ae/ 7DAYS] * [http://www.khaleejtimes.com/ Khaleej Times, secundum diarium secundum numerum exemplariorum] * [http://www.business24-7.ae/ Emirates Business 24|7, primum et unicum negotium preli in Emiratibus Coniunctis Arabis] * [http://www.xpress4me.com/ Xpress, tabloide a diurnariis diarii 7DAYS publicatum] Ex exeunte anno [[2007]], internationales editiones diarii [[The Times]] [[Londinium|Londiniensis]] et eius fratris [[The Sunday Times]] in [[Dubai]] locali dsitributioni imprimuntur. Accessus in [[Interrete]] in istium locorum vicinitate a telecommunicationum societate [[Etisalat]] stricte colatur. Functionarii claram declarationem de ratione non vulgavere ob quam vox protocolli interretialis impeditur. Unica declaratio in Emiratibus Coniunctis Arabis emissa se nullam ordinationem voci protocolli interretialis habere et solum localibus telecommunicationum societatibus auctoritatem utendi hac [[technologia]] dari est. Pretia diaconiarum [[fascia lata|fasciae latae]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione, collata cum [[Europa]]eis, multo magna sunt, verbi gratia, conexioni duorum [[bitus|megabitorum]] pro [[secundum|secundo]] est sumptus 349 [[Drachma Emiratuum Araborum Coniunctorum|drachmmarum Emiratuensium]] seu 95 [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]] pro [[mensis|mensi]] per utramvis societatem telecommunicationum, [[Etisalat]] aut [[Du (societas telecommunicationum)|Du]], collatum cum propemodum 70 [[Drachma Emiratuum Araborum Coniunctorum|drachmmarum Emiratuensium]] seu 19 [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]] pro mensi in [[Europa]] octo megabitorum conexioni. === Vectura === Privata [[vehiculum|vehicula]] communiter in usu sunt. [[Diploma gubernationis]] eis saltem deodeviginti annos natis promptum est. [[Femina]]s gubernare licet. Extensum et modernum [[via]]rum rete praecipuas litorales urbes conectit; [[desertum]] minus evolutum est. Prima [[Laophorium|laophorica]] diaconia anno [[1969]] urbe [[Abu Dhabi]] coepit et hodie laophoricorum cursuum duodecades, et intra urbes et inter urbes, sunt. Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio bene evolutam aëriae navigationis infrastructuram habet. [[Auctoritas Publica Classis Aëriae Civilis]] ([[Arabice]]; لهيئة العامة للطيران المدني) evolutum programma anno [[2010]] applicare coepit quod aëronavium in peregrinis nationibus immatriculatarum aestimationem permittit ad roborandam earum securitatem et navigabilitatem. Anno [[2011]] omnes aëronaves in nationibus velut [[Res publica democratica Congensis|Republica Democratica Congensi]], [[Swazia]], [[Guinea Aequinoctialis|Guinea Aequinoctiali]], [[Mons Leoninus|Monte Leonino]] et [[Insulae Sancti Thomae et Principis|Sancto Thoma et Principe]] immatriculatas volare propter earum humiles securitatis normas vetavit. Maximi [[aëroportus]] in natione urbibus [[Dubai (urbs)|Dubai]] et [[Abu Dhabi]] sunt. Multi e [[petroleum|petrolei]] reditibus e praeteritis decenniis ad construenda et renovanda postea eorum [[terminale|terminalia]] destinati sunt. [[Fasciculus:13-08-06-abu-dhabi-airport-01.jpg|thumb|Terminale 1 [[Aëroportus Internationalis Abu Dhabi]] ([[Arabice]]; مطار أبو ظبي الدولي).]] Erant 42 aëroportus per totam Phylarchiarum Arabicarum Confoederationem anno [[2012]] sparsi, e quibus 25 cum bituminatis aërodromis, e quibus vicissim duodecim amplius 3 047 [[metrum|m]], tres inter 2 438 et 3 047 m, quattuor inter 1 524 et 2 437 m, quattuor inter 914 et 1 523 et duo minus 914 m longi erant. Inter 17 aëroportibus sine bituminatis aërodromis unus amplius 3 047 [[metrum|m]], unus inter 2 438 et 3 047 m, quattuor inter 1 524 et 2 437 m, sex inter 914 et 1 523 et quinque minus 914 m longi erant. Eodem anno, quinque [[heliportus]] erant. Societas aëronautica [[Emirates]] maxima inter nationales societates aëronauticas in Emiratibus Coniunctis Arabis est, cuius proprietarius [[Dubai (urbs)|Dubai]] est. Aliae societates aëronauticae [[flyDubai]], [[Air Arabia]] et [[Royal Jet]] sunt. [[Fasciculus:Dubai map Dubai Metro.jpg|thumb|400px|left|[[Dubai (urbs)|Dubaiense]] [[Ferrivia metropolitana|ferriviae metropolitanae]] schema.]] [[Ferrivia]] praecipuo munere in Emiratuum Coniunctorum Araborum non fungitur sed collocatio [[pecunia]]e in ferrivia pergere expectatur. [[Dubai (urbs)|Urbs Dubai]] unica urbs in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione est quae ferriviariam [[vectura]]m hominum motibus intra urbem auxiliatam habet. [[Ferrivia metropolitana|Tramina metropolitana]], et minore modo [[ferrivia strataria|tramina strataria]]], ad reducendum vehiculorum numerum in [[Dubai|Phylarchiae]] viis adiuvavere. Sunt 830 [[chiliometrum|km]] seu 516 [[mille passus|mi]] ductuum [[petroleum|petroleo rudi]] et 870 [[chiliometrum|km]] seu 541 [[mille passus|mi]] [[gasium naturale|gasio naturali]], incluso gasio naturali liquido. Praecipuos inter [[portus]] sunt Portus [[Persae (urbs)|Persarum]], Portus [[Fudzaira (urbs)|Fudzairae]], [[Insula Das]] ([[Arabice]]; جزيرة داس), [[Portus Caliphae]] ([[Arabice]]; ميناء خليفة), [[Portus Zaidi]] ([[Arabice]]; ميناء زايد) ac [[Portus Montis Dhannae]] urbe [[Abu Dhabi]], Portus [[Corfacan]]is, Portus Hembreiae ac Portus Chalidi [[Sārĭqua (urbs)|Sārĭquae]], [[Mons Alii|Portus Montis Alii]], [[Portus Rasidi]] ([[Arabice]];ميناء راشد) urbe [[Dubai (urbs)|Dubai]], [[Portus Falconis]] ([[Arabice]]; الصقر ميناء) urbe [[Iulphar (urbs)|Iulphare]] et Portus urbis [[Portus Omanae]]. Emmiratibus Coniunctis Arabis 68 naves mercatoriae 1 000 aut magis [[coros|corōn]] sunt, 1 107 442 [[coros|corōn]]/1 795 235 [[tonna]]rum [[amphoratum ponderis mortui|ponderis mortui]] totalizantes. Secundum genus, inter has naves onerarias sunt unum [[chymatoploion]], 18 [[navis oneraria|naves onerariae]], 3 [[chemicoploion|chemicoploia]], 8 [[navis exceptaculifera|exceptaculiferae]], unum [[hygraerioploion]], una [[navis pecuaria]], una [[navis epibatica]], 27 [[navis petrolearia|naves petroleariae]], 7 [[autocinetoploion|autocinetoploia]] et una [[navis cisternata]] specialis, secundum aestimationem anni [[1999]]. Inter incidentias excellit haec, ut sex homines mortui, saltem quadraginta vulnerati sint et vehiculorum duodecades arserint die [[11 Martii]] anni [[2008]], cum hecatontades autocinetorum in [[autovia|autoviā]] inter urbes [[Abu Dhabi]] et [[Dubai (urbs)|Dubai]] [[Nebula (meteorologia)|nebulā]] tectā collisissent. === Educatio === [[Educatio|Educativum systema]] per secundarium planum a Ministerio Educationis omnibus in [[phylarchia|phylarchiis]] inspicitur, apsque [[Abu Dhabi (phylarchia)|Phylarchia Abu Dhabi]], ubi est penes [[Consilium Educationis Abu Dhabi]] ([[Arabice]]; مجلس أبو ظبي التعليم). In [[Ludus litterarius|ludis litterariis]], [[schola media|scholis mediis]] et [[gymnasium|gymnasiis]] consistit. Publicae [[schola]]e a Gubernatione solvuntur et curriculum creatur ad attingenda Emiratuensis progressionis proposita et valores. Instructionis instrumentum publicis in scholis [[lingua Arabica]] est cum emphasi in [[lingua Anglica|linguā Anglicā]] velut secundā linguā. Sunt quoque multae [[schola privata|scholae privatae]] quae internationaliter fide dignae sunt. [[Schola publica|Scholae publicae]] Phylarchianis civibus gratuitae sunt, dum scholarum privatarum taxae variant. [[Educatio superior|Educationis superioris systema]] a Ministerio Educationis Superioris inspicitur. Ministerium est quoque responsale admittendos studentes in [[praegradus|praegradualibus]] institutis. [[Alphabetismus|Index alphabetismi]] anno [[2007]] 91 centesimae erat. In praesenti autochthonum [[chilias|chiliades]] sunt qui formalem disciplinam in 86 [[Educatio adultorum|educativis adultorum centris]] totam per nationem sparsis sequuntur. Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio ostendit desiderium meliorandae [[educatio]]nis et [[investigatio]]nis. Inter societates mercatorias excellit conditus Centrorum Investigationis [[CERT Group of Companies|CERT]] et [[Institutum Masdar Scientiae et Technologiae|Instituti Masdaris Scientiae et Technologiae]] ([[Arabice]] معهد مصدر للعلوم والتكنولوجيا) et [[Institutum Progressionis Negotialis|Instituti Progressionis Negotialis]]. Secundum [[Classificatio mundana universitatum QS|classificationem QS]], in summo classificationis loco nationales [[universitas|universitates]] [[Universitas Phylarchiarum Arabicarum Confoederationis]] ([[Arabice]]; جامعة الإمارات العربية المتحدة), inter 421 et 430 loca mundana; [[Universitas Americana Sariquae]] ([[Arabice]] الجامعة الأمريكية في الشارقة); inter 431 et 440 loca mundana; et [[Universitas Sariquae]] ([[Arabice]] جامعة الشارقة), loco mundano 3046, sunt. === Salus et opulatio socialis === [[Fasciculus:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|[[Urbs Valetudinaria Dubaiensis]], specialiter designata clinicis et valetudinariis diaconiis.]] Emiratuum Coniunctorum Araborum [[exspectatio vitae]] ortu 78.5 annorum est. [[Morbus cardiovascularis|Morbi cardiovasculares]] praecipua [[mors|mortis]] causa in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione sunt, 28 centesimas omnium mortium constituentes; aliae ponderis causae [[accidens|accidentia]] ac [[laesio]]nes, [[Cancer (morbus)|cancri]] et [[morbus congenitus|anomaliae congenitae]] sunt. [[Februarius|Februario]] [[2008]], Ministerium Salutis quinquennem [[salus|salutis]] strategiam publico salutis campo in Septemtrionalibus [[phylarchia|phylarchiis]] manifestavit, quae sub eius ambitu cadunt et quae, phylarchiarum [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] et [[Dubai]] dissimiles, separatas sanitarias auctoritates non habent. Strategia animum intendit in unificandum sanitarium programma et meliorandum accessum ad sanitarias diaconias rationali pretio, simul reducenda dependentia de transmarinis tractationibus. Ministerium in animo habent tria [[valetudinarium|valetudinaria]] praesentibus 14 et 29 primaria sanitaria centra praesentibus 86 addere. Quorum novem anno [[2008]] aperiri proposita sunt. Obligatoriae [[Assecuratio valetudinaria|assecurationis valetudinariae]] introductio in [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] [[exsul]]ibus et eorum dependentibus praecipuum motivum in sanitarii programmatis reformatione fuit. [[Abu Dhabi (phylarchia)|Pbylarchiae Abu Dhabi]] autochthones sub schema e [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] [[2008]] adducti sunt et Phylarchia [[Dubai]] id suis gubernationis [[functionarius|functionariis]] secuta est. Denique, sub foederali lege, omnes Emiratuenses et exsules in natione obligatoria assecuratione valetudinaria sub unificato obligatorio schemate protegi debent. Nuper natio comodum traxit e medicis periegetis ex omnibus [[Consilium Cooperationis Civitatum Arabicarum Sinus|CCCAS]] civitatibus. Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio in praesenti periegetas medicos [[chirurgia anaplastica|chirurgiam anaplasticam]], progressivas operationes, cardiacam ac spinalem chirurgiam et dentalem tractationem quaerentes attrahit, quia sanitariae diaconiae meliora exemplaria habent quam in aliis [[Arabes|Arabicis]] [[Sinus Persicus|Sinus Persici]] nationibus. == Cultura == [[Fasciculus:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|[[Traditio]]nale [[sūquum]] ([[Arabice]]; سوق) [[Deira (Dubai)|Deira]] ([[Arabice]] ديرة), in [[Dubai|Phylarchia Dubai]].]] Emiratuenses seu Phylarchiani homines [[phyle]]tice variati sunt, cum proavis ex [[Arabia|Paeninsula Arabica]], [[Irania]], [[Gedrosia]] et [[Africa Orientalis|Africa Orientali]]. [[Arabes]] descendentes familiarum [[Bani Yas]] ([[Arabice]]; بَنُو ياس), [[Āl Nahyān]] ([[Arabice]] آل نهيان) et [[Āl Māktoûm]] ([[Arabice]] آل مكتوم) in [[Abu Dhabi (phylarchia)|Abu Dhabi]] et [[Dubai]] Emiratuensem principatum repraesentant. Fammilia [[Al-Qāsimī]] ([[Arabice]] القواسم) etiam praecipuo munere in Emiratuum Coniunctorum Araborum [[historia]] functa est. Plerique Emiratuenses in Phylarchia [[Dubai]] e [[Persae|Persica]] origine sunt. Emiratuensis [[cultura]] in [[Arabes|Arabicā]] culturā fundatur et [[Irania|Persicā culturā]] valde affecta est. Arabicae et Persicae incitationis [[architectura]] pars e localis Phylarchianae identitatis expressione est. [[Irania|Persicum]] pondus in Emiratuensi culturā notabiliter visibile in [[traditio]]nali Phylarchianā architecturā et [[ars laographica|arti laographicā]] est. Verbi gratiā, [[venticapium]] ([[Arabice]] ملقف) cognita traditionalis Emiratuensis architecturae nota factum et Persico pondere attributum est. Quaedam [[saltatio]]nes [[laographia|laographicae]], velut [[habbānum (saltatio)|habbānum]], primordialiter [[Irania|Persicae]] sunt. Localis Phylarchiana cultura etiam [[Africa Orientalis|Africae Orientalis]] et [[India]]e culturis affecta est. Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio variatam et multiculturalem societatem habet. Praecipua festa in Emiratu [[Dubai]] [[Eidulfitrum]] ([[Arabice]] عيد الفطر), [[Ramadanum|Ramadani]] finem signans, et Dies Nationalis, dies [[2 Decembris]], Emiratuum Coniunctorum Araborum formationem signans, sunt. Plerique Emiratuenses [[vir]]i [[thaubum]] ([[Arabice]] كَندورَة), indumentum usque ad talum longum et [[lana]] ac [[xylinon|xylino]] textum, induere malunt et pleraeque Phylarchianae [[femina]]e [[abāia]]m, ([[Arabice]] عباية), nigrum amictum plerasque corporis partes tegentem, induunt. Haud gubernativa ambitio [[Codex Habitus PAC]] exsules de localibus [[vestimentum|vestimentis]] et de Emiratuensium autochthonum sensibilitate educare intendit. Singuli septem semiautonomi emiratus singulas proprias regulas de vestimentis habent. Emiratus [[Dubai]] liberallimus est de hac re, [[tunicula minima|tuniculas minimas]] et [[vestis bikiniana|bikinianas]] permittens, dum [[Iulphar]] regulam [[Aprilis|Aprili]] [[2013]] bikinianas simul et artas [[vestis balnearis|balneares]] viris publicis in [[acta|actis]] vetantem adoptavit. Antiqua Emiratuensis [[poësis]] a [[saeculum 8|saeculi VIII]] [[Arabes|Arabe]] docto [[Chalilus ibn Ahmad]] ([[Arabice]] الخليل بن أحمد) valde affecta est. Pimmus inter Phylarchianos claros [[poëta]]s [[Ahmedus ibn Mādzid]] ([[Arabice]] أحمد بن ماجد) est, inter [[1432]] et [[1437]] urbe [[Iulphar (urbs)|Iulphare]] natus. Notissimi Emiratuenses scriptores [[Mubaracus Al Oqaili|Mubārăcus Al Oqaili]] ([[1880]]–[[1954]]), [[Salimus bin Ali al Owais|Salīmus bin Ali al Owais]] ([[1887]]–[[1959]]) et [[Ahmedus ibn Sulayem]] ([[1905]]–[[1976]]) fuere. Tres alii poëtae e [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭquā]], [[Circulus Hirae]] nuncupati, a [[Schola Apollinis|Scholā Apollinis]] ([[Arabice]] مدرسة أبولو) et [[Motus romanticus|Romanticis]] [[poëta|vatibus]] valde affecti esse observantur. [[Nundinae Librorum Internationales Sārĭquae]] ([[Arabice]] معرض الشارقة الدولي للكتاب) antiquissiae et maximae in natione sunt. Intra Emiratuensium [[museum|museorum]] catalogum sunt regionalis famae aliquae, clarissime [[Sārĭqua (urbs)|urbs Sārĭqua]] cum suo Districtu Hereditatis musea septemdecim continente, quae anno [[1998]] Caput Culturale [[Orbis Arabicus|Orbis Arabici]] fuit. Urbe [[Dubai (urbs)|Dubai]], area [[Quozum]] ([[Arabice]] القوز) et [[pinacotheca]]rum et [[museum|museorum]] numerum velut [[Museum Privatum Salsali]] ([[Arabice]] صلصالــي) attraxit. [[Abu Dhabi]] culturae districtum in [[Insula Felicitatis]] ([[Arabice]] جزيرة سعديات) condidit. Ubi, sex incepta proponuntur, inclusis [[Guggenheim Abu Dhabi]] et [[Lupariense Abu Dhabi|Lupariensi Abu Dhabi]] ([[Arabice]] لوفر أبوظبي). [[Dubai (urbs)|Dubai]] Museum [[Kunsthal (Dubai)|Kunsthal]] et districtum pinacothecis et [[artifex|artificibus]] aedificare etiam in animo habet. [[Fasciculus:Yowalah.ogv|thumb|Emiratuensis [[traditio]]nalis [[saltatio]], [[iovala]].]] Emiratuensis cultura [[Arabia Orientalis|Arabiae Orientalis]] culturae pars est. [[Līva (musica)|Līva]] ([[Arabice]] ليوه) est [[musica|genus musicum]] et [[saltatio]]nis praesertim in communitatibus [[Bantuenses]] descendentes ex [[Africa|Africorum]] [[Magni Lacus Africani|Magnorum Lacuum]] regione continentibus actum. [[Festum Rockianum Deserti Dubaiense]] ([[Anglice]] ''Dubai Desert Rock Festival'') etiam aliud praecipuum [[festivalia|festum]] in [[Metallum (musica)|metalli]] et [[musica rock|rockianae]] artificibus consistens est. Phylarchiana [[cinematographia]] minima sed se expandens est. [[Media communicationis socialis|Media communicationis]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione praecipuo munere in regione funguntur. [[Urbs Mediorum Dubaiensis]] ([[Anglice]] ''Dubai Media City'') et [[twofour54]], [[Abu Dhabi|Abudhabiensis]] mediorum zona, conditae sunt ad attrahendas praecipuas internationales societates mercatorias. Emiratus Coniuncti Arabi praecipuarum [[Orbis Arabicus|Panarabicarum]] societatum telecommunicatoriarum sedes sunt, inclusis societatibus [[Middle East Broadcasting Center]] et [[OSN]]. Die [[25 Septembris]] [[2007]] [[seichus]] [[Mahometus bin Rashid al-Maktum]] ut diurnarii noniam iudicari aut incarcerari propter causas ad sua opera habentes possint decrevit. Simul, Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio in [[Interrete|Interreti]] res quae "disciplinam publicam" minari possint disseminare illegalizavit. Familiae Regiae aut Gubernativorum programmatum reprobatio non sinitur. [[Carcer]]is poenae dantur eis qui civitatis famam "subsannent aut laedant" aut religioni contemptum ostendant. Nuperrime, [[situs interretialis|situs]] [[YouTube]] usuarius in custodiam datus est propter cinematographandam et ad [[Interrete]] mittendam incisionem visificam Emiratuensis autochthonis (qui Gubernationis officialis esse contigit) transmarinum operarium percutientis. === Cibi === [[Fasciculus:Tea-224-nevit.jpg|thumb|[[Traditio]]nalis Emiratuensis [[thea]].]] [[Traditio]]nale [[alimentum]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione semper fuit [[oryza (cibus)|oryza]], [[piscis|pisces]] et [[caro]]. Emiratuenses plerosque cibos ex aliis Occidentalis et Meridionalis [[Asia]]e [[civitas|civitatibus]], inclusis [[Irania|Iraniā]], [[Arabia Saudiana|Arabiā Saudianā]], [[Pacistania|Pacistaniā]] et [[Omania|Omaniā]], adoptavere. [[Conchylium]] Phylarchianae diaetae firmamen per saecula fuit. [[Caro]] et [[oryza (cibus)|oryza]] alia fundamentalia alimenta sunt; [[Caro ovilla|Ovilla]] et [[caro agnina|agnina]] favorabilissimae [[caro|carnes]], et postea [[caro hircina|hircina]] et [[Caro bubula|bubula]]. Populares [[potio]]nes [[coffeum]] et [[thea]] sunt, quibus [[Elettaria cardamomum|cardamomum]], [[safranum]] aut [[Mentha spicata|mentha]] addi possunt ad dandum eis dissimilem saporem. Cosmopolitica Emiratuum Coniunctorum Araborum natura cibum ex omnibus [[continens|continentibus]] ibi inveniri posse significat. [[Cibus celer]] multo popularis inter iuvenes adeo factus est ut ambitiones inceperint quae in luce collocent pericula ob [[cibus celer|cibi celeris]] immoderationem. [[Fasciculus:Fast food universal language.jpg|thumb|left|[[Voratrīna]]e seu [[cibus celer|cibi celeris]] [[popina]]e [[McDonald's]], [[Kentucky Fried Chicken]], et [[Pizza Hut]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione.]] [[Musulmanus|Musulmani]] [[suilla]]m esse vetantur, quamobrem non includitur [[Arabes|Arabibus]] indicibus ciborum. [[Deversorium|Deversoria]] et aliae [[taberna]]e suillae succedanea velut [[caro bubula|bubula]] [[farcimen|farcimina]] et [[caro vitulina|vitulina]] [[laridum|larida]] in suis [[Ientaculum|ientaculi]] indicibus crebro habent. Si [[suilla]] prompta est, huic sic perspicuum pittacium affigitur. Aliarum [[Musulmanus|Musulmanicarum]] [[natio]]num dispar, non contra legem est suilla producta in nationem personali consumptioni afferre. [[Alcohol]] generatim solum in [[deversorium|deversorii]] [[popina|popinis]] et [[oecus potorius|oecis potoriis]] apponitur (sed non in [[Sārĭqua (phylarchia)|Sārĭqua]]). Omnia [[Deverticulum nocturnum|deverticula nocturna]] et coetus [[pilamalleus|pilamallei]] alcoholem vendere sinuntur. Speciales [[supermercatus]] alcoholem in separatis loculis vendere possunt. Notandum est, quamquam alcohol consumi potest, illegale esse palam intoxicari et motri vehiculum quovis alcoholis vestigio in [[sanguis|sanguine]] gubernare. Societates aëronauticae [[Etihad Airways]] et [[Emirates]], ambae Gubernationis Emiratuensis, alcoholem in suis potionum indicibus etiam apponunt. == Artes athleticae == [[Fasciculus:DTC1.jpg|thumb|left|[[Campionatus Dubaiensis Teniludii]] ([[Arabice]]; بطولة دبي للتنس) anni [[2006]].]] [[Pediludium]] popularis [[disportus]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione est. Emiratuenses societates pedilusoriae [[Al Ain FC|Al Ain]], [[Al Wasl FC|Al Wasi]], [[Al Shabab Al Arabi Club|Al Shabab ACD]], [[Al Sharjah SC|Al Sharjah]], [[Al-Wahda S.C.C.|Al-Wahda]] et [[Al Ahli Club (Dubai)|Al Ahli]] popularissimae turmae sunt et per longum tempus regionalium campionum fama fruuntur. [[Societas Pedilusoria Phylarchiarum Arabicarum Confoederationis]] ([[Arabice]] الاتحاد الاماراتي لكرة القدم) primum condita est anno [[1971]] et deinde suum tempus et conatum dedicavit ad favendum ludo, [[programma iuvenile|programmatibus iuvenilibus]] instruendis et meliorandis habilitatibus no solum suorum lusoribus sed etiam officialium arbitrorumque in suis regionalibus turmis involutorum. [[Turma Pedilusoria Nationalis Phylarchiarum Arabicarum Confoederationis]] ([[Arabice]] الامارات العربية المتحدة لكرة القدم) se qualificavit in [[Certamen mundanum pedilusorium|Certamine Mundano Pedilusorio]] anno [[1990]] cum [[Aegyptus|Aegypto]]. Fuit tertium consecutivum Certamen Mundanum cum duabus [[Arabes|Arabicis]] nationibus qualificatis, post [[Cuvaitum]] et [[Algeria]]m anno [[1982]] et post [[Iraquia]]m et [[Algeria]]m denuo anno [[1986]]. Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio [[Cantharus Sinus Nationum|Cantharo Sinus Nationum]] ([[Arabice]] كأس الخليج العربي) bis vicit. Vicit primo Cantharo [[Ianuarius|Ianuario]] [[2007]] urbe [[Abu Dhabi (urbs)|Abu Dhabi]] habito et vicit recenti Cantharo [[Ianuarius|Ianuario]] [[2013]] in [[Baharina]] habito. [[Criccetius lusus|Criccetius]] est unus inter popularissimos [[disportus]] in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione, magna e parte propter exsules incolas e [[Subcontinens Indica|Subcontinenti Indica]], [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]] et [[Australia]]. [[Stadium Societatis Criccetiae Sariquae]] ([[Arabice]] لشارقة جمعية ملعب الكريكيت) [[Sārĭqua (urbs)|Sārĭquae]] internationales [[criccetius probatorius|criccetii probatorii]] certamina quattuor hucusque hospitavit. [[Stadium Criccetium Seichi Zaidi]] ([[Arabice]] ملعب الكريكيت الشيخ زايد) urbe [[Abu Dhabi]] [[criccetius internationalis|criccetii internationalis]] certamina etiam hospitavit. [[Dubai (urbs)|Urbs Dubai]] duo stadia criccetia, Campum Criccetium Dubaiensem Primum et Campum Criccetium Dubaiensem Secundum, habet cum tertio, [[Stadium Criccetium Urbis Disportus Dubaiensis|Stadio Criccetio Urbis Disportuum Dubaiensis]] velut [[Urbs Disportuum Dubaiensis|Urbis Disportuum Dubaiensis]] ([[Arabice]] مدينة دبي الرياضية) parte. Urbs Dubai etiam [[Consilium Criccetium Internationale|Consilii Criccetii Internationalis]] ([[Anglice]] ''International Cricket Council'') sedes est. [[Turma Criccetia Nationalis Phylarchiarum Arabicarum Confoederationis]] ([[Arabice]];فريق الإمارات الوطني للكريكيت) se qualificavit in [[Cantharus Criccetius Mundanus|Cantharo Criccetio Mundano]] ([[Anglice]] ''Cricket World Cup'' ; [[Arabice]] كأس العالم للكريكيت) anni [[1996]] et qualificationem in [[Cantharus Criccetius Mundanus|Cantharo Criccetio Mundano]] anni [[2007]] fere perdidit. <gallery widths=200px> Fasciculus:YasMarina1.jpeg|[[Circuitus Portus Yasensis]] ([[Arabice]] حلبة مرسى ياس) pars. Fasciculus:YasMarina2.jpeg|[[Circuitus Portus Yasensis]] ([[Arabice]] حلبة مرسى ياس) pars. </gallery> [[Formula Una]] imprimis popularis in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione est et quotannis in amoeno [[Circuitus Portus Yasensis|Circuitu Portus Yasensis]] ([[Arabice]] حلبة مرسى ياس) habetur. [[Cursus autocinetorum|Certamen currule autocinetorum]] vesperi habetur, et est Primum Praemium diu incipiens et noctu finiens. Inter alios populares disportus [[cursus camelorum]], [[falconaria]], [[equitatio velocitatis]] et [[teniludium]] sunt. == Codices == Phylarchiarum Arabicarum Confoederationi hi codices sunt: * A6, secundum [[Catalogus praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur]], * AE, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum rerum publicarum), codicem alpha-2 (catalogus codicum civitatis), * ARE, secundum normam [[ISO 3166-1]] alpha-3 (catalogi codicum nationum, * ARE, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]] codicem alpha-3, * UAE, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]], * UAE,secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]], * OM, secundum [[Catalogus praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur]], * TC, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-2. == Notae == <references /> == Bibliographia == * D. T. Potts, N. Naboodah, P. Hellyar, edd., ''Archaeology of the United Arab Emirates. Proceedings of the First International Conference on the Archaeology of the UAE''. Londinii: Trident Press, 2003 == Nexus externi == {{Fontes geographici}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 Phylarchiarum Arabicarum Confoederationis descriptio] e societate [[BBC News]] * [https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/Country/ARE/Year/2022/Summary Data statistica commercii in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione secundum Argentariae Mundanae summarium] {{Asia}} {{Capsae collectae|Emiratus Arabici Coniuncti|politica|{{Praesides Emiratuum Arabicorum Coniunctorum}}{{Primi ministri Emiratuum Arabicorum Coniunctorum}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1970]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Emiratus Arabici Coniuncti|!]] [[Categoria:Monarchiae foederales]] jb9fcsclk9doin2rp1202iyqng3so5p 0 9963 3964572 3963960 2026-06-13T00:59:58Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Opus|opus]]}}; {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964572 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | annus primae editionis = 1932 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ 'sine' + θεος 'Deus') sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref> * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = [[Encyclopædia Britannica]] | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paul | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | redactor = Donald M. Borchert | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | volumen = Vol. 1 | annus = 2005 | editio = secunda | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | isbn = 0028657802 | annus primae editionis = 1967 | isbn13 = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = William L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | redactor = Edward Craig | titulus = Atheism | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.ca/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen = Runes | nomen = Dagobert D.(editor) | commentatio de auctore = Dagobert D. Runes | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = Nova Caesarea | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = secunda }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge: Cambridge University Press | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen = Smith | nomen = George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Buffalo Novi Eboraci: Prometheus | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen = Zdybicka | nomen = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | original-url = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen = Berman | nomen = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Londinii: Routledge | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Portu Novi Connecticutae: Yale University Press | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen = Dawkins | nomen = Richard | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = [[The God Delusion]] | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen = Flew | nomen = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | redactor = Tom Flynn | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | redactor = Gaskin, J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Novi Eboraci: Macmillan | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Londinii: Duckworth | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 | work = [[The Washington Post]] }} * {{Opus | cognomen = Hitchens | nomen = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen = Jacoby | nomen = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Novi Eboraci: Prometheus | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Londinii: Routledge | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Londinii: Geoffrey Bles | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | id = ISBN B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Philadelphiae: Temple University Press | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | locus = Buffalo, NY | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | locus = Buffalo, NY | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = John | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | editio = New | locus = London | domus editoria = Edward Arnold & Co. | annus primae editionis = 1906 | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Novi Eboraci: Prometheus | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = New York: Prometheus | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Oxford: Clarendon Press | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | redactor = Edward N. Zalta | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | editio = Winter 2008 | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = London: SCM Press | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Londinii: Pemberton | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus|!]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} eesormexsvuhkj5pwmnqx2xqkzpu8vo 3964575 3964572 2026-06-13T01:15:34Z Grufo 64423 Fontes partim vicificavi, sed ulterior recensio requiritur 3964575 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ 'sine' + θεος 'Deus') sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref> * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paul | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | redactor = Donald M. Borchert | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = Vol. 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 0028657802 | isbn13 = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = William L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen = Runes | nomen = Dagobert D.(editor) | commentatio de auctore = Dagobert D. Runes | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | redactor = Gaskin, J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = John | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | redactor = Edward N. Zalta | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus|!]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} douwg8jfvrt32h550zaxw0s79arsal1 3964576 3964575 2026-06-13T01:19:53Z Grufo 64423 3964576 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ 'sine' + θεος 'Deus') sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref> * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paul | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | redactor = Donald M. Borchert | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = Vol. 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 0028657802 | isbn13 = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = William L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | redactor = Gaskin, J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = John | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | redactor = Edward N. Zalta | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus|!]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} lnybnlssegiva5ajjxqzz8vlujbf9gk 3964577 3964576 2026-06-13T01:21:50Z Grufo 64423 3964577 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ 'sine' + θεος 'Deus') sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref> * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paul | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | redactor = Donald M. Borchert | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = Vol. 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = William L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | redactor = Gaskin, J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | redactor = Michael Martin & Ricki Monnier | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = John | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | redactor = Edward N. Zalta | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus|!]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} 0nv420qya2y49hv6igugio7aqg5ddyd 3964580 3964577 2026-06-13T02:09:24Z Grufo 64423 3964580 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ 'sine' + θεος 'Deus') sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref>Conferantur: * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paulus | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | cognomen redactoris = Borchert | nomen redactoris = Donaldus M. | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = Gulielmus L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Theism | contextus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Theism | contextus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Gaskin | nomen redactoris = J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = Iohannes | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | cognomen redactoris = Zalta | nomen redactoris = Edward N. | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus| ]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} cjmbp8p9w5c5opmxuf8j9u9a1iwnes0 3964581 3964580 2026-06-13T02:10:23Z Grufo 64423 3964581 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ ‘sine’ + θεος ‘deus’) sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref>Conferantur: * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paulus | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | cognomen redactoris = Borchert | nomen redactoris = Donaldus M. | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = Gulielmus L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Theism | contextus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Theism | contextus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Gaskin | nomen redactoris = J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = Iohannes | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | cognomen redactoris = Zalta | nomen redactoris = Edward N. | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus| ]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} iig57q8bgxu8wrdeq5kce6h2wnjtn4b 3964582 3964581 2026-06-13T02:10:46Z Grufo 64423 3964582 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ ‘in-’, ‘sine’ + θεος ‘deus’) sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref>Conferantur: * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paulus | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | cognomen redactoris = Borchert | nomen redactoris = Donaldus M. | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = Gulielmus L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Theism | contextus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Theism | contextus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Gaskin | nomen redactoris = J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = Iohannes | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | cognomen redactoris = Zalta | nomen redactoris = Edward N. | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus| ]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} e73ia60fv6elwon38vxiyd2d0neylqk 3964583 3964582 2026-06-13T02:11:21Z Grufo 64423 3964583 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|thumb|Nomen Graecum ''αθεοι'' (''atheoi'') sic apparet in [[Epistula ad Ephesios]] in [[Papyrus 46|Papyro 46]], manuscripto [[saeculum 3|saeculi tertii]] ineuntis.<ref>Nomen substantivum ''αθεοι''—in ullis suarum formis—alibi in [[Septuaginta]] vel [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] non invenitur. {{Opus | cognomen = Robertson | nomen = A. T. | titulus = Ephesians: Chapter 2 | contextus = Word Pictures in the New Testament | annus = 1960 | annus primae editionis = 1932 | domus editoria = Broadman Press | url = http://www.ccel.org/r/robertson_at/wordpictures/htm/EPH2.RWP.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Old Greek word, not in LXX, only here in N.T. Atheists in the original sense of being without God and also in the sense of hostility to God from failure to worship him. Vide verba Pauli in Rom. 1:18–32.”</ref>]] {{res|Atheismus}}<ref name="Axters1937">S. Axters, ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch'' (Antverpiae: Geloofsverdediging, 1937).</ref> ([[Graece]] ἀ- ‘in-’, ‘sine’ + θεος ‘deus’) sensu latissimo est reiectio [[fides|fidei]] [[exsistentia deitatum|deitates exsistere]], aut non credere ullo deo.<ref>Conferantur: * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | commentatio de auctore = Kai Nielsen (philosophus) | titulus = Atheism | contextus = Encyclopædia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopædia Britannica | annus = 2010 | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings. . . . Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)”. * {{Opus | cognomen = Edwards | nomen = Paulus | commentatio de auctore = Paulus Edwards (philosophus) | cognomen redactoris = Borchert | nomen redactoris = Donaldus M. | titulus = Atheism | contextus = The Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | annus primae editionis = 1967 | editio = 2 | pagina = 359 | domus editoria = Macmillan Reference USA (Gale) | isbn = 9780028657806 }}: “On our definition, an ‘atheist’ is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion.” (Pagina 175 in editione 1967.)</ref> Sensu strictiore, atheismus est opinio nullos [[deitas|deitates]] exsistere.<ref name="RoweRoutledge">{{Opus | cognomen = Rowe | nomen = Gulielmus L. | commentatio de auctore = Gulielmus L. Rowe | cognomen redactoris = Craig | nomen redactoris = Eduardus | titulus = Atheism | contextus = Routledge Encyclopedia of Philosophy | commentatio de contextu = Routledge Encyclopedia of Philosophy | annus = 1998 | domus editoria = Taylor & Francis | url = http://books.google.com/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 9780415073103 }}: “As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of “atheism” is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. . . . An atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology.”</ref> Sensu strictissimo, atheismus simpliciter est absentia fidei ullas deitates exsistere.<ref>Commentarius societatis [[Religioustolerance.org]] de [https://web.archive.org/web/20200102174733/http://www.religioustolerance.org/atheist4.htm Definitionibus nominibus “Atheism”] subicit nullum consensum de definitione nominis esse. [[Simon Blackburn]] in [[The Oxford Dictionary of Philosophy]] adfirmat: “Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none”. Plurima dictionaria unam ex angustioribus definitionibus offerunt. * {{Opus | cognomen redactoris = Runes | nomen redactoris = Dagobert D. | titulus = Dictionary of Philosophy | annus = 1942 | locus = [[Nova Caesarea]] | domus editoria = Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library | url = http://www.ditext.com/runes/a.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 | isbn = 0-06-463461-2 }}: “(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called ‘atheistic’ because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means ‘not theistic’. The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought ”.</ref> Atheismus contra [[theismus|theismum]] stat,<ref>{{Opus | titulus = Definitions: Atheism | domus editoria = Department of Religious Studies, University of Alabama | url = http://www.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}.</ref><ref name=OED-theism /> qui in forma communissima est fides in una saltem deitate exsistente.<ref name="OED-theism">{{Opus | titulus = Theism | contextus = Oxford English Dictionary | annus = 1989 | editio = 2 }}: “Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism”.</ref><ref>{{Opus | titulus = Theism | contextus = Merriam-Webster Online Dictionary | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism | tempus inspectionis = 2011-04-09 }}: “belief in the existence of a god or gods”.</ref> Asseculae atheismi athei et atheistae appellantur. Multi atheismum cum indevotione{{dubsig}} agnoscunt, sed nonnullae [[philosophia religionis|philosophiae religiosae]], sicut [[theologia saecularis]] et varietates [[Buddhismus|Buddhismi]] sicut [[Theravada]], deorum credentia plane carent aut atheismum docent. Terminus ''atheismus'' ortus est sicut epitheton peioravitus{{dubsig}} de homine aut fide contra religionem ratam. Per autem aetates, cum cogitationes, [[scepticismus]], et reprehensio de religione floruerunt, terminus significationem specificam adquisitus ab atheis magis et magis adhibetur. == Definitio == [[Fasciculus:Professor Richard Dawkins - March 2005.jpg|thumb|[[Ricardus Dawkins]] atheus acroasim mense [[Martius|Martio]] anni [[2005]] facit.]] [[Fasciculus:D'Holbach.jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Henricus Thiry, Baro de Holbach||fr|qid=Q7104}}, atheismi fautor [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]].]] [[Fasciculus:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|[[Epicurus]] [[quaestio mali|quaestionem mali]] (et ad ultimum quaestionem dei vel deorum) primum proposuit, quam [[David Hume]] in ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) insigniter citavit.]] [[Fasciculus:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|thumb|Proportio atheistarum et [[agnosticismus|agnosticorum]] per [[tellus|orbem terrarum]].]] [[Fasciculus:Europe No Belief enhanced 2010.png|thumb|Proportio hominum in variis [[civitas|civitatibus]] [[Europa]]eis qui dixerunt “I don't believe there is any sort of spirit, God or life force.” (2010)<ref name=EB2010>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_en.pdf|title=Special Eurobarometer: Biotechnology|page=381|date=October 2010|format=PDF}}.</ref>]] Non constat definitio verbi ''atheismus.'' Alii atheos appellant eos qui deos esse dubitant; alii appellant atheos solos qui nullos deos exsistere plane credunt, et [[agnosticismus|agnosticos]] qui nullos deos exsistere incerte suspectant. Auctor studiosusque biologiae [[Ricardus Dawkins]] in libro ''The God Delusion'' ('[[Delusio]] de Deo') dicit continuationem esse graduum [[fides|fidei]] de [[probabilitas|probabilitate]] dei: # 100%. [[Theismus]] fortis: dixit [[Carolus Jung]] “non credo, scio.” # Paene 100%. “Non scio, sed fortiter credo, agoque quasi est deus.” # Paulo plus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad theismum. # 50%. [[Agnosticismus|Agnosticus]]. # Paulo minus quam 50%. Agnosticus qui se inclinatur ad atheismum. # Paene 0%. “Nescio, sed fortiter dubito, agoque quasi non est deus.” # 0%. “Scio deum non esse” Dawkins dubitat quin multi “7” sint, et se “6.8” esse ait. == Historia == === Asia === Ortu religionibus [[Dharma|Dharmicis]], multi in [[Asia]] fidem in unum deum reiecerunt. Adhuc, pauci in Asia orientalis in deum credunt. === Europa Antiqua === Philosophi [[Graecia|Graeci]], [[Iudaei]], [[Christiani]]ique eos qui in deos Graecos non credebant, ''ἄθεος'' appellaverunt. [[Diagorus]] Meli primus atheistus appellatus est, qui iniuriis impunitis fidem in deos reiecit; ille mysteria [[Eleusinia]] reprehendit, et statua dei in ignem deiecta rogavit quin deus ipsum non conservatus esset. [[Socrates]] ab accusatoribus “atheus” appellatus est. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Baggini, Julian. [[2003]]. ''Atheism: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0192804243. * {{Opus | cognomen redactoris = Martin | nomen redactoris = Michael | titulus = The Cambridge Companion to Atheism | annus = 2007 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521603676 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Smith | nomen = auctoris George H. | titulus = Atheism: The Case Against God | annus = 1979 | domus editoria = Prometheus | locus = Buffalo Novi Eboraci | isbn = 0-87975-124-X. }} * {{Opus | cognomen auctricis = Zdybicka | nomen auctricis = Zofia J. | cognomen redactoris = Maryniarczyk | nomen redactoris = Andrzej | titulus = Universal Encyclopedia of Philosophy | volumen = 1 | annus = 2005 | domus editoria = Polish Thomas Aquinas Association | url = http://ptta.pl/pef/ | url forma pdf = http://www.ptta.pl/pef/angielski/hasla/a/atheism.pdf | contribution = Atheism | contribution-url = http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf }} ==Res additae== * {{Opus | cognomen auctoris = Berman | nomen auctoris = David | titulus = A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell | annus = 1990 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-04727-7 }} * {{Opus | cognomen = Buckley | nomen = M. J. | titulus = At the Origins of Modern Atheism | annus = 1990 | domus editoria = Yale University Press | locus = Portu Novi Connecticutae | isbn = 0300048971 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Dawkins | nomen auctoris = Ricardus | commentatio de auctore = Ricardus Dawkins | titulus = The God Delusion | commentatio = The God Delusion | annus = 2006 | domus editoria = Bantam Press | isbn = 0593055489 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Flew | nomen auctoris = Antony | titulus = God and Philosophy | annus = 2005 | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1591023300 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Flynn | nomen redactoris = Tom | titulus = The New Encyclopedia of Unbelief | annus = 2007 | locus = Buffalo Novi Eboraci | domus editoria = Prometheus Books | isbn = 1-59102-391-2 }} * {{Opus | cognomen redactoris = Gaskin | nomen redactoris = J. C. A. | titulus = Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre | annus = 1989 | domus editoria = Macmillan | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 002340681X }} * {{Opus | cognomen = Germani | nomen = Alan | titulus = The Mystical Ethics of the New Atheists | contextus = The Objective Standard | volumen = 3 | fasciculus = 3 | annus = 2008 | domus editoria = Glen Allen Press | url = http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp }} * {{Opus | cognomen = Harbour | nomen = Daniel | titulus = An Intelligent Person's Guide to Atheism | annus = 2003 | domus editoria = Duckworth | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-7156-3229-9 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = Letter to a Christian Nation | annus = 2006 | domus editoria = Knopf | isbn = 978-0307265777 }} * {{Opus | cognomen = Harris | nomen = Sam | titulus = The Problem with Atheism | contextus = The Washington Post | commentatio de contextu = The Washington Post | tempus = 2007-10-02 | url = http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html | tempus inspectionis = 2010-06-18 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Hitchens | nomen auctoris = Christopher | titulus = God Is Not Great: How Religion Poisons Everything | annus = 2007 | domus editoria = Twelve | isbn = 978-0446579803 }} * {{Opus | cognomen auctricis = Jacoby | nomen auctricis = Susan | titulus = Freethinkers: A History of American Secularism | annus = 2004 | domus editoria = Metropolitan Books | isbn = 978-0805074420 }} * {{Opus | cognomen = Krueger | nomen = D. E. | titulus = What is Atheism?: A Short Introduction | annus = 1998 | domus editoria = Prometheus | locus = Novi Eboraci | isbn = 1-57392-214-5 }} * {{Opus | cognomen = Le Poidevin | nomen = R. | titulus = Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion | annus = 1996 | domus editoria = Routledge | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-415-09338-4 }} * {{Opus | cognomen = Mackie | nomen = J. L. | commentatio de auctore = J. L. Mackie | titulus = The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God | annus = 1982 | locus = Oxford | domus editoria = Oxford University Press | isbn = 019824682X }} * {{Opus | cognomen = Maritain | nomen = Jacques | titulus = The Range of Reason | annus = 1953 | domus editoria = Geoffrey Bles | locus = [[Londinium|Londinii]] | url = http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm | isbn = B0007DKP00 }} * {{Opus | cognomen = Martin | nomen = Michael | titulus = Atheism: A Philosophical Justification | annus = 1990 | domus editoria = Temple University Press | locus = [[Philadelphia]]e | isbn = 0-87722-943-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Impossibility of God | annus = 2003 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-120-0 }} * {{Opus | cognomen redactoris 1 = Martin | nomen redactoris 1 = Michaël | cognomen redactoris 2 = Monnier | nomen redactoris 2 = Ricki | titulus = The Improbability of God | annus = 2006 | domus editoria = Prometheus Books | locus = Buffalo, NY | isbn = 1-59102-381-5 }} * {{Opus | cognomen 1 = McTaggart | nomen 1 = Iohannes | cognomen 2 = McTaggart | nomen 2 = Ellis | titulus = Some Dogmas of Religion | annus = 1930 | annus primae editionis = 1906 | editio = nova | domus editoria = Edward Arnold & Co. | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-548-14955-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Philosophy and Atheism | annus = 1985 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 0-87975-289-0 }} * {{Opus | cognomen = Nielsen | nomen = Kai | titulus = Naturalism and Religion | annus = 2001 | domus editoria = Prometheus | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | isbn = 1573928534 }} * {{Opus | cognomen = Oppy | nomen = Graham | titulus = Arguing about Gods | annus = 2006 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | isbn = 0521863864 }} * {{Opus | cognomen = Robinson | nomen = Richard | titulus = An Atheist's Values | annus = 1964 | domus editoria = Clarendon Press | locus = [[Oxonia]]e | url = http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm | isbn = 0198241917 }} * {{Opus | cognomen = Russell | nomen = Paul | cognomen redactoris = Zalta | nomen redactoris = Edward N. | titulus = Hume on Religion | contextus = Stanford Encyclopedia of Philosophy | tempus = October 4, 2005 | annus = 2008 | tempus ostentum = [[hiems|hieme]] anni [[2008]] | domus editoria = Metaphysics Research Lab | url = http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ }} * {{Opus | cognomen = Sharpe | nomen = R.A. | titulus = The Moral Case Against Religious Belief | annus = 1997 | domus editoria = SCM Press | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-334-02680-6 }} * Stenger, Victor J. [[2007]]. ''God: The Failed Hypothesis: How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst Novi Eboraci: Prometheus. ISBN 1591024811. * {{Opus | cognomen = Thrower | nomen = James | titulus = A Short History of Western Atheism | annus = 1971 | domus editoria = Pemberton | locus = [[Londinium|Londinii]] | isbn = 0-301-71101-1 }} {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Agnosticismus]] * [[Apostasia]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Cogitatio libera]] * [[Dysteleologia]] * [[Feminismus atheisticus]] * [[Haeresis]] * [[Irreligio]] * [[Libertas religionis]] * [[Materialismus]] * [[Nihilismus]] * [[Paulus Zacharias Myers]] * [[Sponsio atheistae]] * [[Theodicaea]] {{div col end}} == Nexus externi == * [http://athpedia.de ''Encyclopaedia atheismi.]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} athpedia.de. * [[Bibliotheca Augustana]], textus atheismum provehens: http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Mueller/mue_impo.html [[Iohannes Ioachimus Müller|Iohannis Ioachimi Müller]]: De tribus impostoribus, anno [[1598]] [[Categoria:Atheismus| ]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Religiones]] [[Categoria:Saecularismus]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Philosophia}} 55p274pr4r8cxlpxlmbwvq099wypnyf 0 13156 3964571 3963906 2026-06-13T00:37:11Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964571 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ammianus Marcellinus}} (c. [[330]] [[Antiochia ad Orontem|Antiochiae]]<ref>[[Libanius]], Epistula 1053.3-4.</ref> – c. [[400]]) fuit [[rerum gestarum scriptor]] [[imperium Romanum|Romanus]] et quidem in numero ultimorum [[religio Romana|antiquae religionis]] cultorum. Opus suum, quo libris XXXI res Imperii Romani gestae narrantur a principatu Nervae anno 96 ad interitum Valentis Imperatoris in proelio apud Hadrianopolim anno 378, Latine scripsit, quamquam in [[lingua Graeca antiqua|lingua Graeca]] natus erat. Librorum XXXI quos scripsit tantum ultimi duodeviginti servantur, in quibus res gestae inter annos 353 et 378 exponuntur, dum libri I-XIII deperditi sunt. == De vita == Pauca de vita Ammiani cognovimus et haec paene omnia, prater [[Libanius|Libanii]] epistulam, ex ipsius narrationibus. De se ipso “miles quondam et Graecus”<ref>Amm. ''Gest.'' 31.16.9.</ref> fuisse dicit. Anno 330 aut paulo antea [[Antiochia ad Orontem|Antiochiae]] natus esse creditur,<ref>{{qc|id= Seeck (1906)}}; {{qc|id= Matthews (1989)}}: 8.</ref> quamquam multum de hac re disputatur et nonnulli hoc refutant.<ref>{{qc|id= Fornara (1992)}}: 336-337; {{qc|id= Barnes (1993)}}.</ref> Certe optima educatione instructus est. Iam adulescens miles factus [[protector domesticus]] sub [[Ursicinus|Ursicino]], [[magister equitum|magistro equitum]], stipendia meruit [[Nisibis|Nisibi]],<ref>Amm. ''Gest''. 14.9.1.2. {{qc|id= Thompson (1947)}}: 3; {{qc|id= Matthews (1989)}}: 74-77; {{qc|id= Rosen (1982)}}: 18-19</ref> ubi remansit, donec anno [[354]] Ursicinus a [[Constantius Gallus|Gallo]] revocatus Antiochiam profectus est, ut crimini cuidam laesae maiestatis inquirendo interesset.<ref>XIV.9.1ː ''a Nisibi quam tuebatur accitus Vrsicinus, cui nos obsecuturos iunxerat imperiale praeceptum, dispicere litis exitialis certamina cogebatur'' ... {{qc|id= Matthews (1989)}}: 34</ref>. Mox una cum ipso Caesare [[Constantius Gallus|Constantio Gallo]] imperatori [[Constantius II|Constantio II]] suspectus factus Ursicinus, ut ''altiora meditaturus''<ref>XIV.11.2. Tales sunt calumniae Eusebii cubiculi praepositi.</ref> si in Oriente relinqueretur, [[Mediolanum]] revocatur ab Ammiano, quocum vera amicitia iungebatur, comitatus<ref>XIV.11.4ː ''acceptisque litteris et copia rei vehiculariae data Mediolanum itineribus properavimus magnis''.</ref>. Deinde anno [[355]] duo amici in Galliam mittuntur [[Silvanus (usurpator)|Silvani]] usurpatoris opprimendi causa<ref>XV.5.22</ref>. Quo mense septembri occiso Ursicinus [[Iulianus Apostata|Caesarem Iulianum]] adversus barbaros adiuvare iubetur<ref>XV.11.22ː ''tribunis et protectoribus domesticis decem, ... ei coniunctis. Inter quos ego quoque eram cum Veriniano collega''.</ref>. Ibi primum Iulianum cognovit et admiratus est Ammianus, in ''Rebus gestis'' boni principis exemplum. Anno [[359]] in Orientem redeunt ubi Ursicinus Sabiniano oboedire cogiturː tum rex Persarum [[Sapor II]] oppida in limite sita adgressus [[Amida|Amidam]] cepit. Non multum afuit quin Ammianus Amidae capereturː vix Melitinam in [[Armenia (provincia Romana)|Armeniam]] evasit ubi Ursicinum ducem revisit iam Antiochiam properantem<ref>XIX.8.12ː ''exindeque Melitinam minoris Armeniae oppidum venimus, ubi repertum ducem comitatique iam profecturum Antiochiam revisimus''.</ref>; qui mox ob cladem Romanorum exercituum exauctoratus est et ad vitam privatam rediit<ref>XX.2.5ː ''iratus ultra modum Constantius nec discusso negotio nec patefieri, quae scientiam eius latebant, permissis adpetitum calumniis deposita militia digredi iussit ad otium, Agilone ad eius locum inmodico saltu promoto ex Gentilium et Scutariorum tribuno''.</ref>. Deinde Ammianus imperatorem Iulianum secutus [[Expeditio in Persas conducta (363)|expeditioni adversus Persas]] interfuit quam per minutias libris XXIII-XXV narravit. Postea militiam deseruisse videtur et primum Antiochiae deinde Romae litteris operam dedisse ubi anno [[392]] partem operis sui magno favore recitabat<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1063</ref>. Praeter itinera ad officia sua pertinentia Aegyptum quoque vidisse adfirmabat<ref>XVII.4.6ː ''obeliscos plures vidimus'', et XXII.15.1.</ref>. ==''Rerum gestarum'' scriptor == [[Fasciculus:Ammianus Marcellinus 1533.jpg|thumb|Pagina prima editionis principis operis Ammiani Marcellini anno 1533 editae.]] De rebus a Romanis ab anno [[96]] usque ad [[378]] gestis Latine scripsit, i. e. ab imperatore [[Nerva]] usque ad illam [[Proelium Hadrianopolitanum|cladem calamitosam]] Romanis imperatore [[Valens|Valente]] ad [[Adrianopolis|Adrianopolim]] a [[Visigothi]]s allatam. Initium ''[[Res gestae (Ammianus)|Rerum gestarum]]'' deperditum est, sed libri qui supersunt res inter [[353]] et [[378]] gestas narrant, hoc est eventus ipsi Ammiano coaevos. === Summarium ''Rerum gestarum librorum''=== * Liber XIV: De [[Constantius Gallus|Gallo Caesare]] tractatur, de eius saevitia et morte iussu [[Constantius II|Augusti Constanti]]. Etiam excursus de [[Isauri|Isauris]], [[Saraceni|Saracenis]] [[Alamanni|Alamannisque]] exponuntur et vitia Romanorum vituperantur. * Liber XV: Augustus Constantius in Alamannos bellum gerit. Magister peditum [[Claudius Silvanus|Silvanus]] potestatem [[Augustus (titulus)|Augusteam]] usurpat et per insidias quibus Ammianus quoque interfuit occiditur. [[Flavius Claudius Iulianus|Iulianus]] Caesar creatur a Constantio. * Liber XVI: Bella a Iuliano victa exponuntur in Alamannos, praecipue victoria apud [[Argentoratum]]. * Liber XVII: Plures res bellicae a Iuliano gestae narrantur. Etiam de victoriis Augusti Constantii exponitur et de pace cum [[Persae|Persis]] frustra temptata. * Liber XVIII: Rex Persarum [[Sapor II|Sapor]] Mesopotamiam Romanam aggreditur et Ammianus miles itinera sua narrat. * Liber XIX: Amidam urbem Sapor obsidit et capit. Inter defensores etiam Ammianus est, qui ab urbe capta fugit. * Liber XX: [[Ursicinus]] magister equitum, sub quo Ammianus meruit, titulo suo discingitur. Iulianus [[Lutetia]]e a militibus suis Augustus appellatur, sed Constantius litteris titulum Augusti deponere Iulianum iubet, dum Sapor plures urbes Mesopotamias expugnat. * Liber XXI: Dum belllum inter Iulianum et Constantium paratur, Constantius morbo moritur. * Liber XXII: Iulianus solus Augustus [[Religio Romana|cultum deorum]] quem clam antea colebat nunc palam profitetur. Aliquae res a Iuliano Augusto gestae narrantur, qui bellum in Persas parat. * Liber XXIII: Iter Iuliani contra Persas. [[Templum Hierosolymitanum|Hierosolymae templum]] Iulianus restaurare frustra conatur. Descriptio [[Machina bellica|machinarum militarium]] et regionum Mesopotamiae. * Liber XXIV: Iulianus quamquam oppida Persica et castella aliquot cum exercitu expugnat, a Ctesiphontis urbis Persarum capitalis obsidione deterretur et iter revertit. * Liber XXV: Persae Romanos fugientes persequuntur et Iulianus in proeliis vulneratus moritur. [[Iovianus]] Augustus creatur, qui pace ignobili cum Sapore facta subito moritur. * Liber XXVI: [[Valentinianus I|Valentinianus]] Augustus creatur et postea [[Flavius Valens|Valentem]] fratrem Augustum consortem constituit. [[Procopius (imperator)|Procopius]] Oriente res novas molitur, sed a suis desertus et traditus poenam capitalem suscipit. * Liber XXVII: De bellis variis Romanorum in [[Alamanni|Alamannos]], [[Gothi|Gothos]], gentes [[Britannia]]e et [[Africa (provincia Romana)|Africa]]e tractatur. Descriptio provinciarum [[Thracia]]e datur. [[Gratianus]] puer Augustus a Valentiniano nominatur. * Liber XXVIII: Pugnae plures Romanorum narrantur. * Liber XXIX: [[Theodorus (notarius)|Theodorus]] notarius quidam potestatem usurpare conatur sed maiestatis accusatus necatur. Saevitia Valentiniani in iuribus narratur, dum [[Theodosius (magister equitum)|Theodosius]] magister equitum variis bellis vincit. * Liber XXX: Romani et Persae de [[Armenia (provincia Romana)|Armenia]] disputant. Valentinianus cum Alamannis pacem tandem facit et bellum gerens in [[Illyricum|Illyrico]] subito exstinguitur. [[Valentinianus II|Valentinianus]] Valentiniani filius minor Augustus ab exercitu suo nominatur. * Liber XXXI: Gens [[Hunni|Hunnorum]], quorum mores describuntur, Gothos invadunt ac suis sedibus expellunt ut Gothi in territorium Romanum Thraciae accipi petunt, quod bellum denique fert. Valens Augustus apud [[Hadrianopolis|Hadrianopolim]] cum Gothis pugnat, qua pugna Romanus exercitus vincitur et Valens occiditur. == De manuscriptis == E sedecim manuscriptis exstantibus quae ''Res gestas'' Ammiani Marcellini tradunt quattuordecim ad quintum decimum saeculum referuntur, duo tantum ad nonum saeculum, utrumque in [[Fuldense coenobium|monasterio Fuldensi]] aut Hersfeldensi in Germania descripti. Alterum a [[Poggius Bracciolinus|Poggio]]<ref>Ita inventionem in epistola quadam narrabatː ''Ammianum Marcellinum ego Latinis litteris restitui, cum eum eruissem ex bibliothecis, ne dicam ergastulis Germanorum. Cardinalis Colonna habet eum codicem quem portavi, litteris antiquis sed ita mendosum ut nihil corruptius esse possit''.</ref> in Italiam translatus in [[Bibliotheca Vaticana]] hodie servatur et fundamentum editionum modernarum est (littera V notari solet<ref>Vaticanus Latinus 1873.</ref>). Alterum, littera M hodie notatum, postquam [[Sigismundus Gelenius]] eo ad editionem [[Basilea|Basilensem]] anni 1533 uti potuit, non iam apparuit donec anno 1875 [[Marburgum|Marburgi]] sex folia tunc libros rationales tegentia invenirentur (hodie in bibliotheca provinciali [[Cassella|Casselliana]] servantur). Quae sex folia cum parvis fragmentis anno 1990 editis reliquiae sunt antiquissimi manuscripti sexto decimo saeculo adhuc exstantisː nam V apographum manuscripti M vulgo habetur<ref>{{qc|id= Robinson (1936)}}. Contra {{qc|id= Kelly et Stover (2016)}} et iam {{qc|id= Clark (1904)}}.</ref>. Fragmenta nonnulla e libris deperditis in opere [[Blondus Flavius|Blondi Flavii]], titulo ''[[Italia illustrata]]'', servantur.<ref>{{qc|id= Cameron (1989)}}; {{qc|id= Cappelletto (1983)}}; {{qc|id= Cappelletto (1985)}}.</ref> == Editiones et interpretationes == ; Editiones priores selectae * 7 Iunii 1474ː [[Editio princeps]] ab Angelo Sabino curata libros 14-26 tantum praestabat ex manuscripto unico (hodie littera R notato). Typographi erant Georgius Sachsel et Bartholomaeus Golsch<ref>[https://ccfr.bnf.fr/portailccfr/ark:/06871/0013050006 Descriptio]</ref>. * 1517ː reeditio a [[Petrus Castellus|Petro Castello]] [[Bononia|Bononiae]] curata<ref> ''Ammiani Marcellini opus castigatissimum nuper a Petro Castello instauratum''... Bononiae, impressit H. de Benedictis, 1517, die 21 aprilis</ref> pessima ab [[Henricus Valesius|Henrico Valesio]] iudicabatur. * 1518ː reeditio [[Iohannes Frobenius|Frobeniana]] Basileae concinnata praeter nomen [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Desiderii Erasmi]] nihil commendabile praebebat<ref>''Ex recognitione Des. Erasmi Roterodami. C. Suetonius Tranquillus. Dion Cassius Nicæus. Aelius Spartianus. Julius Capitolinus. Aelius Lampridius. Vulcatius Gallicanus v. c. Trebellius Pollio. Flavius Vopiscus Syracusius. Quibus adjuncti sunt, Sex. Aurelius Victor. Eutropius. Paulus Diaconus. Ammianus Marcellinus. Pomponius Lætus Ro. Jo. Bap. Egnatius Venetus.''</ref>. * 1533ː ''[https://archive.org/details/bub_gb_P8qm41s-8OIC Ammianus Marcellinus a Mariangelo Accursio mendis quinque millibus purgatus, & libris quinque auctus ultimis, nunc primum ab eodem inventis]''. Augustae Vindelicorum: in Aedibus Silvani Otmar. ([[Editio princeps]] postremorum librorum). Haec editio [[Fugger|Antonio Fugger]] dedicata est et omnes libros hodieque notos continet. * 1533 Kalendis Iuliisː editio magni momenti a [[Sigismundus Gelenius|Sigismundo Gelenio]] [[Basilea|Basileae]] apud [[Hieronymus Frobenius|Hieronymum Frobenium]] curata. Manuscripto Hirsfeldensi enim noni saeculi ab ipso [[Abbas|abbate]] commendato uti potuit e quo sex folia tantum hodie supersunt et archetypus omnium manuscriptorum hodie servatorum esse a quibusdam existimatur. Huic editioni cum [[Suetonius|Suetonio]] et ''[[Historia Augusta]]'' coniunctae deerat tamen liber XXXI et ultimum capitulum libri XXX. * 1609ː editio a Friderico Lindenbrogio [[Hamburgum|Hamburgi]] curata prima eruditis ducentas paginas ''Observationum'' praestitit quae commentario philologico et historico constabant. Simul varias lectiones collegitː ''[https://books.google.fr/books?id=7aZ87RNdVL4C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ammiani Marcellini rerum gestarum qui de XXXI. supersunt libri XVIII. Ad fidem MS. & veterum Codd. recensiti, & Observationibus illustrati. Ex Bibliotheca Fr. Lindenbrogi..]'' * 1636ː ''[https://books.google.fr/books?id=rJzYA8yHAmMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ammiani Marcellini rerum gestarum qui de XXXI supersunt libri XVIII ex MS. codicibus emendati ab [[Henricus Valesius|Henrico Valesio]], et annotationibus illustrati. Adjecta sunt excerpta de gestis Constantini nondum edita]''. Parisiis: apud Ioannem Camusat. Quae editio optima ab omnibus habetur hodieque utilis. Methodum criticam enim finivit et adnotationes tam longae sunt quam ipse textus. Secunda editio auctior a frate Hadriano ex notis Henrici anno 1681 Colberto ministro dedicata est<ref>[https://books.google.fr/books?id=VIJUAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=falseˈ Editio {{subst:creanda|fr|Adrien de Valois|Hadrianus Valesius|Hadriani Valesii}} apud Guglum librorum]</ref>. * 1693ː praeter adnotationes priorum commentatorum [[Iacobus Gronovius]], numismaticae peritus, textum [[Nummi Imperii Romani|numismatibus]] antiquis quarti saeculi delineatis et impressis illustravitː ''[https://archive.org/details/ammianimarcellin00ammi/page/n5/mode/2up Ammiani Marcellini rerum gestarum qui de XXXI supersunt, libri XVIII. Ope mss. codicum emendati ab Frederico Lindenbrogio & Henrico Hadrianoque Valesiis cum eorundem integris observationibus & annotationibus, item excerpta vetera de gestis Constantini & regum Italiae. Omnia nunc recognita ab Jacobo Gronovio, qui suas quoque notas passim inseruit & necessariis ad Ammiani illustrationem antiquis nummis ac figuris exornari curavit]'', Lugduni Batavorum, apud Petrum Ven der Aa. ; Editiones recentiores selectae (sunt quae interpretationem comprehendunt) * 1808 : ''Ammiani Marcellini quae supersunt'' ed. Johann Augustin Wagner et Karl Gottlob August Erfurdt. Lipsiae: Weidmann. * 1874 : ''Ammiani Marcellini rerum gestarum libri qui supersunt'' ed. V. Gardthausen. 2 voll. Lipsiae: Teubner. (''[[Bibliotheca Teubneriana]]'') * 1876 : ''Ammiani Marcellini Fragmenta Marburgensia'' ed. [[Henricus Nissen]]. Berolini: Weidmann. [https://archive.org/details/fragmentamarburg00ammi_0 text] * 1910-1915 : ''Ammiani Marcellini libri qui supersunt'' ed. Charles Upson Clark. Berolini: Weidmann. 2 voll. * 1935-1940 : ''Ammianus Marcellinus with an English translation'' ed. et interpr. J. C. Rolfe. Cantabrigiae Massachusettensium: Harvard University Press. (''[[Loeb Classical Library]]'') {{Ling|Latine|Anglice}} * 1965 : ''Le storie de Ammiano Marcellino''. Latine et Italice interpretatum cum praefatione ab Antonio Selem. Augustae Taurinorum: Unione Tipografico-Editrice Torinese. {{Ling|Italice}} * 1968-1999 : ''Ammien Marcellin: Histoire'' ed. et interpr. Édouard Galletier et Joseph Bidez (vol. I), Guy Sabbah (vol. II), Jacques Fontaine, Edmond Frézouls et Jean-Denis Berger (vol. III) Jacques Fontaine (vol. IV), Anne-Marie Marié (vol. V) ac Guy Sabbah et Laurent Angliviel de la Beaumelle (vol. VI). Lutetiae: Les Belles Lettres. 6 voll. ([[Collection des Universités de France|Bibliotheca Budaei]]) {{Ling|Latine|Francogallice}} * 1968-1971 : Ammianus Marcellinus, ''Römische Geschichte.'' Latine et Germanice cum commentario W. Seyfarth. 4 tomi. Akademie-Verlag, Berolini. {{Ling|Latine|Theodisce}} * 1978 : ''Rerum gestarum libri qui supersunt'' ed. Wolfgang Seyfarth, Lieselotte Jacob-Karau et Ilse Ullmann. Lipsiae: Teubner. 2 voll. (''[[Bibliotheca Teubneriana]]'') * 2001-2002 : ''Ammiano Marcellino: Storie'' ed. et interpr. Giovanni Viansino. Mediolani: Mondadori. 3 voll. {{Ling|Latine|Italice}} ; Interpretationes tantum * 1862 : ''The Roman History of Ammianus Marcellinus'' interpr. C. D. Yonge. Londinii: Bohn, 1862 * 1974 : ''Das römische Weltreich vor dem Untergang'' interpr. Otto Veh cum commentario Gerhard Wirth. Turici: Artemis. ISBN 3-7608-3514-7. {{Ling|Theodisce}} * 1988 : ''Ammianus Marcellinus:'' ''The Later Roman Empire (AD 354-378)'' interpr. Walter Hamilton. Harmondsworth: Penguin. Versio locorum selectorum neque operis omnis (''[[Penguin Classics]]'') {{Ling|Anglice}} * 1989 : ''Ammiano Marcellino: Storie'' interpr. Matilde Caltabiano cum commentario. Mediolani: Rusconi. {{Ling|Italice}} * 2002 : ''Amiano Marcelino: Historia'' interpr. María Luisa Harto Trujilllo cum commentario. Matriti: Akal. {{Ling|Hispanice}} == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == ; Bibliographica * Fred W. Jenkins, ''Ammianus Marcellinus: An Annotated Bibliography, 1474 to the Present''. Lugduni Batavorum: Brill, 2017. ; De scriptore et opere suo * {{ec|id= Barnes (1983)|c= Timothy D. Barnes, “Ammianus Marcellinus and His World.” ''Classical Philology'' 88 (1993), pp. 55-70. }} * {{ec|id= Barnes (1998)|c= Timothy D. Barnes, ''Ammianus Marcellinus and the Representation of Historical Reality.'' Ithacae: Cornell University Press, 1998. }} [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2000_num_102_3_4808_t1_0571_0000_3 Recensio critica] * Dariusz Brodka, ''Ammianus Marcellinus : Studien zum Geschichtsdenken im vierten Jahrhundert n.Chr.'', [[Cracovia|Cracoviae]], 2009 [https://books.google.fr/books?id=1JlXscgR2KEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Pierre-Marie Camus, ''Ammien Marcellin, témoin des courants culturels et religieux à la fin du IVe siècle'', Les Belles Lettres, 1967 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1969_num_71_1_3838_t1_0208_0000_2 Recensio critica] * Gary A. Crump, ''Ammianus Marcellinus as a military historian'' Steiner, 1975, ISBN 3515019847. * Jan den Boeft, Daniel den Hengst, Hans C. Teitler, edd., ''Cognitio Gestorum – The Historiographic Art of Ammianus Marcellinus''. Amstelodami – Novo Eboraco: 1992. * Jan den Boeft; J. W. Drijvers, Daniel den Hengst, Hans C. Teitler, edd., ''Ammianus after Julian. The Reign of Valentinian and Valens in Books 26–31 of the Res Gestae (Mnemosyne Supplementa 289)''. Lugduni Batavorum: Brill, 2007. * Jan den Boeft, Daniel den Hengst, Hans C. Teitler, Jan Willem Drijvers, ''Philological and historical commentary on Ammianus Marcellinus''. Groningae: 1987-2018. [https://books.google.fr/books?id=zNBCDwAAQBAJ&pg=PP3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae editionis 2018 (liber XXXI) apud Guglum librorum] * Jan Drijvers et David Hunt, edd., ''The Late Roman World and its Historian''. Londinii et Novo Eboraco: Routledge, 1999, ISBN 0-415-20271-X. * Fabrizio Feraco, ''Ammiano geografo : nuovi studi'', Neapoli, 2011 * Jacques Fontaine, “[https://www.persee.fr/doc/bude_1247-6862_1969_num_28_4_4261 Ammien Marcellin, historien romantique]”, ''Bulletin de l'Association Guillaume Budé'', 1969ː 417-435 * Charles W. Fornara, Studies in Ammianus Marcellinus I: The Letter of Libanius and Ammianus’ Connection with Antioch. ''Historia'' 41 (1992) pp. 328–344. * J. de Jonge, ''Sprachlicher und historischen Kommentar zu Ammianus Marcellinus'', 1972- (5 volumina) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1939_num_8_2_3436_t1_0449_0000_2 Recensio critica] * Gavin Kelly, ''Ammianus Marcellinus: The Allusive Historian''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2008. * Italo Lana, “[https://www.persee.fr/doc/palla_0031-0387_1998_num_49_1_1517?q=%22Munich+Trader%22 La vision tragique de l'histoire chez Ammien Marcellin]”, ''Pallas. Revue d'études antiques'', 1998ː 237-245 * {{ec|id= Matthews (1989)|c= John F. Matthews, ''The Roman Empire of Ammianus''. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1989. }} * {{ec|id= Matthews (1994)|c= John F. Matthews, The Origin of Ammianus. ''Classical Quarterly'' 44 (1994) pp. 252–269. }} * Peter O’Brien, “[https://www.persee.fr/doc/dha_2108-1433_2013_sup_8_1_3635 Vetranio’s revenge? The rhetorical prowess of Ammianus’ Constantius]”, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 2013 Suppl. 8ː 221-258 * {{ec|id= Rosen (1982)|c= Klaus Rosen, ''Ammianus Marcellinus''. Darmstadt 1982 (''Erträge der Forschung'', 183). }} * Jean Rougé, “[https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1961_num_63_1_5686 Une émeute à Rome au IVe siècle (Ammien Marcellin, XXVII, 3, 3-4 : essai d'interprétation)]”, ''Revue des Études Anciennes'', 1961ː 59-77 * Henry Thompson Rowell, ''Ammianus Marcellinus, soldier-historian of the late Roman Empire''. University of Cincinnati, 1964. * Guy Sabbah, ''La méthode d'Ammien Marcellin: Recherches sur la construction du discours historique dans le Res gestae''. Lutetiae: Les Belles Lettres, 1978. [https://books.google.fr/books?id=_ecmEAAAQBAJ&pg=PA3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Guy Sabbah, Ammien Marcellin, Libanius, Antioche et la date des derniers livres des Res gestae. ''Cassiodorus'' 3 (1997) pp. 89–116. * {{ec|id= Seeck (1906)|c= Otto Karl Seeck, ''Die Briefe des Libanius zeitlich geordnet''. Lipsiae: Teubner, 1906. }} * [[Ronaldus Syme]], ''Ammianus and the Historia Augusta'', Clarendon Press, 1968 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1969_num_71_1_3838_t1_0203_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1969_num_38_1_1551_t1_0265_0000_2 Altera recensio critica] * {{ec|id= Thompson (1947)|c= E. A. Thompson, ''The Historical Work of Ammianus Marcellinus.'' London: Cambridge University Press, 1947. — Reimpressum Groningae: Bouma's Boekhuis, 1969. }} [https://archive.org/details/historicalworkof0000thom/ exemplar mutuabile] * Frank Wittchow, ''Exemplarisches Erzählen bei Ammanius Marcellinus – Episode, Exemplum, Anekdote''. Saur, München-Leipzig 2001, ISBN 3-598-77693-4. ; De stylo et Latinitate operis * S. Blomgren. ''De sermone Ammiani Marcellini quaestiones variae'', Uppsala, 1937 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1939_num_8_2_3436_t1_0449_0000_2 Recensio critica] * Henricus Ehrismann, ''[https://play.google.com/store/books/details/De_temporum_et_modorum_usu_Ammianeo?id=UOHLJNiUofkC&gl=US De temporum et modorum usu Ammianeo : ad summos in philosophia honores ab amplissimo philosophorum Ordine Academiae Wilhelmae Argentinensis rite impetrandos]'', Argentinae, Truebner, 1886 * Seager, Robin, ''Ammianus Marcellinus: Seven Studies in His Language and Thought''. University of Missouri Press, 1986, ISBN 0-8262-0495-3. * Ioannes Viansino, ''Ammiani Marcellini Rerum gestarum lexicon'', Olms-Weidmann, 1985 ; De traditione manuscripta operis * {{ec|id= Cameron (1989)|c= [[Alanus Cameron|Alan Cameron]], “Biondo's Ammianus: Constantius and Hormisdas at Rome” in ''Harvard Studies in Classical Philology'' vol. 92 (1989) pp. 423-436 }} * {{ec|id= Cappelletto (1983)|c= R. Cappelletto, ''Recuperi Ammianei da Biondo Flavio''. Romae, 1983. }} * {{ec|id= Cappelletto (1985)|c= R. Cappelletto, “Passi nuovi di Ammiano in Biondo Flavio” in ''Atene e Roma'' n.s. vol. 30 (1985) pp. 66-71. }} * {{ec|id= Clark (1904)|c= Charles Upson Clark, ''[https://archive.org/details/texttraditionam00clargoog/page/n2/mode/2up The Text Tradition of Ammianus Marcellinus.]'' Ph.D. Diss. universitatis Yalensis: 1904. }} * {{ec|id= Kelly et Stover (2016)|c= Gavin Kelly, Justin Stover, “[https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/6917BEB5824DAACB1210AF0EBEC8B7C4/S1750270516000075a.pdf/hersfeldensis_and_the_fuldensis_of_ammianus_marcellinus_a_reconsideration.pdf The Hersfeldensis and the Fuldensis of Ammianus Marcellinusː a reconsideration]” in ''Cambridge Classical Journal'' no. 62 (2016): 108–129. }} * {{ec|id= Robinson (1936)|c= R. P. Robinson, “The Hersfeldensis and the Fuldensis of Ammianus Marcellinus” in ''University of Missouri studies'' 31 (1936). }} ; De singulis rebus in opere relatis * Laurent Angliviel de la Beaumelle. “[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1992_act_159_1_4229 La torture dans les Res Gestae d'Ammien Marcellin]” in ''Actes de la table ronde autour de l'œuvre d'André Chastagnol (Paris, 20-21 janvier 1989)'', Ecole française de rome, 1992ː 91-113 * Wijdene Bousleh, ''[https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-01294939/document L’image de la Perse et des Perses au IVème siècle chez Ammien Marcellin : tradition romaine et traditionarabo-persane : regards croisés]'', [[Universitas Argentoratensis]], 2016 (Dissertatio Academica) * A. D. Lee, “Abduction and Assassination: The Clandestine Face of Roman Diplomacy in Late Antiquity” in ''International History Review'' vol. 31 (2009) pp. 1-23 [https://www.jstor.org/stable/40111053 JSTOR] == Nexus externi == {{Vicifons|Scriptor:Ammianus Marcellinus}} {{Fontes biographici}} * ''[http://www.thelatinlibrary.com/ammianus.html Res gestae]'' {{Ling|Latine}} * ''[http://www.domus-ecclesiae.de/historica/ammianus/ammianus.vita.html Res gestae]'' {{Ling|Latine}} cum praefatione Germanica * ''[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Ammian/home.html Res gestae]'' {{Ling|Latine|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20110723085857/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/ENCYC-1/ammien.htm Excerpta a Jean-Marie Hannick selecta (Francogallice)] * [http://www.ammianus.info/ Versio ab Aart Blom confecta] {{Ling|Nederlandice}} * [https://web.archive.org/web/20181004071707/http://odur.let.rug.nl/~drijvers/ammianus/index.htm Ammianus Marcellinus in rete] {{Ling|Anglice}} {{DEFAULTSORT:Ammianus Marcellinus}} [[Categoria:Nati saeculo 4]] [[Categoria:Mortui saeculo 4]] [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Historici Romani antiqui]] [[Categoria:Scriptores Syropalaestinae Graecoromanae]] {{Myrias|Homines}} cgohqoux36ashau068hq7cn898s31f4 0 20015 3964585 3832088 2026-06-13T03:00:14Z PandaMystique 210603 3964585 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimus est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuique ut iudicio aequo fruatur. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audace omnibus Voltarius dabat mutandam esse [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]] contra [[iudicium]] a quo [[Ioannes Calas]] mortis damnatus, opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps habitus. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Gens Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi recentiore aetate coriariorum artem exercuisse traditur. Maiores paulatim per mercaturam et munera publica ad dignitatem ascenderunt; avus Lutetiam migravit pannorum mercator. Pater, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, empto munere, quaestor in ratiociniis regiis fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus et probus, inter cuius clientes Richelii, Sullii, Saint-Simonii, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum in honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, puero nondum septem annos nato; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria quinque liberorum ultimus fuit, quorum tres superstites erant: Armandus frater maior, postea Iansenii sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali dubitatur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant, puerum pridie natum esse testantes; Voltarius autem se mense Februario eiusdem anni natum esse semper adfirmavit, patremque verum non tabellionem Arouet, sed Rochebrune quendam, militem et cantionum scriptorem, fuisse subinnuit. Sive verum sive iocus fuit, fastidium originum ostendit; ipse tamen a suis et rem pecuniariam administrandi peritiam et patrocinia nobilium accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam Societatis Iesu scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; theatrum quoque, quod patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratiam semper servavit; condiscipulos fratres d'Argenson, postea regis ministros, comitem d'Argental, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in societatem Templi, epicureorum hominum coetum, introduxit et Ninoni de Lenclos iam seni ostendit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711 e collegio egressus iurisprudentiam, ad quam pater eum destinabat, respuit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legati Francogallici scribam ageret; sed deprehenso amore puellae cuiusdam e familia reformata, Olympe Du Noyer nomine, statim domum revocatus est. Postea apud senem Caumartin in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde semina et carminis epici et operis historici postea concepta sunt. Anno 1716, cum versus in Aurelianensem ducem scripsisse crederetur, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, inter quae carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaborabat. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege Sueciae, quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in Burgundia nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in Bataviam paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: Argentorati, Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, Lugduni postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "optimismo" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, superstitionis, dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad Ecclesiam Romanam transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum religionum florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a Houdon statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in Arabia), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === Pantheum === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} h0jtcjwrp4tlnuuw93ri5eb6o1yfeyy 3964586 3964585 2026-06-13T03:03:26Z PandaMystique 210603 3964586 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimus est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuique ut iudicio aequo fruatur. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audace omnibus Voltarius dabat mutandam esse [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]] contra [[iudicium]] a quo [[Ioannes Calas]] mortis damnatus, opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps habitus. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Gens Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi recentiore aetate coriariorum artem exercuisse traditur. Maiores paulatim per mercaturam et munera publica ad dignitatem ascenderunt; avus Lutetiam migravit pannorum mercator. Pater, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, empto munere, quaestor in ratiociniis regiis fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus et probus, inter cuius clientes Richelii, Sullii, Saint-Simonii, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum in honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, puero nondum septem annos nato; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria quinque liberorum ultimus fuit, quorum tres superstites erant: Armandus frater maior, postea Iansenii sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali dubitatur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant, puerum pridie natum esse testantes; Voltarius autem se mense Februario eiusdem anni natum esse semper adfirmavit, patremque verum non tabellionem Arouet, sed Rochebrune quendam, militem et cantionum scriptorem, fuisse subinnuit. Sive verum sive iocus fuit, fastidium originum ostendit; ipse tamen a suis et rem pecuniariam administrandi peritiam et patrocinia nobilium accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; theatrum quoque, quod patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratiam semper servavit; condiscipulos fratres d'Argenson, postea regis ministros, comitem d'Argental, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in societatem Templi, epicureorum hominum coetum, introduxit et Ninoni de Lenclos iam seni ostendit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711 e collegio egressus iurisprudentiam, ad quam pater eum destinabat, respuit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legati Francogallici scribam ageret; sed deprehenso amore puellae cuiusdam e familia reformata, Olympe Du Noyer nomine, statim domum revocatus est. Postea apud senem Caumartin in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde semina et carminis epici et operis historici postea concepta sunt. Anno 1716, cum versus in Aurelianensem ducem scripsisse crederetur, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, inter quae carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaborabat. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege [[Suecia|Sueciae]], quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in [[Burgundia]] nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in [[Batavia|Bataviam]] paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: [[Argentoratum|Argentorati]], Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, [[Lugdunum|Lugduni]] postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "[[Optimismus|optimismo]]" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, [[Superstitio|superstitionis]], dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Romanam]] transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum [[Religio|religionum]] florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a [[Ioannes Antonius Houdon|Houdon]] statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in [[Arabia]]), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} msgujmquw3u1jyosydag39l6qz0mhht 3964590 3964586 2026-06-13T04:20:03Z PandaMystique 210603 3964590 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimum est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuiusque aequo iudicio fruendi. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audacter omnibus Voltarius dabat mutandos esse et [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]], damnato capitis et supplicio adfecto [[Ioannes Calas|Ioanne Calas]], opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa contra illud iudicium scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, qui post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps haberetur. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Gens Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi recentiore aetate coriariorum artem exercuisse traditur. Maiores paulatim per mercaturam et munera publica ad dignitatem ascenderunt; avus Lutetiam migravit pannorum mercator. Pater, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, empto munere, quaestor in ratiociniis regiis fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus et probus, inter cuius clientes Richelii, Sullii, Saint-Simonii, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum in honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, puero nondum septem annos nato; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria quinque liberorum ultimus fuit, quorum tres superstites erant: Armandus frater maior, postea Iansenii sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali dubitatur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant, puerum pridie natum esse testantes; Voltarius autem se mense Februario eiusdem anni natum esse semper adfirmavit, patremque verum non tabellionem Arouet, sed Rochebrune quendam, militem et cantionum scriptorem, fuisse subinnuit. Sive verum sive iocus fuit, fastidium originum ostendit; ipse tamen a suis et rem pecuniariam administrandi peritiam et patrocinia nobilium accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; theatrum quoque, quod patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratiam semper servavit; condiscipulos fratres d'Argenson, postea regis ministros, comitem d'Argental, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in societatem Templi, epicureorum hominum coetum, introduxit et Ninoni de Lenclos iam seni ostendit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711 e collegio egressus iurisprudentiam, ad quam pater eum destinabat, respuit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legati Francogallici scribam ageret; sed deprehenso amore puellae cuiusdam e familia reformata, Olympe Du Noyer nomine, statim domum revocatus est. Postea apud senem Caumartin in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde semina et carminis epici et operis historici postea concepta sunt. Anno 1716, cum versus in Aurelianensem ducem scripsisse crederetur, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, inter quae carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaborabat. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege [[Suecia|Sueciae]], quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in [[Burgundia]] nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in [[Batavia|Bataviam]] paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: [[Argentoratum|Argentorati]], Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, [[Lugdunum|Lugduni]] postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "[[Optimismus|optimismo]]" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, [[Superstitio|superstitionis]], dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Romanam]] transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum [[Religio|religionum]] florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a [[Ioannes Antonius Houdon|Houdon]] statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in [[Arabia]]), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} m0rfa7d968ppgzx538r1ep05q4ewarr 3964591 3964590 2026-06-13T04:24:59Z PandaMystique 210603 /* Pueritia et institutio (1694-1726) */ 3964591 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimum est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuiusque aequo iudicio fruendi. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audacter omnibus Voltarius dabat mutandos esse et [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]], damnato capitis et supplicio adfecto [[Ioannes Calas|Ioanne Calas]], opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa contra illud iudicium scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, qui post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps haberetur. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Gens Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi familia recentiore aetate coriariorum artem exercuisse traditur. Maiores paulatim per mercaturam et munera publica ad dignitatem ascenderunt; avus, pannorum mercator, Lutetiam commigravit. Pater, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, empto munere, quaestor in ratiociniis regiis fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus et probus, inter cuius clientes familiae de Richelieu, de Sully, de Saint-Simon, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum ad honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, puero nondum septem annos nato; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria quinque liberorum natu minimus fuit, quorum tres superstites erant: Armandus frater maior, postea Iansenii sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali dubitatur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant, puerum pridie natum esse testantes; Voltarius autem se mense Februario eiusdem anni natum esse semper adfirmavit, patremque verum non tabellionem Arouet, sed Rochebrune quendam, militem et cantionum scriptorem, fuisse innuit. Sive verum sive iocus fuit, fastidium originum ostendit; ipse tamen a suis et rei pecuniariae administrandae peritiam et patrocinia nobilium accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; theatrum quoque, quod patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratiam semper servavit; condiscipulos fratres d'Argenson, postea regis ministros, comitem d'Argental, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in societatem Templi, epicureorum hominum coetum, introduxit et Ninoni de Lenclos iam seni ostendit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711 e collegio egressus iurisprudentiam, ad quam pater eum destinabat, respuit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legati Francogallici scribam ageret; sed deprehenso amore puellae cuiusdam e familia reformata, Olympe Du Noyer nomine, statim domum revocatus est. Postea apud senem Caumartin in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde semina et carminis epici et operis historici postea concepta sunt. Anno 1716, cum versus in Aurelianensem ducem scripsisse crederetur, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, inter quae carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaborabat. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege [[Suecia|Sueciae]], quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in [[Burgundia]] nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in [[Batavia|Bataviam]] paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: [[Argentoratum|Argentorati]], Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, [[Lugdunum|Lugduni]] postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "[[Optimismus|optimismo]]" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, [[Superstitio|superstitionis]], dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Romanam]] transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum [[Religio|religionum]] florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a [[Ioannes Antonius Houdon|Houdon]] statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in [[Arabia]]), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} q2dxklk62lcqiiv2bqpamarpvkwhxiw 3964688 3964591 2026-06-13T09:14:05Z PandaMystique 210603 /* Pueritia et institutio (1694-1726) */ 3964688 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimum est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuiusque aequo iudicio fruendi. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audacter omnibus Voltarius dabat mutandos esse et [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]], damnato capitis et supplicio adfecto [[Ioannes Calas|Ioanne Calas]], opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa contra illud iudicium scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, qui post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps haberetur. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Gens Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi familia recentiore aetate coriariorum artem exercuisse traditur. Maiores paulatim per mercaturam et munera publica ad dignitatem ascenderunt; avus, pannorum mercator, Lutetiam commigravit. Pater, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, empto munere, quaestor in ratiociniis regiis fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus et probus, inter cuius clientes familiae de Richelieu, de Sully, de Saint-Simon, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum ad honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, puero nondum septem annos nato; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria quinque liberorum natu minimus fuit, quorum tres superstites erant: Armandus frater maior, postea Iansenii sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali dubitatur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant, puerum pridie natum esse testantes; Voltarius autem se mense Februario eiusdem anni natum esse semper adfirmavit, patremque verum non tabellionem Arouet, sed Rochebrune quendam, militem et cantionum scriptorem, fuisse innuit. Sive verum sive iocus fuit, fastidium originum ostendit; ipse tamen a suis et rei pecuniariae administrandae peritiam et patrocinia nobilium accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; theatrum quoque, quod patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratiam semper servavit; condiscipulos habuit fratres d'Argenson, postea regis ministros, d'Argental comitem, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in societatem Templi, epicureorum hominum coetum, introduxit et ad Ninon de Lenclos iam senem adduxit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711 e collegio egressus iurisprudentiam, ad quam pater eum destinabat, respuit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legato Francogallico ab epistulis esset; sed deprehenso amore puellae cuiusdam e familia reformata, Olympe Du Noyer nomine, statim domum revocatus est. Postea apud senem Caumartin in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde semina et carminis epici et operis historici postea concepta sunt. Anno 1716, cum eum versus in Aurelianensem ducem scripsisse crederent, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, inter quae carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaborabat. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege [[Suecia|Sueciae]], quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in [[Burgundia]] nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in [[Batavia|Bataviam]] paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: [[Argentoratum|Argentorati]], Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, [[Lugdunum|Lugduni]] postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "[[Optimismus|optimismo]]" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, [[Superstitio|superstitionis]], dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Romanam]] transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum [[Religio|religionum]] florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a [[Ioannes Antonius Houdon|Houdon]] statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in [[Arabia]]), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} af49t5pc3vfw7fa2y2glvbo7a982qmg 3964689 3964688 2026-06-13T09:27:54Z PandaMystique 210603 /* Pueritia et institutio (1694-1726) */ 3964689 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Nicolas de Largillière, François-Marie Arouet dit Voltaire (vers 1724-1725) -002-transparent.png|thumb|[[Voltarii effigies (Largillière)|Voltarius]] a [[Nicolaus de Largillière|Nicolao de Largillière]] anno fere 1725 pictus ([[Palatium Versaliense]])]] [[Fasciculus:Adolph-von-Menzel-Tafelrunde2.jpg|thumb|[[Cena Friderici Magni in palatio Sanssouci (Menzel)|Cena]] [[Fridericus Magnus|Friderici Magni]] in palatio ''[[Sanssouci]]''. Voltarius ad sinistram partem videtur. Pictura anno 1850 ab [[Adolphus von Menzel|Adolpho von Menzel]] confecta, anno 1945 in incendio deleta]] [[Fasciculus:Voltaire by Jean-Antoine Houdon (1778).jpg|thumb|[[Voltarii protome (Houdon)|Voltarius]]. Sculptura [[Ioannes Antonius Houdon|Ioannis Antonii Houdon]], 1778 ([[Pinacotheca Nationalis (Vasingtonia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e)]] [[Fasciculus:VoltairePantheon.jpg|thumb|upright=1.25|Reliquia Voltarii ad [[Pantheon Parisiense]] die [[11 Iulii]] [[1791]] translata (Jacques-Antoine Dulaure, ''Esquisses historiques des principaux événemens de la révolution'' v. 2, (Lutetiae, 1823)]] [[Fasciculus:Tomb of Voltaire in the Pantheon.jpg|thumb|upright=1.25|[[Voltarii monumentum (Pantheon)|Sepulcrum Voltarii]] in Pantheo Lutetiae positum.]] '''Franciscus Maria Arouet''', [[pseudonymum|agnomine]] '''Voltarius'''<ref>Origo nominis [[anagramma]] est ex "Aroueti"</ref><ref name=":0" />, vel '''Voltaerius'''<ref>Aloysius Brenna, ''De generis humani consesu in agnoscenda divinitate: opus methaphysicum, criticum,et historicum'', 1773, e.g., p. 184. https://books.google.fi/books?id=vtTb4WYuEtMC</ref> vel etiam '''Voltairius'''<ref>Salvator M. Rosellus, ''Summa philosophica ad mentem angelici doctoris S. Thomae Aquinatis'', pars IV, tomus VI, 1788, e.g., p. 568. https://books.google.fi/books?id=8omBd3jHVFcC</ref>, [[Francogallice]] ''François-Marie Arouet, dit Voltaire'' ([[Lutetia]]e natus die [[21 Novembris]] [[1694]]; ibidem mortuus die [[30 Maii]] [[1778]]), fuit [[Francia|Francicus]] [[Aevum Illuminationis|Aevi Illuminationis]] [[scriptor]], [[historicus]], [[philosophus]], [[editor]] [[Encyclopédie|encyclopaedicus]], [[poeta]], qui dicacitate<!--wit, repartee-->, oppugnationibus [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] constitutae, et suasione [[libertas religionis|libertatis religionis]], [[libertas loquendi|libertatis loquendi]], et [[separatio ecclesiae et civitatis|separationis ecclesiae civitatisque]] innotuit. Eius opus notissimum est ''[[Candide, ou l'Optimisme]]'' (Candidus, seu [[optimismus]]), [[satura]] de [[philosophia]] [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitiana]]. Voltarius, vir ingenio acuto, [[ius|iura]] praecipua vel arbitria civium acriter defendit, in quibus sunt arbitrium cuique [[religio]]nis optandae modo [[deismus|deismo]] et ius cuiusque aequo iudicio fruendi. Cum [[lex|leges]] tunc in [[Gallia]] licentiam aperte dicendi coercuerint, consilium tamen audacter omnibus Voltarius dabat mutandos esse et [[civitas|civitatem]] totam et ordinem in ea [[homo|hominum]]. Acri mente obiurgavit in schedis acerbis [[Ecclesia Catholica|ecclesiam]] [[Religio Christiana|Christianorum]] et institutiones Galliae. Anno [[1763]], damnato capitis et supplicio adfecto [[Ioannes Calas|Ioanne Calas]], opus ''Traité sur la tolérance'' de [[tolerantia]] religiosa contra illud iudicium scripsit. [[Academia Francica|Academiae Francicae]] sodalis, in Academiam anno [[1746]] cooptatus est. Sodalis etiam fuit [[Lobia Les Neuf Soeurs|Lobiae Les Neuf Soeurs]]. Vivus imprimis ut summus aetatis suae poeta colebatur, qui post Corneille et Racine inter poetas tragicos princeps haberetur. Posteri ordinem inverterunt: tragoediae enim e theatris exciderunt, dum narrationes, in primis fabula quae ''[[Candide, ou l'Optimisme|Candide]]'' inscribitur, libri ad pugnam compositi, ut ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Traité sur la tolérance'', opera historica, ut ''Le Siècle de Louis XIV'' et ''Essai sur les mœurs'', epistulae denique et publicae causae, ante omnes causa Calasiana, ubique terrarum leguntur et tractantur. Tolerantiae patronus, superstitionis et fanaticorum adversarius declaratus, quae omnia uno nomine ''l'Infâme'' appellabat, hominum iniuste damnatorum defensor, novam quandam scriptoris personam effingere adiuvit: hominis litterati qui fama sua publicis causis servit, qualem posteriores Francogallice ''intellectuel'' nominaverunt. Nomen ipsius in adiectivum abiit: ''esprit voltairien'' Francogalli dicunt ingenium ironia, dubitatione, libertate reprehendendi mixtum. == Vita == === Pueritia et institutio (1694-1726) === Familia Arouet e vico Sancti Lupi in pago Pictaviensi orta est, ubi eius maiores aetate recentiore artem coriariam exercuisse traduntur. Maiores paulatim per mercaturam et officia publica ad digniorem condicionem ascenderunt; avus, pannorum mercator, Lutetiam commigravit. Pater eius, Franciscus Arouet, primum tabellio publicus, deinde, munere empto, sportularum apud Cameram rationum regiarum exactor fuit (Francogallice ''receveur des épices à la Chambre des comptes''); vir severus atque probus, inter cuius clientes familiae Richelieu, Sully, Saint-Simon, ipsa denique Ninon de Lenclos numerabantur. Mater, Maria Margarita Daumard, e familia togata tum ad honores ascendente orta, mense Iulio anni 1701 mortua est, cum filius septimum annum ageret; de qua postea fere numquam locutus est. Franciscus Maria ex quinque liberis natu minimus fuit; e ceteris duo tantum superfuerant: Armandus frater maior, postea Iansenismi sectator rigidus, et Margarita Catharina soror, cuius liberi, Maria Ludovica Denis et abbas Mignot, magnas in vita avunculi partes acturi erant. De ipso die natali ambigitur: tabulae baptismales diem 22 Novembris 1694 indicant atque puerum pridie natum esse testantur; Voltarius autem semper affirmabat se mense Februario eiusdem anni natum esse, verumque patrem suum non Franciscum Arouet tabellionem, sed quendam Rochebrune, militem et cantionum scriptorem, fuisse innuit. Sive vera haec narratio fuit sive iocus, fastidium generis sui ostendit; ipse tamen a suis et rei familiaris administrandae peritiam et nobilium patrocinia accepit. ''Qui sert bien son pays n'a pas besoin d'aïeux'', ut postea in tragoedia ''Mérope'' legitur. Anno 1704 puer in collegium Ludovici Magni, celeberrimam [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] scholam, receptus est; ibi septem annos mansit. Litteris Latinis, arte dicendi, exercitatione in utramque partem disputandi imbutus est; ludos quoque scaenicos, quos patres quotannis curabant, adamavit. Magistros habuit patres Porée et Tournemine, quibus gratum animum semper servavit; condiscipulos habuit fratres d'Argenson, postea regis ministros, comitem d'Argental, perpetuum deinde amicum et rerum litterariarum procuratorem, Cideville, Fyot de La Marche. Patrinus eius, abbas de Châteauneuf, puerum in circulum Templi, Epicureorum hominum coetum, introduxit et ad Ninon de Lenclos iam senem adduxit; quae moriens ei pecuniam ad libros emendos legavit. Anno 1711, e collegio egressus, studium iuris, ad quod pater eum destinabat, recusavit; versus scribebat et convivia Templi frequentabat. Pater iratus eum primum Cadomum, deinde anno 1713 Hagam Comitis misit, ut legato Francogallico ab epistulis esset; sed, cum amor eius in puellam quandam e familia reformata ortam, Olympiam Du Noyer nomine, deprehensus esset, statim domum revocatus est. Postea apud Caumartinum senem in villa Saint-Ange aliquamdiu moratus, multa de [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] deque aula [[Ludovicus XIV (rex Franciae)|Ludovici XIV]] audivit, unde postea semina carminis epici et operis historici cepit. Anno 1716, cum eum versus in ducem Aurelianensem scripsisse crederent, Sulliacum relegatus est; die [[16 Maii]] [[1717]], propter scripta insolentiora, quorum in numero erat carmen Latinum ''Puero regnante'', in arcem Bastilliam coniectus est. Ibi per undecim menses retentus tragoediam ''Œdipe'' et carmen epicum de Henrico IV elaboravit. Mense Aprili 1718 dimissus, die 18 Novembris eiusdem anni tragoediam ''Œdipe'' in theatro Francogallico (''Comédie-Française'') docuit summoque plausu exceptus est: fabula, quae cum Sophocle et Corneille certare audebat, ter denis fere spectaculis paene continuis acta est, qui numerus maximos illius aetatis successus fere duplo superabat<ref>Numerus a Renato Pomeau computatus (''Voltaire en son temps'', t. I, ''D'Arouet à Voltaire'', Oxonii, Voltaire Foundation, 1985, p. 121-122), ex actis theatri a H. C. Lancaster excussis: undetriginta spectacula paene continua, quattuor praeterea in Palais-Royal data, et fere viginti quinque milia spectatorum inter Novembrem 1718 et exitum Ianuarii 1719. Raymond Trousson (''Voltaire'', Parisiis, Tallandier, 2015) circiter viginti septem milia usque ad Aprilem 1719 computat; Pierre Milza eundem numerum sequitur. Aliae notitiae quadraginta quinque spectacula tradunt.</ref>; auctori pensio ab Aurelianensi duce data est. Interim, e Bastillia egressus, "Arouet de Voltaire", mox "Voltaire" tantum, se subscribere coeperat. Unde nomen ductum sit incertum: plerique litteras nominis "Arouet l(e) j(eune)" transpositas esse putant, alii a praedio quodam repetunt. Quidquid est, filius tabellionis nomen sibi finxit quod nemini deberet. Decennium sequens splendidum simul et lubricum fuit. Magnates, aulam Sceaux ducissae du Maine, circulos urbanos frequentabat; anno 1723 carmen suum epicum, tum ''La Ligue'' inscriptum, de concordia civili contra fanaticos compositum, clam edidit magno cum adsensu. Anno 1722 patrem amisit; anno 1723 variolis paene periit; in theatro ''Artémire'' et ''Mariamne'' mediocriter placuerunt. Triginta tamen annos natus primus suae aetatis poeta habebatur, ubique receptus, ab Aurelianensi duce, deinde a regina pensione ornatus. Exeunte Ianuario 1726 eques de Rohan-Chabot, e vetustissima gente ortus, eum de nomine coram irrisit: utrum Arouet an de Voltaire vocaretur. Responsum varie traditur; sed omnibus modis homo novus contra nobilitatem natalium nobilitatem ingenii vindicabat. Paucis post diebus famuli equitis Voltarium, ex aedibus Sulliacis ad cenam vocatum, in viam elicuerunt fustibusque ceciderunt, domino spectante. Quibus rebus factis, amici nobiles eum deseruerunt. Voltarius arte gladii se exercebat et sibi armis satisfieri velle palam dictitabat; gens Rohania litteras regias impetravit, et die [[17 Aprilis]] [[1726]] poeta iterum in Bastilliam ductus est. Inde mense Maio ea condicione emissus est, ut polliceretur se in [[Anglia]]m transiturum. Haec res virum in perpetuum signavit: didicit enim quantum apud potentes valerent ingenium et gloria litterarum, et inde persuasum habuit scriptorem non esse liberum nisi divitem, sui iuris et, si fieri posset, extra manum regiam positum. === In [[Anglia]] (1726-1728) === Voltarius vere anni 1726 in Angliam pervenit, aeger animi et pecuniae inops; ibi duos fere annos et dimidium mansit, semel aestate eiusdem anni clam in [[Gallia]]m reversus, ut Rohanium frustra quaereret. Hoc tempus inter fecundissima vitae eius numeratur. Bolingbroke, virum publicum et in rebus divinis libere sentientem, iam anno 1722 in [[Gallia]] cognitum, ibi repperit; magnam morae partem apud mercatorem Everard Fawkener in vico Wandsworth egit; linguam Anglicam mira celeritate didicit; scriptores Pope, Swift, Gay, Berkeley frequentavit; theatrum [[Gulielmus Shakespeare|Gulielmi Shakesperii]] cognovit, quem postea in continentem terram introduxit, simul tamen ingenium sine iudicio esse censens: ''un barbare aimable, un fou séduisant'', ut ipse scripsit<ref>Epistula Voltarii (D6562); citatur a John Leigh apud Nicholas Cronk (ed.), ''The Cambridge Companion to Voltaire'', Cantabrigiae, Cambridge University Press, 2009, p. 84.</ref>. Duae res eum maxime moverunt. [[Isaacus Newtonus|Newtono]] vere anni 1727 mortuo, exsequiae sollemnes in [[Westmonasterium|Westmonasterio]] factae sunt: Voltarius secum reputabat quae sors [[Renatus Cartesius|Cartesium]] Lutetiae morientem mansisset, et ab ipsa [[Isaacus Newtonus|Newtoni]] nepte fabulam de pomo cadente accepit, quam inter primos vulgavit<ref>Fabula, a Catharina Barton-Conduitt accepta, iam anno 1727 in eius ''Essay upon Epick Poetry'' apparet, deinde in ''Lettres philosophiques''.</ref>. Praeterea civitatem observabat in qua libertas credendi et edendi, multitudo sectarum, honos mercaturae litterisque habitus Francogallicis institutis contraria erant. Quam Angliam postea descripsit partim ornatiorem quam veram; ea tamen primum ei exemplum civitatis recentioris praebuit. Erat et utilitatis ratio: subscriptione ab aula adiuta, [[Londinium|Londinii]] anno 1728 editionem perfectam carminis epici, iam ''La Henriade'' inscripti et reginae Carolinae dicati, publicavit, praemissis exeunte anno 1727 duobus libellis Anglice scriptis, quibus animos legentium praepararet. Negotium, quaestu non vacuum, famam eius per Europam praecipue confirmavit. Exeunte anno 1728 tacite in Galliam rediit, librum de natione Anglica animo iam volvens. === Opes et libertas (1729-1734) === Lutetiam vere anni 1729 reversus, ante omnia divitias sibi paravit, quas libertatis condicionem primam esse iudicabat. Occasionem praebuit error Le Peletier des Forts, summi aerarii praefecti, qui sortitionem publicam ad reddendas civitatis pensiones instituerat: La Condamine mathematicus animadvertit eum, qui omnes sortes emisset, certum lucrum facturum esse; Voltarius societati ad eam rem conflatae se adiunxit. Negotium, legibus quidem non contrarium sed ministro invisum, ingentem pecuniam attulit, fortasse quingenta milia librarum Francicarum<ref>Numerus caute proditur a Pierre Milza, ''Voltaire'', Parisiis, Perrin, 2007, iterum Tempus, 2015 (cap. « J'ai triplé mon or »), et a Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit'', Parisiis, Flammarion, 1966; René Pomeau (''Voltaire en son temps'', t. I, p. 259-260) monet ignorari quae pars ad ipsum Voltarium pervenerit, lucrum tamen totius societatis magnum fuisse. De re pecuniaria scriptoris liber princeps manet: Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?'' (1949).</ref>. Accessit audax emptio syngrapharum ducatus Lotharingici, deinde anno 1730 hereditas paterna: sex et triginta annos natus plus decies centena milia librarum possidebat. Hae opes numquam postea decreverunt. Fratribus Pâris, summis aetatis argentariis, auctoribus, pecuniam collocavit in commeatibus exercituum, in mercatura maritima Gaditana, maxime in pensionibus annuis et vitaliciis magnatibus creditis, inter quos duces de Richelieu, de Bouillon, de Villars: duplici consilio, quod et pensio vitalicia, ad valetudinem eius semper infirmam aestimata, homini ultra octoginta annos victuro optime cessit, et tam alti debitores totidem patroni quieti eius faventes erant. Anno 1749 Longchamp, minister eius, usuras illius anni perceptas ad septuaginta quinque fere milia librarum aestimavit<ref>Aestimatio Longchamp ministri (''Mémoires sur Voltaire''), citata a Milza.</ref>; postea, in praedio Ferney, inter ditissimos regni privatos numerabatur. Hanc pecuniae curam, scriptoribus illius aetatis insolitam, multi ei obiecerunt; ipse eam unam viam esse dicebat qua nec necessitate aulicus nec mercennarius librariorum fieret: numquam enim de stilo vixit, fructu operum plerumque histrionibus et bibliopolis relicto. Iisdem annis gloria litterarum crevit. Opus historicum quod ''Histoire de Charles XII'' inscribitur (1731), de rege [[Suecia|Sueciae]], quamquam ob causas legatorias prohibitum, diu clam legebatur. ''Brutus'' autem (1730), deinde ''Zaïre'' (die [[13 Augusti]] [[1732]] primum acta), de amore Orosmanis soldani et captivae Christianae, eum primum sui saeculi tragoediarum scriptorem fecerunt. Morte Hadrianae Lecouvreur actricis (1730), cui, quod scaenae servierat, sepultura Christiana negata erat, carmen indignans scripsit, quo futura certamina iam praenuntiabantur. Maximus huius temporis liber primum Londinii Anglice prodiit (''Letters Concerning the English Nation'', 1733), deinde anno 1734 Francogallice, eo titulo quem posteritas retinuit: ''Lettres philosophiques''. Sub specie itinerarii, quattuor et viginti epistulis, quibus extremo tempore vicesima quinta de Pascalis ''Pensées'' addita est, Angliam ita depingit ut singula Franciae instituta tacite reprehendantur. Primae epistulae terram ostendunt in qua multae religiones pacate consistunt: ''C'est ici le pays des sectes'', et unusquisque Anglus, ut homo liber, ad caelum qua via placet vadit; in foro Londiniensi Iudaei, Mahometani, Christiani inter se negotiantur nec alios infideles vocant nisi decoctores: mercatura coniungit quos religio dividit. Sequuntur laudes regiminis temperati, insitionis variolarum, honoris litteratis habiti, ante omnia expositio doctrinarum [[Ioannes Lockius|Lockii]] et Newtoni contra [[Renatus Cartesius|Cartesii]] systemata: nam Lockius, ut ait Voltarius, audet interdum adfirmare, audet etiam dubitare. Ultima epistula contra Pascalem hominem non tamquam naturam lapsam sed felicitatis terrestris capacem vindicat. Viginti fere milibus exemplorum inter annos 1734 et 1739 divulgatis, liber id attigit quod tum in Europa erudita liber eius generis maxime attingere poterat<ref>Computationes Renati Pomeau, ''Voltaire en son temps'', t. I, p. 330, qui obiter monet ne ''Candide'' quidem fortasse hanc divulgationem superavisse.</ref>. Liber, quem Gustavus Lanson postea primum telum contra vetus regimen iactum vocavit, ingens scandalum movit. Die 10 Iunii 1734 senatus Parisiensis eum lacerari et comburi iussit; litterae regiae in auctorem datae sunt, qui tum in [[Burgundia]] nuptiis ducis de Richelieu intererat. Voltarius in Campaniam, prope fines Lotharingiae, confugit, in castellum semirutum feminae anno superiore cognitae: Aemiliae du Châtelet. === Cirey et Aemilia du Châtelet (1734-1749) === Gabriela Aemilia Le Tonnelier de Breteuil, uxor marchionis du Châtelet (1706-1749), non vulgaris patrona fuit. Mathematicae et physicae peritissima, a mathematicis Maupertuis et Clairaut instituta, Newtoni ''Principia'' in sermonem Francogallicum convertit; quae interpretatio, paulo ante mortem absoluta et anno 1759 edita, etiam nunc princeps habetur. Anno 1733 Voltarii amica facta est et quindecim annos socia studiorum mansit, marito, qui in exercitu militabat, non adversante. Castellum de Cirey, sumptibus poetae refectum, in domum studiis deditam mutatum est: bibliotheca ampla, instrumenta physica pretiosa, theatrum domesticum, dies ad campanae sonum laboribus destinati. Ambo anno 1738 de natura ignis ad praemium Academiae Scientiarum separatim certaverunt; neuter vicit, sed utriusque commentarii typis editi sunt. Eodem anno prodiit liber ''Éléments de la philosophie de Newton'', quo Newtoni physica in Gallia contra Cartesianos maxime propagata est. Aemilia, ingenio libero, [[Godefridus Guilielmus Leibnitius|Leibnitium]] in metaphysicis sequebatur, cum Voltarius [[Ioannes Lockius|Lockium]] solum probaret; anno 1740 suas ''Institutions de physique'' edidit. Apud eam Voltarius plane "philosophus" novo sensu factus est; et ut eius fastidium historiarum vinceret, opus de ingenio gentium concepit, quod postea ''Essai sur les mœurs'' factum est. Cirey etiam officina litterarum fuit. Ibi tragoedias composuit Lutetiae actas: ''La Mort de César'' (1735), ''Alzire'' (1736), magno successu, ''Mahomet'' (1741), ''Mérope'' (1743), quo die auctor primum in scaenam a populo vocatus est; carmen ''Le Mondain'' (1736), in quo luxus et vitae cultioris laus tanta offensione excepta est ut auctor in [[Batavia|Bataviam]] paulisper fugeret; et ''Discours en vers sur l'homme'' (1738). Mediis annis quadragesimis aulam temptavit. Condiscipuli d'Argenson ministri erant, Pompadour marchionissa favebat; ad nuptias Delphini spectaculum ''La Princesse de Navarre'' (1745) composuit, cui Rameau musicam fecit. Carmine de victoria Fontaneiana edito, anno 1745 historiographus regius creatus est, anno 1746 in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] receptus, cubiculi regii minister factus. Gratia tamen fragilis erat: [[Ludovicus XV (rex Franciae)|Ludovicus XV]] hominem nimis acutum non amabat. Exeunte anno 1747, cum in lusu reginae Aemilia ingentem pecuniam perdidisset et Voltarius verbum incautum Anglice dixisset, ambo aulam propere reliquerunt; ipse apud ducissam du Maine in castello Sceaux aliquot hebdomadas latuit. Quae latebra rem litterariam magnam peperit: ad hospitam noctu delectandam fabulas breves et ironicas legebat; ita natae aut maturatae sunt ''Memnon'', ''Babouc'' et ante omnia ''Zadig ou la Destinée'' (1747-1748), primum perfectum exemplum eius generis quod ipse pro nugis habebat quodque tamen ei immortalitatem paravit: fabulae philosophicae. Ultimi amicitiae anni partim Lunéville acti sunt, in aula Stanislai regis. Ibi Aemilia iuvenem militem et poetam Saint-Lambert adamavit; Voltarius, post iram, rem aequo animo tulit, cum iam pridem amor in amicitiam versus esset. Gravida facta, die [[4 Septembris]] [[1749]] filiam peperit et sexto post die, duos et quadraginta annos nata, e puerperio mortua est, interpretatione Newtoni inter febres absoluta. Voltarius adflictus est: non tam amicam quam dimidium sui flebat, ''un grand homme qui n'avait de défaut que d'être femme'', ut ipse in luctu scripsit<ref>Epistula Voltarii mensis Octobris 1749, ab omnibus vitae scriptoribus relata.</ref>. Lutetiae vagus et aeger animi, precibus regis cuiusdam philosophi, iam diu adhibitis, tandem cessit. === In Borussia (1750-1753) === [[Fridericus Magnus|Fredericus II]] inde ab anno 1736, quo primam epistulam misit, Voltarium constanter colebat: princeps adulescens ei librum suum ''Anti-Machiavel'' tradiderat corrigendum edendumque, et ambo inde ab anno 1740 aliquotiens convenerant. Quae Ludovicus XV scriptori negabat, admirationem, familiaritatem, partes in rebus agendis, ea rex Borussiae offerebat. Mense Iunio 1750 Voltarius [[Berolinum]] profectus est; ibi cubicularius regius factus, ordine Meriti ornatus, viginti milium librarum pensione donatus est. Primi menses somnio similes fuerunt: cenae philosophicae in Sanssouci, sermones, communis in versibus regiis opera. Res cito in deterius vertit. Speculatione dubia in syngraphas Saxonicas suscepta, Voltarius hieme 1750-1751 in litem famosam cum Abraham Hirschel, gemmario Iudaeo, incidit: quam litem apud iudices vicit, apud hominum existimationem perdidit, gravemque a rege castigationem accepit<ref>Sententia diei 18 Februarii 1751: Hirschel syngraphas reddere et decem nummos multae solvere iussus est; vide Milza (cap. « L'affaire Hirschel ») et François Jacob, ''Voltaire'', Parisiis, Gallimard, Folio biographies, 2015.</ref>. Dicta relata venenum addiderunt: rex hospitem aurantio simillimum esse dixisse ferebatur, cuius suco expresso cortex abicitur; Voltarius autem dicebat se regi quasi fullonem esse, qui versus sordidos purgaret. In aula tam parva aemulatio cum Maupertuis, Academiae Berolinensis praeside, rem perfecit. Potsdamiae tamen Voltarius uni e summis operibus extremam manum imposuit. ''Le Siècle de Louis XIV'', viginti annorum studiis paratum, exeunte anno 1751 [[Berolinum|Berolini]] prodiit: non vitam regis, sed, ut ipse praefatur, ingenium hominum saeculo omnium maxime erudito describere voluit, quod inter quattuor magnas humanitatis aetates cum Graecia Periclis, Roma Augusti, Italia Medicea poneret. Opus a proeliis ad artes, scientias, mercaturam, instituta animos convertit novamque historiae scribendae rationem aperuit. Anno 1752 rixa erupit quae discidium attulit. Cum Maupertuis Koenigium mathematicum, qui principatum inventi cuiusdam ei abiudicaverat, per Academiam damnari curavisset, Voltarius oppresso palam adfuit, deinde in praesidem libellum salsissimum emisit, ''Diatribe du docteur Akakia''. Rex, qui primo legens riserat, libellum deleri iussit et a cubiculario suo cautionem humilem exegit; servatis tamen exemplis, editio Batava Berolinum inundavit. Libello per carnificem combusto, Voltarius clavem cubicularii et crucem remisit, recepit, postremo mense Martio 1753 commeatum discessui similem impetravit. Discessus in insidias vertit. Francofurti ad Moenum, in urbe libera ubi rex Borussiae nullo iure utebatur, Freytag, regis procurator, Voltarium, deinde Mariam Ludovicam Denis neptem, quae ad eum venerat, retinuit, dum volumen carminum regiorum in sarcinis relictum recuperaretur. Custodia, contumeliosa et aspera, a Iunio in Iulium 1753 duravit; cuius rei memoriam Voltarius numquam deposuit, et in commentarios post mortem edendos acerbissime effudit, quamquam paucis post annis cum rege per epistulas in gratiam rediit. Ex Borussia hanc sententiam reportavit: homini libero sub umbra regis, etiam philosophi, locum non esse. His rebus gestis, homo sine patria erat: Borussia ei clausa erat, et Ludovicus XV eum Lutetiam adire vetuerat. Decem et octo menses inter Alsatiam et Lotharingiam erravit: [[Argentoratum|Argentorati]], Colmariae, in monasterio Senoniensi, ubi Augustinus Calmet monachus bibliothecam historiae studiis aperuit, ad aquas Plombières, [[Lugdunum|Lugduni]] postremo. Exeunte anno 1754 [[Genava|Genavam]] accessit, in civitatem reformatam ubi Theodorus Tronchin medicus clarissimus artem exercebat; ineunte anno 1755, per interpositas personas, cum catholici ibi praedia possidere non possent, villam ad portas urbis emit, quam ''les Délices'' nominavit, conducta praeterea ad hiemes domo prope Lausannam. Sexaginta annos natus, vagus ille possessor factus est. === A Delicis ad Ferney: patriarcha (1755-1778) === ==== [[Olisipo]], Rousseau, ''Candide'' ==== Die 1 Novembris 1755 terrae motus, quem aestus maris incendiaque secuta sunt, [[Olisipo|Olisiponem]] delevit multaque milia hominum oppressit. Qua clade Europa erudita vehementer commota est; Voltario autem occasio oblata est decertandi cum eo "[[Optimismus|optimismo]]" philosophico quem Leibnitius et Pope reliquerant, cum ea scilicet doctrina quae omnia bene se habere adfirmat et malum universae harmoniae nomine excusat. Carmine quod ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' (1756) inscribitur consolationibus metaphysicis nudum innocentium dolorem opposuit. Cui Ioannes Iacobus Rousseau mense Augusto 1756 longa epistula respondit, providentiam defendens et cladem homini imputans, qui urbes septenorum tabulatorum aedificaret; Voltarius urbane elusit. Simultas inter duos viros, controversia deinde de theatro Genavensi et privatis offensis aucta, inter celeberrimas litterarum facta est: anno 1760 Rousseau epistulam atrocem misit qua amicitiam renuntiavit, et Voltarius inter alia libello sine nomine edito respondit, quo liberos ab eo expositos esse patefecit. Ambo anno 1778, paucis hebdomadibus inter se, mortui sunt; postea inviti in eodem [[Pantheon Parisiense|Pantheo]] coniuncti sunt. Altissimum tamen de malo responsum Voltarius nec carmine nec epistula, sed fabula dedit. Exeunte anno 1757 inchoata, anno 1758 perfecta, ineunte anno 1759 a fratribus Cramer, bibliopolis Genavensibus, edita est fabula quae ''Candide ou l'Optimisme'' inscribitur. Narrat casus iuvenis simplicis, e castello expulsi quod ''le plus beau et le plus agréable des châteaux possibles'' vocatur, et per orbem terrarum acti, quem bellum, quaestiones de fide habitae, naufragium, ipse ille terrae motus Olisiponensis, servitus, avaritia vastant. Pangloss praeceptor contra omnem rerum evidentiam docet ''tout est au mieux'' in ''ce meilleur des mondes possibles'' (omnia optime fieri in optimo mundorum possibilium); Martin tristis contrarium tenet; inter utrumque Candide usu rerum modestam sapientiam discit, quae clausula omnium litterarum Francogallicarum maxime tractata continetur: ''Il faut cultiver notre jardin'' (hortum nostrum colendum esse). Quod nec desperationem nec civitatem fictam significat, sed laboris utilis disciplinam homini propositam, in mundo cuius ultima ratio nos fugit. Successus ingens fuit: viginti fere milia exemplorum iam anno 1759 divendita esse creduntur<ref>Circiter viginti milia exemplorum secundum Raymond Trousson; plus quam viginti milia exeunte anno 1759 secundum Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant. Naissance des intellectuels au siècle des Lumières'', Parisiis, Seuil, 1996, p. 315-316.</ref>, aliae super alias editiones et furtivae impressiones, frustra negante auctore, qui opus suum iocum scholasticum vocabat. ''Candide'' etiam nunc omnium Voltarii operum maxime legitur et inter libros Francogallicos saepissime in alias linguas conversos numeratur. ==== Dominus vici Ferney ==== Villa Delicarum non nisi statio esse poterat: res publica enim Genavensis, ubi presbyteri Calviniani theatrum vetabant, comoedias domesticas advenae aegre ferebat, et commentarius « Genève » in ''Encyclopédie'' anno 1757 editus, a philosopho d'Alembert post moram apud Voltarium scriptus, cum pastores Genavenses ad Socini placita inclinare significaret, diuturnum motum excitavit. Inter exitum anni 1758 et initium anni 1759 scriptor, in finibus quidem Francogallicis sed quattuor fere milibus passuum a [[Genava]], dominium vici Ferney emit, addito vicino agro Tournay: dictitabat enim philosopho pluribus latibulis opus esse, ut canes instantes effugeret. Finibus prope positis, longinquitate a [[Palatium Versaliense|Versaliis]] et fama Europaea tutus, anno 1760 ibi consedit; inde duodeviginti annos non discessit. Ferney novum Voltarium ostendit, dominum aedificatorem et agrorum cultorem. Vicum miserum, vix ducentorum capitum, vectigalibus et decimis oppressum invenerat; intra viginti annos vicum in oppidum prosperum auxit, quod plus quam mille incolas haberet. Paludes siccavit, agros novavit, domos exstruxit, ecclesiam refecit, cuius fronti titulum notissimum inscribi iussit: ''Deo erexit Voltaire'' (soli Deo, nullo interposito). Officinas tibialium sericorum et reticulorum condidit; deinde, cum motibus civilibus Genavensibus anno 1770 opifices horologiorum, "natifs" dicti, in vias eiecti essent, eos frequentes recepit et officinam horologiorum instituit, quae paucis annis per totam Europam negotiata est. Senex ipse institoris partes apud reges agebat: horologia sua [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharinae II]], quae magno pretio emit, Frederico, aulae Francogallicae, ipsi denique Turcarum soldano collocavit; annuus quaestus ad multa centena milia librarum Francicarum pervenit<ref>Ad annum 1775 Raymond Trousson circiter mille ducentos incolas et horologiorum mercaturam quadringentorum quinquaginta milium librarum in singulos annos refert; vide etiam Milza et Jacob de incremento vici.</ref>. Simul pagum Gex vectigalium vinculis liberare contendit, puellas vici dotavit ac collocavit, mensam omnibus ex tota Europa advenientibus aperuit, quibus castellum inter primarias itineris stationes erat: se ipse cauponem Europae vocabat. Epistula versibus anno 1772 scripta rem sine falsa modestia complexus est: ''J'ai fait un peu de bien, c'est mon meilleur ouvrage'' (se aliquantum boni fecisse, idque optimum suorum operum esse). Domus suos habebat: Mariam Ludovicam Denis, neptem, vitae sociam, quae rem domesticam maiore splendore quam ordine administrabat quaeque, orta simultate, duos fere annos (1768-1769) afuit; Wagnière scribam fidelem; et inde a Decembri anni 1760 Mariam Corneille, magni poetae tragici longinquam et pauperem cognatam, quam Voltarius recepit, erudivit, pecunia ex commentariis in eius commodum editis redacta dotavit, qui ''Commentaires sur Corneille'' (1764) inscribuntur et in quibus admiratio cum severitate certat. ==== ''Écrasez l'Infâme'' ==== Ex Ferney inde ab annis 1759-1760 Voltarius signum illud emisit quod nomini eius adhaesit: ''Écrasez l'Infâme'' (opprimite illam infamem), in subscriptionibus epistularum mox in ''Écr. l'inf.'' contractum. Quae verba, a Frederico II in epistula ad Voltarium mense Maio anni 1759 data usurpata priusquam ab ipso in belli tesseram verterentur<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', p. 316: epistula Frederici II diei 18 Maii 1759 superstitionem « infâme » appellat.</ref>, non Christianam religionem ipsam designant, cuius mores se revereri Voltarius profitebatur, sed quidquid religio constituta, ut ipse iudicabat, [[Superstitio|superstitionis]], dogmatum absurdorum, persecutionum, fanaticae crudelitatis peperisset: quaestiones de fide, caedem nocte Sancti Bartholomaei factam, rogos, theologorum lites in causas civitatis conversas. Bellum contra "Infamem" apparatu scriptorum ante inaudito gestum est. Biblia assidue legebat, quae melius quam plerique adversarii noverat; eorum repugnantias et incredibilia in compluribus opusculis, sub manu et alienis nominibus divulgatis, persequebatur: ''Sermon des cinquante'', ''Examen important de milord Bolingbroke'' (1766), ''Questions de Zapata'' (1767), ''La Bible enfin expliquée'' (1776). Per totam vitam, ut docti computaverunt, plus centum septuaginta nominibus fictis usus est, artemque palam negandi ad summum perduxit: nam ea scripsisse negare quae omnes ei tribuebant simul praesidium iuris et ludus cum potestate erat. Caput totius apparatus mense Iulio anni 1764 prodiit: ''Dictionnaire philosophique portatif'', opus litterarum ordine digestum, commentariis brevibus et mordacibus, cuilibet lectori erudito facile lectu; cuius ipsa exiguitas belli quaedam denuntiatio erat, arma levia adversus ingentia theologorum volumina. Liber, statim damnatus et [[Genava|Genavae]], in Batavia, deinde Lutetiae mense Martio 1765 flammis datus, per novas editiones semper auctus est, anno 1769 ''La Raison par alphabet'' factus, et in novem volumina operis ''Questions sur l'Encyclopédie'' (1770-1772) excrevit, quae sunt quasi encyclopaedia unius hominis. Mediis praeterea annis quinquagesimis Voltarius ad ''Encyclopédie'' a philosophis Diderot et d'Alembert editam commentarios de litteris et historia contulerat, et incepto annis 1758-1759 periclitanti adfuit, quamquam molem nimis gravem nimisque cautam iudicabat. Bellum duplici fronte gerebatur: nam patriarcha non minus adversabatur atheorum studio, quod in circulo Parisiensi baronis d'Holbach increbrescebat. Deista, vel ut ipse sero maluit "theista", Deum quendam architectum ratione ex ordine mundi concludi tenebat, et fidem in Deum praemia poenasque reddentem societati necessariam: quae sententia versu illo anni 1768 notissimo continetur: ''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'' (si Deus non esset, fingendus esset). Contra librum ''Système de la nature'' a barone d'Holbach editum (1770) religionem naturalem defendit, ad unius summi Numinis cultum et communem iustitiae regulam redactam. ==== Causae maximae: Calas, Sirven, La Barre ==== Singularis tamen gloria Ferney minus ex hoc bello librorum quam ex serie causarum publicarum orta est, quibus Voltarius hominibus a iudicibus oppressis adfuit et novum interveniendi genus instituit. Prima et celeberrima causa [[Tolosa|Tolosae]] coepit. Die 13 Octobris 1761 Marcus Antonius Calas, filius natu maximus mercatoris reformati, in taberna familiae mortuus inventus est; rumor populi statim patrem, Ioannem Calas, accusavit, quod filium, ne ad [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Romanam]] transiret, necavisset. Quaestione praeiudiciis et vitiis infecta peracta, senatus Tolosanus senem damnavit; qui innocentiam suam usque in supplicio testatus, die [[10 Martii]] [[1762]] rota fractus, deinde strangulatus et crematus est. Familia dissipata, bona publicata sunt. His rebus exeunte Martio cognitis, Voltarius, primo incredulus, rem ipse quaesivit, testes interrogavit, unum e filiis apud se recepit, sibique persuasit errorem iudicialem immanem commissum esse, ex furore fanaticorum unius urbis et vitiis quaestionis occultae ortum, quae sine patrono, sine causis sententiae redditis agebatur. Tum pugnam triennii instituit, rationibus mire novis: epistulae centenae ad ministros, ad reges, ad homines gratiosos missae; libelli ab ipso scripti aut inspirati et a patronis familiae subscripti; commentarii quibus vidua et liberi ante oculos ponebantur; concitata totius Europae existimatione communi, quam ille ante omnes novam potentiam factam esse intellexerat. Ita ex privato iudicio « causa Calas » facta est. Die 7 Martii 1763 consilium regis libellum de retractando iudicio admisit; die [[4 Iunii]] [[1764]] sententia Tolosana rescissa est; die [[9 Martii]] [[1765]] novi iudices memoriam Ioannis Calas omnium sententiis restituerunt; rex pecuniam familiae dedit, regina viduam cum filiabus excepit<ref>Jean Orieux, ''Voltaire ou la royauté de l'esprit''; singula de pecuniis regiis (duodecim milia librarum viduae, sena milia singulis filiabus) apud Milza leguntur.</ref>. Verba ''Voltaire venge Calas'' (Voltarius Calas vindicat) per totam Europam percrebruerunt. Ex causa etiam liber natus est. ''Traité sur la tolérance à l'occasion de la mort de Jean Calas'', hieme 1762-1763 scriptus et ab exitu anni 1763 divulgatus, singularem casum in commune de intolerantia iudicium extendit: historici more demonstrat persecutionem religionis causa nec ubique nec necessario fieri, et civitates multarum [[Religio|religionum]] florere; addit consilia certa et temperata pro reformatis Francogallicis, quorum edictum tolerantiae anni 1787, novem annis post mortem auctoris latum, exitus fuit. Caput extremum, « Prière à Dieu » inscriptum, a Deo omnium hominum conditore petit ''que nous nous aidions mutuellement à supporter le fardeau d'une vie pénible et passagère'' (ut alii alios ad ferendum onus vitae laboriosae et fugacis iuvemus); quod inter celeberrimas saeculi paginas numeratur. Aliae causae eadem ratione secutae sunt. Familia Sirven, reformata e Gallia Narbonensi, falso accusata quod filiam, ne fidem mutaret, in puteo demersisset, iam anno 1762 in Helvetiam profugerat et anno 1764 absens capitis damnata erat; quam Voltarius ab anno 1765 suscepit et anno 1771 plane restitui curavit: duabus horis, ut ipse observavit, familiam damnatam esse, novem annis opus fuisse ut innocentiae ius redderetur<ref>Dictum Voltarii anni 1771, ab Orieux relatum; de pugnae diuturnitate vide Milza, cap. « Beccaria inspirateur de Voltaire ».</ref>. Acerbior fuit causa equitis de La Barre, iuvenis nobilis Abbavillensis, impietatis accusati et, nullo argumento, suspecti quod crucifixum mutilavisset: tormentis subiectus, deinde die [[1 Iulii]] [[1766]], viginti annos natus, securi percussus est; corpus in rogum coniectum est una cum exemplo ''Dictionnaire philosophique'' apud eum reperto, quod cum cadavere comburi sententia iusserat<ref>Sententia Abbavillensis diei 28 Februarii 1766 iusserat ''Dictionnaire philosophique portatif'' cum corpore damnati comburi; vide Milza.</ref>. Quo facto vehementer commotus, Voltarius aliquamdiu de solo mutando cogitavit, deinde libello ''Relation de la mort du chevalier de La Barre'' (1766) respondit et causam anno 1775 resumpsit; restitutio non nisi anno 1793 facta est. Pugnavit praeterea pro comite de Lally, duce rerum Indicarum infelici anno 1766 securi percusso, cuius damnatio mense Maio 1778 rescissa est, ita ut morienti Voltario nuntiari posset; pro coniugibus Montbailli, parricidii absurde insimulatis; pro reformatis ad remos damnatis; pro colonis montium Iurensium, quos monachi Sancti Claudii iure quodam servili tenebant: quam causam morte praeventus non perfecit. His certaminibus accessit perpetua de iure poenali cogitatio: Beccariae apud Francogallos interpres, cuius librum ''Des délits et des peines'' anno 1766 commentario instruxit, tormenta, quaestionem occultam, poenas immodicas, peccati et criminis confusionem accusavit, et anno 1777 librum ''Prix de la justice et de l'humanité'' edidit, quo consiliorum summam complexus est. Ita aulicus ille annorum quadragesimorum is factus est quem posteri inter prima exempla eius hominis ponunt quem Francogallice ''intellectuel'' vocant<ref>Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant'', imprimis p. 107, ubi monet Voltarium non solum novas scriptoris partes invenisse sed in media earum mutatione stetisse, et p. 303, de communitate eorum quos saeculo post ''intellectuels'' appellaverint.</ref>: privatus scilicet qui, sola fama fretus, palam rationem a potestate publica reposcit. === Reditus Lutetiam et mors (1778) === Tres et octoginta annos natus unum optabat: Lutetiam revisere, quam anno 1750 reliquerat quaeque ei tacito interdicto clausa manebat. Occasionem praebuit ultima tragoedia, ''Irène'', a theatro Francogallico recepta. Die 5 Februarii 1778 Ferney reliquit; die 10 apud marchionem de Villette consedit, in ripa Theatinorum, quae hodie ab ipso nomen trahit. Potestates conivere maluerunt. Secutae sunt hebdomades honorum paene continuorum. Domus Villette numquam vacua erat: quibusdam diebus aliquot centeni salutatores numerabantur, academici, legati, histriones, curiosi. Ibi Voltarius Beniaminum Franklin convenit, cuius nepoti benedixit his tantum verbis, ut fertur, pronuntiatis: ''Dieu et la Liberté'' (Deus et Libertas); Diderot quoque ad eum venit; d'Argental, amicum septuaginta annorum, recuperavit. A suis admonitus ut rem religiosam componeret, ne cadaver suum, ut histrionum corpora, in sterquilinium abiceretur, sacerdoti facili, abbati Gaultier, declarationem caute ambiguam tradidit; idem tamen die 28 Februarii professionem chartae mandavit quae nota mansit: ''Je meurs en adorant Dieu, en aimant mes amis, en ne haïssant pas mes ennemis, et en détestant la superstition'' (se mori Deum adorantem, amicos amantem, inimicos non odientem, superstitionem detestantem). Dies 30 Martii 1778 summi honoris fuit. [[Academia Francica|Academia Francica]] universa ei obviam processit, quod nulli antea contigerat, eumque praesidem creavit; vesperi, sexto spectaculo fabulae ''Irène'', populus gaudio elatus imaginem eius in scaena theatri Francogallici lauro coronari iussit, spectante e podio sene lacrimante, dum turba foris equos carpenti detrahere conatur. Haec "coronatio Voltarii", statim caelata et picta, mansit ipsa imago scriptoris non a rege, qui tacuit, sed a populo consecrati. Hi labores corpus confectum exhauserunt. Voltarius tamen, reditu in Ferney omisso, novum opus aggressus est, lexicon Academiae retractandum, cuius litteram A sibi sumpsit. Morbo, quem opii ad dolores leniendos abusus auxisse creditur, post graves hebdomadas consumptus, die [[30 Maii]] [[1778]] circa horam undecimam noctis mortuus est, dimissis ante sacerdotibus qui retractationem extorquere conabantur, his verbis, ut traditur: ''Laissez-moi mourir en paix'' (sinite me in pace mori). Ultima epistula, die 26 Maii filio comitis de Lally dictata, qua rescissionem iudicii patris salutabat, his verbis claudebatur: se contentum moriturum. Ecclesia sepulturam Lutetiae negavit. Abbas Mignot, sororis filius, interdictum fallacia elusit: cadaver, vestitum et in carpento sedens quasi viator dormiens, ut traditur, noctu in abbatiam de Scellières in Campania deductum est, cuius Mignot abbas commendatarius erat, et die [[2 Iunii]] [[1778]] in solo Christiano conditum, paucis horis antequam episcopi interdictum adferretur. Cor, a marchione de Villette servatum, anno 1864 in Bibliothecam nationalem Francogallicam delatum est, ubi in basi statuae a [[Ioannes Antonius Houdon|Houdon]] statuario factae quiescit; cerebrum, post varios casus, in theatrum Francogallicum pervenit. Maria Ludovica Denis, heres, Ferney vendidit et bibliothecam avunculi, plus sex milia voluminum, multa manu eius adnotata, Catharinae II cessit: quae hodie [[Petropolis|Petropoli]], in Bibliotheca nationali Russica, servatur et inter primos doctrinae fontes habetur. == Opera == Opera Voltarii inter amplissima litterarum Francogallicarum sunt: prima editio critica operum omnium, a Voltaire Foundation Oxoniensi curata, ducenta quinque volumina complectitur, annis 1968-2022 edita<ref>Voltaire Foundation, Universitas Oxoniensis; editio, anno 1968 coepta, anno 2022 absoluta est.