Vicipaedia
lawiki
https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Media
Specialis
Disputatio
Usor
Disputatio Usoris
Vicipaedia
Disputatio Vicipaediae
Fasciculus
Disputatio Fasciculi
MediaWiki
Disputatio MediaWiki
Formula
Disputatio Formulae
Auxilium
Disputatio Auxilii
Categoria
Disputatio Categoriae
Porta
Disputatio Portae
Adumbratio
Disputatio Adumbrationis
TimedText
TimedText talk
Modulus
Disputatio Moduli
Event
Event talk
Hansa
0
334
3981208
3772947
2026-08-14T13:40:50Z
Cyprianus Marcus
66550
3981208
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Hanseatic league.jpg|thumb|right|Hansa 1241]]
[[Fasciculus:Kaart Hanzesteden en handelsroutes.jpg|thumb|Urbes hanseaticae]]
'''Hansa'''<ref>{{Hofmannus}}; {{DuCange}}; {{DMLBS|hansa}}.</ref> vel '''Hansa Teutonica''' sive '''Liga Hanseatica''' (vulgo ''Hanse'') fuit [[foedus]] oppidorum [[gilda|collegiorum]]que [[mercator]]um plerumque [[Germania]]e septentrionalis, quod [[saeculum 12|duodecimo saeculo]] ortum, diu [[commercium]] in [[mare Balticum|mari Baltico]] et parte [[mare Germanicum|maris Germanici]] dominatum, post annum [[1450]] deminutum, denique [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] potestate privatum est.
== Urbes hanseaticae ==
Principales Hansae urbes fuerunt [[Brema]], [[Hamburgum]] seu Hammonia et [[Lubeca]].
Aliae urbes Hansicae fuerunt:
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')
* [[Gedanum]]
* [[Gryphiswalda]]
* [[Hamala]] (ab anno 1426)
* [[Memela]]
* [[Quedlinburgum]] (ex anno [[1426]] ad annum [[1477]])
* [[Rostochium]]
* [[Wismaria]]
* [[Campen]]
== Res gestae ==
=== Exordia ===
Privilegium [[Londinium|Londiniense]] de mercatoribus Hanseaticis memorabat caupones Hanseaticos anno [[1270]]: "illis videlicet, qui habent domum in civitate nostra Londoniensi, que gildehalla Theutonicorum vulgariter nuncupatur." In Privilegio Londiniensi anni [[1282]] scriptum est: "mercatores de hansa Alman[ia] in eadem civitate tunc morantes." Id est prima nota verbi ''Hansa.''
=== Hansa potestate florens ===
Hansa [[Suecia]]e et [[Norvegia]]e alligata [[Dania]]e regem [[Valdemarius IV]] in [[bellum|bello]] ab anno [[1361]] ad annum [[1370]] gesto vicit. [[Pax]] [[Stralsunda]]e facta est.
Ab anno [[1420]] ad annum [[1435]], iterum in Danos bellum gestum est, quia rex [[Ericus VII]] vectigal pro navibus angustias Danias transientibus poscebat. Iterum Dani victi sunt. Pax facta est [[Vordingburgum|Vordingburgi]].
=== Finis Hansae ===
[[America]] anno [[1492]] inventa, mercatura in [[mare Balticum|mare Baltico]] minoris momenti facta est. Civitates non iam ita ab Hansa debendebant. Anno [[1669]], ultimae Hansae civitates — [[Lubeca]], [[Hamburgum]], [[Brema]], [[Gedania]], [[Rostochium]], [[Brunsvicum]], [[Hildesia]], [[Osnabruga]], [[Colonia Agrippina|Colonia]] — ultimo Lubecae congressae sunt.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Job Weststrate: ''Des kopmans Hense ende vriheden. Organisatie en structuur van de Hanze, ca. 1300-ca. 1450'', [[Leidschrift]], 15, 2000.
{{NexInt}}
*[[Historia Germaniae]]
*[[480 Hansa]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Hanseatic League|Hansam}}
{{Fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20030413230300/http://www.rrz.uni-hamburg.de/hamburgisches_ub/quellen/js/js111.htm littera ab mercatoribus hanseaticis ad Senatum Hamburgi A.D. MCCCCLI.]
[[Categoria:Hansa|!]]
[[Categoria:Societates mercatoriae Germaniae]]
[[Categoria:Historia Nederlandiae]]
[[Categoria:Mare Germanicum]]
[[Categoria:Historia Germaniae]]
{{Myrias|Historia}}
p00a81do9usbpehhql1opbzn8th6k8p
Publius Terentius Afer
0
854
3981283
3868428
2026-08-14T17:23:33Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3981283
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Portrait of Terence from Vaticana, Vat. lat.jpg|thumb|]]
'''Publius Terentius Afer''' ([[Karthago|Karthagine]] natus circa [[185 a.C.n.]]; mortuus circa [[159 a.C.n.]]) unus e maximis auctoribus fuit Latinis, praesertim [[Lingua Latina archaica|antiquioribus]].
== De vita ==
De vita perpauca habemus certa e [[Suetonius|Suetonio]]. Traditum est Terentium aequalem fuisse [[Publius Scipio Aemilianus|Publio Scipioni Aemiliano]]. Cognomen indicit Afrum. Puer servierat senatori cuidam Terentio Lucano, qui iuvenem ob formam ingeniumque manumissit. Suetonius refert eum multis et praeclaris amicis defensoribusque usum esse, praecipue [[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus|Lucio Aemilio Paullo]], [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|Scipione Aemiliano]] et [[Gaius Laelius Sapiens|Gaio Laelio]], qui tum [[Roma]]e litteris Graecis favebant. Terentius post annum 160 a.C.n. in Graeciam profectus numquam revertit. Suetonius rationem habuit vel pestis vel naufragii vel desperationis amissarum comoediarum, quas peregre scripsisset. Utique, si Suetonio credendum est, Terentius vixerat per viginti quinque annos. E quo colligitur eum circa annum 185 a.C.n. natum esse.
== Opera ==
[[Fasciculus:Terence_Andria_1.1_Vat3868f4v.jpg|right|thumb|Manuscriptum scaenicum noni p.C.n. saeculi]]
Terentius comoedias scripsit sex, quae inter annos 166 et 160 primo datae sunt:
* ''[[Andria (Terentius)|Andria]]''
* ''[[Hecyra (Terentius)|Hecyra]]''
* ''[[Heautontimorumenos]]''
* ''[[Eunuchus (Terentius)|Eunuchus]]''
* ''[[Phormio (Terentius)|Phormio]]''
* ''[[Adelphoe]]''
Quae comoediae usque ad [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] tempora [[Ludi Megalenses|ludis Megalensibus]] dari solebant.
In quibus scribendis Terentius [[Menander|Menandrum]] ita secutus est, ut a [[Caius Iulius Caesar|Caesare]] "dimidiatus Menander" appellaretur. In prologis reprehensionibus ipse quibusdam obtrectatorum respondebat.
Plerumque extrema exempla filiorum educandorum ridebat, et patrum indulgentiorum mitiorumque (in ''Heautontimorumeno'' et in ''Adelphois'') et nimis durorum.
Stilus siccus et moderatus, sed lepidissimus. A turpibus vulgaribusque verbis cavebat, verum medio quodam sermone utebatur. Itaque longe urbanior et aptior habitus est, ut ab adolescentibus legeretur, quam [[Plautus]].
== Citationes ==
* ''Homo sum: humani nihil a me alienum puto''. (''Heautontimorumenos'')
* ''Amantium irae amoris integratio est''. (''Andria'')
* ''Quot homines, tot sententiae''. (''Phormio'')
* ''Obsequium amicos, veritas odium parit''. (''Andria'')
* ''Nil tam difficile est, quin quaerendo investigari possiet''. (''Heautontimorumenos'')
* ''Nullast tam facilis res, quin difficilis siet, quam invitus facias''. (''Heautontimorumenos'')
== Bibliographia ==
* {{Fabricius Latina}} pp. 27-42
== Plura legere si cupis ==
*William S. Anderson, "[https://www.jstor.org/stable/3298274 Resistance to Recognition and "Privileged Recognition" in Terence]", ''The Classical Journal'', 2002: 1-8
*Gualtiero Calboli, "[https://journals.openedition.org/interferences/402 Térence et Ménandre selon Aelius Donatus. Le grammairien Donat au premier niveau d’une critique littéraire]", ''Ars scribendi'', 2012
*Barthélémy-Antonin Taladoire, ''[https://books.openedition.org/lesbelleslettres/13270 Un théâtre de la jeunesse]'', Les Belles Lettres, 1972
*Gustavus Vallat, ''[https://books.google.fr/books?id=9NK8w01VpXMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quomodo Menandrum quoad praecipuarum personarum mores Terentius transtulerit]'', Lutetiae Parisiorum, 1883 '''LATINE'''
== Nexus externi ==
{{vicifons|Publius Terentius Afer}}
* [[s:Terentius|Terentius]]
* [http://www.thelatinlibrary.com/ter.html] Opera Terentii, Latine.
* [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/Aut367.HTM Opera Omnia] Anglice, hic sunt comoediae Terentii Latino sermone.
* [https://web.archive.org/web/20090125053428/http://www.perseus.tufts.edu/cache/perscoll_Greco-Roman.html] Hic Afri comoediae. Opera etiam conversa in Anglico sermone.
{{DEFAULTSORT:Terentius Afer, Publius}}
[[Categoria:Poetae Latini Romae antiquae]]
[[Categoria:Comici]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Gens Terentia]]
[[Categoria:Scriptores Africae antiquae]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Mortui saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Publius Terentius Afer|!]]
k0tehr9ww7ega9katbppkxy4x0u25u4
3981291
3981283
2026-08-14T19:03:06Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3981291
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Portrait of Terence from Vaticana, Vat. lat.jpg|thumb|]]
'''Publius Terentius Afer''' ([[Karthago|Karthagine]] natus circa [[185 a.C.n.]]; mortuus circa [[159 a.C.n.]]) unus e maximis auctoribus fuit Latinis, praesertim [[Lingua Latina archaica|antiquioribus]].
== De vita ==
De vita perpauca habemus certa e [[Suetonius|Suetonio]]. Traditum est Terentium aequalem fuisse [[Publius Scipio Aemilianus|Publio Scipioni Aemiliano]]. Cognomen indicit Afrum. Puer servierat senatori cuidam Terentio Lucano, qui iuvenem ob formam ingeniumque manumissit. Suetonius refert eum multis et praeclaris amicis defensoribusque usum esse, praecipue [[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus|Lucio Aemilio Paullo]], [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|Scipione Aemiliano]] et [[Gaius Laelius Sapiens|Gaio Laelio]], qui tum [[Roma]]e litteris Graecis favebant. Terentius post annum 160 a.C.n. in Graeciam profectus numquam revertit. Suetonius rationem habuit vel pestis vel naufragii vel desperationis amissarum comoediarum, quas peregre scripsisset. Utique, si Suetonio credendum est, Terentius vixerat per viginti quinque annos. E quo colligitur eum circa annum 185 a.C.n. natum esse.
== Opera ==
[[Fasciculus:Terence_Andria_1.1_Vat3868f4v.jpg|right|thumb|Manuscriptum scaenicum noni p.C.n. saeculi]]
Terentius comoedias scripsit sex, quae inter annos 166 et 160 primo datae sunt:
* ''[[Andria (Terentius)|Andria]]''
* ''[[Hecyra (Terentius)|Hecyra]]''
* ''[[Heautontimorumenos]]''
* ''[[Eunuchus (Terentius)|Eunuchus]]''
* ''[[Phormio (Terentius)|Phormio]]''
* ''[[Adelphoe]]''
Quae comoediae usque ad [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] tempora [[Ludi Megalenses|ludis Megalensibus]] dari solebant.
In quibus scribendis Terentius [[Menander|Menandrum]] ita secutus est, ut a [[Caius Iulius Caesar|Caesare]] "dimidiatus Menander" appellaretur. In prologis reprehensionibus ipse quibusdam obtrectatorum respondebat.
Plerumque extrema exempla filiorum educandorum ridebat, et patrum indulgentiorum mitiorumque (in ''Heautontimorumeno'' et in ''Adelphois'') et nimis durorum.
Stilus siccus et moderatus, sed lepidissimus. A turpibus vulgaribusque verbis cavebat, verum medio quodam sermone utebatur. Itaque longe urbanior et aptior habitus est, ut ab adolescentibus legeretur, quam [[Plautus]].
== Citationes ==
* ''Homo sum: humani nihil a me alienum puto''. (''Heautontimorumenos'')
* ''Amantium irae amoris integratio est''. (''Andria'')
* ''Quot homines, tot sententiae''. (''Phormio'')
* ''Obsequium amicos, veritas odium parit''. (''Andria'')
* ''Nil tam difficile est, quin quaerendo investigari possiet''. (''Heautontimorumenos'')
* ''Nullast tam facilis res, quin difficilis siet, quam invitus facias''. (''Heautontimorumenos'')
== Bibliographia ==
* {{Fabricius Latina}} pp. 27-42
== Plura legere si cupis ==
*William S. Anderson, "[https://www.jstor.org/stable/3298274 Resistance to Recognition and "Privileged Recognition" in Terence]", ''The Classical Journal'', 2002: 1-8
*Gualtiero Calboli, "[https://journals.openedition.org/interferences/402 Térence et Ménandre selon Aelius Donatus. Le grammairien Donat au premier niveau d’une critique littéraire]", ''Ars scribendi'', 2012
*Barthélémy-Antonin Taladoire, ''[https://books.openedition.org/lesbelleslettres/13270 Térence. Un théâtre de la jeunesse]'', Les Belles Lettres, 1972
*Gustavus Vallat, ''[https://books.google.fr/books?id=9NK8w01VpXMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quomodo Menandrum quoad praecipuarum personarum mores Terentius transtulerit]'', Lutetiae Parisiorum, 1883 '''LATINE'''
== Nexus externi ==
{{vicifons|Publius Terentius Afer}}
* [[s:Terentius|Terentius]]
* [http://www.thelatinlibrary.com/ter.html] Opera Terentii, Latine.
* [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/Aut367.HTM Opera Omnia] Anglice, hic sunt comoediae Terentii Latino sermone.
* [https://web.archive.org/web/20090125053428/http://www.perseus.tufts.edu/cache/perscoll_Greco-Roman.html] Hic Afri comoediae. Opera etiam conversa in Anglico sermone.
{{DEFAULTSORT:Terentius Afer, Publius}}
[[Categoria:Poetae Latini Romae antiquae]]
[[Categoria:Comici]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Gens Terentia]]
[[Categoria:Scriptores Africae antiquae]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
[[Categoria:Mortui saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Publius Terentius Afer|!]]
epz0305p473z5wyjnbxzk530sfgwcjg
Nederlandia
0
2714
3981323
3929882
2026-08-15T01:50:23Z
PhantomFunds
213476
3981323
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa civitatis Vicidata}}
'''Nederlandia'''<ref>[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/1992/documents/hf_jp-ii_apl_19920425_in-florenti-nederlandiae_lt.html In florenti Nederlandiae].</ref> (-ae, ''f.''), sive '''Batavia'''<ref>Standaard Woordenboek Nederlands-Latijn, Standaard Uitgeverij, 1999.</ref><ref> Apud nonnullos "[[Hollandia]]", sed haec nomen sensum restrictiorem habet: {{Graesse}}—Hollandia, Hollandensis terra, Hollandria, Hollandrienses, Holandrini, Ollandia, Batavi</ref><ref>De nomine ''Belgium'' olim pro hac [[regio]]ne usitatum, vide [http://search.ugent.be/meercat/x/bkt01?q=900000161143 hic]{{Nexus deficit|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.maasniel.nl/Kaarten/belgium_foederatum_voor_1860%20info.htm hic,] et [http://books.google.com/books?id=ja0OAQAAIAAJ&q=rex+belgii++belgium&dq=rex+belgii++belgium&hl=en&sa=X&ei=svqlUcSOOYWM9ASbjIH4BA&ved=0CFQQ6AEwBQ Google Books.]</ref> ([[Batavice]] ''Nederland'' ; [[Frisice|Frisice occidentalis]] ''Nederlân''), est [[civitas]] in [[Europa Occidentalis|Europa Septentrio-Occidentali]] sita et maxima [[Regnum Nederlandense|Regni Nederlandensis]] pars. [[Civitas]] est [[monarchia constitutionalis|monarchia parlamentaria]], [[Gulielmus Alexander|Gulielmo Alexandro]] [[rex|rege]]. Terrae Nederlandenses [[Mare Germanicum]] ad [[septentrio]]nalem [[occidens|occidentemque]], [[Belgium]] ad [[meridies|meridiem]], et [[Germania]]m ad [[oriens|orientem]] adiacent, et [[Dania]]m, [[Norvegia]]m, et [[Britanniarum Regnum]] trans [[mare]]. [[Caput (urbs)|Caput]] [[regnum|regni]] [[Amstelodamum]] et sedes administrationis [[Haga]] est.
== Nomen ==
Omnis Nederlandia saepe in [[lingua|linguis]] externis '''Hollandia''' appellatur, quamquam [[Hollandia Septentrionalis]] et [[Hollandia Australis]] solum [[duo|duae]] ex reipublicae [[provincia|provinciis]] sunt.<!--(Vide [[Nederlandia (termini)|Termini ''Nederlandiae'']]).-->
== Res politicae ==
===Regnum Nederlandense===
{{main|Regnum Nederlandense}}
'''Regnum Nederlandense''' ([[Batavice]] ''Koninkrijk der Nederlanden'') est [[civitas sui iuris]] quae Nederlandiam sensu stricto, [[Aruba]]m, [[Insula Curacensis|Curacensem]], et [[Insula Sancti Martini|Insulam Sancti Martini]] (partem Batavicam) comprehendit. Territoriorum formantium numerus et extensio saepe per historiam mutaverunt. Eius [[dux civitatis]] est [[Index Principum Regumque Nederlandiae|Monarcha Nederlandensis]], in praesenti [[Gulielmus Alexander]]. Insulae [[Insula Boni Aëris|Boni Aëris]], [[Statia]]e et [[Saba (insula)|Sabae]] in [[Mare Caribaeum|Mari Caribaeo]] sitae nunc communia Nederlandiae sensu stricto sunt ac non partes sui iuris Regni Nederlandensis. <ref>Rectio Nederlandica: [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/caribische-deel-van-het-koninkrijk/vraag-en-antwoord/waaruit-bestaat-het-koninkrijk-der-nederlanden Partes Regni] (''Batave'').</ref>
=== Regnum in Europa ===
[[Fasciculus:Netherlands.jpg|thumb|upright=1|left|Nederlandia in uno [[photographema]]te visa: multa [[vehiculum|vehicula]] praeter agrum et [[moles (agger)|molem]] ex [[palus|paludine]] factum (''Grote Polder''), [[canalis|canalem]], antiquas novasque [[ventimola]]s, et [[flos|flores]] commeant.]]
Nederlandia est una e primis [[tellus|orbis terrarum]] [[democratia|democratiis]] et una e [[civitas|civitatibus]] conditoribus [[Unio Europaea|Coniunctionis Europaeae]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Organizatio co-operationis oeconomicae et evolutionis]], et [[Syndicatus Mercaturae Mundanae]]. Nederlandia, [[Belgica]], et [[Luxemburgia]] una sunt coniunctio [[oeconomia|oeconomica]], nomine [[Benelux]]. Nederlandia est sedes [[quinque]] fororum [[iudex|iudiciis]] inter [[civitas sui iuris|civitates sui iuris]] consecratorum: [[Perenne Arbitrationis Iudicium|Perennis Arbitrationis Iudicii]], [[Iudicium inter Civitates|Iudicii inter Civitates]], [[Iudicium Criminale inter Gentes pro Iugoslavia Pristina|Iudicii Delictorum inter Gentes pro Pristina Iugoslavia]], [[Internationale Delictorum Iudicium|Internationalis Delictorum Iudicii]], et [[Eximium Libani Tribunal|Eximii Libani Tribunalis]]. Prima quattuor iudicia [[Haga]]e sinuntur, sicut est Coniunctionis Europaeae [[scientia (ratio)|scientiae]] delictorum opera ([[Europol]]) et iudicialis auxilii opera ([[Eurojust]]); ideo [[urbs]] a multis appellatur legitimum orbis terrarum caput.<ref>Van Krieken et McKay 2005. "In the 1990s, during his term as United Nations Secretary-General, Boutros Boutros-Ghali started calling The Hague the world's legal capital."</ref> Fundamenta [[oeconomia]]e Nederlandensis sunt [[capitalismus]] in [[mercatus (oeconomia)|mercatu]] conditus, quare Nederlandia quinta decima ex 157 civitatibus numeratur, secundum [[Index Libertatis Oeconomicae|Indicem Libertatis Oeconomicae]].<ref>[https://web.archive.org/web/20080823212557/http://www.heritage.org/Index/country.cfm?id=Netherlands Netherlands], Index of Economic Freedom.</ref>
== Geographia ==
[[Fasciculus:The_Netherlands_compared_to_sealevel.svg|thumb|[[Superficies]] Nederlandica, nisi aggeribus molibusque defenderetur.]]
Fere dimidia Nederlandiae pars minus quam [[unus|unum]] [[metrum]] super, circiter quarta pars sub [[maris aequor]]e sita est (apud [[Amstelodamum]] mensum). Loca plana [[moles (agger)|aggeribus]] fere 3000 [[chiliometrum|chiliometra]] procellarum fluctibus defenduntur. Summus terrae [[continens|continentis]] locus, Mons Vaals in extrema regione meridiana provinciae [[Limburgum (provincia Nederlandica)|Limburgi]] in confinio Nederlandiae cum [[Belgica]] et [[Germania]] 355.50 metra (super pagellam Amstelodami) situs est. Summus regni [[mons]] est Mons Scenery,{{dubsig}} 877 metrorum in Insula [[Saba (insula)|Saba]], quae est [[insula]] [[Antillae Nederlandiae|Antillarum Nederlandiae]] minima.
Multi tractus Nederlandiae, ut puta fere tota provincia [[Flevolandia (provincia)|Flevolandia]], [[mare|mari]] ablati sunt; istae terrae [[polra]]e appellantur,<ref>De nomine Latino vide Aubertus Miraeus, ''Opera diplomatica'', Bruxellis, anno 1734 {{Google Books|3FteAAAAcAAJ|p. 603 (cum nominativo ''polra'' ac accusativo ''polram'')}}.''</ref> [[Batavice]] ''polders''. Circiter quinta terrae pars aqua tecta est. [[Lacus]] maximus est [[IJsselmeer]], anno [[1932]] creatus cum sinus [[Mare Germanicum|Maris Germanici]] per [[moles (agger)|molem]] 29 [[chiliometra|chiliometrorum]] inclusus esset. Post [[secundum bellum mundanum]] moles apud mare nomine [[Opera Aestuarii]] constructae sunt.<ref>Van Evert et Iburg 2014.</ref>
[[Flumen|Flumina]] maxima sunt [[Rhenus]], [[Mosa]], [[Scaldis]]. Terram in partem [[septentrio]]nalem et meridianam dividunt, donec in ostio se denuo coniungunt (''Delta Rheni Mosaeque''), quae [[regio]] maximam mediamque civitatis format. Rhenus primo prope finem [[Rhenania Septentrionalis-Vestfalia|Rhenaniae Septentrionalis-Vestfaliae]] diffunditur. Nomen Rheni in ostio ad ramos minores transit. Flumen principale in ostio initio [[Vacalus]], deinde [[Merivido]], tum Noord, denique Nieuwe Maas ([[Mosa Nova]]) vocatur. Alia ostii flumina sunt [[Nederrijn]], [[Lecca]], [[Isala]]. Mosa prius apud [[Gorichemium]] in Vacalum influebat, ab anno autem [[1904]], quod Mosae ostium deductum est, cum Rheni systemate non iam coniuncta in pristinum sinum nomine ''Hollands Diep'' ([[Depressio Hollandica]]). De Scalde tantum ostium, ab [[Antverpia]] in septentrionem versus situm, in Nederlandia est.