</ref>. Non tam altitudine speculandi, quam auctor numquam sibi vindicavit, quam amplitudine, varietate perfectioneque orationis solutae valent, quae etiam nunc exemplum claritatis, numeri, ironiae habetur. === Fabulae scaenicae === Theatrum praecipuum vitae litterariae negotium fuit: quinquaginta fere fabulas, in quibus triginta fere tragoedias, ab ''Œdipe'' (1718) ad ''Irène'' (1778) scripsit. Magni saeculi successorem se gerebat, regulis, versu duodecim syllabarum, decoro religiose servatis, sed genus intus renovare conabatur: argumentis patriis et equestribus (''Zaïre'', ''Adélaïde du Guesclin'', ''Tancrède''), locis exoticis (''Alzire'' in Peruvia, ''L'Orphelin de la Chine'' in imperio Mongolico, ''Mahomet'' in [[Arabia]]), adfectibus et apparatu quaesitis, et apertius in dies doctrina inserta: fanaticorum accusatione in ''Mahomet'', quod opus non sine ironia Benedicto XIV pontifici dicavit, intolerantiae in ''Les Guèbres''. Etiam scaenam ipsam emendari curavit: anno 1759 subsellia spectatorum, quae in pulpito posita erant, sublata sunt. Princeps tragoediae per dimidium saeculum, tota Europa plaudente, sero tamen regnum suum et novo genere dramatis et [[Gulielmus Shakespeare|Shakesperio]] labefactari vidit, quem ipse in Galliam introduxerat quemque iam oppugnabat. Posteritas contra eum iudicavit: tragoediae, vetustae artis vinculis adstrictae, saeculo undevicensimo e theatris excesserunt nec nisi raro, curiositatis aut documenti causa, rursus aguntur. === Carmina === Idem carminibus accidit, quae tamen primam gloriam pepererant. ''La Henriade'', omnium temptaminum carminis epici patrii apud Francogallos celeberrimum, inter maximos saeculi successus fuit, deinde in scholarum oblivionem decidit. ''La Pucelle d'Orléans'', carmen iocosum in Ioannam Arcensem virginem et Ecclesiam hilariter petulans, per multa decennia clam circumferebatur, magno auctoris metu, ne ab inimicis in eum verteretur. Manent carmina philosophica, ''Le Mondain'', ''Discours en vers sur l'homme'', ''Poème sur la loi naturelle'', ''Poème sur le désastre de Lisbonne'', in quibus versus disputandi telum fit, et ingens copia epistularum, fabularum versibus scriptarum, satirarum, carminum ad tempus compositorum, in quibus facilitas extemporalis eminet, quam aequales supra omnia ponebant. === Historia === Opera historica diuturnius valuerunt. Libro ''Histoire de Charles XII'' (1731), narratione vitae heroicae summa arte ducta, deinde opere ''Le Siècle de Louis XIV'' (1751), Voltarius genus ipsum penitus mutavit: historia desiit esse regum proeliorumque annales, morum praeceptio aut providentiae demonstratio, ut civilis cultus alicuius studium fieret, artes, scientias, mercaturam, instituta, mores complectens. ''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'' (1756), quindecim annorum laboris fructus, ad Aemiliam du Châtelet cum historia reconciliandam suscepti, consilium ad totius orbis mensuram extendit, plane contrarium est operi Bossuet ''Discours sur l'histoire universelle'', in populo electo et Christianis defixo: nam quod a Sinis incipit, Indiae, Mahometanis, Americis locum dat. Homo, non iam Deus, historiae subiectum fit; "ingenium nationum", non iam regnorum series, eius argumentum. His Voltarius novas illi aetati rationes addidit: testimonia adhibita, fontes inter se collati et examinati, fabellae exploratae, emendationes per novas editiones perpetuae. ''La Philosophie de l'histoire'' (1765), cuius titulus fortunam fecit, et historia imperii Russici sub Petro Magno aedificium compleverunt. Habent haec opera vitia sua, quae docti notaverunt: veri similitudinem ita adhibitam ut ratio illius aetatis omnium saeculorum iudex constituatur, studia partium, documenta interdum festinanter collecta. Nihilominus Voltarius inter conditores historiae recentioris et longinquos auctores historiae cultus civilis numeratur. === Fabulae philosophicae === Saepe notatum est: eo in genere quod contemnebat, quod nugas vocabat quodque fere semper sub persona edidit, immortalitatem litterarum adeptus est. Fabula Voltariana annis quadragesimis nata est, apud Sceaux et Lunéville, et deinde omnes cogitationis gradus comitata: ''Zadig ou la Destinée'' (1748) de providentia per casus sapientis Babylonii quaerit; ''Micromégas'' (1752) gigantem e Sirio in Terram deducit, ut parvitas litium humanarum metiatur; ''Candide'' (1759) optimismum conficit; ''L'Ingénu'' (1767), in qua Huronus quidam in Armoricam delatus absurda vitae cultioris detegit, primum satiram cum adfectu paene fabulae amatoriae miscet; ''L'Homme aux quarante écus'' (1768) de re oeconomica disputat; ''La Princesse de Babylone'' (1768), ''Le Taureau blanc'' (1774), ''Histoire de Jenni'' (1775) venam ad mortis limen producunt. Ratio ubique eadem est: narratio rapida, personae quasi neurospasta per orbem actae, falsa exoticae regionis species qua omnia dici possunt, et singularum sententiarum ironia quae lectorem experimenti cogitationis socium facit. Fabula officina portatilis philosophiae Voltarianae est eiusque effectus maxime mansurus. === Libelli, miscellanea, epistulae === Circum haec opera maiora innumerabilis copia versatur libellorum, dialogorum, iocorum, sermonum fictorum, commentariorum et eorum quae ipse "rogatons" vocabat; in quibus Voltarius fortasse verissimus est: ille bellator cotidiani certaminis minoris, qui paucis hebdomadibus responsum cuilibet adversario scribere, imprimere, per totam Europam spargere poterat. ''Lettres philosophiques'', ''Dictionnaire philosophique'', ''Questions sur l'Encyclopédie'' huius copiae summa et ordinata capita sunt; ''Le Philosophe ignorant'' (1766), quinquaginta sex dubitationum series, speciem maxime meditantis praebet. Restant epistulae, quas multi hodie summum eius opus, ipso inscio conditum, habent: quindecim fere milia epistularum manu eius servatarum, ad mille octingentos homines datarum, a regibus et philosophis ad bibliopolas, patronos, histriones, ignotos. Quas omnes saeculo vicensimo Theodore Besterman edidit: simul vitae commentarii diurni, totius illius aetatis speculum amplissimum, monumentum ingenii, gratiae, consilii; epistulis enim Voltarius necessarios rexit, certamina gessit, personam suam aedificavit. == Doctrina == === Philosophia sine systemate === Voltarius philosophus systematis conditor non est, idque sibi laudi ducebat: scripsit enim se nec Newtoni nec Rameau ingenium habere, nec calculum integralem nec fundamenta harmoniae inventurum fuisse<ref>Epistula ad Thiriot, anno 1760 data (D9489), citata in ''The Cambridge Companion to Voltaire'', p. 47.</ref>. Philosophia eius via est potius quam doctrina. Nititur empirismo, ut hodie dicunt, a Lockio accepto, quo nihil in mentem nisi per sensus pervenire docetur, et arte dubitandi apud Baelium discita: quod observatio adsequi non potest, ignotum manet, et veri simile est mansurum. Magnae quaestiones metaphysicae, de natura animae, de origine mali, de libertate, ei voragines erant ante quas probitas iudicium sustinere iubet; dubitationem statum incommodum, certitudinem statum absurdum esse aiebat. Ex hac dubitandi disciplina recta via mores publici eius fluunt: qui nihil pro certo habet, ius non habet alterum propter opiniones vexandi. Tolerantia apud eum non virtus mollis animi est, sed conclusio e finibus mentis humanae logice deducta. === De religione: contra "Infamem", contra atheos === Sententia eius de religione, a iuventute ad mortem fere constans, ea est quam posteriores "deismum" vocaverunt quamque ipse sero "theismum" appellare maluit: ordo mundi, sicut horologium, artificem postulat; hic philosophorum Deus, soli rationi pervius, nullum librum dictavit, nullum populum elegit, nullam Ecclesiam condidit, et regula morum quam praestat est communis quidam iusti iniustique sensus, omnibus hominibus idem. Quidquid religiones revelatae huic fundo addiderunt, dogmata, miracula, sacerdotum ordines, id apud eum superstitio est, et "Infamis" fit simulatque superstitio persequitur. Sed Voltarius pari vi doctrinam aequalium iuniorum atheorum, qui omnia ex sola materia explicabant, respuit: civitas atheorum ei fragilis videbatur, et fides in Deum praemia poenasque reddentem vinculo civili utilis, maxime apud eos quos institutio non erudit. Haec religio minima et ad usum redacta, quae re ipsa fidem a civitate et mores a theologia separat, eum facit unum e longinquis auctoribus eius rerum ordinis quem Francogalli hodie "laïcité" vocant, quod verbum ipse numquam novit. === De re publica: emendator, non eversor === In re publica Voltarius nec popularis nec rerum novarum cupidus est. Optima ei semper visa est regia potestas legibus temperata, qualem iuvenis in Anglia viderat; ea deficiente, imperium absolutum tolerabat, dummodo ratione regeretur et a sapientibus temperaretur, et spem suam deinceps in Frederico II, in Catharina II, quorum mutuae adulationes inter minus gloriosa epistularum eius capita numerantur, postremo in iuvene [[Ludovicus XVI (rex Franciae)|Ludovico XVI]] eiusque ministro Turgot posuit. Senatibus infestus, quorum spiritum ordinis et intolerantiam prope viderat, libertati mercaturae, iuri in unum redigendo, vectigalibus emendandis, iudiciis dominorum tollendis favebat: emendationem a summo profectam petebat. Praesensit tamen res longius ituras: annis sexagesimis scripsit omnia quae videret semina magnae conversionis iacere, cui ipse non adfuturus esset. Res novae Francogallicae eum postea sibi vindicaverunt, ad rem publicam liberam trahentes quam numquam optaverat: eius tamen emendandi studium regium nec cum republicanorum doctrina nec cum caedibus annorum 1792-1794 confundendum est. === Quae in eo reprehenduntur === Et homo et opera partes habent quas doctrina hodierna sine venia examinat. Maxime disputatur de vehementia paginarum eius contra Iudaeorum religionem: ut Christianam fidem radicitus peteret, Voltarius Biblia Hebraica populumque cui ea tribuebantur consulto denigravit, iudiciis tam duris congestis ut lectorem hodiernum offendant. Quaerunt docti quantum in eo fuerit belli antichristiani consilii, quantum opinionum illius aetatis, quantum proprii odii. Simul notant eum persecutiones religionum causa et quasdam iniurias Iudaeis sui temporis inlatas damnavisse; contentio autem eius, in religionem non in genus hominum directa, aliena manet ab eo odio quod posteriora saecula ex ipsa stirpe hominum repetiverunt, quamquam illud ab eo auctoritatem petere non dubitavit. Alia quoque capita sollicitant. Primum coniecturae anthropologicae operis ''Essai sur les mœurs'', ubi contra unitatem generis humani plures hominum species defendit. Deinde ambigua de servitute coloniali sententia: idem enim qui unam ex acerbissimis saeculi accusationibus scripsit, congressum scilicet Candide herois cum servo Surinamensi mutilato, qui pretium sacchari Europaei pendit, pecunias tamen, ut multi eius aetatis locupletes, in magnas mercaturae societates contulit quarum negotia ad oeconomiam colonialem pertinebant; crimen autem, interdum repetitum, ipsum mancipiorum mercaturae interfuisse, a doctis vanum esse iudicatur<ref>Vide ''The Cambridge Companion to Voltaire'', ubi hoc crimen vanum esse ostenditur, monetur tamen sententias Voltarii de varietate hominum critice examinandas esse.</ref>. Accedit contemptus apertus "infimae plebis", quam superstitioni addictam iudicabat. Ingenium denique reprehenditur, in quo vera liberalitas cum vanitate, simulatione, singulari odii litterarii artificio coniuncta erat, quod Rousseau, Fréron diurnarius, Maupertuis experti sunt. Hae tamen umbrae non impediunt quominus summa quaedam cohaerentia appareat: cogitatio enim eius ad agendum potius quam ad speculandum versa erat, eique persuasum erat malum metaphysicum extra potestatem hominum positum esse, mala autem socialia (fanaticum studium, tormenta, libidinem potestatis, ignorantiam) paulatim minui posse, quasi hortum post hortum colendo. Hunc obstinatum rerum emendatorem potius quam metaphysicum posteritas retinuit. == Memoria == === [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] === Consecratio post mortem cum rebus novis venit. Fabula ''Brutus'' anno 1790 magno plausu reddita, abbatia de Scellières inter bona publica vendita, marchione de Villette instante, comitia constituentia reliquias philosophi in aedem Sanctae Genovefae, in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] virorum inlustrium conversam, transferri iusserunt. Die 11 Iulii 1791, tribus hebdomadibus postquam rex fugiens apud vicum Varennes retentus est, pompa ingens, a Iacobo Ludovico David pictore ordinata, per Lutetiam, spectantibus centenis milibus hominum et clausis Tuileriarum fenestris, sarcophagum duxit hoc titulo inscriptum: ''Il vengea Calas, La Barre, Sirven et Montbailli. Poète, philosophe, historien, il a fait prendre un grand essor à l'esprit humain, et nous a préparés à être libres'' (Calas, La Barre, Sirven, Montbailli vindicavit; poeta, philosophus, historicus, ingenium humanum magno impetu provexit nosque ad libertatem praeparavit). Voltarius primus scriptorum in [[Pantheon Parisiense|Pantheum]] inlatus est; Rousseau anno 1794 secutus est. Diu fama tenuit sepulcra eorum sub regibus redditis violata esse; inspectio publica anni 1897 utraque ossa in loculis suis quiescere ostendit. === Saeculum certaminum === Saeculum undevicensimum circa memoriam eius discissum est. Scriptoribus rerum novarum inimicis et scriptoribus primae aetatis romanticae Voltarius solii et arae eversor erat, homo "foedi risus", ut ait Musset; Chateaubriand ironiae eius ingenium Christianae fidei opposuit. Sed Hugo et Lamartine, ab eadem inimicitia profecti, ad laudandum pervenerunt, et cantilena pueri Gavroche in fabula ''Les Misérables'', ''c'est la faute à Voltaire'' (Voltarii culpa est), satis ostendit quid plebs Lutetiana de philosopho fecisset. Sub monarchia Iulia et altero imperio quod Francogalli ''voltairianisme'' vocabant idem fere valebat ac civium adversus Ecclesiam studium; cuius imaginem ridiculam Flaubert in Homais pharmacopola pinxit, ipse auctorem fabulae ''Candide'' sine exceptione admirans. Tertia res publica adoptionem perfecit: Voltarius, quem nec republicanorum nec atheorum fuisse libenter obliviscebantur, sanctus quidam civilis librorum scholasticorum factus est, scholae publicae et Ecclesiarum a civitate separationis patronus. Centesimus mortis annus, 1878, magnis celebrationibus actus est, quas oratio Victoris Hugo coronavit, in qua haec verba manserunt: ''il était plus qu'un homme, il était un siècle'' (plus erat quam homo, saeculum erat)<ref>Oratio Victoris Hugo in centesimo mortis Voltarii anno habita, die [[30 Maii]] [[1878]].</ref>. === Voltarius hodie === Saeculum vicensimum duplicem hanc imaginem accepit, aliis detestandam, aliis colendam, donec studiis sedatis doctrina successit. Testes sunt opera critica Gustavi Lanson, ampla biographia communi opera, Renato Pomeau moderante, conscripta, ''Voltaire en son temps'', editio epistularum a Theodore Besterman viro docto curata, qui Voltaire Foundation Oxoniensem condidit; quae anno 2022 primam editionem criticam operum omnium absolvit. Castellum de Ferney, a re publica Francogallica anno 1999 emptum et refectum, anno 2018 publico patefactum est; in villa Delicarum Genavae institutum et museum ei dicata sunt. In communi hominum opinione Voltarius signum libertatis loquendi et adversus fanaticos constantiae manet, adeo ut omnes ei sententiam tribuant quam numquam scripsit: ''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai pour que vous ayez le droit de le dire'' (non adsentior iis quae dicis, sed pugnabo ut ius ea dicendi habeas), quae verba anno 1906 Evelyn Beatrice Hall, vitae eius scriptrix Anglica, ad mentem eius exprimendam finxit<ref>Evelyn Beatrice Hall, ''The Friends of Voltaire'', Londinii, 1906.</ref>. Dictum duci de Gaulle attributum, cum Sartre philosophum in iudicium vocari vetuisset, ''on n'arrête pas Voltaire'' (Voltarius non comprehenditur), idem aliter significat: nomen in institutum abiit<ref>Dictum variis formis relatum de recusato anno 1960 iudicio in Jean-Paul Sartre; verba ipsa num dicta sint non constat.</ref>. Post caedem mense Ianuario 2015 in diurnarios ephemeridis ''Charlie Hebdo'' factam, ''Traité sur la tolérance'', liber duorum et dimidii saeculorum, in Francogallia breviter rursus inter libros maxime venditos fuit. Ducentis quinquaginta fere annis post mortem elapsis, is qui ''Écrasez l'Infâme'' subscribebat manet id quod in eo Hugo videbat: non tam auctor quam causa. == Dicta == * Si [[Deus]] non exstaret, opus esset eum fingere (''Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer'') * [[Veritas|Veritatem]] ama, [[tolerantia|concede]] errorem (''Aime la vérité, mais pardonne à l'erreur''.) * Opinio [[praeiudicium|praeiudicata]] est [[opinio]] sine [[ratio]]ne (''Le préjugé est une opinion sans jugement''.) * [[Vocabulum|Verbis]] tuis non convenio, sed usque ad [[mors|mortem]] pugnabo ut [[libertas loquendi|ius dicendi]] habeas (''Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.'')<ref name=":0">''Voltarii Henriados: editio nova, Latinis versibus & Gallicis, q. dedicat [[:en:Karl Theodor Anton Maria von Dalberg|Carolo-Theodoro]], [[Calcius Cappavallis]]'', 1772. https://books.google.fi/books?id=_qVZAAAAcAAJ</ref> == Notae == <references/> == Bibliographia == ; Bibliographica * Mary Margaret Harrison Barr, ''Quarante années d'études voltairiennes, bibliographie analytique des livres et articles sur Voltaire, 1926-1965''. Lutetiae: A. Colin, 1968 {{Ling|Francogallice}} * Mary Margaret Harrison Barr, ''A Century of Voltaire Study. A Bibliography of Writings on Voltaire, 1825-1925''. Novi Eboraci: B. Franklin, 1972 {{Ling|Anglice}} * George Bengescu, ''Voltaire, bibliographie de ses œuvres''. 4 voll. Lutetiae: Perrin, 1882-1890 {{Ling|Francogallice}} * Theodore Bestermann, ''Some Eighteenth-century Voltaire editions unknown to Bengesco''. Banbury: Voltaire Foundation, 1973 {{Ling|Anglice}} * Frederick A. Spear, ''Bibliographie analytique des écrits relatifs a Voltaire: 1966-1990''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1992 {{Ling|Francogallice}} ; Editiones fontium * Frédéric S. Eigeldinger, Raymond Trousson, edd., ''Sébastien Longchamp: Anecdotes sur la vie privée de Monsieur de Voltaire''. Lutetiae: Champion, 2009. ISBN 978-2-7453-1861-9 {{Ling|Francogallice}} ; Encyclopaedica * Nicholas Cronk, ed., ''The Cambridge Companion to Voltaire''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2009 {{Ling|Anglice}} * Jean Goulemot, André Magnan, Didier Masseau, edd., ''Inventaire Voltaire''. Lutetiae: Gallimard, 1995. ISBN 978-2-07-073757-4 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, Jeroom Vercruysse, edd., ''Dictionnaire général de Voltaire par lui-même''. Lutetiae: Champion, 2003 {{Ling|Francogallice}} * André Versaille, ed., ''Dictionnaire de la pensée de Voltaire''. Bruxellis: Editions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} ; De vita * Theodore Besterman, ''Voltaire.'' 1969 {{Ling|Anglice}} * Rémy Bijaoui, ''Voltaire avocat. Calas, Sirven et autres affaires ...''. Lutetiae: Tallandier, 1994. ISBN 978-2-235-02118-0 {{Ling|Francogallice}} * Ian Davidson, ''Voltaire. A Life.'' Londinii: Profile Books, 2010. ISBN 978184668261 {{Ling|Anglice}} * Jacques Donvez, ''De quoi vivait Voltaire ?''. Lutetiae: Deux Rives, 1949 {{Ling|Francogallice}} * Max Gallo, ''Moi, j’écris pour agir: vie de Voltaire''. Lutetiae: Fayard, 2008 {{Ling|Francogallice}} * Jean Goldzink, ''Voltaire, la légende de saint Arouet''. Lutetiae: Gallimard, 1989 {{Ling|Francogallice}} * Patricia Ménissier, ''Les Amies de Voltaire dans la correspondance : 1749-1778''. Lutetiae: H. Champion, 2007 {{Ling|Francogallice}} * Pierre Milza, ''Voltaire''. Lutetiae: Perrin, 2007. ISBN 978-2-262-02251-8 {{Ling|Francogallice}} * Jean Orieux, ''Voltaire''. Lutetiae: Flammarion, 1966 {{Ling|Francogallice}} * Christophe Paillard, ''Voltaire en son château de Ferney''. Lutetiae: Éditions du Patrimoine, 2010. ISBN 978-2-7577-0027-3 {{Ling|Francogallice}} * Roger Pearson, ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom.'' Londinii: Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-58234-630-4 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, René Vaillot, Christine Mervaud, ''Voltaire en son temps''. 5 voll. Oxoniae: Voltaire Foundation {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps. I: D'Arouet à Voltaire''. Oxoniae: Voltaire Foundation, 1985 {{Ling|Francogallice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire''. Lutetiae: Tallandier, 2015 {{Ling|Francogallice}} * René Pomeau, ''Voltaire en son temps, 1694-1791'' [editio compendiosa]. Lutetiae: Fayard, 1995. ISBN 9782213595535 {{Ling|Francogallice}} * Ghislain Waterlot, ''Voltaire : le procureur des Lumières''. Lutetiae: Michalon, 1996 {{Ling|Francogallice}} ; De opere et philosophia * Urs App, ''The Birth of Orientalism''. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2010. ISBN 978-0-8122-4261-4 {{Ling|Anglice}} * J. H. Brumfitt, ''Voltaire: Historian.'' 1958 {{Ling|Anglice}} [http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian Questia] * Peter Gay, ''Voltaire's Politics: The Poet as Realist.'' Novo Portu: Yale University Press, 1988 {{Ling|Anglice}} * Djavâd Hadidi, ''Voltaire et l'Islam''. Lutetiae: Publications Orientalistes de France, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Betina L. Knapp, ''Voltaire Revisited.'' 2000 {{Ling|Anglice}} * Pierre Lepape, ''Voltaire le conquérant : naissance des intellectuels au siècle des Lumières''. Lutetiae: Seuil, 1997 {{Ling|Francogallice}} * Véronique Le Ru, ''Voltaire newtonien. Le combat d’un philosophe pour la science''. Lutetiae: Vuibert/ADAPT, 2005. ISBN 978-2-7117-5374-1 {{Ling|Francogallice}} * Xavier Martin, ''Voltaire méconnu : aspects cachés de l’humanisme des Lumières (1750-1800)''. Lutetiae: Dominique Martin Morin, 2006. ISBN 978-2-85652-303-2 {{Ling|Francogallice}} * Éliane Martin-Haag, ''Voltaire. Du cartésianisme aux Lumières''. Lutetiae: Vrin, 2002. ISBN 978-2-7116-1537-7 {{Ling|Francogallice}} * Sylvain Menant, ''Esthétique de Voltaire''. Lutetiae: SEDES, 1995. ISBN 978-2-7181-1555-9 {{Ling|Francogallice}} * Jerry Z. Muller, ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.'' Anchor Books, 2002 {{Ling|Anglice}} * René Pomeau, ''La Religion de Voltaire''. Lutetiae: Librairie Nizet, 1974 {{Ling|Francogallice}} * Bertram Eugene Schwarzbach, ''Voltaire's Old Testament Criticism.'' Genavae: Librairie Droz, 1971 {{Ling|Francogallice}} * Ira Owen Wade, ''Studies on Voltaire.'' Novi Eboraci: Russell & Russell, 1967 {{Ling|Anglice}} * Ira Owen Wade, ''The Intellectual Development of Voltaire''. Princetoniae: Princeton University Press, 1969 {{Ling|Anglice}} ; Fama et fortuna * Guy Chaussinand-Nogaret, ''Voltaire et le siècle des Lumières''. Bruxellis: Éditions Complexe, 1994 {{Ling|Francogallice}} * Will Durant, ''The Age of Voltaire.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster (''The Story of Civilization'', 9) {{Ling|Anglice}} * Guillaume Métayer, ''Nietzsche et Voltaire. De la liberté de l’esprit de la civilisation''. Lutetiae: Flammarion, 2011. ISBN 978-2-08-124925-7 {{Ling|Francogallice}} * Ricardo J. Quinones, ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter.'' Toronti: University of Toronto Press, 2010 {{Ling|Anglice}} * Norman L. Torrey, ''The Spirit of Voltaire.'' Novi Eboraci: Columbia University Press, 1938 {{Ling|Anglice}} * Raymond Trousson, ''Voltaire 1778-1878''. Lutetiae: PUPS, 2008 {{Ling|Francogallice}} ; Aliae encyclopaediae * Günther Mensching, "[http://www.philosophie-woerterbuch.de/online-woerterbuch/?title=Voltaire&tx_gbwbphilosophie_main%5Baction%5D=show&tx_gbwbphilosophie_main%5Bcontroller%5D=Lexicon&tx_gbwbphilosophie_main%5Bentry%5D=54&cHash=d7ca468a9355b3b066823a39d8d37f11 Voltaire]" in ''Online-Wörterbuch Philosophie'' {{Ling|Theodisce}} * John Bennett Shank, "[http://plato.stanford.edu/entries/voltaire/ Voltaire]" in ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (2009) {{Ling|Anglice}} * Karl Vorländer, "[http://www.textlog.de/6278.html Voltaire]" in Karl Vorländer, ''Geschichte der Philosophie'' (1902) {{Ling|Theodisce}} {{NexInt}} * [[5676 Voltaire]], asteroides * [[Philosophia historiae]] == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{CommuniaCat|Voltaire|Voltarium}} {{Vicifons|:fr:Auteur:Voltaire|Voltarium}} * ''[https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ Société Voltaire]'' iuxta Ferney * ''[http://voltaire.lire.ish-lyon.cnrs.fr Société des études voltairiennes]'' apud Sorbonam * [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Opera Voltarii]: editiones interretiales apud Universitatem Genavensem * ''[https://web.archive.org/web/20130602232757/http://www.voltaire.ox.ac.uk/www_vf/default.ssi Voltaire Foundation]'' ("Opus Fundatum Voltarium") * ''[https://web.archive.org/web/20110315031841/http://www.correspondance-voltaire.de/index.php Correspondance Voltaire]'' {{Ling|Theodisce}} * "[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/francois-marie-arouet-dit-voltaire François-Marie AROUET, dit VOLTAIRE]" apud Academiam Francicam * Raymond Trousson, "[http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629 La vie de Voltaire]" * "[https://web.archive.org/web/20060219104028/http://www.biblioweb.org/-VOLTAIRE-.html Voltaire]": vita et opera. Pagina olim apud ''BiblioWeb'' divulgata [[Categoria:Nati 1694]] [[Categoria:Mortui 1778]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Deistae]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Epistolographi]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Historici Franciae]] [[Categoria:Les Neuf Sœurs]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Philosophi historiae]] [[Categoria:Philosophi sexualitatis]] [[Categoria:Poetae Franciae]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] [[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Voltarius|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} jlcpb5n6kmtltuwkdort98i3odxi0me 0 32086 3964564 3928661 2026-06-13T00:22:28Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964564 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = Capsicum | image = Chilis-1.jpg | image_width = 200px | image_caption = | regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicotyledones]] |unranked_ordo = [[Asteridae]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = '''''Capsicum''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} {{Videhom|Capsicum (fructus)}} {{ires|Capsicum}} (nomen a Linnaeo anno [[1753]] statutum) est [[genus (taxinomia)|genus]] [[angiospermae|plantarum florentium]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Solanaceae|Solanacearum]]. Generi sunt quinque fere [[species (taxinomia)|species]], cuius fructibus (Latine "[[capsicum (fructus)|capsicis]]" appellatis), [[capsaicinum]] continentibus, [[homo|homines]] pro [[cibus|cibo]] et [[medicamentum|medicamentis]] uti solent. Species utiliores quinque, ''[[Capsicum annuum]]'', ''[[Capsicum baccatum]]'', ''[[Capsicum chinense]]'', ''[[Capsicum frutescens]]'', ''[[Capsicum pubescens]]'' pluresque [[Varietates capsicorum|cultivarietates]] recognoscuntur. == Subdivisiones == Species per clados hic digeruntur post schema a Carrizo García collegisque anno 2016 statutum, novis speciebus ex opere [[Gloria Barboza|Gloriae Barboza]] collegarumque anno 2022 divulgato auctum.<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2022)}} post {{qc|id= Carrizo García et al. (2016)}}</ref> {{div col|2}} * Incertae sedis ** ''[[Capsicum benoistii]]''<ref name="Barboza et al. (2019)" /> * Cladus Andeanus ** ''[[Capsicum dimorphum]]'' ** ''[[Capsicum geminifolium]]'' (recenter ''C. scolnikianum'') ** ''[[Capsicum hookerianum]]'' ** ''[[Capsicum lanceolatum]]'' ** ''[[Capsicum longifolium]]''<ref name="Barboza et al. (2019)">{{qc|id=Barboza et al. (2019)}}</ref> ** ''[[Capsicum lycianthoides]]'' ** ''[[Capsicum piuranum]]''<ref name="Barboza et al. (2019)" /> ** ''[[Capsicum regale]]''<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2020 b)}}</ref> ** ''[[Capsicum rhomboideum]]'' <!-- utitur --> * Cladi monotypi ** ''[[Capsicum tovarii]]'' <!-- utitur --> ** ''[[Capsicum ceratocalyx]]'' ** ''[[Capsicum neei]]''<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2019)}}</ref> * Cladus Bolivianus ** ''[[Capsicum caballeroi]]'' ** ''[[Capsicum coccineum]]'' <!-- utitur --> ** ''[[Capsicum minutiflorum]]'' * Cladus pubescens ** ''[[Capsicum pubescens]]'' ** ''[[Capsicum cardenasii]]'' <!-- utitur --> ** ''[[Capsicum eshbaughii]]'' <!-- utitur --> ** ''[[Capsicum eximium]]'' <!-- utitur --> * Cladus baccatus ** ''[[Capsicum baccatum]]'' var. ''[[Capsicum baccatum|baccatum]]''<!-- utitur -->, var. ''[[Capsicum baccatum var. pendulum|pendulum]]'', var. ''[[Capsicum baccatum var. umbilicatum|umbilicatum]]'' ** ''[[Capsicum chacoense]]'' <!-- utitur --> ** ''[[Capsicum rabenii]]'' (recenter ''C. praetermissum'')<ref>Olof Ryding, "Count F. C. Raben's Brazilian herbaria" in ''Taxon'' vol. 51 (2002) pp. 369-376 [https://www.jstor.org/stable/1554935 JSTOR]</ref> <!-- utitur --> * Cladus annuus ** ''[[Capsicum annuum]]'' var. ''[[Capsicum annuum var. glabriusculum|glabriusculum]]''<!-- utitur -->, var. ''[[Capsicum annuum|annuum]]'' ** ''[[Capsicum chinense]]'' ** ''[[Capsicum frutescens]]'' ** ''[[Capsicum galapagoense]]'' * Cladus flexuosus ** ''[[Capsicum flexuosum]]'' <!-- utitur --> * Cladus silvae Atlanticae ** ''[[Capsicum campylopodium]]'' ** ''[[Capsicum carassense]]''<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2020 a)}}</ref> ** ''[[Capsicum cornutum]]'' ** ''[[Capsicum friburgense]]'' ** ''[[Capsicum mirabile]]'' ** ''[[Capsicum mirum]]''<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2022)}} pp. 245-249</ref> ** ''[[Capsicum muticum]]''<ref>{{qc|id=Barboza et al. (2022)}} pp. 249-253</ref> ** ''[[Capsicum pereirae]]'' ** ''[[Capsicum recurvatum]]'' ** ''[[Capsicum schottianum]]'' ** ''[[Capsicum villosum]]'' * Cladus Caatingae ** ''[[Capsicum caatingae]]'' ** ''[[Capsicum parvifolium]]'' ** ''[[Capsicum longidentatum]]'' {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == {{Vide-etiam|Capsicum (fructus)#Bibliographia}} ; Bibliographica * Jean-Patrick Ferrari, Georges Aillaud, "[https://www.persee.fr/doc/jatba_0021-7662_1971_num_18_11_6874 Bibliographie du genre Capsicum]" in ''Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée'' vol. 18 (1971) pp. 385-480 ; Opera antiquiora * 1554 : {{ec|id=Dodonaeus (1554)|c=[[Rembertus Dodonaeus]], ''Posteriorum trium de stirpium historia commentariorum imagines'' {{Google Books|fCo6AAAAcAAJ|pp. 181-183}}; {{ec|id=Dodonaeus (1557)|c=eiusdem ''Histoire des plantes'' (1557) [https://archive.org/stream/hin-wel-all-00000412-001#page/n470/mode/2up pp. 441-442]}}}} * 1561 : {{ec|id=Gesnerus (1561)|c=[[Conradus Gesnerus]], "De hortis Germaniae" in [[Valerius Cordus]], ''Annotationes in Dioscoridis ... [etc.]'' [http://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/cordus1561/0566 f. 272b] "Piper Indicum, capsicum ... piper Hispanicum, Calecuticum, Bresilicum"}} * 1573 : [[Petrus Andreas Matthiolus]], ''[[Commentarii (Matthiolus)|I discorsi ... nelle sei libri di Pedacio Dioscoride Anazarbeo della materia medicinale]]'' (editio 1573) lib. 2 cap. 148 {{Google Books|w8JCAAAAcAAJ|p. 405}}; idem, ''Commentarii in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de Materia Medica'' (editio 1574) lib. 2 cap. 153 [https://archive.org/stream/mobot31753000819257#page/433/mode/2up pp. 434-437] * 1582 : [[Ulysses Aldrovandus]], ''Elenchus plantarum omnium quae in studiosorum horto publico, cui ipse praeest, terrae gremio fuere commissa ab anno 1568, quo primum fuit extructus, usque ad 1582'' (manuscriptum) ("Capsicum brasilianum") (fide Federica Rotelli, "Exotic plants in Italian pharmacopoeia" in ''Medicina nei secoli'' vol. 30 (2018) pp. 827-880 ad p. 836; cf. [https://aldrovandiana.it/article/view/21/18 enumerationem manuscriptorum]) * 1590 : {{ec|id=Tabernaemontanus (1590)|c=[[Iacobus Theodorus Tabernaemontanus]], ''[[Eicones plantarum seu stirpium]]'' [https://archive.org/stream/Eiconesplantaru00Theo#page/858/mode/2up p. 859]}} * ante 1595 : {{ec|id=Recchus (ante 1595)|c=[[Franciscus Hernandez]]; [[Nardus Antonius Recchus]], scriba, ''[[Rerum medicarum Novae Hispaniae thesaurus|De materia medica Novae Hispaniae, Philippi Secundi Hispaniarum ac Indiarum regis invictissimi iussu]]'' (manuscriptum, ante 1595) [https://archive.org/stream/demateriamedican00hern#page/n189 ff. 92v-94r]}} * 1596 : {{ec|id=Bauhinus (1596)|c=[[Casparus Bauhinus]], ''[[Phytopinax]]''. Basileae: per Sebastianum Henricpetri [https://archive.org/stream/mobot31753000815909#page/154/mode/2up pp. 155-156]}} * 1608 : [[Rembertus Dodonaeus]], ''Cruydt-boeck'' (nova editio). Lugduni Batavorum: Ravelingen, 1608 {{Google Books|IMdvUCbavCIC|pp. 1212-1214}}; eiusdem ''Cruydt boeck volgens sijne laetzte verbeteringhe''. Balthasar Moretus, 1644 {{Google Books|A49LAAAAcAAJ|pp. 1122-1126}} * 1611 : {{ec|id=Gregorius de Regio (1611)|c=[[Gregorius de Regio]], "[[De varietate capsicorum]]" in [[Carolus Clusius]], ''Curae posteriores'' [https://archive.org/stream/bub_gb_18RbAAAAQAAJ#page/n107/mode/2up pp. 95-108]}} * 1615 : {{ec|id=Ximenez (1615)|c=[[Franciscus Hernandez]]; Francisco Ximenez, interpr., ''[[Rerum medicarum Novae Hispaniae thesaurus|Quatro libros de la naturaleza y virtudes de las plantas y animales que estan recevidos en el uso de medicina en la Nueva Espana]]'' (1615) lib. 2 cap. 3 [https://web.archive.org/web/20161015152936/http://bibdigital.rjb.csic.es/spa/Libro.php?Libro=4961 ff. 72r-74r], ''Rerum medicarum Novae Hispaniae thesaurus'' (1628) lib. 5 cap. 3 [https://archive.org/stream/rerummedicarumno00hern#page/134/mode/2up pp. 134-138]}} * 1640 : [[Ioannes Parkinsonus]], ''Theatrum botanicum'' [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5325114272;view=1up;seq=405 pp. 355-359] {{Google Books|5m72g_lC-RcC}} * 1640 : [[Basilius Besler]], ''Hortus Eystettensis''. 2a ed. Norimbergae [https://archive.org/details/mobot31753003651095/page/6/mode/1up classis autumnalis tabb. 6-13] * 1648 : [[Gulielmus Piso]], [[Georgius Marcgravius]], ''[[Historia naturalis Brasiliae]]''. Lugduni Batavorum: apud Franciscum Hackium [https://archive.org/details/mobot31753000818648/page/n121/mode/2up pars i (Piso) pp. 107-108], [https://archive.org/details/McGillLibrary-osl_historia-naturalis-brasiliae_folioP678h1648-20882/page/38/mode/2up pars ii (Marcgravius) pp. 39-41] * 1678-1703 : [[Henricus van Rheede|Henricus van Rhede tot Draakestein]], ''[[Hortus Malabaricus|Horti Malabarici]] pars prima [... duodecima]''. Amstelaedami: sumptibus Johannis van Someren, et Joannis van Dyck [https://www.biodiversitylibrary.org/item/14375#page/342/mode/1up pars 2 tab. 56, p. 109]; [https://www.biodiversitylibrary.org/item/14379#page/88/mode/1up pars 9 tab. 35] * 1694 : "Piment" in [[Thomas Corneille]], ''Dictionnaire des arts et des sciences'' vol. 4. Lutetiae: Coignard {{Google Books|aG5yKQfQZl0C|p. 216}} * 1695 : {{Rumphius}} vol. 5 p. 247 et tab. 88; cf. {{Merrill}} [http://www.biodiversitylibrary.org/page/38882613#page/470/mode/1up p. 462] * 1696 : [[Ioannes Sloane|Hans Sloane]], ''Catalogus plantarum quae in insula Iamaica sponte proveniunt, vel vulgo coluntur''. Londinii: Brown {{Google Books|YWE-AAAAcAAJ|pp. 111-114}} * 1699 : [[Robertus Morison]], ''Plantarum historiae universalis Oxoniensis''. Oxoniae {{Google Books|lqPQH-5-d-oC|pars iii pp. 528-531; sectionis 13 tabula 2}} ("Solanum urens Capsicum dictum") * 1700 : [[Iosephus Pitton Tournefort]], ''[[Institutiones rei herbariae (Tournefort)|Institutiones rei herbariae]]'' [https://archive.org/details/mobot31753000521648/page/151/mode/2up pp. 152-153], [https://archive.org/details/mobot31753000521655/page/65/mode/2up tabula 66] * ante 1725 : Henry Barham, ''Hortus Americanus'' (Kingston Iamaicae, 1794) [https://archive.org/details/b29319870/page/30/mode/2up pp. 30-31] * 1737 : [[Ioannes Burmannus]], ''Thesaurus Zeylanicus''. Amstelaedami: apud Janssonio-Waesbergios & Salomonem Schouten [https://www.biodiversitylibrary.org/item/14648#page/94/mode/1up p. 53] * 1737 : [[Carolus Linnaeus]], ''[[Hortus Cliffortianus]]''. Amstelodami [https://www.biodiversitylibrary.org/item/13838#page/105/mode/1up pp. 59-60] * 1753 : {{Linnaeus SP|188}} * 1768 : [[Philippus Miller|Philip Miller]], ''The Gardener's Dictionary''. 8a ed. Londinii [https://archive.org/details/b30454190/page/n214/mode/1up s.v. "Capsicum"] * 1772 : "Piment, ou Poivre d'Inde, ou Poivre de Guinée" in ''Le grand vocabulaire françois''. Lutetiae: Panckouck {{Google Books|ESMMLLF2870C|vol. 22 col. 167-168}} ("On la cultive beaucoup dans les pays chauds, comme en Espagne, au Portugal et dans les provinces méridionales du Royaume [de France]") * 1791 : "Piment" in Jacques C. Valmont de Bomare, ''Dictionnaire raisonné universel d'histoire naturelle'' {{Google Books|P505AAAAcAAJ|vol. 10 pp. 571-572}} * 1798 : Nicolas Jolyclerc, ''Phytologie universelle, ou, Histoire naturelle et méthodique des plantes''. Lutetiae: Gueffier jeune {{Google Books|JnUPAAAAQAAJ|vol. 5 pp. 161-162}} ("Piment, Poivre long ou Corail des jardins") * 1804 : J. L. M. Poiret, "Piment: Capsicum" in [[Ioannes Baptista Lamarckius|Jean-Baptiste Lamarck]], ''Botanique'' vol. 5 (''Encyclopédie méthodique''. Lutetiae, 1804) {{Google Books|nU0_AAAAcAAJ|pp. 323-327}} * 1813 : [[Michael Felix Dunal|Michel Félix Dunal]], ''Histoire naturelle, médicale et économique des Solanum''. Lutetiae: Koenig, 1813 {{Google Books|Dc5LAAAAYAAJ}} * 1832 : Antonius Fingerhuth, ''Monographia generis Capsici''. Düsseldorpii {{Google Books|U2PRSAAACAAJ}} [https://archive.org/details/monographiagene00finggoog/ apud] ''Internet Archive'' * 1852 : [[Michael Felix Dunal|M. F. Dunal]], "Solanaceae" in [[Alphonsus Pyramus de Candolle|A. de Candolle]], ''[[Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis]]'' vol. 13 fasc. 1 (Lutetiae: Masson, 1852) [https://www.biodiversitylibrary.org/page/56755458#page/432/mode/1up p. 428] * 1898 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Henricus Clay Irish|H. C. Irish|es|qid=Q6442675}}, "[https://archive.org/details/revisionofgenusc00irisrich/ A revision of the genus Capsicum, with especial reference to garden varieties]" in ''Missouri Botanical Garden Annual Report'' (1898) pp. 53-110 [https://www.jstor.org/stable/2992137 JSTOR] ; Eruditio recentior * [[Ioanna Andrews|Jean Andrews]], ''Peppers: the domesticated capsicums''. 2a ed. Austin: University of Texas Press, 1995 * [[Ioanna Andrews|Jean Andrews]], "The Peripatetic Chilli Pepper: diffusion of the domesticated capsicums since Columbus" in Nelson Foster, Linda S. Cordell, edd., ''Chilies to Chocolate: Food the Americas Gave the World'' (Tucson: University of Arizona Press, 1992) pp. 81-94 {{Google Books|VsQevENGMr0C|Paginae selectae}} * {{ec|id=Barboza et al. (2022)|c=[[Gloria Barboza]] et al., "[https://phytokeys.pensoft.net/article/71667/ Monograph of wild and cultivated chili peppers (Capsicum L., Solanaceae)]" in ''PhytoKeys'' vol. 200 (2022) pp. 1-423}} * {{ec|id= Carrizo-García (2019)|c= Carolina Carrizo-García, "[https://books.openedition.org/irdeditions/30916 Breve historia evolutiva del género Capsicum]" in Araceli Aguilar-Meléndez et al., edd., ''Los chiles que le dan sabor al mundo'' (Massiliae: IRD Editions, 2019) pp. 26-40 }} * {{ec|id= Carrizo García et al. (2016)|c= Carolina Carrizo García et al., "Phylogenetic relationships, diversification and expansion of chili peppers (Capsicum, Solanaceae)" in ''Annals of Botany'' vol. 118 (2016) pp. 35-51 [https://www.jstor.org/stable/26526497 JSTOR] }} * Carolina Carrizo García et al., "[https://www.frontiersin.org/journals/genetics/articles/10.3389/fgene.2022.1030536/full Diversification of chiles (Capsicum, Solanaceae) through time and space: New insights from genome-wide RAD-seq data]" in ''Frontiers in Genetics'' vol. 13 (2022) 1030536 * [[Carolus Clement|Charles R. Clement]], Michelly de Cristo-Araújo, Geo Coppens d’Eeckenbrugge, Alessandro Alves Pereira, Doriane Picanço-Rodrigues, "[https://pdfs.semanticscholar.org/7844/1b92b93c09a9b1da1aad7f6bafaa68f0907e.pdf Origin and Domestication of Native Amazonian Crops]" in ''Diversity'' vol. 2 (2010) pp. 72-106 * Diana Nataly Duque-Gamboa et al., "[https://www.scielo.sa.cr/scielo.php?pid=S0034-77442021000200626&script=sci_abstract Mutualistic interaction of aphids and ants in pepper, Capsicum annuum and Capsicum frutenscens [sic] (Solanaceae)]" in ''Revista de Biología Tropical'' vol. 69 (2021) pp. 626-639 * Eva M. Filippa, Luis M. Bernardello, "Estructura y desarollo de fruto y semilla en especies de Athenaea, Aureliana y Capsicum (Solaneae, Solanaceae)" in ''Darwiniana'' vol. 31 (1992) pp. 137-150 [https://www.jstor.org/stable/23222559 JSTOR] * Evan C. Fricke et al., "[https://web.archive.org/web/20140822114317/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ele.12134/full When condition trumps location: seed consumption by fruit-eating birds removes pathogens and predator attractants]" in ''Ecology Letters'' vol. 16 (2013) pp. 1031–1036 * Evan C. Fricke et al., "[https://www.researchgate.net/publication/299435409_Gut_passage_and_secondary_metabolites_alter_the_source_of_post-dispersal_predation_for_bird-dispersed_chili_seeds Gut passage and secondary metabolites alter the source of post‑dispersal predation for bird‑dispersed chili seeds]" in ''Oecologia'' vol. 181 (2016) pp. 905–910 * David C. Haak et al., "[https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2011.2091 Why are not all chilies hot? A trade-off limits pungency]" in ''Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences'' vol. 279 (2011/2012) * Amit Krishna De, ed., ''Capsicum: The genus Capsicum''. Londinii: Taylor & Francis, 2003 {{Google Books|zepxG-bjUYUC|Paginae selectae}} * A. T. Erwin, "The peppers of America" in ''Iowa Agricultural Experiment Station: Bulletin'' no. 293 (1932) pp. 121–152 * Susana González-Pérez et al., "[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0116276 New Insights into Capsicum spp Relatedness and the Diversification Process of Capsicum annuum in Spain]" in ''PLoS One'' (24 Decembris 2014) * [[Carolus Bixler Heiser|Charles B. Heiser]], ''Of Plants and People'' (Norman: University of Oklahoma Press, 1985) pp. 142-154 [https://archive.org/details/ofplantspeople0000heis Exemplar mutuabile] {{Google Books|gOkrIDhCcMcC|Paginae selectae}} * Seungill Kim et al., "[https://www.nature.com/articles/ng.2877 Genome sequence of the hot pepper provides insights into the evolution of pungency in Capsicum species]" in ''[[Nature]] Genetics'' vol. 46 (2014) pp. 270–278 * Fernando Loaiza-Figueroa et al., "[https://www.academia.edu/6822728/Patterns_of_genetic_variation_of_the_genus_Capsicum_Solanaceae_in_Mexico Patterns of genetic variation of the genus Capsicum (Solanaceae) in Mexico]" in ''Plant Systematics and Evolution'' vol. 165 (1989) pp. 159-188 * M. J. McLeod, Sheldon I. Guttman, [[Gulielmus Hardy Eshbaugh|W. Hardy Eshbaugh]], "Early Evolution of Chili Peppers (Capsicum)" in ''Economic Botany'' vol. 36 (1982) pp. 361-368 [https://www.jstor.org/stable/4254419 JSTOR] * Eduardo A. Moscone et al., "[https://www.researchgate.net/publication/43269303_The_evolution_of_Chili_Peppers_Capsicum-Solanaceae_a_cytogenetic_perspective The evolution of chili peppers (Capsicum–Solanaceae): a cytogenetic perspective]" in ''Acta Horticulturae'' vol. 745 (2007) pp. 137–169 * Catherine Parry et al., "[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0243689 Reproductive compatibility in Capsicum is not necessarily reflected in genetic or phenotypic similarity between species complexes]" in ''PLoS One'' (24 Martii 2021) * Vincent M. Russo, ed., ''Peppers: Botany, Production and Uses''. Wallingford: CABI, 2008 * Kumpei Shiragaki, Shuji Yokoi, Takahiro Tezuka, "[https://www.mdpi.com/2311-7524/6/4/87 Phylogenetic Analysis and Molecular Diversity of Capsicum Based on rDNA-ITS Region]" in ''Horticulturae'' vol. 6 (2020) no. 87; [https://www.researchgate.net/publication/346974524_Phylogenetic_Analysis_and_Molecular_Diversity_of_Capsicum_Based_on_rDNA-ITS_Region alibi] * A. Terpó, "Kritische Revision der wildwachsenden Arten und der kultivierten Sorten der Gattung Capsicum L." in ''Feddes repertorium'' vol. 72 (1966) pp. 155-191 * Brian M. Walsh, Sara B. Hoot, "[https://web.archive.org/web/20220809144758/https://courses.botany.wisc.edu/botany_940/06CropEvol/papers/Walsh%2601.pdf Phylogenetic Relationships of Capsicum (Solanaceae) using DNA sequences from two noncoding regions]" in ''International Journal of Plant Sciences'' vol. 162 (2001) pp. 1409–1418 ; De speciebus cultis tantum * Reinaldo Imbrozio Barbosa et al., "[https://www.scielo.br/j/aa/a/Nb563cz89PjF9xNy4g3JpVc/?format=pdf Pimentas do gênero Capsicum cultivadas em Roraima, Amazônia brasileira. I. Espécies domesticadas]" in ''Acta Amazônica'' vol. 32 (2002) pp. 177-132 * Sarah M. Bharath, Christian Cilas, Pathmanathan Umaharan, "[https://www.researchgate.net/publication/259667598 Plant and fruit trait variations among four Capsicum species in a Caribbean germplasm collection]" in ''Plant Genetic Resources'' vol. 12 (2014) pp. 48–57 * [[Carolus Bixler Heiser|Charles B. Heiser, Jr.]], [[Barbara Pickersgill]], "Names for the Cultivated Capsicum Species (Solanaceae)" in ''Taxon'' vol. 18 (1969) pp. 277-283 [https://www.jstor.org/stable/1218828 JSTOR] * [[Carolus Bixler Heiser|Charles B. Heiser, Jr.]], Paul G. Smith, "The Cultivated Capsicum Peppers" in ''Economic Botany'' vol. 7 (1953) pp. 214-227 [https://www.jstor.org/stable/4287775 JSTOR] * V. P. Ibiza et al., "Taxonomy and genetic diversity of domesticated Capsicum species in the Andean region" in ''Genetics Resources and Crop Evolution'' vol. 59 (2011) pp. 1077–1088 * L. F. Lippert, P. G. Smith, B. O. Bergh, "Cytogenetics of the Vegetable Crops. Garden Pepper, Capsicum Sp." in ''Botanical Review'' vol. 32 (1966) pp. 24-55 [https://www.jstor.org/stable/4353724 JSTOR] * Jose de Jesus Luna-Ruiz, "[https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fevo.2018.00048/full Shifts in Plant Chemical Defenses of Chile Pepper (Capsicum annuum L.) Due to Domestication in Mesoamerica]" in ''Frontiers in Ecology and Evolution'' vol. 6 (2018) no. 45; [https://www.researchgate.net/publication/324733314_Shifts_in_Plant_Chemical_Defenses_of_Chile_Pepper_Capsicum_annuum_L_Due_to_Domestication_in_Mesoamerica alibi] * Marissa Moses, Pathmanathan Umaharan, "[https://www.researchgate.net/publication/281702367_Building_a_quality_niche_for_Caribbean_hot_peppers Building a quality niche for Caribbean hot peppers]" in ''Acta horticulturae'' vol. 1047 (2014) pp. 108-118 * Herundino Ribeiro do Nascimento Filho, Reinaldo Imbrozio Barbosa, Francisco Joaci de Freitas Luz, "[https://www.scielo.br/j/aa/a/LSNhLKBc6xdqqTTVHZ6mzQc/?format=pdf Pimentas do gênero Capsicum cultivadas em Roraima, Amazônia brasileira. II. Hábitos e formas de uso]" in ''Acta Amazônica'' vol. 37 (2007) pp. 561-568 * [[Barbara Pickersgill]], "Relationships Between Weedy and Cultivated Forms in Some Species of Chili Peppers (Genus capsicum)" in ''Evolution'' vol. 25 (1971) pp. 683-691 [https://www.jstor.org/stable/2406949 JSTOR] ; De speciebus silvaticis tantum * [[Gloria Barboza|Gloria E. Barboza]], "[https://www.researchgate.net/publication/51881283_Lectotypifications_synonymy_and_a_new_name_in_Capsicum_Solanoideae_Solanaceae Lectotypifications, synonymy, and a new name in Capsicum (Solanoideae, Solanaceae)]" in ''PhytoKeys'' vol. 2 (2011) pp. 23–38 * Gloria E. Barboza, Luciano De Bem Bianchetti, "Three New Species of Capsicum (Solanaceae) and a Key to the Wild Species from Brazil" in ''Systematic Botany'' vol. 30 (2005) pp. 863-871 [https://www.jstor.org/stable/25064115 JSTOR] * Gloria E. Barboza et al., "New Endemic Species of Capsicum (Solanaceae) from the Brazilian Caatinga: Comparison with the Re-circumscribed C. parvifolium" in ''Systematic Botany'' vol. 36 (2011) pp. 768-781 [https://www.jstor.org/stable/23028992 JSTOR] * {{ec|id=Barboza et al. (2019)|c=[[Gloria Barboza|Gloria E. Barboza]] et al., "[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0209792 Four new species of Capsicum (Solanaceae) from the tropical Andes and an update on the phylogeny of the genus]" in ''PLoS One'' vol. 14 (2019) e0209792}} * {{ec|id=Barboza et al. (2020 a)|c=[[Gloria Barboza|Gloria E. Barboza]], Luciano De Bem Bianchetti, J. E. Stehmann, "[https://phytokeys.pensoft.net/article/47071/ Capsicum carassense (Solanaceae), a new species from the Brazilian Atlantic Forest]" in ''PhytoKeys'' vol. 140 (2020 [a]) pp. 125–138}} * {{ec|id=Barboza et al. (2020 b)|c=[[Gloria Barboza|Gloria E. Barboza]] et al., "[https://phytokeys.pensoft.net/article/57751/ An amazing new Capsicum (Solanaceae) species from the Andean-Amazonian Piedmont]" in ''PhytoKeys'' vol. 167 (2020 [b]) pp. 13–29}} * [[Carolus Bixler Heiser|Charles B. Heiser, Jr.]], Paul G. Smith, "New Species of Capsicum from South America" in ''Brittonia'' vol. 10 (1958) pp. 194-201 [https://www.jstor.org/stable/2804950 JSTOR] * [[Armandus Theodorus Hunziker|Armando T. Hunziker]], "Estudios sobre Solanaceae. I. Sinopsis de las especies silvestres de Capsicum: de Agrentina y Paraguay" in ''Darwiniana'' vol. 9 (1950) pp. 225-247 [https://www.jstor.org/stable/23211705 JSTOR] * [[Armandus Theodorus Hunziker|Armando T. Hunziker]], "Estudios sobre Solanaceae. XLVI. Los ajíes silvestres de Argentina (Capsicum)" in ''Darwiniana'' vol. 36 (1998) pp. 201-203 [https://www.jstor.org/stable/23223229 JSTOR] * Colin K. Khoury et al., "Modelled distributions and conservation status of the wild relatives of chile peppers (Capsicum L.)" in ''Diversity and Distributions'' vol. 26 (2020) pp. 209-225 [https://www.jstor.org/stable/26868304 JSTOR] * Michael Nee, [[Lynn Bohs]], [[Alexandra Knapp|Sandra Knapp]], "New Species of Solanum and Capsicum (Solanaceae) from Bolivia, with Clarification of Nomenclature in Some Bolivian Solanum" in ''Brittonia'' vol. 58 (2006) pp. 322-356 [https://www.jstor.org/stable/4497330 JSTOR] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Capsicum|''Capsicum''}} {{Wikispecies|Capsicum}} {{Fontes biologici}} * [https://web.archive.org/web/20120216154101/http://www.bioversityinternational.org/fileadmin/bioversity/publications/pdfs/345.pdf?cache=1245945997 "Descriptors for Capsicum (Capsicum spp.)"] apud ''Bioversity International'' * "[http://www.pepperfriends.org/cd/index.htm Pepperfriends]" [[Categoria:Capsicum|!]] [[Categoria:Genera plantarum]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1753]] s9jlmtyg9is5xyxlie4xo7o1pf2llqh 0 33598 3964466 3964407 2026-06-12T12:23:27Z Andrew Dalby 1084 3964466 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Byzantium550.png|thumb|upright=1.4|[[Mare Mediterraneum]] aetate Iordanis: [[Imperium Romanum Orientale]] subrubro pictum; [[regio]]nes a Iustiniano expugnatae [[viridis|viridi]] [[colore]] pictae.]] '''Iordanes'''<ref>Sunt qui "Iornandes" scripserunt.</ref> (natus anno ignoto; mortuus post annum [[552]]), filius Alanoviiamuthis, notarius meruit iuxta [[Gunthicis|Gunthicem]]; fuit postea [[historicus|rerum gestarum scriptor]] tam [[Gothi|Gothorum]] quam [[Imperium Romanum|Romanorum]]. ==De vita== Ipse dicit avum suum, Pariam nomine, notarium meruisse apud [[magister militum|magistrum militum]] [[Alani|Alanorum]] [[Candac]]em sub imperio Romano in [[Moesia Inferior]]e aut [[Scythia Minor]]e habitantem; seipsum olim notarium esse Gunthicis [[Gothi|Gothi]] [[Amali]], cuius mater soror erat [[Candac]]is; Gunthicem autem magistrum militum in [[Thracia (provincia Romana)|Thracia]] versatum esse.<ref>"Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferioremque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agrammatus Iordanes ante conversionem meam notarius fui" (''[[De origine actibusque Getarum|Get.]]'' 265-266)</ref> Eo tempore gens Gothorum ad confoederationem gentium Germanicarum pertinebat, quae in meridiana [[Danubius|Danubii]] ripa habitantes in dicione erant [[Iustinianus I|Iustiniani]] [[Imperator Romanus Orientalis|Imperatoris Romani Orientalis]]. Vita militari abiecta, conversus (in religionem Christianam?), Iordanes anno fere [[542]] [[pestis Iustiniana|pestem]] "Iustinianam" dictam [[Constantinopolis|Constantinopoli]] observabat. Ibidem post novem annos librum suum ''[[De origine actibusque Getarum]]'' componebat, historia Gothica [[Cassiodorus|Cassiodori]] tres dies tantum perlecta. == Opera == [[Fasciculus:De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg|thumb|[[Pugna Catalaunica]] de qua scripsit Iordanes.]] * ''[[De origine actibusque Getarum]].'' Hoc volumen historicis est grave quia eum Iordanes Latine circa annum [[551]] scripsit, post quam historiam Gothorum [[Cassiodorus|Cassiodori]], librum qui nobis non servatur, legerat. * ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]].''<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000792/images/index.html?id=00000792&fip=194.95.177.102&no=9&seite=182 De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum.]</ref> Hoc in libro de [[Proelium apud campos Catalaunicos|Proelio apud campos Catalaunicos gesto]] narrat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Arne Soby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth.'' [[Hafnia]]e: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 87-7289-710-4. * Brian Croke, "Jordanes and the Immediate Past" in ''Historia'' vol. 54 (2005) pp. 473-494 [https://www.jstor.org/stable/4436790 JSTOR] * Stanislav Doležal, "Who was Jordanes?" in ''Byzantion'' vol. 84 (2014) pp. 145-164 [https://www.jstor.org/stable/44173397 JSTOR] * O. Giordano, ''Jordanes e la storiografia nel VI secolo''. 1973 * F. Giunta, ''Jordanes e la cultura dell'alto medio evo''. Palermo, 1952) * James J. O'Donnell, "[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]" in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Lieve Van Hoof, Peter van Nuffelen, "The Historiography of Crisis: Jordanes, Cassiodorus and Justinian in mid-sixth-century Constantinople" in ''Journal of Roman Studies'' vol. 107 (2017) pp. 275-300 [https://www.jstor.org/stable/26576052 JSTOR] * Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(53)/mode/1up ''De origine actibusque Getarum''] et [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(1)/mode/1up ''De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum''] in ''[[Monumenta Germaniae Historica]]'' [[Theodorus Mommsen|Theodori Mommsen]] * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes1.html The Latin library] * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html De origine actibusque Getarum]'': opus [[Anglice]] conversum * Brian Swain, ''[https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1398957067&disposition=inline Empire of Hope and Tragedy: Jordanes and the Invention of Roman-Gothic History]'' (dissertatio Universitatis Civicae Ohiensis, 2014) {{Lifetime|saeculo 5 aut 6|saeculo 6|Iordanes}} [[Categoria:Auctores Gothici]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Historici Byzantini]] [[Categoria:Scriptores provinciarum Balcanicarum antiquarum]] [[Categoria:Iordanes|!]] prf6g98nleo9e942nzbiuahm24eo4es 3964468 3964466 2026-06-12T13:08:33Z Andrew Dalby 1084 /* De vita */ 3964468 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Byzantium550.png|thumb|upright=1.4|[[Mare Mediterraneum]] aetate Iordanis: [[Imperium Romanum Orientale]] subrubro pictum; [[regio]]nes a Iustiniano expugnatae [[viridis|viridi]] [[colore]] pictae.]] '''Iordanes'''<ref>Sunt qui "Iornandes" scripserunt.</ref> (natus anno ignoto; mortuus post annum [[552]]), filius Alanoviiamuthis, notarius meruit iuxta [[Gunthicis|Gunthicem]]; fuit postea [[historicus|rerum gestarum scriptor]] tam [[Gothi|Gothorum]] quam [[Imperium Romanum|Romanorum]]. ==De vita== Ipse dicit avum suum, Pariam nomine, notarium meruisse apud [[magister militum|magistrum militum]] [[Alani|Alanorum]] [[Candac]]em sub imperio Romano in [[Moesia Inferior]]e aut [[Scythia Minor]]e habitantem; seipsum olim notarium esse Gunthicis [[Gothi|Gothi]] [[Amali]], cuius mater soror erat [[Candac]]is; Gunthicem autem magistrum militum in [[Thracia (provincia Romana)|Thracia]] versatum esse.<ref>"Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferioremque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agrammatus Iordanes ante conversionem meam notarius fui" (''[[De origine actibusque Getarum|Get.]]'' 265-266)</ref> Eo tempore gens Gothorum ad confoederationem gentium Germanicarum pertinebat, quae in meridiana [[Danubius|Danubii]] ripa habitantes in dicione erant [[Iustinianus I|Iustiniani]] [[Imperator Romanus Orientalis|Imperatoris Romani Orientalis]]. Vita militari abiecta, post conversionem suam (a saeculo in vitam religiosam?),<ref>''Get.'' 266. Sic censent {{qc|id= Van Nuffelen et Van Hoof (2020)}}, p. 5 nota subiuncta 15</ref> Iordanes anno fere [[542]] [[pestis Iustiniana|pestem]] "Iustinianam" dictam [[Constantinopolis|Constantinopoli]] observabat. Ibidem post novem annos librum suum ''[[De origine actibusque Getarum]]'' componebat, historia Gothica [[Cassiodorus|Cassiodori]] tres dies tantum perlecta. == Opera == [[Fasciculus:De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg|thumb|[[Pugna Catalaunica]] de qua scripsit Iordanes.]] * ''[[De origine actibusque Getarum]].'' Hoc volumen historicis est grave quia eum Iordanes Latine circa annum [[551]] scripsit, post quam historiam Gothorum [[Cassiodorus|Cassiodori]], librum qui nobis non servatur, legerat. * ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]].''<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000792/images/index.html?id=00000792&fip=194.95.177.102&no=9&seite=182 De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum.]</ref> Hoc in libro de [[Proelium apud campos Catalaunicos|Proelio apud campos Catalaunicos gesto]] narrat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Arne Soby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth.'' [[Hafnia]]e: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 87-7289-710-4. * Brian Croke, "Jordanes and the Immediate Past" in ''Historia'' vol. 54 (2005) pp. 473-494 [https://www.jstor.org/stable/4436790 JSTOR] * Stanislav Doležal, "Who was Jordanes?" in ''Byzantion'' vol. 84 (2014) pp. 145-164 [https://www.jstor.org/stable/44173397 JSTOR] * O. Giordano, ''Jordanes e la storiografia nel VI secolo''. 1973 * F. Giunta, ''Jordanes e la cultura dell'alto medio evo''. Palermo, 1952) * James J. O'Donnell, "[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]" in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Lieve Van Hoof, Peter van Nuffelen, "The Historiography of Crisis: Jordanes, Cassiodorus and Justinian in mid-sixth-century Constantinople" in ''Journal of Roman Studies'' vol. 107 (2017) pp. 275-300 [https://www.jstor.org/stable/26576052 JSTOR] * Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(53)/mode/1up ''De origine actibusque Getarum''] et [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(1)/mode/1up ''De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum''] in ''[[Monumenta Germaniae Historica]]'' [[Theodorus Mommsen|Theodori Mommsen]] * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes1.html The Latin library] * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html De origine actibusque Getarum]'': opus [[Anglice]] conversum * Brian Swain, ''[https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1398957067&disposition=inline Empire of Hope and Tragedy: Jordanes and the Invention of Roman-Gothic History]'' (dissertatio Universitatis Civicae Ohiensis, 2014) {{Lifetime|saeculo 5 aut 6|saeculo 6|Iordanes}} [[Categoria:Auctores Gothici]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Historici Byzantini]] [[Categoria:Scriptores provinciarum Balcanicarum antiquarum]] [[Categoria:Iordanes|!]] 53psqqz02tp5tncm9k7yr1gn45d8aip 3964469 3964468 2026-06-12T13:09:18Z Andrew Dalby 1084 /* Bibliographia */ 3964469 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Byzantium550.png|thumb|upright=1.4|[[Mare Mediterraneum]] aetate Iordanis: [[Imperium Romanum Orientale]] subrubro pictum; [[regio]]nes a Iustiniano expugnatae [[viridis|viridi]] [[colore]] pictae.]] '''Iordanes'''<ref>Sunt qui "Iornandes" scripserunt.</ref> (natus anno ignoto; mortuus post annum [[552]]), filius Alanoviiamuthis, notarius meruit iuxta [[Gunthicis|Gunthicem]]; fuit postea [[historicus|rerum gestarum scriptor]] tam [[Gothi|Gothorum]] quam [[Imperium Romanum|Romanorum]]. ==De vita== Ipse dicit avum suum, Pariam nomine, notarium meruisse apud [[magister militum|magistrum militum]] [[Alani|Alanorum]] [[Candac]]em sub imperio Romano in [[Moesia Inferior]]e aut [[Scythia Minor]]e habitantem; seipsum olim notarium esse Gunthicis [[Gothi|Gothi]] [[Amali]], cuius mater soror erat [[Candac]]is; Gunthicem autem magistrum militum in [[Thracia (provincia Romana)|Thracia]] versatum esse.<ref>"Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferioremque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agrammatus Iordanes ante conversionem meam notarius fui" (''[[De origine actibusque Getarum|Get.]]'' 265-266)</ref> Eo tempore gens Gothorum ad confoederationem gentium Germanicarum pertinebat, quae in meridiana [[Danubius|Danubii]] ripa habitantes in dicione erant [[Iustinianus I|Iustiniani]] [[Imperator Romanus Orientalis|Imperatoris Romani Orientalis]]. Vita militari abiecta, post conversionem suam (a saeculo in vitam religiosam?),<ref>''Get.'' 266. Sic censent {{qc|id= Van Nuffelen et Van Hoof (2020)}}, p. 5 nota subiuncta 15</ref> Iordanes anno fere [[542]] [[pestis Iustiniana|pestem]] "Iustinianam" dictam [[Constantinopolis|Constantinopoli]] observabat. Ibidem post novem annos librum suum ''[[De origine actibusque Getarum]]'' componebat, historia Gothica [[Cassiodorus|Cassiodori]] tres dies tantum perlecta. == Opera == [[Fasciculus:De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg|thumb|[[Pugna Catalaunica]] de qua scripsit Iordanes.]] * ''[[De origine actibusque Getarum]].'' Hoc volumen historicis est grave quia eum Iordanes Latine circa annum [[551]] scripsit, post quam historiam Gothorum [[Cassiodorus|Cassiodori]], librum qui nobis non servatur, legerat. * ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]].''<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000792/images/index.html?id=00000792&fip=194.95.177.102&no=9&seite=182 De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum.]</ref> Hoc in libro de [[Proelium apud campos Catalaunicos|Proelio apud campos Catalaunicos gesto]] narrat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Arne Soby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth.'' [[Hafnia]]e: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 87-7289-710-4. * Brian Croke, "Jordanes and the Immediate Past" in ''Historia'' vol. 54 (2005) pp. 473-494 [https://www.jstor.org/stable/4436790 JSTOR] * Stanislav Doležal, "Who was Jordanes?" in ''Byzantion'' vol. 84 (2014) pp. 145-164 [https://www.jstor.org/stable/44173397 JSTOR] * O. Giordano, ''Jordanes e la storiografia nel VI secolo''. 1973 * F. Giunta, ''Jordanes e la cultura dell'alto medio evo''. Palermo, 1952) * James J. O'Donnell, "[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]" in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Lieve Van Hoof, Peter van Nuffelen, "The Historiography of Crisis: Jordanes, Cassiodorus and Justinian in mid-sixth-century Constantinople" in ''Journal of Roman Studies'' vol. 107 (2017) pp. 275-300 [https://www.jstor.org/stable/26576052 JSTOR] * {{ec|id= Van Nuffelen et Van Hoof (2020)|c= Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 }} == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(53)/mode/1up ''De origine actibusque Getarum''] et [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(1)/mode/1up ''De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum''] in ''[[Monumenta Germaniae Historica]]'' [[Theodorus Mommsen|Theodori Mommsen]] * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes1.html The Latin library] * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html De origine actibusque Getarum]'': opus [[Anglice]] conversum * Brian Swain, ''[https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1398957067&disposition=inline Empire of Hope and Tragedy: Jordanes and the Invention of Roman-Gothic History]'' (dissertatio Universitatis Civicae Ohiensis, 2014) {{Lifetime|saeculo 5 aut 6|saeculo 6|Iordanes}} [[Categoria:Auctores Gothici]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Historici Byzantini]] [[Categoria:Scriptores provinciarum Balcanicarum antiquarum]] [[Categoria:Iordanes|!]] mgcrmekvnbzrd005dt7puu28ktyacj9 3964470 3964469 2026-06-12T13:13:01Z Andrew Dalby 1084 3964470 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Byzantium550.png|thumb|upright=1.4|[[Mare Mediterraneum]] aetate Iordanis: [[Imperium Romanum Orientale]] subrubro pictum; [[regio]]nes a Iustiniano expugnatae [[viridis|viridi]] [[colore]] pictae.]] '''Iordanes'''<ref>Sunt qui "Iornandes" scripserunt.</ref> (natus anno ignoto; mortuus post annum [[552]]), filius Alanoviiamuthis, notarius meruit iuxta [[Gunthicis|Gunthicem]]; fuit postea [[historicus|rerum gestarum scriptor]] tam [[Gothi|Gothorum]] quam [[Imperium Romanum|Romanorum]]. ==De vita== Ipse dicit avum suum, Pariam nomine, notarium meruisse apud [[magister militum|magistrum militum]] [[Alani|Alanorum]] [[Candac]]em sub imperio Romano in [[Moesia Inferior]]e aut [[Scythia Minor]]e habitantem; seipsum olim notarium esse Gunthicis [[Gothi|Gothi]] {{creanda|en|Amal dynasty|Amali}}, cuius mater soror erat [[Candac]]is; Gunthicem autem magistrum militum in [[Thracia (provincia Romana)|Thracia]] versatum esse.<ref>"Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferioremque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agrammatus Iordanes ante conversionem meam notarius fui" (''[[De origine actibusque Getarum|Get.]]'' 265-266)</ref> Eo tempore gens Gothorum ad confoederationem gentium Germanicarum pertinebat, quae in meridiana [[Danubius|Danubii]] ripa habitantes in dicione erant [[Iustinianus I|Iustiniani]] [[Imperator Romanus Orientalis|Imperatoris Romani Orientalis]]. Vita militari abiecta, post conversionem suam (a saeculo in vitam religiosam?),<ref>''Get.'' 266. Sic censent {{qc|id= Van Nuffelen et Van Hoof (2020)}}, p. 5 nota subiuncta 15</ref> Iordanes anno fere [[542]] [[pestis Iustiniana|pestem]] "Iustinianam" dictam [[Constantinopolis|Constantinopoli]] observabat. Ibidem post novem annos librum suum ''[[De origine actibusque Getarum]]'' componebat, historia Gothica [[Cassiodorus|Cassiodori]] tres dies tantum perlecta. == Opera == [[Fasciculus:De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg|thumb|[[Pugna Catalaunica]] de qua scripsit Iordanes.]] * ''[[De origine actibusque Getarum]].'' Hoc volumen historicis est grave quia eum Iordanes Latine circa annum [[551]] scripsit, post quam historiam Gothorum [[Cassiodorus|Cassiodori]], librum qui nobis non servatur, legerat. * ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]].''<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000792/images/index.html?id=00000792&fip=194.95.177.102&no=9&seite=182 De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum.]</ref> Hoc in libro de [[Proelium apud campos Catalaunicos|Proelio apud campos Catalaunicos gesto]] narrat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Arne Soby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth.'' [[Hafnia]]e: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 87-7289-710-4. * Brian Croke, "Jordanes and the Immediate Past" in ''Historia'' vol. 54 (2005) pp. 473-494 [https://www.jstor.org/stable/4436790 JSTOR] * Stanislav Doležal, "Who was Jordanes?" in ''Byzantion'' vol. 84 (2014) pp. 145-164 [https://www.jstor.org/stable/44173397 JSTOR] * O. Giordano, ''Jordanes e la storiografia nel VI secolo''. 1973 * F. Giunta, ''Jordanes e la cultura dell'alto medio evo''. Palermo, 1952) * James J. O'Donnell, "[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]" in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Lieve Van Hoof, Peter van Nuffelen, "The Historiography of Crisis: Jordanes, Cassiodorus and Justinian in mid-sixth-century Constantinople" in ''Journal of Roman Studies'' vol. 107 (2017) pp. 275-300 [https://www.jstor.org/stable/26576052 JSTOR] * {{ec|id= Van Nuffelen et Van Hoof (2020)|c= Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 }} == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(53)/mode/1up ''De origine actibusque Getarum''] et [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(1)/mode/1up ''De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum''] in ''[[Monumenta Germaniae Historica]]'' [[Theodorus Mommsen|Theodori Mommsen]] * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes1.html The Latin library] * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html De origine actibusque Getarum]'': opus [[Anglice]] conversum * Brian Swain, ''[https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1398957067&disposition=inline Empire of Hope and Tragedy: Jordanes and the Invention of Roman-Gothic History]'' (dissertatio Universitatis Civicae Ohiensis, 2014) {{Lifetime|saeculo 5 aut 6|saeculo 6|Iordanes}} [[Categoria:Auctores Gothici]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Historici Byzantini]] [[Categoria:Scriptores provinciarum Balcanicarum antiquarum]] [[Categoria:Iordanes|!]] lkuiu7dubbkpouxmoge1t4z6221c6sn 0 41444 3964518 3770853 2026-06-12T18:28:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Familia */ 3964518 wikitext text/x-wiki '''Quintus Aurelius Symmachus''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Commune pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est. Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in controversia de ara Victoriae affirmavit. == Familia == Filius ei [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] fuit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) ** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) {{NexInt}} * [[Controversia de ara Victoriae]] == Nexus externi == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Quinto Aurelio Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870, p. 959] * [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_6_1/index.htm#page/(III)/mode/1up Editio Ottonis Seeck, Q''. Aurelii Symmachi quae supersunt'' ] in Monumenta Germaniae Historica - (dMGH) * {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}} * [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]| annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]| successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Gens Aurelia]] hk9pnfigesw084m9juk10binart9m8q 3964520 3964518 2026-06-12T18:29:12Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3964520 wikitext text/x-wiki '''Quintus Aurelius Symmachus''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Commune pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est. Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in controversia de ara Victoriae affirmavit. == Familia == Filius ei [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] fuit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) ** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) {{NexInt}} * [[Controversia de ara Victoriae]] == Nexus externi == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Quinto Aurelio Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870, p. 959] (???? nexus falsus) * [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_6_1/index.htm#page/(III)/mode/1up Editio Ottonis Seeck, Q''. Aurelii Symmachi quae supersunt'' ] in Monumenta Germaniae Historica - (dMGH) * {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}} * [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]| annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]| successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Gens Aurelia]] glrzuo5zetvkp282ki1g9uxntieyarc 3964522 3964520 2026-06-12T18:33:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3964522 wikitext text/x-wiki '''Quintus Aurelius Symmachus''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Commune pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est. Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in controversia de ara Victoriae affirmavit. == Familia == Filius ei [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] fuit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) ** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) {{NexInt}} * [[Controversia de ara Victoriae]] == Nexus externi == *[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem] * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Quinto Aurelio Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870, p. 959] (???? nexus falsus) * [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_6_1/index.htm#page/(III)/mode/1up Editio Ottonis Seeck, Q''. Aurelii Symmachi quae supersunt'' ] in Monumenta Germaniae Historica - (dMGH) * {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}} * [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]| annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]| successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Gens Aurelia]] 711i2zq8jhom68xdj7crdo06g3yewej 3964526 3964522 2026-06-12T18:42:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Editiones */ 3964526 wikitext text/x-wiki '''Quintus Aurelius Symmachus''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Commune pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est. Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in controversia de ara Victoriae affirmavit. == Familia == Filius ei [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] fuit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) ** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) == Plura legere si cupis == * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le Contra Symmachum de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 {{NexInt}} * [[Controversia de ara Victoriae]] == Nexus externi == *[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem] * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Quinto Aurelio Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870, p. 959] (???? nexus falsus) * [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_6_1/index.htm#page/(III)/mode/1up Editio Ottonis Seeck, Q''. Aurelii Symmachi quae supersunt'' ] in Monumenta Germaniae Historica - (dMGH) * {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}} * [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]| annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]| successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Gens Aurelia]] 012qbnh409zkdcfxpc2c5v8yhd5ohud 3964527 3964526 2026-06-12T18:42:29Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3964527 wikitext text/x-wiki '''Quintus Aurelius Symmachus''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Commune pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est. Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in controversia de ara Victoriae affirmavit. == Familia == Filius ei [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] fuit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) ** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) == Plura legere si cupis == * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 {{NexInt}} * [[Controversia de ara Victoriae]] == Nexus externi == *[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem] * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Quinto Aurelio Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870, p. 959] (???? nexus falsus) * [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_6_1/index.htm#page/(III)/mode/1up Editio Ottonis Seeck, Q''. Aurelii Symmachi quae supersunt'' ] in Monumenta Germaniae Historica - (dMGH) * {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}} * [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]| annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]| successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}} [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Scriptores Imperii Romani]] [[Categoria:Gens Aurelia]] glxp13nann6jawmva9qht1ccx5mjs41 0 43233 3964474 3283396 2026-06-12T16:17:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964474 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] foh4nzr9swgswtn51s2xa0iiw0j5kem 3964475 3964474 2026-06-12T16:22:33Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964475 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] q0wy5he8eqgx4swb8ysmk8ntocv6735 3964476 3964475 2026-06-12T16:26:36Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964476 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est<ref>[https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 51sogjg20zutlizpmbe4br7ozc7e5go 3964477 3964476 2026-06-12T16:29:19Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964477 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] c32rl1fmnr9kpy6aoehmuk1qj6yjdfv 3964478 3964477 2026-06-12T16:30:22Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964478 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] tk0r6hz1n7gau5bqbfxm6b2jqvhjuzd 3964479 3964478 2026-06-12T16:32:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Familia */ 3964479 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> invenintur. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] gnscr384lnrukx0n1nublyom2yxmp40 3964480 3964479 2026-06-12T16:33:09Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Familia */ 3964480 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] b4vbqifscopqiae9aftfoe3dm358z8t 3964481 3964480 2026-06-12T16:37:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964481 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] s7ywbefa84ckhzlydnxsoba7mh2gbbg 3964482 3964481 2026-06-12T16:40:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964482 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] sn0y8rc0uqgxs6kimtv758g5i7egp51 3964483 3964482 2026-06-12T16:46:41Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3964483 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 8tiuqzfhq8grqrs71zc9zwjle7zqvc6 3964484 3964483 2026-06-12T16:47:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964484 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] hn4q7ndelue2997o3cg3narndlo36ux 3964485 3964484 2026-06-12T16:52:45Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964485 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] erat et multas legationes "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes"absolvit. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] ryseelqzfe4fpkdbv704ybvnio13mx2 3964486 3964485 2026-06-12T16:53:08Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964486 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] erat et multas legationes "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" absolvit. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] s9yh82g970v98yf76acb15yxi9xs13n 3964487 3964486 2026-06-12T16:53:41Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964487 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] erat et multas legationes "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes"<ref>{{CIL|6|1698}}</ref> absolvit. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] hx329azwuc082l6ocd81gi6et7vamkz 3964488 3964487 2026-06-12T16:55:33Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964488 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 8vkyl2uh0g4dqtildjc9br9vkgh1fjd 3964490 3964488 2026-06-12T17:02:16Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externus */ 3964490 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde anno [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 9cqbrts83en0wjy05jkj058lgjax4wf 3964492 3964490 2026-06-12T17:08:17Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964492 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno 361 ad Constantium missus est<ref>[[Libanius|Libanios]] ep. 1009.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 2g251i0tkby2725aus5q1n5c72qcbz2 3964493 3964492 2026-06-12T17:08:52Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964493 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad Constantium missus est<ref>[[Libanius|Libanios]] ep. 1009.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 3rq7a6yud79xbgx083b3y4btiemj3wi 3964497 3964493 2026-06-12T17:17:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964497 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]].<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] tdwliukirvsvp36vd44b72lbcuehj8d 3964500 3964497 2026-06-12T17:29:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964500 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] f0s7ybq9gv4unazvj9tqryu63ginoxn 3964501 3964500 2026-06-12T17:29:54Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externus */ 3964501 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] bgydp234rz8btlkef1kg2ojc4c85s6f 3964502 3964501 2026-06-12T17:30:58Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964502 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] predmfs4g1ag83wnnsoh7euu41qb4dx 3964504 3964502 2026-06-12T17:36:11Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3964504 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Maecellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] h6erkuurnd51qdvmt55wx64u3g3btj2 3964505 3964504 2026-06-12T17:38:05Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964505 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3.</ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Maecellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 9zug37xu52niji14txplhlrdcehyazj 3964506 3964505 2026-06-12T17:43:40Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cursus honorum */ 3964506 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == Familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == Cursus honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Maecellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] ehb9pq4ocbjf1vi6vuv5fi7qhrej21j 3964507 3964506 2026-06-12T17:52:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964507 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Maecellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] tv0dfdvrax9qs7os6acp411xr74npma 3964512 3964507 2026-06-12T18:12:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3964512 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> Ammianus Marcellinus qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quae paucos post annos domum eius in Transtiberina regione incendit quasi dixisset:<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Maecellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 01hc4zpyx8n3p5bg6gz445bl73oxjvi 3964513 3964512 2026-06-12T18:12:52Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3964513 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> Ammianus Marcellinus qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quae paucos post annos domum eius in Transtiberina regione incendit quasi dixisset:<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref> == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] adk1j0r5paedtwetzsnbmjfjg70hapq 3964514 3964513 2026-06-12T18:17:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3964514 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> Ammianus Marcellinus qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quae paucos post annos domum eius in [[Regio Transtiberina|Transtiberina regione]] incendit quasi dixisset: ''libenter se vino proprio calcarias extincturum, quam id venditurum pretiis, quibus sperabatur''<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref>. Urbem fugere coactus a senatoribus multo cum honore revocatus est, fortasse circa [[373]] de quo filius in oratione gratias egit. == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] t9hncfhitgext20grn778dfnou91pty 3964515 3964514 2026-06-12T18:17:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familia */ 3964515 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. Uterque [[Paganismus|paganismo]] favebat. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> Ammianus Marcellinus qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quae paucos post annos domum eius in [[Regio Transtiberina|Transtiberina regione]] incendit quasi dixisset: ''libenter se vino proprio calcarias extincturum, quam id venditurum pretiis, quibus sperabatur''<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref>. Urbem fugere coactus a senatoribus multo cum honore revocatus est, fortasse circa [[373]] de quo filius in oratione gratias egit. == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] 9zcr6srymac8anq1es2wad0jrbbnafy 3964516 3964515 2026-06-12T18:19:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3964516 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. Uterque [[Paganismus|paganismo]] favebat. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> [[Ammianus Marcellinus]] qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quae paucos post annos domum eius in [[Regio Transtiberina|Transtiberina regione]] incendit quasi dixisset: ''libenter se vino proprio calcarias extincturum, quam id venditurum pretiis, quibus sperabatur''<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref>. Urbem fugere coactus a senatoribus multo cum honore revocatus est, fortasse circa [[373]] de quo filius in oratione gratias egit. == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] p4eqc103xeovftkoo4ifnt4p6ob6a5h 3964517 3964516 2026-06-12T18:19:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3964517 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. Uterque [[Paganismus|paganismo]] favebat. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit et pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> [[Ammianus Marcellinus]] qui eius praefecturam multum laudabat ingratitudinem plebei vituperat quod paucos post annos domum eius in [[Regio Transtiberina|Transtiberina regione]] incenderunt quasi dixisset: ''libenter se vino proprio calcarias extincturum, quam id venditurum pretiis, quibus sperabatur''<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref>. Urbem fugere coactus a senatoribus multo cum honore revocatus est, fortasse circa [[373]] de quo filius in oratione gratias egit. == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] moywxhq0xo7feufzbkxbm9nzh27qf4f 3964531 3964517 2026-06-12T18:50:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3964531 wikitext text/x-wiki '''Lucius Aurelius Avianius Symmachus''' signo'' Phosphorius'' (natus die ignoto - mortuus anno [[376]]), pater [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinti Aurelii Symmachi]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. Epistulam ab eo ad filium scriptam legere possumus in collectaneo epistularum filii<ref>[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' lib. 1 ep.2.</ref> in qua epigrammata de viris 'bonis' suae aetatis a semet ipso compacta nobis tradidit. Ut filius enim vir litteratus fuit. == De familia == Pater eius [[Aurelius Valerius Tullianus Symmachus]], consul anni [[330]] erat, filius [[Quintus Aurelius Symmachus]] fuit vir publicus [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]] et scriptor. Epistulae inter filium et patrem primo libro ''Epistularum''<ref>I.1-12.</ref> inveniuntur. Uterque [[Paganismus|paganismo]] favebat. == De cursu honorum == Symmachus [[Praefectus annonae|praefectus annonae]] fuit, deinde circa [[360]] [[vicarius urbis Romae]] nominatus est atque [[Italia Suburbicaria (dioecesis Imperii Romani)|Italiam Suburbicariam]] administrabat. A die [[22 Aprilis]] [[364]] ad usque diem [[9 Martii]] [[365]] [[praefectus urbi Romae]] fuit. Consul in annum [[377]] designatus iam anno superiore mortuus est. [[Princeps senatus]] (fortasse iam ab anno 361) erat et multis legationibus "pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes" functus est<ref>{{CIL|6|1698}}</ref>: ita anno [[361]] ad [[Constantius II|Constantium]] in Orientem missus est<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXI.12.24. [[Libanius|Libanios]] ep. 1004.</ref>. Fuit etiam [[pontifex|pontifex maior]] et [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimvir sacris faciundis]]. Post mortem aureata statua in eius honorem tam Romae quam Constantinopoli erecta est.<ref> A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/862/mode/2up 863-865].</ref> [[Ammianus Marcellinus]] qui eius praefecturam multum laudabat, in qua pontem Valentinianum aedificandum curavit quem postea dedicavit<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3. {{CIL|6|31402}} </ref>, et ingratitudinem plebei vituperat quod paucos post annos domum eius in [[Regio Transtiberina|Transtiberina regione]] incenderunt quasi dixisset: ''libenter se vino proprio calcarias extincturum, quam id venditurum pretiis, quibus sperabatur''<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.4.</ref>. Urbem fugere coactus a senatoribus multo cum honore revocatus est, fortasse circa [[373]] de quo filius in oratione gratias egit. == Notae == <references /> == Fontes == * {{CIL|6|1698}} {{CIL|6|31402}} {{CIL|6|31403}} {{CIL|6|31404}} {{CIL|6|36954}} *[[Ammianus Marcellinus|Ammianus Marcellinus]] XXVII.3.3-4 *[[Quintus Aurelius Symmachus]], ''Epistulae'' libro primo == Nexus externus == * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3292.html De Symmacho in ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, [[Londinium|Londinii]], anno 1870] (???? Nexus falsus). {{DEFAULTSORT:Symmachus, Lucius Aurelius Avianius}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]] [[Categoria:Vicarii urbis Romae]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Symmachia]] [[Categoria:Nati saeculo 3 aut 4]] [[Categoria:Mortui 376]] o88us0iq9gc9k51s01z4erqmvp0dtaa 0 45070 3964546 3931097 2026-06-13T00:08:32Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964546 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum|name=Ioannes Hus}} [[Fasciculus:BildnisJanHus1562.jpg|thumb|Ioannes Hus: effigies ex opere [[Iohannes Agricola|Iohannis Agricolae]] ''Bildnisse etlicher Fürsten und Herren zur Zeit der Reformation'' (Wittenbergae, 1562)]] {{res|Ioannes Hus}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100526053041/http://etfuk.sweb.cz/hus.htm Magistri Ioannis Hus APPELLATIO AD SUPREMUM IUDICEM]</ref><ref>"Johnes Hus magister in artib'": vide capsam Vicidata</ref> sive {{res|Hussius}}<ref>[http://aleph.vkol.cz/pub/svk01/00072/71/000727170.htm Bellum Hussiticum, quo M. Johannis Hussii Vita Doctrinaque et Mors comprehenditur]{{Nexus deficit|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[Lingua Bohemica|Bohemice]] ''Jan Hus''; natus circa annum [[1370]] in Husinec – occisus [[Constantia (Germania)|Constantiae]] die [[6 Iulii]] [[1415]]) fuit [[sacerdos]] [[Ecclesia Catholica|Catholicus]], magister in artibus ac [[theologia]]e [[baccalaureus]], rector [[Universitas Carolina Pragensis|universitatis Pragensis]], et [[religio]]nis in [[Bohemia]] reformator. [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiam Catholicam]] corrigendam suasit, usumque [[indulgentia]]rum [[Papa|pontificalium]] reiecit. A [[Concilium Constantiense|Concilio Constantiensi]] [[haeresis|haereticus]] iudicatus, [[poena capitalis|morte damnatus]], die [[6 Iulii]] [[1415]] combustus est. Post mortem, [[Bellum Hussiticum]] in Bohemia usque in annum [[1434]] saeviebat. == Vita == === Origo et curriculum scholasticum === Iohannes Hus in [[Husinec]], a quo oppido Bohemiae meridianae nomen traxit,<ref>Vide [http://www.britannica.com/biography/Jan-Hus]</ref> natus est anno circiter [[1370]]. Recentissime dies [[1 Iulii]] [[1372]] proponitur, additurque eum duos [[frater|fratres]] habuisse, Hieronymum anno 1370 natum, qui faber, et Benedictum, anno [[1382]] natum, qui [[aurum|aurifaber]] fuerit. Qui omnes filios Iohannis Iosephi fuerint, qui ibidem anno [[1330]] natus esset.<ref>"Erstmals taucht das genaue Geburtsdatum von Hus auf: Es ist der 1. Juli 1372." Rainer Christoph, [https://web.archive.org/web/20150630121625/https://www.oberpfalznetz.de/magazin/4632653-101-gegen-klerus-gewettert,1,0 "Wahrheit mit dem Leben bezahlt,"] in ''Oberpfalznetz.de,'' 27 Iunii 2015.</ref> Postquam [[schola Latina|scholam Latinam]] oppidi [[Prachatice]] frequentavit,<ref>Vide [[:de:Jan Hus|Jan Hus]] in Vicipedia Theodisca.</ref> iuvenis Iohannes [[Praga]]m migravit, ubi apud [[Universitas Pragensis|universitatem]] anno [[1393]] [[baccalaureatus]], anno [[1396]] [[doctoratus]] gradum nactus est. Anno [[1398]] a [[Bohemia|natione Bohemica]] eiusdem [[universitas|universitatis]] examinator [[theologia|theologicus]] electus est. Decanus facultatis [[philosophia|philosophicae]] ab anno [[1401]] dictus, anno [[1402]] [[professor]] factus, postremo munere rectoris universitatis annis ab [[1409]] ad [[1410]] functus est. === Sacerdos et praedicator === [[Fasciculus:Hus na kazatelne.jpg|thumb|Praedicatio Ioannis Hus: imago e {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Codex Ienensis|Codice Ienensi|cs|qid=Q12024512}} (''Antithesis Christi et Antichristi'') c. 1490 facto ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bibliotheca Musei Nationalis (Praga)|Bibliotheca Musei Nationalis|cs|qid=Q18702986}} [[Praga|Pragensis]])]] [[Fasciculus:Spiezer Chronik Jan Hus 1485.jpg|thumb|Ioannes Hus supplicio affectus. [[Dieboldus Schilling (senior)]], ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spiezer Chronik||de|qid=Q7577141}}'' (c. 1485)]] [[Sacerdos]] iam anno [[1400]] ordinatus mox de [[reformatio]]ne [[Ecclesia Catholica|ecclesiae]] praedicare coepit, et praecipue ab anno [[1402]], quo capellanus [[Cappella Bethlehem (Praga)|sacelli Bethlehem]] a nonnullis Pragensibus nuper conditi creatus est, ut praedicationes [[lingua Bohemica]] audirent. Dum hoc munere fungitur, opera [[Ioannes Wycliffe|Ioannis Wycliffe]] legebat, eiusque doctrinas probabat. In suis praedicacionibus hypocrisim, pompam, avaritiam, luxuriam, symoniam et alia cleri peccata constanter infestabat et detegebat ad ipsius cleri statum ad vitam apostolicam reducendum, ex quo ab ipso clero magno odio est habitus.<ref name="Vavrinec">[http://www.clavmon.cz/clavis/FRRB/chronica/CHRONICON%20LAURENTII%20DE%20BRZEZOWA.htm Chronicon Laurentii de Brzezowa ]</ref> Hus rem novam introduxit, quod [[lingua Bohemica]] praedicabat et populum ad [[liturgia]]m congregatum eadem lingua canere faciebat. Ibidem quotannis fere 200 sermones lingua Bohemica habuit, quo etiam fiduciam populi, qui Bohemice loquebatur, in civitate, cui parva nobilitas [[lingua Theodisca|linguae Theodiscae]] praefuit, corroboravit.<ref>Tobias Engelsing, "Ein Widerstandsrecht für jeden Christen," in ''Konstanzer Almanach'' 2015:29-33.</ref> Anno 1410, 16 die mensis Iulii, Pragae in curia archiepiscopali libri magistri Iohannis Wycleff sunt combusti a archiepiscopo Sbigneo cognomine [[Lepus|Lepo]]. Huic librorum combustioni Hus adversus erat. Anno 1412 papa [[Ioannes XXIII (antipapa)|Iohannes XXIII]] contra Ladislaum, regem Neapolitanum, bellum decernens plenarium peccatorum remissionem indulsit iis, qui ad tuendam ecclesiam arma induerent. Itaque etiam in Praga [[Indulgentia|indulgentiae]] emebantur, quod Hus condemnabat. Tres homines laici, Hussi auditores, Iohannem papam Antichristum esse publice magna voce clamaverunt et sunt a senatu Civitatis antiquae Pragensis supplicio affecti. Populus deinde corpora eorum per omnes urbis ecclesias detulit clamans: ''"Isti sunt sancti, qui pro testamento Dei sua corpora tradiderunt."'' Exin cadavera in sacrario Betlehem a Iohanne Hus sepulta sunt quasi martyrum reliquiae.<ref>[http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&cat=11&bookid=280&page=135 Aeneas Silvius Piccolomini (papa Pius II), Historica Bohemica, in: Fontes rerum Bohemicarum VII, p. 133.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eodem anno excommunicatus est Hus et deinde papa Iohannes etiam interdictum per totam Pragam posuit. Die autem 18 Octobris 1412 Iohannes Hus appellavit Iesum Christum.<ref>[https://web.archive.org/web/20100526053041/http://etfuk.sweb.cz/hus.htm Magistri Ioannis Hus Appellatio ad Supremum Iudicem]</ref> Appellatio eius ad ''supremum Iudicem'' notabilis est, quia Hus non papam seu [[Oecumenicum concilium|concilium oecumenicum]] sed ipsum Iesum Christum declaravit caput ecclesiae ac iudicem suum supremum esse. Post hanc appellationem discessit Praga. {{Citatio|1= Ego Johannes Hus de Husinecz, magister in artibus et sacre theologie baccalarius formatus alme universitatis studii Pragensis, presbiter et predicator confirmatus ad capellam nunccupatam Betlehem, hanc appellacionem offero Ihesu Christo, iudici iustissimo, qui noscit, protegit et iudicat, manifestat et premiat indefectibiliter cuiuslibet hominis iustam causam. |2= Iohannes Hus |3= Appellatio ad Supremum Iudicem, 18 X 1412}} === Mors === [[Fasciculus:Jan Hus at the Stake.jpg|thumb|Ioannes Hus supplicio affectus: imago e {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Codex Ienensis|Codice Ienensi|cs|qid=Q12024512}} (''Antithesis Christi et Antichristi'') c. 1490 facto ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bibliotheca Musei Nationalis (Praga)|Bibliotheca Musei Nationalis|cs|qid=Q18702986}} [[Praga|Pragensis]]).]] Die 18 Octobris 1414 [[Sigismundus Luxemburgicus|Sigismundus]], rex [[Sacrum Romanum Imperium|Romanorum]] et [[Hungaria]]e, Iohannem Hus ad [[Oecumenicum Concilium|concilium]] [[Concilium Constantiense|Constantiense]] invitavit et ei fidem publicam dedit. Hus Constantiam sub salvo regis Sigismundi conductu die 3 Novembris 1414 advenit. Sed non obstante regis praefati salvo conductu cleri de Bohemia et praecipue de Praga praelatorum ac magistrorum instigatione mense Decembri anno eodem captivatus per ipsum concilium carceri duro in monasterio [[Ordo Fratrum Praedicatorum|fratrum praedicatorum]] ibidem iuxta [[Lacus Bodamicus|stagnum ipsius civitatis]] sito mancipatus est. Fautores eius in Constancia praesentes (tam spirituales quam saeculares) diligenter contra concilium pro Hussi liberatione laborantes nihil prodesse potuerunt.<ref name="Vavrinec"/> In ipsa captivitate Hus multas epistolas et scripta occulte suis scripsit amicis Constantiae praesentibus, quae scripta et ad Bohemiam caute destinata sunt. Ab ipsis quoque suis amicis et fautoribus vice versa scriptis et epistolis consolatoriis recreatus et ad standum viriliter in suo proposito confirmatus est. Has autem epistolas custodes certi carceris muneribus amicorum Iohannis Hus subarati{{dubsig}} caute et circumspecte ipsis fautoribus Magistri Iohannis praesentaverunt et insuper ipsorum epistolas ipsi Magistro Iohanni sub ferculis aliquibus abscondendo mirabiliter porrexerunt. Ibidem etiam ad vota amicorum et aliquorum carceris custodum septem tractatulos, quamvis libris carens, scripsit, puta ''De mandatis Dei et oracione dominica'', item ''De peccato mortali'', item ''De cognicione Dei'', item ''De tribus hostibus hominis et septem peccatis mortalibus'', item ''De penitencia'', item ''De matrimonio'', item ''De sacramento corporis et sanguinis Domini''.<ref name="Vavrinec"/><ref>[https://web.archive.org/web/20200815041335/http://www.collegium-carolinum.de/bibliothek/arbeitsbibliographien/hussitismus/quellen-handbuecher.html Opera magistri Iohannis Hus (www.Collegium-Carolinum.de)]</ref> Tamen Iohannes Hus post tres audientias coram concilio die 6 Iulii [[1415]] per concilium Constantiense [[Poena capitalis|ad mortem]] est sententiatus. Quem ab officio sacerdotali in publica ipsius concilii sessione degradatum spirituales tradiderunt brachio saeculari. Qui extra civitatem Constantiensem eductus in quodam prato columnae in modum asseris spissi factae catenis ac funibus alligatus ac fasciculis straminum et lignorum circumsaeptus est. Tunc venit ad Iohannem Hus marsalcius [[Sacrum Romanum Imperium|imperii]] Happe de Poppenheim eumque adhortatus est , ut conservaret vitam incolumem, et ut praedicata olim per se et dicta sua abiuraret et revocaret. Hus negavit.<ref name="Petr">Petri de Mladenowic Relatio de Mag. Johannis Hus causa, in: Franciscus Palacký (ed.), Documenta Mag. Johannis Hus, Pragae 1869, [http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&cat=49&bookid=257&page=339 pag. 323.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Carmen autem ''"Christe, fili dei vivi, miserere mei"'' laete decantans igni est consumptus. Post eius concremationem, ne reliquiae eius remanerent, etiam cinis ipse in [[Rhenus|Rhenum flumen]] ibidem de vicino fluentem est proiectus.<ref name="Vavrinec"/> Anno 1416 combustus est Constantiae etiam Hussi socius [[Hieronymus Pragensis]]. [[Reformatio Bohemica|Christiani Bohemici]] illos deinde sicut sanctos [[Martyr|martyres]] [[Veneratio|veneraverunt]]. {{Citatio|1= Deus mihi testis est, quod ea, quae false mihi ascribuntur, per falsos testes mihi imposita, numquam docui nec praedicavi, sed de principali intentione meae praedicationis et omnium aliorum meorum actuum vel scriptorum exstitit, ut solum homines retrahere possem a peccatis; in ea vero evangelii veritate, quam scripsi, docui et praedicavi ex dictis et ex positionibus sanctorum doctorum hodie laetanter volo mori. |2= Iohannes Hus |3= verba ultima ante combustionem secundum relationem Petri de Mladonovic, 6 VII 1415<ref name="Petr"/>}} == Opera selecta == Editiones litterarum Hussii usque ad hunc diem sunt imperfectae.<ref>[https://web.archive.org/web/20170425072211/http://www.collegium-carolinum.de/bibliothek/arbeitsbibliographien/hussitismus/werke-von-hus.html Collegium Carolinum] (Opera Ioannis Hussii)</ref> Adhuc multa manuscripta inedita exstant.<ref>Ad hanc rem vide imprimis opera sub titulo "Bibliographica" enumerata</ref> * 1412: ''Výklad Viery, Desatera božieho přikazanie a modlitby páně'' ("Expositio fidei, decalogi et orationis dominicae") * 1412: ''Dcerka'' ("Filiola") * 1413: ''[[De ecclesia (Hus)|De ecclesia]]'' * 1413: ''[[De sex erroribus]]'' * 1413: ''Knížky o svatokupectví'' ("Libellus de simonia") * 1413: ''Postila aneb Vyloženie svatých čteni nedĕlních'' ("Postilla sive interpretatio sanctarum lectionum in dominicis") * ''Scripta catechetica'' anno 1520 edita Iohanni Hussio etiam tractatus "[[Orthographia Bohemica]]" intitulatus et sine nomine editus attribuitur, in quo primum illa orthographiae [[lingua Bohemica|linguae Bohemicae]] signa proponuntur, quae adhuc in usu sunt. == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == ; Bibliographica * František Michálek Bartoš,: ''Literární činnost M. Jana Husi'' ("Opus litterarium magistri Iohannis Hussii"). Pragae 1948 {{Ling|Boemice}} * František Michálek Bartoš, Pavel Spunar: ''Soupis pramenů k literární činnosti M. Jana Husa a M. Jeronýma Pražského'' ("Index fontium operis litterariae magistri Iohannis Hussii et magistri Hieronymi Pragensis"). Pragae 1965 {{Ling|Boemice}} * Jarold K. Zeman: ''The Hussite Movement and the Reformation in Bohemia, Moravia and Slovakia (1350–1650). A Bibliographic Study Guide with Particular Reference to Resources in North America''. Michigan Slavic Publications, Ann Arbor, MI 1977, ISBN 0-930042-00-X {{Ling|Anglice}} ; Editiones operum * ''Iohannis Hus et Hieronymi Pragensis, confessorum Christi Historia et monumenta''. Ed. a M. Flacio Illyrico. 2 voll. Norimbergae 1558 * ''Mistra Jana Husi Sebrané spisy české. Z nejstarších známých pramenů'' ("Opera Boemica magistri Iohannis Hussii"). Ed. a Karel Jaromír Erben. 3 vol. Pragae 1865-1868 * ''Documenta Mag. Ioannis Hus vitam, doctrinam, causam in Constantiensi concilio actam et controversias de religione in Bohemia, annis 1403-1418 motas illustrantia''. Ed. a Francisco Palacký. Pragae 1869 * ''Listy Husovy'' ("Litterae Hussii"). Ed. a Bohumil Mareš. Pragae 1891; 2a. ed. Pragae 1901 * ''Spisy M. Jana Husi'' ("Scripta magistri Iohannis Hussii"). 8 vol. Ed. a Václav Flajšhans. (''Sbírka pramenů českého hnutí náboženského ve XIV. a XV. století'' 1-8) Pragae 1903-1908 * ''Mag. Io. Hus Opera omnia''. 3 vol. in 6 tom. Ed. a Wenzel [Václav] Flajšhans. Pragae 1903-1908 * ''M. Jana Husi Sebrané spisy'' ("Scripta collecta magistri Iohannis Hussii"). Ed. a Václav Flajšhans et Milan Svoboda. 6 vol. Pragae 1904-1908 * ''Listy Husovy. Díl 1: Listy z Prahy (do r. 1412). Díl 2: Listy z vyhnanství (1412 až 1414). Díl 3: Listy z Kostnice (1414-1415)'' ("Epistulae Hussii: Pars 1: Epistulae ex Praga (usque ad annum 1412). Pars 2: Epistulae ex exsilio (1412-1414). Vol. 3: Epistulae ex Constantia (1414-1415)"). Ed. a Václav Flajšhans. 3 vol. Pragae 1915 * ''Magistri Iohannis Hus Opera omnia''. Pragae 1959- * ''Iohannes Hus. Postilla adumbrata'', ed. G. Silagi (''Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis'' 261), Turnhout: Brepols Publishers (ISBN 978-2-503-55275-0) ; Eruditio antiquior * ''De Causa Boemica. Paulus Constantius. Vulgo refragari quosdam celeberrimi Constantiensis Concilii sententiae, qua Hussitae damnati sunt, constat. Quare visum est, mihi hũc ea de re in lucem edere librum ...'' Thomas Anshelm, Hagenau, 1520 [http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-18769 in interrete] * Samuel Martinius: ''Hussius et Lutherus, id est: collatio historica ... J. Hussii et M. Lutheri ...'' Pragae 1618 {{Ling|Latine}} {{Google Books|uM9dAAAAcAAJ}} * Adam Rechenberg, Johann Werner: ''Johannes Hus martyr historice descriptus''. Lipsiae 1671 {{Ling|Latine}} {{Google Books|WsdFAAAAcAAJ}} * Wilhelmus Seyfried: ''Dissertatio Historica De Johannis Hussi Martyris, Ortu, Educatione, Studiis, Doctrina, Vita, Morte, Et Scriptis''. Ienae 1711 {{Ling|Latine}} [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10967864_00001.html Textus interretialis] * Zacharias Theobald: ''Bellum Hussiticum, quo M. Johannis Hussii Vita Doctrinaque et Mors comprehenditur, utque Bohemi, imprimis vero Joannes Zisca et Procopius Rasus vindicationem ipsius susceperint, luculenter exponitur ...'' Francofurti 1621 {{Ling|Latine}} [https://archive.org/details/bub_gb_sYgMjrOofv0C Textus apud archive.org] ; Eruditio recentior selecta * Richard Friedenthal: ''Jan Hus. Der Ketzer und das Jahrhundert der Revolutionskriege''. Piper, Monaci 1987, ISBN 3-492-10331-6. 4a ed. (''Edition Piper'', vol. 331. Ed. 1a: 1972) {{Ling|Theodisce}} * Thomas A. Fudge: ''Jan Hus: Religious Reform and Social Revolution in Bohemia''. I.B. Tauris, Londinii 2010 {{Ling|Anglice}} * Thomas A. Fudge: ''The Memory and Morivation of Jan Hus, Medieval Priest and Martyr''. Turnhout, Brepols 2013 {{Ling|Anglice}} * Thomas A. Fudge: ''The Trial of Jan Hus: Medieval Heresy and Criminal Procedure''. Oxford University Press, Novi Eboraci 2013 {{Ling|Anglice}} * Rudolf Hoke: "Der Prozeß gegen Jan Hus und das Geleit König Sigmunds". In: ''Annuarium Historiae Conciliorum'' vol. 15 (1983) pp. 172–193 {{Ling|Theodisce}} * Vratislav Preclík. ''Masaryk a legie (Masaryk et legions, "Masaryk et Hus")'', váz. kniha, 219 p., first issue vydalo nakladatelství libri Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karviná-Mizerov, Czechia) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (In cooperation with Masaryk Democratic Movement, Praga) , 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pp.17 – 25, 33 – 45, 70 – 76 * Miloslav Ransdorf: ''Mistr Jan Hus''. Universe, Pragae 1993, ISBN 80-901506-4-0 {{Ling|Boemice}} * František Šmahel: ''Die Hussitische Revolution'' (titulus originalis: ''Husitská revoluce''). Vol. 1–3. Hahn, Hannoverae 2002, ISBN 3-7752-5443-9 (''Schriften der Monumenta Germaniae Historica'', vol. 43) {{Ling|Theodisce}} * Matthew Spinka: ''John Hus at the Council of Constance''. Columbia University Press, Novi Eboraci, 1965 * Ernst Werner: ''Jan Hus. Welt und Umwelt eines Prager Frühreformators''. Böhlau, Vimarae 1991, ISBN 3-7400-0129-1 (''Forschungen zur mittelalterlichen Geschichte'', vol. 34) {{Ling|Theodisce}} ; Aliae encyclopaediae * "[https://archive.org/stream/encyclopaediabri14chisrich#page/4/mode/2up Huss or Hus, John; Hussites]" in {{EncyBrit11}} * {{BBKL|h/hus_j|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=HUS (Huß), Johann|tomus=2|columnae=1194-1198}} * {{CathEnc|07584b|Jan Hus}} {{NexInt}} * [[Hieronymus Pragensis]] * [[Ioannes de Jitschin]] * [[Reformatio]] * [[Reformatio Bohemica]] * [[1840 Hus]] == Nexus externi == {{communia|Jan Hus|Ioannem Hus}} {{vicifons|Scriptor:Iohannes Hus|Ioannem Hus}} * [https://www.google.ru/books/edition/Orthographia_Bohemica/oO49AAAAYAAJ ''Orthographia Bohemica''] (editio libri Latini) * [https://web.archive.org/web/20170425072211/http://www.collegium-carolinum.de/bibliothek/arbeitsbibliographien/hussitismus/werke-von-hus.html Collegium Carolinum] (bibliographia, editiones) * [https://web.archive.org/web/20071230033650/http://www.glaubensstimme.de/reformatoren/hus/ Opera Iohannis Hus] {{Ling | Germanice}} * [http://www.flacius.de/browser2.phtml Orationes synodales] {{Ling | Germanice}} * [https://web.archive.org/web/20080626231120/http://www.konstanz.de/kultur_freizeit/museen_galerien/husmuseum/ Museum Hus dicatum Costantiae] * [http://www.cmjh.cz/en/ Centrum Mistra Jana Husa v Husinci] (Centrum magistri Iohannis Hussii in Husinci) * [https://web.archive.org/web/20071009203407/http://www.verbrechenderkirche.de/jan_hus.html Historia Iohannis Hus] {{Myrias|Homines}} {{FA stella}} {{DEFAULTSORT:Hus, Iohannes}} [[Categoria:Nati saeculo 14]] [[Categoria:Mortui 1415]] [[Categoria:Alumni Universitatis Pragensis]] [[Categoria:Eruditi Cechiae]] [[Categoria:Martyres]] [[Categoria:Morte damnati]] [[Categoria:Professores Universitatis Pragensis]] [[Categoria:Reformatores]] [[Categoria:Theologi]] [[Categoria:Victimae contentionum Christianarum]] [[Categoria:Victimae Inquisitionis]] [[Categoria:Clerici Cechiae]] [[Categoria:Scriptores Cechiae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Concilium Constantiense]] n6sff5poioh3gd6u3oitrrz6ub17nro 0 45312 3964555 3929763 2026-06-13T00:16:01Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964555 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Marilyn Monroe photo pose Seven Year Itch.jpg|thumb|upright=0.8|left|Marilyn Monroe in ''The Seven Year Itch.'']] {{res|Marilyna Monroe}}<ref>Leonis Latini [https://web.archive.org/web/20221012045553/http://ephemeris.alcuinus.net/leonina/EL%20113.pdf ''Epistula Leonina''] CXIII (2016), 20.</ref> (nata ''Norma Jeane Mortenson'' die [[1 Iunii]] [[1926]]; mortua die [[5 Augusti]] [[1962]]) fuit [[histrio]], [[cantrix]], [[ostentatrix]]que [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]]. [[Anni 1950|Annis 1950]] saepe partes "candidas stultasque" ([[Anglice]] ''dumb blonde'') agens, gratissimum populi [[sexus|symbolum sexualitatis]] facta est. Quamquam curriculum actricis praeclarae tantum decem annos duravit, pelliculae eius $200 milliones meruerunt antequam repente anno [[1962]] mortua est. Etiamnunc persona magni momenti in [[cultura]] populari habetur. [[Angelopolis|Angelopoli]] nata, in domibus adoptivis temporariis et domo orborum educata, primum annos sedecim nata nupsit. Anno [[1944]] in officina [[Radioplane]] laborans [[photographema]] cognovit et prosperam occupationem ostentatricis ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pin-up||en|qid=Q151092}}'' coepit, propter quam se paulisper cum officinis cinematographicis [[20th Century Fox|Twentieth Century-Fox]] (1946–47) et [[Columbia Pictures]] (1948) contraxit. Partibus minoribus in pelliculis actis, anno 1951 novum pactum cum Fox subscripsit. Proximis duobus annis histrio populo grata facta est ob partes in comoediis ''[[As Young as You Feel]]'' et ''[[Monkey Business]]'' ac dramatibus gravioribus ''[[Clash by Night]]'' et ''[[Don't Bother to Knock]]'' actas. Cum pervulgatum sit eam photogrammata nuda fecisse antequam clara facta sit, hoc curriculo eius non nocuit, sed eius pellicularum studium populorum auxit. Anno [[1954]], Monroe fuit unum ex clarissimis [[Ruscisilva]]e luminibus, primas partes in tribus pelliculis agens: in pellicula ''[[film noir|noir]]'' ''[[Niagara (pellicula)|Niagara]]'', quá sexualitas eius valde expressa est, atque in comoediis ''[[Gentlemen Prefer Blondes]]'' et ''[[How to Marry a Millionaire]]'', quae celebrem eius personam "flavam et stultam" instituerunt. Quamquam imaginem suam publicam curabat, vexabatur quia semper in partes similes conducebatur et parum pecuniae ab officinis accipiebat. Iura eius cinematographica paulisper anno 1954 derogata sunt quia pelliculam propositam recusavit, sed deinde rediit ut primas partes in pellicula prosperrima ''[[The Seven Year Itch]]'' (1955) ageret. Monroe, cum officina tamen pactum mutare noleret, anno exeunte 1954 suam societatem cinematographicam condidit, Marilyn Monroe Productions (MMP). Anno 1955 hanc societatem extruens, [[methodus Strasbergiana histrioniae|Strasbergianam histrioniae methodum]] in [[Actors Studio]] discere coepit. Anno 1955 exeunte novum pactum a Fox accepit, quod ei plus potestatis maioresque merces dedit. Postquam partes quas in ''[[Bus Stop]]'' (1956) egit a criticis laudatae sunt et in prima productione MMP, ''[[The Prince and the Showgirl]]'' (1957) apparuit, [[praemium Goldon Globe]] histrionis feminae optimae pro ''[[Some Like It Hot]]'' (1959) vicit. Ultima eius pellicula perfecta fuit drama grave ''[[The Misfits]]'' (1961). ==De vita privata== Multum de difficili vita privata Monroana scriptum est. Cum [[narcomania]], [[depressio]]ne, [[anxietas|anxietate]]que contendit. Ambo conubia, cum [[Iosephus DiMaggio|Iosepho DiMaggio]], lusore [[basipila]]e, et [[Arthurus Miller|Arthuro Miller]], [[fabula]]rum [[scriptor]]e facta, [[divortium|divortio]] evenerunt. Annos 36 nata, nimia [[baribturatum|barbituratorum]] summa sumpta, domi [[Angelopolis|Angelopoli]] die [[5 Augusti]] [[1962]] mortua est. Quamquam [[mors]] eius [[mors voluntaria|voluntaria]] iudicata est, postea nonnullae [[theoria conspirationis|theoriae coniurationis]] eius excogitatae sunt. == Fama post mortem == Multos post annos, Marilyna Monroe adhuc magna fama fruitur. Sic multa [[pellicula documentaria|pellicula documentaria]] biographiaeque extant quae de illa tractant et multae [[pellicula televisifica|pelliculae televisificae]] vitam enarraverunt, in quibus operibus partem actricis egerunt vel [[Ashley Judd]] vel [[Poppy Montgomery]]. Nuper etiam illam personam induerunt [[Carlotta Sullivan]] in parva [[Series televisifica|serie televisifica]] de familia Kennedy et [[Michaela Williams]] in pellicula cui titulo ''My Week with Marilyn'' (''Septimana mea cum Marilyna''). Specie illius saepe utuntur tegumina periodicorum, praeconia, [[medicamen faciei|medicamina faciei]]<ref>Aurora Coulaud [http://www.elle.fr/Beaute/News-beaute/Make-up/M-A-C-dedie-une-collection-make-up-a-Marilyn-Monroe-2196608| M.A.C dédie une collection make up à Marilyn Monroe]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Elle magazine [[2012]].</ref>, vel pelliculae ut ''[[Pulp Fiction]]'', ''[[L.A. Confidential (film)|L.A. Confidential]]'' vel etiam series ''[[The Simpsons]]'', in qua redigitur illa scaena in [[ferrivia subterranea]] quae primo in pellicula cui titulo ''[[The seven years inch]]'' Marilyna egit. Anno [[2006]], [[Nicole Kidman]] vocem misit pro persona ''Normae Jean'' in pellicula animata cui titulo ''[[Happy Feet]]''. Multaque carmina popularia de illa sunt, ut ''[[Candle in the Wind]]'' , ''[[Goodbye Yellow Brick Road]]'' (quae fecit [[Elton John]]), ''[[Vogue]]'' et ''[[Material Girl]]'' [[Madonna|Madonnae]], ''Black Marilyn'' cantatricis francicae Shy'm vel etiam ''Marilyn Monroe'', quod [[Pharrell Williams]] edidit. Anno [[2020]], secundum periodicum ''Forbes,''<ref>https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2020/11/13/the-highest-paid-dead-celebrities-of-2020/?sh=10cfa8b53b4b.</ref> lucrum adhuc fit per annum dollarum octo decies centena milia a fama Marilynae mortuae, et nulla mulier conspicua, nisi illa adhuc vivit, tantum quaestum facit. == Pelliculae == {{div col}} * [[1947]] - ''[[Dangerous Years]]'' (Anni periculosi) * [[1948]] - ''[[Scudda Hoo! Scudda Hay!]]'' * [[1948]] - ''[[Ladies of the Chorus]]'' (Feminae chori) * [[1949]] - ''[[Love Happy]]'' (Studiosi amoris) * [[1950]] - ''[[A Ticket to Tomahawk]]'' (Tessera itineris ad Tomahawk) * [[1950]] - ''[[Right Cross]]'' (Percussio dextrae manus) * [[1950]] - ''[[The Fireball]]'' (Sphaera ignis) * [[1950]] - ''[[The Asphalt Jungle]]'' (Silva asphalti) * [[1950]] - ''[[All About Eve]]'' (Omnia de Eva) * [[1951]] - ''[[Love Nest]]'' (Nidus amoris) * [[1951]] - ''[[Let's Make It Legal]]'' (Id legitimum faciamus) * [[1951]] - ''[[Home Town Story]]'' (Fabula de oppido natali) * [[1951]] - ''[[As Young as You Feel]]'' (Tam iuvenis quam te esse sentis) * [[1952]] - ''[[O. Henry's Full House]]'' (Domus plena O. Henry) * [[1952]] - ''[[Monkey Business]]'' (Res simiarum) * [[1952]] - ''[[Clash by Night]]'' (Nocte concurrunt) * [[1952]] - ''[[We're Not Married!]]'' (Mariti non sumus) * [[1952]] - ''[[Don't Bother to Knock]]'' (Ne ostium pulses) * [[1953]] - ''[[Niagara (pellicula)|Niagara]]'' * [[1953]] - ''[[Gentlemen Prefer Blondes]]'' (Viri mulieres flava coma malunt) * [[1953]] - ''[[How to Marry a Millionaire]]'' (Quomodo viro praediviti nubere) * [[1954]] - ''[[River of No Return]]'' (Flumen sine reditu) * [[1954]] - ''[[There's No Business Like Show Business]]'' (Nullum negotium est negotio theatrali similis) * [[1955]] - ''[[The Seven Year Itch]]'' (Libido post septem annos matrimonii) * [[1956]] - ''[[Bus Stop]]'' (Statio laophorii) * [[1957]] - ''[[The Prince and the Showgirl]]'' (Princeps et cantrix theatralis) * [[1959]] - ''[[Some Like It Hot]]'' (Aliquibus calida placent) * [[1960]] - ''[[Let's Make Love]]'' (Amorem faciamus) * [[1961]] - ''[[The Misfits]]'' (Ridiculi) * [[1962]] - ''[[Something's Got to Give]]'' (Aliud alio est cessurum) {{div col end}} ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Churchwell, Sarah. [[2004]]. ''The Many Lives of Marilyn Monroe.'' Metropolitan Books. ISBN 0-8050-7818-5. * Clayton, Marie. [[2004]]. ''Marilyn Monroe: Unseen Archives.'' Barnes & Noble. ISBN 0-7607-4673-7. * Evans, Mike. [[2004]]. ''Marilyn: The Ultimate Book.'' MQ Publications ASIN B000FL52LG. * Kouvaros, George. "''The Misfits'': What Happened Around the Camera." ''Film Quarterly'' 55 (4): 28–33. http://www.jstor.org/stable/1213933 * Gilmore, John. [[2007]]. ''Inside Marilyn Monroe, A Memoir.'' Ferine Books, Los Angeles. ISBN 0-9788968-0-7. * Goode, James. [[1986]]. ''The Making of "The Misfits."'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Limelight Editions. ISBN 0-87910-065-6. * Guiles, Fred Lawrence. [[1993]]. ''Norma Jean: The Life of Marilyn Monroe..'' Paragon House Publishers. ISBN 1-55778-583-X. * Harris, Warren G. [[2002]]. ''Clark Gable, A Biography.'' [[Londinium|Londinii]]: Aurum Press. ISBN 1-85410-904-9. * Jewell, Richard B., et Vernon Harbin. [[1982]]. ''The RKO Story.'' [[Londinium|Londinii]]: Octopus Books. ISBN 0-7064-1285-0. * Monroe, Marilyn. [[2000]]. ''My Story.'' Cooper Square Press. ISBN 0-8154-1102-2. [re vera a Beniamino Hecht scripta: vide [http://benhechtbooks.net/ben_hecht__marilyn_monroe fontem] ] * Olivier, Laurence. [[1982]]. ''Confessions of an Actor.'' Simon and Schuster. ISBN 0-14-006888-0. * Riese, Randall, et Neal Hitchen. [[1988]]. ''The Unabridged Marilyn.'' [[Londinium|Londinii]]: Corgi Books. ISBN 0-552-99308-5. * Russell, Jane. [[1986]]. ''An Autobiography.'' [[Londinium|Londinii]]: Arrow Books. ISBN 0-09-949590-2. * Server, Lee. [[2001]]. ''Robert Mitchum: Baby I Don't Care.'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: St. Martin's Press. ISBN 0-571-20994-7. * Spoto, Donald. [[2001]]. ''Marilyn Monroe: The Biography.'' Cooper Square Press. ISBN 0-8154-1183-9. * Staggs, Sam. [[2000]]. ''All About "All About Eve."'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: St. Martin's Griffin. ISBN 0-312-27315-0. * Summers, Anthony. [[1985]]. ''Goddess: The Secret Lives of Marilyn Monroe.'' [[Londinium|Londinii]]: Guild Publishing. ISBN 0-575-03641-9. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Marilyn Monroe}} {{Fontes biographici}} * [http://www.russianpaintings.net/doc.vphp?id=770 Marilyn Monroe] ab [[Andreas Warhol|Andrea Warhol]] picta * {{Imdb name|0000054|Marilyn Monroe}} {{Lifetime|1926|1962|Monroe, Marilyn}} [[Categoria:Actores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Amantes ducum civitatum]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] [[Categoria:Incolae Californiae]] [[Categoria:Ioannes F. Kennedy]] [[Categoria:Playmates]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} b1vpy81bkggn3wkvrdo40bwobs8dxdt 0 60160 3964573 3272194 2026-06-13T01:04:38Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964573 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Edmundus Huot de Goncourt''' (natus [[Nanceium|Nanceii]] die [[26 Maii]] [[1822]]; mortuus [[Champrosay]] praefecturae [[Exona (praefectura Franciae)|Exonae]] die [[16 Iulii]] [[1896]]), frater [[Iulius de Goncourt|Iulii]], fuit [[scriptor]] [[Francia|Francicus]] et conditor [[Praemium Goncourt|praemii]] et [[Academia Goncourt|academiae quae nomen eius ferunt]]. == Opera selecta == [[Fasciculus:Edmond de Goncourt by Felix Bracquemond.jpg|thumb|Edmundus de Goncourt a [[Felix Bracquemond|Felice Bracquemond]] depictus]] Opera una cum fratre [[Iulius de Goncourt|Iulio de Goncourt]] scripta * ''Sœur Philomène'' (1861) * ''[[Renée Mauperin]]'' (1864) * ''Germinie Lacerteux'' (1865) * ''Manette Salomon'' (1867) * ''Madame Gervaisais'' (1869) Post fratri mortem scripta * ''La fille Élisa'' ([[1877]]) * ''Les Frères Zemganno'' ([[1879]]) * ''La maison d'un artiste''. 2 voll. ([[1881]]) * ''La Faustin'' ([[1882]]) * ''Chérie'' ([[1884]]) == Bibliographia == * Nadeije Laneyrie-Dagen, Elisabeth Launay, edd., ''Edmond et Jules de Goncourt: Notes sur l'Italie (1855-1856)''. Lutetiae: Desjonquères, 1996. ISBN 2-904227-94-6 == Nexus externi == * [http://collectiondedegoncourt.blogspot.com/ Blog de Edmondo et Iulio de Goncourt] * [http://www.gutenberg.org/author/edmond%20de%20goncourt Opera] * [https://web.archive.org/web/20190523233504/http://www.freres-goncourt.fr/ Pagina Edmondo et Iulio de Goncourt dicata] {{CommuniaCat|Edmond de Goncourt|Edmundum de Goncourt}} {{scriptor-stipula}} {{DEFAULTSORT:Goncourt, Edmundus de}} [[Categoria:Nati 1822]] [[Categoria:Mortui 1896]] [[Categoria:Academia Goncourt]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Incolae Lotharingiae]] 3xgezl2fsh65zk3bonowruttualzhlq 0 66591 3964690 2429332 2026-06-13T09:32:42Z Illuminaence 162779 Created by translating the section "Biography" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358737190|Tự Đức]]" 3964690 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Vua Tu Duc.jpg|thumb|Pictura imperatoris Tự Đức]] '''Tự Đức''' ([[scriptura hán tự]] 嗣德; nomine primordiali ''Nguyễn Phúc Hồng Nhậm'' ; natus die [[22 Septembris]] [[1829]]; mortuus die [[17 Iulii]] [[1883]]) fuit filius imperatoris [[Annam]]itici [[Thiệu Trị]]; ab anno [[1847]], patre mortuo, ipse imperavit. Successor imperii fuit [[Dục Đức]]. {{Bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Tu Duc}} [[Categoria:Imperatores Annamitici]] [[Categoria:Nati 1829]] [[Categoria:Mortui 1883]] == Biographia == Natus est die {{Dies|1829-09-22}}, patre rege Vietnamiae [[Thiệu Trị]]. Cum autem fuisset Hồng Bảo frater maior natu, Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, ardente Confucii doctrinae amore exterorumque ac rerum novatarum contemptu, successor factus est anno [[1847]] regio nomine ''Tự Đức''. Cuius regni initia familiae turbis vexabantur. Lecto autem eo atrocitateque patris, in odio habebatur Nguyen gens inimicique sibi summae virum nobilitatis ducem praebere poterant. pqcxksledj9iu6hrs361ba07mjh850e 0 78801 3964467 3729322 2026-06-12T12:28:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964467 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:David Shankbone by David Shankbone.jpg|thumb|David Shankbone anno 2006 a se pictus]] '''David Shankbone''' (natus ''David Miller'' anno [[1974]]) est [[photographia|photographus]] et [[diurnariorum ars|diurnarius]] [[Urbs Novum Eboracum|Neoeboracensis]]. Alumnus est [[Universitas Coloratensis|Universitatis Coloratensis]] et [[Schola Iuris Fordham|Scholae Iuris Fordham]], sed ab hac, [[pecunia]] carente, sine gradu abivit. Ob colloquia percontativa apud [[Vicinuntii Anglici|Wikinews]] ab eo divulgata, commentatio de eo ipso in ''[[Columbia Journalism Review]]'' mense Ianuario 2009 edita est; ille enim, "civium diurnariorum" huius situs primus, colloquium cum duce civitatis nactus est, commentatione de [[Simon Peres|Simone Peres]] mense Ianuario 2008 divulgata.<ref name="Info">K. C. Jones, "[https://web.archive.org/web/20091113052214/http://www.informationweek.com/news/internet/showArticle.jhtml?articleID=205604529 Wikinews Gets Big Interview] in ''Information Week'' (14 Ianuarii 2008); [http://www.britannica.com/bps/additionalcontent/18/36124323/The-Wikinews-Ace Britannica summary].</ref> Colloquium percontativum cum [[Iacobus McGreevey|Iacobo McGreevey]], [[Nova Caesarea|Novae Caesareae]] olim gubernator, qui opera caritatis perfaciebat, in nonnullis diariis citatum est quod primas imagines de hoc homine reformato praebebat.<ref>Andrew Sullivan, [http://andrewsullivan.theatlantic.com/the_daily_dish/2009/06/jim-mcgreeveys-new-mission.html "Jim McGreevey's New Mission,"] ''The Atlantic,'' 30 Iunii 2009; Aubrey Cohen, [https://web.archive.org/web/20091115001056/http://blog.seattlepi.com/seattlepolitics/archives/172656.asp "Jim McGreevey studying to become priest,"] ''Seattle Post-Intelligencer,'' 30 Iunii 2009.''</ref> Imagines ab eo capta (quorum 4000 apud [[Vicimedia Communia]] videntur) in diariis ''[[The New York Times]],'' ''[[Village Voice]],'' et ''[[LA Weekly]],'' in ''[[Encyclopaedia Britannica]]'' librisque aliis editae sunt.<ref>E.g. [http://www.nytimes.com/2009/09/27/fashion/27Cover.html?pagewanted=2 "Last Days of Jim Carroll"]; [http://www.britannica.com/EBchecked/topic-art/973115/113001/Kwame-Anthony-Appiah "Appiah, Kwame Anthony"]; [https://web.archive.org/web/20091115003640/http://www.dukeupress.edu/books/EveSedgwick/index.html "Eve Sedgwick biography"]; [http://blogs.laweekly.com/ladaily/full-court-press/the-dov-boat-woody-allen-ameri/ "Woody Allen"] in ''LA Weekly.''</ref> Imagines photographicae desertorum [[Deserta Negev|Negev]] anno 2009 creavit.<ref name="JW">Udasin, Sharon. [https://web.archive.org/web/20100111115757/http://www.thejewishweek.com/viewArticle/c36_a15107/News/New_York.html "Photo Editing Israel’s Online Image,"] ''The Jewish Week,''3 Aprilis 2009.</ref> [[Fasciculus:Paul Auster Salman Rushdie and David Shankbone.jpg|thumb|David Shankbone cum [[Paulus Auster|Paulo Auster]] et [[Salman Rushdie]].]] Vicipaediam Anglicam ex anno 2006 edit, ubi in pagina ''[[Santa Claus]]'' verba nimis credulia circa Natalem voluit corrigere, Vicipaediam exstare ''for knowledge, not for upholding cultural myths'' ("ut scientiam repandet, non ut mythos culturales promoveat") praetendens.<ref name=Liphshiz>Cnaan Liphshiz, "[https://web.archive.org/web/20080211234937/http://www.haaretz.com/hasen/spages/937991.html "Your wiki entry counts,"] ''Haaretz'' (25 Dec. 2007).</ref> De lacessitione editorum Vicipaedianorum aliorumque interretiali sic scripsit in commentatione "Nobody's Safe in Cyberspace": ''Internet cruelty is easy. We do not have to look at the people we hurt'' ("Crudeliter in interrete agere facile est: quos enim nocemus non videmus").<ref>[[Andreas Dalby|Andrew Dalby]], ''[[The World and Wikipedia]]'' (2009. ISBN 978-0-9562052-0-9) p. 148.</ref> == Scripta selecta == * "[http://www.brooklynrail.org/2008/06/express/nobodys-safe-in-cyber-space Nobody's Safe in Cyberspace]" apud BrooklynRail.org * "[http://en.wikinews.org/wiki/Israel_Journal:_The_Holy_Land_has_an_image_problem Israel Journal: The Holy Land has an image problem]" apud ''Wikinews'' (18 Dec. 2007) == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|David Shankbone}} * [https://web.archive.org/web/20091007202005/http://blog.shankbone.org/ Blog Davidis Shankbone.] * [http://twitter.com/DavidShankbone David Shankbone] apud [[Twitter]]. * [http://www.google.com/custom?hl=en&client=pub-9230521743507719&channel=6100991066&cof=FORID:1%3BGL:1%3BS:http://www.anywwwhere.com%3BLH:55%3BLW:268%3BLBGC:FFFFFF%3BLC:%230000ff%3BVLC:%23663399%3BGFNT:%230000ff%3BGIMP:%230000ff%3BDIV:%23336699%3B&oe=ISO-8859-1&q=+site:www.britannica.com+David+Shankbone+britannica Index imaginum apud] ''Encyclopaediam Britannicam'' visarum . * [[:en:User:David Shankbone|Pagina usoris apud Vicipaediam Anglicam]]. * "[http://www.brooklynrail.org/2008/04/books/david-shankbone-with-colleen-asper David Shankbone with Colleen Asper]" apud BrooklynRail.org (Apr. 2008) == Bibliographia == * Adam Rose, "[http://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/192310359.html The Wikinews Ace: Why Shimon Peres Sat Down With David Shankbone]" in ''[[Columbia Journalism Review]]'' (Ian.-Feb. 2009) {{Lifetime|1974||Shankbone, David}} [[Categoria:Alumni Universitatis Coloratensis]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Diurnarii Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Photographi Civitatum Foederatarum]] liwybrvctmpgfuoee0tvbs7jaahitj3 0 98480 3964542 3890882 2026-06-12T23:36:18Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964542 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ Ecclesia Sancti Iuliani Pauperis |- | colspan="2" | [[Fasciculus:St-julien-le-pauvre-paris-outside.JPG|280px|center|Ecclesia Sancti Iuliani Pauperis, noctu]] |- ! [[Paroecia]] | [[Lutetia]] |- ! [[Archidioecesis]] | [[Lutetia]]e |- ! [[Oppidum]] | [[Lutetia]] |- ! [[Terra]] | [[Francia]] |- ! [[Civitas]] | [[Francia]] |- | colspan="2" | Anno 1889 |} '''Ecclesia Sancti Iuliani Pauperis''' ([[Francogallice]]: ''Église Saint-Julien-le-Pauvre'') est parvum [[templum]] [[Lutetia]]e situm. Erat hic iam [[saeculum 9|saeculo nono]] parvum templum, sed praesens aedificium ab anno [[1170]] constructum est.<ref>Jacques Hillairet, ''Dictionnaire historique des rues de Paris'' (éditions de Minuit, 1985, ISBN 2-7073-1054-9), p. 451.</ref>. A [[Ecclesia Nostrae Dominae Lutetiae|Cathedrale Nostrae Dominae]] ducentos metros patet, unicum templum [[Ecclesia Melkita|Melkitum]] totius Franciae. == Notae == <references/> == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20110303091302/http://www.sjlpmelkites.org/ Pagina publica Ecclesia Sancti Iuliani Pauperis] [[Categoria:Ecclesiae|I]] [[Categoria:Aedificia Lutetiae]] sqc4egks9pxcichwovvzgo7xfhqcqox 0 114358 3964532 3835820 2026-06-12T19:26:32Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964532 wikitext text/x-wiki [[File:Dodecahedron light blue.svg|thumb|Dodecahedrum]] '''Dodecahedron''' vel '''dodecaëdron'''<ref name=Kraus>Kraus, L.A. (1844). ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' (Dritte Auflage). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.</ref> vel '''dodecahedrum'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304192818/http://www.dm.unipi.it/gauss-pages/maurolic/edizioni/euclide/solidi/eucl14/eucl14-39f.htm "Dodecahedri solidum ad icosahedri solidum, in eadem sphaera, est sicut dodecahedri superficies ad icosahedri superficiem."]</ref><ref>[http://books.google.de/books?id=KRtetV1MJnkC&pg=PA307&lpg=PA307&dq=tetrahedrum+corpus&source=bl&ots=s2RR3AxbO1&sig=Uk8eO8ABEw4-zBTPLSKBc4LOSY8&hl=de&sa=X&ei=l7V6T_ugN4bCswbbrMX8AQ&ved=0CCIQ6AEwAA#v=onepage&q=tetrahedrum%20corpus&f=false Ioannis Caramuelis Mathesis biceps: vetus et nova von Juan Caramuel de Lobkowitz] "dedecahedrum"</ref> vel '''dodecahedrus'''<ref>[http://www.maurolico.unipi.it/edizioni/arithmet/ariduo/ari1/ari1-93.htm Francisci Maurolyci Opera Mathematica]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> est unum ex quinque [[corpus Platonicum|corporibus Platonicis]]. Testa ''[[Braarudosphaera bigelowii|Braarudosphaerae bigelowii]]'', [[Alga|algae]] marinae ordinis Coccolitalium, formam dodecahedri exhibet. {{NexInt}} *[[Dodecahedron Romanum]] ==Nota== <div class="references-small"><references /></div> {{Figurae Platonicae}} {{geometria-stipula}} [[Categoria:Corpora Platonica]] 0411b0t9vw01g8xoi75q4aak8pom9nf 0 117257 3964548 3930576 2026-06-13T00:09:57Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964548 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Starnberg old postcard.jpg|thumb|upright=0.8|Starnberg anno [[1900]] fere.]] {{res|Starnberga}}<ref name="Starnberga">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/pareus1/Pareus_historia.html ''DANIELIS PAREI HISTORIA BAVARICO- PALATINA''], ubi dicitur "Grunwalda, Starnberga, Weilhaimium."</ref> ([[Theodisce]] ''Starnberg''), vel {{res|Starnberch}},{{Convertimus}} est [[oppidum]] in [[Bavaria]] (terra foederali [[Germania]]e). Nomen vetus est ''Aheim am Würmsee''. Situm est circiter 20 chiliometra a [[Monacum|Monaco]]. Starnberga iacet ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lacus Starnbergensis|Lacum Starnbergensem|en|qid=Q131615}}, cuius nomen antiquum est ''[[Vermis lacus]].'' {{urbs-stipula}} == Notae == <references /> [[Categoria:Urbes Bavariae]] koojxzbvranlo59ovnbyhvz27mvzptd 0 120894 3964570 3927476 2026-06-13T00:34:25Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964570 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Villa di Poggio a Caiano, Giusto Utens.jpg|thumb|Villa Medicea ab [[Iustus Utens|Iusto Utens]] anno 1599 picta]] {{res|Villa Medicea iuxta Podium Cariani}}{{Convertimus}} ([[Italiane]] ''Villa medicea di Poggio a Caiano'') est villa rustica iuxta [[Carianum]] iussu [[Laurentius Medices|Laurentii Medices]] ab architecto [[Iulianus Sangallensis|Iuliano Sangallensi]] anno fere [[1480]] constructa. Hodie est museum quod ad rem publicam [[Italia]]m pertinet. == Aula Leonis X == In aula Leonis X picturae murales quattuor videntur, iussu papae [[Leo X|Leonis X]] cardinalisque [[Clemens VII (papa)|Iulii Medicis]], designante [[Paulus Iovius|Paulo Iovio]], ab artificibus [[Andreas Sartius|Andrea Sartio]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus de Giudicis|Francisco de Giudicis|it|qid=Q537712}} inter annos 1519 et [[1521]] inceptae, inter 1579 et [[1582]] ab [[Alexander Allorius|Alexandro Allorio]] perfectae, scilicet: * [[Animalia Caesari tributa (Sartius)|Animalia Caesari tributa]] Andreae Sartii et Alexandri Allorii * [[Reditus Ciceronis (Franciabigio)|Reditus Ciceronis]] a Francisco de Giudicis pictus * [[Cena Scipioni a Syphace oblata (Allorius)|Cena Scipioni a Syphace oblata]] Alexandri Allorii * [[Flaminii apud Achaeos contio (Allorius)|Flaminii apud Achaeos contio]] Alexandri Allorii == Notae == <references /> == Bibliographia == * J. Kliemann, ''Politische und humanistische Ideen der Medici in der Villa Poggio a Caiano: Untersuchungen zu den Fresken der Sala grande''. Bamberg, 1976 * H. van der Windt, "New Light on Alessandro Allori's Additions to the Frescoes at Poggio a Caiano" in ''Burlington Magazine'' vol. 142 (2000) pp. 170–75 {{NexInt}} * [[Villa Medicea de Castello]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Villa Medicea in Poggio a Caiano|Villam Mediceam}} * [http://www.polomusealetoscana.beniculturali.it/index.php?it/187/poggio-a-caiano-po-villa-medicea-di-poggio-a-caiano-e-museo-della-natura-morta Situs publicus] {{Aedi-stipula}} [[Categoria:Domus principales]] [[Categoria:Medices]] [[Categoria:Villa Medicea (Carianum)|!]] [[Categoria:Confecta saeculo 15]] [[Categoria:Villae Italiae]] m5wzr4n1gkg20gvaikadoec2ff5bw2e 0 123776 3964496 3964363 2026-06-12T17:13:21Z Pippobuono 54500 nomen latine 3964496 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88112 | 88490 | [[Colroy-la-Grande]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Coussey]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontenoy-le-Château]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[La Grande-Fosse]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Lamarche]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longchamp (Vosegus)|Longchamp]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lusse]] |- | 88277 | 88110 | [[Luvigny]] |- | 88278 | 88170 | [[Maconcourt]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecourt]] |- | 88280 | 88450 | [[Madegney]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88282 | 88240 | [[Le Magny (Vosegus)|Le Magny]] |- | 88283 | 88140 | [[Malaincourt]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Mandres-sur-Vair]] |- | 88286 | 88130 | [[Marainville-sur-Madon]] |- | 88287 | 88320 | [[Marey (Vosegus)|Marey]] |- | 88288 | 88270 | [[Maroncourt]] |- | 88289 | 88320 | [[Martigny-les-Bains]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mattaincourt]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Mazirot]] |- | 88296 | 88140 | [[Médonville]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Ménarmont]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Ménil-en-Xaintois]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Midrevaux]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Mont-lès-Neufchâteau]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelmaison]] |- | 88313 | 88330 | [[Moriville]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mortagne (Vosegus)|Mortagne]] |- | 88316 | 88140 | [[Morville (Vosegus)|Morville]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Moyemont]] |- | 88319 | 88420 | [[Moyenmoutier]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompatelize]] |- | 88330 | 88260 | [[Nonville (Vosegus)|Nonville]] |- | 88331 | 88600 | [[Nonzeville]] |- | 88332 | 88800 | [[Norroy]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Oëlleville]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Ollainville (Vosegus)|Ollainville]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortoncourt]] |- | 88340 | 88700 | [[Padoux]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Parey-sous-Montfort]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargny-sous-Mureau]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Pierrefitte (Vosegus)|Pierrefitte]] |- | 88348 | 88600 | [[Pierrepont-sur-l'Arentèle]] |- | 88349 | 88230 | [[Plainfaing]] |- | 88350 | 88170 | [[Pleuvezain]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pompierre]] |- | 88353 | 88260 | [[Pont-lès-Bonfays]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portieux]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Poussay]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-sur-Fave]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Punerot]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Rainville (Vosegus)|Rainville]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervillers]] |- | 88368 | 88500 | [[Ramecourt (Vosegus)|Ramecourt]] |- | 88369 | 88160 | [[Ramonchamp]] |- | 88370 | 88270 | [[Rancourt (Vosegus)|Rancourt]] |- | 88371 | 88220 | [[Raon-aux-Bois]] |- | 88372 | 88110 | [[Raon-l'Étape]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Rebeuville]] |- | 88377 | 88410 | [[Regnévelle]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Rehaincourt]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relanges]] |- | 88382 | 88500 | [[Remicourt (Vosegus)|Remicourt]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Remoncourt (Vosegus)|Remoncourt]] |- | 88387 | 88170 | [[Removille]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Repel]] |- | 88390 | 88320 | [[Robécourt]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88392 | 88320 | [[Rocourt (Vosegus)|Rocourt]] |- | 88393 | 88300 | [[Rollainville]] |- | 88394 | 88320 | [[Romain-aux-Bois]] |- | 88395 | 88700 | [[Romont (Vosegus)|Romont]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Rouvres-en-Xaintois]] |- | 88401 | 88170 | [[Rouvres-la-Chétive]] |- | 88402 | 88700 | [[Roville-aux-Chênes]] |- | 88403 | 88500 | [[Rozerotte]] |- | 88404 | 88320 | [[Rozières-sur-Mouzon]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Saint-Baslemont]] |- | 88412 | 88700 | [[Saint-Benoît-la-Chipotte]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sainte-Barbe (Vosegus)|Sainte-Barbe]] |- | 88418 | 88700 | [[Sainte-Hélène (Vosegus)|Sainte-Hélène]] |- | 88424 | 88100 | [[Sainte-Marguerite (Vosegus)|Sainte-Marguerite]] |- | 88415 | 88200 | [[Saint-Étienne-lès-Remiremont]] |- | 88416 | 88700 | [[Saint-Genest (Vosegus)|Saint-Genest]] |- | 88417 | 88700 | [[Saint-Gorgon (Vosegus)|Saint-Gorgon]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Saint-Julien (Vosegus)|Saint-Julien]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Viviers-le-Gras]] |- | 88518 | 88500 | [[Viviers-lès-Offroicourt]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] p8xsb4cbe660iw51g7abjbpmsmbbpp3 3964535 3964496 2026-06-12T20:47:03Z Pippobuono 54500 nomen latine 3964535 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88112 | 88490 | [[Colroy-la-Grande]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Coussey]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontenoy-le-Château]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[La Grande-Fosse]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Lamarche]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longchamp (Vosegus)|Longchamp]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lusse]] |- | 88277 | 88110 | [[Luvigny]] |- | 88278 | 88170 | [[Maconcourt]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecourt]] |- | 88280 | 88450 | [[Madegney]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88282 | 88240 | [[Le Magny (Vosegus)|Le Magny]] |- | 88283 | 88140 | [[Malaincourt]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Mandres-sur-Vair]] |- | 88286 | 88130 | [[Marainville-sur-Madon]] |- | 88287 | 88320 | [[Marey (Vosegus)|Marey]] |- | 88288 | 88270 | [[Maroncourt]] |- | 88289 | 88320 | [[Martigny-les-Bains]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mattaincourt]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Mazirot]] |- | 88296 | 88140 | [[Médonville]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Ménarmont]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Ménil-en-Xaintois]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Midrevaux]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Mont-lès-Neufchâteau]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelmaison]] |- | 88313 | 88330 | [[Moriville]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mortagne (Vosegus)|Mortagne]] |- | 88316 | 88140 | [[Morville (Vosegus)|Morville]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Moyemont]] |- | 88319 | 88420 | [[Moyenmoutier]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompatelize]] |- | 88330 | 88260 | [[Nonville (Vosegus)|Nonville]] |- | 88331 | 88600 | [[Nonzeville]] |- | 88332 | 88800 | [[Norroy]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Oëlleville]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Ollainville (Vosegus)|Ollainville]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortoncourt]] |- | 88340 | 88700 | [[Padoux]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Parey-sous-Montfort]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargny-sous-Mureau]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Pierrefitte (Vosegus)|Pierrefitte]] |- | 88348 | 88600 | [[Pierrepont-sur-l'Arentèle]] |- | 88349 | 88230 | [[Plainfaing]] |- | 88350 | 88170 | [[Pleuvezain]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pompierre]] |- | 88353 | 88260 | [[Pont-lès-Bonfays]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portieux]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Poussay]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-sur-Fave]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Punerot]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Rainville (Vosegus)|Rainville]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervillers]] |- | 88368 | 88500 | [[Ramecourt (Vosegus)|Ramecourt]] |- | 88369 | 88160 | [[Ramonchamp]] |- | 88370 | 88270 | [[Rancourt (Vosegus)|Rancourt]] |- | 88371 | 88220 | [[Raon-aux-Bois]] |- | 88372 | 88110 | [[Raon-l'Étape]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Rebeuville]] |- | 88377 | 88410 | [[Regnévelle]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Rehaincourt]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relanges]] |- | 88382 | 88500 | [[Remicourt (Vosegus)|Remicourt]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Remoncourt (Vosegus)|Remoncourt]] |- | 88387 | 88170 | [[Removille]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Repel]] |- | 88390 | 88320 | [[Robécourt]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88392 | 88320 | [[Rocourt (Vosegus)|Rocourt]] |- | 88393 | 88300 | [[Rollainville]] |- | 88394 | 88320 | [[Romain-aux-Bois]] |- | 88395 | 88700 | [[Romont (Vosegus)|Romont]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Rouvres-en-Xaintois]] |- | 88401 | 88170 | [[Rouvres-la-Chétive]] |- | 88402 | 88700 | [[Roville-aux-Chênes]] |- | 88403 | 88500 | [[Rozerotte]] |- | 88404 | 88320 | [[Rozières-sur-Mouzon]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Saint-Baslemont]] |- | 88412 | 88700 | [[Saint-Benoît-la-Chipotte]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sainte-Barbe (Vosegus)|Sainte-Barbe]] |- | 88418 | 88700 | [[Sainte-Hélène (Vosegus)|Sainte-Hélène]] |- | 88424 | 88100 | [[Sainte-Marguerite (Vosegus)|Sainte-Marguerite]] |- | 88415 | 88200 | [[Saint-Étienne-lès-Remiremont]] |- | 88416 | 88700 | [[Saint-Genest (Vosegus)|Saint-Genest]] |- | 88417 | 88700 | [[Saint-Gorgon (Vosegus)|Saint-Gorgon]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Viviers-le-Gras]] |- | 88518 | 88500 | [[Viviers-lès-Offroicourt]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] n8el0fljrceel1o3nxu438cae6mtkvx 0 124098 3964498 3714406 2026-06-12T17:21:36Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Anno 361: Iulianus aram restituit */ 3964498 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]] '''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur. ==Historia Arae== [[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]] Ara victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est. ==Anno 357: Ara primo remota est== Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>. ==Anno 361: Iulianus aram restituit== Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt. ==Anno 382: Ara iterum remota est== Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur. *Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimoniae avitae semper rei Romanae favebantur et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab urbe arcebantur. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>. [[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]] *'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: Ecclesiam ipsi diu persecuri essent: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>. *Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta praefecti urbis recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref> Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit. *Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus a Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur. ==Anno 394: Ara postremo posita == [[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]] [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]] Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant. ==Controversia post Romam expugnatam renovata== [[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]] [[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]] Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] pater ecclesiae ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est. ==Fontes== *[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)] *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)] ==Bibliographia== *Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca) ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> {{hist-stipula}} {{roma-stipula}} [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Historia Romae]] [[Categoria:Mythologia Romana]] 9tsg6kjp866lyetm38g2o3edg4hejp8 3964499 3964498 2026-06-12T17:22:39Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Historia Arae */ 3964499 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]] '''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur. ==Historia Arae== [[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]] Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est. ==Anno 357: Ara primo remota est== Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>. ==Anno 361: Iulianus aram restituit== Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt. ==Anno 382: Ara iterum remota est== Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur. *Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimoniae avitae semper rei Romanae favebantur et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab urbe arcebantur. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>. [[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]] *'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: Ecclesiam ipsi diu persecuri essent: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>. *Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta praefecti urbis recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref> Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit. *Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus a Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur. ==Anno 394: Ara postremo posita == [[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]] [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]] Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant. ==Controversia post Romam expugnatam renovata== [[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]] [[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]] Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] pater ecclesiae ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est. ==Fontes== *[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)] *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)] ==Bibliographia== *Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca) ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> {{hist-stipula}} {{roma-stipula}} [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Historia Romae]] [[Categoria:Mythologia Romana]] 12ej72v7r8ncjgsasbw5039e3qda5zp 0 134828 3964587 3715864 2026-06-13T03:19:59Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964587 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}}<!--[[Fasciculus:ArpadElo.jpg|right|thumb|Professor Arpad Elo, inventor of the system architectus systemae]]--> [[Fasciculus:Go board.jpg|thumb|Ludus "Go"]] '''Elo rating''' est systema discernendi gradum lusorium concepta ab Arpad Elo<ref>{{cite web |url=http://www.uschess.org/ratings/RedmanremembersRichard.pdf |title=Titulus:Remembering Richard, Part II, Anglice |last=Redman |first=Tim |publisher=United States Chess Federation}}</ref> professore in [[CFA]] ex [[Hungaria]] et perito scaccarii, conspectissima in [[scaccarium|scaccario]] a societatis [[FIDE]] quoquo in [[Weiqi|Go]], [[Major League Baseball Ludus Omnium Stellarum|basipila]], et in aliis ludis adhibenda. == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://www.chessgraphs.com Chessgraphs.com - Compare chess players' rating histories with FIDE data back to 1970] * [http://ratings.fide.com/toplist.phtml/ FIDE Tabula Gradusorum Anglice ] * [https://web.archive.org/web/20091126000035/http://chess.eusa.ed.ac.uk/Chess/Trivia/AlltimeList.html FIDE Tabula Gradusorum Anglice ex annos 1970 usque 1997] * [https://web.archive.org/web/20080603001814/http://chess.liverating.org/ Tabula Gradusorum Anglice "Live Rating"] * [http://gobase.org/rating/elo.html GoBase.org: Prohemium ad systema Elo Rating] [[Categoria:Scacci]] 1712jm6kaerpdor5bjwev48fz569cxi 0 148610 3964558 3929421 2026-06-13T00:18:09Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964558 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Robin_Hood_Memorial.jpg|thumb|Effigies Roberti Hood [[Nottinghamia]]e]] {{res|Robertus Hood}}<ref>Dinah Birch & Katy Hooper, editores, ''Oxford Concise Companion to English Literature'', quarta editio (Oxoniae, 2012) [http://books.google.com/books?id=tc_YWBwCuyYC&pg=PA604 p. 604]: "'Robertus Hood fugitivus' is mentioned in the portion of the Pipe Roll of 1230 referring to Yorkshire."</ref> ([[Anglice]] ''Robin Hood''), in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mythologia Anglica|mythologia mediaevali Anglica|en|qid=Q641031}},{{dubsig}} fuit [[heros]] exlex et optimus [[sagittarius (pugnator)|sagittarius]], notissimus eo, quod a divitibus [[furtum|furatus]] est ut [[paupertas|pauperibus]] daret.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.rochester.edu/camelot/rh/RH%20Exhibit/Intro.htm |title=Robin Hood: Development of a Popular Hero|publisher=University of Rochester'|date= |accessdate=22 Novembris 2008}}.</ref> [[Fasciculus:Robin Hood and Maid Marian.JPG|thumb|upright=0.8|Robin Hood and Maid Marian" (Robertus Hood et Mariana Virgo).]] == Lectio additionalis == *{{cite book | last = Holt | first = J. C. | title = Robin Hood | year = 1982 | publisher = Thames & Hudson | isbn = 0-500-27541-6 }} == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Redistributio divitiarum]] *[[Tributum Robin Hood]] {{lit-stipula}} {{myth-stipula}} [[Categoria:Anglia]] [[Categoria:Historia opinabilis]] [[Categoria:Robin Hood|!]] [[Categoria:Personae litterariae]] 1qwbzwnrlb2xuga16l6n0bgjr20nhbm 0 153525 3964554 3929877 2026-06-13T00:15:24Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964554 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Neuirland Maske 13 EthnM.jpg|thumb|upright=0.8|Habet [[persona]]s omnino [[cultura]] Archipelagi Bismarckiani; hic videtur [[tatanua]], persona funebris in [[ritus|ritibus]] ''[[malagan]]'' gesta, ex [[Lavongai]] [[Nova Hibernia|Novae Hiberniae]] anno [[1876]] collecta.]] {{res|Archipelagus Bismarckianus}},<ref>Inter res hoc suffixum ferentes sunt [[insectum]] ''[[Papilio bismarckianus]]'' ([[Lepidoptera]]) et [[planta]]e ''[[Helianthus annus]]'' 'Bismarckianus' ([[Asteraceae]]), ''[[Iris bismarckiana]]'' ([[Iridaceae]]), et ''[[Peperomia bismarckiana]]'' ([[Piperaceae]]). Haec forma nominis praeterea videtur in nomine [[liber|libri]] [[Eduardus von Martens|Eduardi von Martens]] cum B. Langkavel, ''Donum Bismarckianum: Eine Sammlung von Südsee-Conchylien'' (Berolini: Ferdinand Berggold, 1871). Confer praeterea nomen Anglicum ''Bismarckianism,'' Francicum et Nederlandicum ''Bismarckianisme,'' Hispanicum et Portugallicum ''Bismarckianismo.''</ref> vel {{res|Archipelagus Bismarckensis}},<ref>Inter res hoc suffixum ferentes sunt [[planta]] ''[[Bulbophyllum bismarckense]]'' ([[Orchidaceae]]), [[insectum]] ''[[Lucilia bismarckensis]]'' ([[Calliphoridae]]), et [[reptile]] ''[[Emoia bismarckensis]]'' ([[Scincidae]]).</ref> vel {{res|Archipelagus Bismarckiensis}},<ref>Inter res hoc suffixum ferentes sunt [[planta]] ''[[Glomera bismarckiensis]]'' ([[Orchidaceae]]) et [[Dioecesis Bismarckiensis]] [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] (ex urbe [[Bismarck (urbs)|Bismarck]], quae vicissim ex [[Otto von Bismarck|Ottone von Bismarck]], cancellario [[Germania|Germanico]], appellatur).</ref> vel fortasse solum {{res|Archipelagus Bismarck}}, est grex [[insula]]rum boreorientali [[Nova Guinea|Novae Guineae]] [[litus|litori]] in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] occidentali obiectarum, pars [[Regio Insularis|Regionis Insularis]] [[Papua Nova Guinea|Papuae Novae Guineae]]. ==Historia== Primi [[archipelagus|archipelagi]] indigenae abhinc [[annus|annorum]] circa 33&thinsp;000 ex [[Nova Guinea]] [[continens|continentali]] advenerunt, aut in [[navis|navibus]] trans [[Mare Bismarckianum]], aut in [[pons|ponte]] terrestre ad tempus ab elevatione<!--uplift--> [[cortex Telluris|corticis]] [[Tellus|Telluris]] creato. Inter advenas recentiores, abhinc annorum fere 5000, fuerunt [[homo|homines]] [[cultura]]m [[Lapita|Lapitensem]] ferentes. Primus [[Europa]]eus qui [[regio]]nem attigit fuit [[Gulielmus Schouten]], [[explorator]] [[Nederlandia|Nederlandicus]], qui anno [[1616]] advenit.<ref>J. P. Sigmond et L. J. Zuiderbann, ''Dutch Discoveries of Australia'' (Rigby Australiae: 1976), ISBN 0-7270-0800-5.</ref><ref>O. H. K. Spate, ''The Spanish Lake'' (Canberrae: Australian National University, 1979, ed. 2a. 2004), ISBN 1-920942-17-3.</ref> Insulae erant liberae usque ad [[1884]], cum a [[Germania]] in dicionem [[protectoratus]] [[Nova Guinea Germanica|Novae Guineae Germanicae]] redactae essent. Regio ex [[Otto von Bismarck|Ottone von Bismarck]], [[Cancellarius Germaniae|Cancellario Germanico]], appellatur. Die [[13 Martii]] [[1888]], [[mons ignifer]] [[Insula Ritter|Insulae Ritter]] erupiens [[megatsunami]] effecit; paene 100 centesimae [[mons|montis]] in [[oceanus|oceanum]] ceciderunt, parvum [[lacus crateris|lacum crateris]]{{dubsig}}<!--crater lake--> relinquentes.<ref>{{cite journal | quotes = | last = Ward | first = Steven N. | authorlink = | coauthors = Day, Simon | date = | year = [[2003]] | month = [[September|Septembri]] | title = Ritter Island Volcano—lateral collapse and the tsunami of 1888 | journal = Geophysical Journal International | volume = 154 | issue = 3 | pages = 891 | publisher = Doi Publishing | location = | doi = 10.1046/j.1365-246X.2003.02016.x | bibcode = | oclc = | id = | url = http://doi.org/10.1046/j.1365-246X.2003.02016.x | language = | format = | accessdate = [[17 Decembris]] [[2007]] | quote = In the early morning of 1888 March 13, roughly 5 km3 of Ritter Island Volcano fell violently into the sea northeast of New Guinea. This event, the largest lateral collapse of an island volcano to be recorded in historical time, flung devastating tsunami tens of metres high on to adjacent shores. Several hundred kilometres away, observers on New Guinea chronicled 3 min period waves up to 8 m high, that lasted for as long as 3 h. These accounts represent the best available first-hand information on tsunami generated by a major volcano lateral collapse. In this article, we simulate the Ritter Island landslide as constrained by a 1985 sonar survey of its debris field and compare predicted tsunami with historical observations. The best agreement occurs for landslides travelling at 40 m s-1, but velocities up to 80 m s-1 cannot be excluded. The Ritter Island debris dropped little more than 800 m vertically and moved slowly compared with landslides that descend into deeper water. Basal friction block models predict that slides with shorter falls should attain lower peak velocities and that 40+ m s-1 is perfectly compatible with the geometry and runout extent of the Ritter Island landslide. The consensus between theory and observation for the Ritter Island waves increases our confidence in the existence of mega-tsunami produced by oceanic volcano collapses two to three orders of magnitude larger in scale. }}</ref> [[primum bellum mundanum|Bello mundano primo]] commoto, [[Vires Expeditionariae Classis et Exercitus Australianorum]] insulas anno [[1914]] ceperunt, et [[Australia]] deinde [[mandatum Societatis Civitatum]] pro insulis constitutis accepit; quae in dicione Australiana manebant—solum ab occupatione [[Iaponia|Iaponiana]] per [[secundum bellum mundanum]] interrupta—donec [[Papua Nova Guinea]] tandem anno [[1975]] liberata est. ==Geographia== Archipelagus Bismarckianus plerumque [[insula volcanica|insulas volcanicas]] comprehendit, quorum [[area (geometria)|area]] terrestris est 49&thinsp;700 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]]. Insulae secundum provinciam administrativam hic digeruntur: [[Fasciculus:Papua new guinea provinces (numbers).png|thumb|300px|Provinciae Papuae Novae Guineae.]] * [[Manus Provincia]] (''vide 9 in tabula'') ** [[Insulae Admiralitatis]]{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iulius Victor Carus||de|qid=Q213792}}, [https://books.google.de/books?hl=ru&id=_uHcq_XwUZ4C&q=insulae+admiralitatis#v=snippet&q=insulae%20admiralitatis&f=false ''Prodromus faunae Mediterraneae...'', vol. I, Stittgratiae 1885, p. 302]; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Georgius Carolus Pfeiffer||de|qid=Q63727}}, [https://books.google.de/books?hl=ru&id=-ZRUJRdH7p8C&q=insulis+admiralitatis#v=snippet&q=insulis%20admiralitatis&f=false ''Monographiae heliceorum viventium suppl. secundum'', Lipsiae 1859, passim]; cf. [[binomen|binomina]] ''Polyura jupiter admiralitatis. Edolisoma admiralitatis'' etc.|2=Q213792|3=Q63727}}, grex duodevicensimarum insularum, inter quas: *** [[Manus Insula]], insula principalis *** [[Los Negros Insula]] *** [[Lou]] *** [[Ndrova]] *** [[Tong (Papua New Guinea)|Tong]] *** [[Baluan]] *** [[Pak]] *** [[Insulae Purdy]] *** [[Rambutyo]] *** [[Insulae Sancti Andreae]] ** [[Insulae Occidentales (Papua Nova Guinea)|Insulae Occidentales]]: *** [[Aua]] *** [[Insulae Eremiticae]] *** [[Insulae Kaniet]] **** [[Sae]] *** [[Insulae Ninigo]] *** [[Wuvulu]] * [[Nova Hibernia Provincia]] (12) ** [[Nova Hibernia (insula)|Nova Hibernia]] ([[Tok Pisin]] ''Niu Ailan''), insula principalis ** [[Nova Hannovera]] (vel ''Lavongai'') ** [[Grex Sancti Matthaei]] ** [[Grex Tabar]] ** [[Grex Lihir]] ** [[Grex Tanga]] ** [[Insulae Feni]] ** [[Dyaul]] * [[Nova Britannia Orientalis]] Provincia (4) ** [[Nova Britannia]] ([[Tok Pisin]] ''Niu Briten''), insula principalis ** [[Insulae Ducis Eboraci]] * [[Nova Britannia Occidentalis]] Provincia (18) ** [[Nova Britannia]] ([[Tok Pisin]] ''Niu Briten''), insula principalis ** [[Insulae Vitu]] * [[Morobe Provincia]] (11) ** [[Umboi]] ** [[Tolokiwa]] ** [[Sakar]] ** [[Ritter]] ** [[Malai]] ** [[Tuam]] * [[Madang Provincia]] (8) ** [[Insula Longa (Papua Nova Guinea)|Insula Longa]] ** [[Insula Crown]] ** [[Karkar]] ** [[Bagabag]] ** [[Manam]] * [[Sepik Orientale]] Provincia (5) ** [[Insulae Schouten (Papua Nova Guinea)|Insulae Schouten]] Transitus [[aqua]]ticus inter insulas Novae Britanniae et Novae Hiberniae ''Canalis Sancti Georgii'' appellatur, ex [[Canalis Sancti Georgii|Canali Sancti Georgii]] in [[Insulae Britannicae|Insulis Britannicis]] inter [[Wallia]]m et [[Hibernia]]m sito. ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Firth, Stewart. [[1983]]. ''New Guinea Under the Germans.'' Carlton Australiae: Melbourne University Press. ISBN 0-522-84220-8. *Howe, K. R., Robert C. Kiste, et Brij V. Lal, eds. [[1994]]. ''Tides of History: The Pacific Islands in the Twentieth Century.'' Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1597-1. *King, David, et al. [[1982]]. ''Papua New Guinea Atlas: A Nation in Transition.'' Bathurst Australiae: R. Brown et University of Papua New Guinea. ISBN 0-909197-14-8. *Moore, Clive. [[2003]]. ''New Guinea: Crossing Boundaries and History.'' Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2485-7. *Ryan, Peter, ed. [[1972]]. ''Encyclopedia of Papua New Guinea.'' 3 voll. Vol 1: A–K, maps, black and white illustrations, xv + 588pp. Vol 2: L–Z, maps, black and white illustrations, 589-1231pp. Vol. 3: Index, folding color map in rear pocket, map, colour illustration. Carlton Australiae: Melbourne University Press. ISBN 978-0-522-84025-4. ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20070520224824/http://www.pngtourism.org.pg/png/export/sites/TPA/provinces/index.html De provinciis,] apud www.pngtourism.org.pg. [[Categoria:Archipelagus Bismarckianus| ]] [[Categoria:Insulae Oceaniae]] [[Categoria:Insulae Papuae Novae Guineae]] [[Categoria:Oecoregiones]] 9ujnxyoio9k5dzrw6krxry002wncqnr 0 157937 3964687 3716198 2026-06-13T08:18:06Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964687 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Europe subregion map UN geoscheme.svg|thumb|[[Regio]]nes [[ratio]]nibus [[statistica|statisticis]] a [[United Nations Statistics Division]] adhibitae (Europa Orientali [[ruber|rubro]] signata): {{legend|#4080FF|[[Europa Septentrionalis]]}} {{legend|#00FFFF|[[Europa Occidentalis]]}} {{legend|#FF8080|Europa Orientalis}} {{legend|#00FF00|[[Europa Meridiana]]}}]] '''Europa Orientalis''' est [[oriens|orientalis]] [[Europa]]e pars. [[Vocabulum|Vocabulo]] sunt late dissimiles [[geopolitica]]e, [[geographia]]e, [[cultura]]e, et [[oeconomia]]e significationes—qua pro causa id [[cultura contextus humilis|ex contextu magnopere dependet]]<!--nexus: low context culture--> et tantum volatile fit, atque sunt "paene quot definitiones Europae Orientalis tot eruditi [[regio]]nis."<ref>Anglice: "almost as many definitions of Eastern Europe as there are scholars of the region." [https://web.archive.org/web/20171210020555/http://www.cotf.edu/earthinfo/balkans/BKdef.html "The Balkans"], ''Global Perspectives: A Remote Sensing and World Issues Site''. Wheeling Jesuit University/Center for Educational Technologies, 1999-2002.</ref> Commentarius cognatus [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] addit "omnem aestimationem eorundem spatialium<!--spatial identities--> reapse esse constructum [[societas humana|societatis]] et [[cultura]]e."<ref>Anglice: "every assessment of spatial identities is essentially a social and cultural construct." [http://141.74.33.52/stagn/JordanEuropaRegional/tabid/71/Default.aspx A Subdivision of Europe into Larger Regions by Cultural Criteria prepared by Peter Jordan, the framework of the Permanent Committee on Geographical Names (StAGN), Vienna, Austria, 2006].</ref> {{NexInt}} *[[Europa Media]] *[[Europa Occidentalis]] == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == * Gal, Susan, et Gail Kligman. [[2000]]. ''The Politics of Gender After Socialism.'' Princetoniae: Princeton University Press. * Ghodsee, Kristen. [[2009]]. ''Muslim Lives in Eastern Europe: Gender, Ethnicity and the Transformation of Islam in Postsocialist Bulgaria.'' Princetoniae: Princeton University Press. * Verdery, Katherine. [[1996]]. ''What Was Socialism and What Comes Next?'' Princetoniae: Princeton University Press. * {{Citation|last1=Myant|first1=Martin|last2=Drahokoupil|first2=Jan|title=Transition Economies: Political Economy in Russia, Eastern Europe, and Central Asia|publisher=Wiley-Blackwell|year=[[2010]]|isbn=978-0-470-59619-7}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Eastern Europe|Europam Orientalem}} {{Wikiquote|East/Central Europe}} * [https://web.archive.org/web/20110805130513/http://www.databasece.com/en/macro-summary "Eastern Europe Economic Data,"] apud www.databasece.com * [http://easterneuropeeconomy.blogspot.com/ "Eastern Europe Economy Watch,"] apud easterneuropeeconomy.blogspot.com * [http://www.windowonheartland.net/ "Window on Heartland,"] apud www.windownonheartland.net [[Categoria:Regiones Europae]] ej01apz8zodryyll0qgg55zj5sk59wh 1 174124 3964584 3494136 2026-06-13T02:21:26Z ~2026-34624-00 210893 /* */ Reply 3964584 wikitext text/x-wiki How and why was it decided to name the Tolkienian elves as Dryades? They are nothing close to dryads or "tree nymphs". It should be renamed to Quendi or something more appropriate. -- [Anon] :You'll have to ask the Latin translator of "The Hobbit" that question: see the footnote. Vicipaedia normally accepts reliably published translations. But it's quite appropriate to add a paragraph about the name, saying that this translation is misleading because of what "Dryades" really means (with citations please) so feel free to go ahead and do that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:37, 4 Ianuarii 2013 (UTC) ::I think that renaming this article to [[Quendi]] and then add a footnote or paragraph that the translator of Hobbitus Ille named them as Dryades would do justice to the legendarium name, and to them not being tree nymphd. :::Dryades is a wholly unfit name, and taking "Hobbitus Ille" as a precedent unwise, given the horrid Latinity. Grimm has "Alfus" for elf in more than one publication, I suggest we follow his more authoritative precedent. ::::It's fine to do that, if the published translation made a choice that is clearly wrong as against Tolkien's own knowledge and ours. Once we've decided, our choice of term and the other options have to be explained clearly in the article. I added the <nowiki>{{ScDub}}</nowiki> template because the current first sentence is nonsense. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:11, 29 Decembris 2019 (UTC) ::::To be clear, the subject of "... est nomen ..." has to be a single word either singular or plural: currently we have two in bold face, one singular, one plural, plus three more, unexplained, in a parenthesis. ("... est nomen ..." is not normally suitable for a first sentence in Vicipaedia, but I admit it could work in this case.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:11, 29 Decembris 2019 (UTC) :::::I agree with the other users, the article should be renamed to Alfi instead of Dryades. Dryades is a really odd choice and there should just be a paragraph on this page mentioning its use in Hobbitus Ille. [[Specialis:Conlationes/&#126;2026-34624-00|&#126;2026-34624-00]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2026-34624-00|talk]]) 02:21, 13 Iunii 2026 (UTC) 8amsp8kjzpgbipxle4j5xle8pvwv734 3964592 3964584 2026-06-13T04:42:22Z Grufo 64423 /* De nomine */ Nihil mutavi, tantummodo colloquio nomen dedi 3964592 wikitext text/x-wiki == De nomine == How and why was it decided to name the Tolkienian elves as Dryades? They are nothing close to dryads or "tree nymphs". It should be renamed to Quendi or something more appropriate. -- [Anon] :You'll have to ask the Latin translator of "The Hobbit" that question: see the footnote. Vicipaedia normally accepts reliably published translations. But it's quite appropriate to add a paragraph about the name, saying that this translation is misleading because of what "Dryades" really means (with citations please) so feel free to go ahead and do that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:37, 4 Ianuarii 2013 (UTC) ::I think that renaming this article to [[Quendi]] and then add a footnote or paragraph that the translator of Hobbitus Ille named them as Dryades would do justice to the legendarium name, and to them not being tree nymphd. :::Dryades is a wholly unfit name, and taking "Hobbitus Ille" as a precedent unwise, given the horrid Latinity. Grimm has "Alfus" for elf in more than one publication, I suggest we follow his more authoritative precedent. ::::It's fine to do that, if the published translation made a choice that is clearly wrong as against Tolkien's own knowledge and ours. Once we've decided, our choice of term and the other options have to be explained clearly in the article. I added the <nowiki>{{ScDub}}</nowiki> template because the current first sentence is nonsense. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:11, 29 Decembris 2019 (UTC) ::::To be clear, the subject of "... est nomen ..." has to be a single word either singular or plural: currently we have two in bold face, one singular, one plural, plus three more, unexplained, in a parenthesis. ("... est nomen ..." is not normally suitable for a first sentence in Vicipaedia, but I admit it could work in this case.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:11, 29 Decembris 2019 (UTC) :::::I agree with the other users, the article should be renamed to Alfi instead of Dryades. Dryades is a really odd choice and there should just be a paragraph on this page mentioning its use in Hobbitus Ille. [[Specialis:Conlationes/&#126;2026-34624-00|&#126;2026-34624-00]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2026-34624-00|talk]]) 02:21, 13 Iunii 2026 (UTC) envpt6i15c8yi97e80t1yqh9h163xdq 0 174530 3964685 3831914 2026-06-13T08:15:25Z Grufo 64423 Minora 3964685 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:Unicode 0x0025.svg|thumb|upright=0.6|[[Signum]] centesimae partis.]] {{Res|Cente(n)sima pars}}, seu brevius {{Res|cente(n)sima}}, in [[mathematica]] est [[numerator]] illius [[fractio (mathematica)|fractionis]] cuius [[denominator]]i [[centum]] congruit; [[signum|signo]] % indicatur. Ita, {{math|{{cent|7}} {{=}} {{ofrac|7|100}} {{=}} 0.07}}. [[Lingua Neolatina|Latinitate recentiore]], centesima pars aliquando locutionibus ''per centum'', ''pro centum'', ''ex centum'' exprimitur.<ref>''Lexicon Russico-Latinum,'' s.v. [https://web.archive.org/web/20230116192427/http://linguaeterna.com/ru/lexicon/15-7.php процент].</ref> Ad [[numerus|numerum]] absolutum cuiusdam [[quantitas|quantitatis]] percentualis inveniendum, quantitatem solidam et quantitatem percentualem inter eas [[multiplicatio|multiplicamus]], dehinc computationis exitum inter centum [[divisio (mathematica)|dividimus]]. Exempli gratia, septem centesimis partibus (7%) ducentorum (200) numerus quattuordecim (14) congruit: : {{math|{{vfrac|7|100}} × 200 {{=}} {{vfrac|7 × 200|100}} {{=}} 14}} [[glyphum|Glypha]] ad millesimas (‰) et decemmillesimas (‱) partes notandas, simili ratione, etiam adhibentur. {{NexInt}} * {{Creanda|en|Basis point|Punctus basicus}} == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Percentages|centesimas}} [[Categoria:Arithmetica]]<!-- [[Categoria:Centum]]--> {{Myrias|Mathematica}} 9tcg3sy804jxjnaalum2uzdz97h95yj 0 175253 3964561 3928889 2026-06-13T00:21:06Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964561 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Yi Su-gwang}} (이수광) (natus anno [[1563]], mortuus [[1628]]), etiam nomine {{res|Lee Sugwang}} notus, fuit vir publicus [[Corea]]nus et legatus in aetate [[Joseon]]. Etiam fuit academicus qui primam Coreanam [[encyclopedia]]m scripsit. In Ming China, acquisivit aliquot libros de Catholicismo scriptos ab [[Italia]]no [[sacerdos|sacerdote]], [[Matteo Ricci]], qui habitabat in China hoc tempore. Ipse eos reportavit Coream, qua erant primus literatura occidentales illata fuerant in Corea. Studiosus erat in occidentibus orbibus. Cum investigationibus itineribus tribus sinensis, 20 libros creavit encyclopediae titulo ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Variae commentationes Jibong||en|qid=Q4942342}}'' (''Jibong yuseol''). == Bibliographia == * {{ec|id=Dott (2020)|c=Brian R. Dott, ''The Chile Pepper in China: a cultural biography'' (Novi Eboraci: Columbia University Press, 2020) p. 24}} * William F. Pore, “The Inquiring Literatus: Yi Sugwang’s ‘Brush-Talks’ with Phung Khac Khoan in Beijing in 1598” in ''Transactions of the Korea Branch of the RAS'' vol. 83 (2008) pp. 1-26 [http://anthony.sogang.ac.kr/transactions/tablesofContents.html Textus] == Nexus externi == * “[https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1134937&cid=40942&categoryId=33383 이수광]” apud ''Naver.com'' {{Lifetime|1563|1628|Yi Su-gwang}} [[Categoria:Scriptores Coreae]] [[Categoria:Milites Coreae]] [[Categoria:Auctores Coreani]] [[Categoria:Encyclopaedici]] omxez69iqujokm3ywv3uiv9f59d0t86 0 189458 3964508 3558653 2026-06-12T17:53:59Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964508 wikitext text/x-wiki {{Dioecesis Italica |Nomen_lat = Dioecesis Imolensis |Nomen_ital = Diocesi di Imola |Ecclesia = Ecclesia Latina |Charta_Bistum = Cattedrale di San Cassiano - Imola.jpg |Regio_ecclesiastica = [[Regio ecclesiastica Aemiliae-Romaniae|Aemilia-Romania]] |Provincia_ecclesiastica = [[Archidioecesis Bononiensis|Bononiensis]] |Charta_Kirchenprovinz = Roman Catholic Diocese of Imola in Italy.jpg |Charta2_Kirchenprovinz = Diocesi_Imola.png |Nom_episcopus = [[Thomas Ghirelli]] |Auxiliarius = |Nom_emeritus = Iosephus Fabiani |Nom_vic = Andreas Querzé |Nom_officialis = |Num_decanatuum =7 |Num_paroec =108 |Area =740 |Num_incol =142.000 |Temp_incol =2016 |Num_cath =134.800 |Temp_cath =2016 |Portio =94,9 |Erectio = [[saeculum 4|saeculo IV]] |Ritus = [[Ritus Romanus|Romanus]] |Ecclesia_cathedralis = S. Cassiani |Ecclesia_cumcathedralis = |Patroni = [[Cassianus Forocorneliensis|S. Cassianus]], <br>[[Petrus Chrysologus|S. Petrus Chrysologus]] |Inscriptio_curs = Piazza Duomo 1, <br>40026 Imola (Bologna), <br>Italia |Pagina_interret = http://www.imola.chiesacattolica.it/ Pagina interretialis }} '''Dioecesis Imolensis'''<ref>{{CathHierDiocese|imol|Dioecesis Imolensis}}</ref> ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''Diocesi di Imola'') est [[sedes episcopalis|sedes episcopalis]] [[Italia|Italiae]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], in [[Regio ecclesiastica Aemiliae-Romaniae|Regione ecclesiastica Aemiliae-Romaniae]] sita, suffraganaea [[Archidioecesis Bononiensis|Archidioecesis Bononiensis]], cuius caput est [[Forum Cornelii]] ([[Imola]]). Dioecesi 108 [[paroecia]]e sunt. ==Episcopus== Dioecesis a[[Episcopus|episcopo]] S.E. [[Thomas Ghirelli|Thoma Ghirelli]] regitur. ==Historia== Dioecesis Imolensis iam [[saeculum 4|saeculo IV]] erecta est. ==Ecclesia cathedralis== * Ecclesia cathedralis S. Cassiani. {{NexInt}} * [[Aemilia-Romania|Aemiliam-Romaniam]] (''regionem''), * [[Forum Cornelii]]m vel [[Imola]] (''urbem''), * [[Archidioecesis Bononiensis|Archidioecesem Bononiensem]], * [[Dioeceses Italicae Ecclesiae Catholicae|Dioeceses Italicas Ecclesiae Catholicae]], * [[Regio ecclesiastica Aemiliae-Romaniae|Regionem ecclesiasticam Aemiliae-Romaniae]]. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Imola|Dioecesem Imolensem}} * [https://web.archive.org/web/20220307201949/http://www.imola.chiesacattolica.it/ Pagina dioeceseos] == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Coat of arms of Tommaso Ghirelli.svg|Insigne Episcopi Thomae. Fasciculus:Regione ecclesiastica Emilia-Romagna.jpg|Regio ecclesiastica Aemiliae-Romaniae. </gallery> == Notae == <div class="references-small"><references/></div> {{RC-stipula}} [[Categoria:Dioecesis Imolensis|!]] 1fcpj9fjg1fplouhyiz7q50msi8e2pm 0 257542 3964471 3964400 2026-06-12T13:18:24Z Andrew Dalby 1084 3964471 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:Bav pal lat 920 f 49r.jpeg|thumb|Titulus operis ''De origine actibusque Getarum'' in libro manu scripto saec. IX ([[Bibliotheca Apostolica Vaticana]] MS Pal. lat. 920 f. 49r)]] {{ores|De origine actibusque Getarum}} vel {{ores|Getica}} est opus de [[Historia|rebus gestis]] [[Gothi|Gothorum]], [[Latine]] anno [[551]] a [[Clericus|clero]] [[Iordanes|Iordane]] scriptum. Summarium est [[Cassiodorus|Cassiodori]] perditi operis ''Libri XII De Rebus Gestis Gothorum'' titulo, rege [[Theodericus (rex Ostrogothorum)|Theodorico]] iubente compositi. Iordanis documentum magni momenti est ad clarandam historiam populorum «barbaricorum» dictorum et ad sciendam [[Antiquitas posterior|antiquitatem Romanam posteriorem]].<ref>Katalin Escher, ''Le dossier Attila'', Errance, 2007, p. 30</ref> Inter illustria proelia quae ibi descripta sunt, inveniuntur [[direptio Romae (410)|direptio Romae]] ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico I]] atque [[Pugna Catalaunica]] quae, anno [[451]], opposuit [[Attila (rex Hunnorum)|Attilae]] [[Hunni|Hunnos]] gregibus ad [[Flavius Aetius|Aetii]] Romanos iunctis. Ad illa ''Getica'', ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]]'' vel ''Romana'' eiusdem [[Historicus|historici]] annexa est. == Editiones et versiones<ref>Indicem editionum locupletiorem habes apud {{qc|id= Mommsen, ed. (1882)}} [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/LXX/mode/1up pp. lxx-lxxi]</ref> == * 1515 : [[Conradus Peutingerus]], ed. Augustae Vindelicorum * 1531 : [[Beatus Rhenanus]], ed. Basileae * 1531 : {{Creanda|de|Johannes Löwenklau|Ioannes Leunclavius}}, ed. Basileae * 1579, deinde 1583 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gulielmus Fornerius|G. Fornerius|d|qid=Q61475936}}, &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Pithoeus||fr|qid=Q2093849}},&#93; edd., ''Magni Aurelii Cassiodori Senatoris v.c. Variarum libri XII & Chronicon, ad Theodericum regem; Jordani episcopi Ravennatis De origine actibusque Getarum ...'' Parisiis: apud Sebastianum Nivellium; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001101380389# Textus apud Lugdunenses] ** editio 1589 aliis textibus aucta; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8707382c Textus apud Gallica] ** editio 1595 iterum aucta; [https://www.e-rara.ch/doi/10.3931/e-rara-6768 Textus apud e-Rara] * 1594 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Simon Goulart||fr|qid=Q685610}}, ed., ''Iustiniani Augusti historia, in qua bellum Persicum in Asia, Vandilicum in Africa, Gothicum in Europa ... opera autem et studio Procopii Caesariensis, Agathiae Myrrinaei, Iornandis Alani descriptum continetur, quibus subiuncti sunt Procopiis De Iustiniani aedificiis et Iornandis De regnorum et temporum successione liber''. Genevae : apud Franciscum Le Preux, 1594; [https://www.e-rara.ch/gep_g/content/titleinfo/1752504 Textus apud e-Rara] * 1609 : &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Brosseus||d|qid=Q120897812}}, ed.,&#93;<ref>[https://bureaudumercure.org/mercure/person/147039 De Petro Brosseo]</ref> “Chronica Iordani episcopi Ravennatis civitatis De origine et vocabulis gentis Gothorum” in ''M. Aurelii Cassiodori Senatoris v.c. opera omnia'' (Aureliae Allobrogum [i.e. Genavae]: Chouët) pp. 1370-1475; [https://www.e-rara.ch/zut/content/zoom/10606914 Textus apud e-Rara]. — Reimpressum 1622, 1637, 1656 * 1603 [re vera 1703] : &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Jean-Baptiste Drouet de Maupertuy||d|qid=Q56064726}}, interpr.,&#93; ''Histoire générale des Goths, traduite du latin de Jornandès archevêque de Ravenne''. Lutetiae: chez la veuve de Claude Barbin; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001101914880# Textus apud Lugdunenses] * 1842 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Augustus Savagner||fr|qid=Q4403673}}, interpr., ''Jornandès: De la succession des royaumes et des temps et De l'origine et des actes des Goths''. Lutetiae: Panckoucke; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001100092662# Textus apud Lugdunenses]; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1421292x apud Gallica]; [[:c:File:De la succession des royaumes et des temps et de l'origine et des actes des Goths (IA b29338992).pdf|apud Communia]] * 1851 : G. Fournier de Moujan, interpr., “Jornandès”, in [[Carolus Nisard|Charles Nisard]], ed., ''Ammien Marcellin, Jornandès, Frontin (les Stratagèmes), Végèce, Modestus, avec la traduction en français'' (Lutetiae: Dubochet, Le Chevalier et comp.) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6148645p/f430.item pp. 411-500]. — Reimpressum 1869? * 1882 : Alfred Holder, ed., ''Iordanis De origine actibusque Getarum''. Freiburg i. B.: Mohr [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1421292x/ Textus] * 1882 : {{ec|id= Mommsen, ed. (1882)|c= [[Theodorus Mommsenus|Theodorus Mommsen]], ed., ''Iordanis Romana et Getica'' (''[[Monumenta Germaniae Historica]]: Auctores antiquissimi'' 5 i). Berolini: apud Weidmannos, 1882 }}; [https://www.mgh.de/dmgh/resolving/MGH_Auct._Ant._5,1 Textus] * 1884 : Wilhelm Martens, interpr., ''Jordanes Gotengeschichte nebst Auszügen aus seiner Römischen Geschichte.'' Lipsiae: Franz Duncker. — Reimpressum: Lipsiae, 1913; Assindiae, 1985/1986. ISBN 3-88851-076-7 {{Ling|Theodisce}}; [[:c:File:Jordanes Gothengeschichte, nebst Auszügen aus seiner römischen Geschichte, übers von Wilhelm Martens, Leipzig, Duncker 1884 ,VIII, 124 S, Die Geschichtschreiber der deutschen Vorzeit, 5, Sechstes Jahrhundert.pdf|Textus apud Communia]] * 1908 : Charles C. Mierow, ed., ''Jordanes: The Origin and Deeds of the Goths in English version: part of a thesis''. Princetoniae; [https://archive.org/details/origindeedsofgot00jord/ Textus] * 1915 : Charles Christopher Mierow, ed., ''The Gothic History of Jordanes''. Princetoniae: Princeton University Press; [https://archive.org/details/gothichistoryofj00jord_0/ Textus] * 1960 : Е. Ч. Скржинской, ed., ''Иордан. О происхождении и деяниях гетов''. Moscuae: Издательство восточной литературы, 1960. — 2a ed.: Petroburgi: Алетейя, 1997. ISBN 5-89329-030-1 * 1991 : Francesco Giunta, Antonino Grillone, edd., ''Iordanis de origine actibusque Getarum'' (''Fonti per la Storia d’Italia'', 117). Romae: Istituto Storico Italiano per il Medio Evo,1991 * 1995 : Olivier Devillers, interpr., ''Jordanès, Histoire des Goths''. Lutetiae: Les Belles Lettres. ISBN 9782251339276 * 2012 : Lenelotte Möller, interpr., ''Jordanes: Die Gotengeschichte''. Aquis Mattiacis: Marix, 2012. ISBN 978-3-86539-288-6 * 2017 : Antonino Grillone, ed. et interpr, ''Iordanes: Getica''. Lutetiae * 2020 : Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{ec|id= Christensen (2002)|c= Arne Søby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes, and the History of the Goths. Studies in a Migration Myth''. Hauniae: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 978-87-7289-710-3 }} * Marco Cristini, “Vergil among the Goths: a Note on Iordanes, Getica 44” in ''Rheinisches Museum für Philologie'' vol. 163 (2020) pp. 235–240 * Brian Croke, “Cassiodorus and the Getica of Jordanes” in ''Classical Philology'' vol. 82 (1987) * Brian Croke, “Jordanes and the immediate past” in ''Historia'' vol. 54 (2005) * Gilbert Dagron, “[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1971_num_26_2_422358 Une lecture de Cassiodore-Jordanès: les Goths de Scandza à Ravenne]” in ''Annales'' vol. 26 (1971) pp. 290-305 * Patrick Gautier Dalché, “[https://www.academia.edu/79353522/Cassiodore_Jordanès_et_les_Getica Cassiodore, Jordanès et les Getica]” in ''Revue d'Histoire des Textes'' n.s. vol. 4 (2009) pp. 277-287 * Peter Heather, ''Goths and Romans, 332–489''. Oxonii: Oxford University Press, 1991 * Hans-Jürgen Hube, ed., ''Ostgoten-Saga''. Aquis Mattiacis: Marix-Verlag, 2010. ISBN 978-3-86539-248-0 * Michael Kulikowski, ''Die Goten vor Rom''. Stutgardiae: Theiss, 2009. ISBN 978-3-8062-2198-5 * John H. W. G. Liebeschuetz, “Making a Gothic History: does the Getica of Jordanes preserve genuinely Gothic Traditions?” in ''Journal of Late Antiquity'' vol. 4 (2011) pp. 185–216 * A. H. Merrills, ''History and Geography in Late Antiquity''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2005 * James J. O'Donnell, “[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]” in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Herwig Wolfram; Thomas J. Dunlap, interpr., ''History of the Goths''. Berkeleiae: University of California Press, 1988. ISBN 0-520-06 983-8 * Ian Wood, recensio operis {{qc|id= Christensen (2002)}} in ''Historisk Tidsskrift'' vol. 103 (2003) pp. 465-484 [https://tidsskrift.dk/historisktidsskrift/article/view/56078 Textus] == Nexus externi == * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes.html Textus Iordanis] in www.theLatinLibrary.com {{Ling|Latine}} * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.htm The Origin and Deeds of the Goths]'' a Carolo C. Mierow conversum {{Ling|Anglice}} * [https://bkv.unifr.ch/de/works/cpl-913/versions/das-buch-des-jordanis-von-der-herkunft-und-den-taten-der-goten/divisions/2 Versio Theodisca] * [[Bibliotheca Apostolica Vaticana]] MS Pal. lat. 920: [https://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_920 catalogus] et [https://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_920/0105/image,info,thumbs series imaginum] [[Categoria:551]] [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Litterae Latinae]] [[Categoria:Libri historici]] [[Categoria:Iordanes]] sm21aq46gq4g0i2f603dz3lg0h51xpy 0 259091 3964553 3929941 2026-06-13T00:13:43Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964553 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Seal of the Federal Bureau of Investigation.svg|thumb|[[Sigillum]] FBI.]] {{res|Officium foederale investigatorium}},<ref>Leonis Latini [https://web.archive.org/web/20221012045553/http://ephemeris.alcuinus.net/leonina/EL%20113.pdf ''Epistula Leonina''] CXIII (2016), 17.</ref> sive {{res|Tabularium Inquisitionum Foederale}},<ref>''Diccionario auxiliar: español-latino'', s.v. [https://books.google.com/books?id=0PXHgsvKqkkC&pg=PA447&dq=FBI "FBI."]</ref> vulgo {{res|FBI}},<ref>Ex nomine [[Anglice|Anglico]] ''Federal Bureau of Investigation.''</ref> est domesticum{{dubsig}}<!--The point here is that its jurisdiction lies entirely within the USA; it doesn't extend to foreign countries (for which see the CIA).--> [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|inquisitionis scelestae ministerium||en|qid=Q47913}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|ministerium securitatis||en|qid=Q3238445}} atque earum principale {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|ministerium legum foederalium exercendarum||en|qid=Q1519079}}. Quod etiam, vim sub iurisdictione [[Departimentum Iustitiae Civitatum Foederatarum|Ministerii Iustitiae Civitatum Foederatarum]] habens, est pars {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|communitatis intelligentiae Civitatum Foederarum||en|qid=Q786878}}, atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Advocato Fisci Civitatum Foederatarum||en|qid=Q636207}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rectori Intelligentiae Nationalis||en|qid=Q1154057}} defert.<ref name="intel">{{cite web |url=http://www.intelligence.gov/mission/member-agencies.html |title=Our Strength Lies in Who We Are |publisher=intelligence.gov |access-date=4 Augusti 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810180812/http://www.intelligence.gov/mission/member-agencies.html |archive-date=10 Augusti 2014}}.</ref> Sedes principalis in [[Districtus Columbianus|Districtu Columbiano]] iacet. [[Carolus Iosephus Bonaparte|Carolus Bonaparte]] ministerium anno [[1908]] condidit. == Notae == <references /> == Bibliographia == *[http://www.britannica.com/topic/Federal-Bureau-of-Investigation Commentarius ''Encyclopaediae Britannicae'' de FBI.] {{NexInt}} * [[Agentura Speculatoria Centralis (CFA)]] {{Rectores Tabularii Inquisitionum Foederalis}} [[Categoria:Civitates Foederatae Americae]] [[Categoria:Constituta 1908]] {{Myrias|Societas}} m6z3rmi3izdrc921rarltn0ksx9jk05 0 267834 3964565 3928534 2026-06-13T00:24:09Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964565 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Quilted Fields, Andes (8642623276).jpg|thumb|[[Andes]] in [[Peruvia]].]] {{res|Cordillerae}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=''Cordillerae Bogotanae'', — [https://www.zobodat.at/pdf/WEMS_6_0409-0427.pdf ''Lepidoptera nova Coluiîibiae'', diagnosibus collustrata a C. et R. Felder, p. 410]; W.G. Walpers, [https://books.google.ru/books?id=BWQ-AAAAcAAJ&q=Cordilleris#v=snippet&q=Cordilleris&f=false pp. ''Annales botanices systematicae'', Vol. 7, Lipsiae 1868, pp. 11, 38, 141, 556]; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Bořivoj Presl|Caroli Bořivoj Presl|de|qid=Q379601}} [https://books.google.ru/books?id=4dslAAAAYAAJ&q=cordilleris#v=snippet&q=cordilleris&f=false ''Epimeliae Botanicae'', Pragae 1849, pp.109, 195, 196, 201, 223], etc.|2=Q379601}} vel {{res|Cordiliera}}<ref>"In paludibus Cordilierae littoralis", — [https://archive.org/details/mobot31753002347497/page/186/mode/1up ''Hedwigia'', 180, vol. XXIX, pt. 1-6, p. 186]; cf. binomina ''Dasymera cordilierae, Colomboscia cordilierae''.</ref> est catena [[montes perpetui|montium perpetuorum]] ([[cordillera]]rum) quae in paene continuo iugorum [[mons|montium]] ordine consistit, [[occidens|occidentalem]] [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], [[America Media|Americae Mediae]], [[America Australis|Americae Australis]], [[Antarctica]]eque "spinam" efficiens.<ref name="cw">{{cite web|title=Historical Geology Notes - The Breakup of Pangea and Deformation in the Western Cordillera|url=http://myweb.cwpost.liu.edu/vdivener/notes/west_cord.htm|website=Long Island University, C. W. Post Campus faculty website|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001124708/http://myweb.cwpost.liu.edu/vdivener/notes/west_cord.htm|archivedate=1 October 2011}}.</ref> Qui etiam spinam efficit [[arcus vulcanicus|arcus vulcanici]] qui [[oriens|orientale]] [[Circulus Ignis Pacificus|Circuli Ignis Pacifici]] dimidium est. [[Andes]] pars Cordilierae in America Australi sita nuncupatur; [[Cordillera Americae Septentrionalis]] tribus catenis iugorum constat, quarum orientalis et altissima, ab [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] longissime distans, [[Montes Saxosi]] nominatur; [[divortium aquarum]] [[Divortium continentale Americae|continentale]] est. Catenae occidentalis secundum litus oceanicum sitae multa iuga sunt, e.g. [[Serra Nivata]] et [[montes Alascani]] (ubi [[Denali]] mons Americae septentrionalis altissimus situs est). Catena media multas [[alta planities|planities elatas]] habet. ==Notae== <references/> [[Fasciculus:Along the High note trail atop Whistler Mtn. (7958950226).jpg|thumb|[[Montes Saxosi Canadienses]].]] ==Bibliographia== *Silberling, N. J., et al. [[1992]]. ''Lithotectonic terrane map of the North American Cordillera.'' Miscellaneous Investigations Series I-2176. Restoniae Virginiae: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey. ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Montes Americae]] {{Myrias|Geographia}} i2b9y2pwu65bdbiwn5aktxojwahi3tm 0 269348 3964541 3534653 2026-06-12T23:35:31Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964541 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ Ecclesia Sancti Ioannis Baptistae in Pulchra Villa |- | colspan="2" | [[Fasciculus:Église Saint-Jean-Baptiste de Belleville1.JPG|230px|center|Ecclesia Sancti Ioannis Baptistae in Linda Villa]] |- ! [[Paroecia]] | [[Lutetia]] |- ! [[Archidioecesis]] | [[Lutetia]]e |- ! [[Oppidum]] | [[Lutetia]] |- ! [[Terra]] | [[Francia]] |- ! [[Civitas]] | [[Francia]] |- | colspan="2" | Anno 1854 |} '''Ecclesia Sancti Ioannis Baptistae in Pulchra Villa'''{{FD ref}} ([[Francogallice]]: ''Église Saint-Jean-Baptiste de Belleville'')<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/BELLEVILLE.html Patronyme BELLEVILLE]</ref> est [[templum]] [[architectura renovationis Gothicae|Neogothicum]] [[Lutetia]]e situm. Erat hic iam [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] sacellum, sed praesens [[aedificium]] ab anno [[1854]] ab [[Ioannes Baptista Antonius Lassus|Ioanne Baptista Antonio Lasso]] [[architectura|architecto]] constructum est.<ref>Jacques Hillairet, ''Dictionnaire historique des rues de Paris'' (éditions de Minuit, 1985, ISBN 2-7073-1054-9), p. 451.</ref> Hoc in templo, [[Editha Piaf]] notissima [[cantrix]], [[baptismus|baptizata est]].<ref>[https://www.agi.it/cultura/francia_celebra_100_anni_di_edith_piaf_cant_spirito_di_parigi-238762/news/2015-12-19/ Francia celebra 100 anni di Edith Piaf, cantò spirito di Parigi - VIDEO].</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20110303091302/http://www.sjlpmelkites.org/ Situs proprius Ecclesiae Sancti Iuliani Pauperis] [[Categoria:Ecclesiae Franciae]] [[Categoria:Archidioecesis Parisiensis]] [[Categoria:Confecta 1889]] [[Categoria:Ecclesiae]] [[Categoria:Aedificia Lutetiae]] eftcjlgq457vah0i7pzlmjv7w6rb3zd 0 275281 3964654 3363624 2026-06-13T07:30:20Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964654 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = Euchromia creusa | image = Euchromia creusa.JPG | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | superfamilia = [[Noctuoidea]] | familia = [[Erebidae]] | subfamilia = [[Arctiinae]] | tribus = [[Arctiini]] | subtribus = [[Euchromiina]] | genus = ''[[Euchromia]]'' | species = '''''Euchromia creusa''''' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)<ref>[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/noctuoidea/arctiidae/ctenuchinae/euchromia/index.html ''Euchromia'' apud Funet.]</ref> | synonyms = *''Sphinx creusa'' <small>Linnaeus, 1758</small> *''Sphinx thelebas'' <small>Cramer, [1777]</small> *''Sphinx irus'' <small>Stoll, [1781]</small> *''Glaucopsis ganymede'' <small>Doubleday, 1846</small> *''Euchromia superposita'' <small>Rothschild, 1916</small> }} '''''Euchromia creusa''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[tribus]] [[Arctiini|Arctiinorum]] [[subfamilia]]e [[Arctiinae|Arctiinarum]]. In [[Australia]] ([[Terra Reginae]] [[septentrio]]nali), [[Seram]], [[Key Island]], [[Nova Guinea]], [[Vanuatu]], [[Insulae Salomonis|Insulis Salomonis]], [[Belavia]], [[Viti]]s [[endemismus|endemicus est]]. Ex Creusa, [[persona|femina]] in [[mythologia Graeca]], appellatur. [[Latitudo alarum]] est circa 50 mm. Adulti [[Apocrita]] imitantur. [[Ala]]e sunt [[niger|nigrae]] maculis pellucidis notisque commifornibus [[caeruleus|caeruleis]] prope mediam alam anteriorem. Alae posteriores [[magnitudo|magnitudine]] sunt circa dimidium alarum anteriorum. In [[corpus|corpore]] sunt fascia nigra et [[ruber|rubra]].<ref>[https://web.archive.org/web/20180210085933/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/arct/creusa.html ''Australian Insects.'']</ref> ==Notae== <references/> ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Euchromia creusa|''Euchromiam creusam''}} {{Wikispecies|Euchromia creusa|''Euchromiam creusam''}} [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1758]] [[Categoria:Euchromiina]] fnpttm1r55v5tccv9rskab0ik09osly 0 275286 3964656 3363619 2026-06-13T07:31:53Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964656 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Euchromia polymena'' | image = Euchromia polymena by kadavoor.JPG | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | superfamilia = [[Noctuoidea]] | familia = [[Erebidae]] | subfamilia = [[Arctiinae]] | tribus = [[Arctiini]] | subtribus = [[Euchromiina]] | genus = ''[[Euchromia]]'' | species = '''''E. polymena''''' | binomial = ''Euchromia polymena'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], ''[[Systema Naturae]],'' ed. 10a, 1758) | synonyma = *''Sphinx polymena'' <small>Linnaeus, 1758</small> *''Euchromia elegantissima'' <small>Wallengren, 1861</small> *''Euchromia orientalis'' <small>Butler, 1876</small> *''Euchromia fraterna'' <small>Butler, 1876</small> *''Euchromia laura'' <small>Butler, 1876</small> *''Euchromia formosana'' <small>Butler, 1888</small> *''Euchromia celebensis'' <small>Butler, 1876</small> *''Euchromia siamensis'' <small>Butler, 1876</small> *''Glaucopis polymena'' var. ''butleri'' <small>Röber, 1887</small> *''Euchromia diffusihelvola'' <small>Schultze, 1908</small> *''Euchromia hainana'' <small>Seitz, 1913</small> *''Euchromia egestosa'' <small>Seitz, 1913</small> }} '''''Euchromia polymena''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[tribus]] [[Arctiini|Arctiinorum]] [[subfamilia]]e [[Arctiinae|Arctiinarum]]. Primum a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] in editione decima ''[[Systema Naturae|Systematis Naturae]]'' (1758) descriptus est. In [[India]] et [[Asia]] meridiorientali, ac [[Sumatra]], [[Iava]], [[Sulavesia]], [[Malaesia Paeninsularis|Malaesia Paeninsulari]], [[Borneum|Borneo]], et [[Philippinae|Philippinis]] [[endemismus|endemicus est]].<ref>[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/noctuoidea/arctiidae/ctenuchinae/euchromia/index.html ''Euchromia''] apud Markku Savela's ''Lepidoptera and Some Other Life Forms.''</ref> Invenitur quoque in [[septentrio]]nalibus [[Australia Occidentalis|Australiae Occidentalis]] et [[Territorium Septentrionale|Territorii Septentrionalis]] [[regio]]nibus.<ref>[http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/arct/polymena.html Lepidoptera Larvae of Australia]{{Nexus deficit|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> ==Pinacotheca== <gallery> Fasciculus:Euchromia polymena mating in Kadavoor.jpg|[[Coitio]]. Fasciculus:Euchromia polymena.jpg|Femina [[ovum|ova]] ponit. Fasciculus:Euchromia polymena caterpillar of Kadavoor.jpg|[[Larva]] Fasciculus:PupaWasp moth (30424066931).jpg|[[Pupa (insecta)|Pupa]] </gallery> ==Notae== <references/> ==Nexus externi== *[http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/butmoth/search/GenusList3.dsml?searchPageURL=index.dsml&FAMILY=Arctiidae&sort=GENUS Index generum Arctiidarum.] ''Butterflies and Moths of the World.'' Londinii: Natural History Museum. *Pitkin, Brian, et Paul Jenkins. [http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/butmoth/search/GenusList3.dsml?&FAMILY=Arctiidae&sort=GENUS Family: Arctiidae.] ''Butterflies and Moths of the World.'' Londinii: Natural History Museum. [[Categoria:Euchromiina]] [[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Polymena]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1758]] 1f68ah3vsbkoogctaubwbqc6ddtgmbl 0 280349 3964544 3931209 2026-06-13T00:05:52Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964544 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Amalarius}} vel {{res|Amalarius Symphosius}}<ref>Vel ''Symphosius Amalarius, Amalarius Fortunatus''.</ref>, inter annum 775 et 780 prope [[Mettis|Mettim]] natus et circa annum 850 in [[Mettis|Metti]], mortuus, theologus et poeta Latinus [[Renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== [[Alcuinus|Alcuini]] discipulus, ab anno 809 ad 813 archiepiscopus [[Augusta Treverorum|Augustae Treverorum]] fuit. Anno 813 a [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] legatus in [[Constantinopolis|Constantinopolim]] missus est, quod iter in ''Versibus marinis'' descripsit. Post annum 831 nonnulli {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Schola palatii|Scholam palatii|fr|qid=Q2822442}} [[Aquisgranum|Aquisgranensem]] Amalarium regere putant, ubi et nomen ''Symphosium'' in honorem [[Symphosius|auctoris aenigmatum]] more huius scholae sibi cepit. Anno 835 archiepiscopus [[Lugdunum|Lugdunensis]] factus est; anno 838 e cathedra Lugdunensi depulsus est, cum Florus Lugdunensis allegorias, quas Amalarius missae dedisset, et hymnos eius impios declaravisset. Scripsit [[Antiphonarium officii|antiphonarium]] novum deperditum, de quo saepe in tractatu ''De ordine antiphonarii'' disserit. Composuit etiam: * ''De ecclesiasticis officiis'' * ''De sacro baptismate'' * ''Epistolam de tempore consecrationis et ieiunii'' * ''Eclogas de officio missae'' * ''De institutione canonicorum'' == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_poetae_1/index.htm#page/(426)/mode/1up Carmina Amalarii in ''Monumenta germaniae Historica''] * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0776-0852-_Symphosius_Amalarius.html Opera Amalarii in ''Patrologia Latina''] {{Anni vitae|775|850|Amalarius}} [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Carolus Magnus]] [[Categoria:Episcopi Ecclesiae Catholicae]] [[Categoria:Episcopi Trevirenses]] [[Categoria:Archiepiscopi Lugdunenses]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] 29upa078qfnc656be3kkpmnl8cogsa7 3964545 3964544 2026-06-13T00:07:07Z Grufo 64423 3964545 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Amalarius}} vel {{res|Amalarius Symphosius}}<ref>Vel ''Symphosius Amalarius, Amalarius Fortunatus''.</ref>, inter annum [[775]] et [[780]] prope [[Mettis|Mettim]] natus et circa annum [[850]] in [[Mettis|Metti]], mortuus, theologus et poeta Latinus [[Renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== [[Alcuinus|Alcuini]] discipulus, ab anno [[809]] ad [[813]] archiepiscopus [[Augusta Treverorum|Augustae Treverorum]] fuit. Anno [[813]] a [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] legatus in [[Constantinopolis|Constantinopolim]] missus est, quod iter in ''Versibus marinis'' descripsit. Post annum [[831]] nonnulli {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Schola palatii|Scholam palatii|fr|qid=Q2822442}} [[Aquisgranum|Aquisgranensem]] Amalarium regere putant, ubi et nomen ''Symphosium'' in honorem [[Symphosius|auctoris aenigmatum]] more huius scholae sibi cepit. Anno [[835]] archiepiscopus [[Lugdunum|Lugdunensis]] factus est; anno [[838]] e cathedra Lugdunensi depulsus est, cum Florus Lugdunensis allegorias, quas Amalarius missae dedisset, et hymnos eius impios declaravisset. Scripsit [[Antiphonarium officii|antiphonarium]] novum deperditum, de quo saepe in tractatu ''De ordine antiphonarii'' disserit. Composuit etiam: * ''De ecclesiasticis officiis'' * ''De sacro baptismate'' * ''Epistolam de tempore consecrationis et ieiunii'' * ''Eclogas de officio missae'' * ''De institutione canonicorum'' == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_poetae_1/index.htm#page/(426)/mode/1up Carmina Amalarii in ''Monumenta germaniae Historica''] * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0776-0852-_Symphosius_Amalarius.html Opera Amalarii in ''Patrologia Latina''] {{Anni vitae|775|850|Amalarius}} [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Carolus Magnus]] [[Categoria:Episcopi Ecclesiae Catholicae]] [[Categoria:Episcopi Trevirenses]] [[Categoria:Archiepiscopi Lugdunenses]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] h4ienyas9fbe5rhzh6e9260lbtshecf 0 287668 3964557 3929650 2026-06-13T00:17:11Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964557 wikitext text/x-wiki {{Index imperfectus}} Hic habes indicem {{res|librorum de re culinaria aevo recentiore scripti}}, i.e. inter annos 1650 et 1900. == Praecepta culinaria == * 1654 : [[Iosephus Cooper]], ''The Art of Cookery Refin'd and Augmented, containing an Abstract of Some Rare and Rich Unpublished Receipts of Cookery collected from the Practise of that Incomparable Master of These Arts, Mr. Jos. Cooper, Chiefe Cook to the Late King''. Londinii: R. Lowndes {{Google Books|CY9mAAAAcAAJ}} == Libri de re cibaria == * 1750 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|La Chenaye-Desbois||fr|qid=Q1499981}}, ''Dictionnaire des alimens'' {{Google Books|qv09xMgGhSsC|vol. 1}} {{GB|4WgnFOwquJ4C|vol. 2}} {{GB|5pGP7Riu5hkC|vol. 3}} * 1808 : [[Grimod de la Reynière]], ''[[Manuel des amphitryons]]'' * 1803-1812 : [[Grimod de la Reynière]], ''[[Almanach des gourmands]]'' {{NexInt}} * [[Libri de re culinaria aevo litterarum renatarum scripti]] * [[Libri de re rustica aevo recentiore scripti]] == Nexus externi == * ''[http://www.kochbuchsammler.de/ Kochbuchsammler: virtuelle Kochbuchmuseum]'' * ''[https://web.archive.org/web/20181025180629/http://digital.lib.msu.edu/projects/cookbooks/html/books/book_19.cfm American cookbook project]'' [[Categoria:Libri de re coquinaria]] [[Categoria:Indices litteraturae]] 6tonittgs2jl4zut3zt4dhgaat44hgf 0 288022 3964551 3929952 2026-06-13T00:11:59Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964551 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Gerromorpha | image = Gerris.lacustris.couple.jpg | image_caption = Par [[Gerris lacustris|''Gerrium lacustrium'']] | status = | status_system = | regnum= [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Hemiptera]] | subordo = [[Heteroptera]] | infraordo = '''Gerromorpha''' | infraordo_authority = [[Georgius Alexandri filius Popov|Popov]], [[1971]]<ref>Thirumalai 1971.</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = [[Gerroidea]]<br /> [[Hebroidea]]<br /> [[Hydrometroidea]]<br /> [[Mesovelioidea]] }} {{res|Gerromorpha}} sunt [[infraordo]] [[insecta|insectorum]] [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Hemiptera|Hemipterorum]]. Quae [[arthropoda]], [[heteroptera]] vera vel exemplaria appellata, semiaquata sunt, vel [[litus]] [[habitatio|habitant]]. [[Ochteroidea]] (infraordinis [[Nepomorpha|Nepomorphorum]], stirps multo provecta,<ref>Tree of Life 2005.</ref>) etiam in litore inveniuntur, cum gerromorpha super [[superficies|superficiem]] [[aqua]]e circumcurrentia saepissime videantur, [[intentio superficialis|intentione superficiali]] [[crus|cruribusque]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hydrophobia|aquam repellentibus|en|qid=Q219567}} levata. Inter gerromorpha notissima sunt [[gerridae]]. ==Systematica== Octo gerromorphorum [[familia (taxinomia)|familiae]] plerumque in bis binas [[superfamilia]]s digeruntur: duae superfamiliae minores vel [[monotypismus|monotypicae]] sunt stirpes [[basalis (evolutio)|basales]]; duae superfamiliae maiores [[cladus|cladum]] provectiorem una constituunt. [[Phylogenia|Phylogenetica]] superfamiliarum familiarumque gerromorphorum sequentia est:<ref>Tree of Life 1995.</ref> *[[Mesovelioidea]] **[[Madeoveliidae]] (aliquando in Mesoveliidas digestae) **[[Mesoveliidae]] *Hebroidea **[[Hebridae]] ([[subfamilia]] [[Hyrcaninae]] familia bona haberi potest, quia superfamilia aliter est monotypica) *[[Hydrometroidea]] **[[Paraphrynoveliidae]] **[[Hydrometridae]] **[[Macroveliidae]] *[[Gerroidea]] **[[Hermatobatidae]] **[[Gerridae]] **[[Veliidae]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Thirumalai, G. "Checklist of Gerromorpha (Hemiptera: Heteroptera) of India." Zoological Survey of India. [http://zsi.gov.in/zoological-survey-of-india/zsi-data/checklist/Checklist%20of%20Gerromorpha%20%28Hemiptera%20Insecta%29.pdf PDF.] *Tree of Life Web Project. [[1995]]. [https://web.archive.org/web/20160304101106/http://tolweb.org/Gerromorpha/10811/1995.01.01 "Gerromorpha: Water striders, water measurers, velvet water bugs, and water treaders."] Editio 1 Ianuarii 1995. *Tree of Life Web Project. [[2005]]. [https://web.archive.org/web/20191130150445/http://tolweb.org/Heteroptera/10805/2005.01.01 "Heteroptera: True bugs."] Editio 1 Ianuarii 2005. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Gerromorpha}} {{Wikispecies|Gerromorpha}}<!-- {{Hemiptera|3}}--> {{fontes biologici}}<!-- {{Taxonbar|from=Q1949508}}--> [[Categoria:Gerromorpha| ]] [[Categoria:Heteroptera]] [[Categoria:Infraordines animalium]] [[Categoria:Taxa Popov]] [[Categoria:Taxa 1971]] thb1uvythn2l4mf03frs973bl40ycy1 0 290833 3964556 3929674 2026-06-13T00:16:27Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964556 wikitext text/x-wiki {{Videhom|Locusta}} [[Fasciculus:Civet de langouste.jpg|thumb|upright=1.25|''[[Palinurus elephas]]'': ''[[llagostada]]'' ("patina e locustis"), ferculum [[Gastronomia Catalana septentrionalis|Catalauniae septentrionalis]], paratur]] {{res|Locustarium genus}}<ref>"De crustatis locustarii generis, cauda praeditis": {{qc|id=Bellonius (1553)}} p. 343; "Cancrarium et locustarium genus inter se sunt similia" ([[Aristoteles]], ''[[De partibus animalium]]'' lib. iv Latine versus) {{Google Books|syMVAAAAQAAJ|Cuvier, "Dissertation critique" p. 4}}</ref><ref>"Ut omittam tot praegrandium sane cancrorum, locustarum, et cammarorum genera" {{Google Books|u3FOAAAAcAAJ|p. 26}}</ref> est grex paraphyleticus, a piscatoribus coquisque praesertim agnitus, ex eis [[crustacea|crustaceis]] maioribus constitutus quae "caudam" (re vera [[abdomen]]) carnosam edulem habent. == Index specierum utiliorum == [[Fasciculus:2014-06-12 Lobster Thermidor, Pepperpot, West Runton.jpg|thumb|''[[Homarus gammarus]]'': ''[[Homard thermidor|Lobster thermidor]]'' ("Astacus stilo thermidor"), ferculum origine [[Lutetia|Parisiense]], in popina urbiculae [[Cromer]] [[Ars coquinaria Britannica|Angliae]] inlatum]] [[Fasciculus:Hummersuppe Sahne.jpg|thumb|''[[Homarus gammarus]]'': ''[[Hummersuppe]] mit Sahne'' ("[[Ius (sorbitio)|Ius]] de astacis cum [[cramum|cramo]]"; hoc casu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|cramum aëratum|cramo aërato|fr|qid=Q6384329}} infuso [[anethum graveolens|anethoque]] insparso) sicut [[Hamburgum|Hamburgi]] in urbe [[Ars coquinaria Germanica|Germaniae]] infertur]] [[Fasciculus:Scampi 2013 by-RaBoe-04.jpg|thumb|''[[Nephrops norvegicus]]'': Cammari, munimentis non remotis, ex iure cum frustis [[limonium|limonii]] sicut in [[Ars coquinaria Portugallensis|Portugallia]] inferuntur]] [[Fasciculus:Lobster served in Japan in creamy butter sauce.jpg|thumb|''[[Metanephrops japonicus]]'' (?) ex iure butyrato in [[Ars coquinaria Iaponica|Iaponia]] inlatus]] [[Fasciculus:Lobster at Quay.jpg|thumb|''[[Jasus edwardsii]]'' ex [[ius de carne|iure suo]] cum globo de [[mandioca]] in iure [[Prunus dulcis|amygdalarum]] foliisque [[Rorippa nasturtium-aquaticum|nasturtii aquatici]], in popina [[Sydneium|Sydnei]] in urbe [[Ars coquinaria Australiana|Australiae]] inlatus ("''[https://app.ckbk.com/recipe/quay64875c02s001r029/southern-rock-lobster-with-tapioca-dumpling-lobster-velvet-and-almond-cream Southern rock lobster with tapioca dumpling, lobster velvet and almond cream]''")]] [[Fasciculus:Lobster crepe at Canal Street Bistro.jpg|thumb|''[[Panulirus argus]]'': ''Lobster crêpe'' ("[[crêpe|crispa]] e locusta"), granis [[Zea mays|maizii]] inspersis, in popina [[Gastronomia Novae Aureliae|Novae Aureliae]] in urbe [[Ars coquinaria Civitatum Foederatarum|Civitatum Foederatarum]] inferta]] [[Fasciculus:Hoamard à l'américaine.jpg|thumb|''[[Panulirus japonicus]]'' (?): ''[[Homard à l'américaine]]'' ("[[Homarus gammarus|Astacus]] modo Americanorum"), ferculum origine [[Ars coquinaria Francica|Francicum]] [[Tokium|Tokii]] in urbe [[Ars coquinaria Iaponica|Iaponiae]] in epulo nuptiali inlatum]] Species e tribus [[infraordo|infraordinibus]] comprehenduntur, qui sunt [[Astacidea]], [[Palinuridea]], [[Thalassinidea]]: * Infraordo [[Astacidea]] ** [[Nephropidae]] *** ''[[Homarus americanus]]'' *** ''[[Homarus gammarus]]'' *** ''[[Metanephrops armatus]]'' *** ''[[Metanephrops formosanus]]'' *** ''[[Metanephrops japonicus]]'' *** ''[[Metanephrops mozambicus]]'' *** ''[[Metanephrops sagamiensis]]'' *** ''[[Metanephrops thomsoni]]'' *** ''[[Metanephrops velutinus]]'' *** ''[[Nephrops norvegicus]]'' * Infraordo [[Palinuridea]] ** [[Glypheidae]] *** ''[[Neoglyphea inopinata]]'' ** [[Palinuridae]] *** ''[[Jasus edwardsii]]'' *** ''[[Jasus frontalis]]'' *** ''[[Jasus lalandii]]'' *** ''[[Jasus novaehollandiae]]'' *** ''[[Jasus paulensis]]'' *** ''[[Jasus tristani]]'' *** ''[[Jasus verreauxi]]'' *** ''[[Justitia mauritiana]]'' *** ''[[Linuparus somniosus]]'' *** ''[[Linuparus trigonus]]'' *** ''[[Palinurus charlestoni]]'' *** ''[[Palinurus delagoae]]'' *** ''[[Palinurus elephas]]'' *** ''[[Palinurus gilchristi]]'' *** ''[[Palinurus mauritanicus]]'' *** ''[[Panulirus argus]]'' *** ''[[Panulirus cygnus]]'' *** ''[[Panulirus echinatus]]'' *** ''[[Panulirus gracilis]]'' *** ''[[Panulirus guttatus]]'' *** ''[[Panulirus homarus]]'' *** ''[[Panulirus inflatus]]'' *** ''[[Panulirus interruptus]]'' *** ''[[Panulirus japonicus]]'' *** ''[[Panulirus laevicauda]]'' *** ''[[Panulirus longipes]]'' *** ''[[Panulirus marginatus]]'' *** ''[[Panulirus ornatus]]'' *** ''[[Panulirus pascuensis]]'' *** ''[[Panulirus penicillatus]]'' *** ''[[Panulirus polyphagus]]'' *** ''[[Panulirus regius]]'' *** ''[[Panulirus stimpsoni]]'' *** ''[[Panulirus versicolor]]'' ** [[Scyllaridae]] *** ''[[Arctides antipodarum]]'' *** ''[[Arctides guineensis]]'' *** ''[[Arctides regalis]]'' *** ''[[Scyllarides aequinoctialis]]'' *** ''[[Scyllarides brasiliensis]]'' *** ''[[Scyllarides elisabethae]]'' *** ''[[Scyllarides haanii]]'' *** ''[[Scyllarides herklotsii]]'' *** ''[[Scyllarides latus]]'' *** ''[[Scyllarides nodifer]]'' *** ''[[Scyllarides squammosus]]'' *** ''[[Scyllarides tridacnophaga]]'' *** ''[[Evibacus princeps]]'' *** ''[[Ibacus alticrenatus]]'' *** ''[[Ibacus ciliatus]]'' *** ''[[Ibacus novemdentatus]]'' *** ''[[Ibacus peronii]]'' *** ''[[Parribacus antarcticus]]'' *** ''[[Parribacus caledonicus]]'' *** ''[[Parribacus holthuisi]]'' *** ''[[Parribacus japonicus]]'' *** ''[[Parribacus perlatus]]'' *** ''[[Scyllarus arctus]]'' *** ''[[Scyllarus batei]]'' *** ''[[Scyllarus bertholdii]]'' *** ''[[Scyllarus brevicornis]]'' *** ''[[Thenus orientalis]]'' * Infraordo [[Thalassinidea]] ** [[Thalassinidae]] *** ''[[Thalassina anomala]]'' == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Scripta antiquiora * 1527 : [[Paulus Iovius]], ''[[De piscibus (Iovius)|De piscibus marinis, lacustribus, fluviatilibus, item de testaceis et salsamentis liber]]'' cap. xxxx {{Google Books|yW08AAAAcAAJ|p. 78 huius exemplaris}} ("Locustae") * 1553 : {{ec|id=Bellonius (1553)|c=[[Petrus Bellonius]], ''De aquatilibus libri duo cum iconibus ad vivam ipsorum effigiem quoad ejus fieri potuit expressis'' (Lutetiae: Ch. Estienne) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/26702#page/383/mode/1up pp. 343-360] ("De crustatis locustarii generis")}} * 1554 : [[Gulielmus Rondeletius]], ''[[De piscibus marinis (Rondeletius)|De piscibus marinis]] libri XVIII, in quibus verae piscium effigies expressae sunt'' (Lugduni: apud Matthiam Bonhomme) [https://archive.org/details/gvlielmirondelet00rond/page/534/mode/2up pp. 535-552] ; Praecepta * 1570 : [[Bartholomaeus Scappi|Bartolomeo Scappi]], ''Opera'' (Venetiis: Tramezzino, 1570) lib. 3 cap. 169-179 [https://archive.org/details/operavenetiascap00scap/page/n291/mode/2up ff. 139r-141v] * 1651 : [[Franciscus Petrus de La Varenne|La Varenne]], ''Le Cuisinier françois'' (Lutetiae: David, 1651) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114423k/f211 pp. 194-195] ("aumar ... langouste") * 1847 : [[Maria Antoninus Carême|Carême]], ''L'Art de la cuisine française au dix-neuviême siècle'' (Lutetiae, 1847) [https://archive.org/details/b21526047_0005/page/252/mode/2up vol. 5 pp. 252-254] ("Des homards, des langoustes et des crevettes") * 1894 : Charles Ranhofer, ''The Epicurean'' (Novi Eboraci, 1894) [https://web.archive.org/web/20211107193705/https://d.lib.msu.edu/fa/26#page/422/mode/2up pp. 408-413] ; Eruditio recentior * Lipke B. Holthuis, ''[http://www.fao.org/3/t0411e/t0411e00.htm Marine Lobsters of the World]'' ([[Institutum alimoniae et agriculturae provehendae|FAO]], 1991) [http://www.fao.org/3/t0411e/t0411e19.pdf pp. 119-120] * Austin B. Williams, "[https://spo.nmfs.noaa.gov/sites/default/files/pdf-content/MFR/mfr482/mfr4821.pdf Lobsters-Identification, World Distribution, and U.S. Trade]" in ''Marine Fisheries Review'' vol. 48 (1986) == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lobsters|Locustarium genus}} [[Categoria:Decapoda]] [[Categoria:Greges paraphyletici]] [[Categoria:Fercula e locustariis|+]] [[Categoria:Crustacea edulia]] 2d9sevjpshqjdlwo4qb4a6ms9zc4x52 0 291252 3964566 3928514 2026-06-13T00:25:07Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964566 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bisque de Homard et King Crab ($11) (3110265844).jpg|thumb|upright=1.5|[[Ars coquinaria Canadensis]]: ''Bisque de Homard et King Crab'', i.e. [[ius (sorbitio)|ius]] e duobus [[locustarium genus|locustariis]] (fortasse ''[[Panulirus interruptus]]'' et ''[[Paralithodes camtschaticus]]''), [[embamma]]te ''[[rouille]]'' inspersioneque [[allium cepa|ceparum]] necnon [[panis tostus|pane tosto]] appositis, in popina [[Vancuverium|Vancuverii]] in urbe inlatum]] {{res|Bisque}} (nomen [[Francogallice|Francogallicum]] originis incertae) est [[ius (sorbitio)|sorbitio]] e [[cibus marinus|cibo marino]] quod in arte coquinaria [[ars coquinaria Francica|Francica]] [[ars coquinaria Canadensis|Canadensique]] sed et alibi inferri solet. [[Fasciculus:Bisque de langoustine, queues de crevettes grillées et mascarpone au citron vert.jpg|thumb|upright=0.85|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paropsis|Ars paropsidum|fr|qid=Q481774}} [[Ars culinaria Novozelandensis|Novozelandensis]]: ''Bisque de langoustine, mascarpone au citron vert'', i.e. [[ius (sorbitio)|ius]] de ''[[Metanephrops challengeri|Metanephrope challengeri]]'' (?), cramo ''[[mascarpone]]'' e [[lumia]] infuso, sicut paropsis [[Wellington]] in urbe inlatum]] Adducuntur verbum [[dialectus Normannica|dialecti Normannicae]] ''bisque'' "potio acerba", nomen sinus Atlantici [[sinus Biscayensis|Biscayensis]], etiam locutio Latina ''bis cocta'',<ref name="Furetière (1690)" /> sed cur vel quomodo nomen huius sorbitionis e talibus radicibus derivari posset non liquet. Textus antiquissimi, qui vocabulum ''bisque'' sensu culinario continent, Francogallice saeculo XVI exeunte et Anglice saeculo XVII medio conscripti sunt. Inter Francicos [[Franciscus de Malherbe]] citatur,<ref>"''Lett. à Peiresc'' 221 (''DG'')" fide ''[http://stella.atilf.fr/ Trésor de la langue française]'' s.v. "Bisque (1)"</ref> iamque [[Mellin de Saint-Gelais]] si hic re vera auctor fuerit versuum levium qui sequuntur: [[Fasciculus:Cup of Crab Bisque at Coastal Kitchen.jpg|thumb|[[Ars coquinaria Civitatum Foederatarum]]: ''Crab bisque'', i.e. [[ius (sorbitio)|ius]] de ''[[Callinectes sapidus|Callinecte sapido]]'' (?), in popina littorali prope urbem [[Brunswick (Georgia)|Brunswick]] civitatis [[Georgia (CFA)|Georgiae]] inlatum]] :''Quant on est fébricitant,'' :''Ma dame, on se trouve en risque'' :''Et pour un assez long temps'' :''De ne jouer à la brisque'' :''Et de mal disner, partant,'' :''De ne point manger de bisque,'' :''Si rude et si fascheux risque,'' :''Que je bisque en y songeant!'' ("Qui febre afficitur, domina, periclitat a ludo chartarum ''brisque'' diu abstinere, insuper tam male cenare ut nullum ''bisque'' sumeret; de quo periculo irritante damnosoque cogitans bile commoveor").<ref>Ludus homonymorum: ''je bisque'' = "bile commoveor". Citatio fide {{qc|id=Néo-physiologie (1839)}} {{Google Books|ts9QAQAAIAAJ|p. 76}}</ref> Anglice anno [[1647]] verbum ''bisk'' a Roberto Stapylton usurpatur in notis subiunctis versioni suo ''Saturarum'' [[Decimus Iunius Iuvenalis|Iuvenalis]]: ''Beccafico ... one of the greatest rarities they can put into a bisk or ollio'' ("[[Ficedula]] ... e rebus rarissimis quas Italici in ''bisque'' vel sorbitionem immittere possint").<ref>Robert Stapylton, interpr., ''[[Decimus Iunius Iuvenalis|Juvenal]]: Sixteen Satyrs'' (1647) p. 267</ref> Ita Stapylton brevissime ''bisk'' vel ''bisque'' illo aevo e [[volatilia|volatilibus]] confectam esse suggessit. Post paucos annos [[Franciscus Petrus de La Varenne|La Varenne]] in opere ''Le Cuisinier françois'' primus ille praecepta culinaria dedit ''bisque de pigeonneaux'' ("iuris e columbis") et ''Demi bisque'' ("iuris dimidiati" vel simplicioris).<ref>{{qc|id=La Varenne (1651)}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114423k/f19 pp. 4-5], [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114423k/f37 20-21]</ref> Mox auctor anonymus, qui ''[[Le Cuisinier méthodique]]'' anno [[1660]] divulgavit, ''potage aux escrevisses en façon de bisque'' introduxit, scilicet "ius e [[Squillarum genus|cammaris]] modo ''bisque''".<ref name="Cuisinier méthodique (1660)">{{qc|id=Cuisinier méthodique (1660)}} {{Google Books|W41mAAAAcAAJ|pp. 82-83}}</ref> Eodem anno scriptor Anglicus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus May||en|qid=Q7347440}} in ''[[The Accomplished Cook|The accomplisht cook]]'' praecepta iuris e fluviatilibus, videlicet [[Cyprinus carpio|carpionibus]], titulo ''bisque of carps'' edidit;<ref>{{qc|id=May (1660)}} [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A88977.0001.001/1:11.13.3?rgn=div3;view=fulltext pp. 289-291]</ref> huic secutus est auctor incognitus libri ''L'ecole des ragoust'' ([[Lugdunum|Lugduni]] anno [[1668]] divulgati) qui ''bisque de poisson'' i.e. "ius de piscibus" praescripsit. <ref>{{qc|id=Ecole (1668)}}[https://archive.org/details/lecoledesragoust00lava/page/84/mode/2up pp. 84-85]</ref> [[Fasciculus:Crawfish Corn Bisque at Cafe Rue Orleans.jpg|thumb|[[Ars coquinaria Civitatum Foederatarum]]: ''Crawfish corn [[bisque]]'', i.e. ius de astaculis e [[cramum|cramo]] [[zea mays|maizioque]], in popina urbis [[Fayetteville]] [[Arcansia]]e inlatum]] Ius tale de piscibus, iam inter coquos Francicos Anglosque notum, [[Antonius Furetière]] fide lexici Francogallici sui anno [[1690]] divulgati non cognoverit, qui ''bisque'' "... factum e pluribus columbis, gallinis, deliciis variis, iure vervecino aliisque bonis rebus quae in mensas nobiliorum tantum inferri solent ..." definivit.<ref name="Furetière (1690)">''Potage exquis fait de plusieurs pigeons, poulets, beatilles, jus de mouton, et autres bons ingrediens qu'on ne sert que sur la table des Grands Seigneurs. Ce mot en ce sens vient de ''bis cocta'', parce que le bisque se faisant de plusieurs beatilles, il en faut faire plusieurs cuissons ...'': {{qc|id=Furetière (1690)}} {{Google Books|M6ImYK5WSPoC|p. 274}}</ref> Modo igitur vetustiore [[Vincentius La Chapelle|Vincent La Chapelle]] in ''Le cuisinier moderne'' (1735) ''bisque de poularde ... de cailles ... de pigeons'' sed non de cibo marino praescripsit.<ref>{{qc|id=La Chapelle (1735)}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1042599r/f44 vol. 1 pp. 22-25]</ref> Lexicon [[academia Francica|Academiae Francicae]], anno [[1694]] editum, cibo marino recte allusit, tam ''bisque de poisson'' quam ''bisque de pigeonneaux'' enumeratis;<ref>''Une espece de potage, composé de beatilles, champignons et autres ingredients ... bisque de pigeonneaux ... bisque de poisson'': ''Dictionnaire de l’Académie française'' (1694)</ref> atque [[Ioannes Franciscus Féraud]], qui dictionarium suum anno [[1787]] edere incepit, primus lexicographorum sorbitionem cammarorum inter alias adduxit, ''Cuisinier méthodique'' et [[Franciscus Massialot|Francisco Massialot]] secutus.<ref>''... bisque d'écrevisse, de poisson, de pigeoneaux, etc. — Demi-bisque est celle où il entre moins d'ingrédiens que dans la bisque ordinaire'': [[Ioannes Franciscus Féraud|Féraud]], ''Dictionaire critique de la langue française'' (1787-1788) s.v. "bisque"</ref><ref name="Cuisinier méthodique (1660)" /><ref>{{qc|id=Massialot (1729)}} [https://archive.org/details/lenouveaucuisini01mass/page/138/mode/2up vol. 1 p. 139]</ref> Saeculo enim XVIII exeunte, pace lexicographis, ''bisque'' de [[crustacea|crustaceis]] speciem communiorem huius generis ferculorum factum erat, sicut nostro tempore manet, ''bisque'' vel iure de volatilibus iam fere oblito. Ita asseveravit [[Grimod de la Reynière]], ganeonum illius aevi princeps. Grimod enim ''bisque aux écrevisses'' vel cammarorum "ius ordinis superioris" esse dixit "quod curas assiduas coqui etiam habilissimi requirit", sed ''bisque de volaille'' vel gallinacearum "ferculum deliciosum succulensque, olim usu saeculi receptum, hodie oblivione perditum".<ref>''La bisque aux écrevisses, et la célestine au lait d'amandes ... sont des potages d'un ordre supérieur, et qui ... appelle toute l'attention du cuisinier le plus habile'' ({{qc|id=Grimod (1808)}} [https://archive.org/details/b28521985/page/155/mode/2up p. 155]); ''La bisque de volaille ... est un mets délicieux et succulent, très à la mode autrefois, et tombé aujourd'hui en oubli. Les vieux amateurs ... nous remercieron[t] peut-être d'avoir fait renaître une bisque qui, bien faite, bien nourrie, bien succulente, traîtée enfin dans tous les principes de l'art, peut faire beaucoup d'honneur à un cuisinier, parce qu'elle suppose en lui un grand fond de savoir et d'expérience. Nos jeunes artistes en effectant de la mépriser comme une préparation gothique, prouveroient qu'ils manquent également de l'un et de l'autre'' (ibidem [https://archive.org/details/b28521985/page/175/mode/2up pp. 175-176])</ref> Medio saeculo XIX, ut videtur, [[cramum]] (antea e materiis huius ferculi exclusum) subito in fercula generis ''bisque'' introductum est. Etiam anno [[1839]] auctor operis ''Néo-physiologie du gout'', praecepta culinaria dans ''bisque d'écrevisses'' et ''bisque à la normande'' (i.e. ius de ''[[Cancer pagurus|Cancre paguro]]'' modo Normanno) cramum non postulavit; quae praecepta multo tardius repetivit [[Alexander Dumas (pater)|Alexander Dumas]] in ''Grand Dictionnaire de cuisine''.<ref>{{qc|id=Néo-physiologie (1839)}} {{Google Books|ts9QAQAAIAAJ|pp. 76-77}}; eisdem verbis {{qc|id=Dumas (1873)}} [https://archive.org/details/b28092818/page/246/mode/2up pp. 246-248]</ref> Etiam [[Antoninus Carême]], opere ''L'Art de la cuisine française au dix-neuviême siècle'' anno [[1847]] edito, e novem praeceptis capituli ''Des potages de bisque d'écrevisses'' ("de iuribus ''bisque'' cammarorum") cramum omnino arcuit. Sed [[Iulius Gouffé]], coquorum non minimus, praeceptum suum anni [[1867]] ''potage d'écrevisses à la crème'' in ''bisque d'écrevisses à la crème'' anno [[1877]] emendaverat.<ref>{{qc|id=Gouffé (1867)}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1080414/f403 pp. 377-379]; {{qc|id=Gouffé (1877)}} [https://archive.org/details/b21525778/page/377/mode/2up pp. 377-379]</ref> Cui [[Augustus Escoffier|Escoffier]],<ref>{{qc|id=Escoffier (1903)}} [https://archive.org/details/b21525912/page/182/mode/2up pp. 183-184]</ref> [[Prosper Montagné|Montagné]],<ref>{{qc|id=Montagné (1938)}} pp. 858-860</ref> recentiorum fere omnes sine commentariis secuti sunt. Ergo prima commutatio generis ''bisque'' (qua cibus marinus loco avium delicatorum adhibitus erit) non ante anno [[1660]] in Angliam Franciamque a scriptoribus culinariis introducta est. Poëta [[Nicolaus Boileau|Boileau]], hoc anno [[1665]] saturam de epulo ridiculo post [[Quintus Horatius Flaccus|Horatium]] componens, rufum iuris aucellarum rubeumque vini colorem his verbis evocavit, minime aspectum flavum iuris crustaceorum: :''Qu’est devenu ce teint dont la couleur fleurie'' :''Sembloit d’ortolans seuls et de bisques nourrie,'' :''Où la joie en son lustre attiroit les regards,'' :''Et le vin en rubis brilloit de toutes parts?'' ("Ubi evanuit tinctura [faciei tuae] cuius color floridus ex [[Emberiza hortulana|emberizis]] et ''bisque'' tantum nutriri videbatur, quae gaudium refulgens oculos attrahebat, unde vinum rubinum ab omni parte splendebat?")<ref>[[Nicolaus Boileau|Boileau]], ''Satires'' 3: "Description d'un repas ridicule" (1665) [[:s:fr:Boileau - Œuvres poétiques/Satires/Satire III|textus]]; [[Petrus Le Grand d'Aussy|Le Grand d'Aussy]], ''Histoire de la vie privée des français depuis l'origine de la nation jusqu'à nos jours'' (3 voll. Lutetiae: Pierres, 1782) [https://archive.org/details/b2152550x_0002/page/212/mode/2up vol. 2 p. 212]</ref> Altera commutatione (qua cramum introductum erit) anno circiter 1870 in operibus auctorum [[Lutetia|Parisiensium]] effecta, verisimile iudicemus ''la bisque traditionnelle'', quod in mythistoria eo anno edita [[Paulus Arène]] ''chez un restaurateur de nuit fort modeste'' ("apud nocturnum cauponem modestissimum") odore suo tabernulam implere finxit dum more maiorum protagonista haud dives amicaque sua amorem sine fine iurabant,<ref>''Chez un restaurateur de nuit fort modeste (on n’était pas riche, que voulez-vous?) ... tandis que la bisque traditionnelle embaumait, nous nous jurions, la Folie et moi, un amour à jamais, selon l’usage.'' Paul Arène, ''Jean-des-Figues'' (1870) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1521367f/f185 pp. 171-172]</ref> sine cramo confectum esse! == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Etymologica et historica * {{ec|id=Furetière (1690)|c=[[Antonius Furetière|Antoine Furetière]], ''Dictionnaire universel'' (Hagae Comitum: Leers, 1690) s.v. ''bisque''}} * {{ec|id=Grimod (1808)|c=[[Grimod de la Reynière]], ''[[Manuel des amphitryons]]: contenant un traité de la dissection des viandes à table, la nomenclature des menus les plus nouveaux pour chaque saison, et des élémens de politesse gourmande'' (Lutetiae: Capelle et Renand, 1808)[https://archive.org/details/b28521985/page/155/mode/2up pp. 155], [https://archive.org/details/b28521985/page/175/mode/2up 175-176]}} * {{ec|id=Rey (1998)|c=Alain Rey, ed., ''Dictionnaire historique de la langue française'' (2a ed. Lutetiae: Le Robert, 1998) vol. 1 p. 407}} * Barbara Ketcham Wheaton, ''Savouring the past'' (London: Chatto & Windus, 1983) p. 128 ; Praecepta * 1651 : {{ec|id=La Varenne (1651)|c=[[Franciscus Petrus de La Varenne|La Varenne]], ''Le Cuisinier françois'' (Lutetiae: David) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114423k/f19 pp. 4-5], [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114423k/f37 20-21] ("Bisque de pigeonneaux; Demi bisque")}} * 1658 : {{ec|id=Mayerne (1658)|c=[[Theodorus Mayernius|Théodore de Mayerne]], ''Archimagirus Anglo-Gallicus; or, excellent and approved receipts and experiments in cookery''. Londinii: Bedell and Collins, 1658 {{Google Books|RkwHMwEACAAJ|p. 41}} ("A bisque of carps")}} * 1660 : {{ec|id=May (1660)|c=[[Robertus May|Robert May]], ''[[The Accomplished Cook|The accomplisht cook]]'' (Londinii: Wood) [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A88977.0001.001/1:11.13.3?rgn=div3;view=fulltext pp. 289-291]; {{GB|7dhopy-AJ98C|pp. 303-304 editionis 1665}} ("a bisque of carps ... a bisk with carps and other several fishes")}} * 1660 : {{ec|id=Cuisinier méthodique (1660)|c=''[[Le Cuisinier méthodique]]'' (Lutetiae: Jean Gaillard, 1660) [https://archive.org/details/BIUSante_41574x02/page/82/mode/2up pp. 82-83] {{Google Books|W41mAAAAcAAJ|pp. 82-83 editionis 1662}} ("potage aux écrevisses en façon de bisque")}} * 1668 : {{ec|id=Ecole (1668)|c=''L'ecole des ragoust, ou Le chef-d'euvre du cuisinier, du patissier et du confiturier'' (Lugduni) [https://archive.org/details/lecoledesragoust00lava/page/84/mode/2up pp. 84-85], [https://archive.org/details/lecoledesragoust00lava/page/330/mode/2up 331-332] ("Bisque de poisson, bisque aux oeufs")}} * 1691 : {{ec|id=Massialot (1691)|c=[[Franciscus Massialot|François Massialot]], ''Le Cuisinier roial et bourgeois''. Lutetiae {{Google Books|HXwOAQAAIAAJ|pp. 133-134}} ("bisque de cailles et autres ... bisque de poisson"); {{ec|id=Massialot (1729)|c=''Le Nouveau cuisinier royal et bourgeois'' (1729) [https://archive.org/details/lenouveaucuisini01mass/page/132/mode/2up vol. 1 pp. 132-140] ("bisque de pigeons [etc.], bisque de poisson, bisque d'ecrevices en maigre") }}}} * 1735-1742 : {{ec|id=La Chapelle (1735)|c=[[Vincentius La Chapelle|Vincent La Chapelle]], ''Le cuisinier moderne'' (4 voll. Hagae Comitum, 1735) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1042599r/f44 vol. 1 pp. 22-25]; (2a ed. 5 voll. Hagae Comitum, 1742) [https://archive.org/details/lecuisiniermode04chapgoog/page/n41/mode/2up vol. 1 pp. 22-25] ("Bisque de poularde ... de cailles et autres ... de pigeons à la St. Cloux")}} * 1839 : {{ec|id=Néo-physiologie (1839)|c=''Néo-physiologie du gout par ordre alphabétique, ou, Dictionnaire génerál de la cuisine françoise ancienne et moderne''. Lutetiae {{Google Books|ts9QAQAAIAAJ|pp. 76-77}} ("Bisque d'écrevisses; Bisque à la normande"); eisdem verbis {{ec|id=Dumas (1873)|c=[[Alexander Dumas (pater)|Alexandre Dumas]], ''Grand Dictionnaire de cuisine'' (Lutetiae: Lemerre, 1873) [https://archive.org/details/b28092818/page/246/mode/2up pp. 246-248]}}}} * 1847 : {{ec|id=Carême (1847)|c=[[Antoninus Carême|Carême]], ''L'Art de la cuisine française au dix-neuviême siècle'' (Lutetiae) [https://archive.org/details/b21526047_0001/page/166/mode/2up vol. 1 pp. 166-170] ("Des potages de bisque d'écrevisses")}} * 1867-1877 : {{ec|id=Gouffé (1867)|c=Jules Gouffé, ''Le Livre de cuisine'' (Lutetiae: Hachette, 1867) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1080414/f403 pp. 377-379] ("Bisque d'écrevisses liée; Bisque d'écrevisses au maigre claire; Potage d'écrevisses à la crème"); {{ec|id=Gouffé (1877)|c=(2a ed. 1877) [https://archive.org/details/b21525778/page/377/mode/2up pp. 377-379] ("Bisque d'écrevisses liée; Bisque d'écrevisses au maigre claire; Bisque d'écrevisses à la crème")}}}} * 1903 : {{ec|id=Escoffier (1903)|c=[[Augustus Escoffier|Auguste Escoffier]], ''Le Guide culinaire'' (Lutetiae) [https://archive.org/details/b21525912/page/182/mode/2up pp. 183-184] ("Bisque ou coulis d'écrevisses ... de homard ... de crevettes ... de langoustines")}} * 1911 : Robert H. Christie, ''Banquets of the Nations: eighty-six dinners characteristic and typical each of its own country'' (Edinburgi: Gray) [https://archive.org/details/b21528676/page/148/mode/2up pp. 148-149] ("North France: Bisque d'écirvisses" [sic]) * 1938 : {{ec|id=Montagné (1938)|c=[[Prosper Montagné]], ''[[Larousse gastronomique]]'' (Lutetiae: Larousse) pp. 183-184, 858-860}} * 2018? : Sam Sifton, "[https://cooking.nytimes.com/recipes/1012881-lobster-bisque Lobster Bisque]" in ''[[New York Times]] Cooking'' == Nexus externi == * "[https://www.marmiton.org/recettes/recette_bisque-de-homard-maison_65708.aspx Bisque de homard maison]" apud ''Marmiton'' * "[https://web.archive.org/web/20250425070901/https://www.atelierdeschefs.fr/fr/recette/26156-bisque-de-langoustines.php Recette de Bisque de langoustines]" apud ''Atelier des chefs'' * "[https://chefsimon.com/recettes/tag/bisque Recettes de bisque]" apud ''Chef Simon'' [[Categoria:Fercula e cibo marino]] [[Categoria:Sorbitiones]] [[Categoria:Ars coquinaria Francica]] [[Categoria:Ars coquinaria Canadensis]] [[Categoria:Verba Francogallica]] 7f0t3n9mkhyuwifybfo2xsvsyaahjvj 0 294452 3964559 3929359 2026-06-13T00:18:38Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964559 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{res|Portus Augustus}}<ref>{{Scatebranus|549}} De nomine priore ''Imperatorskaia gavan' ''.</ref>, nunc vulgo {{res|Portus Sovieticus}} ([[Russice]] ''Sovetskaja gavan' ''), est urbs in [[Territorium Fortunianum|territorio Fortuniano]] [[Russia]]e. Incolarum habet 23&thinsp;550 anno 2020. In litore [[fretum Tataricum|freti Tatarici]] sita est et 10 [[chiliometrum|chm]] a portu maximo ''Vanino'' distat (unde [[traiectus]] navalis in [[Sachalina]]m insulam ducit). ==Historia== Ab expeditione [[Gennadius Nevel'skoj|Gennadii Nevel'skoj]] anno 1853 sinus navibus idoneus inventa est. Colonia crescebat et in numerum urbium anno 1941 inclusa est. Portus nova maior in Vanino anno 1943 aedificari incepit. Statio extrema {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferrivia a Baicale ad Amurem|Ferriviae a Baicale ad Amurem|ru|qid=Q377967}} Portu Augusto sita est. ==Pinacotheca== <gallery> Пост в Императорской гавани (фотография В. В. Ланина).jpg|Portus Augustus [[decennium 187|annis sexagesimis saeculi XIX]], photographema Imperatorskaya Gavan, Aleksei Vysheslavtsev, page 253 (1867).jpg|Portus Augustus anno 1867 (e libro Alexii Vyšeslavtsev) Pestschany Lighthouse by Vyacheslav Ovchinnikov.jpg|[[Pharus]] Arenosus (''Pesčanyj'') prope ad Portum Augusti (pictura {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Venceslaus Ovčinnikov|Venceslai Ovčinnikov|ru|qid=Q66363343}}) Krasniy Partizan Lighthouse by Vyacheslav Ovchinnikov.jpg|Pharus Militis Clandestini Rubri (''Krasnyj Partizan'') prope ad Portum Augusti (pictura Venceslai Ovčinnikov) Sovetskaya Gavan - Orthodox church.jpg|Ecclesia apostolorum Petri et Pauli in Portu Augusti Sovetskaya Gavan - Administration of the Sity.jpg|Aedifiicium municipale Portus Augusti Sovetskaya Gavan - Docks.JPG|Navalia Portus Augusti Sovetskaya Gavan - Aeroport.jpg|[[Aeriportus]] Portus Augusti </gallery> ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} {{CommuniaCat|Sovetskaya Gavan|Portum Augustum}} [[Categoria:Urbes territorii Fortuniani]] [[Categoria:Condita 1853]] [[Categoria:Portus maris Iaponici]] 3c9opnf23i7lssl9bh7l6xcgf26chf2 0 295177 3964549 3930425 2026-06-13T00:10:52Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964549 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Terry Michael Brown}} (natus in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Urbs Iovae|Urbe Iovae|en|qid=Q487977}}<ref>[https://www.anglican.ca/archives/holdings/fonds/terry-brown-fonds/ Pagina ei dicata in situ interretali Ecclesiae Anglicanae in Canada.]</ref> in [[Iova]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]]<ref>Episcopal Life, [https://www.anglicanjournal.com/retirement-terry-brown-diocese-of-malaita-8122/ "Retirement: Terry Brown, diocese of Malaita,"] ''Anglican Journal,'' 1 Octobris 2008.</ref> die [[18 Augusti]] [[1944]]; mortuus inter dies [[25 Martii]] et [[31 Martii]] [[2024]]<ref>Richard Mammana, [https://livingchurch.org/2024/04/04/terry-brown-bishop-in-four-worlds-1944-2024/ "Terry Brown, Bishop in Four Worlds, 1944-2024,"] ''The Living Church,'' 4 Aprilis 2024.</ref>) fuit [[sacerdos]] [[Anglicanismus|Anglicanus]], olim administrator missionum [[Synodus Generalis Ecclesiae Anglicanae Canadae|Synodi Generalis Ecclesiae Anglicanae Canadae]], quondam [[dioecesis Malaitae|episcopus Malaitae]],<ref>[https://web.archive.org/web/20210128110209/https://www.anglican.ca/news/malaita-bishop-terry-brown-former-general-synod-mission-coordinator-retires/3006290/ "Malaita bishop Terry Brown, former General Synod mission coordinator, retires,] "Episcopal News Service, 21 Augusti 2008.</ref> et [[rerum gestarum scriptor|historicus]] [[ecclesia]]e.<ref>Terry Brown, [https://web.archive.org/web/20210130072139/https://asiapacific.anu.edu.au/pambu/docs/PHA/Brown%20Terry.pdf "Report on Reorganizing the Anglican Church of Melanesia Archives on deposit at the National Archives of the Solomon Islands and development of future Anglican Church of Melanesia Archives,"] [[acroasis]] in conventu Pacific History Association in [[Universitas Pacifici Australis|Universitate Pacifici Australis]] [[Suva]]e [[Viti]]orum die [[12 Decembris]] [[2008]] habita.</ref> ==De vita== In [[Iova]] natus, [[Cedar Rapids]] Iovae Iacsoniaeque [[Michigania]]e [[educatio|eruditus]],<ref>Diploma, Jackson High School, 1962.</ref> gradum [[A.B.|baccalaureatum]] anno [[1966]] apud [[Collegium Kalamazoo]] accepit<ref>Kalamazoo College Commencement program, 1966.</ref> (tertio autem anno [[Universitas Aberdonensis|Universitatem Aberdonensem]] frequentaverat). In programmate [[Ph.D.]] in [[historia]] apud [[Universitas Brandeis|Universitatem Brandeis]] anno [[1966]] [[matriculatio|matriculavit]], sed [[miles]] in rebus [[medicina|medicinalibus]] in [[exercitus Civitatum Foederatarum|exercitu Civitatum Foederatum]] ad castra Drake [[Asaca]]e in urbe [[Iaponia]]e annis 1968 et 1969 militare debuit. Ab [[Asia]] regressus, uno anno in programmate [[A.M.|magistrali]] in [[humanitates|humanitatibus]] apud [[Universitas Civica Wayne|Universitatem Civicam Wayne]] [[Detroitum|Detroiti]] anno [[1970]] frequentare coepit, sed mox in [[Canada]]m [[migratio|migravit]], ubi [[Magister Divinitatis]] (Hons.) anno [[1974]] apud [[Collegium Sacrosanctae Trinitatis]] [[Torontum|Toronti]] factus est.<ref>"So Three Bishops and a Lawyer Walk into a Chapel." [[2004]]. ''Trinity Alumni Magazine'' 42, no. 1 (autumnus): 5.</ref> [[Confirmatio|Confirmatus]] in Ecclesia Episcopaliana ab [[Episcopus Massachusettae|Episcopo Massachusettae]], [[diaconus]] in cappella Collegii Sacrosanctae Trinitatis die [[20 Martii]] [[1974]] ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Harold Nutter|Haroldo Nutter|en|qid=Q16089772}} episcopo Frederictoniae<ref>Qui anno [[1980]] [[Metropolitanus Canadae]] factus fuerit.</ref> in Ecclesia Anglicana Canadae, factus est. [[Sacerdos]] in cathedrali huius [[dioecesis]] ab eodem die [[22 Maii]] [[1975]] consecratus est. Curator adiuvans apud Ecclesiam Sancti Georgii [[Monctonia]]e in [[Novum Brunsvicum|Novo Brunsvico]] annis [[1974]] et [[1975]] fuit. Tum lector in [[theologia]] apud Medium Theologicum Episcopi Patteson in [[Guadalcanal]] in [[Insulae Salomonis|Insulis Salomonis]] annis ab 1975 ad [[1981]] meruit, sub aegide ministerii missionizationis externae Synodi Generalis Ecclesiae Anglicanae Canadae.<ref>Anglice "Department of World Mission of the General Synod of the Anglican Church of Canada" (''Canadian Churchman,'' Maius 1985, p. 7).</ref> Insulas Salomonis [[missionarius]] et [[orator]] in [[Collegium Theologicum Episcopi Patteson|Collegio Theologico Episcopi Patteson]] anno [[1976]] primum visitavit, [[Ecclesia Anglicana Canadae]] et [[Ecclesia Anglicana Melanesiae]]<ref>Omnis Ecclesia Anglicana Melanesiae anno [[1975]] constituta est, post 118 annos societatis missionariae cum [[Ecclesia Anglicana in Aotearoa, Nova Zelandia et Polynesia]] (olim Ecclesia Provinciae Novae Zelandiae). Provincia Melanesiana in octo [[dioecesis|dioecesibus]] per [[Vanuatu|rem publicam Vanuatuensem]], [[Insulae Salomonis|Insulas Salomonis]], et [[Nova Caledonia|Novam Caledoniam]] consistit.</ref> una agentibus. [[Acroasis|Acroases]] in [[historia]] variisque [[theologia]]e provinciis sex annos habebat, antequam ad Canadam anno [[1981]] exeunte rediit, ut missionem [[Asia]]nam [[Oceanus Pacificus|Pacificamque]] duceret, propositum [[Toronto]]ni conditum. [[Magister Theologiae]] anno [[1981]] et [[Theologiae Doctor]] apud Collegium Sacrosanctae Trinitatis anno [[1987]] factus est.<ref>"So Three Bishops and a Lawyer Walk into a Chapel." [[2004]]. ''Trinity Alumni Magazine'' 42, no. 1 (autumnus): 5.</ref> Quartus Malaitae episcopus in cathedrali Christi Regis ad Fiu in Malaita magnifice die [[26 Maii]] [[1996]] consecratus est, primus Canadensis qui episcopus in [[Melanesia]] meruerit.<ref>[https://anglicat.kinderlibrary.ac.nz/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=367386 "Order of service for the consecration & installation of the Reverend Dr. Terry Michael Brown as the 4th Bishop of Malaita at the Cathedral of Christ the King, Fiu, Malaita on the Day of Pentecost, Sunday, 26 May, 1996, 7.30 a.m.]</ref> Consecrator principalis fuit Ellison Pogo [[eques]], tertius [[Archiepiscopus Melanesiae]]. Coconsecratores fuerunt quinque episcopi dioecesani Ecclesiae Provinciae Melanesiae (episcopi [[insula]]rum Temotu, Ysabel, Hanuato'o, Vanuatu, ac Banks et Torres); Stewart Payne, Archiepiscopus Terrae Novae Occidentalis, personam Primatus Canadae gerens; Bundo Kim, primas [[Corea]]e; [[Albertus Ramento]],<ref>Vide biographiam [[:en:Alberto_Ramento|Alberti Ramento]] in Wikipedia, qui ad ultimum in [[Philippinae|Philippinis]] [[iura humana|iurum humanorum]] fautor necatus est.</ref> Episcopus Maximus [[Libera Ecclesia Philippina|Ecclesiae Liberae Philippinensis]]; tres episcopi insularum (episcopi [[Episcopus Polynesiae|Polynesiae]], [[Episcopus Aotearoa|Aotearoae]], et Aipo Rongo in [[Papua Nova Guinea]]); Normannus Palmer,<ref>Vide biographiam [[:en:Norman Palmer (bishop)|Normanni Palmer]] in Wikipedia.</ref> secundus Archiepiscopus Melanesiae; ac tres priores episcopi Malaitenses. Brown praefectus dioecesis usus [[oecumenismus|oecumenicales]] inter varias [[insula]]e [[ecclesia]]s meliorem facere conabatur, atque evolutioni [[liturgia|liturgicae]] per Munus Liturgiae et Cultum Divini favebat; se autem a munere [[episcopatus|episcopali]] Malaitensi die [[18 Augusti]] 2008 removit, [[Samuel Sahu|Samuele Sahu]] successore et quinto dioecesis episcopo. In Canadam reditus, episcopalis Ecclesiae Ascensionis [[Hamilton (Ontario)|Hamiltoniae]] in Ontarione curator meruit, donec se a magistratu die [[31 Ianuarii]] [[2020]] abdicavit. Instructor adiunctus [[missiologia]]e in ordine professorum divinitatis Collegii Sacrosanctae Trinitatis [[Torontum|Toronti]] manet.<ref>"A Practised Hand at Retiring." ''CSC Newsletter'' 53, no. 1 (Maius): 11; [https://drive.google.com/file/d/1ndTlXp7xUlT-UcMmOY2eepleSMrfZWJc/view PDF,] ubi [[photographema]] Brown videtur.</ref> Per [[interrete]] anno [[2013]], Brown digitalem relatus [[Consilium Veritatis et Reconciliationis (Insulae Salomonis)|Consilii Veritatis et Reconciliationis Insularum Salomonis]] de [[bellum|bello]] [[ethnos|ethnico]] in [[Insulae Salomonis|Insulis Salomonis]] [[textus|textum]] divulgavit, quem ipse antea composuerat, [[rectio]]nem [[civitas|civitatis]] multum vexans.<ref>Conger 2013.</ref> Praeses quidem consilii, Pater Sam Ata, relatum divulgatum contra [[lex|leges]] fuisse dixit.<ref>[https://pmc.aut.ac.nz/index.php/pacific-media-watch/solomon-islands-government-angry-over-internet-release-truth-report-8275 "Pacific Media Watch: <small>SOLOMON ISLANDS:</small> Government angry over internet release of 'truth' report" (cum photographemate episcopi Brown).]</ref> De sua [[vita]], summatim sic dixit: "Et in peius ut videtur, 'recondita' est mea [[sexualitas]]. [[Vita|Vivo]] particeps omnium [[mundus|mundorum]] quattuor: [[Ecclesia Episcopalis|Ecclesiae Episcopalis]] (Civitatum Foederatarum), Ecclesiae Anglicanae Canadae, Ecclesiae Melanesiae, ac dolentis mundi laicorum, [[diaconus|diaconorum]], [[sacerdos|sacerdotum]], [[episcopus|episcoporum]] [[LGBT|gay et lesbianarum]]."<ref>[[Anglice]]: "And to make matters worse, my own sexuality is 'dodgy.' I live in and am a part of all four worlds—The Episcopal Church, the Anglican Church of Canada, the Church of Melanesia and the pained world of gay and lesbian laity, deacons, priests and bishops."</ref><ref>[http://simplemassingpriest.blogspot.com/2008/07/bishop-terry-brown-of-malaita-melanesia.html Simple Massing Priest (blog),] 30 Iulii 2008.</ref> ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Brown, Terry, ed. [[2006]]. ''Other Voices, Other Worlds: The Global Church Speaks Out on Homosexuality.'' Novi Eboraci: Church Publishing Company. Darton Longman and Todd. *Brown, Terry. [[2015]]. "Anglican Way or Ways?" In ''The Oxford Handbook of Anglican Studies,'' ed. Mark Chapman, Sathianathan Clarke, et Martyn Percy. Oxoniae: Oxford University Press. doi:10.1093/oxfordhb/9780199218561.013.47. *Brown, Terry. [[2016]]. "Missiology and Homosexuality." ''Rethinking Mission,'' 15 Iulii 2016. [https://rethinkingmission.org/wp-content/uploads/2016/07/terrybrown.pdf PDF.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *Brown, Terry, et Christopher Lind, eds. [[1985]]. ''Justice as Mission: An Agenda for the Church.'' Burlingtoniae Ontarionis: Trinity Press. *Conger, George. [[2013]]. "Solomon Islands bishop under fire for leaking govt peace report." ''The Church of England Newspaper,'' 9 Maii 2013. [https://www.churchnewspaper.com/author/george-conger/page/25 Summarium interretiale.] ==Nexus externi== *[https://web.archive.org/web/20210128053840/https://www.episcopalhistorians.org/bishops-award.html "Bishop's Award Recipients."] National Episcopal Historians and Archivists. Photographema, 2019. *[https://www.anglicannews.org/news/2004/07/photographs-from-the-visit-of-the-archbishop-of-canterbury-to-melanesia.aspx In uno photographemate,] Terry Brown cum [[Rowan Williams]], [[archiepiscopus Cantuariensis|archiepiscopo Cantuariensi]], perambulare videtur. ''Anglican News,'' Iulius 2004. *[http://saintpaul-runnymede.blogspot.com/2011/02/blog-post_6509.html "Welcome Bishop Terry Brown to St. Paul's, Runnymede."] ''St. Paul's Church, Runnymede (Anglican),'' 19 Februarii 2011. Photographema. {{Lifetime|1944|2024|Brown, Terry}} [[Categoria:Alumni Collegii Kalamazoo]] [[Categoria:Alumni Universitatis Torontonensis]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Episcopi]] [[Categoria:Historici]] [[Categoria:Homosexualitas]] [[Categoria:Incolae Canadae]] [[Categoria:Incolae Iovae]] [[Categoria:Incolae Michiganiae]] [[Categoria:Malaita]] [[Categoria:Milites Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Nova Caledonia]] [[Categoria:Religio Anglicana]] [[Categoria:Scriptores Canadae]] [[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Vanuatu]] eqfhpiwewossmv3xec3p021qn22muct 0 297427 3964562 3928722 2026-06-13T00:21:29Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964562 wikitext text/x-wiki {{capsa urbis Vicidata}} {{charta locatrix |Cantii |label=Folkestonum |lat_deg =51|lat_min = 05 |lon_deg = 1|lon_min = 10 |position=left |background = |width=300 |float=right |caption= Urbis collocatio in comitatu Cantio }} {{res|Folkestonum}}<ref>Gulielmus Darell, ''The History of Dover Castle'' (Londinii,1797) {{Google Books|Xx14_GfMIQ4C|pag. 35 et 41}}; Nicolaus Harpsfeldius, ''Historia Anglicana ecclesiastica'' (Duaci, 1622) {{Google Books|ZzFHAAAAcAAJ|pag. 750}}.</ref> ([[Anglice]] ''Folkestone'') est [[urbs]] et [[portus]] [[Cantium|Cantiensis]], qui proximus [[Europa|continenti]] patet. [[Cuniculus Freti Gallici]] ibi suam accessum [[Anglia|Anglicum]] habet. [[Romani antiqui|Romani]] Folkestoni fere anno [[75]] [[villa]]m aedificaverunt sed nomen eius nobis ignotum remanet. Nomen ''Folcanstan'' primum [[saeculum 7|saeculo septimo]] in litteris invenitur. Secundum traditionem, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sancta Eanswida||en|qid=Q5325617}} in hodierno agro urbano anno [[630]] [[monasterium]] condidit. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Grand Burstin Hotel, Folkestone (2004).jpg|Aspectus portus Fasciculus:Folkestone, Market Square.jpg|Forum Fasciculus:Folkestone, The old lighthouse.jpg|Vetus pharus Fasciculus:Folkestone Roman Villa, Wear Bay Road (geograph 2573346).jpg|Reliquiae villae Romanae </gallery> == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Folkestone|Folkestonum}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Loci habitati comitatus Cantii]] [[Categoria:Portus maris Britannici]] 73tg0v4qk7r7yok7omwuwf3cai6l9te 0 297827 3964578 3740027 2026-06-13T01:31:35Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964578 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} '''Eduardus Mörike''' (natus die [[8 Septembris]] [[1804]] [[Ludoviciburgum|Ludoviciburgi]], mortuus die [[4 Iunii]] [[1875]] [[Stuttgardia]]e) scriptor [[germania|Germanicus]] more [[Romanticismus|Romanticismo]] fuit. ==Vita== Gymnasium [[Bad Urach]] frequentavit antequam [[Tubinga]]e theologiae studeret. Ibi consuetudinem contraxit cum [[Ludovicus Bauer|Ludovico Bauer]], [[gulielmus Waiblinger|Gulielmo Waiblinger]] et [[david Fridericus Strauss|David Frederico Strauß]]. Opus pristinum maioris momenti fuit [[mythistoria]] iam matura cui titulus »Maler Nolten« (Stuttgardiae 1832; editio altera mutata 1877). Quae scholam [[suebia|Suebicam]] poeticam contemporaneam gravitate valde superavit. Cum praedicator auxiliaris variis in locis [[Virtembergia]]e fuisset, anno 1834 parochus [[Kleversulzbach]] factus est. Quo munere usque annum 1843 functus est. Insania coactus demissionem accipere debuit et inde annos nonnullos [[Mergentheim]] tamquam docens privatus vixit. Anno 1851 Stuttgardiam iit ubi in Conventu Sanctae Catharinae magister creatus est. Eum laborem facilem usque annum 1866 facere potuit. Annis novissimis tamen in [[tristitia]] atque inertia, cui totam vitam nimis indulserat, vitam degebat. ==Gravitudo== Maximi momenti opus fuerunt carmina »Gedichte« (Stuttgardiae 1838). Ibi sensus nulla rhetorica fucati directo exprimuntur, quorum modestia popularis placet. Poemata velut »Der alte Turmhahn«, »Schön Rohtraut«, »Das verlassene Mädchen« inter optima litterarum Theodiscarum numerari possunt. Quorum multa [[Hugo Wolf]] notatione musica ornavit. Alliciunt etiam fabulae »Das Stuttgarter Hutzelmännlein« (Stuttgardiae 1852): hinc narratio »Historie von der schönen Lau« anno 1873 imaginibus [[maritius de Schwind|Mauritii de Schwind]] aucta et edita est. Praeterea laudandum est opus septem in carminibus praetitulatum »Idyll vom Bodensee« (Stuttgardiae 1846) et lectores laetificant [[novella]]e »Mozart auf der Reise nach Prag« (Stuttgardiae), »Der Schatz« et »Lucie Gelmeroth« quas collectas habemus in florilegio »Gesammelte Erzählungen«. Insuper Mörike [[theocritus|Theocriti]] ''Idyllia'' (cum Notter, Stuttgardiae 1853–56) et res [[Anacreon]]tis (Stuttgardiae 1864) convertit. ==Nexus externi== {{commonscat|Eduard Mörike|Eduardum Mörike}} *[http://www.zeno.org/Literatur/M/Mörike,+Eduard Opera apud Zeno] *[https://www.projekt-gutenberg.org/autoren/namen/moerike.html Opera apud Projekt-Gutenberg] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118583107 Nexus pretiosi apud DDB] *[https://web.archive.org/web/20240626075548/http://www.deutscheslied.com/de/search.cgi?cmd=composers&name=M%F6rike%2C%20Eduard Musica carminibus eius addita] {{lifetime|1804|1875|Morike, Eduardus}} [[categoria:Theologi Germaniae]] [[categoria:Auctores Theodisci]] [[categoria:Interpretes]] [[categoria:Incolae Germaniae]] giy2dgzs4y95sgssyj3p183jky1s84n 0 300822 3964552 3929949 2026-06-13T00:12:47Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964552 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Fried oysters, soft-shell crab.jpg|thumb|[[Gastronomia Novae Aureliae]]: Ostreae frictae ad sinistram, cancer mollis (''[[Callinectes sapidus]]'') frictus ad dextram partem, apud popinam ''Casamento's'' inlati. Apponuntur liquamen ''[[Lea & Perrins]]'', [[cervesia]] ''[[Faubourg Brewing Company|Dixie]]'']] [[Fasciculus:Fried oysters with soft scrambled eggs don of Nakau.jpg|thumb|[[Ars coquinaria Iaponica]]: Ostreae frictae cum ovis molitis modo ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|donburi||en|qid=Q1061842}}'' inlatae]] {{res|Ostreae frictae}}, variatim accommodatae, convivis qui crudas comedere nolunt saepe inferuntur. Auctor omnium fortasse antiquissimus, qui "saporem" (id est salsam vel [[iusculum]]) ad ostreas frictas "convenientem" proposuierit est [[Maynus de Mayneriis]] [[Mediolanum|Mediolanensis]] medio saeculo XIV scribens. Saeculis insequentibus plures scriptores de re cibaria [[Britannia|Britanni]], [[Francia|Francici]], [[Civitates Foeceratae Americae|Americani]], praecepta ediderunt. == Bibliographia == * c. 1335 : [[Maynus de Mayneriis]], ''[[Opusculum de saporibus]]'' ([[Lynn Thorndike]], "A Medieval Sauce-Book" in ''Speculum'' vol. 9 (1934) pp. 183-190 ad p. 189 [https://www.jstor.org/stable/2846594 JSTOR]; cf. [[Terentius Scully|Terence Scully]], "The Opusculum de saporibus of Magninus Mediolanensis" in ''Medium aevum'' vol. 54 (1985) pp. 178-207 [https://www.jstor.org/stable/43628892 JSTOR]) ("pro ostreis frixatis sapor conveniens ...") * 1615 : [[Ioannes Murrell|I. M.]], ''A New Booke of Cookerie ... London Cookerie'' (Londinii: John Browne, 1615) [https://www.uni-giessen.de/fbz/fb05/germanistik/absprache/sprachverwendung/gloning/tx/1615murr.htm Editio interretialis] ("To sowce oysters; To make an oyster pye; To frye mussels, perywinckels, or oysters, to serue with a ducke, or single by themselves") * 1654 : [[Iosephus Cooper]], ''The Art of Cookery Refin'd and Augmented, containing an Abstract of Some Rare and Rich Unpublished Receipts of Cookery collected from the Practise of that Incomparable Master of These Arts, Mr. Jos. Cooper, Chiefe Cook to the Late King''. Londinii: R. Lowndes {{Google Books|CY9mAAAAcAAJ|pp. 72-73}} ("How to fry oysters") * 1656 : [[Petrus de Lune|Pierre de Lune]], ''Le Cuisinier'' (Lutetiae: David, 1656) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9819294k/f130.item p. 118] ("Huistres frites") * 1685 : Robert May, ''The Accomplisht Cook'' (5a ed. Londinii) {{GB|7dhopy-AJ98C|pp. 387, 392 editionis 1665}} ("To marinate great oysters to be eaten hot ... To fry oysters") * 1733 : {{ec|id=La Chapelle (1733)|c=[[Vincentius La Chapelle|Vincent La Chapelle]], ''The Modern Cook'' (3 voll. Londinii: Nicolas Prevost, 1733) [https://archive.org/details/moderncook03lach/page/302/mode/2up vol. 3 p. 303] ("Fry'd oysters")}} * 1739 : [Menon], ''Nouveau traité de la cuisine''. Lutetiae [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1511758k/f379.item vol. 1 p. 345] ("huîtres frites") * 1742 : [[Franciscus Marin|François Marin]], ''Suite des Dons de Comus''. Lutetiae: veuve Pissot {{Google Books|7yA_clSTZc0C|vol. 3 p. 198}} ("Huîtres en beignets") * 1832 : N. K. M. Lee, ''The cook's own book, being a complete culinary encyclopedia'' (Bostoniae: Munroe and Francis) [https://web.archive.org/web/20220108170144/https://d.lib.msu.edu/fa/18#page/170/mode/2up p. 129] ("Oysters, fried") * 1870 : {{ec|id=Dubois (1870)|c=[[Urbanus Dubois|Urbain-Dubois]], ''Cosmopolitan cookery: popular studies'' (Londinii: Longmans) [https://archive.org/details/b28131241/page/116/mode/2up p. 116] ("Fried oysters Provence fashion; Hamburg fried oysters; American fried oysters")}} * 1872 : [[Urbanus Dubois|Urbain Dubois]], ''Cuisine de tous les pays: études cosmopolites''. 3a ed. (Lutetiae: Dentu, 1872) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65442310/f160 p. 136] ("Huîtres frites à la Provençale; à la mode de Hambourg") * 1873 : {{ec|id=Dumas (1873)|c=[[Alexander Dumas (pater)|Alexandre Dumas]], ''Grand Dictionnaire de cuisine'' (Lutetiae: Lemerre, 1873) [https://archive.org/details/b28092818/page/646/mode/2up p. 647] ("huîtres frites pour hors-d'œuvre")}} * 1885 : ''Prof. La Fayette's French family cookbook''. "London, New York and Chicago" (re vera Chicagine?): Paris Publishing Co., 1885 {{Google Books|N8VEAQAAMAAJ|pp. 41-42}} ("Family oyster fry ... Poitiers oyster fritters") * 1885 : [[Lafcadio Hearn]], ''La Cuisine creole: a collection of culinary recipes from leading chefs and noted Creole housewives who have made New Orleans famous for its cuisine'' (2a ed. Novae Aureliae) [https://archive.org/details/lacuisinecreolec00hearrich p. 29] ("Oysters fried") * 1895 : Thomas J. Murrey, ''The Murrey Collection of Cookery Books'' (Novi Eboraci) [https://archive.org/details/murreycollectio00murrgoog/page/n420/mode/2up "Oysters and Fish" pp. 22-23, 26] ("Philadelphia fried oysters; Plain fried oysters") * 1941 : [[M. F. K. Fisher]], ''Consider the Oyster''. Duell, Sloan and Pierce [[Categoria:Fercula ex ostreis]] 6vmsyn1vbxkthnvquukd55wd52vkzkv 0 300858 3964550 3930230 2026-06-13T00:11:22Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964550 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Y Yn}},<ref>"Y Yn, Chim Tam, Tai Kia" {{Google Books|BerpG7rz0_YC|Tabula chronologica p. 6 et passim}}</ref> litteris Sinicis 伊尹, translitteratione [[pinyin]] ''Yi Yin'', fuit fortasse minister regis [[Sinae (regio)|Sinarum]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chim Tam|Tang|en|qid=Q471820}} prolisque eius, fortasse usurpator. Coquus philosophusque politicus atque denuo "magnus sapiens" in legendario historico celebratur. == ''Annales bambusei'' == == ''Liber Mencius'' == == ''Veres autumnique domini Lü'' == In ''[[Veres autumnique domini Lü|Veribus autumnisque domini Lü]]'' (''Lüshi Chunqiu''), a [[Lü Buwei]] editis, Yi Yin filium fuisse dicitur mulieris cuiusdam ad ripam fluminis Yi habitantis: illam rure doloribus prehensam peperisse, mortem obiisse, in [[morus alba|morum]] arborem mutatam esse; feminam domi nobilis Youshen infantem sub arbore iacentem repperisse, cuius dominus puerulum educandum coquo familiari commendavit. Iuvenem denuo ab omnibus admiratum, artem coquinariam optime scientem, rex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chim Tam|Tang|en|qid=Q471820}} ([[Familia Xam|familiae regiae Shang]] conditor) apud se convocavisse dicitur, qui statim coquus, mox etiam consiliarius factus erit. Dissertatio eius, in qua rem publicam dirigi suadet eodem modo quo cibos [[sapor]]esque, recitatur. Quinque sapores enumerantur, qui sunt 酸 ''suān'' amarus, 苦 ''kǔ'' acer, 甜 ''tián'' dulcis, 辣 ''là'' pungens vel 熱 ''rè'' calidus, 咸 ''xián'' salsus. Enumeratio optimorum ciborum, ex omnibus Sericae regionibus provenientium, sequitur. E qua historia Yi Yin conditor mythicus [[ars coquinaria Sinensis|artis coquinariae Sinensis]] esse fingitur. == ''Analecta Confucii'' == == ''Liber documentorum'' == In ''[[Liber documentorum|Libro documentorum]]'' (''Shujing'') contio regis Cheng Tang datur ubi rex se consilia "magni sapientis" petivisse confessus est. "Magnus sapiens" Yi Yin fuisse censetur. Rege Tang mox mortuo, Yi Yin successionem illius nepotis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tai Kia|Tai Jia|en|qid=Q878465}} confirmavisse dicitur, consilia die incoronationis dedisse, brevem incarcerationem iuvenis regis imperavisse, multo tardius nova consilia protulisse eo tempore quo se ab officio retrahi paraverit. == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Fontes antiqui * 299 a.C.n. nisi antea : ''[[Annales bambuseis laciniis scripti|Zhushu jinian]]'' ("The Annals of the Bamboo Books" in [[Iacobus Legge|James Legge]], ed. et interpr., ''The Chinese Classics''. Vol. 3 i: ''The first part of the Shoo King'' [Hongcongi, 1865] [https://archive.org/details/chineseclassics31legg/page/n129/mode/2up prolegomena pp. 129-130]) * post 289 a.C.n. : ''[[Mencius (liber)|Mencius]]'' 2.B.2.8, 5.A.6.4-5.A.7.9, 5.B.1.2, 6.B.1.6 et alibi ([[Iacobus Legge|James Legge]], ed. et interpr., ''The Chinese Classics''. Vol. 2: ''The Works of Mencius''. [2a ed. Oxonii: Clarendon Press, 1895] [https://archive.org/details/chineseclassics02legg/page/214/mode/2up pp. 214], [https://archive.org/details/chineseclassics02legg/page/360/mode/2up 360-364], [https://archive.org/details/chineseclassics02legg/page/370/mode/2up 370], [https://archive.org/details/chineseclassics02legg/page/432/mode/2up 433] et alibi) * c. 239 a.C.n. : [[Lü Buwei]], ed., ''[[Veres autumnique domini Lü|Lüshi Chunqiu]]'' 14/2.1, 14/3.4 (John Knoblock, Jeffrey Riegel, edd. et interprr., ''The Annals of Lü Buwei'' [Stanfordiae, 2000] pp. 306-311) * saec. III/I a.C.n. : ''[[Ratiocinantium colloquia|Analecta Confucii]]'' 12.22 ([[Iacobus Legge|James Legge]], ed. et interpr., ''The Chinese Classics''. Vol. 1: ''Confucian Analects'' [etc.]. 2a ed. Oxonii: Clarendon Press, 1893 [https://archive.org/details/chineseclassics01legg/page/260/mode/2up p. 261]) * ante 139 a.C.n. : ''[[Magistri Huainan|Huainanzi]]'' 11.16, 19.1, 20.25, 20.26 (John S. Major et al., interprr., ''The Huainanzi: a guide to the theory and practice of government in early Han China'' [Novi Eboraci: Columbia University Press, 2010]) * ante 122 a.C.n. : ''[[Magister Zhuang|Zhuangzi]]'' 23, 28 ([[Iacobus Legge|James Legge]], interpr., ''The Sacred Books of China: The texts of Taoism'' vol. 2 [Oxonii: Clarendon Press, 1891] [https://archive.org/details/sacredbooksofchi028287mbp/page/n99/mode/2up pp. 80], [https://archive.org/details/sacredbooksofchi028287mbp/page/n173/mode/2up 162] * 320 p.C.n. nisi antea : ''[[Liber documentorum|Shujing]]'', libri Shang, 3-6 ([[Iacobus Legge|James Legge]], ed. et interpr., ''The Chinese Classics''. Vol. 3 i-ii: ''The Shoo King'' [Hongcongi, 1865] [https://archive.org/details/chineseclassics31legg/page/184/mode/2up pp. 184-219]) ; Eruditio * E. N. Anderson, ''Food and Environment in Early and Medieval China'' (Philadelphiae: University of Pennsylvania Press, 2014) pp. 85-87 * David R. Knechtges, "Food in Early Chinese Literature" in ''Journal of the American Oriental Society'' vol. 106 (1986) pp. 49-63 ad pp. 53-54 [http://www.jstor.com/stable/602363 JSTOR] * Roel Sterckx, ''Food, Sacrifice, and Sagehood in Early China'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2011) pp. 65-76 == Nexus externi == * Nicole Mone, "[https://nicolemones.com/food-lovers/culinary-companion/ Culinary companion: Transformation and artifice]" * Ulrich Theobald, "[http://www.chinaknowledge.de/History/Myth/personsyiyin.html Yi Yin 伊尹]" (2010) apud ''China Knowledge'' [[Categoria:Coqui]] [[Categoria:Mythologia Sinica]] [[Categoria:Nati saeculo 17 aut 16 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 16 aut 15 a.C.n.]] [[Categoria:Aulici]] [[Categoria:Politici Sinarum]] mrwvp40gler9alpocoa1atcjcopgfna 0 300931 3964567 3928466 2026-06-13T00:28:30Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964567 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Sudkovsky 007.jpg|thumb|''Caucasiae portae.'' [[Pictura]] a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rufinus Sudkovskij|Rufino Sudkovskij|ru|qid=Q4445453}} anno [[1884]] picta.]] {{res|Caucasiae portae}}<ref>[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'' ([[Brunsvicum|Brunopoli]], 1972), [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00050912/images/index.html?id=00050912&nativeno=469 vol. I, p. 469]. Vel '''Sarmaticae portae, Alanicae portae'''.</ref> ([[Graece]] Καυκάσιαι πύλαι), nunc {{res|fauces Darialicae}}<ref>{{ZK|Дарьяльское ущелье}}</ref> ([[Ossetice]] ''Арвыком'', [[Georgiane]] დარიალის ხეობა), sunt [[vorago]] magna, qua [[Terekius]] fluvius [[iugum Laterale]] [[Caucasus Maior|Caucasi Maioris]] transit; per has angustias et via unica e [[Georgia]] in [[Ossetia Septentrionalis|Ossetiam Septentrionalem]] ducit. ==Notae== <references /> ==Nexus interni== * [[Pylae Caspiae]] * [[Pylae Caucasiae]] ==Nexus externi== {{fontes geographici}} * [https://pleiades.stoa.org/places/863824 "Caucasiae portae."] In ''Pleiadibus.'' * Smith, Gulielmus. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0064%3Aentry%3Dsarmaticae-portae-geo Sarmaticae portae.] ''[[Dictionary of Greek and Roman Geography]].'' * [[:s:de:RE:Kaukasiai_Pylai|Kaukasiai Pylae]] in ''[[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]]'' [[Categoria:Caucasus Septentrionalis]] [[Categoria:Geographia Georgiae]] [[Categoria:Ossetia Septentrionalis]] [[Categoria:Transitus]] [[Categoria:Valles]] [[Categoria:Montes Caucasi]] rns7iwbslhiqzjg0lr83p3ejak6dwqy 0 302198 3964593 3750666 2026-06-13T05:55:58Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964593 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Capsa taxinomica | image = EriocheirSinensis1.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Crustacea]] | classis = [[Malacostraca]] | subclassis = [[Eumalacostraca]] | superordo = [[Eucarida]] | ordo = [[Decapoda]] | subordo = [[Pleocyemata]] | infraordo = [[Brachyura]] | superfamilia = [[Grapsoidea]] | familia = [[Grapsidae]] | genus = ''[[Eriocheir]]'' | species = '''''E. sinensis''''' | binomial = ''Eriocheir sinensis'' | binomial_authority = [[Henricus Milne-Edwards|H. Milne-Edwards]], [[1853]] }} '''''Eriocheir sinensis''''' est species [[cancrarium genus|cancerum]] quae apud [[Sinae (regio)|Sinas]] in aquis [[flumen Caeruleum|fluminis Caerulei]] inferioris lacuumque adiacentium habitat. In [[Europa]]m septentrionalem, [[Asia]]m occidentalem, [[America septentrionalis|Americam septentrionalem]] invadit. In Serica assidue ad usum gastronomicum colitur. Inter fercula notabiliora sunt [[Aurantium cancere fartum]] (蟹酿橙), potagium cancrarium (蟹煲). == Bibliographia == ; Fontes antiquiores * c. 1250 : Lin Hong, ''[[Simplicia montani victualia]]'' (Françoise Sabban, "[https://www.persee.fr/doc/etchi_0755-5857_1997_num_16_1_1254 La diète parfaite d'un lettré retiré sous les Song du Sud]" in ''Études chinoises'' vol. 16 (1997) pp. 7-57) * ante 1374 : {{ec|id=Ni Zan|c=[[Ni Zan]], ''[[Aedis silvarum nebulosarum regimentarium]]'' (Teresa Wang, E. N. Anderson, "Ni Tsan and his Cloud Forest Hall Collection of Rules for Drinking and Eating" in ''Petits Propos Culinaires'' no. 60 (1998) pp. 24-41) }} * 1671 : [[Li Yu (scriptor)|Li Yu]], ''[[Fortuitae affectuum otiosorum adumbrationes]]'' ; Eruditio * É. Veilleux, Y. de Lafontaine, ''[https://publications.gc.ca/collections/collection_2014/mpo-dfo/Fs97-4-2812-eng.pdf Biological Synopsis of the Chinese Mitten Crab (Eriocheir sinensis)]''. Nanaimo Columbiae Britannicae: Fisheries and Oceans Canada, 2007 * Xu Wenwen, "[https://web.archive.org/web/20220119212642/https://archive.shine.cn/city-specials/hangzhou/Zhejiang-chefs-find-easier-and-tasty-ways-to-eat-crab/shdaily.shtml Zhejiang chefs find easier and tasty ways to eat crab]" in ''Shanghai Daily'' (17 Octobris 2013) == Nexus externi == {{Fontes biologici}} * [[Fuchsia Dunlop]], "[https://www.bbc.com/news/magazine-20701058 The Chinese delicacy of hairy crabs]" apud ''[[BBC]] News'' * Wang Lin, "[https://www.theworldofchinese.com/2021/10/ancient-chinas-love-of-crab-eating/ Ancient China’s Love of Crab-Eating]" apud ''The World of Chinese'' [[Categoria:Grapsoidea]] [[Categoria:Species animalium]] [[Categoria:Taxa Milne-Edwards]] [[Categoria:Taxa 1853]] [[Categoria:Crustacea commercii]] gwptb5yfxxgkr1mw1bcbe2tgl5bkzz2 0 304255 3964563 3928719 2026-06-13T00:22:00Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964563 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Philippus Iosephus Pierre}} ([[Anglice]] ''Philip Joseph Pierre,'' die [[18 Septembris]] [[1954]] natus) est [[politicus]] [[Sancta Lucia|Sanctae Luciae]]. Filius praeceptricis et vigilis, [[Collegium Sanctae Mariae (Castries)|Collegium Sanctae Mariae Castriensis]] frequentavit, ubi postea docuit, et [[Universitas Indiarum Occidentalium|Universitatis Indiarum Occidentalium]] [[Barbata]]e in insulam ubi {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Administratio commercialis|administrationi commerciali|en|qid=Q5152569}} studit. Rationarius operam dedit, sed ab anno [[1985]] usque in [[1994]] corporationem nationalem inquisitionum evolutionisque rexit. Sodalis est Factionis Laboris Sanctae Luciae ab anno [[1985]], theaurarius{{dubsig}} eiusdem factionis ab anno insequenti, praeses factionis ex [[1992]], quo anno candidatus fuit parlamenti Sanctae Luciae, malo successu, iterum anno [[1997]]: a quo anno legatus, factione sua victrice, statim minister a [[peregrinatio]]ne factus est, primo ministro [[Kenny Anthony]]: quod munus usque in [[2001]] retinuit. Legatus parlamento Sanctae Luciae per sex quinquennia mansit. Factione laboris iterum anno [[2011]] victrice primus minister vicarius ministerque vectigalium factus est; anno [[2016]], factione devicta, ipse dux contrariorum factus est. Factione denuo victrice, [[primus minister]] die [[28 Iulii]] [[2021]] inauguratus est. Secundum Primum Ministrum terminum{{dubsig}} ei consecutus est, post victoriam factionis suae in comitiis parlamentariis Decembris [[2025]]. == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{Primi ministri Sanctae Luciae}} {{Anni vitae|1954||Pierre, Philippus Iosephus}} [[Categoria:Alumni Collegii Sanctae Mariae Castriensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Indiarum Occidentalium]] [[Categoria:Gubernatores civitatum]] [[Categoria:Magistri Collegii Sanctae Mariae Castriensis]] [[Categoria:Politici Sanctae Luciae]] 57zobku3agtc7v3vn2jqro40ctqjq00 0 304421 3964547 3930826 2026-06-13T00:09:30Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964547 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{disambig2|uxore Alexandri III|uxorem Pauli I|Maria Theodori filia}} {{res|Maria Theodori filia}} ([[Russice]] Мария Федоровна)<ref>Id nomen cum fide [[ecclesia Orthodoxa|Orthodoxa]] recepit; nata {{res|Maria Sophia Frederica Dagmara [[Dania|Danica]]}}, in Dania ''Dagmara'' nominari solet.</ref>, [[14 Novembris]]<ref>{{Greg|[[25 Novembris]]}}</ref> anno 1847 [[Hafnia]]e nata et [[13 Octobris]] anno 1928 in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hvidøre||da|qid=Q3787754}} mortua, fuit imperatrix [[Imperium Russicum|Russiae]], [[Alexander III (imperator Russiae)|Alexandri III]] uxor et [[Nicolaus II (imperator Russiae)|Nicolai II]] mater. [[Christianus IX (rex Daniae)|Christiani IX]] regis filia, [[Fridericus VIII (rex Daniae)|Frederici VIII]] regis Daniae et [[Georgius I (rex Graecorum)|Georgii I regis Graeciae]] et [[Alexandra Daniae|Alexandrae]] reginae Britanniarum soror, primo [[Nicolaus Alexandri filius|Nicolao]] coronae heredis sponsa erat, eo autem mortuo anno 1866 Alexandro fratri eius nupta est. Liberos sex habuit. Marito et filio et toti imperio Russico diu supervixit; anno 1919 in Angliam fugit, unde Daniam revertit. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes biographici}} {{Lifetime|1847|1928|Maria Theodori filia}} [[Categoria:Romanov]] [[Categoria:Imperatrices Russiae]] [[Categoria:Domus Glücksburgensis]] a22rhhgy9arn8d415lazosqfarcki04 10 307575 3964525 3951867 2026-06-12T18:41:35Z Grufo 64423 Minima 3964525 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{High-use}} {{Formula substituibilis|...}} Utere hac formula ut quiddam nuntium ostendas. == De usu == '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa annuntiationis|imago=Photo icon.svg|Lorem ipsum dolor sit amet.}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa annuntiationis|imago=Photo icon.svg|Lorem ipsum dolor sit amet.}} {{ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa annuntiationis|Lorem ipsum dolor sit amet.}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa annuntiationis|Lorem ipsum dolor sit amet.}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut quiddam nuntium ostendas.", "params": { "1": { "label": "Contenta", "description": "Nuntius in capsa ostendendus", "type": "content", "required": true, "example": "Lorem ipsum dolor sit amet." }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Ancora capsae", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "color": { "label": "Color", "description": "Color marginis sinistri capsae (nullus margo ostendetur si hoc argumentum datur vacuum)", "type": "string", "required": false, "example": "#cccccc" }, "pigmentum": { "label": "Pigmentum", "description": "Color ipsius capsae (CSS: ‘background-color’) – argumentum ignorabitur si ‘|trama=’ datur", "type": "string", "required": false, "default": "var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa)", "example": "#f6e4e4" }, "trama": { "label": "Trama", "description": "Trama capsae (CSS: ‘background’)", "type": "string", "required": false, "example": "linear-gradient(0.25turn, #3f87a6, #ebf8e1, #f69d3c)" }, "atramentum": { "label": "Atramentum", "description": "Color textūs (CSS: ‘color’)", "type": "string", "required": false, "default": "var(--color-base, #202122)", "example": "#f00" }, "imago": { "label": "Imago", "description": "Imago capsae", "type": "string", "required": false, "example": "Photo icon.svg" }, "magnitudo": { "label": "Magnitudo", "description": "Magnitudo capsae (‘maxima’ / ‘minima’ / ‘ordinaria’ – cum omittatur ‘ordinaria’ legitur)", "type": "string", "required": false, "example": "maxima" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Capsa notionis}} * {{Fn|Capsa lateralis}} * {{Fn|Capsa disputationis}} * {{Fn|Capsa documentationis}} * {{Fn|Capsa paginae}} * {{Fn|Capsa monitus}} * {{Fn|Capsa tabellaria}} * {{Fn|Metacapsa tabellaria}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|!]] [[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9avtqrrp744qjdtmjnwb9ilgf5vqqio 3964536 3964525 2026-06-12T21:15:08Z Grufo 64423 3964536 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{High-use}} {{Formula substituibilis|...}} Utere hac formula ut nuntium ostendas. == De usu == '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa annuntiationis|imago=Photo icon.svg|Lorem ipsum dolor sit amet.}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa annuntiationis|imago=Photo icon.svg|Lorem ipsum dolor sit amet.}} {{ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa annuntiationis|Lorem ipsum dolor sit amet.}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Capsa annuntiationis|Lorem ipsum dolor sit amet.}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut nuntium ostendas.", "params": { "1": { "label": "Contenta", "description": "Nuntius in capsa ostendendus", "type": "content", "required": true, "example": "Lorem ipsum dolor sit amet." }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Ancora capsae", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "color": { "label": "Color", "description": "Color marginis sinistri capsae (nullus margo ostendetur si hoc argumentum datur vacuum)", "type": "string", "required": false, "example": "#cccccc" }, "pigmentum": { "label": "Pigmentum", "description": "Color ipsius capsae (CSS: ‘background-color’) – argumentum ignorabitur si ‘|trama=’ datur", "type": "string", "required": false, "default": "var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa)", "example": "#f6e4e4" }, "trama": { "label": "Trama", "description": "Trama capsae (CSS: ‘background’)", "type": "string", "required": false, "example": "linear-gradient(0.25turn, #3f87a6, #ebf8e1, #f69d3c)" }, "atramentum": { "label": "Atramentum", "description": "Color textūs (CSS: ‘color’)", "type": "string", "required": false, "default": "var(--color-base, #202122)", "example": "#f00" }, "imago": { "label": "Imago", "description": "Imago capsae", "type": "string", "required": false, "example": "Photo icon.svg" }, "magnitudo": { "label": "Magnitudo", "description": "Magnitudo capsae (‘maxima’ / ‘minima’ / ‘ordinaria’ – cum omittatur ‘ordinaria’ legitur)", "type": "string", "required": false, "example": "maxima" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Capsa notionis}} * {{Fn|Capsa lateralis}} * {{Fn|Capsa disputationis}} * {{Fn|Capsa documentationis}} * {{Fn|Capsa paginae}} * {{Fn|Capsa monitus}} * {{Fn|Capsa tabellaria}} * {{Fn|Metacapsa tabellaria}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|!]] [[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> alyy8bqfe3d1kr911ib62y2jzjnuzke 10 308068 3964523 3951297 2026-06-12T18:35:32Z Grufo 64423 De coloribus 3964523 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="clear: both; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); box-sizing: border-box; margin: 1em 1em 1.5em 1em; border: 1px solid rgba(0, 0, 0, .05); padding: .75em 1.2em 1em 1em; border-radius: .357em; box-shadow: .1em .1em .5em rgba(0, 0, 0, .2); color: var(--color-base, #202122);{{{style|}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{class|}}}|" class="{{{class}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}}|" id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{nota|}}}|" title="{{safesubst:<noinclude />#tag:nowiki|{{safesubst:<noinclude />#invoke:string|replace|{{{nota}}}|"|&quot;}}}}}}"> {{safesubst:<noinclude />#if:{{{1|}}} | {{{1}}} | ''Folium vacuum.'' }} </div></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> fyg6ntqbhdzfdt0hbbhgta8u8sjkgi7 3964524 3964523 2026-06-12T18:40:58Z Grufo 64423 +‘|color-marginum=’; +‘|trama=’; +‘|pigmentum=’; +‘|atramentum=’ 3964524 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="clear: bot{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|/}}} | h; border: 1px solid {{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|}}} | {{{color-marginum}}} | var(--border-color-muted, #dadde3) }} | h }}; {{safesubst:<noinclude />#if:{{{trama|}}} | background: {{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{trama}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#if:{{{pigmentum|}}} | background-color: {{{pigmentum}}} | background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) }} }}; color: inheri{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|/}}} | t; colo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|}}} | r: {{{atramentum}}} | r: var(--color-base, #202122) }} | t }}; box-sizing: border-box; margin: 1em 1em 1.5em 1em; padding: .75em 1.2em 1em 1em; border-radius: .357em; box-shadow: .1em .1em .5em rgba(0, 0, 0, .2); color: var(--color-base, #202122);{{{style|}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{class|}}}|" class="{{{class}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}}|" id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{nota|}}}|" title="{{safesubst:<noinclude />#tag:nowiki|{{safesubst:<noinclude />#invoke:string|replace|{{{nota}}}|"|&quot;}}}}}}"> {{safesubst:<noinclude />#if:{{{1|}}} | {{{1}}} | ''Folium vacuum.'' }} </div></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> oz0v5tlodv4zr3htro49ni7ybhl3mlo 3964529 3964524 2026-06-12T18:46:20Z Grufo 64423 Formulam redintegravi 3964529 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="clear: bot{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|/}}} | h; border: 1px solid {{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|}}} | {{{color-marginum}}} | var(--border-color-muted, #dadde3) }} | h }}; {{safesubst:<noinclude />#if:{{{trama|}}} | background: {{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{trama}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#if:{{{pigmentum|}}} | background-color: {{{pigmentum}}} | background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) }} }}; color: inheri{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|/}}} | t; colo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|}}} | r: {{{atramentum}}} | r: var(--color-base, #202122) }} | t }}; box-sizing: border-box; margin: 1em 1em 1.5em 1em; padding: .75em 1.2em 1em 1em; border-radius: .357em; box-shadow: .1em .1em .5em rgba(0, 0, 0, .2); color: var(--color-base, #202122);{{{style|}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{class|}}}|" class="{{{class}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}}|" id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{annotatio|}}}|" title="{{safesubst:<noinclude />#tag:nowiki|{{safesubst:<noinclude />#invoke:string|replace|{{{annotatio}}}|"|&quot;}}}}}}"> {{safesubst:<noinclude />#if:{{{1|}}} | {{{1}}} | ''Folium vacuum.'' }} </div></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ckhoiyqfv9jpnmw0qa3d2xmgxi42vr6 10 308069 3964528 3951362 2026-06-12T18:46:01Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3964528 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula in nuntiis systematis adhibita | custodes = usores | r3951261 = Formula:Textus paginarum absentium }} {{Formula substituibilis}} Utere hac formula ut pagellam in pagina creet. == De usu == '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Pagella|1= Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean at elit rhoncus augue tempus finibus sit amet at risus. Sed ornare magna nulla, a tempus dolor consectetur non. Suspendisse vitae ornare nisl. Vestibulum placerat commodo nibh, vitae vestibulum nunc. Mauris porta eleifend faucibus. Praesent ultricies imperdiet mattis. Sed non elementum libero. Donec interdum ornare massa, et egestas purus bibendum et. Mauris vel orci nec turpis porta pretium. Etiam felis justo, pellentesque nec tellus vitae, efficitur consectetur dolor. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Nullam venenatis massa in neque mattis efficitur. Donec mollis et dolor at pellentesque. Aenean quis ultrices nunc. }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Pagella|1= Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean at elit rhoncus augue tempus finibus sit amet at risus. Sed ornare magna nulla, a tempus dolor consectetur non. Suspendisse vitae ornare nisl. Vestibulum placerat commodo nibh, vitae vestibulum nunc. Mauris porta eleifend faucibus. Praesent ultricies imperdiet mattis. Sed non elementum libero. Donec interdum ornare massa, et egestas purus bibendum et. Mauris vel orci nec turpis porta pretium. Etiam felis justo, pellentesque nec tellus vitae, efficitur consectetur dolor. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Nullam venenatis massa in neque mattis efficitur. Donec mollis et dolor at pellentesque. Aenean quis ultrices nunc. }} Omnia in pagella scribere potes, sed cave characterem virgae perpendicularis <code>|</code>, quia in eius locum semper substituenda est series characterum <code><nowiki>{{!}}</nowiki></code>. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula pagellam in pagina creat.", "params": { "1": { "label": "Res", "description": "Contenta pagellae", "example": "Lorem ipsum dolor sit amet", "type": "content", "required": false }, "color-marginum": { "label": "Color", "description": "Color marginum pagellae (nullus margo ostendetur si hoc argumentum datur vacuum)", "type": "string", "required": false, "default": "var(--border-color-muted, #dadde3)", "example": "#cccccc" }, "pigmentum": { "label": "Pigmentum", "description": "Color ipsius pagellae (CSS: ‘background-color’) – argumentum ignorabitur si ‘|trama=’ datur", "type": "string", "required": false, "default": "var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa)", "example": "#f6e4e4" }, "trama": { "label": "Trama", "description": "Trama pagellae (CSS: ‘background’)", "type": "string", "required": false, "example": "linear-gradient(0.25turn, #3f87a6, #ebf8e1, #f69d3c)" }, "atramentum": { "label": "Atramentum", "description": "Color textūs (CSS: ‘color’)", "type": "string", "required": false, "default": "var(--color-base, #202122)", "example": "#f00" }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "example": "Haec est pagella", "type": "string", "required": false }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "example": "lorem-ipsum", "type": "string", "required": false }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "example": "lorem-ipsum", "type": "string", "required": false }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "example": "font-family: monospace;", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Pagella fugax}} * [[:Categoria:Formulae pagellarum]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae pagellarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 1arejjft5xa90p20sk39ez1z7yy42c7 10 308327 3964666 3816684 2026-06-13T07:57:56Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Talea centesimarum]] ad [[Formula:Talea centensimarum]]: ~ 3816684 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Talea centesimarum/ampulla|{{#if:{{{1|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}*0}}|0|{{#ifexpr:{{{1}}}<0|0|{{#ifexpr:{{{1}}}>100|100|{{#expr:{{{1}}}}}}}}}}}|0}}|{{#if:{{{longitudo|}}}|{{{longitudo}}}|100%}}|{{#if:{{{color|}}}|{{{color}}}|#bec9dd}}|{{#if:{{{inscriptio|}}}|{{{inscriptio}}}}}|{{#if:{{{inscriptio|/}}}|/}}}}</includeonly><noinclude>{{documentatio}}</noinclude> ic75caj5pypse1bb1ou6ttpl5gbcaj2 3964670 3964666 2026-06-13T07:58:22Z Grufo 64423 ~ 3964670 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Talea centensimarum/ampulla|{{#if:{{{1|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}*0}}|0|{{#ifexpr:{{{1}}}<0|0|{{#ifexpr:{{{1}}}>100|100|{{#expr:{{{1}}}}}}}}}}}|0}}|{{#if:{{{longitudo|}}}|{{{longitudo}}}|100%}}|{{#if:{{{color|}}}|{{{color}}}|#bec9dd}}|{{#if:{{{inscriptio|}}}|{{{inscriptio}}}}}|{{#if:{{{inscriptio|/}}}|/}}}}</includeonly><noinclude>{{documentatio}}</noinclude> refgy41hwkly46dddbpv9oviz0chavp 10 308328 3964668 3816682 2026-06-13T07:57:58Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Talea centesimarum/ampulla]] ad [[Formula:Talea centensimarum/ampulla]] sine redirectione: ~ 3783527 wikitext text/x-wiki <includeonly><span style="display: inline-block; position: relative; top: 0; left: 0; background-color: #f9f9f9; width: {{{2}}}; border-radius: .75em; overflow: hidden; text-align: center; border: 1px solid #ddd; box-sizing: border-box; height: calc(1.8em + 2px);"><span style="display: block; background-color: {{{3}}}; position: absolute; left: 0; top: 0; height: 100%; width: {{{1}}}%; box-sizing: border-box;"></span>{{#if:{{{5|}}}|<span style="position: relative; padding: 0 .5em; line-height: 1.8em;">{{#if:{{{4|}}}|{{{4}}}|{{{1}}}%}}</span>}}</span></includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> qvynbgp0eoo1freb3gn5w59wv6x6u8n 10 308329 3964669 3826129 2026-06-13T07:58:01Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Talea centesimarum/doc]] ad [[Formula:Talea centensimarum/doc]] sine redirectione: ~ 3826129 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} Utere hac formula ut [[centesima pars|centesimas partes]] alicuius rei ostendas. == De usu == '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centesimarum|69.5}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centesimarum|69.5}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centesimarum|21.75|longitudo=300px|color=green|inscriptio=Paucum (21.75%)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centesimarum|21.75|longitudo=300px|color=green|inscriptio=Paucum (21.75%)}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centesimarum|33.333|inscriptio=}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centesimarum|33.333|inscriptio=}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centesimarum|300/4}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centesimarum|300/4}} {{Ast}} Partes centesimae per elementum HTML <code>&lt;span&gt;</code> ostenduntur, ergo possunt in medium versum inseri. E.g.: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem {{Talea centesimarum|21.75|longitudo=200px}} ipsum.