[[Ventus|Venti]] a parte meridiano-occidentali flare solent, qui temperiem [[caelum|caeli]] maritimi [[aestas|aestate]] [[frigus|frigida]] [[hiems|hiemeque]] temperata efficiunt. In tractu occidentali ad [[Mare Germanicum]] adiacente [[clima atlanticum]] praevalet, in [[oriens|orientem]] versus vis [[oceanus|oceani]] minuitur, ut prope finem [[Germania]]e iam [[clima subatlanticum]] invenitur [[hiems|hieme]] paulo frigidiore [[aestas|aestateque]] paulo [[calor|calidiore]].
=== Urbes maiores ===
{{main|Index communium Nederlandiae}}
* [[Amstelodamum]] aut [[Amstelodanum]]: [[caput (urbs)|caput]] Nederlandiae (ibi sunt duo academiae)
* [[Enscheda]] (cum [[universitas Tuentana|universitate Tuentana]])
* [[Apeldornium]]
* [[Daventria]]
* [[Delphi (urbs Bataviae)|Delphi]] (cum academia technologiae)
* [[Dordracum]]
* [[Endhovia]] ( cum academia technologiae)
* [[Groninga (urbs)|Groninga]] (academia)
* [[Haga]] (sedes reginae gubernationisque et complurum institutionum internationalium)
* [[Lugdunum Batavorum]] (cum academia)
* [[Roterodamum]] (academia, portus tertia mundi maximaque Europae: [[Portus Roterodami]])
* [[Tilia (Nederlandia)|Tilia]] (cum academia)
* [[Traiectum ad Rhenum]] (cum academia)
* [[Ulpia Noviomagus Batavorum|Noviomagus]] (cum academia)
* [[Traiectum ad Mosam]] (cum academia)
* [[Silva Ducis]] (caput Brabantiae Septentrionalis)
* [[Svolla]] (caput Transisalaniae)
* [[Schoonebeek|Clarum Flumen]] (major productio oleorum)
=== Provinciae ===
[[Fasciculus:Map provinces Netherlands-en.svg|thumb|upright=1|[[Provinciae Nederlandiae]].]]
{{div col|2}}
* [[Frisia (provincia)|Frisia]]
* [[Groninga (provincia)|Groninga]]
* [[Drenthia]]
* [[Transisalania]]
* [[Gelria]]
* [[Brabantia Septentrionalis]]
* [[Limburgum (provincia Nederlandica)|Limburgum]]
* [[Zelandia]]
* [[Traiectum ad Rhenum (provincia)|Traiectum ad Rhenum]] vel Ultraiectum
* [[Hollandia Septentrionalis]]
* [[Hollandia Australis]]
* [[Flevolandia (provincia)|Flevolandia]]
{{div col end}}
=== Regiones ===
* [[Baduhennae lucus]], [[Felua]] (''Veluwe'')
* [[Betuwa]], [[Bathua]], [[Batua]], [[Batavi]], [[Batavorum insula]] aut [[Batawa]] (''Betuwe'')
* [[Campina]] (''Kempen'')
* [[Hollandia]] (''Holland'')
* [[Tubantia]] (''Twente'')
=== Insulae ===
* [[Texalia]], [[Thesla]], vel [[Texla]] (''Texel'')
* [[Flevolandia Insula|Uxalia, Flevolandia Insula]] (''Vlieland'')
* [[Skylga]] (''Terschelling'')
* [[Ambla]], [[Amblum]], [[Amelandia]] (''Ameland'')
* [[Cisterciensorum Leucophaeatorum Insula]] (''Schiermonnikoog'')
=== Flumina ===
[[Fasciculus:La2-demis-netherlands.png|thumb|upright=1|[[Flumen|Flumina]] in Nederlandia.]]
* [[Dommolia]] (''Dommel'')
* [[Isala]] (''IJssel'')
* [[Isala Hollandica]]
* [[Lecca]] aut [[Leica]] (''Lek'')
* [[Linga]] aut [[Longo aqua]] (''Linge'')
* [[Merivido]] (''Merwede'')
* [[Mosa]] (''Maas'')
* [[Rhenus]] (''Rijn'')
* [[Scaldis]] (''Schelde'')
* [[Vaconna]], [[Vechta]] aut [[Vidrus]] (''Vecht'')
* [[Vacalus]],<ref>Caesaris ''Bell. Gall.'' 4.10.2.2.</ref> Vahal,<ref>Tac. ''Ann.'' 2.6.18; Serv. ''In Verg. Aen.'' 8.727.5.</ref> Wahalis aut Wala (''Waal'')
=== Terrae transmarinae ===
==== Terrae Regni ====
* [[Aruba]]
* [[Insula Curacensis]]
* [[Insula Sancti Martini]] (pars Batava)
==== Corpora publica (communia specialia) ====
* [[Statia]]
* [[Saba (insula)|Saba]]
* [[Insula Boni Aëris]]
== Incolae ==
Nederlandiae circiter 400 incolae pro [[chiliometrum quadratum|chiliometro quadrato]] sunt, ut inter civitates [[tellus|orbis terrarum]] densissime incultas numeretur. Anno [[2009]] Nederlandia 16 493 156 incolarum habuit,<ref>[http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm ''CBS - Bevolkingsteller - Extra'' apud www.cbs.nl] Numerus incolarum Nederlandiae. Status die [[25 Ianuarii]] [[2009]]. Fons: ''Centraal Bureau voor de Statistiek.''</ref> quorum fere dimidia pars in ''Randstad'', quae est regio densissime inculta civitatis, habitant.
[[Lingua publica]] est [[Lingua Batava]], in [[Frisia]] etiam [[Lingua Frisica]]. Cum [[Germania]] et [[Belgica]] est continuum dialectale, quod dicitur, i.e. eadem linguae genera citra et trans limites harum civitatum in usu sunt. In regni partibus trans [[mare]] sitis (in [[Mare Caribicum|Mari Caribico]]) [[Lingua Batava]] est lingua publica, ad hoc etiam [[Papiamentu]] (quae lingua ex elementis linguarum [[Lingua Hispanica|Hispanicae]], [[Lingua Lusitana|Lusitanae]] [[Lingua Batava|Batavaeque]] mixta est) vel [[Lingua Anglica]]. Ex lingua Batava deducta est [[Lingua Batava Capitensis]], una ex linguis publicis in [[Africa Australis|Africa Australi]].
Nederlandensibus nulla gens corpore grandior est: proceritas media [[mas|virorum]] 1.83 metra, [[femina (sexus)|feminarum]] 1.72 metra est. Medium [[vita]]e tempus exspectatum anno [[2005]] fuit 77 anni pro viris et 82 anni pro feminis.<ref>OECD-Factbook 2008.</ref>
In Nederlandia inter 6000 et 10 000 [[Zingari|Zingarorum]] (''Sinti'' et ''Roma'') [[habitatio|habitant]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070807223811/http://www.sintienroma.nl/index.php?pag=main&id=2 Landelijke Sinti/Roma Organisatie], imprimis:[http://www.sintienroma.nl/main2.php?id=2&subid=38 Sinti and Roma in the Netherlands]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> atque circiter 30 000 ''woonwagenbewoners'', qui dicuntur. Contemptim etiam ''kampers'' appellantur, cum ipsi appellationem ''reizigers'' praeferant. Sedem stabilem locis stativis habentes in carris ad habitandum aptis (''caravans'') vivunt, saepe reditus operibus per occasionem oblatis quaerentes. Plurimi eorum sunt posteri colonorum [[Saeculum 18|saeculorum duodevicesimi]] [[Saeculum 19|undevicesimique]], qui ad inopiam redacti sunt. Numerus eorum a fine [[Bellum Orbis Terrarum Secundum|Belli Orbis Terrarum Secundi]] ob migrationem operariam et sumptus habitationis admodum auctos valde crescebat. Lingua eorum nomine ''Bargoens'' est lingua particularis Lingua Batava innixa, aeque ac Rotwelsch vel Jenisch<ref>Cottaar 1998a, 1998b.</ref> [[Lingua Theodisca|Linguae Theodiscae]].
Homines in Nederlandiam ex toto orbe terrarum immigrati sunt. Praeter advenas e civitatibus finitimis (e.g., [[Germania]], [[Belgica]], [[Anglia]]) multi homines ex aliis terrae partibus (e.g. e [[Marocum|Maroco]], [[Turcia]]) et e pristinis coloniis ([[Indonesia]], [[Surinamia]], et [[Mare Caribicum|Mari Caribico]]) hic vivunt.
Incolae Nederlandiae, qui ipsi vel parentes extra Nederlandiam nati sunt (2007)<ref>Ad parentes: minime pater aut mater. Fons: Magistratus centralis statisticae, 2007.</ref>:
{| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="5"
|- bgcolor="#cccccc"
! '''Civitas, Territorium'''
! '''Numerus'''
! '''Percentum'''
|-
|'''Nederlandenses autochthones'''
|align="right"|'''13 187 586'''
|align="right"|'''80.6 %'''
|-
|[[Indonesia]]
|align="right"|389 940
|align="right"|
|-
|[[Germania]]
|align="right"|381 186
|align="right"|
|-
|[[Surinamia]]
|align="right"|333 504
|align="right"|
|-
|[[Marocum]]
|align="right"|329 493
|align="right"|
|-
|[[Turcia]]
|align="right"|309 000
|align="right"|
|-
|[[Antillae Nederlandiae]] et [[Aruba]]
|align="right"|129 965
|align="right"|
|-
|[[Belgica]]
|align="right"|112 224
|align="right"|
|-
|olim [[Iugoslavia]]
|align="right"|76 465
|
|-
|[[Regnum Britanniarum]]
|align="right"|75 686
|align="right"|
|-
|[[Polonia]]
|align="right"|51 339
|align="right"|
|-
|olim [[Unio Sovietica]]
|align="right"|47 450
|align="right"|
|-
|[[Res Publica Popularis Sinarum]]
|align="right"|45 298
|align="right"|
|-
|[[Iracum]]
|align="right"|43 891
|align="right"|
|-
|[[Afgania]]
|align="right"|37 230
|align="right"|
|-
|[[Italia]]
|align="right"|36 495
|align="right"|
|-
|[[Francia]]
|align="right"|33 845
|align="right"|
|-
|[[Civitates Foederatae Americae]]
|align="right"|31 154
|align="right"|
|-
|[[Irania]]
|align="right"|28 969
|align="right"|
|-
|Ceterae civitates
|align="right"|617672
|align="right"|
|-
|}
== Religio ==
[[Fasciculus:Religie in Nederland in 2008.PNG|thumb|[[Religio]]nes in Nederlandia, [[2008]]: Romano-Catholici 29 centesimae, ''Hervormd'' (Protestantes) 9%, Ecclesia Protestantium Nederlandiae (i.e. illi Protestantes, qui sunt nec ''hervormd'' nec ''gereformeerd'') 6%, ''Gereformeerd'' (Protestantes, qui strictum Calvinismum sequuntur) 4%, Mahometani 4%, alii 4%, sine denominatione religiosa 42%.]]
[[Denominatio religiosa]] pervulgata erat [[Protestantismus]]; qui autem dechristianizatione sive [[saecularisatio]]ne [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] ad [[religio]]nem minoritatis redactus est, ut hodie numero fidelium ab [[Ecclesia Catholica Romana]] superatur. [[Protestantes]] Nederlandiae plurimi [[Calvinismus|Calvinismum]] sequuntur.
[[Fasciculus:Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht, The Netherlands).jpg|left|thumb|Ecclesia magna sive Ecclesia Beatae Mariae Virginis [[Dordracum|Dordraci]], in provincia [[Hollandia Australis|Hollandia Australi]]. Ab anno [[1572]] ecclesia olim [[Ecclesia Catholica Romana|Catholica]] in manibus [[Protestantes|Protestantium]] est. [[Calvinismus|Calvinismi]] est parcus ornatus imaginibus [[Sanctus|sanctorum]] ablatis.]]
[[Saeculum 19|Saeculo undevicesimo]], duae in Nederlandia denominationes [[Calvinismus|Calvinisticae]] profectae sunt, altera moderatior ''Hervormden Kerken'' (Ecclesia Reformata), quae numeris fidelium anteibat, altera severior ''Gereformeerde Kerken in Nederland'' (Ecclesia Reformata Nederlandiae). Ambo verba (''hervormden'' et ''gereformeerde'') ''reformatus'' valent et initio sine discrimine in usu erant. Regina ''hervormd'' est; cum autem ecclesiae [[Protestantes]] synodis reguntur, domui regiae numquam regentis locus obtiguit. Ab anno [[2004]] exstat ''Ecclesia Protestantium Nederlandiae'', quae utramque disciplinam amplectatur. Sunt autem (imprimis severiores), qui autonomi manere velint.
Secundum statisticam ecclesiarum<ref>[http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/953535E3-9D25-4C28-A70D-7A4AEEA76E27/0/2008e16pub.pdf CBS.nl], die 12 Maii 2010</ref> religio maxima est [[Religio Christiana]]: [[Ecclesia Catholica Romana]] 27.0 centesimae et [[Protestantismus]] 16.6 centesimae. Igitur paulo minus quam 44 centesimae Nederlandensium cuivis ecclesiae adhaerebant, circiter 5.7 centesimae incolarum [[Religio Islamica|Religioni Islamicae]], circiter 1.3 centesimae [[Hinduismus|Hinduismo]] et circiter 1 centesimae [[Buddhismus|Buddhismo]]. Fere 48.4 centesimae vel fere dimidia incolarum pars nullae denominationi sive religioni adhaerebat (status die 31 Decembris [[2005]]).
Etiam annis sequentibus ecclesiae maiores fideles amissi sunt.
Aliae ecclesiae Christianae minus quam 1 centesima incolarum complectuntur. Sunt variae ecclesiae reformatae, [[Baptistae]] et [[Mennonitae]] (''Algemene Doopsgezinde Sociëteit''). Tempore [[Reformatio]]nis Nederlandia erat locus medius [[Anabaptistae|Anabaptistarum]] (vide: [[Menno Simons]]). Aliae minoris numeri denominationes sunt [[Mahometanus|Mahometani]], [[Iudaei]], [[Hinduismus|Hindu]] (imprimis e [[Surinamia]]) et [[Buddhismus|Buddhistae]].
[[Fasciculus:Nederlandgodsdienst1849-de.PNG|thumb|[[Religio]]nes Nederlandiae anno [[1849]].]]
Secundum Medium Statisticae Magistratum (Nederlandice ''CBS''), numerus Catholicorum et Protestantium paulo maior est:
* 29% [[Ecclesia Catholica Romana]]
* 21% [[Protestantismus]] (''hervormd'', et Lutherana)
* 9% Aliae religiones (5,8 % [[Religio Islamica]], 0.6% [[Hinduismus]], porro [[Buddhismus]], [[Iudaei]], et aliae ecclesiae Christianae)
* 42% Sine [[Denominatio religiosa|denominatione religiosa]]
Incolae Nederlandiae [[septentrio]]nalis et [[occidens|occidentalis]] [[Protestantes]] esse solebant, cum in regionibus meridionalibus et orientalibus [[Ecclesia Catholica Romana|Romano-Catholici]] praevalebant. Medio in territorio est ''Bijbelbelt'' (''zona biblica''), quae dicitur, ubi [[Calvinismus|Calvinismo]] severiori (''gereformeerden Kerken'') maior incolarum numerus adhaeret. Romano-Catholici adhuc in regionibus a ''zona biblica'' in meridiem versus maioritatem incolarum formant (> 70 % [[Limburgum (provincia Nederlandica)|Limburgi]]). A zona biblica in septentrionem et occidentem versus ii, qui denominatione religiosa carent, praevalent.
== Historica terrarum Nederlandiae evolutio ==
<gallery caption="Geologia Nederlandiae usque ad annum 800">
Fasciculus:5500vc ex leg.jpg|Nederlandia [[5500 a.C.n.]]
Fasciculus:3850vc ex leg copy.jpg|Nederlandia [[3850 a.C.n.]]
Fasciculus:2750vc ex leg copy.jpg|Nederlandia [[2750 a.C.n.]]
Fasciculus:500vc ex leg copy.jpg|Nederlandia [[500 a.C.n.]]
Fasciculus:50nc ex leg copy.jpg|Nederlandia anno [[50]]
Fasciculus:800nc ex leg.jpg|Nederlandia anno [[800]]
</gallery>
=== Historiae Nederlandiae ab initio usque ad Medium Aevum ===
[[Fasciculus:2005-07 Emmen Hunebed.JPG|thumb|[[Sepulcrum|Sepulcra]] praehistorica (''hunebedden'') apud ''Emmen'' in provincia [[Drenthia]].]]
Loca Nederlandiae hodiernae iam [[Aevum glaciale|Aevo glaciali]] habitata erant. Reliquiae notissimae huius temporis sunt ''hunebedden,'' magna monumenta sepulcralia [[lapis|lapidea]] [[Neolithicum|Neolithici]] in provincia [[Drenthia]].
Ab anno [[50 a.C.n.]] [[Romani antiqui|Romani]] tractus Nederlandiae meridonalis occupaverunt et primas urbes condiderunt (inter eas [[Traiectum ad Rhenum|Ultraiectum]], [[Ulpia Noviomagus Batavorum|Noviomagum]] et [[Traiectum Mosae]]; [[regio]] pars provinciae [[Germania Inferior|Germaniae Inferioris]] facta est. Cum [[Rhenus]] limes naturalis inter Romanos et barbaricum esset, [[Frisia]] et sedes aliarum gentium in territorio Nederlandiae septentrionalis habitantium extra imperium Romanum manebant.
Fere ab anno [[290]] [[Franci]] in loca a Rheno in meridiem versus invaserunt. Quibus [[Flavius Claudius Iulianus]], qui postea imperator electus est, quod depelli nequiverunt, anno [[355]] sedem conciliavit, ea condicione, ut ei foederati servirent.
[[Imperium Romanum|Imperio Romano]] lapso [[Frisi]] in litorali, [[Saxones]] in orientali, [[Franci]] autem in meridionali parte Nederlandiae habitabant. Post saecula turbulenta eaedem regiones partes [[Regnum Francorum|Regni Francorum]] factae et [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] regnante Christianizatae sunt. Tum, postquam [[Regnum Francorum]] divisum est, ad [[Regnum Medium]] et denique ad [[Imperium Romanum Sacrum]] venerunt.
Nederlandiae [[pagus Flandrensis]] institutus fuit cuius primus [[comes]] [[Balduinus Flandriae]] electus est.
=== A saeculo quinto decimo exeunte usque ad libertatem partam (1648) ===
[[Fasciculus:William I, Prince of Orange by Adriaen Thomasz. Key Rijksmuseum Amsterdam SK-A-3148.jpg|thumb|upright=0.6|[[Gulielmus Auriacus]] princeps, ad [[1575]].]]
[[Saeculum 15|Saeculo quinto decimo]] exeunte terrae Nederlandicae hereditate [[Habsburgi]]s obtigerunt. Imperatore [[Carolus V (imperator)|Carolo V]], qui et rex [[Hispania]]e fuit, terra in sedecim provincias divisa etiam [[Belgica]]m (Principatu Episcopatu [[Leodicum|Leodiensi]] excepto) partesque [[Francia]]e septentrionalis atque [[Germania]]e occidentalis comprehendebat.
Ubi [[Philippus II (rex Hispaniae)|Philippus II]] rex, qui [[Protestantes]] Belgicis in provinciis persecutus erat, novis legibus vectigalibusque, quae omnibus locis aequalia essent, administrationem unam et unicam instituere voluit, die 15/16 Iulii [[1572]] legatos plurimarum urbium comitatus [[Hollandia]]e [[Dordracum]] (in aedificium ''Het Hof'' nominatum) convenerunt et libertatem ab [[Hispania]] decreverunt. [[Gulielmus Auriacus|Gulielmum Auriacum]] ducem fecerunt.
Post [[Unio Ultraiectensis|unionem Ultraiectensem]] (die [[23 Ianuarii]] [[1579]]) et declarationem libertatis diei [[26 Iulii]] [[1581]] bello octoginta annorum contra [[Habsburgi|Habsburgos]] confecto libertas formalis [[Instrumentum Pacis Monasteriensis|Instrumento Pacis Monasteriensi]] die 15 Maii [[1648]] sancita est, quo Nederlandia (item ac [[Helvetia]]) societatem [[Imperium Romanum Sacrum|Sacri imperii]] reliquit. Haec dies natalis Nederlandiae hodiernae habetur.
=== Belgii Confoederati Respublica ===
Exinde Nederlandia sive Germania Inferior<ref>Johann Christoph Becmann, ''Historia Orbis Terrarum, Geographica et Civilis'' (Francofurti, Lipsiae, 1698), 207. In interreti: [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/becmann/becmann1/jpg/s221.html ''Becmann, Johann Christoph: Historia Orbis Terrarum, Geographica et Civilis. - Frankfurt <Main>; Leipzig, 1698.'' apud www.uni-mannheim.de].</ref> [[Saeculum 17|saeculo septimo decimo]] sub nomine ''Belgii Confoederati Respublica''<ref>Ibidem.</ref> sive ''Respublica Belgii Uniti''<ref>Vries, Gerardus de: Historia introducti in Provincias, quas deinceps Respublica Belgii Uniti comprehendit, iuris Romani, Lugduni Batavorum 1839.</ref> (veterem appellationem ''Belgii'' ita conservans) classi forti innixus potentia maxime crevit coloniis mercaturaeque locis toto orbi terrarum condendis. Inter fundationes notissimas [[Novum Amstelodamum]], postea [[Novum Eboracum]], erat. In [[Asia|Asiá]], [[Societas Indiae Orientalis Batava|Societas Indiae Orientalis]] vim Nederlandiae propagavit, anno [[1800]] post societatis ruinam, eius [[territorium (pars administrativa)|territorium]] in coloniam nomine ''Indiarum Orientalium Nederlandiae'' ([[Batavice]] ''Nederlands-Indië'' ; nunc [[Indonesia]]) redactum est; [[liber]] celeberrimus ''Max Havelaar'' a [[Multatuli]] scriptus de his coloniis tractat. Etiam in [[America Australia|America Australi]] ([[Surinamia]]) et in [[Mare Caribicum|Caribaeo]] (Aruba, Bonus Aër, [[Insula Curacensis]],<ref>{{CathHierDiocese|will}}.</ref> [[Saba (insula)|Saba]], Sanctus Eustatius, Sanctus Martinus) coloniae constitutae sunt, quae hodie libertatem nactae ad [[Regnum Nederlandiarum]] pertinent, quae e tribus partibus constat: Nederlandia, [[Aruba]], [[Antillae Nederlandiae]].
=== Tempus Napoleonicum et saeculum undevicesimum ===
[[Fasciculus:Koninkrijk.png|thumb|Evolutio territorialis [[1806]] usque ad hunc diem.]]
Anno [[1795]], [[Francia]] adiutrice ''Respublica Batava'' condita est, quam anno [[1806]] [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo I imperator]] in ''Regnum Hollandiae'' commutavit, cuius rex Ludovicus Napoleo Bonaparte, unus e fratribus imperatoris, factus est (ut rex Hollandiae [[Ludovicus I (rex Hollandiae)|Ludovicus I]] appellatus). Quod [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo]] non probavit, quomodo frater eius regnum novum moderaretur, anno [[1810]] ''Regno Hollandiae'' dissoluto Nederlandiam [[Francia]]e adiunxit.