</syntaxhighlight> :: ↳ Lorem {{Talea centesimarum|21.75|longitudo=200px}} ipsum. == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut centesimas partes alicuius ostendas.", "params": { "1": { "label": "Centesimae", "description": "Numerus centesimarum partium ostendendarum", "type": "number", "required": true, "example": "69.5" }, "longitudo": { "label": "Longitudo", "description": "Proprietas CSS “width”", "type": "string", "required": false, "example": "100px" }, "color": { "label": "Color", "description": "Proprietas CSS “color”", "type": "string", "required": false, "example": "green" }, "inscriptio": { "label": "Inscriptio", "description": "Alia inscriptio in loco centesimae partis", "type": "content", "required": false, "example": "Paucum (21.75%) " } } }</templatedata> == Subformulae == * {{Fn|Talea centesimarum/ampulla}} == Vide quoque == * {{Fn|Centesimae}} * {{Fn|Gradiens}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 8x73l3retqt8kz4238aj95ym09z0mtp 3964671 3964669 2026-06-13T07:59:01Z Grufo 64423 Paginam redintegravi 3964671 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} Utere hac formula ut [[centesima pars|centesimas partes]] alicuius rei ostendas. == De usu == '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centensimarum|69.5}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centensimarum|69.5}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centensimarum|21.75|longitudo=300px|color=green|inscriptio=Paucum (21.75%)}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centensimarum|21.75|longitudo=300px|color=green|inscriptio=Paucum (21.75%)}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centensimarum|33.333|inscriptio=}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centensimarum|33.333|inscriptio=}} {{Ast}} '''Codex manuscriptus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Talea centensimarum|300/4}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Talea centensimarum|300/4}} {{Ast}} Partes centesimae per elementum HTML <code>&lt;span&gt;</code> ostenduntur, ergo possunt in medium versum inseri. E.g.: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem {{Talea centensimarum|21.75|longitudo=200px}} ipsum.</syntaxhighlight> :: ↳ Lorem {{Talea centensimarum|21.75|longitudo=200px}} ipsum. == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut centesimas partes alicuius ostendas.", "params": { "1": { "label": "Centesimae", "description": "Numerus centesimarum partium ostendendarum", "type": "number", "required": true, "example": "69.5" }, "longitudo": { "label": "Longitudo", "description": "Proprietas CSS “width”", "type": "string", "required": false, "example": "100px" }, "color": { "label": "Color", "description": "Proprietas CSS “color”", "type": "string", "required": false, "example": "green" }, "inscriptio": { "label": "Inscriptio", "description": "Alia inscriptio in loco centesimae partis", "type": "content", "required": false, "example": "Paucum (21.75%) " } } }</templatedata> == Subformulae == * {{Fn|Talea centensimarum/ampulla}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Gradiens}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9nghq44vv1xlpro65kwcck6rmdajl2y 10 311377 3964594 3963781 2026-06-13T06:30:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Centesimae]] ad [[Formula:Centensimae]] praeter redirectionem: ~ 3963781 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae (partis)|centensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae (parti)|centensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam (partem)|centensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima (parte)|centensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} }}”">{{{1}}}%</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|proprietas=distributa}}</noinclude> hacxtbjrth3xwzn2ub72xmlnh7plvf1 3964610 3964594 2026-06-13T06:49:16Z Grufo 64423 De numeris fractis 3964610 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />Centensimae/collectio | centensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | decemmillensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}”">{{{1}}}%</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|proprietas=distributa}}</noinclude> ripof2t2lqaiv818oceoc200xc34i43 3964619 3964610 2026-06-13T06:58:04Z Grufo 64423 +{{ucfirst}} 3964619 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Centensimae/collectio | centensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | decemmillensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}%</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|proprietas=distributa}}</noinclude> 60vca3t18coty39aullwcni7dtumi4r 3964657 3964619 2026-06-13T07:37:47Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964657 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Centensimae/collectio | centensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | decimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}%</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|proprietas=distributa}}</noinclude> j17kqtqlaz498ynk6cnm7k96n1pkqc5 10 311378 3964596 3826715 2026-06-13T06:30:37Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Centesimae/doc]] ad [[Formula:Centensimae/doc]] sine redirectione: ~ 3826715 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millesimae={{Compendia formulae|mill|millesima|‰|*‰}} |Decem millesimae={{Compendia formulae|decmill|Decem millesima|‱|*‱}} |#default={{Compendia formulae|cent|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millesimae={{Fn|Centesimae}} et {{Fn|Decem millesimae}} |Decem millesimae={{Fn|Centesimae}} et {{Fn|Millesimae}} |#default={{Fn|Millesimae}} et {{Fn|Decem millesimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Vide quoque == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centesimae}} * {{Fn|Millesimae}} * {{Fn|Decem millesimae}} * {{Fn|Talea centesimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> bytmgnzu72svp8uqpds6zhhn7r8kdv5 3964611 3964596 2026-06-13T06:52:13Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3964611 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} |Decem millensimae={{Compendia formulae|decmill|decem millnesima|decem millesima|‱|*‱}} |#default={{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} |Decem millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} |#default={{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Vide quoque == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decem millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> coz4ddho6r6mlv3n9zmoamkg3s3tcgb 3964650 3964611 2026-06-13T07:22:22Z Grufo 64423 +Exempla 3964650 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} |Decem millensimae={{Compendia formulae|decmill|decem millnesima|decem millesima|‱|*‱}} |#default={{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} |Decem millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} |#default={{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.45}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.45}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.56}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.56}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Vide quoque == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decem millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> h1x5ni7h6iiimtjk3i2ugh987qda0n7 3964672 3964650 2026-06-13T08:02:36Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3964672 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} |Decem millensimae={{Compendia formulae|decmill|decem millnesima|decem millesima|‱|*‱}} |#default={{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} |Millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} |Decem millensimae={{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} |#default={{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decem millensimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.45}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.45}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.56}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.56}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Subformulae == === {{[[Formula:Centensimae]]}} === {{Special:PrefixIndex/Formula:Centensimae/}} === {{[[Formula:Millensimae]]}} === {{Special:PrefixIndex/Formula:Millensimae/}} === {{[[Formula:Decimae millensimae]]}} === {{Special:PrefixIndex/Formula:Decimae millensimae/}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decem millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> b8oajjqeyyv0o6t6yerwtx2vdkm7paj 3964680 3964672 2026-06-13T08:08:31Z Grufo 64423 3964680 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} | Decimae millensimae = {{Compendia formulae|decmill|decem millnesima|decem millesima|‱|*‱}} | #default = {{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} | Decimae millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} | #default = {{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.45}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.45}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.56}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.56}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Subpaginae == {{Special:PrefixIndex/Formula:{{ROOTPAGENAME}}/}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decimae millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> s0c76st5c05boal7d4av68nvjrc4d2z 3964682 3964680 2026-06-13T08:09:27Z Grufo 64423 3964682 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} | Decimae millensimae = {{Compendia formulae|decmill|decem millensima|decem millesima|‱|*‱}} | #default = {{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} | Decimae millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} | #default = {{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} }} quoque praebentur. [[Numeri naturales]] tantum (dumtaxat <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.45}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.45}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.56}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.56}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Subpaginae == {{Special:PrefixIndex/Formula:{{ROOTPAGENAME}}/}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decimae millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> s2rte0n518wygqwutf0tybr1i1vupgj 3964684 3964682 2026-06-13T08:10:44Z Grufo 64423 3964684 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Compendia formulae|mill|millensima|millesima|‰|*‰}} | Decimae millensimae = {{Compendia formulae|decmill|decem millensima|decem millesima|‱|*‱}} | #default = {{Compendia formulae|cent|centensima|centesima|*%}} }} Utere hac formula ut compendium “{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}” facile scribas ({{*ie}} {{vvt|{{{{ROOTPAGENAME}}|123}}}}). Formulae {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} | Decimae millensimae = {{Fn|Centensimae}} et {{Fn|Millensimae}} | #default = {{Fn|Millensimae}} et {{Fn|Decimae millensimae}} }} quoque praebentur. Tantummodo numeri minores quam <code>999999</code>) acceptantur. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>'''{{BASEPAGENAME}}'''|''numerus''|''[casus]''<nowiki>}}</nowiki></code> Exempla: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|21}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|21}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|1|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|1|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|18.24|acc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|18.24|acc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|23.4|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|23.4|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{cent|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{cent|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|123.45}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|123.45}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|1|voc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|1|voc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{mill|0|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{mill|0|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1234.56}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1234.56}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|1|abl}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|1|abl}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{decmill|0|dat}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{decmill|0|dat}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec formula compendium ‘…%.’ scribit.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Numerus", "example": "18", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Casus", "description": "Casus grammaticalis", "example": "abl", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> === De argumento <code>|<span style="color:#767600;">2</span>=</code> === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Argumentum {{para|2}} |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | <code>nom</code> | rowspan="4" | Casus nominativus |- | <code>nom.</code> |- | <code>nominativum</code> |- | ''argumentum omissum'' |- | <code>gen</code> | rowspan="3" | Casus genitivus |- | <code>gen.</code> |- | <code>genitivum</code> |- | <code>dat</code> | rowspan="3" | Casus dativus |- | <code>dat.</code> |- | <code>dativum</code> |- | <code>acc</code> | rowspan="3" | Casus accusativus |- | <code>acc.</code> |- | <code>accusativum</code> |- | <code>abl</code> | rowspan="3" | Casus ablativus |- | <code>abl.</code> |- | <code>ablativum</code> |- | <code>voc</code> | rowspan="3" | Casus vocativus |- | <code>voc.</code> |- | <code>vocativum</code> |} == Subpaginae == {{Special:PrefixIndex/Formula:{{ROOTPAGENAME}}/}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] * {{Fn|Centensimae}} * {{Fn|Millensimae}} * {{Fn|Decimae millensimae}} * {{Fn|Talea centensimarum}} * {{Fn|Gradiens}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae scholiasticae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae compendiorum typographicorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 8q9duvcnfgbtijq0g5cow082r3y6z3s 10 311380 3964624 3816690 2026-06-13T07:03:17Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964624 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Centensimae]] 8boe1kaivd7hhb6u70vm0ger956k3ay 10 311381 3964625 3816691 2026-06-13T07:03:25Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964625 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Centensimae]] 8boe1kaivd7hhb6u70vm0ger956k3ay 10 311382 3964626 3816692 2026-06-13T07:03:32Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964626 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Centensimae]] 8boe1kaivd7hhb6u70vm0ger956k3ay 10 311383 3964597 3963782 2026-06-13T06:31:02Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Millesimae]] ad [[Formula:Millensimae]] praeter redirectionem: ~ 3963782 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millensimae (partis)|millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millensimae (parti)|millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millensimam (partem)|millensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millensima (parte)|millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} }}”">{{{1}}}‰</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centesimae/doc}}</noinclude> l39j1knypz5yp61wqzokvo7p6xf8yoy 3964652 3964597 2026-06-13T07:26:26Z Grufo 64423 De numeris fractis 3964652 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Millensimae/collectio | millensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | decimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | centensimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}‰</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centensimae/doc}}</noinclude> 0dcj81ln43v6ypcih32izsnald7stzj 3964660 3964652 2026-06-13T07:52:09Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964660 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Millensimae/collectio | millensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | decimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | centensimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}‰</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centensimae/doc}}</noinclude> ibeu9w22o984dwbta4t6id5ro0p7pl6 10 311384 3964599 3963780 2026-06-13T06:31:26Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millesimae]] ad [[Formula:Decem millensimae]] praeter redirectionem: ~ 3963780 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}”">{{{1}}}‱</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centesimae/doc}}</noinclude> rsa7i8pb45q9cvhy9o88t7w691wizqm 3964631 3964599 2026-06-13T07:06:57Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millensimae]] ad [[Formula:Decimae millensimae]]: Forma correctior 3963780 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}”">{{{1}}}‱</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centesimae/doc}}</noinclude> rsa7i8pb45q9cvhy9o88t7w691wizqm 3964648 3964631 2026-06-13T07:21:12Z Grufo 64423 De numeris fractis 3964648 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/collectio | decimae-millensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | centensimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | millionensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}‱</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centesimae/doc}}</noinclude> nrfwqpa24npwp8fp707nai4u2mhmld8 3964649 3964648 2026-06-13T07:21:22Z Grufo 64423 3964649 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/collectio | decimae-millensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | centensimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | millionensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}‱</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centensimae/doc}}</noinclude> ggoc32stsyqo4653nmuxqerbke79xww 3964663 3964649 2026-06-13T07:53:37Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964663 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#iferror:{{safesubst:<noinclude />#expr:{{{1|}}}*0}} | {{{1|}}}% | {{safesubst:<noinclude />#ifexpr:{{{1}}} < 0 or {{{1}}} > 999999 | {{{1}}}% | <abbr title="“{{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/collectio | decimae-millensimae = {{#expr:floor({{{1}}})}} | centensimae-millensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 10) round 0}} | millionensimae = {{#expr:(({{{1}}}-floor({{{1}}}))* 100) round 0}} | casus = {{{2|}}} }}}}”">{{{1}}}‱</abbr> }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|Formula:Centensimae/doc}}</noinclude> 2okr7ed5ncuk03vxykla2c28wx4qbch 10 311385 3964676 3816706 2026-06-13T08:05:17Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964676 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 311386 3964627 3816707 2026-06-13T07:04:18Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964627 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decem millensimae]] ct2pegzmsqq602ejc6ja4rwkks9zkyq 3964637 3964627 2026-06-13T07:08:30Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964637 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 311387 3964677 3816709 2026-06-13T08:05:25Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964677 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 311388 3964679 3816710 2026-06-13T08:05:41Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964679 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 311389 3964678 3816711 2026-06-13T08:05:33Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964678 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 311390 3964628 3816712 2026-06-13T07:04:25Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964628 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decem millensimae]] ct2pegzmsqq602ejc6ja4rwkks9zkyq 3964638 3964628 2026-06-13T07:08:38Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 311391 3964629 3816713 2026-06-13T07:04:32Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964629 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decem millensimae]] ct2pegzmsqq602ejc6ja4rwkks9zkyq 3964639 3964629 2026-06-13T07:08:46Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964639 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 311392 3964630 3816714 2026-06-13T07:04:39Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964630 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decem millensimae]] ct2pegzmsqq602ejc6ja4rwkks9zkyq 3964640 3964630 2026-06-13T07:08:54Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964640 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 0 311844 3964568 3928457 2026-06-13T00:30:23Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964568 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Abastumani (აბასთუმანი) (1).jpg|thumb|upright=0.8|Silva conifera obscura in iugo Meschetico prope ad Abastumani urbem Georgiae.]] {{res|Iugum Mescheticum}}<ref>{{ZK|Месхетский хребет}}.</ref> ([[Georgiane]] მესხეთის ქედი) vel {{res|Azaro-Imerethicum}}<ref>Confer [[binomen]] ''Dianthus imerethicus'',</ref>, {{res|Azaro-Achalzichense}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Cf. in [[binomen|binominibus]] ''Alabamina achalzichensis, Bolivina a., Zyganea a., Spiroplectammina carinata a., Nummulites striatus a.'' Cf. '''montes Achalzichici''', — {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Henricus Koch|Caroli Koch|de|qid=Q65130}} [https://books.google.es/books?id=fFI-AAAAcAAJ&q=achalzichicis#v=snippet&q=achalzichicis&f=false ''Catalogus plantarum, quas in itinere per Caucasum''..., pp. 243, 245].|2=Q65130}}, est iugum [[Caucasus Minor|Caucasi Minoris]] longum, quod [[Georgia]]e partem meridianam occupat. Fere a litore [[Pontus Euxinus|Ponti Euxini]] [[Azaria|Azarico]] ad orientem tenditur per [[Meschetia]]m et [[Imerethia]]m regiones Georgianas usque ad [[Cyrus (flumen)|Cyri]] fluminis [[canno (angustiae)|angustias]] Borzhomenses<ref>Confer "regio Borzhomensis",—[https://books.google.ru/books?id=WdZEAAAAYAAJ&q=Borzhomensis&dq=Borzhomensis&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjFjveX-NiEAxVEAxAIHSWvAPcQ6AF6BAgLEAI ''Notulae systematicae'', 11-13. 1956, p. 4]; et [[binomen]] ''Zygaena borzhomensis''.</ref>. In parte orientali cum [[iugum Lichense|iugo Lichensi]] coniungitur. Cacumen altissimum est Mepistskaro mons (2850 [[metrum|m]] altitidinis). Silvis variis generibus opertum est; in declivibus borealibus [[silva subtropica|subtropicis]], in australibus [[silva frondosa|frondosis]] et [[silva conifera obscura|coniferis obscuris]]; supra 1800 m [[pratum alpinum|prata alpina]] sunt. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} {{DEFAULTSORT:Mescheticum, iugum}} [[Categoria:Azaria]] [[Categoria:Montes Caucasi]] [[Categoria:Montes Georgiae]] [[Categoria:Imerethia]] j9exqtfmq49p0g2rw3v7ixslac16hd1 0 311866 3964560 3928995 2026-06-13T00:19:48Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964560 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bogolubov Michael's Castle from Lebiazhy Canal 1880s.jpg|thumb|Canalicus Cygnorum et [[Castellum Michaelis]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexius Bogoliubov|Alexii Bogoliubov|ru|qid=Q372277}} pictura annis octogesimis saeculi XIX facta).]] [[Fasciculus:Swan Canal - panoramio.jpg|thumb|Canaliculus Cygnorum (photographema anni 2014).]] {{res|Canaliculus Cygnorum}}{{Convertimus}} ([[Russice]] ''Лебяжья канавка'') est [[canalis]] [[Petropolis]], pars [[delta fluminis|deltae]] [[Neva]]e fluminis. [[Neva]]m et [[Moika]]m coniungit et [[Hortus Aestivus|Hortum Aestivum]] a [[campus Martius (Petropolis)|Campo Martio]] separat. Eius [[longitudo]]est 648 [[metrum|metra]]. == Historia == Ab anno [[1711]] ad [[1719]] effodiebatur, cum [[Petrus Magnus]] [[Palatium Aestivum]] suum aedificaret. [[Nomen proprium|Nomen]] tale accepit anno [[1778]], cum [[cygnus|cygni]] de piscinis Horti Aestivi huc migrarent. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{fontes geographici}} * [http://www.encspb.ru/object/2803998086?lc=ru De canaliculo Cygnorum] in ''Encyclopaedia Petropolis'' {{ling|Russice}} * [https://spbvedomosti.ru/news/gorod/soedinyaya-moyku-i-nevu-istoriya-lebyazhey-kanavki/ De canaliculo Cygnorum] {{ling|Russice}} {{DEFAULTSORT:Cygnorum, canaliculus}} [[Categoria:Bracchia et canales in delta Nevae]] phr4qa3cqj17tujuvl880mie1kqk1ra 0 312140 3964589 3963054 2026-06-13T04:04:50Z Illuminaence 162779 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3964589 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Filippo Biagioli autoritratto digitale senza motivo.jpg|thumb|Philippus Biagioli.]] '''Philippus Biagioli''', etiam notus sub pseudonymo '''analphabeta''' (natus [[Pistorium|Pistoriae]] die [[9 Februarii]] [[1975]]), est [[artifex]] ac [[sculptor]] [[Italia]]nus. == Biographia == Cum esset adoptione incola Castri Serravallis, exorsus est artem picturae anno 1997, dum diu iacebat in effecta calamitate autocinetica convalescentia. Biagioli primum se dedit artibus graphicis, libris nubeculatis disciplinaeque compunctionis, cuius interpretationem ritualem autonome coepit discere. Occursus artificis Pistoriensis Romuli Romani<ref>'''Filippo Biagioli 2011''' http://www.p-ars.com/page14/page115/page115.html</ref>, qui evenit anno 1999, et subsequens cum eo amicitia perpulerunt Biagioli ad amplificandas artis suae inquisitiones, a typicis conceptis ad picturam magis symbolicam movendas; de hoc ipse Biagioli scripsit in ejus libro "''Arte sul fiume''"<ref>L'avvincente storia artistica internazionale dell'artista toscano Filippo Biagioli https://genova.reteluna.it/it/l-avvincente-storia-artistica-internazionale-dell-artista-toscano-filippo-biagioli-AtKcp.html</ref> (Ars super flumen). Anno 2006 didicit picturam linearem, [[Sculptura|sculpturam]], [[Calligraphia|calligraphiam]] et [[Photographia|photographiam]]. Illo autem tempore coepit opera signare sua verbo compendioso figurato ex quibusdam elementis ejus nominis (FPP). Postea innotescere pluribus coepit sub pseudonymo "analphabeta", mutuato ab Illiterata Arte Johannis-Michaelis Basquiat et ab Arte Rude Johannis Dubuffet.<ref>Filippo Biagioli – Radiografia di un Analphabeta https://www.exibart.com/evento-arte/filippo-biagioli-radiografia-di-un-analphabeta/</ref> Praeterquam quod diligenter examineret structurae genera operum Picassi, perfusus est voluptate Africanae Artis, cuius exotericum et rituale adspectamen delenivit eius animum<ref>Namji, Nuchu, Gio’o, Hina Nagashi, The Importance Of Dolls In Ritual Arts https://sanzabl01a.wordpress.com/2013/10/29/namji-nuchu-gioo-hina-nagashi-the-importance-of-dolls-in-ritual-arts/</ref> (2007). Deinde se dedit sculpturae textibusque, incitatus africanis vexillis nationis Asafensis, quae incolit, Ghanam. Cum diversis generibus musivorum artificium utantur, opera Biagioli pertinent ad picturam et ad tribalem ac ritualem artem. Ab anno 2014 se dedit praedispositionibus sine fine lucrativo et adiumento contentionis contra impedimenta aegrorum hominum. == Opera in cimeliis et collectionibus == [[Fasciculus:M880cab_Chanukkiyah_51,2x60x4_cm_2017_sculpture_on_wood.jpg|alt=Channukah di Filippo Biagioli per Museo dei Lumi (Casale Monferrato)|left|thumb| Encaenalia Candelabra Philippi Biagioli in Museo Luminum(Casale Monferrato, Italia)]] Tablinum Iurum Vaticanensis Apostolicae Bibliothecae Vaticanensis Civitatis, Bibliotheca Sectionis Imaginum [[Museum Britannicum|Musei Britannici]] in Londinio, Bibliotheca Regalis in [[Augusta Taurinorum]], Tablinum Musei Pratensis in Matrite, Bibliotheca Musei Nationalis Palatii in Taipeia<ref>Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/</ref>, Bibliotheca Conclavis Picturarum Linearium et Impressionum in florentinis Officibus<ref>Trattato di demonologia = Essay on demonology : summa verborum, numeri, temporis et spatii / [scritto disegnato e assemblato da Filippo Biagioli]. http://216.147.215.202/F/B898CP1NJU6L5MIIQ2NLNP6NPJ881V1L52BKPXHIHMXCURMQTY-23255?func=find-b&request=filippo+biagioli&find_code=WRD&adjacent=N&local_base=IRS01&x=0&y=0&filter_code_4=WFM&filter_request_4=&filter_code_2=WYR&filter_request_2=&filter_code_3=WYR&filter_request_3=</ref>, Pinacotheca Tate Bibliotheca Britannica in Londinio<ref>Trattato di demonologia : summa verborum, numeri, temporis et spatii = Essay on demonology https://library.tate.org.uk/client/en_GB/default/search/detailnonmodal/ent:$002f$002fSD_ILS$002f0$002fSD_ILS:348809/ada?qu=Biagioli&d=ent%3A%2F%2FSD_ILS%2F0%2FSD_ILS%3A348809%7EILS%7E0&te=ILS</ref>, MUSPAC (Experimentale Museum pro Contemporali Arte in Aquilia)<ref>Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/</ref>, Bibliotheca Academiae Artium Brerae in Mediolano<ref>Trattato di demonologia : Summa verborum, numeri, temporis et spatii = Essay on demonology : Summa verborum, numeri, temporis et spatii / Filippo Biagioli https://web.archive.org/web/20240422212151/https://brera.biblioteche.it/opac/detail/view/brera:catalog:40752</ref>, Bibliotheca Academiae Artium in [[Florentia]],<ref>Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/</ref> Bibliotheca Gymnasii Artis Reginae Sofiae in Matrite<ref>Trattato di demonología : summa, berborum, numeri, temporis et spatti https://catalogo.museoreinasofia.es/ABSYSINTERNET/abnetcl.exe/O7064/ID47904218?ACC=161</ref> habent omnes unam manufactam copiam operis “Liber de daemonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii” dinumerantis una 24 exemplaria. Cum maneamus in argumento manufactorum librorum, editorum in una copia, Bibliotheca et Monumentalis Aula Ierolaminorum in Neapoli habent librum perfectum in amygdalo cum versibus Francescae de Masibus. Museum Johannis Toumaniani in Erevano (quod est in Armenia) habet librum dicatum fabulis divalibus ipsius Johannis, qui censitur poeta nationalis Armeniae<ref>Տոսկանացի Ֆիլիպոն ստեղծել է Թումանյանի հեքիաթների ձեռագործ գիրքը https://mediamax.am/am/news/special-report/42095/</ref>; Museum autem Cannabae in Castro Sanctae Anatoliae habet manufactum librum, omnino cannaba perfectum, cuius nomen est "Leggendario della Valnerina" [Fabulosa Historia Valnerinae]<ref>Leggende su Canapa - Il Leggendario della Valnerina di Filippo Biagioli https://www.museodellacanapa.it/leggende-su-canapa/</ref>. Bibliotheca Collectionis nomine Peggy Guggenheim habet manufactum librum perfectum ex ligno chartaque, explicantem fabula, a Biagioli scripta, gravitatem Tribalis Artis<ref>The child with the dust blanket : [fable about the primary art] / by Filippo Biagioli https://opac.sbn.it/risultati-ricerca-avanzata/-/opac-adv/index/5/ITICCUVEA1316467?fieldstruct%5B1%5D=ricerca.parole_tutte%3A4%3D6&fieldvalue%5B1%5D=filippo+biagioli&fieldaccess%5B1%5D=Keywords%3A1016&struct%3A1001=ricerca.parole_almeno_una%3A%40or%40</ref>. Templum Materis Misericordiae in Varavo, Onthio, habet "Librum Devotionum Materis Misericordiae", dicatum Materi Misericordiae.<ref>Filippo Biagioli, Il Libro Della Misericordia https://www.youtube.com/watch?v=l965m7HOEkw</ref> Cum spectemus ad opera, quae continent metallum, Museum Contemporalis Artis in civitate Kapani (quae est in Armenia), habet in sua collectione gladium et coronam, dicatos Mariae Virgini. Ecclesia Sancti Stephani in Castro Serravallis Pistoriensis custodit Crucem e ligno et piltro, sitam in Baptisterio ac dicatam Passioni Christi. Postremo, Museum, dicatum machinae 500 in civitate Garlenda (quae est in jurisdictione Savonis), in publico perenne proponit latus machinae Fiat 500<ref>Una fiancata di Fiat 500 diventa un’opera d’artedonata al Club da Biagioli https://www.lastampa.it/savona/2017/09/09/news/una-fiancata-di-fiat-500diventa-un-opera-d-artedonata-al-club-da-biagioli-1.34417156/</ref>, perfectum e ferro pannoque. Museum Civicum Serificii gentis Monti in Abbatia Lariana (LC), habet textum sericum, effingens fabulam Grignae, Museum autem MOCA in Balneis Montis Catini habet intextum pannum, effingens Ecclesiam Assuntae et photographiam cum graphitis, depingentem quandam viam civitatis<ref>Artisti https://www.mocamontecatini.it/artisti-2/</ref>. Museum Sancti Valerii in municipio Auximiani, sito in Alexandria, habet pannum, ubi intextus est vultus ipsius sancti.<ref>Museo d’arte dedicato a San Valerio https://www.ilmonferrato.it/notizia/PTMYdFp5ZEagI2GcKkMQSA/museo-d-arte-dedicato-a-san-valerio</ref> Postremo, Museum Artis Contemporalis et XX saeculi in Monte Summano habet tria dimensionum ingentium opera artificis<ref>Filippo Biagioli https://www.macn.it/it/collezione/biagioli-filippo/</ref>. Ultro, Museum Luminum, situm in Burgo Casali, proponit in publica collectione Encaenalium Candelabrorum opus, quod Biagioli, perfecit bractea aurea et ligno.<ref>LA COLLEZIONE – 193 https://www.casalebraica.org/lume/193</ref> Opera publica ut picturae parietariae possunt inveniri in hisce civitatibus: Arnatio (Savo), Contianum (Alexandria), [[Balnea Montis Catini]] (Pistoria), Ecclesiola Uzanensis (Pistoria) == Praecipua spectaculorum == * Italia, exhibitio propria, 2023, Larciani (Pistoria), apud Galleria CUM VENIO - exhibitio propria "''Retrospettiva 25 anni lungo il fiume''" * Italia, exhibitio collectiva, 2023, Prati, apud Museo di San Domenico - exhibitio collectiva "''El misionero musico''" * Italia, exhibitio collectiva, 2023, Cosii (in [[Provincia Imperiensis|Provincia Imperiensi]]), apud Secretarium Municipii Cosiensis ''-"CoBra “Alechinsky, Appel, Corneille, Jorn, Biagioli e Arte Tribale”"'' * Italia, exhibitio propria, 2022, Balneorum Montis Catini (Pistoria), apud Fabiani Arte – Florilegium "''Tele fatte a mano di inizio e fine carriera''" * Italia, exhibitio collectiva, 2020, Romae, apud GAM Galleria Arte Moderna - "''#domaniarte''" * Polonia, exhibitio collectiva, 2019, Vratislaviae, apud Galeriam Macondo - “''PrintCard Wroclaw''” * Italia, exhibitio collectiva, 2019, Montis Summani (Pistoria), apud MACn Museo Arte Contemporanea e del '900 - "''Alla fine ai miei occhi eri destinata''" * Italia, exhibitio collectiva, 2019, Eboli (in [[Provincia Salernitana]]), apud Museo MOA - "''Gerda Taro, arte, guerra e ribellione''" * Italia, exhibitio collectiva, 2019, Balneorum Montis Catini (Pistoria), apud MO.CA Museo Arte Contemporanea - "''The best, il meglio della collezione civica''" * Italia, exhibitio collectiva, 2018, Montis Bersarii (in Provincia Astensi), apud Museo Civico d'Arte Moderna e Contemporanea - “''Presepi e altri''” * Italia, exhibitio collectiva, 2018, Montis Summani (Pistoria), apud MACn Museo Arte Contemporanea e del '900 - "''Anime Animus Anima''" * Italia, exhibitio collectiva, 2017, Burgi Casalis (in Provincia Alexandrina), apud Museo dei Lumi - “''Candelabri Chanukkhia''" * Germania, exhibitio collectiva, 2017, Berolini, apud Institute fur alles Mogliche - “''Usb shuffle show''” * Italia, exhibitio propria, 2016, Sergianae (in Provincia Spediensi), apud Primitive Art Gallery - “''Me, i, myself''” * Italia, exhibitio propria, 2016, Castri Serravallis Pistoriensis (in Provincia Pistoriensi), apud Cappella della Compagnia del SS. Sacramento - “''Dalla Terra degli Spiriti alla Terra delle Origini, Arte Tribale a Serravalle''" * Italia, exhibitio propria, 2016, Vercellarum, apud Galleria ViadeiMercati - “''Filippo Biagioli tra stupore e innovazione''” * Anglia, exhibitio propria, 2014, Coventriae, apud Warwick University - “''Ritual from life to death: performances, art and society''” * Nepalia, exhibitio collectiva, 2014, Catmandi, apud Blu Curio Gallery - “''Dialogue on Himalayan Tribal Art and European Tribal Art''” * Iaponia, exhibitio propria, 2012, Osacae, apud "''Komorebi Hall''" (workshop by Nroom Artspace) * Iaponia, exhibitio propria 2012, Tokii, apud Nroom Artspace - "''Japanese Experience''" * Italia, exhibitio propria, 2012, Genuae, apud Palazzo Imperiale - "''Fabrics and plastics''" * Italia, exhibitio propria, 2009, Savonis, apud Fortezza Priamar - "''La materia dei sogni''" * Italia, exhibitio propria, 2008, Imperiae, apud Galleria ViadeiMercati - "''Radiografia di un analphabeta''" == Monumenta litterarum == * "''L’imbarcazione come tema nell’Arte Rituale / The boat as a theme in the Ritual Art''" [Navigium ut thema in Arte Rituali], anno 2022 * "''In Ottempera Degnis, in Ottempera Matris''", anno 2022 * "''Arte sul fiume''" [Ars super flumen], anno 2017 * "''Criba Millennium''"anno 2015 * "''Criba Noia''" [Criba Taedium], anno 2014 * "''Criba la Notte Kan’d’Ema''", anno 2013 * "''Mediacaotica''", anno 2012 * "''Filippo Biagioli Japanese eXperience''" [Philippus Biagioli, Iaponica Experientia], anno 2012 * "''Criba il Divoratore di Affetti''" [Criba, Vorator Amorum], anno 2012 * "''L’Analphabeta, micro rivista di studi analphabetici''" [Analphabetus vir, parvum periodicum analphabetorum studiorum], annis 2009 - 2012 * "''Tecla, la Favola del Male''" [Taecla, seu Fabula Mali], (Philippus Biagioli et Andrea Mattiello), anno 2011 * "''Capitolo Zero [Capitulum Zero]. La caduta delle nubi''" [Casus nubium], anno 2008 * "''Demoni e Dei''" [Daemones Diique], anno 2000 == Notae == <references /> {{Lifetime|1975||Biagioli, Philippus}} [[Categoria:Pictores Italiae]] [[Categoria:Sculptores Italiae]] ao4hnw7u6vffkb3e68vqoh5jlkc8z7p 0 314502 3964543 3929017 2026-06-13T00:04:40Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964543 wikitext text/x-wiki {{Disnomen}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Graeca | significatio = “largus” | imago = Illustrerad Verldshistoria band I Ill 155.png | capitulum = [[Plato]], philosophus Graecus antiquus }} {{res|Plato}} ([[Graece]] Πλάτων) est [[nomen proprium|nomen]] [[Graecia antiqua|Graecum antiquum]] atque hodie est [[praenomen]] masculinum, quod saepe apud Russicos adhibetur ([[Russice]] Платон, ''Platon''). Nomen e vocabulo ''platýs'' (πλατύς, 'latus') derivatur.<ref>''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/plato Plato]”. {{Ling|Anglice}}.</ref> == Qui hoc nomen habuerint == * [[Plato]], cuius verum nomen Aristocles erat * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Plato (poëta comicus)|Plato|d|qid=Q446098}}, poëta comicus == Qui hoc praenomen habuerint == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Plato Keržencev||ru|qid=Q504006}} * [[Plato Majboroda]] * [[Plato Zubov]] == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[5451 Plato]], asteroides [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] 0eypj1s3mdczq8vad7la5lzyu9y8jb2 0 316032 3964569 3928049 2026-06-13T00:33:55Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3964569 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} [[Fasciculus:The Lenox Globe Map.svg|thumb|upright=1.4|''Globus Huntianus-Lenoxianus'', sicut a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Beniaminus Franklin DeCosta|Beniamino Franklin DeCosta|d|en|qid=Q4888627}} anno [[1879]] [[delineatio|delineatus]].]] {{lres|Hic sunt dracones}} est locutio [[Latine|Latina]] quae primum in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Globus Huntianus-Lenoxianus|Globo Huntiano-Lenoxiano|d|en|qid=Q10747767}} (inter annos [[1503]] et [[1507]]) apparuit, ubi [[terra incognita|territoria incognita]] aut [[periculum|periculosa]] indicabat. Antiquae [[tabula geographica|tabulae geographicae]] solebant [[serpens marinus|serpentes marinos]] aliasque bestias in terris incognitis delineare. In [[sphaera mundi]] Huntiana-Lenoxiana, locutio circa orientalem [[Asia]]e [[ora]]m invenitur, quoniam [[draco]] est [[Varanus komodoensis|varano komodoensi]] (vero [[animal]]i) similis. {{NexInt}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hic sunt leones||br|qid=Q3785459}} * [[Sphaera mundi]] * [[Terra incognita]] * [[Tabula geographica]] {{geo-stipula}} [[Categoria:Cartographia]] [[Categoria:Locutiones Latinae]] jh8mqmyd9b5qnuoa5fhdk5wruak5c1x 10 317954 3964537 3897005 2026-06-12T22:46:10Z Grufo 64423 De compendiis 3964537 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Compendia formulae|nota xml|nota XML|xml|XML|nota HTML|nota html|html|HTML|tag}} Haec formula [[Auxilium:HTML in vicitextu|notas HTML]] vel XML exhibet. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|strong}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|strong}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|div|textus=Salve!}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|div|textus=Salve!}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|br|singula}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|br|singula}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|occipiens}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|occipiens}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|concludens}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|concludens}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|br|singula|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|br|singula|textus=Gallia est omnis divisa}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|occipiens|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|occipiens|textus=Gallia est omnis divisa}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|concludens|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|concludens|textus=Gallia est omnis divisa}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula notas HTML vel XML exhibet.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Nota HTML", "description": "Nota HTML exhibenda (e.g. ‘div’, ‘strong’, etc.)", "type": "string", "example": "div", "default": "tag", "required": false }, "2": { "label": "Genus", "description": "Unum ex his verbis: ‘par’, ‘p’, ‘occipiens’, ‘o’, ‘concludens’, ‘c’, ‘singula’, ‘s’ – vide tabellam hic infra", "type": "string", "example": "concludens", "default": "par", "required": false }, "textus": { "label": "Textus", "description": "Textus infra notas HTML ostendendus", "type": "content", "example": "Salve!", "default": "...", "required": false } } }</templatedata> === De secundo argumento === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | style="text-align: center;" | ''(argumento omisso)'' | rowspan="3" | Ambae notae (occipiens concludensque) ostendentur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML}}) |- | style="text-align: center;" | <code>par</code> |- | style="text-align: center;" | <code>p</code> |- | style="text-align: center;" | <code>occipiens</code> | rowspan="2" | Nota HTML occipiens tantum ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||o}}) |- | style="text-align: center;" | <code>o</code> |- | style="text-align: center;" | <code>concludens</code> | rowspan="2" | Nota HTML concludens tantum ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||c}}) |- | style="text-align: center;" | <code>c</code> |- | style="text-align: center;" | <code>singula</code> | rowspan="2" | Nota HTML singula ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||s}}) |- | style="text-align: center;" | <code>s</code> |} == Synonyma == * {{Fn|Nota xml}} * {{Fn|Exhibitio notae HTML}} * {{Fn|Exhibitio notae html}} * {{Fn|Html}} * {{Fn|HTML}} * {{Fn|Xml}} * {{Fn|XML}} * {{Fn|Tag}} – nomen interviciale == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Versus HTML}} * {{Fn|Exhibitio murmuris}} * {{Fn|Para}} * {{Fn|Versus vicitextūs}} * {{Fn|Folium vicitextūs}} * {{nim|#tag}} * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9y519pzqdkmm0gxd1a4x3gk8n1qw321 3964540 3964537 2026-06-12T22:47:06Z Grufo 64423 3964540 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Compendia formulae|nota xml|xml|XML|nota HTML|nota html|html|HTML|tag}} Haec formula [[Auxilium:HTML in vicitextu|notas HTML]] vel XML exhibet. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|strong}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|strong}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|div|textus=Salve!}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|div|textus=Salve!}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|br|singula}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|br|singula}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|occipiens}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|occipiens}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|concludens}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|concludens}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|br|singula|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|br|singula|textus=Gallia est omnis divisa}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|occipiens|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|occipiens|textus=Gallia est omnis divisa}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nota XML|span|concludens|textus=Gallia est omnis divisa}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nota XML|span|concludens|textus=Gallia est omnis divisa}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula notas HTML vel XML exhibet.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Nota HTML", "description": "Nota HTML exhibenda (e.g. ‘div’, ‘strong’, etc.)", "type": "string", "example": "div", "default": "tag", "required": false }, "2": { "label": "Genus", "description": "Unum ex his verbis: ‘par’, ‘p’, ‘occipiens’, ‘o’, ‘concludens’, ‘c’, ‘singula’, ‘s’ – vide tabellam hic infra", "type": "string", "example": "concludens", "default": "par", "required": false }, "textus": { "label": "Textus", "description": "Textus infra notas HTML ostendendus", "type": "content", "example": "Salve!", "default": "...", "required": false } } }</templatedata> === De secundo argumento === {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! {{para|2}} ! Significatio |- | style="text-align: center;" | ''(argumento omisso)'' | rowspan="3" | Ambae notae (occipiens concludensque) ostendentur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML}}) |- | style="text-align: center;" | <code>par</code> |- | style="text-align: center;" | <code>p</code> |- | style="text-align: center;" | <code>occipiens</code> | rowspan="2" | Nota HTML occipiens tantum ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||o}}) |- | style="text-align: center;" | <code>o</code> |- | style="text-align: center;" | <code>concludens</code> | rowspan="2" | Nota HTML concludens tantum ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||c}}) |- | style="text-align: center;" | <code>c</code> |- | style="text-align: center;" | <code>singula</code> | rowspan="2" | Nota HTML singula ostendetur ({{*ie}} {{Exhibitio notae HTML||s}}) |- | style="text-align: center;" | <code>s</code> |} == Synonyma == * {{Fn|Nota xml}} * {{Fn|Exhibitio notae HTML}} * {{Fn|Exhibitio notae html}} * {{Fn|Html}} * {{Fn|HTML}} * {{Fn|Xml}} * {{Fn|XML}} * {{Fn|Tag}} – nomen interviciale == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Versus HTML}} * {{Fn|Exhibitio murmuris}} * {{Fn|Para}} * {{Fn|Versus vicitextūs}} * {{Fn|Folium vicitextūs}} * {{nim|#tag}} * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 3ma4hwy301qkm585bav6w0m94juic4o 0 319809 3964473 3934810 2026-06-12T15:35:16Z Davide2025 196606 Certamen Promozione 2025-2026. 3964473 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Vicificanda}} {{Latinitas|-3}} '''''Associazione Sportiva Dilettantistica Ostuni Calcio 2024'''''<ref>{{cite web|url=https://www.coni.it/it/registro-societa-sportive/home/registro-2-0/RegistroDettaglio.html?id_societa=191469|title=CONI, situs Olympicus Italiae}}.</ref> (vulgo tantum '''''Ostuni Calcio 24''''' vel simpliciter '''''Ostuni Calcio''''' atque '''''Ostuni 2024'''''), usque ad [[2024]] '''''Associazione Sportiva Dilettantistica Ostuni Sport 1945''''', est [[Italia|Italica]] [[Pediludium|pediludii]] societas, cuius sedes [[Ostunium|Ostunii]] in [[Apulia]] est. [[Andreas Solidoro]] societatem ducit.<ref>{{cite web|url=https://www.larena.it/argomenti/sport/hellas-verona/luciano-bruni-intervista-ostuni-fiorentina-verona-1.12491696?_gl=1*1b7bnhn*_ga*aFozbl95dkRFMGxxNFlpWWpwLU5KTVZtWjctU2V0NFZyaFZUTDJfM1gxRGw1T1cyMzJ2NlJlV1dyMDdxeTNuQw..*_ga_TB6VNL4ENG*MTc2NDI1ODk0Ni4xLjEuMTc2NDI1ODk0Ni4wLjAuMA..|title=''Bruni, dallo scudetto al «buen ritiro» di Ostuni: «A Lecce sono andato in curva coi tifosi dell'Hellas»''}}. </ref> Societas (annis [[2026]]-[[2027]]) in [[Eccellenza]], quinta Italiae categoria, ludet.<ref>''{{cite web|url=https://www.salentosport.net/calcio/promozione/girone-b-puglia-calendario-completo-2025-26/|title=PROMOZIONE/B – Il calendario completo 2025/26}}''.</ref> {{Capsa societatis pediludii | nomen = ASD Ostuni Calcio 24 <br />''ADNP Ostunium Pediludium 24'' | imago =Ostuni-Bandiera.svg | nomen plenum = Associazione Sportiva Dilettantistica Ostuni Calcio 2024 <br />''Associatio Disportiva Non Professio Ostunium Pediludium 2024'' | nomina alia = ''Urbs Alba'' (Italice: Città Bianca; Ostunice: Paìsë viànghë)<br />''Ostunium'' (Italice: L'Ostuni; Ostunice: Lu Štùnë) | instituta = [[1945]] | domus = [[Stadio comunale "Nino Laveneziana"|Stadium Ninus Laveneziana]]<br />[[Ostunium|Ostunii]], [[Provincia Brundisina|in provincia Brundisina]], [[Apulia|in Apulia]],<br />[[Italia|in Italia]] | capacitas = 2.200 | dominus = [[Ludovicus Francioso]] | procurator = [[Andreas Solidoro]] | liga = [[Eccellenza]] | tempus = 2025-26 | locus = Promozione Apuliae grex B, I. }} == Historia == Pediludium Ostunii coepit anno 1924, cum [[Salvator Ciraci]], rector civitatis Ostunensis, postquam exitus positivi fuerant, stadium communalis aedificavit atque anno 1931 inauguravit. Prima ascensio Ostunii anno 1950 fuit, cum luserunt in certamine [[Promozione]] pro duas annos ac [[Serie D|IV Serie]] comprehendit. Abhinc certamina regionalia, a 1954 ad 1983, fecit. Anno 1983 Ostunium accessit in [[Serie D|Campionato Interregionale]], et pro quattuor certaminibus in hac serie lusit: hic pro Ostunio melior tempus de historia fuit, quia tertia in classificatione fuit annis 1984 ac 1985. Anno 1987 habuit regressionem in [[Promozione]], sed in [[Serie D|Interregionale]] rediit anno postero et illic lusit in alias duas annos. Anno 1990 turma Ostunensis, in [[Promozione]] regressa, quinta fuit, igitur admissa in [[Eccellenza]], novum certamen, fuit. In 1994-1995, Ostunium vicit gregem Apuliae cum turma [[Mansio Afrorum|Massae Afrae]]: eundem punctos habuit. Pro admissione in [[Serie D]] lusio suprema lusa est die 21 Maii 1995 in [[Cryptaleae|Cryptaleis]]: [[Massafra Calcio]] vicit post poenalibus, sic Ostunium fecit ''playoff''. Manus flava caeruleaque superavit semifinalia [[Boianum (Molisium)|Boianii]], sed hostes turmae [[Silana Calcio|Silana]] negavit victoriam in finale. Appetitus reditus in [[Serie D]] venit annis 1999-2000, propter certamen memorabilem, victum cum 66 puncti: procurator erat [[Nicola Ragno]]. In primo certamine [[Serie D|Seriei D]], societas Ostunensis perfecit in dimidio in classificatione; fuit anno postero qui, ob metas pedilusoris Simonetti, turma flava caerulaque perventura erat, sed ''playoff'' [[Serie C2|Seriei C2]] non comprehendit. Annis 2002-2003 Ostunium salutavit [[Serie D|Seriem D]] propter cladem ex [[Potenza Calcio|Potenza]] in ''playout'', et habuit regressionem in [[Eccellenza]]. Anno 2009 rediit in [[Serie D|quarta categoria]]. Certamen [[Serie D|Seriei D]] 2010-2011, ob problemates oeconomicos, nefastum fuit: manus Ostunensis terminavit ultima in classificatione et decoxit. Coniuncta cum turma [[Nuova Montalbano Calcio]], incepit ex [[Prima Categoria]]. Nova societas vicit gregem B certaminis atque amisit final [[Coppa Italia Dilettanti|Coppa Puglia]]. Ostunium lusit in [[Promozione]] 2012-2013 et anno postero admissa in [[Eccellenza]] fuit. Regressio in [[Promozione]] evenit in 2014-2015. Postquam deposuerat [[Eccellenza]] 2023-2024<ref>''{{cite web|url=https://www.tuttocalciodilettanti.com/eccpuglia-ostuni-il-club-senza-nuovi-soci-rinunceremo-alleccellenza/|title=Eccpuglia: Ostuni, il club "Senza nuovi soci, rinunceremo all'Eccellenza"}}''. </ref>, Ostunium quoque decoxit et annis 2024-2025 lusit in [[Prima Categoria]] cum nomen ''Ostuni Calcio 24''.<ref>''{{cite web|url=https://ostuninotizie.it/sport/calcio/nasce-lasd-ostuni-calcio-24/|title=Nasce l’ASD Ostuni Calcio 24 una nuova realtà sportiva nella Città Bianca}}''. </ref> Acies vicit certamen et cepit accessum in [[Promozione|Promozione, sexta pediludii Italiae categoria]]. Annis 2025-2026, Ostunium quoque Promozione vicit, sic in [[Eccellenza]] redens. == Ordo temporum == * 1945 - '''Creatio societatis'''. * 1946-47 - Prima Divisione Puglia. * 1947-48 - Prima Divisione Puglia. * 1948-49 - Prima Divisione Puglia. * 1949-50 - Prima Divisione Puglia. ---- * 1950-51 - Promozione. * 1951-52 - Promozione. * 1952-53 - IV Serie. * 1953-54 - IV Serie. * 1954-55 - Promozione. * 1955-56 - Promozione. * 1956-57 - Prima Divisione Puglia. * 1957-58 - * 1958-59 - * 1959-60 - Prima Categoria. ---- * 1960-61 - Prima Categoria. * 1961-62 - Prima Categoria. * 1962-63 - Seconda Categoria. * 1963-64 - * 1964-65 - * 1965-66 - * 1966-67 - Seconda Categoria. * 1967-68 - Prima Categoria. * 1968-69 - Prima Categoria. * 1969-70 - Prima Categoria. ---- * 1970-71 - Promozione. * 1971-72 - Prima Categoria. * 1972-73 - Promozione. * 1973-74 - Promozione. * 1974-75 - Prima Categoria. * 1975-76 - * 1976-77 - Prima Categoria. * 1977-78 - Promozione. * 1978-79 - Promozione. * 1979-80 - Promozione. ---- * 1980-81 - Promozione. * 1981-82 - Promozione. ---- * 1982-83 - Promozione. * 1983-84 - Interregionale. * 1984-85 - Interregionale. * 1985-86 - Interregionale. * 1986-87 - Interregionale. * 1987-88 - Promozione. * 1988-89 - Interregionale. * 1989-90 - Interregionale. ---- * 1990-91 - Promozione. * 1991-92 - Eccellenza. * 1992-93 - Promozione. * 1993-94 - Promozione. * 1994-95 - Eccellenza. * 1995-96 - Eccellenza. * 1996-97 - Eccellenza. * 1997-98 - Eccellenza. * 1998-99 - Eccellenza. * 1999-00 - Eccellenza. ---- * 2000-01 - Serie D. * 2001-02 - Serie D. * 2002-03 - Serie D. * 2003-04 - Eccellenza. * 2004-05 - Eccellenza. * 2005-06 - Eccellenza. * 2006-07 - Eccellenza. * 2007-08 - Eccellenza. * 2008-09 - Eccellenza. * 2009-10 - Serie D. ---- * 2010-11 - Serie D. * 2011 - '''Societas excluditur'''. * 2012 - '''Nova societas creavit.''' * 2012-13 - Promozione. * 2013-14 - Eccellenza. * 2014-15 - Eccellenza. * 2015-16 - Promozione. * 2016-17 - Promozione. * 2017-18 - Promozione. * 2018-19 - Promozione. * 2019-20 - Promozione. * 2020-21 - ''Certamen morarit ob [[COVID-19 pandemia|COVID-19 pandemiam]]''. * 2021-22 - Eccellenza. * 2022-23 - Eccellenza. * 2023-24 - Eccellenza. * '''Ostuni Calcio 24 surgit'''. * 2024-25 - Prima Categoria. * [[Promozione 2025-2026|2025-26]] - Promozione. * 2026-27 - Eccellenza. == Victoriae == * 1 '''[[Eccellenza]]''' (1999-2000, [[Eccellenza Apulia|grex Apuliae]]) * 3 '''[[Promozione]]''' (1982-1983, [[Promozione Apulia|grex B Apuliae]]; 1987-1988, [[Promozione Apulia|grex B Apuliae]]; 2025-2026, [[Promozione Apulia|grex B Apuliae]]) * 1 [[Prima Categoria|'''Prima Categoria''']] (2024-2025, grex B Apuliae) == Lusores 2025-2026<ref>{{cite web|url=https://www.tuttocampo.it/Puglia/Promozione/GironeB/Squadra/OstuniCalcio2024/1238409/Rosa|title=Pedilusores in Tuttocampo}}</ref> == === Ianitores === * [[Michael Caroli]] * [[Laurentius Cocozza]] * [[Antonius Gallone]] * [[Ioannes Valente]] === Defensores === * [[Thomas Lucius Fernandez]] * [[Franciscus Frumento]] * [[Samuel Gomez]] * [[Ioannes Lucas Natola]] * [[Iosephus Parisi]] * [[Petrus Pecere]] * [[Nicolaus Semeraro]] === Cursores centrales === * [[Ioachimus Balanda]] * [[Stephanus Cappitelli]] * [[Matthaeus Cara]] * [[Loris Convertino]] * [[Matthias De Pasquale]] * [[Christianus Lettieri]] * [[Iosephus Narducci]] * [[Franciscus Olive]] * [[Matthias Tamburrano]] === Oppugnatores === * [[Simon Bari]] * [[Nicolaus Caruso]] * [[Iosephus De Martino]] * [[Iohannes Maria Santoro]] * [[Modous Sowe]] * [[Momarus Thiam]] * [[Lucas Augustinus Zolezzi]] == Colores == [[File:Kit body horizonte1213h.png|thumb]] [[File:Kit shorts blue Santarcangelo.PNG|thumb]] [[File:Kit socks nike09gk yellow.png|thumb]]Colores turmae sunt [[Flavus|flavum]] atque [[Caeruleus|caeruleum]]. == Domicilium == {{Vide etiam|Stadio comunale "Nino Laveneziana"}} Stadium Ostunensis inauguratum est [[Anni 1930|annis 1930]]. Anno [[2018]] dedicatum est [[Ninus Laveneziana|Vincentio Lavenezianae]]<ref>''{{cite web|url=https://www.brindisitime.it/sara-intitolato-a-nino-laveneziana-lo-stadio-comunale-di-ostuni/|title=SARA’ INTITOLATO A NINO LAVENEZIANA LO STADIO COMUNALE DI OSTUNI}}''. </ref>, "''Nino''" dictus, praeclarus [[Portarius (ars athletica)|portarius]] aciei.<ref>''{{cite web|url=https://www.foggiatoday.it/sport/morto-nino-laveneziana-portiere-foggia.html|title=Addio a Nino Laveneziana, ex portiere del Foggia nei primi anni Ottanta}}''. </ref> In loco sunt etiam [[caupona]], parvus campus lusorius et 2.200 loci pro faventibus. Ex anno [[2025]] sunt novum gramen<ref>''{{cite web|url=https://radiostuni.it/ostuni-rigenerazione-del-manto-erboso-dello-stadio-nino-laveneziana/|title=Ostuni: rigenerazione del manto erboso dello stadio “Nino Laveneziana”}}''. </ref> et ''Curva Nord [[Dominicus Epifani]]''. == Faventes == === Greges === * [[1987]]: ''Bgb 87 (Brigate giallo blu 1987)'' * [[1987]]: ''Bsp (Brigate senza padroni)'' * [[2014]]: ''Nucleo Caotico 14'' * [[2024]]: ''Estrema Appartenenza''<ref>''{{cite web|url=https://www.sportpeople.net/ostuni-nasce-estrema-appartenenza/|title=Ostuni, nasce “Estrema appartenenza”}}''. </ref> === Turmae amicae === * [[Città di Acireale 1946]] * [[Unione Giovanile Manduria Sport]] * [[Matino Calcio]] * [[Trepuzzi Calcio]] * [[Leverano Football]] * [[Virtus Matino]] === Turmae inimicae === * [[Brindisi Football Club]] * [[Grottaglie Calcio]] * [[Taurisano Calcio]] * [[Antonio Toma Maglie]] * [[Casarano Calcio]] * [[Massafra Calcio]] * [[Virtus Francavilla Calcio]] * [[Atletico Tricase]] * [[Nola 1925]] * [[Virtus Locorotondo 1948]] * [[Unione Sportiva Squinzano]] == Notae == <references /> == Nexus interni == * [[Ostunium]] * [[Promozione]] * [[Promozione Apulia]] * [[Promozione 2025-2026]] == Nexus externi == [https://ostunicalcio24.it/ Situs interretialis societatis] {{Ling|Italiane}} [[Categoria:Ostunium]] [[Categoria:Pediludium]] [[Categoria:Pediludium italicum]] [[Categoria:Societates italicae pediludii]] [[Categoria:Societates pediludii]] k5a89rw6yehznjsv6gdtc3osj0i27rl 10 324099 3964519 3964193 2026-06-12T18:28:45Z Grufo 64423 De paginis absentibus quarum exstat adumbratio 3964519 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}| | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} }}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad paginam malo titulo advenisti. Paginae Vicipaedianae in nominibus suis numquam virgulam obliquam (<code>/</code>) posponunt, praeterquam si sunt commentationes [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatii]] encyclopaedici et sic eorum tituli petunt{{#if:{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|/|{{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}||/}}}} | . | {{Sin secus | 1 = {{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} | 2 = . Pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” nullam subpaginam habet. | 3 = . Si subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur. }} }} }} | {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118 | {{#ifexist:{{PAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Pagina iam perfecta | 1 = '''Haec adumbratio non exstat.''' Fortasse olim pagina “[[{{PAGENAME}}]]” hic suam adumbrationem habuit, sed nunc in spatio {{Sin secus|{{NAMESPACE:{{PAGENAME}}}}|encyclopaedico|<code>|:</code>}} invenitur. Si nondum quartum mensem egit, tibi licet {{Nexus cum parametris | wpReason = Locus opportunior | prefix = {{ns:118}}: | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{PAGENAME}} | 2 = huc eam movere }}. Si autem novam sectionem paginae in spatium adumbrationum parare vis, scribe nomen novi capituli hic infra. {{{!}} style="margin: 2em auto;" ! style="text-align: left;" {{!}} Novum capitulum paginae “[[{{PAGENAME}}]]” adumbrandum: {{!}}- {{!}} {{safesubst:<noinclude />#tag:inputbox| type = create break = no width = 48em prefix = {{FULLPAGENAME}}/§&#32; summary = Prima adumbratio preload = Vicipaedia:Exemplaria communia/Adumbratio capituli placeholder = Scribe hic nomen capituli adumbrandi (e.g. “Nexus externi”) buttonlabel = Parare }} {{!}}- {{!}} style="text-align: center; font-size: x-small" {{!}} (litterae capitaneae minusculaeque capituli recto modo scribendae sunt) {{!}}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}}} </div> '''Haec adumbratio non exstat.''' Forsitan deleta est—vide {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} | {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|{{TALKPAGENAME}} | {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Course page talk Notification v1 vector.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum|pars=nova|{{FULLPAGENAME}}|Quaestio nova}}}} </div> Hic nondum quisquam disputavit—tu primus aut prima esse potes! Si quid de hoc argumento sentis, sententiam tuam infra scribe. Libenter etiam aliis opinionibus responde vel novam disputationem incipe, ut hic locus colloquio utilis fiat. }} | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Replacement filing cabinet.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = '''Haec subpagina disputationis non exstat.''' Si putas opportunum, potes [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis|veteres disputationes hic movere]] (sed, quaesumus, sequere nomenclaturam paginarum tabulariarum). Si autem cupis capitulum [[{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}|paginae coniunctae superiori]] hic [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrare]], suademus ut facias in {{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}/§ {{SUBPAGENAME}} | 2 = pagina opportuniore | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/capitulum | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | arg2 = {{SUBPAGENAME}} }}. Si aliam subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur.{{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}|ns=1, 5, 7, 11, 13, 15, 101, 119}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{SUBPAGENAME}} | paginam disputationis nullius paginae | subpaginam nullius disputationis }} advenisti. }} }} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = Haec commentatio | 6 = Hic fasciculus | 10 = Haec formula | 828 = Hic modulus | 14 = Haec categoria | #default = Haec pagina }} non exstat.''' Est tamen [[{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}|adumbratio eodem nomine]]: {{Pagella fugax|1={{{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}}}} Si vis, adumbrationem sic {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|emendare atque augere}} potes ut huc {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio parata | 6 = fasciculus paratus | 10 = formula parata | 828 = modulus paratus | 14 = categoria parata | #default = pagina parata }} est | prefix = | wpNewTitle = {{FULLPAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = moveatur }}. Vide etiam | <div style="text-align: center;"> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} | 2 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 6 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 10 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | 14 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 710 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 828 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | #default = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} }} </div> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = '''Haec commentatio non exstat.''' Forsitan deleta | 6 = '''Hic fasciculus non exstat.''' Forsitan deletus | 10 = '''Haec formula non exstat.''' Forsitan deleta | 828 = '''Hic modulus non exstat.''' Forsitan deletus | 14 = '''Haec categoria non exstat.''' Forsitan deleta | #default = '''Haec pagina non exstat.''' Forsitan deleta }} est—vide }} {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{#ifexist:{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | | {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} | 2 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}} | 6 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}} | 10 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }} | 14 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 710 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 828 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}} | #default = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} }} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> h1d971x4dv2iq3zavc1a6lkiqu5zfss 3964521 3964519 2026-06-12T18:29:43Z Grufo 64423 Ad priorem recensionem reversus sum 3964521 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}| | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} }}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad paginam malo titulo advenisti. Paginae Vicipaedianae in nominibus suis numquam virgulam obliquam (<code>/</code>) posponunt, praeterquam si sunt commentationes [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatii]] encyclopaedici et sic eorum tituli petunt{{#if:{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|/|{{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}||/}}}} | . | {{Sin secus | 1 = {{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} | 2 = . Pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” nullam subpaginam habet. | 3 = . Si subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur. }} }} }} | {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118 | {{#ifexist:{{PAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Pagina iam perfecta | 1 = '''Haec adumbratio non exstat.''' Fortasse olim pagina “[[{{PAGENAME}}]]” hic suam adumbrationem habuit, sed nunc in spatio {{Sin secus|{{NAMESPACE:{{PAGENAME}}}}|encyclopaedico|<code>|:</code>}} invenitur. Si nondum quartum mensem egit, tibi licet {{Nexus cum parametris | wpReason = Locus opportunior | prefix = {{ns:118}}: | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{PAGENAME}} | 2 = huc eam movere }}. Si autem novam sectionem paginae in spatium adumbrationum parare vis, scribe nomen novi capituli hic infra. {{{!}} style="margin: 2em auto;" ! style="text-align: left;" {{!}} Novum capitulum paginae “[[{{PAGENAME}}]]” adumbrandum: {{!}}- {{!}} {{safesubst:<noinclude />#tag:inputbox| type = create break = no width = 48em prefix = {{FULLPAGENAME}}/§&#32; summary = Prima adumbratio preload = Vicipaedia:Exemplaria communia/Adumbratio capituli placeholder = Scribe hic nomen capituli adumbrandi (e.g. “Nexus externi”) buttonlabel = Parare }} {{!}}- {{!}} style="text-align: center; font-size: x-small" {{!}} (litterae capitaneae minusculaeque capituli recto modo scribendae sunt) {{!}}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}}} </div> '''Haec adumbratio non exstat.''' Forsitan deleta est—vide {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} | {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|{{TALKPAGENAME}} | {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Course page talk Notification v1 vector.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum|pars=nova|{{FULLPAGENAME}}|Quaestio nova}}}} </div> Hic nondum quisquam disputavit—tu primus aut prima esse potes! Si quid de hoc argumento sentis, sententiam tuam infra scribe. Libenter etiam aliis opinionibus responde vel novam disputationem incipe, ut hic locus colloquio utilis fiat. }} | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Replacement filing cabinet.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = '''Haec subpagina disputationis non exstat.''' Si putas opportunum, potes [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis|veteres disputationes hic movere]] (sed, quaesumus, sequere nomenclaturam paginarum tabulariarum). Si autem cupis capitulum [[{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}|paginae coniunctae superiori]] hic [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrare]], suademus ut facias in {{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}/§ {{SUBPAGENAME}} | 2 = pagina opportuniore | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/capitulum | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | arg2 = {{SUBPAGENAME}} }}. Si aliam subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur.{{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}|ns=1, 5, 7, 11, 13, 15, 101, 119}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{SUBPAGENAME}} | paginam disputationis nullius paginae | subpaginam nullius disputationis }} advenisti. }} }} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = Haec commentatio | 6 = Hic fasciculus | 10 = Haec formula | 828 = Hic modulus | 14 = Haec categoria | #default = Haec pagina }} non exstat.''' Est tamen [[{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}|adumbratio eodem nomine]]: {{Pagella|1={{{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}}}} Si vis, adumbrationem sic {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|emendare atque augere}} potes ut huc {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio parata | 6 = fasciculus paratus | 10 = formula parata | 828 = modulus paratus | 14 = categoria parata | #default = pagina parata }} est | prefix = | wpNewTitle = {{FULLPAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = moveatur }}. Vide etiam | <div style="text-align: center;"> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} | 2 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 6 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 10 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | 14 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 710 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 828 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | #default = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} }} </div> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = '''Haec commentatio non exstat.''' Forsitan deleta | 6 = '''Hic fasciculus non exstat.''' Forsitan deletus | 10 = '''Haec formula non exstat.''' Forsitan deleta | 828 = '''Hic modulus non exstat.''' Forsitan deletus | 14 = '''Haec categoria non exstat.''' Forsitan deleta | #default = '''Haec pagina non exstat.''' Forsitan deleta }} est—vide }} {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{#ifexist:{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | | {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} | 2 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}} | 6 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}} | 10 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }} | 14 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 710 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 828 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}} | #default = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} }} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> rjo1nkon5ur6tzdcih7ajpec6qk0a7b 3964530 3964521 2026-06-12T18:47:29Z Grufo 64423 De paginis absentibus quarum exstat adumbratio: +‘|color-marginum=#fc3’ 3964530 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}| | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} }}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad paginam malo titulo advenisti. Paginae Vicipaedianae in nominibus suis numquam virgulam obliquam (<code>/</code>) posponunt, praeterquam si sunt commentationes [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatii]] encyclopaedici et sic eorum tituli petunt{{#if:{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|/|{{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}||/}}}} | . | {{Sin secus | 1 = {{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} | 2 = . Pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” nullam subpaginam habet. | 3 = . Si subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur. }} }} }} | {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|118 | {{#ifexist:{{PAGENAME}} | {{Quaerebasne forte|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Pagina iam perfecta | 1 = '''Haec adumbratio non exstat.''' Fortasse olim pagina “[[{{PAGENAME}}]]” hic suam adumbrationem habuit, sed nunc in spatio {{Sin secus|{{NAMESPACE:{{PAGENAME}}}}|encyclopaedico|<code>|:</code>}} invenitur. Si nondum quartum mensem egit, tibi licet {{Nexus cum parametris | wpReason = Locus opportunior | prefix = {{ns:118}}: | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{PAGENAME}} | 2 = huc eam movere }}. Si autem novam sectionem paginae in spatium adumbrationum parare vis, scribe nomen novi capituli hic infra. {{{!