Nederlandia libertatem anno [[1813]] recuperavit. [[Gulielmus I (rex Nederlandiae)|Gulielmus I.]] domus Oranje-Nassau princeps [[sui iuris]], anno [[1815]] rex Nederlandiae factus est. [[Consilium Vindobonense|Consilio Vindobonensi]] anno [[1815]] territorium [[Belgica]]e hodiernae regno adiunctum est, quo fieret, ut [[Francia]] a septentrionibus in posterum a civitate forti terminata sit. [[Constitutio]] tum sancita quamvis multis modis mutata adhuc valet. Mutatio maximi momenti fuit, cum anno [[1848]] ministri quibus res praestandae erant, introducti sunt, quo facto via ad [[Parlamentarismus|parlamentarismum]] patefacta est.
[[Belgica]] post seditionem anni [[1830]] ortam libertatem nacta est, quam [[Gulielmus I (rex Nederlandiae)|Gulielmus I]] tandem anno [[1839]] agnovit.
Rex Nederlandicus ab anno [[1815]] etiam Magnus Dux [[Luxemburgum|Luxemburgi]] erat, ubi [[Lex Salica]] feminas a regimine exclusit. Cum [[Gulielmus III (rex Nederlandiae)|Gulielmus III]], qui anno [[1890]] e vita cessit, filiis iam antea mortuiis solam filiam (reginam [[Gulielmina (regina Nederlandiae)|Gulielminam]]) reliquit, Gulielmi consobrinus [[Adolphus de Nassau]] curam Magni Ducatus suscepit.
=== Saeculum vicensimum ===
Nederlandia [[Bellum Orbis Terrarum Primum|Bello mundano primo]] [[Neutralitas|neutralis]] manebat, bello confecto [[Germania]]e imperatori [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmo II]] exsilium praebebat.
Etiam [[Bellum Orbis Terrarum Secundum|Bello mundano secundo]] Nederlandia neutrius partis erat, sed [[Adolphus Hitler]] Nederlandiam, [[Belgica]]m, [[Luxemburgum]]que occupari iussit, ut [[Francia]]m a septentrionibus adgredi posset.
A mense Maio [[1940]] usque ad mensem Aprilem [[1945]], Nederlandia ab exercitu [[Germania|Germanico]] occupata est. Familia regalis in [[Anglia]]m fugaverat. ''Motus gentilicio-socialisticus'' (''Nationaal-Socialistische Beweging, NSB'') rectore ''Antonius Hadrianus Mussert'' (''Anton Adriaan Mussert'') cum copiis Germanis conlaboravit, circiter 60 000 cives Nederlandici sua sponte in exercitu nomine [[SS|Waffen-SS]] serviebant, maxima autem incolarum pars [[Nazismus|Nazismo]] inimica erat. Quare anno [[1941]], cum persecutio [[Iudaei|Iudaeorum]] ingravesceret, ad [[Iudaei|Iudaeos]] adiuvandos mense Februario [[operistitium]] exortum est, quod autem vi multoque sanguine oppressum est. Notissimus est casus [[Anna Frank|Annae Frank]].
In [[Asia|Asiá]], armis [[Iaponia|Iaponicis]] condicione positis statim (i.e., die [[17 Augusti]] [[1945]]) [[Indonesia]] libera declarata, sed tantum die [[27 Decembris]] [[1949]] pugnis crudelibus interpositis formaliter agnita est. Occidentalis insulae [[Nova Guinea|Novae Guineae]] pars usque ad annum [[1962]] Nederlandensis manebat.
Annis [[1949]]–[[1963]], aliqua communia [[Germania|Respublicae Foederatae Germaniae]] a Nederlandia administrata sunt. Consilia regiminis Nederlandici has et alias regiones Germaniae sibi adiungendi (''Consilium Bakker-Schut'') non ex sententia successerunt.
Mense Aprili [[1951]] Nederlandia, [[Germania|Respublica Foederata Germania]], [[Italia]], [[Belgica]], et [[Luxemburgum]] [[Foedus Parisianum|Foedere Parisiano]] creaverunt [[Communitas Europaea carbonis et chalybis|Communitatem Europaeam carbonis et chalybis]] (ex qua postea [[Unio Europaea]] profecta est). Hae civitates etiam inter conditores [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]] erant.
Mense Februario [[1953]], ingentibus procellis fluctibusque tractus meridio-occidentalis Nederlandiae devastata est, 1853 homines mortui sunt.
Nederlandia erat inter conditores unionis oeconimicae nomine [[Benelux]] (ab anno [[1944]] excogitata, die [[3 Februarii]] [[1958]] comprobata et a die [[1 Novembris]] [[1960]] in vigore).
Anno [[1980]] regina [[Beatrix (regina Nederlandiae)|Beatrix]] reginae [[Iuliana (regina Nederlandiae)|Julianae]], qui septuagensima unum annos nata resignaverat, successit.
[[Pim Fortuyn|Guilielmo (aut Pim) Fortuyn]], homine rerum politicarum perito, die [[6 Maii]] [[2002]] et [[Moderator cinematographicus|moderatore cinematographico]] [[Theodorus van Gogh|Theodoro van Gogh]] die [[2 Novembris]] [[2004]] caesis civitas maxime concussa est; ecclesiae [[Religio Islamica|islamicae]] [[Religio Christiana|christianaeque]] inflammatae sunt.
Ab anno [[2002]] in Nederlandiá [[matrimonium hominum eiusdem sexus|matrimonia inter homines eiusdem sexús]] secundum legem accepta sunt, qua re Nederlandia prima in orbe terrarum civitas ad [[homophylophilia]]m matrimonio adaequandam tradito facta est.
== Cultura ==<!--
:''Vide'' [[Cultura Nederlandiae]]-->
<gallery>
Fasciculus:VanGogh-starry night ballance1.jpg|''[[Nox stellans]],'' [[pictura]] a [[Vincentius van Gogh|Vincentio van Gogh]] (1854–1890) picta.
Fasciculus:SouvenirKlompjes1212.jpg|[[Calceus|Calcei]] [[lignum|lignei]].
Fasciculus:Molen de 1100 Roe in de sneeuw, Amsterdam.jpg|[[Mola venti]].
Fasciculus:Keukenhof tulips.JPG|[[Tulipa]]e apud [[Horti Keukenhof|Hortos Keukenhof]].
</gallery>
{{NexInt}}
* [[Associatio Esperantica Bataviae]]
* [[Historia Nederlandiae]]
* [[Index communium Nederlandiae]]
* [[Index Principum Regumque Nederlandiae]]
* [[Litterae Nederlandicae]]
* [[Portus Roterodami]]
* [[Societas Aeronautica Regalis Nederlandica]]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
;Statistica
* [[Centraal Bureau voor de Statistiek]] (2006). [http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLEN&PA=7068eng&D1=69-134&D2=(l-11)-l&HD=081103-1603&LA=EN Health statistics,] statline.cbs.nl. Nexus die 2007-06-17 confirmatus.
* {{cite news |url=http://www.economist.com/countries/Netherlands/profile.cfm?folder=Profile%2DEconomic%20Structure |title=The Netherlands: Economic structure|publisher=''The Economist''.}}
;Topographia
* Maurits Gysseling, ''Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226)''. 1960 [http://bouwstoffen.kantl.be/tw/ recensio interretialis]
;Commentarii
* {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/1043423.stm|title=Country profiles: The Netherlands|publisher=BBC | date=2010-03-03}}
* {{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3204.htm|title=Background Note: The Netherlands|publisher=[[United States Department of State]]}}
* {{cite news |url=http://www.economist.com/countries/Netherlands/profile.cfm?folder=Profile%2DPolitical%20Forces
|title=The Netherlands: Political forces|publisher=''The Economist''|accessdate=2007-06-20}}
* {{cite news|url=http://www.economist.com/countries/Netherlands/profile.cfm?folder=History%20in%20brief |title=The Netherlands: History in brief|publisher=''The Economist''|accessdate=2007-06-20}}
;Libri
* Arblaster, Paul. [[2006]]. ''A History of the Low Countries.'' Palgrave Essential Histories Series. Novi Eboraci: Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-4828-3.
* Barends, S., et al., eds. [[2005]]. ''Het Nederlandse landschap: Een historisch-geografische benadering.'' Utrecht: Matrijs.
* Berendsen, H. J. A. [[2004]]. ''De vorming van het land, Inleiding in de geologie en de geomorfologie.'' Assen: Koninklijke Van Gorcum.
* Berendsen, H. J. A. [[2005]]. ''Landschap in delen, Overzicht van de geofactoren.'' Assen: Koninklijke Van Gorcum.
* Blok, D. P., et al., eds. [[1977]]–[[1983]]. ''Algemene Geschiedenis der Nederlanden.'' Harlemiae: Fibula-Van Dishoeck.
* Blom, J. C. H., et E. Lamberts, eds. [[2006]]. ''Geschiedenis van de Nederlanden.'' Baarn: HB uitgevers.
* Blom, J. C. H., et E. Lamberts, eds. [[2006]]. ''History of the Low Countries.'' Conv. ex ''Geschiedenis van de Nederlanden'' a James C. Kennedy. Nova editio. Novi Eboraci: Berghahn Books. ISBN 1845452720.
* Cottaar, Annemarie. [[1998]]a. Dutch Travellers: Dwellings, Origins and Occupations. In ''Gypsies and Other Intinerant Groups: A Socio-Historical Approach,'' ed. Leo Lucassen, Wim Willems, et Annemarie Cottaar, 174-189. Novi Eboraci.
* Cottaar, Annemarie. [[1998]]b. The Making of a Minority: the Case of Dutch Travellers. In ''Gypsies and Other Intinerant Groups: A Socio-Historical Approach,'' ed. Leo Lucassen, Wim Willems, et Annemarie Cottaar, 114–132. Novi Eboraci.
* Encyclopædia Britannica, Ultimate Reference Suite [[2009]]: ''Netherlands, The'', Encyclopædia Britannica, Chicago.
* Israel, Jonathan. [[1995]]. ''The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall 1477–1806.''
* Kossmann-Putto, J. A., et E. H. Kossmann. [[1987]]. ''The Low Countries: History of the Northern and Southern Netherlands.''
* Mulder, E. de, M. C. Geluk, I. Ritsema, W. E. Westerhoff, et T. E. Wong, eds. [[2003]]. ''De ondergrond van Nederland.'' Groningen: Wolters-Noordhoff.
* Wong, T. E., D. A. J. Batjes, et J. de Jager, eds. [[2007]]. ''Geology of the Netherlands''. Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. ISBN 978-90-6984-481-7.
* van Evert, Jan, et Larry Iburg. [[2014]]. ''Deltawerken.'' Arnhemiae. ISBN 978-90-8660-174-5.
* van Krieken, Peter J., et David McKay. [[2005]]. ''The Hague: Legal Capital of the World.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 90-6704-185-8.
== Nexus externi ==
{{Communia|Nederland|Nederlandiam}}
{{Grc|Βασίλειον τῆς Βαταυίας}}
{{Fontes geographici}}
{{Europa}}
{{Unio Europaea}}
{{Capsae collectae|Nederlandia|politica|{{Reges Nederlandiae}}{{Primi ministri Nederlandiae}}{{Ministri rerum externarum Nederlandici}}{{Ministri Nederlandici Rutte 2017–}}}}
{{Capsae collectae|Nederlandia|geographica|{{Provinciae Nederlandiae}}}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}
[[Categoria:Nederlandia| ]]
[[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1581]]
[[Categoria:Europa Occidentalis]]
[[Categoria:Monarchiae constitutionales]]
9woq19ewty0q60mggxlb9o6ih646ds9
Vincentius a Paulo
0
5985
3981328
3862273
2026-08-15T02:55:18Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981328
wikitext
text/x-wiki
{{data Sancti |
|us|
|nomen=Vincentius a Paulo|
|imago=Saint Vincent de Paul.jpg|
|px=250|
|explanatio=|
|titulus=Sacerdos, Fundator|
|natus=|
|mortuus=|
|beatificatio=|
|canonizatio=|
|dies festae=XXVIII Sept.|
|attributa=|
|patronus=|
}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Sanctus]] '''Vincentius a Paulo''' (natus in ''Pouy'', hodie ''Saint-Vincent-de-Paul'' prope [[Aquae Tarbellicae|Aquas Tarbellicas]] [[Landae (praefectura Franciae)|Landarum]] praefecturae [[Francia]]e die [[24 Aprilis]] [[1581]]<ref>Secundum ''Coste'' die 28 Martii 1581; confer [https://web.archive.org/web/20160307215515/http://www.lazaristen.at/vinziwiki/index.php?title=diskussion:vinzenz_von_paul].</ref>; mortuus [[Lutetia]]e die [[27 Septembris]] [[1660]]) fuit [[sacerdos]], fundator [[Lazaristae|Lazaristarum]] et, una cum [[Ludovica de Marillac]], [[Societas Filiarum Caritatis a S. Vincentio de Paulo|Societatis Filiarum Caritatis]]; praeterea auctor [[Caritas (societas)|Caritatis]] hodiernae existimatur. Die [[13 Augusti]] [[1729]], Vincentius a papa [[Benedictus XIII|Benedicto XIII]] inter beatos evectus, die [[16 Iunii]] [[1737]] a papa [[Clemens XII|Clemente XII]] [[canonizatio|canonizatus]] est.
== Vita ==
Vincentius [[Aquae Tarbellicae|Aquis Tarbellicis]] (1594–1597) et [[Tolosa]]e (1597–1604) studiis [[theologia]]e incubuit. 19 annos natus sacerdos ordinatus diu [[praebenda]]m fructuosam quaerebat. Anno 1608 Lutetiam venit. Miseria pauperum commotus et instructione postea [[Cardinalis]] [[Petrus Berullus|Berulli]] ductus paulatum convertebatur: Annis a [[1612]] ad [[1613]] dedite munere parochi in ''Clichy'' functus est, postea fuit capellanus domesticus [[Margarita Valesia|Margaritae Valesiae]] (uxoris [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrici IV]] demissae), tum magister ac capellanus apud familiam nobilem de ''Gondi''. Familiam praedia rustica circumeuntem comitatus pastoralem rusticorum miseriam innotuit. Cui ut remedium pararet missiones in paroeciis praedicare coepit. Adiutoribus mox inventis anno [[1625]] [[Congregatio Missionis]], cuius sodales et Lazaristae sive Vincentiani appellantur, orta est.
Anno [[1617]] in paroecia ''Châtillon-les-Dombes'' (hodie ''Châtillon-sur-Chalaronne'') primam ''Confrérie des Dames de la Charité'' ('Confraternitatem feminarum caritatis') condidit, quae pauperibus aegrotisque consuleret. Labor adeo auxit, ut mox virgines rusticae adiuvandi causa advocatae sint. Cum [[Ludovica de Marillac]] de iis curaret, paulatim [[Societas Filiarum Caritatis a S. Vincentio de Paulo]], quae 24 000 sodalium hodie est maxima [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae]] [[ordo religiosus|congregatio]] feminea, nata est.
Vincentius die [[27 Septembris]] [[1660]] [[Lutetia]]e mortuus est.
== Post mortem vis ac fama ==
Anno [[1737]] Vincentius [[Canonizatio|canonizatus]] est.
Ordines ab eo conditi toto orbe terrarum propagati sunt. Praeterea sunt multae toto orbe terrarum communitates, quae Vincentii regulam sequentes item "Vincentianae" (vel similiter) vocantur. Etiam [[Congregatio Missionariarum a Caritate]] a [[Teresia de Calcutta]] exemplo Vincentiana condita est.
Anno [[1971]] variae societates Vincentianae viginti civitatum Associationem Internationalem Caritatis (AIC; [[Francogallice]] ''Association Internationale de Charité'') constituterunt, cui hodie plus quam 250 000 voluntarii (plerumque feminae) adhaerent.
Vincentii studium pro corporis sive animi aegribundis, famelicis, orphanis, pueris neglectis, captivis vel fugatis exemplare est. Cum nemo de miseria afflictis cogitaret, ipse caritatem cottidianam factis explevit, ut vere propugnator caritatis [[saeculum 17|saeculi decimi septimi]] nominari possit.
Reliquiae eius Lutetiae in ecclesia Sancti Lazari (''Rue du Sèvres'') requiescunt, cor eius in capella domus Vincentianarum maternae (ibidem, ''Rue du Bac'').
== Pellicula de Vincentio a Paulo ==
Anno [[1947]] [[Mauritius Cloche]] pelliculam de hoc apostolo caritatis fecit nomine ''Monsieur Vincent'' ('Dominus Vicentius'). Pellicula anno [[1948]] [[Praemia Academiae|Praemium Academiae]] melioris pelliculae externae obtinuit. Primae partes [[Petrus Fresnay]] egit, qui praemio interpretationis in festo [[Venetiae|Venitiarum]] exornatus est. [[Dialogus|Dialogi]] a [[Ioannes Anouilh]] scripti sunt.
{{NexInt}}
{{communia|Saint Vincent de Paul|Vincentium a Paulo}}
* [[Congregatio Missionis]]
* [[Ludovica de Marillac]]
* [[Societas Filiarum Caritatis a S. Vincentio de Paulo]]
* [[Congregatio Missionariarum a Caritate]]
==Notae==
<div class="references-small"><references/></div>
== Bibliographia ==
*Petrus Miquel: "Vincent de Paul", Fayard, Lutetiae, 1996. ISBN 221359628X.
*[http://jesusmarie.free.fr/vincent_de_paul.html Opera et vitae]
== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20081118142421/http://www.ozanet.org/ Consilium generale Societatis Sancti Vincentii a Paulo]
*[http://www.famvin.org/fr/ Congregatio Missionis]
*[http://www.filles-de-la-charite.org/ Societas Filiarum Caritatis a S. Vincentio de Paulo]
[[Categoria:Nati 1581]]
[[Categoria:Mortui 1660]]
[[Categoria:Sancti]]
hji1tgiiiduvr45p0u0ek1robjx2gyt
1824
0
8033
3981314
3866811
2026-08-14T20:54:03Z
Cyprianus Marcus
66550
3981314
wikitext
text/x-wiki
{{Decennium|183|MDCCCXXIV}}
== Eventa ==
=== Mense Iulio ===
*[[19 Iulii]] - [[Augustinus de Iturbide]], imperator depositus [[Mexicum|Mexici]] supplico affectus est; natus est anno [[1783]].
=== Mense Septembri ===
* [[16 Septembris]] - Post mortem fratris (vide infra) [[Carolus X (rex Franciae)|Carolus X]] rex [[Francia]]e factus est.
=== Mense Octobri ===
*[[10 Octobris]] - [[Guadalupe Victoria]] primus praeses [[Mexicum|Mexici]] nominatus est.
=== Mense Novembri ===
*[[18 Novembris]] - Urbs [[Aulica]] in [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannovero]] sita incendio maxima parte deleta est.
=== Ingotis diebua ===
* Independentia [[Peruvia|Peruanae]] cognita est.
== Nati ==
=== Mense Februario ===
* [[13 Februarii]] - [[Georgius Jessel]], iudex [[Regnum Unitum|Britannicus]]; mortuus est anno [[1883]].
=== Mense Iunio ===
* [[26 Iunii]] - [[Gulielmus Thomson, baro Kelvin]], [[physica|physicus]] mathematicus et ingeniarius [[Regnum Unitum|Britannicus]]; mortuus est anno [[1907]].
* [[30 Iunii]] - [[Antonius Aguilar y Correa]], rerum politicarum peritus [[Hispania]]e; mortuus est anno [[1908]].
=== Mense Septembri ===
* [[4 Septembris]] - [[Antonius Bruckner]], compositor et organista [[Austria|Austricus]]; mortuus est anno [[1896]].
* [[11 Septembris]] - [[Iacobus Bernays]], philologus [[Germania|Germanicus]]; mortuus est anno [[1881]].
=== Mense Decembri ===
* [[10 Decembris]] - [[Georgius MacDonald]] presbyter et illustris poeta [[Scotia|Scoticus]] et [[scriptor]] praecipue [[fabula]]rum pro [[puer]]is; mortuus est anno [[1905]].
* [[14 Decembris]] - [[Petrus Puvis de Chavannes]], pictor [[Francia|Francicus]]; mortuus est anno [[1898]].
== Mortui ==
* [[21 Februarii]] - [[Eugenius de Beauharnais]], dux militum et filius adoptivus [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleonis I]] imperatoris [[Francia]]e; natus est anno [[1781]].
* [[19 Aprilis]] - [[Georgius Gordon]], poeta (natus anno [[1788]])
* [[16 Septembris]] - [[Ludovicus XVIII]], rex [[Francia|Francorum]]; natus est anno [[1755]].
i9mtf95wi9x8i6dpev64pxk5kgkz23o
Marcus Valerius Maximus Corvus
0
9277
3981293
2827427
2026-08-14T19:50:12Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Cursus honorum */
3981293
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Triumph of Marcus Valerius Corvinus.PNG|thumb|300px|Valerius Corvinus triumphat]]
'''Marcus Valerius Maximus Corvus''' (natus circa annum [[371 a.C.n.|371]], mortuus circa annum [[271 a.C.n.]]) senator Romanus ac vir publicus erat.
== Cursus honorum ==
Valerius anno [[348 a.C.n.]] primum consul electus est. Eius collega [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] erat. Domi forique tum pax fuit. Sed Roma eo anno pestilentia vexata est. Cum [[Karthago|Karthaginiensibus]] foedus factum est<ref>op.cit., VII 26,12 - 27,2</ref>.
Anno [[346 a.C.n.|346]] iterum consul electus est, una cum [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]]. Valerius [[Volsci|Volscos]] Romam petentes vicit, eius oppidum [[Satricum]] cremavit, ex eis triumphavit<ref>op.cit., VII 27,5-8</ref>.
Anno [[343 a.C.n.|343]] consul III fuit, una cum [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]. Hic annus initium bellum [[Samnium|Samnitum]] fuit<ref>op.cit., VII 28,9-29</ref>, cum [[Capua]] urbs [[Campania]]e a Samnitibus oppressa Romanos auxilio vocavisset. Arvinam ab hoste petito [[Publius Decius Q.f. Mus]] servabat. Tum Samnites vicit et ex eis triumphavit<ref>loc. cit., cap. 32-38</ref>. Valerius eodem anno consulatum iam tenens dictator factus est, [[Samnium|Samnites]] vicit, ex eis triumphum egit atque anno posteriore milites Romanos in [[Campania]] in disciplinam reduxit [[lex Valeria martialis|legem Valeriam martialem]] rogans<ref>op.cit., VII 38-39</ref>.
Anno [[335 a.C.n.|335]] consul quartum erat, eo anno cum [[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]. Hoc anno Valerius contra [[Ausoni|Ausonos]] certavit, qui oppidum [[Cales|Calem]] incolebant. Oppidum expugnavit et hostes vicit atque iterum triumphavit.<ref>op.cit., VIII 16,5-12</ref>. Annis [[332 a.C.n.|332]] et [[330 a.C.n.|330]] [[interrex]] erat<ref>op.cit., VIII 17,5</ref>. Anno [[301 a.C.n.|301]] dictator II fuit. Anno [[300 a.C.n.|300]] consul V et anno [[299 a.C.n.|299]] consul VI suffectus fuit.
Anno [[271 a.C.n.|271]] centesimum annum agens mortuus est. [[Marcus Tullius Cicero]] de Corvo dixit: ''M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset acta iam aetate in agris eosque coleret; cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. Ita, quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque huius extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus; apex est autem senectutis auctoritas''<ref>Marcus Tullius Cicero, Cato maior de senectute, 17</ref>.
== Vita secundum librum [[De viris illustribus urbis Romae]] ==
''Bello Gallico, cum Romani in stationibus quieti tempus tererent, [[Gallus]] quidam magnitudine atque armis insignis ante alios progressus est; quatiensque scutum hasta, cum silentium fecisset, unum e Romanis per interpretem provocavit, qui secum ferro decernere, Marcus erat '''Valerius''' tribunus militum adolescens, qui prius sciscitatus consulis voluntatem, in medium armatus processit: tunc res visu mirabilis accidisse fertur; nam cum jam manum consereret Valerius, repente in galea ejus corvus insedit in hostem versus. Ales non solum captam semel sedem tenuit, sed quotiescumque certamen initum est, levans se alis, os oculosque Galli rostro et unguibus appetiit. Hostem territum talis prodigii visu, oculisque simul ac mente turbatum Valerius obtruncat. Corvus e conspectu elatus orientem petit. Inde Valerius Corvinus dictus est.
Valerius Corvinus annos tres et viginti natus [[consul]] creatus, Samnites bis proelio fudit. Non alias dux militi carior fuit, quia nullus militi familiarior. Omnia inter infimos militum munia haud gravate obibat. In ludo etiam militari, cum velocitatis viriumque certamina inter se aequales ineunt, Valerius ipse cum eis certabat, nec quemquam aspernabatur parem qui se offerret. Semper comis et eodem vultu seu vinceret, seu vinceretur. Cum postea in exercitu orta esset gravis seditio, parsque militum a ceteris defecisset, et ducem sibi fecisset, adversus eos Valerius dictator missus est: qui ubi in conspectum venit, benigne milites allocutus, extemplo omnium iras permulsit, seditionemque compressit: adeo hominum animos conciliat comitas affabilitasque sermonis!''
== Fontes ==
{{Viri Illustres}}
== Nexus externi ==
* [http://www.imperiumromanum.com/personen/politiker/marcusvaleriuscorvus_01.htm Biographia brevis in pagina imperiumromanum.org (lingua Theodisca scripta)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Furius M.f. Camillus]] et [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]|
annus= 348 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Popillius M.f. Laenas|Marco Popillio M.f. Laenate]] IV|
successores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]|
annus= 346 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]] II|
successores=[[Marcus Fabius Dorsuo]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Rufus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] III et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II|
annus= 343 a.C.n.<br />cum<br />[[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]|
successores=[[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] III et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] IV}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Kaeso Duillius|Kaeso (Gaius) Duillius]]|
annus= 335 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]|
successores=[[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) et [[Tiberius Veturius Calvinus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]])|
annus= 300 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Appuleius Pansa|Quinto Appuleio Pansa]]|
successores= [[Marcus Fulvius Cn.f. Paetinus]] et [[Titus Manlius T.f. Torquatus]]}}
{{DEFAULTSORT:Valerius Maximus Corvus, Marcus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Dictatores Romani]]
[[Categoria:Gens Valeria|Maximus Corvus, Marcus]]
[[Categoria:Nati 371 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 271 a.C.n.]]
7zeqvlh4wxmzzqvgcfncdulqmq509bz
3981294
3981293
2026-08-14T19:50:51Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Cursus honorum */
3981294
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Triumph of Marcus Valerius Corvinus.PNG|thumb|300px|Valerius Corvinus triumphat]]
'''Marcus Valerius Maximus Corvus''' (natus circa annum [[371 a.C.n.|371]], mortuus circa annum [[271 a.C.n.]]) senator Romanus ac vir publicus erat.
== Cursus honorum ==
Valerius anno [[348 a.C.n.]] primum consul electus est. Eius collega [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] erat. Domi forique tum pax fuit. Sed Roma eo anno pestilentia vexata est. Cum [[Karthago|Karthaginiensibus]] foedus factum est<ref>op.cit., VII 26,12 - 27,2</ref>.
Anno [[346 a.C.n.|346]] iterum consul electus est, una cum [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]]. Valerius [[Volsci|Volscos]] Romam petentes vicit, eius oppidum [[Satricum]] cremavit, ex eis [[Triumphus|triumphavit]]<ref>op.cit., VII 27,5-8</ref>.
Anno [[343 a.C.n.|343]] consul III fuit, una cum [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]. Hic annus initium bellum [[Samnium|Samnitum]] fuit<ref>op.cit., VII 28,9-29</ref>, cum [[Capua]] urbs [[Campania]]e a Samnitibus oppressa Romanos auxilio vocavisset. Arvinam ab hoste petito [[Publius Decius Q.f. Mus]] servabat. Tum Samnites vicit et ex eis triumphavit<ref>loc. cit., cap. 32-38</ref>. Valerius eodem anno consulatum iam tenens dictator factus est, [[Samnium|Samnites]] vicit, ex eis triumphum egit atque anno posteriore milites Romanos in [[Campania]] in disciplinam reduxit [[lex Valeria martialis|legem Valeriam martialem]] rogans<ref>op.cit., VII 38-39</ref>.
Anno [[335 a.C.n.|335]] consul quartum erat, eo anno cum [[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]. Hoc anno Valerius contra [[Ausoni|Ausonos]] certavit, qui oppidum [[Cales|Calem]] incolebant. Oppidum expugnavit et hostes vicit atque iterum triumphavit.<ref>op.cit., VIII 16,5-12</ref>. Annis [[332 a.C.n.|332]] et [[330 a.C.n.|330]] [[interrex]] erat<ref>op.cit., VIII 17,5</ref>. Anno [[301 a.C.n.|301]] dictator II fuit. Anno [[300 a.C.n.|300]] consul V et anno [[299 a.C.n.|299]] consul VI suffectus fuit.
Anno [[271 a.C.n.|271]] centesimum annum agens mortuus est. [[Marcus Tullius Cicero]] de Corvo dixit: ''M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset acta iam aetate in agris eosque coleret; cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. Ita, quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque huius extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus; apex est autem senectutis auctoritas''<ref>Marcus Tullius Cicero, Cato maior de senectute, 17</ref>.
== Vita secundum librum [[De viris illustribus urbis Romae]] ==
''Bello Gallico, cum Romani in stationibus quieti tempus tererent, [[Gallus]] quidam magnitudine atque armis insignis ante alios progressus est; quatiensque scutum hasta, cum silentium fecisset, unum e Romanis per interpretem provocavit, qui secum ferro decernere, Marcus erat '''Valerius''' tribunus militum adolescens, qui prius sciscitatus consulis voluntatem, in medium armatus processit: tunc res visu mirabilis accidisse fertur; nam cum jam manum consereret Valerius, repente in galea ejus corvus insedit in hostem versus. Ales non solum captam semel sedem tenuit, sed quotiescumque certamen initum est, levans se alis, os oculosque Galli rostro et unguibus appetiit. Hostem territum talis prodigii visu, oculisque simul ac mente turbatum Valerius obtruncat. Corvus e conspectu elatus orientem petit. Inde Valerius Corvinus dictus est.
Valerius Corvinus annos tres et viginti natus [[consul]] creatus, Samnites bis proelio fudit. Non alias dux militi carior fuit, quia nullus militi familiarior. Omnia inter infimos militum munia haud gravate obibat. In ludo etiam militari, cum velocitatis viriumque certamina inter se aequales ineunt, Valerius ipse cum eis certabat, nec quemquam aspernabatur parem qui se offerret. Semper comis et eodem vultu seu vinceret, seu vinceretur. Cum postea in exercitu orta esset gravis seditio, parsque militum a ceteris defecisset, et ducem sibi fecisset, adversus eos Valerius dictator missus est: qui ubi in conspectum venit, benigne milites allocutus, extemplo omnium iras permulsit, seditionemque compressit: adeo hominum animos conciliat comitas affabilitasque sermonis!''
== Fontes ==
{{Viri Illustres}}
== Nexus externi ==
* [http://www.imperiumromanum.com/personen/politiker/marcusvaleriuscorvus_01.htm Biographia brevis in pagina imperiumromanum.org (lingua Theodisca scripta)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Furius M.f. Camillus]] et [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]|
annus= 348 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Popillius M.f. Laenas|Marco Popillio M.f. Laenate]] IV|
successores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]|
annus= 346 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]] II|
successores=[[Marcus Fabius Dorsuo]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Rufus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] III et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II|
annus= 343 a.C.n.<br />cum<br />[[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]|
successores=[[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] III et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] IV}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Kaeso Duillius|Kaeso (Gaius) Duillius]]|
annus= 335 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]|
successores=[[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) et [[Tiberius Veturius Calvinus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]])|
annus= 300 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Appuleius Pansa|Quinto Appuleio Pansa]]|
successores= [[Marcus Fulvius Cn.f. Paetinus]] et [[Titus Manlius T.f. Torquatus]]}}
{{DEFAULTSORT:Valerius Maximus Corvus, Marcus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Dictatores Romani]]
[[Categoria:Gens Valeria|Maximus Corvus, Marcus]]
[[Categoria:Nati 371 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 271 a.C.n.]]
8z0diwsnal2jr6s1dcdq6y4xcg8xh64
3981295
3981294
2026-08-14T19:52:24Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Cursus honorum */
3981295
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Triumph of Marcus Valerius Corvinus.PNG|thumb|300px|Valerius Corvinus triumphat]]
'''Marcus Valerius Maximus Corvus''' (natus circa annum [[371 a.C.n.|371]], mortuus circa annum [[271 a.C.n.]]) senator Romanus ac vir publicus erat.
== Cursus honorum ==
Valerius anno [[348 a.C.n.]] primum consul electus est. Eius collega [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] erat. Domi forique tum pax fuit. Sed Roma eo anno pestilentia vexata est. Cum [[Karthago|Karthaginiensibus]] foedus factum est<ref>[[Titus Livius]], ''[[Ab urbe condita libri|Ab Urbe condita]]'', VII 26,12 - 27,2</ref>.
Anno [[346 a.C.n.|346]] iterum consul electus est, una cum [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]]. Valerius [[Volsci|Volscos]] Romam petentes vicit, eius oppidum [[Satricum]] cremavit, ex eis [[Triumphus|triumphavit]]<ref>op.cit., VII 27,5-8</ref>.
Anno [[343 a.C.n.|343]] consul III fuit, una cum [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]. Hic annus initium bellum [[Samnium|Samnitum]] fuit<ref>op.cit., VII 28,9-29</ref>, cum [[Capua]] urbs [[Campania]]e a Samnitibus oppressa Romanos auxilio vocavisset. Arvinam ab hoste petito [[Publius Decius Q.f. Mus]] servabat. Tum Samnites vicit et ex eis triumphavit<ref>loc. cit., cap. 32-38</ref>. Valerius eodem anno consulatum iam tenens dictator factus est, [[Samnium|Samnites]] vicit, ex eis triumphum egit atque anno posteriore milites Romanos in [[Campania]] in disciplinam reduxit [[lex Valeria martialis|legem Valeriam martialem]] rogans<ref>op.cit., VII 38-39</ref>.
Anno [[335 a.C.n.|335]] consul quartum erat, eo anno cum [[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]. Hoc anno Valerius contra [[Ausoni|Ausonos]] certavit, qui oppidum [[Cales|Calem]] incolebant. Oppidum expugnavit et hostes vicit atque iterum triumphavit.<ref>op.cit., VIII 16,5-12</ref>. Annis [[332 a.C.n.|332]] et [[330 a.C.n.|330]] [[interrex]] erat<ref>op.cit., VIII 17,5</ref>. Anno [[301 a.C.n.|301]] dictator II fuit. Anno [[300 a.C.n.|300]] consul V et anno [[299 a.C.n.|299]] consul VI suffectus fuit.
Anno [[271 a.C.n.|271]] centesimum annum agens mortuus est. [[Marcus Tullius Cicero]] de Corvo dixit: ''M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset acta iam aetate in agris eosque coleret; cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. Ita, quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque huius extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus; apex est autem senectutis auctoritas''<ref>Marcus Tullius Cicero, Cato maior de senectute, 17</ref>.
== Vita secundum librum [[De viris illustribus urbis Romae]] ==
''Bello Gallico, cum Romani in stationibus quieti tempus tererent, [[Gallus]] quidam magnitudine atque armis insignis ante alios progressus est; quatiensque scutum hasta, cum silentium fecisset, unum e Romanis per interpretem provocavit, qui secum ferro decernere, Marcus erat '''Valerius''' tribunus militum adolescens, qui prius sciscitatus consulis voluntatem, in medium armatus processit: tunc res visu mirabilis accidisse fertur; nam cum jam manum consereret Valerius, repente in galea ejus corvus insedit in hostem versus. Ales non solum captam semel sedem tenuit, sed quotiescumque certamen initum est, levans se alis, os oculosque Galli rostro et unguibus appetiit. Hostem territum talis prodigii visu, oculisque simul ac mente turbatum Valerius obtruncat. Corvus e conspectu elatus orientem petit. Inde Valerius Corvinus dictus est.
Valerius Corvinus annos tres et viginti natus [[consul]] creatus, Samnites bis proelio fudit. Non alias dux militi carior fuit, quia nullus militi familiarior. Omnia inter infimos militum munia haud gravate obibat. In ludo etiam militari, cum velocitatis viriumque certamina inter se aequales ineunt, Valerius ipse cum eis certabat, nec quemquam aspernabatur parem qui se offerret. Semper comis et eodem vultu seu vinceret, seu vinceretur. Cum postea in exercitu orta esset gravis seditio, parsque militum a ceteris defecisset, et ducem sibi fecisset, adversus eos Valerius dictator missus est: qui ubi in conspectum venit, benigne milites allocutus, extemplo omnium iras permulsit, seditionemque compressit: adeo hominum animos conciliat comitas affabilitasque sermonis!''
== Fontes ==
{{Viri Illustres}}
== Nexus externi ==
* [http://www.imperiumromanum.com/personen/politiker/marcusvaleriuscorvus_01.htm Biographia brevis in pagina imperiumromanum.org (lingua Theodisca scripta)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Furius M.f. Camillus]] et [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]|
annus= 348 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Popillius M.f. Laenas|Marco Popillio M.f. Laenate]] IV|
successores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]|
annus= 346 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]] II|
successores=[[Marcus Fabius Dorsuo]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Rufus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] III et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II|
annus= 343 a.C.n.<br />cum<br />[[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]|
successores=[[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] III et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] IV}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Kaeso Duillius|Kaeso (Gaius) Duillius]]|
annus= 335 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]|
successores=[[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) et [[Tiberius Veturius Calvinus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]])|
annus= 300 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Appuleius Pansa|Quinto Appuleio Pansa]]|
successores= [[Marcus Fulvius Cn.f. Paetinus]] et [[Titus Manlius T.f. Torquatus]]}}
{{DEFAULTSORT:Valerius Maximus Corvus, Marcus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Dictatores Romani]]
[[Categoria:Gens Valeria|Maximus Corvus, Marcus]]
[[Categoria:Nati 371 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 271 a.C.n.]]
ikrgej41qupe0zisl1d20qpnne5ozm3
3981296
3981295
2026-08-14T19:55:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Vita secundum librum De viris illustribus urbis Romae */
3981296
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Triumph of Marcus Valerius Corvinus.PNG|thumb|300px|Valerius Corvinus triumphat]]
'''Marcus Valerius Maximus Corvus''' (natus circa annum [[371 a.C.n.|371]], mortuus circa annum [[271 a.C.n.]]) senator Romanus ac vir publicus erat.
== Cursus honorum ==
Valerius anno [[348 a.C.n.]] primum consul electus est. Eius collega [[Marcus Popillius M.f. Laenas]] erat. Domi forique tum pax fuit. Sed Roma eo anno pestilentia vexata est. Cum [[Karthago|Karthaginiensibus]] foedus factum est<ref>[[Titus Livius]], ''[[Ab urbe condita libri|Ab Urbe condita]]'', VII 26,12 - 27,2</ref>.
Anno [[346 a.C.n.|346]] iterum consul electus est, una cum [[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]]. Valerius [[Volsci|Volscos]] Romam petentes vicit, eius oppidum [[Satricum]] cremavit, ex eis [[Triumphus|triumphavit]]<ref>op.cit., VII 27,5-8</ref>.
Anno [[343 a.C.n.|343]] consul III fuit, una cum [[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]. Hic annus initium bellum [[Samnium|Samnitum]] fuit<ref>op.cit., VII 28,9-29</ref>, cum [[Capua]] urbs [[Campania]]e a Samnitibus oppressa Romanos auxilio vocavisset. Arvinam ab hoste petito [[Publius Decius Q.f. Mus]] servabat. Tum Samnites vicit et ex eis triumphavit<ref>loc. cit., cap. 32-38</ref>. Valerius eodem anno consulatum iam tenens dictator factus est, [[Samnium|Samnites]] vicit, ex eis triumphum egit atque anno posteriore milites Romanos in [[Campania]] in disciplinam reduxit [[lex Valeria martialis|legem Valeriam martialem]] rogans<ref>op.cit., VII 38-39</ref>.
Anno [[335 a.C.n.|335]] consul quartum erat, eo anno cum [[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]. Hoc anno Valerius contra [[Ausoni|Ausonos]] certavit, qui oppidum [[Cales|Calem]] incolebant. Oppidum expugnavit et hostes vicit atque iterum triumphavit.<ref>op.cit., VIII 16,5-12</ref>. Annis [[332 a.C.n.|332]] et [[330 a.C.n.|330]] [[interrex]] erat<ref>op.cit., VIII 17,5</ref>. Anno [[301 a.C.n.|301]] dictator II fuit. Anno [[300 a.C.n.|300]] consul V et anno [[299 a.C.n.|299]] consul VI suffectus fuit.
Anno [[271 a.C.n.|271]] centesimum annum agens mortuus est. [[Marcus Tullius Cicero]] de Corvo dixit: ''M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset acta iam aetate in agris eosque coleret; cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. Ita, quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque huius extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus; apex est autem senectutis auctoritas''<ref>Marcus Tullius Cicero, Cato maior de senectute, 17</ref>.
== Vita secundum librum [[De viris illustribus urbis Romae]] ==
''Bello Gallico, cum Romani in stationibus quieti tempus tererent, [[Gallus]] quidam magnitudine atque armis insignis ante alios progressus est; quatiensque scutum hasta, cum silentium fecisset, unum e Romanis per interpretem provocavit, qui secum ferro decernere, Marcus erat '''Valerius''' tribunus militum adolescens, qui prius sciscitatus consulis voluntatem, in medium armatus processit: tunc res visu mirabilis accidisse fertur; nam cum jam manum consereret Valerius, repente in galea ejus corvus insedit in hostem versus. Ales non solum captam semel sedem tenuit, sed quotiescumque certamen initum est, levans se alis, os oculosque Galli rostro et unguibus appetiit. Hostem territum talis prodigii visu, oculisque simul ac mente turbatum Valerius obtruncat. Corvus e conspectu elatus orientem petit. Inde Valerius Corvinus dictus est<ref>Haec fabula a Tito Livio narrata adhuc a poeta Christiano [[Prudentius|Prudentio]] memoratur (''[[Contra Symmachum]]'' II.566-70).</ref>.
Valerius Corvinus annos tres et viginti natus [[consul]] creatus, Samnites bis proelio fudit. Non alias dux militi carior fuit, quia nullus militi familiarior. Omnia inter infimos militum munia haud gravate obibat. In ludo etiam militari, cum velocitatis viriumque certamina inter se aequales ineunt, Valerius ipse cum eis certabat, nec quemquam aspernabatur parem qui se offerret. Semper comis et eodem vultu seu vinceret, seu vinceretur. Cum postea in exercitu orta esset gravis seditio, parsque militum a ceteris defecisset, et ducem sibi fecisset, adversus eos Valerius dictator missus est: qui ubi in conspectum venit, benigne milites allocutus, extemplo omnium iras permulsit, seditionemque compressit: adeo hominum animos conciliat comitas affabilitasque sermonis!''
== Fontes ==
{{Viri Illustres}}
== Nexus externi ==
* [http://www.imperiumromanum.com/personen/politiker/marcusvaleriuscorvus_01.htm Biographia brevis in pagina imperiumromanum.org (lingua Theodisca scripta)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Furius M.f. Camillus]] et [[Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis]]|
annus= 348 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Popillius M.f. Laenas|Marco Popillio M.f. Laenate]] IV|
successores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Plautius Venox Hypsaeus|Gaius Plautius Venox (aut Venno) Hypsaeus]] et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]]|
annus= 346 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Poetelius C.f. Libo Visolus|Gaio Poetelio C.f. Libone Visolo]] II|
successores=[[Marcus Fabius Dorsuo]] et [[Servius Sulpicius Camerinus Rufus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] III et [[Titus Manlius Torquatus|Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus]] II|
annus= 343 a.C.n.<br />cum<br />[[Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina|Aulo Cornelio P.f. Cosso Arvina]]|
successores=[[Quintus Servilius Q.f. Ahala]] III et [[Gaius Marcius L.f. Rutilus]] IV}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Papirius L.f. Crassus]] et [[Kaeso Duillius|Kaeso (Gaius) Duillius]]|
annus= 335 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Atilius Regulus Calenus|Marco Atilio Regulo Caleno]]|
successores=[[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) et [[Tiberius Veturius Calvinus]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Marcus Valerius Maximus Corvus|M. Valerius M.f. Corvus]] (magister equitum: [[Marcus Aemilius L.f.Paullus]])|
annus= 300 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Appuleius Pansa|Quinto Appuleio Pansa]]|
successores= [[Marcus Fulvius Cn.f. Paetinus]] et [[Titus Manlius T.f. Torquatus]]}}
{{DEFAULTSORT:Valerius Maximus Corvus, Marcus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Dictatores Romani]]
[[Categoria:Gens Valeria|Maximus Corvus, Marcus]]
[[Categoria:Nati 371 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 271 a.C.n.]]
1s1lrreig9tg8fi33f7mqlmvurb2c0c
18 Novembris
0
13482
3981316
3950333
2026-08-14T20:57:13Z
Cyprianus Marcus
66550
3981316
wikitext
text/x-wiki
'''18 Novembris''' [[dies]] 322ª anni est (323ª in [[Annus bisextilis|anni bisextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 43 dies manent.
Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem decimum quartum Kalendas Decembres''' (a.d. XIV Kal. Dec.).
{{Calendarium-Novembris}}
== Eventa ==
[[Fasciculus:Manno bandini da siena, bonifacio VIII, rame battuto e bronzo fuso su anima in legno, inv. 1668, 01.JPG|thumb|left|upright=0.6|[[Bonifacius VIII]] papa]]
=== Saeculo 14 ===
*[[1302]] - [[Bonifacius VIII]] papa [[Bulla apostolica|Bullam apostolicam]] ''[[Unam sanctam ecclesiam]]'' propagat, quo omnes homines ecclesiae subiectos esse debere declarat.
=== Saeculo 17 ===
*[[1626]] - [[Urbanus VIII]] papa [[Basilica Vaticana|Basilicam Vaticanam]] nuper perfectam dedicat.
=== Saeculo 18 ===
*[[1723]] - [[Catharinopolis]] conditur.
=== Saeculo 19 ===
* [[1830]] - Libertas [[Belgica]]e a [[Nederlandia]] proclamatur.
* [[1824]] - Urbs [[Aulica]] in [[Regnum Hannoveranum|regno Hannovero]] sita incendio maxima parte deletur.
* [[1837]] - Professores septem [[Universitas Regia Georgia Augusta|universitatis Goettingensis]] (erant [[Gulielmus Eduardus Albrecht]], [[Fridericus Christopherus Dahlmann]], [[Henricus Ewald]], [[Georgius Gottfriedus Gervinus]], [[Iacobus Grimm]], [[Gulielmus Grimm]] atque [[Gulielmus Eduardus Weber]]) constitutionem regni Hannoverani a rege novo [[Ernestus Augustus (rex Hannoverae)|Ernesto Augusto]] sublatam vituperant.
* [[1851]] - [[Georgius V (rex Hannoverae)|Georgius V]] post mortem patris rex Hannoverae fit.
* [[1865]]
** [[Alexander Cumundurus]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatur. Antecessor eius [[Demetrius Bulgares]] erat.
** [[Berolinum|Berolini]] primum pneumaticum epistularum diribitorium incipit.
=== Saeculo 20 ===
*[[1905]] - [[Haakon VII]], filius secundus [[Fridericus VIII (rex Daniae)|Friderici]], qui anno [[1906]] Fridericus VIII rex [[Dania]]e facietur, rex [[Norvegia]]e creatur.