}} style="margin: 2em auto;" ! style="text-align: left;" {{!}} Novum capitulum paginae “[[{{PAGENAME}}]]” adumbrandum: {{!}}- {{!}} {{safesubst:<noinclude />#tag:inputbox| type = create break = no width = 48em prefix = {{FULLPAGENAME}}/§&#32; summary = Prima adumbratio preload = Vicipaedia:Exemplaria communia/Adumbratio capituli placeholder = Scribe hic nomen capituli adumbrandi (e.g. “Nexus externi”) buttonlabel = Parare }} {{!}}- {{!}} style="text-align: center; font-size: x-small" {{!}} (litterae capitaneae minusculaeque capituli recto modo scribendae sunt) {{!}}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{PAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}}} </div> '''Haec adumbratio non exstat.''' Forsitan deleta est—vide {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{PAGENAME}} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} | {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|{{TALKPAGENAME}} | {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Course page talk Notification v1 vector.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = <div style="text-align: center;"> {{Buto|{{Nexus ad recensendum|pars=nova|{{FULLPAGENAME}}|Quaestio nova}}}} </div> Hic nondum quisquam disputavit—tu primus aut prima esse potes! Si quid de hoc argumento sentis, sententiam tuam infra scribe. Libenter etiam aliis opinionibus responde vel novam disputationem incipe, ut hic locus colloquio utilis fiat. }} | {{#ifexist:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} | {{Schedula | imago = Replacement filing cabinet.svg | color = var(--background-color-content-added, #a3d3ff) | pigmentum = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | titulus = | 1 = '''Haec subpagina disputationis non exstat.''' Si putas opportunum, potes [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis|veteres disputationes hic movere]] (sed, quaesumus, sequere nomenclaturam paginarum tabulariarum). Si autem cupis capitulum [[{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}|paginae coniunctae superiori]] hic [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrare]], suademus ut facias in {{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}/§ {{SUBPAGENAME}} | 2 = pagina opportuniore | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/capitulum | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBJECTPAGENAME:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}} | arg2 = {{SUBPAGENAME}} }}. Si aliam subpaginam quaerebas et pagina “[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]” subpaginas habet, hic infra invenietur.{{Special:PrefixIndex/{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/}} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}|ns=1, 5, 7, 11, 13, 15, 101, 119}}{{Schedula | imago = Important2.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Malus titulus | 1 = Per errorem ad {{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{SUBPAGENAME}} | paginam disputationis nullius paginae | subpaginam nullius disputationis }} advenisti. }} }} }} | {{Quaerebasne forte eodem titulo|{{FULLPAGENAME}}}}{{Schedula | imago = Text document with 2red question marks.svg | color = var(--background-color-neutral, #eaecf0) | pigmentum = var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | 1 = {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = Haec commentatio | 6 = Hic fasciculus | 10 = Haec formula | 828 = Hic modulus | 14 = Haec categoria | #default = Haec pagina }} non exstat.''' Est tamen [[{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}|adumbratio eodem nomine]]: {{Pagella|1={{{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}}|color-marginum=#fc3}} Si vis, adumbrationem sic {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|emendare atque augere}} potes ut huc {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio parata | 6 = fasciculus paratus | 10 = formula parata | 828 = modulus paratus | 14 = categoria parata | #default = pagina parata }} est | prefix = | wpNewTitle = {{FULLPAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = moveatur }}. Vide etiam | <div style="text-align: center;"> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} | 2 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 6 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 10 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | 14 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 710 = {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | 828 = {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{FULLPAGENAME}}|%.css$|2|false}}|0 | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}}}} | {{Buto|{{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|Hoc folium CSS creare|summarium=Prima adumbratio}}}} }} | #default = {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = Hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }}}} {{Buto|{{Nexus ad recensendum | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = Adumbrationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/adumbratio | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{FULLPAGENAME}} }}}} }} </div> {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = '''Haec commentatio non exstat.''' Forsitan deleta | 6 = '''Hic fasciculus non exstat.''' Forsitan deletus | 10 = '''Haec formula non exstat.''' Forsitan deleta | 828 = '''Hic modulus non exstat.''' Forsitan deletus | 14 = '''Haec categoria non exstat.''' Forsitan deleta | #default = '''Haec pagina non exstat.''' Forsitan deleta }} est—vide }} {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta deletionum huius paginae|page={{FULLPAGENAME}}}}. Si vis, potes [[Special:Search/{{PAGENAME}}|hanc rem in aliis paginis quaerere]], vel [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|quid huic rei nectat inspicere]], vel {{Nexus cum parametris|Special:Log|acta huius paginae legere|page={{FULLPAGENAME}}}}, vel {{#ifexist:{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | | {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc commentationem creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} | 2 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam usoris creare|summarium=Prima adumbratio}} | 6 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc fasciculum creare|summarium=Prima adumbratio}} | 10 = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc formulam creare | exemplar = Vicipaedia:Exemplaria communia/Formula | summarium = Prima adumbratio }} | 14 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc categoriam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 710 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hanc paginam caducam creare|summarium=Prima adumbratio}} | 828 = {{Nexus ad recensendum|{{FULLPAGENAME}}|hunc modulum creare|summarium=Prima adumbratio}} | #default = {{Nexus ad recensendum | 1 = {{FULLPAGENAME}} | 2 = hanc paginam creare | exemplar = Formula:Textus paginarum absentium/exemplaria/pagina | summarium = Prima adumbratio | arg1 = {{SUBPAGENAME}} }} }} }}. {{Textus paginarum absentium/postilla|{{SUBPAGENAME}}}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> k6rglbuuydlk8znr2m7z623c1efso1s 0 325081 3964579 3962161 2026-06-13T01:54:06Z Grufo 64423 Minora 3964579 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ernst Mach, Die Mechanik in ihrer Entwickelung.svg|thumb|Liber Ernesti Mach {{Op|De mechanica secundum suum progressum historice criticeque exposita}} ([[Theodisce]] {{Op|Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt}})<ref name="mach-1883">{{qc|Mach, 1883}}.</ref>]] In [[physica theoretica]], praesertim in disputationibus de theoriis [[gravitas (physica)|gravitatis]], {{res|principium Machianum}} seu {{res|coniectura Machiana}}<ref>{{qc|Von Bayer, 2001}}, [https://books.google.com/books?id=VhJr9Qx8ohsC&dq=mach's+conjecture&pg=PA79 p. 79].</ref> appellatur hypothesis vaga quam [[Albertus Einstein]] [[Ernestus Mach|Ernesto Mach]], [[physicus|physico]] [[philosophus|philosopho]]<nowiki />que [[Austria]]co, attribuit, quae explicare conatur quomodo res [[rotatio|volventes]]—exempli gratia [[gyroscopium|gyroscopia]] vel [[corpus caeleste|corpora caelestia]]—ad [[systema relationum]] referantur. Secundum talem coniecturam, [[exsistentia]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|rotatio absoluta|rotationis absolutae|en|qid=Q4669833}}—quae distinctionem inter localia {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systemata inertialia|en|qid=Q192735}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum volvens|systemata volventia|en|qid=Q3310692}} infert—a distributione universali [[materies|materiei]] pendet, ut hoc exemplum illustrat: {{Folium memoratum| Primum consiste atque sine ad latera tua [[bracchium|bracchia]] pendere laxa. Observa ut [[sidus|sidera]] fere immota maneant et bracchia tua fere recta deorsum pendeant. Deinde volve te ipsum ipsamve; sidera circa [[zenith]] volvi videbuntur, simulque bracchia tua [[vis centrifuga|vi centrifuga]] sursum trahentur. Profecto esset casus mirabilis si systema relationum inertiale, in quo tua bracchia libere pendebant, idem esset ac systema relationum in quo sidera quiescunt fixa, nisi aliqua interactio inter sidera et te exsisteret quae tuum systema relationum determinaret inertiale. }}{{Norma dextra| ―[[Stephanus Weinberg]] ([[1972]]). {{Op|Gravitation and Cosmology}}.<ref>{{qc|Weinberg, 1972}}, [https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0/page/16/mode/2up p. 17]. [[Anglice|Angl.]] “{{Barbarice|lingua=en|First stand still, and let your arms hang loose at your sides. Observe that the stars are more or less unmoving, and that your arms hang more or less straight down. Then pirouette. The stars will seem to rotate around the zenith, and at the same time your arms will be drawn upward by centrifugal force. It would surely be a remarkable coincidence if the inertial frame, in which your arms hung freely, just happened to be the reference frame in which typical stars are at rest, unless there were some interaction between the stars and you that determined your inertial frame.}}”</ref> }} Principium Machianum statuit hanc rem non esse fortuitam, sed potius quandam exsistere {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lex physica|legem|de|qid=Q214070}} quae [[motus|motum]] siderum remotissimorum cum locali {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systemate inertiali|en|qid=Q192735}} conectit. Nam si omnia sidera circa observatorem videntur circumagi, Mach censuit aliquam vim physicam efficere ut observator [[vis centrifuga|vim centrifugam]] sentiat. Hinc varia enuntiata principii, saepe vaga, orta sunt, velut: “[[massa]] alibi sita hic afficit [[inertia]]m”. Formula generalissima principii est: {{Ipse dixit| Leges physicae locales maximā compagine universi determinantur. |[[Stephanus Hawking|Hawking]] & {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Franciscus Rainerius Ellis|Ellis|en|qid=Q5538966}} ([[1973]]). {{Op|The Large Scale Structure of Space–Time}}.<ref>{{qc|Hawking & Ellis, 1973}}, p. 1. [[Anglice|Angl.]] “{{barbarice|lingua=en|Local physical laws are determined by the large-scale structure of the universe}}”.</ref> }} Suasio Machiana magni momenti fuit in [[theoria relativitatis generalis|theoriae relativitatis generalis]] Einsteinianae ortu. Einstein enim intellexit distributionem universam materiei {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|tensor metricus (theoria relativitatis)|tensorem metricum|en|qid=Q2045231}} determinare posse quo definiatur quid systema quoad rotationem quiescere putetur. In nonnullis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|solutiones exactae in theoria relativitatis generalis|solutionibus theoriae relativitatis generalis|en|qid=Q5419229}}, [[spatii temporisque tractio]] atque conservatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|momentum angulare|momenti angularis|en|qid=Q161254}} gravitationalis sic efficiunt ut hoc verum sit. Attamen, quum ipsum principium sit vagum, multae formulae diversae propositae sunt quae “principia Machiana” vocari possunt, quarum nonnullae commenticiae putantur. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Metrica Gödeliana||en|qid=Q1559192}} universi volventis exemplum praebet quod principium Machianum quam maxime violare videtur. In tali enim exemplo sidera remota eo celerius celeriusque volvi videntur quo longius distent. Contradictio tamen quaestionem validitatis principii Machiani omnino non dirimit, quia exemplum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lineae temporales clausae|lineas temporales clausas|en|qid=Q1876815}} admittit. == Historia == Ernestus Mach in libro anno [[1883]] edito {{Op|Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt}} ({{Op|De mechanica secundum suum progressum historice criticeque exposita}}) suam doctrinam primum exposuit.<ref name="mach-1883" /> Similes sententiae etiam in libris [[Georgius Berkeleius|Georgii Berkeleii]] philosophi ante eum reperiebantur.<ref name="berkeleius-1721">{{qc|Berkeleius, 1721}}.</ref> Post Mach, liber {{Op|Motus absolutus an relativus?}} a fratribus [[Benedictus Friedlaender|Benedicto Friedlaender]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Immanuel Friedlaender|Immanuele Friedlaender|de|qid=Q89222}} anno [[1896]] editus nonnullas ideas principio Machiano similes continebat.<ref>{{qc|Friedlaender, 1896}}.</ref> == De usu Einsteiniano principii == Est in theoria relativitatis quaestio fundamentalis: si omnis motus est relativus, quomodo corporum [[inertia]] mensurari potest? Inertia enim respectu alicuius rei metienda est; sed cuius respectu si [[particula]]m solam in universo omnino vacuo fingamus? Nonnulli putabant talem particulam nullum motum lineare habere posse. Ita principium Machianum interdum intellegitur affirmatio omnino nullum motum, ne rotatorium quidem, tribui posse nisi alia corpora adsint. Sic ipse Mach scripsit: {{Folium memoratum| Experimentum [[Isaacus Newtonus|Newtonianum]] aquae in [[vas]]e volventis hoc tantum docet: vertiginem relativam aquae respectu [[paries|parietum]] vasis nullas [[vis centrifuga|vires centrifugas]] notabiles excitare; eas autem ex vertigine relativa respectu massae [[Tellus|Telluris]] ceterorumque corporum caelestium oriri. Nemini licet dicere quomodo experimentum finiturum esset si parietes vasis spissiores spissioresque atque graviores fierent, ac denique plurium [[mille passus|milium passuum]] crassitudinem haberent. Unum tantum experimentum nobis conceditur, atque illud cum ceteris rebus nobis cognitis, non tamen cum figmentis nostris arbitrariis, componere debemus. }}{{Norma dextra| ―[[Ernestus Mach]] ([[1883]]). {{Op|Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt}}.<ref>{{qc|Mach, 1883}}, [https://archive.org/details/bub_gb_x9Q2AAAAMAAJ/page/216/mode/2up pp. 216–217]. [[Theodisce|Th.]] “{{Barbarice|lingua=de|Der Versuch Newton's mit dem rotirenden Wassergefäss lehrt nur, dass die Relativdrehung des Wassers gegen die Gefässwände keine merklichen Centrifugalkräfte weckt, dass dieselben aber durch die Relativdrehung gegen die Masse der Erde und die übrigen Himmelskörper geweckt werden. Niemand kann sagen, wie der Versuch verlaufen würde, wenn die Gefässwände immer dicker und massiger, zuletzt mehrere Meilen dick würden. Es liegt nur der eine Versuch vor, und wir haben denselben mit den übrigen uns bekannten Thatsachen, nicht aber mit unsern willkürlichen Dichtungen in Einklang zu bringen.}}”</ref> }} Albertus Einstein fere hoc sensu videtur principium intellexisse: {{Ipse dixit|Inertia ex quadam interactione inter corpora oritur.|[[Albertus Einstein]], [[Turicum|Turici]], die [[25 Iunii]] [[1913]].{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{*Cfr}} A. Einstein, “Hoch geehrter Herr Kollege!”, [[Turicum|Turici]], die [[25 Iunii]] [[1913]], apud {{qc|Wolters, 1987}}, p. 151, et apud {{qc|Misner, Thorne & Wheeler, 1973}}, p. 544: “{{omissis}} necessario sequitur ut inertia ex quadam interactione inter corpora oriatur, prorsus ut in tuis cogitationibus de experimento Newtoniano aquae in vase volventis {{omissis}} Si sphaera cava {{mvar|S}} circa axem per centrum eius transeuntem volvatur (respectu systematis stellarum fixarum sive “systematis quietis”), [[vis Coriolis|campus Coriolianus]] intra sphaeram cavam oriatur, id est planum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pendulum Foucaultianum|penduli Foucaultiani|en|qid=Q178841}} (quamquam velocitate revera tam exiguā ut mensurari non possit) simul circumferatur.” [[Theodisce|Th.]] “{{barbarice|lingua=de|{{omissis}} es ergibt sich mit Notwendigkeit, daß die Trägheit in einer Art Wechselwirkung der Körper ihren Ursprung hat, ganz im Sinne Ihrer Überlegungen zum Newtonschen Eimer-Versuch {{omissis}} Rotiert die Schale {{mvar|S}} um eine durch ihren Mittelpunkt gehende Achse (relativ zum System der Fixsterne/‚Restsystem‘), so entsteht im Innern der Schale ein Coriolis-Feld, d. h. die Ebene des Foucault-Pendels wird (mit einer allerdings praktisch unmeßbar kleinen Geschwindigkeit) mitgenommen.}}”|2=Q178841|name=epistula-25-iunii-1913}}}} Nonnulla principii Machiani enuntiata cum [[holismus|holismo]] conectuntur. Mach enim intellegi potest suasisse ut theoriae gravitatis ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|relationalismus|doctrinas relationalisticas|en|qid=Q2142479}} pertinerent. Einstein in physicam hodiernam principium introduxit dum theoriam relativitatis generalis elaborabat; ipse etiam dicitur locutionem “principium Machianum” primus finxisse. Multum disputatur verene Mach novam legem physicam proponere voluerit, quoniam nusquam aperte enuntiavit. Scriptum quo Einstein maxime commotus est fuit liber Ernesti Mach {{Op|De mechanica secundum suum progressum historice criticeque exposita}},<ref name="mach-1883" /> in quo philosophus doctrinam Newtonianam de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium tempusque absoluti|spatio absoluto|en|qid=Q19314}} refutavit, praesertim exsistentiam cuiusdam electi [[systema relationum|systematis relationum]] quod e celebri {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|argumentum Newtonianum vasis|argumento Newtoniano vasis|en|qid=Q2585683}} oriebatur. Newtonus in suis {{Op|[[Philosophiae naturalis principia mathematica|Philosophiae naturalis principiis mathematicis]]}} demonstrare conatus erat rotationem absolutam dignosci posse propter {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis ficticia|vires ficticias|en|qid=Q212126}} quae tantummodo in rotatione absoluta inveniuntur. Nam si vas aquā plenum volvitur, aqua primitus quiescet, deinde vasis motus aquae communicabitur, quae curvabitur atque propter vim centrifugam ad margines ascendet. Hoc experimentum demonstrat vires centrifugas non oriri nisi aqua respectu spatii absoluti rotetur (quod hic per systema relationum [[Tellus|Telluris]], vel potius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|stellae fixae|stellarum fixarum|en|qid=Q430297}}, repraesentatur); contra autem, quum vas respectu aquae vertatur, nullae vires centrifugae gignuntur, quod indicat aquam quietam esse respectu spatii absoluti. Ex hoc Newtonus conclusit vires centrifugas e rotatione respectu spatii absoluti oriri. In libro suo Mach affirmat experimentum tantummodo demonstrare nullas vires centrifugas oriri dum aqua quoad vas movetur; non licet tamen scire quid accideret si parietes vasis immensum augerentur. Itaque, secundum Mach, notio motūs absoluti deserenda est atque omnis motus, sive uniformis sive acceleratus, tantummmodo respectu aliorum corporum intellegi potest ({{*ie}} non satis est dicere aquam rotari, sed necesse est determinare utrum respectu vasis an respectu Telluris rotetur). Hac ratione, ficticiae vires, quae motūs relativos ab “absolutis” distinguere videntur, nihil aliud censendae sunt nisi effectūs peculiaris asymmetriae, in systemate nostro relationum exstantis, inter corpora quae in motum ponimus, quae parva sunt (velut vasa), et corpora quae quiescere credimus (velut Tellus et stellae remotae), quae illis sunt multum maiora gravioraque. Similem opinionem iam [[Georgius Berkeleius]] in opere {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|De Motu (Berkeleius)|De Motu|en|qid=Q171280}}}} defenderat.<ref name="berkeleius-1721" /> Haec physica ratio inertiam corporum ita determinare debet ut gravia remotaque corpora universi ad vires inertiales maxime conferant. Nescitur tamen verene Mach novam legem physicam de corporibus gravibus proponere voluerit; verisimilius nihil aliud proposuit nisi simplicem “motūs in spatio redescriptionem”<ref>{{qc|Barbour & Pfister, 1995}}. [[Anglice|Angl.]] “{{barbarice|lingua=en|Redescription of motion in space as experiences that do not invoke the term ‘space’}}”.</ref> quin vocabulum spatii adhiberet. Scitur tamen pro certo Einstein illa verba sic interpretatum esse, quasi quaedam nova actio physica inter corpora exsisteret, ut postea longa disputatio orta sit. Plerique physici censent Mach suum principium in theoriam physicam exactam, quae explicaret quomodo remota sidera inertiam corporum afficere possint, numquam redegisse. Ipse Mach principium suum numquam clare definivit.<ref>{{qc|Barbour & Pfister, 1995}}, pp. 9–57.</ref> Quamquam Einstein eo maxime inspiratus est, principium Machianum non habetur fundamentum necessarium theoriae relativitatis generalis, licet tamen {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|principium aequivalentiae||en|qid=Q210546}} inter massam gravitationalem atque inertialem sit magnopere fundamentale. == De principio Machiano in theoria relativitatis generalis == Quum in theoria relativitatis generalis notiones simplices [[spatium|spatii]] [[tempus|temporis]]<nowiki />que non iam valeant, etiam obscurius fit quid “principium Machianum” proprie significetur. Saltem viginti et unum enuntiata principii proposita sunt, quorum alia putantur “magis Machiana” aliis.<ref>{{qc|Barbour & Pfister, 1995}}, p. 530.</ref> Enuntiatum debilissimum affirmat motum materiei ubilibet afficere posse quae systemata inertialia adhibenda sint alibi. Einstein, antequam theoriam relativitatis generalis perfecisset, effectum invēnit quem interpretatus est principium Machianum probare: concedatur magnam [[sphaera]]m cavam erga stellas fixas volvi; tum systema inertiale intra sphaeram cavam descriptum incipiet respectu stellarum fixarum [[praecessio|praecessare]]. Hic effectus nunc “[[spatii temporisque tractio]]” appellatur, atque, praesertim formā rotatoriā (“{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|effectus Lensianus–Thirringianus|effectu Lensiano–Thirringiano|en|qid=Q11083519}}” appellatā), principio Machiano simillimus est. Einstein hac inventione adeo delectatus est ut Ernesto Mach hocmodo scriberet: {{Folium memoratum| {{omissis}} necessario sequitur ut inertia ex quadam interactione inter corpora oriatur, prorsus ut in tuis cogitationibus de experimento Newtoniano aquae in vase volventis {{omissis}} Si sphaera cava {{mvar|S}} circa axem per centrum eius transeuntem volvatur (respectu systematis stellarum fixarum sive “systematis quietis”), [[vis Coriolis|campus Coriolianus]] intra sphaeram cavam oriatur, id est planum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pendulum Foucaultianum|penduli Foucaultiani|en|qid=Q178841}} (quamquam velocitate revera tam exiguā ut mensurari non possit) simul circumferatur. }}{{Norma dextra| ―[[Albertus Einstein]], [[Turicum|Turici]], die [[25 Iunii]] [[1913]].<ref name="epistula-25-iunii-1913" /> }} Effectus Lensianus–Thirringianus certe satisfacit notioni generali secundum quam “materies alibi hic afficit inertiam”:<ref>{{qc|Bondi & Samuel, 1997}}, p. 121.</ref> nam si sphaera cava materiei abesset aut non volveretur, planum penduli non traheretur. Intra contextum huius effectūs sententia quoque secundum quam inertia “ex quadam interactione inter corpora” oritur putari potest vera. Quaestio tamen profundior videtur esse ipsa existentia “stellarum fixarum”, quas Einstein tractavit systema externum. Physici hodierni vestigia principii Machiani in “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|problema valorum initialium|problemate valorum initialium|en|qid=Q10167591}}” agnoscunt. Forma fortior principii Machiani ad spatitempora Wheeleriana–Machiana–Einsteiniana pertinet, quae postulant ut spatiumtempus sit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium compactum|spatialiter compactum|en|qid=Q381892}} atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatitempus globaliter hyperbolicum|globaliter hyperbolicum|en|qid=Q5570942}}. In talibus universis principium Machianum sic enuntiari potest: ''distributio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|tensor energiae momentique|tensoris energiae momentique|en|qid=Q876346}} materiei [[campus physicus|camporum]]<nowiki />que (fortasse etiam aliarum rerum), quodam tempore universi visa, systema inertiale in quolibet puncto universi determinat (ubi “quoddam tempus universi” ad quamlibet {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|superficies Cauchyana|superficiem Cauchyanam|en|qid=Q5054343}} electam refertur).<ref>{{qc|Barbour & Pfister, 1995}}, pp. 188–207.</ref> Alii quoque conati sunt theorias quam maxime Machianas construere, velut {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria Bransiana–Dickeana|Theoriam Bransianam–Dickeanam|en|qid=Q898809}} atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria gravitatis Hoyleana–Narlikariana|Theoriam gravitatis Hoyleanam–Narlikarianam|en|qid=Q17027715}}; sed plerique physici censent nullam ex his fuisse prosperam. In conventu peritorum [[Tubinga]]e anno [[1993]] habito, quum quaereretur “Estne relativitas generalis plene Machiana?”, tres responderunt “ita”, viginti duo “non”. Ad quaestionem “Estne relativitas generalis, condicionibus marginalibus aptis, valde Machiana?”, quattuordecim responderunt “ita”, septem “non”.<ref>{{qc|Barbour & Pfister, 1995}}, p. 106.</ref> Einstein tamen persuasus erat relativitatem inertiae necessario validae theoriae gravitatis continendam esse: {{Folium memoratum| Adeo vehementer illo tempore Einstein relativitati inertiae credebat ut anno [[1918]] tria principia quibus theoriae gravitatis satisfaciendum erat pari dignitate statuerit: # Principium relativitatis, per covariantiam generalem expressum. # Principium aequivalentiae. # Principium Machianum (quo vocabulo tum primum in litteris adhibito): “… ita ut quantitates {{mvar|g_μν}} omnino massā corporum, generalius tensore {{mvar|T_μν}}, determinentur.” Anno [[1922]], quum Einstein animadvertisset alios contentos esse sine hoc [tertio] criterio procedere, hoc addidit: “Haec beatitudo {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|posteri|posteris|en|qid=Q954025}} videbitur incomprehensibilis.” Dicendum est, ut ego videre possum, principium Machianum usque ad hunc diem nullo modo [[physica]]m provexisse. Dicendum quoque est originem inertiae esse manereque obscurissimum caput in [[physica particularum elementarium|theoria particularum]] et [[theoria quantica camporum|camporum]]. Itaque fortasse principium Machianum fructuosum fieri poterit, sed non sine theoria quantica. }}{{Norma dextra| ―{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Abrahamus Pais||en|qid=Q330492}} ([[1972]]). {{Op|‘Subtle is the Lord…’: The Science and the Life of Albert Einstein}}.<ref>{{qc|Pais, 2005 [1982]}}, pp. 287–288. [[Anglice|Angl.]] “{{barbarice|lingua=en|So strongly did Einstein believe at that time in the relativity of inertia that in 1918 he stated as being on an equal footing three principles on which a satisfactory theory of gravitation should rest:}} # {{barbarice|lingua=en|The principle of relativity as expressed by general covariance.}} # {{barbarice|lingua=en|The principle of equivalence.}} # {{barbarice|lingua=en|Mach's principle (the first time this term entered the literature): ... that the ''g_µν'' are completely determined by the mass of bodies, more generally by ''T_µν''.}} {{barbarice|lingua=en|In 1922, Einstein noted that others were satisfied to proceed without this [third] criterion and added, ‘This contentedness will appear incomprehensible to a later generation however.’}} {{barbarice|lingua=en|It must be said that, as far as I can see, to this day, Mach's principle has not brought physics decisively farther. It must also be said that the origin of inertia is and remains the most obscure subject in the theory of particles and fields. Mach's principle may therefore have a future—but not without the quantum theory.}}”</ref> }} == Inductio inertialis == Anno [[1953]] physicus [[Universitas Cantabrigiensis|Cantabrigiensis]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dionysius Gulielmus Sciama||en|qid=Q284336}}, [[lex universalis gravitationis Newtoniana|aequationi Newtonianae gravitatis]] terminum accelerationi proportionalem addendo, conatus est principium Machianum quantitative exprimere:<ref>{{qc|Sciama, 1953}}.</ref> : <math>F = G\frac{m_A m_B \mathbf{a}}{r c^2}</math> ubi {{mvar|r}} [[spatium]] inter particulas, {{mvar/G}} [[constans gravitatis|constantem gravitatis]], {{vect|a}} [[acceleratio]]nem relativam, atque {{mvar|c}} [[celeritas lucis|celeritatem lucis in vacuo]] indicant. Sciama effectum appellavit ''inductionem inertialem''. == Varia enuntiata principii == Sententia secundum quam “massa alibi sita inertiam hic afficit” multis modis expressa est. [[Hermannus Bondi]] et Iosephus Samuel undecim formulas collegerunt, quas a ''Mach0'' usque ad ''Mach10'' nominaverunt:<ref>{{qc|Bondi & Samuel, 1997}}.</ref> # <li value="0">Universum, secundum mediocrem motum galaxiarum remotorum, quoad systemata inertialia localia videtur non volvi.</li> # [[Constans gravitatis|Constans gravitatis Newtoniana]] {{mvar/G}} est campus dynamicus. # Corpus isolatum in spatio alioquin vacuo nullam inertiam percipit. # Systemata inertialia localia motu cosmico atque uniformitate materiei afficiuntur. # Universum est spatialiter clausum. # [[Energia]] totalis, momentum angulare et [[momentum|momentum lineare]] universi nulla sunt. # Massa inertialis uniformitate materiei universi afficitur. # Si tota materies tollatur, nullum spatium remaneat. # Quantitas <math>\Omega\ \stackrel{\text{def}}{=}\ 4 \pi \rho G T^2</math> est numerus definitus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|ordo magnitudinis|ordinis|en|qid=Q518730}} [[unus|unitatis]], ubi {{mvar|ρ}} densitatem mediam universi atque {{mvar|T}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|tempus Hubbleanum||fr|qid=Q3517760}} indicant. # Theoria nulla elementa absoluta continet. # Rotationes et translationes rigidae universi observari nequeunt. == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Barbour & Pfister, 1995 | c = {{Opus | cognomen redactoris 1 = Barbour | nomen redactoris 1 = Iulianus B. | cognomen redactoris 2 = Pfister | nomen redactoris 2 = Herbertus | titulus = Mach's principle: from Newton's bucket to quantum gravity | lingua = en | annus = 1995 | series = Einstein Studies | volumen seriei = 6 | locus = [[Bostonia]]e | domus editoria = Birkhäuser | url = https://sites.pitt.edu/~jdnorton/papers/MachPrinciple.pdf | isbn = 978-3-7643-3823-7 }} }}. * {{Ecce citatio | id = Berkeleius, 1721 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Berkeleius | nomen auctoris = Georgius | commentatio de auctore = Georgius Berkeleius | titulus = De motu; sive, de motus principio et natura, et de causa communicationis motuum | annus = 1721 | locus = [[Londinium|Londinii]] | domus editoria = Iacobus Tonson | url = https://archive.org/details/b30774299 | url forma pdf = https://archive.org/download/b30774299/b30774299.pdf }} }}. * {{Ecce citatio | id = Bondi & Samuel, 1997 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Bondi | nomen auctoris 1 = Hermannus | commentatio de auctore 1 = Hermannus Bondi | cognomen auctoris 2 = Samuel | nomen auctoris 2 = Iosephus | titulus = The Lense–Thirring Effect and Mach's Principle | contextus = Physics Letters A | volumen = 228 | fasciculus = 3 | annus = 1997 | paginae = 121–126 | bibcode = 1997PhLA..228..121B | doi = 10.1016/S0375-9601(97)00117-5 | s2cid = 15625102 | arxiv = gr-qc/9607009 }} }}. * {{Ecce citatio | id = Hawking & Ellis, 1973 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Hawking | nomen auctoris 1 = Stephanus Gulielmus | commentatio de auctore 1 = Stephanus Hawking | cognomen auctoris 2 = Ellis | nomen auctoris 2 = Georgius Franciscus Rainerius | titulus = The Large Scale Structure of Space–Time | lingua = en | tempus = 1973 | domus editoria = Cambridge University Press | url = https://archive.org/details/largescalestruct0000hawk | accessus ad url = sociis | isbn = 978-0-521-09906-4 }} }}. * {{Ecce citatio | id = Friedlaender, 1896 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Friedlaender | nomen auctoris 1 = Benedictus | commentatio de auctore 1 = Benedictus Friedlaender | cognomen auctoris 2 = Friedlaender | nomen auctoris 2 = Immanuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Absolute oder relative Bewegung? | lingua = de | latine = Motus absolutus an relativus? | annus = 1896 | url = https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/BDVFSWTJNPOFICKAE2RVF2RNEGFRA67K | locus = [[Berolinum|Berolini]] | domus editoria = Leonhardus Simion }} }}. * {{Opus | cognomen = Gasco | nomen = Enricus | titulus = Il contributo di Mach sull'origine dell'inerzia | lingua = it | latine = Conlatio Machiana ad originem inertiae | contextus = Quaderni di Storia della Fisica | volumen = 12 | paginae = 17–34 | annus = 2004 | url = https://www.vielbein.it/pdf/Articoli/Articolo.pdf | retrospectio = 20260518054822 | salus url = vivit | doi = 10.1393/qsf/i2003-10001-6 }}. * {{Ecce citatio | id = Mach, 1883 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Mach | nomen auctoris = Ernestus Valfridus Josephus Venceslaus | commentatio de auctore = Ernestus Mach | nomenclatura = compendiaria | titulus = Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt | lingua = de | latine = Mechanica secundum suum progressum historice criticeque exposita | annus = 1883 | url = https://archive.org/details/bub_gb_x9Q2AAAAMAAJ | locus = [[Lipsia]]e | domus editoria = F. A. Brockhaus }} }}. * {{Ecce citatio | id = Misner, Thorne & Wheeler, 1973 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Misner | nomen auctoris 1 = Carolus Gulielmus | cognomen auctoris 2 = Thorne | nomen auctoris 2 = Kip Stephanus | commentatio de auctore 2 = Kip Thorne | cognomen auctoris 3 = Wheeler | nomen auctoris 3 = Ioannes Archibaldus | nomenclatura = compendiaria | titulus = Gravitation | annus = 1973 | domus editoria = W. H. Freeman and Company | locus = [[Franciscopolis (California)|Franciscopoli]] | url = https://physicsgg.me/wp-content/uploads/2023/05/misner_thorne_wheeler_gravitation_freema.pdf | retrospectio = 20240728193849 | salus url = vivit | isbn = 0-7167-0344-0 }} }}. * {{Ecce citatio | id = Pais, 2005 [1982] | c = {{Opus | cognomen auctoris = Pais | nomen auctoris = Abrahamus | titulus = ‘Subtle is the Lord…’: The Science and the Life of Albert Einstein | annus primae editionis = 1982 | annus = 2005 | domus editoria = Oxford University Press | locus = [[Oxonia]]e | url = https://horizons-2000.org/92.%20Misc%20Files/Reading/Subtle%20is%20the%20Lord--Abraham%20pais.pdf | retrospectio = 20250607173909 | salus url = vivit | isbn = 978-0-19-280672-7 }} }}. * {{Opus | cognomen 1 = Pfister | nomen 1 = Herbertus | cognomen 2 = King | nomen 2 = Marcus | nomenclatura = compendiaria | titulus = Inertia and Gravitation: The Fundamental Nature and Structure of Space-Time | series = Lecture Notes in Physics | volumen seriei = 897 | annus = 2015 | locus = Heidelberg | domus editoria = Springer | doi = 10.1007/978-3-319-15036-9 | isbn = 978-3-319-15035-2 }}. * {{Opus | auctor 1 = Raine, D. J. | titulus = Mach's Principle in general relativity | contextus = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volumen = 171 | fasciculus = 3 | tempus = 1975 | paginae = 507–528 | bibcode = 1975MNRAS.171..507R | doi = 10.1093/mnras/171.3.507 | accessus ad doi = liberus }}. * {{Ecce citatio | id = Sciama, 1953 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Sciama | nomen auctoris = Dionysius Gulielmus | titulus = On the origin of inertia | lingua = en | latine = De origine inertiae | contextus = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volumen = 113 | paginae = 34–42 | url = https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1953MNRAS.113...34S | url forma pdf = https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1953MNRAS.113...34S | annus = 1953 | annus compositionis = 1952 | doi = 10.1093/mnras/113.1.34 | bibcode = 1953MNRAS.113...34S }} }}. * {{Opus | cognomen auctoris = Sciama | nomen auctoris = Dionysius Gulielmus | titulus = Modern Cosmology | tempus = 1971 | domus editoria = Cambridge University Press | locus = [[Cantabrigia]]e | url = https://archive.org/details/moderncosmology0000scia | accessus ad url = sociis | oclc = 6931707 }}. * {{Ecce citatio | id = Von Bayer, 2001 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Von Bayer | nomen auctoris = Iohannes Christianus | titulus = The Fermi Solution: Essays on Science | lingua = en | annus = 2001 | domus editoria = Courier Dover Publications | isbn = 0-486-41707-7 | url = https://books.google.com/books?id=VhJr9Qx8ohsC }} }}. * {{Ecce citatio | id = Weinberg, 1972 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Weinberg | nomen auctoris = Stephanus | commentatio de auctore = Stephanus Weinberg | titulus = Gravitation and Cosmology | lingua = en | annus = 1972 | domus editoria = John Wiley & Sons, Inc. | locus = [[Novum Eboracum|Novo Eboraco]], [[Londinium|Londinii]], [[Sydneium|Sydneii]], [[Torontum|Toronti]] | url = https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0 | accessus ad url = sociis | isbn = 978-0-471-92567-5 }} }}. * {{Ecce citatio | id = Wolters, 1987 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Wolters | nomen auctoris = Gereon | titulus = Mach I, Mach II, Einstein und die Relativitätstheorie: eine Fälschung und ihre Folgen | lingua = de | annus = 1987 | domus editoria = Walter de Gruyter | locus = [[Berolinum|Berolini]], [[Novum Eboracum|Novo Eboracum]] | url = https://books.google.com/books?id=qg-hpQnob-cC | isbn = 9783110108255 }} }}. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Aether luminifer]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Historia theoriae relativitatis generalis||en|qid=Q1936878}} * [[Inertia]] * [[Relativitas generalis]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rotatio absoluta||en|qid=Q4669833}} * [[Spatii temporisque tractio]] * [[Spatitempus]] * [[Systema relationum]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria Bransiana–Dickeana||en|qid=Q898809}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria gravitatis Hoyleana–Narlikariana||en|qid=Q17027715}} * [[Vis centrifuga]] {{div col end}} [[Categoria:Astronomia]] [[Categoria:Ernestus Mach]] [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Notiones in physica]] [[Categoria:Theoriae gravitationis]] [[Categoria:Rotatio]] [[Categoria:Philosophia]] [[Categoria:Physica]] ckqmgnyq8gr8hs6tgq9d3top6dst3rf 10 325490 3964635 3963785 2026-06-13T07:08:06Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 325491 3964641 3963786 2026-06-13T07:09:32Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964641 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 0 325563 3964509 3964464 2026-06-12T17:53:59Z Trigenibinion 141066 /* Comitia Parlamenti Europaei */ Ex Vicipaedia Germanica verte 3964509 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = Hispania |scriba = Miguel Míguez }} [[Fasciculus:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue{{dubsig}} stylo ab{{dubsig}} PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est [[factio politica]] centristica{{dubsig}} [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno [[2020]] creata cum fine{{dubsig}} repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum{{dubsig}} [[lingua]] et [[cultura]] propria habent. ==Resultata comitiorum== === Comitia municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.589 | align=center |0,32% | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>{{Cite web |title=JUNTA ELECTORAL CENTRAL: Partido Galego: Votos |language=es |url=https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf |work=BOLETÍN OFICIAL DEL ESTADO|number=156 |date=2024-06-28 |pages=74717–74718}}</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03% | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18% | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} ==Notae== <references/> [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] 9ob7cmguyxj0mu0n2f4ljycocn8dd6t 0 325569 3964472 2026-06-12T15:20:21Z Davide2025 196606 Redirigens ad [[Supercoppa italiana]] 3964472 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Supercoppa italiana]] 3lsgrhnm8l68e385w1krkuz3mk8vj2e 0 325570 3964489 2026-06-12T17:00:49Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964489 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Saint-Maurice-sur-Mortagne église 01.JPG|thumb|upright=0.8|left|Sanctus Mauricius: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Mauritius|Sancto Mauricio]] dicata.]] {{res|Sanctus Mauricius}}<ref>{{Graesse}}, t.2, p. 525.</ref> ([[Francogallice]]: ''Saint-Maurice-sur-Mortagne'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 182 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Maurice-sur-Mortagne|Sanctum Mauricium}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ru3kxnzg92dbh34g53lncnwtgtz1s8e 1 325571 3964491 2026-06-12T17:02:39Z Pippobuono 54500 attributio 3964491 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Maurice-sur-Mortagne|235809930}} o7cnv020xejik79ej2s9e5nkq5591ex 0 325572 3964494 2026-06-12T17:10:38Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964494 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Eglise Saint- Pierre et Léonard. Saint-Léonard.jpg|thumb|upright=0.8|left|Sanctus Leonardus: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus |Sanctis]] [[petrus|Petro]] [[Sanctus Leonardus|Leonardoque]] dicata.]] {{res|Sanctus Léonardus}}<ref>{{Graesse}}, t.2, p. 375.</ref> ([[Francogallice]]: ''Saint-léonard'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1389}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Léonard (Vosges)|Sanctum Leonardum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] jo3t9ix2je9j5rmq3zkd2ktp8heqgci 1 325573 3964495 2026-06-12T17:12:23Z Pippobuono 54500 attributio 3964495 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Léonard (Vosges)|235808780}} cmz3at860hgezoo65cfhhtq8h6d0gh8 118 325574 3964503 2026-06-12T17:31:44Z Illuminaence 162779 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354063498|Battle of Quang Tri (1968)]]" 3964503 wikitext text/x-wiki   In urbe Quang Tri, cupientibus partis Communisticae ducibus magistratum Saigoniae devictum, die {{Dies|1968-01-31}} inceptum est circaque illius fines gestum Proelium Quang Tri, diversorum impetuum unum, usque ad {{Dies|1968-02-6}}, inter Septentrionales copias [[Vietnamia Meridionalis|Meridionalesque]], [[Civitates Foederatae Americae|Americanis]] suppeditatis. == Rerum status == [[Fasciculus:29._-_Quang_Tri_Citadel_and_City_Fall_1967.jpg|left|thumb|Urbs Quang Tri ad boreo-orientem spectans, anni 1967 autumno: arx Quang Tri in sinistra superiore parte imaginis sita est, vico Tri Buu ultra posito; flumen Thach Han in medio.]] A parvo mercatorio oppido originem suam ducit, ultimaeque ad septentrionem [[Quang tri|provinciae Quang Tri]] caput, Vietnamiam Septentrionalem spectans [[Laotia|Laotiamque]] adversus occidentem. Hac igitur statione, etenim et Meridionalibus ingentis potestatis signum et Septentrionalibus ingressui mollissima, haud parum apud utramque partem ponderis tenuit, cum omnibus potiri volentibus obscurorum coniuratorum finis esset ea.<ref>''Telfer, Gary (1984). U.S. Marines in Vietnam: Fighting the North Vietnamese 1967. History and Museums Division, Headquarters, U.S. Marine Corps. p. 78. <nowiki>ISBN 978-1494285449</nowiki>.'' This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref> == Conclusio == Horas quattuor et viginti post ferme peractum est. Pulsis copiis comitantibus totaque vi expressa 812um regimentum Exercitus Popularis Vietnamiae nequivit sequentis particeps proelii fieri. Vietnamia igitur Meridionalis tuta urbe magnam sibi gloriam attulit promptioresque aliis proeliis socios effecit. == Fontes == <references /> [[Categoria:Asia austro-orientalis]] [[Categoria:Bellum Indosinense II]] [[Categoria:Proelia]] 9yorydwaw6jn4bfat1efbrf6eiydoib 3964510 3964503 2026-06-12T18:03:28Z Grufo 64423 +{{Adumbratio}} 3964510 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Adumbratio}}</noinclude> [[Fasciculus:29._-_Quang_Tri_Citadel_and_City_Fall_1967.jpg|left|thumb|Urbs Quang Tri ad boreo-orientem spectans, anni 1967 autumno: arx Quang Tri in sinistra superiore parte imaginis sita est, vico Tri Buu ultra posito; flumen Thach Han in medio.]] In urbe Quang Tri, cupientibus partis Communisticae ducibus magistratum Saigoniae devictum, die {{Dies|1968-01-31}} inceptum est circaque illius fines gestum Proelium Quang Tri, diversorum impetuum unum, usque ad {{Dies|1968-02-6}}, inter Septentrionales copias [[Vietnamia Meridionalis|Meridionalesque]], [[Civitates Foederatae Americae|Americanis]] suppeditatis. == Rerum status == A parvo mercatorio oppido originem suam ducit, ultimaeque ad septentrionem [[Quang tri|provinciae Quang Tri]] caput, Vietnamiam Septentrionalem spectans [[Laotia|Laotiamque]] adversus occidentem. Hac igitur statione, etenim et Meridionalibus ingentis potestatis signum et Septentrionalibus ingressui mollissima, haud parum apud utramque partem ponderis tenuit, cum omnibus potiri volentibus obscurorum coniuratorum finis esset ea.<ref>''Telfer, Gary (1984). U.S. Marines in Vietnam: Fighting the North Vietnamese 1967. History and Museums Division, Headquarters, U.S. Marine Corps. p. 78. <nowiki>ISBN 978-1494285449</nowiki>.'' This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref> == Conclusio == Horas quattuor et viginti post ferme peractum est. Pulsis copiis comitantibus totaque vi expressa 812um regimentum Exercitus Popularis Vietnamiae nequivit sequentis particeps proelii fieri. Vietnamia igitur Meridionalis tuta urbe magnam sibi gloriam attulit promptioresque aliis proeliis socios effecit. == Fontes == <references /> [[Categoria:Asia austro-orientalis]] [[Categoria:Bellum Indosinense II]] [[Categoria:Proelia]] 8j2hq3q1hnbci14iwuwelkb8sdkqiwk 3964511 3964510 2026-06-12T18:04:51Z Grufo 64423 3964511 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Adumbratio}}</noinclude> [[Fasciculus:29._-_Quang_Tri_Citadel_and_City_Fall_1967.jpg|thumb|Urbs Quang Tri ad boreo-orientem spectans, anni 1967 autumno: arx Quang Tri in sinistra superiore parte imaginis sita est, vico Tri Buu ultra posito; flumen Thach Han in medio.]] In urbe Quang Tri, cupientibus partis Communisticae ducibus magistratum Saigoniae devictum, die {{Dies|1968-01-31}} inceptum est circaque illius fines gestum Proelium Quang Tri, diversorum impetuum unum, usque ad {{Dies|1968-02-6}}, inter Septentrionales copias [[Vietnamia Meridionalis|Meridionalesque]], [[Civitates Foederatae Americae|Americanis]] suppeditatis. == Rerum status == A parvo mercatorio oppido originem suam ducit, ultimaeque ad septentrionem [[Quang tri|provinciae Quang Tri]] caput, Vietnamiam Septentrionalem spectans [[Laotia|Laotiamque]] adversus occidentem. Hac igitur statione, etenim et Meridionalibus ingentis potestatis signum et Septentrionalibus ingressui mollissima, haud parum apud utramque partem ponderis tenuit, cum omnibus potiri volentibus obscurorum coniuratorum finis esset ea.<ref>''Telfer, Gary (1984). U.S. Marines in Vietnam: Fighting the North Vietnamese 1967. History and Museums Division, Headquarters, U.S. Marine Corps. p. 78. <nowiki>ISBN 978-1494285449</nowiki>.'' This article incorporates text from this source, which is in the public domain.</ref> == Conclusio == Horas quattuor et viginti post ferme peractum est. Pulsis copiis comitantibus totaque vi expressa 812um regimentum Exercitus Popularis Vietnamiae nequivit sequentis particeps proelii fieri. Vietnamia igitur Meridionalis tuta urbe magnam sibi gloriam attulit promptioresque aliis proeliis socios effecit. == Fontes == <references /> [[Categoria:Asia austro-orientalis]] [[Categoria:Bellum Indosinense II]] [[Categoria:Proelia]] cq6r6zapbpcjsr2sx2iyv0wovrr38h6 0 325575 3964533 2026-06-12T20:22:55Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964533 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Saint-Julien (2).JPG|thumb|upright=0.8|left|Sanctus Iulianus: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Iulianus|Sancto Iuliano]] dicata.]] {{res|Sanctus Iulianus }}<ref>{{Graesse}}, t.2, p. 312.</ref> ([[Francogallice]]: ''Saint-Julien'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 103 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Andrea Gallais]] (1898-1995), nata Chardin, officialis [[Legio Honoris|Legionis Honoris]], deportata pugnatrix resistentiae ab anno 1939 ad annum 1945, hic habitavit et ibi scholam frequentavit. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Julien (Vosges)|Sanctum Iulianum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 802l4v6ana7khp6m2bunqklhf8eqz1j 1 325576 3964534 2026-06-12T20:24:24Z Pippobuono 54500 attributio 3964534 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Julien (Vosges)|235807972}} 310d4f4e2rphrtk467a3q7wswlln99b 10 325577 3964538 2026-06-12T22:46:30Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964538 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Nota XML]] md62nrgm7ma152uuwp9v5ec0s817iuj 10 325578 3964539 2026-06-12T22:46:36Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964539 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Nota XML]] md62nrgm7ma152uuwp9v5ec0s817iuj 0 325579 3964574 2026-06-13T01:08:38Z Grufo 64423 Redirectionem ad “[[Oxonia|Oxoniam]]” creavi 3964574 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Oxonia]] 9j49x4cnlt2mjzt8ne968qr0o0wok0i 10 325580 3964595 2026-06-13T06:30:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Centesimae]] ad [[Formula:Centensimae]] praeter redirectionem: ~ 3964595 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Centensimae]] 8boe1kaivd7hhb6u70vm0ger956k3ay 10 325581 3964598 2026-06-13T06:31:02Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Millesimae]] ad [[Formula:Millensimae]] praeter redirectionem: ~ 3964598 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 325582 3964600 2026-06-13T06:31:26Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millesimae]] ad [[Formula:Decem millensimae]] praeter redirectionem: ~ 3964600 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decem millensimae]] ct2pegzmsqq602ejc6ja4rwkks9zkyq 3964636 3964600 2026-06-13T07:08:14Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3964636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 325583 3964601 2026-06-13T06:31:53Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964601 wikitext text/x-wiki <includeonly>“{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae (partis)|centensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae (parti)|centensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam (partem)|centensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima (parte)|centensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} }}”</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> dojuwdxrpuj3cotzon1dkkr7fs2h8uj 3964604 3964601 2026-06-13T06:41:11Z Grufo 64423 3964604 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae (partis)|centensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae (parti)|centensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam (partem)|centensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima (parte)|centensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 3xllto0v0aynqe8ost7vos84g5a60dr 3964612 3964604 2026-06-13T06:53:32Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964612 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae (partis)|centensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae (parti)|centensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam (partem)|centensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima (parte)|centensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima (pars)|centensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> g5elwi85m72yhk0pfpsobnqp9cvnogr 10 325584 3964602 2026-06-13T06:35:32Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964602 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimae|centensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimae|centensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimam|centensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensima|centensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensima|centensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima|centensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> nls17aynhh8gbhj90b7r9pvqr1hdm0e 3964613 3964602 2026-06-13T06:54:00Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964613 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimae|centensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimae|centensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensimam|centensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensima|centensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=centensima|centensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima|centensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 209arlfxi2vkt2ju3580cacc3dnex4w 10 325585 3964603 2026-06-13T06:40:32Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964603 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decemmillensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/textus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decem millensimae/textus|{{{decemmillensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 1v1n1oxvv0fztjnh7kmsan7ouzdr58w 3964642 3964603 2026-06-13T07:10:28Z Grufo 64423 Nomen formulae mutatum est 3964642 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decemmillensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/textus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decemmillensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> otdd6l4m2wgdffd87ng7p7ur0w0n1bs 3964658 3964642 2026-06-13T07:48:47Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964658 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifexpr:({{{decimae-millensimae}}} / 10) = {{{millensimae}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/textus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Centensimae/semitextus|{{{centensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 7qzsxa5tx5jbvfte9m5zg8n62mhx27l 10 325586 3964605 2026-06-13T06:42:06Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964605 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millensimae (partis)|millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millensimae (parti)|millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millensimam (partem)|millensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millensima (parte)|millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> dgerzxu1c3y3gssnmrx556akha04ux8 3964614 3964605 2026-06-13T06:54:36Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964614 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millensimae (partis)|millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millensimae (parti)|millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millensimam (partem)|millensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millensima (parte)|millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> d2wfebpv7pq6jx2ma1s7y2djb5894ud 3964623 3964614 2026-06-13T06:59:37Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964623 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millensimae (partis)|millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millensimae (parti)|millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millensimam (partem)|millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millensima (parte)|millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millensima (pars)|millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> bsxauj4wofq1tlcw1w1a34kyz8r267r 10 325587 3964606 2026-06-13T06:44:24Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964606 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimam|millensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensima|millensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> l3blq02sqy0ijjewdv5xwxtlrkg0d1h 3964615 3964606 2026-06-13T06:55:05Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964615 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimam|millensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensima|millensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}</noinclude> th5yqr4nqg5m0mvvkbv2cgvfu2ng4c9 3964616 3964615 2026-06-13T06:55:26Z Grufo 64423 3964616 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimam|millensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensima|millensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> g2qmq6web79x99hzjrrfag6mpnmqsi0 3964622 3964616 2026-06-13T06:59:18Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964622 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimae|millensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensimam|millensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=millensima|millensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=millensima (pars)|millensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> on2tgqk6x9mnrvnrf0l7hpjnm5n91qq 10 325588 3964607 2026-06-13T06:44:58Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964607 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 1jcari0br6bz7knbfa3oh8i5jmj9m3r 3964617 3964607 2026-06-13T06:56:21Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964617 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimae (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> jzkrpqcf3qwfmn4nukrnqaq1ikzp5di 3964620 3964617 2026-06-13T06:58:43Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964620 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> tmxhcztm8p9gdxdqd3bphahebf4ubhc 3964634 3964620 2026-06-13T07:07:06Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millensimae/textus]] ad [[Formula:Decimae millensimae/textus]] sine redirectione: Forma correctior 3964620 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decemmillensimae (partis)|decemmillensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decemmillensimae (parti)|decemmillensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decemmillensimam (partem)|decemmillensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decemmillensima (parte)|decemmillensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> tmxhcztm8p9gdxdqd3bphahebf4ubhc 3964644 3964634 2026-06-13T07:18:06Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964644 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae millensimae (partis)|centensimarum millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae millensimae (parti)|centensimis millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam millensimam (partem)|centensimas millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima millensima (parte)|centensimis millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> f2ovoariebo3unxpaw5ucbocusvb7nm 3964646 3964644 2026-06-13T07:19:15Z Grufo 64423 Error 3964646 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decimae millensimae (partis)|decimarum millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decimae millensimae (parti)|decimis millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decimam millensimam (partem)|decimas millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decima millensima (parte)|decimis millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> aw4gbx79b6couzw13dp8gx7kuc9mfhk 3964664 3964646 2026-06-13T07:54:35Z Grufo 64423 3964664 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=decimae millensimae (partis)|decimarum millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=decimae millensimae (parti)|decimis millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=decimam millensimam (partem)|decimas millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=decima millensima (parte)|decimis millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 4uzzj7prvfjn808zizohtzwwylgf05z 10 325589 3964608 2026-06-13T06:45:32Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964608 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimam|decemmillensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensima|decemmillensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} }} ca3xb8fz9gtjmroqlgcd0z2sbmpidx8 3964609 3964608 2026-06-13T06:46:07Z Grufo 64423 3964609 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimam|decemmillensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensima|decemmillensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />ucfirst:{{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}}}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 498hauxuawoo4ih6h8oyqsrm68ngkfq 3964618 3964609 2026-06-13T06:56:46Z Grufo 64423 -{{ucfirst}} 3964618 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimam|decemmillensimae}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensima|decemmillensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> t8uo4c3hjjdy8l8tstan6ihpv84cmlw 3964621 3964618 2026-06-13T06:59:01Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964621 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimam|decemmillensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensima|decemmillensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 27pq60tns4kgd7100ux5ya68x2pwbks 3964633 3964621 2026-06-13T07:07:01Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millensimae/semitextus]] ad [[Formula:Decimae millensimae/semitextus]] sine redirectione: Forma correctior 3964621 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimae|decemmillensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensimam|decemmillensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decemmillensima|decemmillensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decemmillensima (pars)|decemmillensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 27pq60tns4kgd7100ux5ya68x2pwbks 3964665 3964633 2026-06-13T07:55:25Z Grufo 64423 Forma correctior 3964665 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decimae millensimae|decimarum millensimarum}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decimae millensimae|decimis millensimis}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decimam millensimam|decimas millensimas}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|1=decima millensima|decimis millensimis}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}(pars)|1=decima millensima (pars)|decimae millensimae}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 6sgccfgcaw166ds2ybyi1c3egypnm8o 10 325590 3964632 2026-06-13T07:06:57Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Decem millensimae]] ad [[Formula:Decimae millensimae]]: Forma correctior 3964632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 10 325591 3964643 2026-06-13T07:16:18Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964643 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millionensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/semitextus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/semitextus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus100|{{{millionensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 732nnpk96rnf1w5g7y1xxswbtiusxf0 3964662 3964643 2026-06-13T07:53:15Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964662 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifexpr:({{{millionensimae}}} / 10) = {{{centensimae-millensimae}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/semitextus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/semitextus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus100|{{{millionensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> mmymni8gfwl9f81n2f8olfrx88ahpo2 10 325592 3964645 2026-06-13T07:18:40Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964645 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae millensimae (partis)|centensimarum millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae millensimae (parti)|centensimis millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam millensimam (partem)|centensimas millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima millensima (parte)|centensimis millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> f2ovoariebo3unxpaw5ucbocusvb7nm 3964675 3964645 2026-06-13T08:04:10Z Grufo 64423 3964675 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=centensimae millensimae (partis)|centensimarum millensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=centensimae millensimae (parti)|centensimis millensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=centensimam millensimam (partem)|centensimas millensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=centensima millensima (parte)|centensimis millensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=centensima millensima (pars)|centensimae millensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> fjx1xlwlfhukr8bdqe1dw14kxk1haj5 10 325593 3964647 2026-06-13T07:19:46Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964647 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millionensimae (partis)|millionensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millionensimae (parti)|millionensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millionensimam (partem)|millionensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millionensima (parte)|millionensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millionensima (pars)|millionensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millionensima (pars)|millionensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> cbubk5t3c5qjs63m1ek9gxnmxj8wygv 3964674 3964647 2026-06-13T08:03:58Z Grufo 64423 3964674 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{2|}}} |gen|gen.|genitivum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|gen}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partis)|1=millionensimae (partis)|millionensimarum (partium)}} |dat|dat.|dativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|dat}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parti)|1=millionensimae (parti)|millionensimis (partibus)}} |acc|acc.|accusativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|acc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(partem)|1=millionensimam (partem)|millionensimas (partes)}} |abl|abl.|ablativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|abl}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(parte)|1=millionensima (parte)|millionensimis (partibus)}} |voc|voc.|vocativum={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|voc}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millionensima (pars)|millionensimae (partes)}} |#default={{safesubst:<noinclude />Numerus cardinalis|{{{1}}}|f|nom}} {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{1}}}|0=(pars)|1=millionensima (pars)|millionensimae (partes)}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 3im22bdnzyvpy778v0j9y8pxp4kfy9f 10 325594 3964651 2026-06-13T07:24:59Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964651 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> s24yjg7f44ux4dkkt941s7ont4bykv9 3964653 3964651 2026-06-13T07:27:15Z Grufo 64423 3964653 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 9fijkyito3sc6i3yy39ladrlxo2qn0h 3964655 3964653 2026-06-13T07:30:22Z Grufo 64423 Experimentum 3964655 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{centensimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} | A{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | B{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> dnpnqlapic4svdsyyb02dv8nhkr28mg 3964659 3964655 2026-06-13T07:49:41Z Grufo 64423 Mendam correxi 3964659 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifexpr:({{{centensimae-millensimae}}} / 10) = {{{decimae-millensimae}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} | A{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | B{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> ovhp4qm4bb6uoebcb3592ymul48rfm1 3964661 3964659 2026-06-13T07:52:43Z Grufo 64423 -Experimentum 3964661 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifexpr:({{{centensimae-millensimae}}} / 10) = {{{decimae-millensimae}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{decimae-millensimae}}}|0 | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/textus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus|{{{decimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }} | {{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{millensimae}}}|0 | | {{safesubst:<noinclude />Millensimae/semitextus|{{{millensimae}}}|{{{casus}}}}} et }} {{safesubst:<noinclude />Decimae millensimae/textus10|{{{centensimae-millensimae}}}|{{{casus}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> qmvon1mjna3lo6o8tjrbuqam9ffamb9 10 325595 3964667 2026-06-13T07:57:56Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Talea centesimarum]] ad [[Formula:Talea centensimarum]]: ~ 3964667 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Talea centensimarum]] cuyf722xuzg7io9gx2gux5wn1z6ucf1 10 325596 3964673 2026-06-13T08:02:58Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964673 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Centensimae]] 8boe1kaivd7hhb6u70vm0ger956k3ay 10 325597 3964681 2026-06-13T08:09:05Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964681 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Millensimae]] geuf3owq7e3g2d46b3sy9ii5kt2lhqm 10 325598 3964683 2026-06-13T08:10:04Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964683 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Decimae millensimae]] pr7q3ttm8s4boz96k6edgpco4g5vmvc 0 325599 3964686 2026-06-13T08:15:46Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3964686 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Centesima pars]] bhmh84vpgjhgleph0uveko9txezk6qi