*[[1916]] - [[Proelium apud Samaram|Proelium]] cruentissimum [[primum bellum mundanum|primi belli mundani]] apud [[Samara]]m finitur.
*[[1918]] - [[Riga]]e res publica [[Lettonia]] libera proclamatur.
*[[1941]] - In [[Libya]] impetus [[Britanniarum regnum|Britanniae]] contra exercitus [[Regnum Italiae (1861-1946)|Italicum]] et [[Germania|Germanicum]] incipit.
*[[1963]] - In [[Marocum|Maroco]] primo tempore post libertatem adeptam parlamentum eligitur.
*[[1978]] - Moriuntur [[Iacobus Jones]], [[Leo Ryan]], 909 cultori [[Populorum Templum]], etc. in occidio in [[Jonesopolis]], [[Georgiopolis (Guiana)|Georgiopolis]], et [[Porta Kaituma]], [[Guiana]].
=== Saeculo 21 ===
* [[2005]] - In [[Francia]] emissiones [[Gulli (televisio)|Gulli]] stationis liberae incipiunt.
== Nati ==
=== Saeculo 16 ===
* [[1531]] - [[Robertus Ridolfus]], coniuratus [[Italia]]nus (mortuus anno [[1612]])
=== Saeculo 17 ===
* [[1647]] - [[Petrus Bayle]], philosophus Francicus (mortuus anno [[1706]])
=== Saeculo 18 ===
* [[1786]] - [[Carolus Maria de Weber]], compositor Germanicus († [[1826]])
* [[1787]] - [[Ludovicus Daguerre]], pictor et inventor Francicus (mortuus anno 1851)
=== Saeculo 19 ===
* [[1860]] - [[Ignatius Ioannes Paderwski]], [[clavicen]], [[compositor]] et [[politicus]] [[Polonia|Polonicus]] (mortuus anno 1941)
* [[1863]] - [[Ricardus Dehmel]], poeta et scriptor Germanicus (mortuus anno [[1920]])
* [[1877]] - [[Arthurus Caecilius Pigou]], oeconomus [[Anglia|Anglicus]] († [[1959]])
* [[1882]] - [[Iacobus Maritain]], [[philosophus]] et [[theologus]] Fancicus († [[1973]])
* [[1891]] - [[Gio Ponti]], [[architectus]] Italianus (mortuus anno [[1979]])
* [[1897]] - [[Patricius M.S. Blackett]], physicus Britannicus [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus († [[1974]])
=== Saeculo 20 ===
* [[1906]]
**[[Nicolaus Mann]], scriptor Germanicus (mortuus anno [[1949]])
**[[Georgius Wald]], physiologus [[CFA|Americanus]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affectus (mortuus est anno [[1997]])
* [[1907]] - [[Compay Segundo]], musicus [[Cuba]]nus (mortuus anno [[2003]])
* [[1917]] - [[Petrus Infante]], histrio et cantor [[Mexicum|Mexicanus]] († [[1957]])
* [[1923]]
**[[Alanus Shepard]], astronauta Americanus (mortuus anno [[1998]])
**[[Theodorus Stevens]], vir publicus Americanus (mortuus anno [[2010]])
* [[1927]] - [[Eldar Rjazanov]], moderator cinematographicus [[URSS|Sovieticus]] et [[Russia|Russicus]] († [[2015]])
* [[1936]] - [[Ennius Antonelli]], cardinalis Italicus
* [[1938]] - [[Eugenius Montejo]], [[Venetiola|Venetiolicus]] [[scriptor]], [[poëta]], diplomaticus (mortuus anno [[2008]])
* [[1939]]
**[[Margarita Atwood]], scriptrix [[Canada|Canadiensis]]
**[[Henricus Brincard]], episcopus Francicus (mortuus anno [[2014]])
**[[Ioannes O'Keefe]], scientista neurologiae Americo-Britannicus, praemio Nobeliano physiologiae et medicinae affectus
* [[1943]] - [[Leonardus Sandri]], cardinalis [[Argentina|Argentinus]]
* [[1953]] - [[Alan Moore]], scriptor Anglicus
* [[1960]] - [[Kim Wilde]], cantrix Britannica
* [[1962]] - [[Kirk Hammett]], musicus Americanus
* 1963 - [[Petrus Schmeichel]], pedilusor Danicus
* [[1968]] - [[Owen Wilson]], histrio Americanus
* [[1978]] - [[Andreas Nelsons]], concertus magister et dux orchestrae [[Lettonia|Lettonius]]
* [[1983]] - [[Michael Dawson]], pedilusor Anglicus
== Mortui ==
=== Saeculo 12 ===
* [[1170]] - [[Albertus ursus]], elector [[Brandenburgum|Brandenburgi]] (natus anno [[1100]])
=== Saeculo 19 ===
*[[1828]] - [[Hippolytus Pindemonte]], poeta Italicus (natus anno [[1753]])
*[[1851]] - [[Ernestus Augustus (rex Hannoverae)|Ernestus Augustus]], rex Hannoverae (natus anno [[1771]])
*[[1854]] - [[Eduardus Forbes]], studiosus [[geologia]]e, [[mineralogia]]e, [[palaeontologia]]e et [[malacologia]]e [[Scotia|Scoticus]] (natus anno [[1815]])
*[[1886]]
**[[Chester Alanus Arthur]], praeses CFA (natus anno [[1829]])
**[[Petrus Semenenco]], philosophus et theologus catholicus [[Polonia|Polonicus]] (natus anno [[1814]])
*[[1887]] - [[Gustavus Theodorus Fechner]], medicus, physicus, investigator, [[Scientia (ratio)|philosophus]] [[physica|rerum physicarum]], Germanicus (natus anno [[1801]])
=== Saeculo 20 ===
* [[1919]] - [[Adolphus Hurwitz]], mathematicus Germanicus († [[1859]])
* [[1922]] - [[Marcellus Proust]], scriptor Francicus (natus anno [[1871]])
* [[1941]] - [[Gualterius Nernst]], [[chemicus]] Germanicus, [[Praemio Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (natus anno [[1864]])
* [[1962]] – [[Nicolaus Bohr]], physicus Danicus (natus 1885)
* [[1965]] - [[Henricus Agard Wallace]], praeses vicarius CFA (natus anno [[1888]])
* [[1977]] - [[Curtius Schuschnigg]], cancellarius [[Austria]]e (natus [[1897]])
* [[1994]] - [[Cab Calloway]], musicus Americanus (natus anno [[1907]])
* [[1998]] - [[Aurelius de Lira Tavares]], dux militum et vir publicus [[Brasilia]]nus (natus anno 1905)
=== Saeculo 21 ===
*[[2004]] - [[Anscharius Schönbrunner]], [[res militaris|miles]] Germanicus, qui [[Vilna]]e inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s a [[NSDAP|nazistis]] vexatis auxilium dedit (natus anno [[1908]])
*[[2017]] - [[Photes Caphatus]], ethnologiae peritus Graecus († [[1940]])
== Festa et feriae ==
* [[Lettonia]] - Dies Libertatis ([[1918]])
* [[Omania|Oman]] - dies natalis regis
{{menses}}
[[Categoria:Dies]]
ku1ngin8eo8egv4sg7ksrnkstrly7vx
Viceregnum Peruvianum
0
15103
3981327
3966004
2026-08-15T02:17:44Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981327
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas|-3}}
{{Capsa civitatis Vicidata}}
'''Viceregnum Peruvianum''' ([[Hispanice]] ''Virreynato'', recentius ''Virreinato del Perú''), fuit pars [[Imperium Hispanicum|Imperii Hispanici]], anno [[1542]] in [[America Australis|America Australi]] condita, [[Imperium Incarum|Imperio Incarum]] a [[miles|militibus]] [[conquisitatores Hispani|Hispanis]] capto et exstincto.
Viceregnum erat [[provincia]] politica et administrativa, quae, tempore maximi sui spatii, territoria civitatum hodiernarum [[Columbia]]e, [[Aequatoria]]e, [[Peruvia]]e, et [[Bolivia]]e necnon [[Argentina]]e [[Chilia]]eque comprehendit, sed [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] et usque ad [[libertas|libertatem]] harum terrarum e dicione [[Hispania|Hispanica]], aliis duobus viceregnis nuper constitutis, quasi intra fines Peruviae hodiernae restrictum est.
== Historia ==
=== Finis occupationis et creatio viceregni ===
Cum Hispani urbem [[cuscum|Cusci]] anno [[1534]] invaderent, militaris [[Peruvia]]e occupatio facta a [[Franciscus Pizarro|Francisco Pizarro]] ad terminum venit, et statim coepit evolutio [[colonia]]e loco qui dominatus erat ab [[imperium Incarum|Imperio Incarum]], id quod ab anno 1542 in parte ''[[gubernatio Novae Castellae|gubernationis Novae Castellae]]'' factum est, donec Viceregnum [[Peruvia]]num appellatum sit. Caput suum in [[Lima]] statutum est anno [[1535]], et ''Urbs Regum'' nominatum. Tempore praeterito, locus viceregni inter [[Panama]]m et [[Chilia]]m tetendit, a septentrione usque ad austrum, praeter currentem [[Venetiola]]m, et in orientem usque ad Argentinam, praeter [[Brasilia]]m quae [[imperium Lusitanum|Imperio Lusitano]] erat. Annos inter [[1534]] et [[1544]] factae sunt pugnae inter defensores [[Franciscus Pizardus|Pizardi]] et [[Didacus de Almagro|Almagri]], duo collegae qui anno 1524 cum [[Ferdinandus de Luque|Ferdinando de Luque]] se sociaverunt ad gerendam expeditionem quaerentem ''Virú'' (vel ''Birú'') terras, quibus de magna copia loquentia nuntia veniebant. Nominatus [[Franciscus Pizarro|Pizarro]] Primus Rector, et beneficia in concessibus terrarum titulorumque impar divisa: quorum causa ''civilia bella'' facta sunt, quae post carnificinam Almagri, victus in ''[[Bellum Salinarum|Bello Salinarum]]'', et necem Pizardi, mortuus ab ''[[:wikt:Almagrita|Almagritis]]'' (defensores Almagri) anno [[1541]], remansebant.
Viceregnum Peruvianum creatum est die [[20 Novembris]] anno [[1542]] a [[Carolus V SIR|Carolo I imperatore]], id quod factum est in contextu [[Leges Novae|Novarum Legium]], cuius propositum [[imperium Hispanicum|Coronam Hispanam]] confirmare erat. Inter causas creationi Viceregni, eae nobilissimae sunt:
* Impensa potestas quam [[encomienda|encomenderi]] habuerunt;
* Bella inter conquisitatores, et
* Refragatio [[Incae Vilcabambenses|Incarum Vilcabambensium]]
Harum causarum gratia, Corona Hispana plene pollere, vires extrahere atque indigenas "defendere" (quod quasi falsum erat) non potuit.
Distributio terrarum ac [[Indi Americani|indigenarum]] a [[conquisitatores Hispani|conquisitatoribus]] gesta systemate [[encomenda]]rum, et legitima abrogatio earundem promulgatione ''[[leges Novae|Legum Novarum]]'' anno [[1542]], apertum tenuit proelium cum regia potestate repraesentata a secundo rectore [[Christophorus Vaca de Castro|Christophoro Vaca de Castro]] et primo vicerege [[Velascus Nunnius Vela|Velasco Nunnio Vela]], qui mortuus est anno [[1546]] in pugna contra defensores encomendae rectos a [[Gundisalvus Pizardus|Gundisalvo Pizardo]], qui heredem [[Franciscus Pizardus|Francisci]] fratris se habuit. [[Praeses]] [[audientia Limae|audientiae Limae]] et tertius rector [[Petrus de la Gasca]] locum Peruvianum pacificare potuit multos rebelles ad latus publicum allicendo et Gundisalvum, Pizardi fratrem, anno [[1548]] [[bellum Xaquixahuanae|bello Xaquixahuanae]] capiendo.
=== Reformatio administrativa ===
[[Fasciculus:Francisco de Toledo Virrey.jpg|150px|thumb|[[Franciscus de Toledo]], Comes Oropesae, Vicerex [[Peruvia]]e]]
[[Fasciculus:Reducciones.PNG|150px|thumb|Situs nobilissimarum [[reductiones Indorum|reductionum]] [[Iesuitae|Iesuitarum]], cum praesentibus finibus politicis]]
Post ferme 40 annos confusionis administrativae, rex Hispaniae [[Franciscus de Toledo|Franciscum de Toledo]] in Peruviam commisit. Inter annos [[1569]] et [[1581]], ipse contextum quod multos annos rexit in viceregno statuere potuit.
Franciscus de Toledo, ''unus maximorum administratorum historiae humanae''<ref>Donald J. Mabry, ''Colonial Latin America'' (Coral Springs, Fla.: Llumina Press, 2002).</ref>, [[Inquisitio Haereticae Pravitatis Sanctum Officium|Inquisitionem]] statuit et promulgavit aequaliter indigenis ac Hispanis [[lex|leges]], cum quo potestatem [[wikt:encomenderus|encomenderorum]] ruit et antiquum systema [[mita]]e reinstituit, et ut eadem in mita incarum afflaretur, tamen factorem redistributivum{{dubsig}} non habebat. Creavit etiam reductiones ad sciendum numerum indigenarum et sic idoneum systema tributarium facere. Amelioravit compositum viceregni munificationibus, pontibus et Classi Maris Meridionalis ([[Hispanice]]: ''Armada del Mar del Sur'') contra [[pirata]]s. Toledo civitatem [[Incae Vilcabambenses|Incarum Vilcabambensium]] sustulit carnificando Incam [[Tupac Amaru I|Tupacem Amaru]], et progressionem [[oeconomia|oeconomicam]] monopolio{{dubsig}} atque extractione [[minerale|mineralium]] e [[cuniculus (res mineralis)|cuniculis]] [[argentum|argenteis]] [[Potosia]] auxit.
=== Explorationum aetas ===
[[Regio Hydrogrphica Amazonum Fluminis]] aliaeque magnae regiones coniunctae territorium Hispanicum habitae sunt [[Tractatus Oteriensis]] et explorationum (haec a [[Franciscus de Orellana|Francisco de Orellana]]) gratia, sed cum [[imperium Hispanicum|Corona Hispanica]] [[Lusitania]]m gubernaret, Tractatus Oteriensis inter annos [[1580]] et [[1640]] valorem perdidit. [[Ludovicus Hieronymus Fernández de Cabrera]] autem tertiam expeditionem misit ad explorandum [[Amazonum flumen]], sub [[Christophorus de Acuña|Christophoro de Acunnia]].
Multae insulae [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]] a [[conquisitatores Hispani|navibus Hispanicis]] [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] visitatae sunt, sed nullus labos factus est ad eas occupandum neque cum eis commerciandum.{{dubsig}} Quod [[Nova Guinea|Novam Guineam]] (ab [[Ygnigus Ortiz de Retez|Ygnigo Ortiz de Retez]] anno [[1545]]), [[Insulae Salomonis|Insulas Salomonis]] (a [[Petrus Sarmiento de Gamboa|Petro Sarmiento de Gamboa]] anno [[1568]]) et [[Insulae Marchionis|Insulas Marchionis]] (ab [[Alvarus de Mendaña de Neira|Alvaro de Mendaña de Neira]] anno [[1595]]) conclusit.{{dubsig}}
=== Occupatio Lusitana ===
Anno [[1609]], nonnullae regiones viceregni a [[Brasilia|Brasiliensibus]] occupatae sunt cum [[bandeirantes]] actiones suas paulatim tenderet loco [[regio hydrographica|regionis hydrographicae]] ac [[planities Montis Grandis|Montem Grandem]] ([[Lusitanice]] ''Mato Grosso'') cohaereret saeculis [[saeculum 17|septimo decimo]] et [[saeculum 18|undevicensimo]]. Remota [[geographia]] fluvialisque aditu ex [[delta fluvialis|delta]] [[Amazonum flumen|Amazonum]], in territorio Lusitano, hae fuerunt Hispanis auctoritatibus impossibiles ad gubernandum classes faciendo. Captura 60 000 indigenorum e preclara aggressione missione Hispanicae facta est anno [[1628]].<ref>Anno [[1628]], solo [[vexillo]] pretiosa metalla quaerendi a Antonio Raposo Tavares recta responsabilis fuit ruinae plerae reductionum iesuitarum et captionis 60000 indigenorum. Post hoc, reductiones sequentes quasi fortificatae fuerunt.</ref> [[Imperium Lusitanum|Auctoritates lusitanas]] his classibus revera usae sunt vice occupationis vis semet tenentis, quod quasi bellum occultum efficaciter fuit territorii causa. Verus status postremum agnitus est ut [[maiestas]] super fere tota regione [[hydrographia|hydrographica]] [[spatium|spatiisque]] circundantibus translata est in [[Lusitania]] [[tractatus Matritensis|Tractatu Matritensi]] anno [[1750]], cuius causa [[Guarani Bellum]] anno [[1756]] factum est. Vicerex autem Franciscus de Borja y Aragón gubernaculum [[viceregnum Fluminis Argenti|Fluvii Argentei]] in [[duo|duas]] partes divisit: [[Bonaëropolis]] et [[Paraguaia]], quae Viceregni Peruviani dependentiae erant.
=== Ultimorum Hispanorum Habsburgorum aetas ===
[[Fasciculus:Theviceroyaltyofperu.png|thumb|300px|Spatium viceregni peruviani variis aetatibus: (a)Levius viride: theoricum spatium anno [[1542]]; (b) atroviride: maximum spatium anno [[1650]]; (c)brunneum: spatium anno [[1818]]]]
Opus viceregibus erat [[Ora Pacifica|oram Pacifici]] e [[Francia|Francogalla]] [[subintroductio]]ne et [[Anglia|Anglicis]] atque [[Germania|Germanis]] [[pirata|piratis]] tegendo. Hi vicereges classes expanderunt: [[Valdivia]]e, [[Valparaíso]]nis, [[Arica]]e et [[Callao]]nis portus muniverunt, et valla circa [[Lima|Urbem Regum]] (anno [[1686]]) ac [[Turgalium (Peruvia)|Turgalium]] (inter annos [[1685]]-[[1687]]) statuerunt. [[Henricus Morgan]], praeclarus [[cursarius]] Anglicus, tamen [[Chagres]]em aggressus est et [[Panamapolis|Panamapolem]] cepit ac depopulavit, anno [[1670]] incipiente. Copiae Peruvianae quoque repulerunt aggressiones{{dubsig}} [[Eduardus David|Eduardi Davidis]] (annis [[1684]] et [[1686]]), [[Carolus Wager|Caroli Wager]] at [[Thomas Colb|Thomae Colb]] (anno [[1708]]), et [[woldes|Woldis]] (inter annos [[1709]] et [[1711]]). [[Pax Rhenotraiectina]] britannis naves ac merces mittere permisit ad [[Portobelum]].
Rebellationes fuerunt communes hac aetate. Circiter annum [[1656]], [[Petrus Bohórquez]] semet [[Inca]]m fecit [[Calchaquí indigeni|Calchaquí indigenorum]], indigenos rebellare cohortans. Ab anno [[1665]] ad annum [[1668]], opulenti [[cuniculus (res mineralis)|cuniculorum]] domini Iosephus et Gaspar Salcedo contra gubernaculum coloniale rebellavere. Necesse vicerege [[Diacus Ladrón de Guevara|Diaco Ladrón]] fuit tumultum servorum in fundo Huachipae, Lima, desivit; argentariam productionem in cuniculis [[Potosia|potosiensibus]] adiecit, ac productionem in aliis cuniculis Viceregni; et confecturam [[aguardiente|aguardientis]] e [[Saccharum officinarum|calamo dulci]] conclusit in auctorizatis fabricis quibus magna tributa imputavit. Etiam terribiles [[terrae motus|terrae moti]] (annis 1655 et 1687) ac [[epidemia]]e sunt. Curatione [[Baltasar de la Cueva Enríquez|Baltazaris de la Cueva]], [[leges Indiarum]] sunt congestae.<ref>Hoc [https://web.archive.org/web/20070928032200/http://www.amazonia.bo/historia_p.php?id_contenido=34 conexum] (hispanice) sequere.</ref> [[Diacus de Benavides y de la Cueva|Diacus de Benavides]] ''Confecturarum Mandatum'' ([[Hispanice]]: ''Ordenanza de Obrajes'') anno [[1664]] edidit, et [[Petrus Álvarez de Toledo y Leiva]] ''signatum papyrum'' ([[hispanice]]: ''papel sellado'') induxit. [[Melchior de Navarra y Rocafull]] Domum Argentariam Limensem reaperuit anno [[1683]], quae clausa erat anno [[1572]] transiente.
Ecclesiae Perditorum ([[Hispanice]] ''Los Desamparados''), Bonae Mortis ([[Hispanice]] ''La Buena Muerte'') et conventus Minimorum Sancti Francisci Paulae ([[Hispanice]] ''Mínimos de San Francisco de Paula'') finiti at aperti sunt anno [[1672]]. Nosocomium Sancti Spiritus ([[Hispanice]] ''Hospital del Espíritu Santo'') et Sanctus Bartholomaeus Nosocomium ([[Hispanice]] ''Hospital San Bartolomé'') quoque sunt statuta.
=== Reformationes Borbonicae ===
[[Fasciculus:Brazil (1534).svg|thumb|left|150px|[[Brasilia]] secundum ''[[Tractatus Oteriensis|Tractatum Oteriensem]]'']][[Fasciculus:Brazil (1750).svg|thumb|left|150px|[[Brasilia]] secundum ''[[Tractatus Matritensis#Tractatus Matritensis anni 1750|Tractatum Matritensem]]'']][[Viceregnum Novae Granatae]] circa [[Peruvia]]m Septentrionalem anno [[1717]] creatum est ex ''[[audiencia|Audienciis]]'' [[Bogota|Bogotense]], [[Quitum|Quitense]], et [[Panamapolis|Panamense]]. Hoc viceregnum primum usque ad annum [[1724]] mansit, sed iterum conditum sempiterno est anno [[1740]]. [[Viceregnum Fluminis Argenti|Viceregno Fluminis Argenti]] condito (currentes loci [[Argentina]]e, [[Bolivia]]e, [[Paraguaia]]e, [[Uruguaia]]eque) anno [[1776]], [[regia Audiencia Bonaëropolitana|Audiencia Bonaëropolitana]] est item perdita.
Inter hanc aetatem multa facta sunt: [[Tractatus Oteriensis]] est derogatus [[Tractatus Matritensis#Tractatus Matritensis anni 1750|Tractatu Matritense]] anni [[1750]] qui [[Lusitania]]e regnum super territoria occupata ab eidem dedit; vicerex [[Emmanuel Amat y Juniet]] expeditionem ad [[Tahiti|Tahitos]] decuriavit, primas leges "Regulationis Commercii" ac "Organizationis Telonialis Dictati" quod ad constructionem telonii [[Callao]]ne duxit<ref>Vide [http://www.regioncallao.gob.pe/historia01.asp hoc nexum].</ref>, et imperavit Castrum Regii Philippi ([[Hispanice]] ''Fortaleza del Real Felipe'') aedificari; vicerex [[Theodorus de Croix]] gubernationem creatione septem ''[[intendentia]]rum'' decentralizavit et in creatione ''Supremae Commissionis Commercii'' ([[Hispanice]]: ''Junta Superior de Comercio'') ac Cohorta Rerum Cuniculorum ([[Hispanice]] ''Tribunal de Minería''; anno [[1786]]) adiuvit; vicerex [[Franciscus Gil de Taboada]] regionem [[alta planities|Punae]] in Viceregno Peruviano reincorporavit; vicerex [[Iosephus de Armendáriz]] argentariam productionem exstimulavit et contra fraudem, corruptionem at subintroductionem certavit; bellum inter [[Hispania]]m et [[Britanniarum Regnum]] iterum exarsit ab anno [[1739]] usque ad annum [[1748]], [[Auris Jenkinis Bellum]] appellatum.
Hac aetate [[inca]]rum non oppressi plene sunt. [[Saeculum 18|Saeculo undevicensimo]] solo, fuerunt quattuordecim magni tumultus, amplissimi quorum is [[ioannes Sanctus Atahualpa|Ioannis Sancti Atahualpae]] anno [[1742]] et [[Tumultus Montium]] a [[Tupac Amaru II|Tupace Amaru]] anno [[1780]] fuerunt. [[Rebellatio Armiferorum Civium (Paraguaia)|Rebellatio Armiferorum Civium]] in Paraguaia ab anno [[1721]] usque ad annum [[1732]] exarsit; et anno [[1767]] [[Iesuitae]] sunt expulsi e colonia.
Inter annos [[1803]] et [[1810]], [[variola]] deleta est in viceregno ob causam [[Regia expeditio philanthropica vaccinationis|Regiae expeditionis philanthropicae vaccinationis]].
=== Finis viceregni ===
Vicerex [[Iosephus Ferdinandus de Abascal y Sousa]] reformationes educativas citavit, exercitum redecuriavit et rebelliones locales suppressit. In curatione sua, [[Inquisitio haereticae pravitatis|inquisitio]] [[Lima|Limensis]] abrogata temporaliter{{dubsig}} est reformationum adsumptarum a cohortis Hispanis causa.
Ubi [[libertas Peruviana|bella libertatis]] exarserunt anno [[1810]], Peruvia locus contra rebellationes facta est. Provincias Abascal [[Provincia Cordubensis (Argentina)|Cordubensem]], [[Departamentum Potosiense|Potosiensem]], [[Departamentum Paxiense (Bolivia)|Paxiensem]], [[Provincia Charcensis|Charcensem]], [[Chilia|Chiliensem]], atque [[Quitum|Quitensem]] in Viceregno Peruviano reincorporavit{{dubsig}}.
[[Dominus Thomas Cochrane|Domino Thoma Cochrane]] novam creatam [[Classis Chiliensis|Classem Chiliensem]] ducente, prospere aggressus non est [[Guayaquil]]em ac [[Callao]]nem, sed die [[4 Februarii]] [[Valdiviae Captura|Valdiviam cepit]], cui magna castra erant. Viceregnum [[Chiloé Insula]]m tamen defendere potuit ad annum [[1826]].
Die [[8 Septembris]] anni [[1820]], Expeditio Liberatrix Peruviana, in Chilia composita, se in ora [[Paracas]]is adplicavit, circa urbem [[Pisco]]nis. Sub [[Iosephus de San Martín|Iosepho de San Martín]] erant copiae. Post negotiationes cassas cum vicerege, San Martín [[lima|Urbem Regum]] die [[21 Iulii]] anni [[1821]] occupavit. Libertas Peruviana die [[28 Iulii]] eiusdem anni clamata est. Vicerex [[Iosephus de la Serna e Hinojosa]] [[Jauja]]m—et postquam [[Cuscum]]—recessit.
Die [[26 Iulii]] anni [[1822]], San Martín et Bolívar Guayaquile ad statuendum consilium liberatione peruvianae congressi sunt. Congressus fuit secretus; nescitur quid factum vere est. Tanem San Martín ad [[Argentina]]m postmodo revertit, et Bolívar ad praeparandam aggressionem contra regias copias reliquas mansit [[Alta Peruvia]]. [[septembris|Septembri]] anni [[1823]] Bolívar [[Lima]]m cum [[Antonius Iosephus de Sucre|Antonio de Sucre]] aggressionem cogitatum adfuit. [[Februarius|Februario]] anni [[1824]] copiae regiae Limam breviter recuperavit. [[Turgalium|Turgalio]] Bolívar et rebellibus copiis recongressis, Hispanos sub [[Iosephus de Canterac|Iosepho de Canterac]] confrontaverunt Iunio. Et Hispanae et rebelles copiae in planitie [[Iuninum regio|Iunini]] die [[6 Augusti]] [[1824]] congressi sunt; Peruviani dicuntur vincere solis tellis ac spatis pugnando, subsequenter exercitum Hispanum [[Lima]]m iterum evacuavit.
[[Magna Columbia|Magane Columbiae]] Congressus gratia, Bolívar [[Antonius Iosephus de Sucre|Sucrem]] ducem facit copiarum rebellium die [[7 Octobris]] anni [[1824]].
[[Fasciculus:Batalla de Ayacucho by Martín Tovar y Tovar (1827 - 1902).jpg|thumb|400px|[[Bellum Ayacuchense]].]]
Regnum Hispanum ad parvam [[regio]]nem circa [[Ayacucho|urbem Ayacuche]], quae in montibus australo-mediis patet, reductum est.{{dubsig}} Bellum ultimum libertatis Peruvianae hac regione pugnatum est.
Die [[9 Decembris]] anni [[1824]], [[Bellum Ayacuchense]] factum est in Quinoa Planitie prope [[quinoa (oppidum)|Quinoam]]. Quo bello inter Hispanos et republicanos, [[libertas]] et [[Peruvia]]e et totius [[America Australis|Americae Australis]] confirmata est. Exercitum republicanum a Sucre rectum vicit, [[Iosephus de la Serna e Hinojosa|Iosepho de la Serna]] subregulo vulnerato atque in [[carcer]]em coniecto. Postquam bellum est, Serna documentum ultimum ubi Hispani Peruviam exire convenerunt [[subscriptio|subscripsit]].
[[Imperium Hispanicum]] antiquas colonias reoccupare nugatorie temptavit (e.g. [[Bellum Callaonense|bello Callaonensi]]), sed libertatem Peruvianam anno [[1879]] postremum agnovit.
== Structura politica ==
E [[Leges Novae|Legibus Novis]] anni [[1542]], [[Imperium Hispanicum]] consilia de rebus Americanis commutavit. Systema [[encomenda]]rum ac [[Occupationis capitulatio|capitulationum]] pro systemate grapheocratico civili mutatum est. Nova structura [[Philippus II (rex Hispaniae)|Philippo II]] regnante applicata est, et in Peruvia sub vicerege [[Franciscus de Toledo|Francisco de Toledo]] confirmata inter annos [[1569]] et [[1580]].
=== Vicerex ===
{{Vide-etiam|vicerex}}Viceregnum Peruvianum a quadraginta viceregibus rectum est, ab anno [[1542]] usque ad annum [[1821]]. Primus vicerex fuit [[Velascus Nunnius Vela]], et ultimus [[Iosephus de la Serna e Hinojosa]].
[[Franciscus de Toledo]], unus praeclarissimorum viceregum, bases sociales oeconomicasque organizationis viceregni statuit. Alii principales vicereges fuerunt [[Petrus Fernández de Castro, Comes Lemosis|Petrus Fernández]] et [[Melchior de Navarra y Rocafull, Dux La Platae|Melchior de Navarra]].
=== Audientiae ===
{{Vide-etiam|audiencia}}[[Fasciculus:Grabado-Huaman-Poma-de-Ayala.png|thumb|150px|[[Caelatura]] a [[Philippus Guaman Poma de Ayala|Philippo Guaman Poma de Ayala]] [[Regia Audientia Limensis|Audientiam Limensem]] monstrans.]]
In Viceregno Peruviano, octo magnae Regiae Audientiae statutae sunt, quae maxima tribunalia iustitiae erant. Hae audientiae fuerunt:
* [[Regia Audientia Panamensis]] (anno [[1538]])
* [[Regia Audientia Limensis]] (anno [[1543]])
* [[Regia Audientia Bogotensis]] (anno [[1549]])
* [[Regia Audientia Charcensis]] (anno [[1559]])
* [[Regia Audientia Quitensis]] (anno [[1563]])
* [[Regia Audientia Chilienis]] (annis [[1563]]-[[1573]]; anno [[1606]])
* [[Regia Audientia Bonaëropolitana]] (annis [[1661]]-[[1672]]; anno [[1776]])
* [[Regia Audientia Cuscensis]] (anno [[1787]])
Lima audientia a vicerege praesidebatur, et ab [[auditor]]ibus(usque ad duodecim membra), duobus accusatoribus, uno ballivo{{dubsig}} maiore, uno locitenente magni cancellarii, et pluribus cohortis secundariis componebatur.
=== Corregimenta ===
{{Vide-etiam|corregimentum}}
Audientiae in ''corregimientis Hispanorum'' dividebantur, sub quibus ''corregimenta Indiarum'' erant. Anno [[1620]], erant corregimenta sequentia:
{| class="wikitable" align="center"
|-
! Audientia
! Corregimentum Hispanorum
! Corregimenta Indiarum
|-
! rowspan="8" | Audientia Limensis
|-
| align="center" | [[Corregimentum Limense]]
| [[Diocesis Limensis|Clustrum Limae]], [[Guaracheri]], [[Jauja]], [[Ica]], [[Cagnete]], [[Guaylas]], [[Yauyos]], [[Caxatambo]], [[Canta]], [[Chancay]]
|-
| align="center" | [[Corregimentum Chachapoiense]]<sup>¶</sup>
| Caxamarquilla, Luia et Chilvos, Cheliquen
|-
| align="center" | [[Corregimentum Cuscense]]<sup>¶</sup>
| [[Andahuaylas]], [[Abancaius]], Andes, Asillo et Sangaro, Canas et Canches Quispicanche, Chilques et Masques, Yucay, Chumbibilcas, Aimaraes, Vilcabamba, Cotabambas, Omasuyos, Cavana et Cavanilla, [[Parinacocha]], [[Carabaya]]<sup>¶</sup>
|-
| align="center" | [[Corregimentum Turgaliense]]<sup>¶</sup>
| [[Caiamarca]]<sup>¶</sup>, Villa Sagnae, Villa Fantae, Valles Chicamense
|-
| align="center" | [[Corregimentum Huanucense]]
| Tarama et Chinchacocha, Conchucos, Guamalies
|-
| align="center" | [[Corregimentum Arequipense]]<sup>¶</sup>
| Collaguas, [[Condesuyo]], [[Ubignas]], [[Camana]], [[Arica]]<sup>¶</sup>, Vitor
|-
| align="center" | [[Corregimentum Huamangense]]<sup>¶</sup>
| Lucanas, Chocordos, Sangaro, Vilcas
|-
! rowspan="3" | Audientia Charcensis
|-
| align="center" | [[Corregimentum Charcense]]<sup>¶</sup>
| Paria, Carangas, Cochabamba<sup>¶</sup>, Porco<sup>¶</sup>, Amparaes, Misque, Pocona, Chinchas et Tarija, Chayanta, [[Atacama]], Lipes
|-
| align="center" | [[Corregimentum Paxiense]]<sup>¶</sup>
| Caracoleo, Larecaja, [[Paucarcollo]]<sup>¶</sup>, Pacajes, Omasuyo, Gubernaculum [[Chucuito]]nense
|-
! Audientia Quitensis
| align="center" | [[Corregimentum Quitense]]<sup>¶</sup>
| Riobamba, Otavalo, Chymbo et Facunda, [[Payta]], [[Guayaquil]] et Aguasongo, [[Jaen]], Cuenca<sup>¶</sup>, [[Loja]]<sup>¶</sup>, Zamora
|}
<sup>¶</sup> Haec corregimenta ''dispositionis regiae'' erant: duces suos a rege directe eligebantur.<ref>Cf. [https://web.archive.org/web/20080710131624/http://es.geocities.com/virreynatoperuano/capi6.htm#_PIURA,_CORREGIMIENTO_DE_PROVISI%C3%93N%20R es.geocities.com/virreynatoperuano] ([[Hispanice]])</ref>
Cum [[intendentia]]e crearentur anno [[1784]], Audientiae Limensis iurisdictio sequentia corregimenta complectebantur<ref>Confer [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12472747622376051987435/p0000010.htm Bibliotheca Virtualis Michael de Cervantes] ([[Hispanice]])</ref> <ref>LUQUE TALAVAN, Michael. [http://www.ucm.es/BUCM/revistas/ghi/11328312/articulos/RCHA9999110219A.PDF Historiae Americanae Ephemeris Complutensis].1999</ref>:
* '''In Archidiocese Limensi:''' Clustrum Limense, Ica, Cagnete, Chancay, Santa, Huarochiri, Canta, Yauyos, Huanucum, Tarma, Jauja, Huaylas, Caxatambo, Conchucos, Huamalies.
* '''In Diocese Turgaliensi:''' Turgalium, Piura, Caiamarca, Chachapoyas, Saña sive Lambayeque, Cajamarquilla sive Pataz, Huamachuco (anno [[1759]] creata).
* '''In Diocese Arequipensi:''' Arequipa, Arica, Moquegua, Camana, Collaguas sive Cailloma, Condesuyi Arequipenses, Tarapaca, Chiloë.
* '''In Diocese Huamangensi:''' Huamanga, Huancavelica, Angaraes, Huanta, Andahuaylas, Lucanas, Parinacochas, Castrovirreina, Vilcashuaman sive Cangallo.
* '''In Diocese Cuscensi:''' Cuscum, Abancaius, Aymaraes, Calca et Lares, Chilques et Masques sive Paruro, Chumbivilcas, Cotabamba, Paucartambo, Quispicanchis, Canas Canchisque sive Tinta, Vilcabamba, Urubamba. Corregimienta Lampense, Azangaronense ac Carabayense in Viceregno Fluvii Argentei erant.
=== Intendentiae ===
{{Vide-etiam|intendencia}}Corregimienta a rege [[Carolus III (rex Hispaniae)|Carolo III]] anno [[1784]] abrogata sunt ex [[res novae|rebus novis]] [[res Novae Tupacis Amarus II|Tupacis Amarus]], et commutata pro intendentiis.
Intendentiae creatae sunt ex ''Reformationibus Borbonis''. In viceregno Peruviano, hae fuerunt:
* [[Intendentia Arequipensis]]
* [[Intendentia Cuscensis]]
* [[Intendentia Huamangensis]]
* [[Intendentia Huancavelicensis]]
* [[Intendentia Limensis]]
* [[Intendentia Tarmensis]]
* [[Intendentia Turgaliensis]]
Anno [[1796]] [[Intendentia Punensis]] adiuncta est. Gubernacula militaria [[Maynas|Maynense]], [[Quijos|Quijense]], [[Huarochiri|Huarochirense]], et [[Callao]]nense quoque erant.
=== Partes ===
{{Vide-etiam|pars (entitas subnationalis)}}Intendentiae in ''partibus'' divisae sunt:
{{locus|''Septem Intendentiae in 55 partibus divisae sunt, qui quoque 483 [[paroecia (entitas subnationalis)|paroecias]] et 977 [[anexum (entitas subnationalis)|anexa]] complectebantur. Novem [[Lima]]e, septem [[Turgalium (Peruvia)|Turgalio]], octo [[Arequipa]]e, novem [[Tarma]]e, quattuor [[Huancavelica]]e, septem [[Huamanga]]e ac undecim [[Cuscum|Cusco]] erant. Rectores Intendentes auctoritas Intendenciarum erunt Correctores substituendo, et Subdelegati in Partibus pollebunt, in loco Rectorum populorum antiquae politicae viceregni.''<ref>KUONG CABELLO, Ludovicus. Retazos de la Historia de Moquegua, Editio anni [[1982]]. Pagina 67.</ref>}}
Ex ascensione subdelegatorum anno [[1785]], partes erant:
* '''In Intendentia Limensi''': Clustrum Limense, Ica, Cagnete, [[Chancay]], [[Santa]], Canta, Yauyos, [[Huarochiri|Huarochirense]] Gubernaculum, [[Chiloe]]nse Gubernaculum (intendencia ab anno [[1784]] ad annum [[1789]]), [[Guayaquil]]ense Gubernaculum (ab anno [[1803]], [[Maynas|Maynense]] Gubernaculum (ab anno [[1802]]), [[Quijos|Quijense]] Gubernaculum (ab anno [[1802]]), [[Callao]]nense Gubernaculum, [[Osorno]]nense Gubernaculum (inter dies [[1 Iunii]] anni [[1798]] et [[28 Octobris]] anni [[1802]], ubi in [[Chilia]]m translatum).
* '''In Intendentia Cuscensi''': [[Cuscum|Clustrum Cuscense]], Abancaius, Aymaraes, Calca Laresque (ab anno [[1809]] ad annum [[1818]]; sole Calca dehinc nominatur), Cotabambas, Chumbivilcas, Paucartambo, Quispicanchis, Tinta, Urubamba Vilcabambaque, Chilques Marquezque (ab anno [[1809]] ad annum [[1817]]), Paruro (ab anno [[1819]] ad annum [[1821]]).
* '''In Intendentia Arequipensi''': [[arequipa|Clustrum Arequipense]], Arica, Moquegua, Camana, Collaguas vel Caylloma, Condesuyos Arequipae, [[Tarapaca]] et [[Iquique]]-Pisagua.
* '''In Intendentia Huamangensi''': Clustrum Huamangense, Huanta, Andahuaylas, Lucanas, Parinacochas, Anco, Vilcashuaman vel Cangallo.
* '''In Intendentia Huancavelicensi''': [[Huancavelica|Clustrum Huancavelicense]], Castrovirreyna, Angaraes, Tayacaja.
* '''In Intendentia Turgaliensi''': [[turgalium (Peruvia)|Clustrum Turgaliense]], Piura, Caiamarca, Chachapoyas, Saña (ab anno [[1809]] ad annum [[1818]] [[Lambayeque]] nominabatur), Cajamarquilla vel Pataz, Huamachuco, Gambos vel Chota (anno [[1787]] creata).
* '''In Intendentia Tarmensi''': Tarma, [[Huanucum]], Huaylas, Jauja, Caxatambo, Conchucos, Huamalies, Panataguas (anno [[1793]] creata), Chavín de Pariaca (ab anno 1809 ad annum 1821).
* '''In Intendentia Punensi''' (anno 1796 in viceregno accorporata): Huancané, Chucuito, Lampa, Azángaro, Carabaya.
=== Capitula (Hispanice ''cabildos'') ===
{{Vide-etiam|cabildum}}
Munus suum urbes administrare erat. Duae classes fuerunt Hispanorum et "naturalium." Capitula Hispanorum a uno bergomagistero et nonnullis scabinis statuta sunt. Munera fuerunt: partitio terrarum inter vicinos; vigile componere; permissus statuendi dare; carceribus subministrare; nosocomia inspicere, ac aestimationes gubernare.
=== Auctoritates indigenae ===
Ut dominatio incarum celerior esset, auctoritates Hispanae antiquorum ducum indigenarum curas continuavere. Una earundem curarum [[curacazgum]]: [[curaca]] erat dux unius [[ayllu]]s sive communitatis. Ipsi corregidori de rebus ayllus informare debuit.
Alia institutio in viceregno adhibita fuit ''[[varayoc]],'' auctoritas civilis commendata regendae villae, bergomagistero fungendo.
== Societatis forma ==
[[Fasciculus:PiraSocVirreinatoPerú.jpg|thumb|Schema classium socialium: ''Servi'' (colore puniceo), ''Vulgus'' (purpureo), ''Classis Media'' (aureo), et ''Alta Classis'' (viridi).]][[Fasciculus:Mestizo.jpg|thumb|"Stirpium imago" aetatis colonialis mixticium monstrans: ''Ex hispano et inda, mixticius.'']]
[[Fasciculus:Mulatto.jpg|thumb|"Stirpium imago" aetatis colonialis mulatum monstrans: ''E nigro et Hispana, mulatus.'']][[Fasciculus:Zambo.jpg|thumb|"Stirpium imago" aetatis colonialis zambum monstrans: ''E nigro et inda, zambus.'']]
Societas colonialis erat plena inaequalitate inter membra. Hispanis in [[Paeninsula Iberica]] natis omnia privilegia erant; Peruviani—Hispani in [[Peruvia]] nati ac indigenae—quasi exclusi sunt.
Numerus indigenarum celerrime minuit: per 300 annos, a decim sive duodecim milionibus usque ad solum milionem attenuavit. Altera parte, novae classes rassiales{{dubsig}} adfuerunt, v.g.: [[mixticius]] (filius ex hispano et indigena)<ref>Cf. [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof3/s0147a.html HOFMANN. Lexicon Univerale. Pagina 147.]</ref>, [[zambus]] (filius ex homine nigrae progeniei et indigena), [[mulatus]] (filius ex homine nigrae progeniei et alba muliere).
=== Classes sociales ===
In viceregno, classes sociales sequentes fuerunt:
* '''Nobilitas''' vel '''Alta Classis''', ab hominibus mulieribusque ex [[Hispania]] statuta, quoque a [[conquisitatores Hispani|conquisitatorum]] nepotibus. Ipsi delectus viceregni erant, et solis eisdem curae publicae reservatae, v.g. auditores, mercatores [[viceregnum Peruvianum#Tribunal Rationum|tribunalis]] ac consulatus. Usque ad annum [[1542]], systema [[encomenda]]rum rexerunt.
* '''Classis Media''', statuta a medianis mercatoribus et professionalibus non nobilitatis titulos habentibus, sed cum copia in Peruvia facta. Indigeni nobiles curacaeque—qui usque ad annum [[1781]], nobiles titulos ostentare potuerunt—et correctores (hispanice corregidores) quoque in hac classe.
* '''Vulgus''', factum ab hispanis, [[criolius|crioliis]]<ref>Cf. [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof1/s1017b.html HOFMANN. Lexicon Univerale. Pagina 1017.]</ref> et mixticiis pauperibus. Ipsi manufacturae atque commercio dedicare. In hac classe quoque populationes indigenae—''Indi'' appellati—erant. Vulgus indigenum nonnullis laboribus operatum est, ac doctum in [[reductiones indigenarum|reductionibus]]; ulli quasi servi in encomendis (usque ad annum 1542), [[operae|operis]] et [[mita]].
* '''Servi''', cuius preogenies [[nigra progenies|nigra]] erat, ex Africa ducti. In agris et domibus laborare, et empti sunt ac facti sunt sicut merx. Libertatem enim emere potuerunt; postea in alios cursus progressi sunt.
=== Systema rerum publicarum ===
Cum regiam auctoritatem confirmaret, Corona Hispana—protectrix exemplaris candoris [[progenies|racialis]]—societatem divisam et excludentem coloniis statuit. Ex eo, duae ''res publicae'' creatae: una Hispaniis et alia Indis. Utra classis libere agere debuit, cum legibus dissimilibus ac auctoritates propriis, et sine inter se miscendo.
Ut hoc per coniecturam fuerit, tamen coniunctiones inter ambas res publicas—contra leges—proditae sunt. Mixticii nulli rei publicae fuerunt, et [[lex]] eosdem non texit. Hic status problema factus est cum populatio mixticia iura sui super terras poscere inceperunt.
==== Res publica Hispanorum ====
Res Publica Hispanourum ab hominibus mulieribusque albis natis in [[Hispania]] (paeninsulares) vel in [[America]] ([[criollus|criolli]]) facta. In re legitima, ipsi ''foedales maiores'' [[rex Hispaniae|Regis]], et igitur tributum luendum eisdem erat.
Ut eadem iura haberent ante legem, tanem omnibus eadem privilegia non erant: alta officia solis paeninsularibus, sed in [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] criolli se accorporare in [[audiencia|audienciis]]; et Hispanos pauperes in commercio aut parvis officiis laborare.
==== Res publica Indorum ====
In hac classe populus indus erat praeter curacas et nepotes [[Sapa Inca|Incarum]], qui ''nobilitas indigena'' fecerunt.
Ab anno [[1570]], indi ad habitandum in [[reductiones indorum|reductionibus]] ductati sunt. Reductiones erant oppida indis facta secundum exemplum urbium hispanarum. Quibus auctoritates indigenae (v.g.: curaca, varayoc) ac hispanae (v.g.: corrector hispanice corregidor — nexus inter indos et Civitatem Hispanam —, sacerdos) erant.
Indi ''foedales minores'' Regis ante legem erant, et igitur tributum luendum fuit eis [[mita]]. Species ipsius in vicinitate ad minas, operas aut institutiones alias dependit.
Indi communes deferebantur ac inscribebantur in albo e numero. Vita in oppidis ignota ab indis temporibus praehispanicis; cuius gratia nonnulla ayllua in una reductione importa, sine conmovendo si adversarii erant.
A saeculo septimo decimo, multi Indi mitae, tributi et iniustitiarum vitandi temptantes ad urbes vel alia oppida effugere, et illuc ''alieni'' appellati. Alii sub custodia hispani se posuere, quod systema [[yanaconaje|yanaconajis]] statuit.
=== Nobiles indigenae ===
[[Fasciculus:Alferez inca.jpg|thumb|left|100px|''Indus nobilis'', vestes Hispanas atque Incarum miscens]]
Nobiles Incae et ex aliis civitatibus rationem invenerunt qua se in mutatione aliquarum institutionum Incarum aetatis accommodavissent, v.g.: mita, curacazgum, et cetera.
Indi nobiles titulos nobilitatis demonstrare debuere. Huius causa, evidentiis hispanice [[probanza|probanzis]] usi sunt et in tribunalibus easdem praesentare, multae tamen falsae. Indi quoque amicitias matrimoniales statuere cum Hispanis ad confirmandam conditionem meliorem.
=== Nigricolores ===
Cum hispanis, gens [[nigricolores|nigricolorium]] ac cultura eius advenerunt in Peruviam. Homines nigricolores capti auxilio aliorum populorum orae [[africa]]nae ab europaeis ad utendum eis vice servorum, et deinde in Americam exportati in statibus subhumanis. Ad Viceregnum Peruvianum primum importati [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] casus demographici populi indigeni causa.
[[Fasciculus:Slavecontract doc.jpg|thumb|150px|Condicio venditioni servum.]]
Propter [[servitus|servitutem]] homines nigricolores humani non habebantur, sed merces: venire ac emi poterant in mercatibus. Vita sua difficillima, in fundis principaliter ubi expositi erant ad inieurias ''[[caporal]]ium'' (fundorum duces). In urbibus progredi tamen potuerunt. Illuc laborabant et mercedem accipiebant quia hispani laborem spernebant: idem proprius gentis parvo statu videbatur. Merces accepta dein dividebatur inter dominum et servum, et sic alter pecuniam servare potuerat ad emendam libertatem, qua potiebantur [[Manumissio]]nis Litteris ([[Hispanice]] ''cartas de manumisión'').
Altera parte, servitus non bene accepta a hominibus nigricoloribus: multae rebelliones ac tumultus proditi a [[cimarro]]nibus, qui servi fugitivi erant. Ipsi ''civitates servorum fugitivorum'' [[palenque]]s appellatas statuere. Sed hi palenques numerosi non fuerunt quoniam in ora peruviana loci inaedibiles non erant; tantum in [[lima#dioceses Limae|diocesibus limensibus]] [[diocesis Miraflores|Miraflorum]], [[diocesis Magdalena Maris|Magdalenae]] [[diocesis Sactus Michael|Sanctique Michaelis]] silvarum causa.
== Structura oeconomica ==
[[Oeconomia]] hispana in colonia mineralium americanorum extractione et commercio constabat. Hispania monopolium commerciale instituit ad accumulandum aurum argentumque quam maxime; item, commercium cum America activitas oeconomica principalis fuit.
=== Monopolium commerciale Hispanum ===
[[Imperium Hispanicum]] monopolium commerciale statuit ad eidem confirmanda omnia beneficia oeconomica, commercium inter colonias et alias civitates prohibens. Institutio colonialis commendata gubernandi commercii inter Hispaniam coloniasque ''Domus Hispaliensis Foederium'' ([[Hispanice]]: ''Casa de Contratación de Sevilla'') fuit, quae fluxus immigrantum quoque ordinabat.
Temporibus Viceregni Peruviani, erant tres portus auctorizati commerciandi: [[Hispalis]] (in Hispania), [[Veracrux]] (in [[Viceregnum Novae Hispaniae|Viceregno Novae Hispaniae]]) et [[Callao]] (in Viceregno Peruviano). Omnis annus, ex Hispale nonnullae naves [[galeones Manilenses]] appellatae exiverunt ad Viceregnum Peruvianum. Galeones in [[cartago Nova in Indiis|Cartaginem Novam in Indiis]] primum pervehere solebant, deinde in Portobelum, ubi ferias statuere ad distribuendas merces ex Hispania in viceregno.
Anno [[1593]], creatum est [[Tribunal Consulatus Limense]], in quo mercatores maiores contrahebant, cuius primum munus ''Classem Maris Meridionalis'' statuere.
Monopolium affectum a [[subintroductio]]ne. Ipsa pessimae progressionis industrialis, altissimorum tributorum mercibus, contentionis aliarum civitatum europaearum et corruptionis causa fuit. Multi [[pirata]]e et [[cursarius|cursarii]] etiam fuerunt, qui aggressi sunt naves ac portus hispanos.
=== Ager publicus ===
[[Ager Publicus]] ([[Hispanice]]: ''hacienda pública'') institutio colonialis cuium munus possessiones et copiam [[rex Hispaniae|Regis Hispaniae]], [[Ager Regius]] appellatae, administrare erat. Statutus a [[ratio conficienda|rationcinatoribus]] et rectum a vicerege usque ad [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]], qui coordinate operabatur cum rege et [[Consilium in Indiis|Regio ac Supremo Consilio in Indiis]].
==== Regiae arcae ====
Curatio bursae aerariae facta ''Regiis Arcis'' ([[Hispanice]]: ''Cajas Reales''), quae toto loco Viceregni dispositae. Arca Limensis principalis erat, et ceterae sui subsidiariae. Tributa ipsae collectabant et postquam mercedes attributae erant, aes remanens Limam mittebatur.
Tres magistratus regii comendati harum arcarum erant (rationcinator, tabellarius, arcarius). Omnibus erant una trium clavium thecae ubi fiscale conservabatur. Igitur theca solummodo aperibatur concordia trium magistratuum et tunc ullam operationem facere eidem potuerant.
Arca Limensis expensa curationis colonialis contrahere debebat, et remanentia in Hispaniam mittere per [[galeo]]nes. Haec remanentia saepe reducta expensorum militarium causa, v.g. compositum viceregni ipsius.
==== Tribunal rationum ====
Anno [[1607]] ''tribunal rationum'' (Hispanice ''tribunal de cuentas'') creatum, principallimus organismus in re fiscali temporibus colonialis fuit. Statutum loco viceregum curationi Agri Publici. Munera sua:
* Intervenire in rebus regiarum arcarum.
* Decreta promulgare de rebus Agri Publici.
* Delegare magistratus temporales ac inspicere opus regiorum ministralium.
* Donationes extraordinarias quaesere.
* [[Monipolia Regia]] conducere ac transmissiones argenteas in metropolem curare.
Arbitria de rebus Agri Publici a ''Consiliis Agri'' (hispanice: ''Juntas de Hacienda'') faciebantur. Ipsa statuta a vicerege, rationcinatoribus Tribunalis, auditore magistratu et fiscale Audienciae.
=== Res cuniculorum ===
[[Fasciculus:Moll - Map of South America - Detail Potosi.png|thumb|200px|left|Imago [[Potosia]]e temporibus Viceregni Peruviani]][[Mineralium extractio]] [[activitas oeconomica]] principalis in viceregno fuit saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]] et [[saeculum 17|septimo decimo]], sed incepit cadere [[saeculum 18|saeculo duodevicensimus]]. Hispani metalla pretiosa extraxere ad eis utenda vice pecuniae, activitas quam [[indigeni americani]] nesciverunt. Cumulus horum copia significavit secundum exemplum oeconomicum [[Mercantilismus|Mercantilismi]]. In Viceregno Peruviano extractio mineralium valde argentea fuit. Argentum extractum primum e cuniculis notis a temporibus incarum, v.g. [[Porco]] (in Bolivia). Sed mineralium extractionis quantitatis causa cuniculi principales Coronae Hispanae recentiores fuerunt, v.g. [[Potosia]] (anno [[1545]] inventa), [[Castrovirreyna]] (anno [[1555]]), [[Oruro]] (anno [[1606]]) ac [[Collis Pasca]] (anno [[1630]]). Coronae Hispanae omnes cuniculi erant, quae easdem generaliter conducebat. Qui commendati horum cuniculorum [[Quintum Regium]] expendere debuerunt, ac translationis expensam et operariorum pensiones. Hispani translationi viis ab incis factis uti sunt at novas vias non fecerunt.
Centra ubi res cuniculorum aguntur urbes fuerunt quae celere emporia maxima circulum commerciale statuentia factae sunt. Casu Viceregni Peruviani, Lima in circulo urbium Potosiae, Collis Pascae et [[Huancavelica]]e erat.
Inter annos [[1790]] et [[1795]], secundum memorias viceregis [[Franciscus Gil de Taboada|Francisci Gil de Taboada]], 827 cuniculi—728 argenteis, 69 aurei, 4 [[hydrargyrum|hydrargyrei]], 12 [[plumbum|plumbei]] et 4 cuprei—in Viceregno Peruviano invenienbantur. Ut extractio mineralium in hac aetate activitas non descripta esset, tanem prosperitas eius adeo magna fuit ut fere 40% depositorum qua hodie operant in Peruvia, inventa ac laborata fuerant temporibus viceregni.
=== Operae ([[Hispanice]] ''Obrajes'') ===
{{vide-etiam|obraje}}
[[Fasciculus:obraje.jpg|150px|thumb|Operae in Viceregno Peruviano.]]
Operae fuerunt negotia dedicantia manufacturae textuum filorumque e lana, [[gossypium|gossypio]] et ''[[Agave sisalana|Agavi sisalana]]''. Discripti ruribus viceregni, principaliter in [[Jauja]], [[Huancaium|Huancaio]], [[Huamanga]], [[Lima]], [[Huamachuco]], [[Cuscum|Cusco]] et [[Paxia]]. Vel privatorum coeptorum (v.g., Hispanorum aut curacarum) vel [[imperium Hispanicum|Coronae]] esse potuerunt. In Viceregno Peruviano, prima opera ab Antonio de Ribera statuta anno [[1545]]; deinde numerus celeriter crevit magni postulati causa inter indos laborantes in cuniculis.
Productio sua rustica fuit quia [[viceregnum Peruvianum#Monopolium Commerciale Hispanum|monopolium]] a [[imperium Hispanicum|Corona]] statutum non sivit eam meliorare; tamen ipsa contra textus importatos ex [[Hispania]] contendit.
=== Agricultura ===
[[Agricultura]] evolutionem amplam non habuit in viceregno. Cum hispani in America advenirent, secum productus v.g. [[triticum]], [[olea]], [[vitis]], [[Citrus (genus)|fructus citrini]] et animalia domestica ([[vacca]]e, [[gallus|gallinae]], [[equus|equi]], et cetera) quoque advenerunt. Indi operati in agris ab initio ad tributum luendum, et technicae novae et instrumenta sunt insertata ad laborandum agrum quam maxime.
Terrae colendae relative propinquae ad urbes erant quoniam plerae species ciborum corrumpebantur celerrime. Circa [[Lima]]m et [[Potosia]]m magna praedia dedicata solae productioni locali fuerunt quae multas [[hectarea]]s metiebantur. Extra hunc laborem species loci ferme erant, i.e. ''[[Ullucus tuberosus]]'' et ''[[Erythroxylum coca]].''
A [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] productio localis satis constans facta est, et producta importa ex Hispania supponuit, quod mercatores hispanos nimis offendit. Ex eo tempore, commercium adversariorum coloniae incepit augere, in [[Peruvia]] et [[Chilia]] principaliter.
==== Productus cultivi ====
[[Fasciculus:F01.jpg|thumb|115px|Indi triticum demetentes]]
* '''Ex [[Europa]] importi'''
** '''[[Frumentum|Frumenta]]:''' [[triticum]], [[oryza]], [[hordeum]], [[secale]];
** '''[[Holus]]:''' [[lens|lentes]], [[faseolus|faseoli]], [[lactuca]], [[brassica]], [[spinacium|spinacia]], [[apium]], [[asparagus|asparagi]], [[carota]], ''[[Brassica rapa]]'', [[beta]], ''[[Rhapanus sativus]]'', et caetera;
** '''[[Citrus (genus)|Fructus citrini]]:''' ''[[Citrus sinensis]]'', [[citrus]], et caetera.
* '''Productus [[america Meridionalis|domestici]]:''' [[patata]], ''[[Zea mays]]'', ''[[Oxalis tuberosa]]'', ''[[Chenopodium quinoa]]'', ''[[Capsicum]]'' sp., [[gossypium]], ''[[Erythroxylum coca]]'', et caetera.
=== De nummis ===
In principio, in [[Occupatio Hispana in Imperium Incarum|occupatione]], nummus commercio non fuit. Primus nummus qui adfuit in [[Peruvia]] ''callana'' appellatus est, qui pars metallica rustica cum [[pondus|pondere]] per legem fixo fuit et [[Caiamarca]], [[Lima]], [[Cuscum|Cusco]], [[Piura]]que adhibita est. [[Peso]] deinde factum est, qui discum rude modo sculptum crucem ambabus faciebus portabat; unum peso quadringentos quinquaginta [[maravedi]]es valebat.
[[Ducatus (nummus)|Ducatus]], [[scutum (nummus)|scuta]] [[duplex (nummus)|dupliciaque]] denique adfuerunt, commercium facilius faciens. In ''[[Moneta (fabrica)|monetis]]'' ([[Hispanice]]: ''casas de moneda'')—quae operari coeperunt circa [[saeculum 16|saeculum sexto decimo]], Lima et Potosia magnopere—hi nummi cudebantur.
== Res religiosa ==
In Viceregno Peruviano, occupatio facta "cruce ac gladio," quod fortem interactionem inter [[civitas|Civitatem]] [[Ecclesia Catholica|Ecclesiamque]] fuisse significat. Creatus est ''[[Regius Patronatus]]'' ([[Hispanice]]: ''Regio Patronato'') ut civitas in rebus ecclesiasticis intervenire possit cuius gratia auctoritates ecclesiasticae hispanae et americanae a Civitate eligebantur, res religiosas res civiles faciendo. Tamen idem non erat possibile quia aerarium difficultates oeconomicas sufferebat.
=== Ordines religiosi ===
[[Fasciculus:SanFranciscoDeAsis view1.jpg|thumb|[[Basilica et Conventus Sancti Francisci (Lima)|Basilica et Conventus Sancti Francisci]], Lima, ad [[ordo Fratrum Minorum|Ordinem Fratrum Minorum]] adpertinens]] [[ordo religiosus|Ordines religiosi]] in Viceregnum Peruvianum indos evangelizatum—id est, eos fidem catholicam docere—vaserunt. Ipsi et conventus et monasteria condiderunt, ac ecclesias Lima et in aliis urbibus Peruvianis aedificaverunt.
Qui in Viceregno statuti fuerunt:
* '''[[dominicani|Ordo Praedicatorum]]:''' Primus ordo in Peruviam adventus cum fratre [[Vicentius Valverde|Vicentio Valverde]] anno [[1532]], qui in captura [[Atahualpa]]e adfuit et episcopus Cusci deinde factus. Hic ordo primum conventum super [[Coricancha]]m statuit; [[Universitas Nationalis Maior Sancti Marci|Universitatem Sancti Marci]] anno [[1551]] condidit, et Tribunal Sacnti Officii primum rexit. Amplus est quia gentes indas defendit secundum exemplum fratris [[Bartholomaeus a Casaus|Bartholomaei a Casaus]], et ob opus sui evangelizationi populorum Andinorum (frater [[Domenicus Sancti Thomae]] primus homo qui [[linguae Quechuae|linguam Quechuam]] didicit).
* '''[[Ordo Fratrum Minorum]]:''' Adfuit in Viceregnum anno [[1533]], in [[missio (religio)|missionibus]] principaliter laboravit. Conventus statuit [[Arequipa]], [[Huamanga]], [[Turgalium (Peruvia)|Turgalio]], [[Chachapoias|Chachapoia]] et in alliis urbibus (v.g., Conventus Ocopensis, [[Huancaium|Huancaio]]). Hic ordo unus eorum qui maxime operati sunt in missionibus regionum nemorensium inhospitarum.
* '''[[Mercedarii|Ordo Beatae Mariae Virginis de Redeptione Captivorum]]:''' Adfuit in Peruviam anno [[1533]], et Lima operatus est principaliter. Et agros et negotia alia (v.g., [[encomienda]]e), ac [[Sactum Officium Hispanum|Sanctum Officium]] [[saeculum 18|saeculo XVIII]], rexit.
* '''[[Ordo Sancti Augustini]]:''' In Peruviam adfuit anno [[1551]]. Lima et in aliis regionibus Viceregni fuit, [[Bolivia|Altam Peruviam]] includens. Amplum [[Sanctuarium Copacabanense]] rexit, e quo efficaciter indigenos Andinos australes evangelizavit.
* '''[[Iesuitae|Societas Iesu]]:''' In Peruviam anno [[1568]] adventa, ordo hodierna et fortis cuius munus [[Contrareformatio]]ni servire erat. Opus in missionibus Peruvianis magnum fuit, agros maxime regens ac scholas multas condens; linguas indigenas (v.g., [[linguae Quechuae|quechua]] et [[aymara]]) iesuitae quoque didicerunt. Tempus praetereunte, potestas magna ab ipsis acquisita in rebus politicis, oeconomicis locorum et [[cultura]]e. Sed rex [[Carolus III (rex Hispaniae)|Carolus III]] anno [[1768]] Iesuitas exulere ex Hispania coloniisque, magnae potestatis et consiliorum de libertatibus politicis causa, imperavit. Hoc ipsum ruinam oeconomicam et [[cultura]]e Viceregni significavit.
=== Prima evangelizatio ===
Hac aetate credebatur evangelizationem de dogmatibus catholicis atque novis moribus accipiendis esse a novis Christianis ''neophytis'' appellatis. Una horum morum in urbibus, oppidis aut reductionibus habitare erat; ipsius causa dicitur "evangelizare erat civilizare."
Evangelizatio difficile explicatu est quia methodi aetatesque dissimiles inter se fuerunt.
Primum suppositum indigenos fides fundius contrarias ei catholicae habere. Ergo, [[Catholicismus]] imponendus erat, quominus comprehensio dogmatum vera fuisset. Haec methodos, quae ''Methodos Tabulae Rasae'' appellata, de [[catechismus|catechismo]] conmemorando erat.
Cum methodos [[tabula rasa|tabulae rasae]] efficax non plus habita erat, rectior [[catechesis]] necessaria facta est in cohaerente doctrina rerum fidei. Similitudines igitur quaesitae sunt inter fides indigenas et Catholicismum; eaedem sivit hispanos plurem scientiam de eruditione fideque indigenis habere. Quae ideo ''Methodos Substitutionis Similitudine'' appellata. Haec methodos tamen [[indi Americani|indos]] confudit quia adiuncta propria Catholicismi aequivalentia in religione inda non habuere. Verbi gatia, Deus Unus non intellectus ab indis, sed evangelizatores imagine dei [[Viracocha]]e, divinitas creatrix, vice imaginis similis Deo Christiano usi. [[Ecclesia]]e quoque statutae super templa incas ''[[huaca]]s'' appellata. Quorum causa indi fides sui in dogmata catholica transtulerunt, deos incas in ritibus catholicis venerando.
=== Concilia ===
Concilia sunt congressus ubi et [[episcopus|episcopi]] et ''sacerdotes doctores'' congrediebantur ad certandum de rebus evangelizationis. Tria concilia facta Lima [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]]: in Primo Concilio Limense (anno [[1551]]) Indos baptizandos esse decretum, qui ritus fidesque dissimiles fidei Catholica abicere debebant; in Secundo Concilio Limense (inter annos [[1567]] et [[1568]]) imago de huacas delendo et, si ipsae amplae fuerant, ecclesias statuendo super eas iterum accepta. Tertium Concilium Limense amplissimum ex omnibus est, a [[Toribius de Mogrovejo|Toribio de Mogrovejo]] convocatum anno [[1582]]: in quo et catechismum et alios textus in linguis [[hispanice|Hispanica]], [[linguae Quechuae|Quechua]], et [[lingua aimara|Aimara]] creari statutum: e Tertio Concilio, sacerdotes doctores de linguis vernaculis meliore scire experti sunt ad indos catechismum et fidem catholicam recte docendos.
=== Militia exstirpandis idolatriis ===
Ut indi [[baptismus|baptismo]] fidem catholicam accepissent, tanem ipsi ritus antiquos non abiecerant. [[saeculum 17|Saeculo septimo decimo]] incipiente, sacerdotes [[mumia]]s adhuc incendebant et [[lama glama|lamas]] sacrificandas apud amites sanctorum inveniebant. Cuius causa, Militia Exstirpandis Idolatriis statuta est, per quam fides incas ''idolatrias'' appellatas supprimi desiderabatur. Modus operandi erat: sacerdos doctor ad indos [[missa]]m cantatum ire debebat, in qua indos locos ubi deos incas venerabantur revelare comminabatur; indicia adquisita, in eosdem locos ibat et omnia catholica non habita delebat.
=== Sanctum officium in viceregno ===
[[Fasciculus:La Inquisicion en lima.jpg|200px|thumb|Condemnati ad ''[[Actum fidei]]'' in [[Platea Maiore]] Limense vandentes]]
In Viceregno Peruviano, [[Sanctum Officium Hispanum|Tribunal Sancti Officii]] sub [[franciscus de Toledo|vicerege Toledo]] statutum Regia Auctoritate diei [[25 Ianuarii]] anni [[1569]], et operari coepit anno postero. In principio a [[Dominicani]]s rectum, deinde a [[Mercedarii]]s, sed [[Iesuitae]] curis altissimis potiri potuerunt.
Munus Sancti Officii [[haeresis|haeresim]] delendam erat ad fidem catholicam defendendam, et sic tribunali civili Hispano fungebatur. Soli catholici Hispani sub potestate ipsius erant, sed cum alia crimina concluderentur—[[blasphemia]]m, [[polygamia]]m, [[magia]]m, [[idolatria]]m, et caetera—, populus indus sub Sancto Officio quoque conclusus. Iurisdictio Sancti Officii Limensis audientias Charcensem, Chiliensem atque Quitensem quoque conclusit.
Dominicani suppliciis in iuditiis usi sunt, et ''Fratres Sancti Ioannis Dei'' infirmos sanabant. Circa 40 personnae incensae haeresis gratia, et alias causas includens, numerus condemnatorum 371 tenus amplificatus.
Gens adeo Sanctum Officium odit ut, cum idem abrogatum anno [[1761]], ea beatissima facta est, Lima principaliter.
=== Sanctitas in viceregno ===
Multi sancti atque ''[[servus Dei|servi Dei]]'' fuerunt in Viceregno, cuius numerus maior numero eorum in aliis viceregnis. Inter annos [[1570]] et [[1660]] principaliter adfuerunt, et pleri in societate Limense cofuerunt, v.g. [[Sanctus Martinus Porresis]], [[Sanctus Ioannes Macius]], [[Sanctus Toribius de Mogrovejo]], [[Sanctus Franciscus Solanus]] et [[Rosa Limensis|Sancta Rosa Limensis]].
Zelus religiosus gentium in Viceregno Peruviano amplificatus e [[terrae motus|terrae motibus]] dierum [[31 Martii]]—[[Cuscum|Cusco]], e quo [[cultus (religio)|cultus]] [[Dominus Terrae Motuum|Domini Terrae Motuum]] ortus—, et [[20 Octobris]]—[[Lima]], e quo festivitas [[Dominus Miraculorum|Domini Miraculorum]] nata.
== Res educationis ==
[[Educatio]] in Viceregno Peruviano exemplar Europaeum imitata est characterizata: ab usu memoriae, religione, severitate et [[Classicismus|Classicismo]]. Affecta est ab opere [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae]] per [[ordo religiosus|ordines religiosos]], magnopere [[Iesuitae|Iesuitas]].
Societas in Viceregno plerumque analphabeta fuit quoniam educatio privilegium habita est Nobilitati solae; educatione autem nobilitati, non omnes gradus paedagogici contemplabat, et sic advocati aut doctores duodecim annos nati saepe videbantur. Altera parte, systema educativum neque mulieres neque gentes inferiores habitae (v.g., indi, vulgus et servi) includebat.
Educatio inverse statuta est modo educationis hodiernae, id est, primum [[universitas|educatio superior]], deinde [[secunda educatio]], et postremo [[elementaria educatio]] statutae sunt.
=== Elementaria educatio vel ''prima litterula'' ===
''Prima litterula'' ([[Hispanice]] ''primeras letras'') facta per scholas monasticas, paroeciales atque missionales, ubi pueri de legendo, scribendo, cantando et praeceptis prioribus docti. Mulieres omnium aetatum educatione fere exclusae sunt.
''Scholae minores'' erant [[paroechia]]e Indae, quibus munus de legendo, scribendo atque catechizando docere erat.
=== Secunda educatio ===
''Secunda educatio'' ([[Hispanice]] ''educación intermedia'') facta in collegiis maioribus et [[cacique|caciquis]]: ipsa educationem similem ei hodiernae asciscebant. ''Collegium Sancti Philippi'' conditum anno [[1575]] antiquissimum collegiorum maiorum; ''Collegium Sancti Marcelli'' conditum anno [[1582]]. Allia collegia maiora Limensia fuerunt ''Collegium Sancti Idelphonsi'' (anno [[1608]]) et ''Collegium [[Ordo Sancti Augustini|Agustinianorum]]'', ''Collegium [[bonaventura|Sancti Bonaventurae]]'', ''Collegium [[ordo Fratrum Minorum|Fratrum Minorum]]'' (anno [[1611]]); Cusco, ''Collegium [[Sanctus Antonius Abbas|Sancti Antonii Abbatis]]'' a iesuitis conditum anno [[1619]] amplissimum fuit. Collegia maiora non dissimiles universitatibus fuerunt, et educatio in his melior ea in universitatibus data interdum erat; titulus doctoris, tamen, universitates solae dabant.
Collegia Caciquum ([[Hispanice]]: ''Colegios de Caciques'') creata sunt ad adiuvandam [[viceregnum Peruvianum#Militia Exstirpandis Idolatriis|militiam exstirpandis idolatriis]] ut caciques filiique sui de doctrina catholica, [[hispanice|grammatica Hispana]], [[latine|Latinitate]], [[cantus Gregorianus|cantis Gregorianis]], et caeteris discant, et sic gentes indas quae non catholicae erant evangelizent. Ampla fuerunt Collegium Principis (Limae), et Collegium Sancti Borjae (Cusci).
[[Seminarium|Seminaria]] quoque fuerunt in Viceregno, in quibus sacerdotes sese praeparabant; v.g. Seminarium Sancti Toribii (Lima), Seminarium Sancti Antonii Abbatis (Cusco), Seminarium Sancti Christophori (Huamanga), Seminarium Sancti Hieronymi (Arequipa), et Seminarium Sanctorum Marcelli et Caroli (Turgalio).
=== Educatio superior ===
[[Fasciculus:Universidad mayor de san marcos.jpg|300px|thumb|Sedes prima [[universitas Nationalis Maior Sancti Marci|Universitatis Maioris Sancti Marci]]]]
Educatio superior ([[Hispanice]]: ''educación superior'' vel ''educación universitaria''), facta in universitatibus, in Viceregno primum incepta anno [[1551]] conditione [[universitas Nationalis Maior Sancti Marci|Universitatis Maioris Sancti Marci]], Lima, a [[Dominicani]]s. Ipsa antiquissima institutio educationi superiori et prima creata cum omnibus hac aetate requisitis in America videtur. Aliae universitates amplae in Viceregno conditae fuerunt [[Universitas Sancti Antonii Abbatis]] (Cusco, anno [[1598]]), [[Universitas Chuquisacensis]] ([[bolivia|Alta Peruvia]], anno [[1634]]) [[Universitas Huamangensis Sancti Christophori]] (Huamanga, anno [[1677]]) et [[Universitas Sancti Augustini]] (Arequipa, anno [[1714]]).
Universitates educationem divulgationemque [[cultura]]e [[Prelum typographicum|prelo typographico]] ab Antonio Ricardo statuto Lima anno [[1581]] in Viceregno adiuvaverunt. Primus liber divulgato, ''Doctrina Cristiana y Catecismo para la instrucción de los indios'' ([[Latine]]: ''Doctrina Christiana Catechismumque eruditioni indorum''), anno [[1583]] in tribus linguis—[[Lingua Hispanica|Hispanica]], [[linguae Quechuae|Quechua]], [[Lingua Aymara|Aymara]]—qui primus huius generis in America etiam fuit. Aliae publicationes anno [[1594]] adfuerunt, captivationis piratae Hawkinis gratia.
== Ars et cultura ==
Per primos annos in Viceregno [[ars]] ista tantum sacris attigit et imprimis usa est, ut homines reddantur Christiani. [[Urbs]] Lima maximi momenti fuit maturitati artis colonicae. Causae, quibus [[pictura]]e [[sculptura]]eque urbanae Hispanicae quaesitae sint, et celeriter incrementum urbis et [[encomienda|encomenderorum]] auctus divitiarum et aedificatio templorum ac ecclesiarum fuerunt. Artificia fauta fuerunt [[flandria|Flandrica]] vel [[italia|Italica]], quamquam [[hispalis|Hispaliensia]] [[Baetica]]que nihilominus postulata sunt.
== Bibliographia ==
* [http://www.educared.edu.pe/estudiantes/historia3/virreinato.htm Viceregnum Peruvianum (hispanice)]
* [https://web.archive.org/web/20071214060605/http://www.monografias.com/trabajos13/viper/viper.shtml Monographia de Viceregno Peruviano (hispanice)]
* [https://web.archive.org/web/20090327061628/http://yachayhuasi.blogspot.com/2007/12/la-creacin-del-virreinato-del-per.html Creatio Viceregni Peruviani]
* Benavides, Del Águila, Díaz, Soto. Encyclopaedia Scholaris ''Escuela Nueva''. Escuela Nueva Editiones. Lima.
* Espinoza, Salazar, León, Prado, Zelaya. (2002). ''Enfoques 2''. Norma Editiones. Lima.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Virreinato del Perú|Viceregnum Peruvianum}}
{{Imperium Hispanicum}}
{{FA stella}}
[[Categoria:Historia Americae Australis]]
[[Categoria:Historia Aequatoriae]]
[[Categoria:Historia Argentinae]]
[[Categoria:Historia Boliviae]]
[[Categoria:Historia Brasiliae]]
[[Categoria:Historia Columbiae]]
[[Categoria:Historia Peruviae]]
[[Categoria:Peruvia]]
r0lvv5dxoixs0vwdfl5zm74l4jp7414
Francofurtum ad Moenum
0
15511
3981262
3910856
2026-08-14T15:42:24Z
Dr. Thomas Liptak
200993
photo updated (2026)
3981262
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Quaglio_Dom.jpg|thumb|left|Ecclesia [[Sanctus Bartholomaeus|Sancti Bartholomaei]] ([[Theodisce]] ''Kaiserdom'').]]
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Frankfurt-altstadt.jpg|thumb|upright=0.8|Vicus vetus.]]
'''Francofurtum ad Moenum'''<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> est [[urbs]] [[Germania|Germanica]] et maxima [[Hassia]]e rei publicae. Nomen recens [[lingua Theodisca]] est ''Frankfurt am Main.'' In [[Ecclesia Catholica Romana]] ad [[Dioecesis Limburgensis|dioecesim Limburgensem]] pertinet.
[[Insigne]] urbis est clara caelolinea{{dubsig}} multorum [[caeliscalpium|caeliscalpiorum]], propter multas [[argentaria]]s Francofurtum saepe ''Mainhattan'' vel ''urbs argentariarum'' appellatum est et [[Novum Eboracum|Novo Eboraco]] comparatur.
[[Medium aevum|Medio aevio]] Francofurtum ad Moenum una ex maximis urbium Germaniae, ab anno 1372 [[Urbes imperiales|urbs imperialis]] fuit. Usque ad [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] finem (anno 1806) plerique [[Rex Romanorum|Regum Romanorum]] in Francofurto [[corona]]ntur. Anno 1815 fuit [[urbs-civitas]], quo annis 1848/9 consilia [[Confoederatio Germanica|Confoederationis Germanicae]], primum [[parlamentum]] Germanicum instituendi, habebantur. Postea ab anno 1870 [[Industrializatio|Industrialisatione]] incrementum incolarum urbis magnitudinem augebat. Ab anno 1998 se ''Urbem Europaeam'' vocitatur.
Hodie Urbs centrum commerciale magnum, urbs argentarium videtur: inveniuntur in Francofurto [[Argentaria primaria Europaea]], [[Argentaria centralis]] Germaniae, [[bursa]] internationalis, institutorum plurium commercialium sedes ut ''Deutsche Bank'', ''Commerzbank'', ''DZ Bank''.
Intersectio [[commeatus]] urbs maximum momentum habet: [[Aeroportus Francofurtum ad Moenum|Aeroportus ''Rhein-Main'']] est unus ex maximis Europaeis aeroportibus, [[Statio principalis Francofurtensis]] [[autovia]]s committit, ''Intersectio Francofurtensis'' numero [[autocinetum|autocinetorum]] maximo vehitur.
Ex 500 annis, ex inventione [[Typographia|artis typographica]] [[Moguntiacum| Moguntiaco]] proximo [[Iohannes Gutenberg|Iohannis Gutenberg]] benificio, commercium librorum momentum habebat. Hodie ''[[Mercatus Librorum Francofurtensis]]'' est omnium terrarum maximus.
Urbis centro non consueto numerus [[caeliscalpium|caeliscalpiorum]] cresces invenitur. ''[[Turris Mercatoria]]'' (altitudinis 256.5 m) et ''[[Turris Commerzbank]]'' (altitudinis 259 m) altissimae [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] sunt.
Cives clares sunt scriptor [[Ioannes Volfgangus Goethius]], compositor [[Paulus Hindemith]], philosophus [[Arthurus Schopenhauer]].
== Historia ==
[[File:Das Leben in Frankfurt am Main (Terra X) - Latine.webm|thumb|Francofurtum ad Moenum]] Die [[22 Februarii]] [[794]], Francofurti primo in tabula [[Carolus Magnus|Caroli Magni]] mentionem factum est. Annis ab [[1815]] ad [[1866]] [[urbs]] libera [[Confoederatio Germanica|Confoederationis Germanicae]] fuit, deinde ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit, deinde pars [[Hassia]]e civitatis facta est. Anno ab [[1948]] ad [[1949]] [[Consilium Parlamentaricum Germaniae (1948)|Consilium Parlamentaricum]] deliberavit, an Francofurtum caput novae Republicae Foederativae fieret. Sed [[Conradus Adenauer|Conrado Adenauer]] urgente [[Bonna]] hanc honorem abstulit.
== Geographia ==
[[Fasciculus:Frankfurt am Main, Skyline von der Alten Brücke.jpg|thumb|[[Linea caelestis]] Francofurti ad Moenum]]
Francofurtum ad flumen [[Moenus|Moenum]] iacet. Nomen indicat transitus Francorum scilicet trans Moenum. [[Nidaha]] fluvius in suburbio ''Frankfurt-Hoechst'' vocato in Moenum fluit.
== Commeatus ==
*[[Statio principalis Francofurtensis]]
== Incolae noti ==
Francoforti olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt multi illustres viri atque feminae:
=== Nati ===
[[Fasciculus:Goethe (Stieler 1828).jpg|thumb|[[Ioannes Wolfgang Goethe]]]]
* [[Ioannes Wolfgang Goethe]] (1749 - 1832), [[scriptor]] et [[philosophia|philosophus]]
* [[Anna Elisabeth Schönemann]], Goethii sperata
* [[Fridericus Wöhler]] (1800 - 1882), [[chemicus]]
* [[Maria de Agoult]] (1805 - 1876), scriptrix [[Francia|Francica]]; mortua anno [[1876]].
* [[Iacobus Henricus Schiff]] (1847 - 1920), argentarius et amator artium (mortuus [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]])
*[[Gulielmus Creizenach]] (1851-1919), historicus litterarum
* [[Volfgangus Theodoricus Schnurre]], scriptor
* [[Elisabetha Schwarzhaupt]] (1901 - 1986), rerum politicarum perita [[Germania|Germanica]] factionis [[CDU]].
* [[Heidemaria Wieczorek-Zeul]] (*1942), rerum politicarum perita factionis [[SPD]].
* [[Rolandus Koch]] (*1958), rerum politicarum peritus factionis [[CDU]].
=== Mortui ===
* [[Matthias Flacius]] (1520 - 1575, [[theologus]])
* [[Gerardus Dorneus]] (1530 - 1584), alchmista et editor operum [[Paracelsus|Paracelsi]]
* [[Matthaeus Merian Iunior]] (1621 - 1687), [[Helvetia|Helveticus]]-[[Germania|Germanicus]] imaginum e [[aes (mixtura)|aene]] sculptarum [[auctor]], [[pictor]], et [[editor principalis|editor]].
* [[Paulus Hindemith]] (1895 - 1963, [[compositor]])
* [[Ioannes Wilhelmi]] (1899 - 1970), vir publicus et sodalis factionis [[CDU]]
* [[Elisabetha Schwarzhaupt]] (1901 - 1986), rerum politicarum perita [[Germania|Germanica]] factionis [[CDU]].
* [[Gualterius Wallmann]] (1932 - 2013), vir publicus factionis [[CDU]]
== Res oeconomicae ==
Hic maxima [[bursa]] Germaniae est et [[Nundinae Francofurtenses]] anniversariae habentur.
[[Fasciculus:Boerse Frankfurt front.JPG|thumb|[[Bursa]].]]
== Commeatus ==
Apud Francofurtum [[Aeroportus Francofurtum ad Moenum|aeroportus]] maximus Germaniae situs est. Anno [[1968]] [[Ferrivia Subterranea Francofortensis]] coepta est.
[[Fasciculus:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb|[[Tabula]] [[via]]rum ferriviae.]]
[[Fasciculus:VGF N808 Moenchhofstrasse 23.10.2003.jpg|thumb|[[Ferrivia strataria]].]]
== Vita civium ==
Regio caelebs est [[pomacium|pomacio]] facto,<ref>{{Menge-Güthling}}</ref> quod idiomata loci ''Äppelwoi'' vocatur.
== Societates scientificae ==
*[[Societas Zoologica Germaniae]]
== Pinacotheca ==
<gallery>
File:LRLCFfurt.JPG|Bibliotheca LITTERIS RECUPERATA LIBERTATE CIVITAS
File:SonnenuhrFfurt.JPG|[[Horologium solarium]] quod dicit LUCEM DEMONSTRAT UMBRA
File:EiserneBrückeFfurt.JPG|Πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον ἐπ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους (''Navigans super nigrum pontum ad alienae-linguae homines''<ref>''Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae, pars secunda: Odyssea''; editore A.F. Diderot, Parisiis, 1838. Gutenberg.org, EBook #52693</ref>)
</gallery>
== Urbes sorores ==
Francofurti [[Coniunctio communium|urbes sorores]] sunt:
* [[Fasciculus:Flag of Spain.svg|20px|Hispania]] [[Barcino]], [[Hispania]], ab anno [[2006]]
* [[Fasciculus:Flag of the United Kingdom.svg|20px|Regnum Unitum]] [[Birminghamia]], [[Regnum Unitum]], ab anno [[1966]]
* [[Fasciculus:Flag of Hungary.svg|20px|Hungaria]] [[Budapestum]], [[Hungaria]], ab anno [[1990]]
* [[Fasciculus:Flag of Poland.svg|border|20px|Polonia]] [[Cracovia]], [[Polonia]], ab anno [[1991]]
* [[Fasciculus:Flag of Nicaragua.svg|20px|Nicaragua]] [[Granada, Nicaragua|Granada]], [[Nicaragua]], ab anno [[1991]]
* [[Fasciculus:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px|Respublica Populi Sinarum]] [[Quancheum]], [[Respublica Populi Sinarum]], ab anno [[1988]]
* [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Francia]] [[Lugdunum]], [[Francia]], ab anno [[1960]]
* [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20px|Italia]] [[Mediolanum]], [[Italia]], ab anno [[1971]]
* [[Fasciculus:Flag of the Czech Republic.svg|border|20px|Cechia]] [[Praga]], [[Cechia]], ab anno [[1990]]
Foedera amica:
* [[Fasciculus:Flag of Egypt.svg|20px|Aegyptus]] [[Cairus]], [[Aegyptus]], ab anno [[1979]]
* [[Fasciculus:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|Emiratus Arabi Uniti]] [[Dubai]], [[Emiratus Arabi Uniti]], ab anno [[2005]]
* [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Lipsia]], [[Germania]], ab anno [[1990]]
* [[Fasciculus:Flag of Israel.svg|border|20px|Israel]] [[Tel Aviv]], [[Israel (civitas)|Israel]], ab anno [[1980]]
* [[Fasciculus:Flag of Canada.svg|20px|Canada]] [[Torontum]], [[Canada]], ab anno [[1989]]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Kate Connolly, "[https://www.theguardian.com/cities/2017/jan/27/frankfurt-brexit-bankers-london-boring Frankfurt prepares for Brexit bankers: 'Maybe our city will change them']" in ''[[The Guardian]]: Cities'' (27 Ianuarii 2017) {{Ling|Anglice}}
{{NexInt}}
* [[Eintracht Frankfurt]]
* [[Diurnarium Generale Francofordense]]
* [[Septimanae Latinae Amoeneburgenses]]
* [[Taunus mons]]
== Nexus externi ==
{{Communia|Frankfurt am Main}}
* [https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ Francofurtum ad Moenum] Urbis pagina domestica officialis
{{Myrias|Geographia}}
[[Categoria:Francofurtum ad Moenum| ]]
n0nso3e9cqu5wyq0c8ixlp6pe97m46w
Ovum
0
27345
3981321
3886528
2026-08-15T00:04:34Z
LilyKitty
18316
de ovulo
3981321
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Oeufs002b.jpg|thumb|300px|Ova [[Species|specierum]] variarum.]]
'''Ovum''' in multis [[reptilia|reptilibus]] est [[cellula ovum]] a masculo fecundata, quam eruditi [[zygotum]] (ex [[vocabulum|vocabulo]] [[Lingua Graeca|Graeco]] ζυγωτόν) appellant. Ovum est ergo forma simulque momentum progressionis vitae novi animantis.
Ovum [[animal]]e, omnino [[gallus|galli]], in hominibus solitaneus [[cibus]] est. Dicere licet id confectum esse a tribus partibus, quarum una est [[cortex]], qui id tegit, deinde [[vitellus]], id est circus pulpae flavae [[adeps|adipum]] et [[proteinum|proteinorum]] qui in eo situs est, et [[albumen]], [[liquor]] translucidus qui eum circumdat.
== Bibliographia ==
* Gosler, Andrew G., James P. Higham. et S. James Reynolds. [[2005]]. "Why are birds' eggs speckled?" ''Ecology Letters'' 8 (10): 1105–13. doi:10.1111/j.1461-0248.2005.00816.x.
* Meijer, Hanneke. [[2017]]. [https://www.theguardian.com/science/2017/oct/11/duck-egg-blue-and-oviraptor-green-study-reconstructs-colour-of-dinosaur-eggs "Duck egg blue and oviraptor green: study reconstructs colour of dinosaur eggs."] ''[[The Guardian]]: Science,'' 11 Octobris 2017.
* Wiemann, J., et al. [[2017]]. [https://peerj.com/articles/3706/ "Dinosaur origin of egg color: oviraptors laid blue-green eggs."] ''PeerJ'' no. 3706 (29 Augusti 2017). 5:e37062017.
{{NexInt}}
* [[Doctor Eggman]]
* [[Nidus]]
* [[Oologia]]
* [[Ovarium]]
* [[Ovulum]]
* [[Ovum Colombinum]]
* [[Ovum paschale]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Eggs|ova}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Fasciculus:Nile crocodile eggs.jpg|Ova ''[[Crocodylus niloticus|crocodili Nilotici]]''
Fasciculus:Tortoise-Hatchling.jpg|[[Testudinidae|Pullus testudineus]] ex ovo oriturus
Fasciculus:Emu Egg.JPG|Ovum ''[[Dromaius novaehollandiae|Dromaii novaehollandiae]]''
Fasciculus:White chicken egg.jpg|Ovum [[Albus|album]] ''[[Gallus gallus domesticus|Galli galli domestici]]''
</gallery>
{{Myrias|Biologia}}
[[Categoria:Ova| ]]
[[Categoria:Zoologia]]
74eq66eyr4z5rej7niwlrtboafel4vo
Hildesia
0
27585
3981318
3561161
2026-08-14T20:59:20Z
Cyprianus Marcus
66550
3981318
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Hildesheim Hinterer.Brühl.Timberframe.House.01.JPG|thumb|Vicus vetus]]
'''Hildesia''' ([[Germanice]]: ''Hildesheim'') est [[urbs]] in [[Saxonia Inferior]]e meridionali et caput [[circulus terrae|circuli terrae]] [[Circulus Hildesiensis|eiusdem nominis]]. In urbe sedes [[episcopus|episcopi]] [[Ecclesia Catholica|Catholici]] Romani, qui [[dioecesis Hildesiensis|dioecesi Hildesiensi]] praeest, et [[universitas]] studiorum est.
== Res gestae ==
=== Fundatio civitatis ===
[[Fasciculus:Hildesheim Rosenstock.jpg|thumb|upright|left|Rosa millennaria ad ecclesiam cathedralem]]
Priusquam [[Francogallia|Francogalli]] [[Saxonia]]m expugnaverunt, vicus erat, ubi via [[Hellweg]] vado flumen Innerstam transgrediebatur et urbs Hildesia aetatis nostrae sita est. In nomine ''Hildesheim'' aut verbum Theodiscum antiquum ''hiltia'' pugnam significans aut patroni cuiusdam, cuius villa in illo vico erat, nomen ''Hild(w)in'', Latine ''pugnae amicus'', inest.
In Annalibus Hildesheimensibus civitas Hildesia ad Bennapolim, nomen antiquum alterum eius, anno sexto [[Tiberius|Tiberii]]{{dubsig}} imperatoris ([[577]]) fundata esse scripta est.<ref>''Annales Hildesheimenses in usum scholarum ex monumentis Germaniae historicis recusi.'' Contulit cum Codice Parisiensi Georgius Waitz. Hannoverae, impensis bibliopolii Hahniani 1878, in pagina 8.</ref> Nonnulli hanc sententiam, cum postea addita sit, dubiam esse arbitrantur.
=== Fundatio episcopatus ===
[[Ludovicus Pius]], [[imperator Romanus]] et Francorum rex, ''[[episcopatus|episcopatum]]'' Ostfaliam a [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] patre suo anno [[800]] fundatum ex Aula Caesaris nunc [[Aulica]] appellata anno [[815]] iussu papae ad Hildesiam locum a paganis Saxonibus Vikingisque securiorem movit, Guntharum primum episcopum designans. Ubi rosa in nive florens sanctuarium [[Maria]]e Matris Dei circumclusisset et retinuisset, capellam aedificatam et Mariae consecratam esse legenda antiqua prodidit. Illa rosa nunc millenniaria nominata ad ecclesiam cathedralem Hildesheimensem etiamnum viget.
[[Fasciculus:Hildesheim Bernwardsmauer.jpg|thumb|upright|left|Murus Bernwardi ad aulam cathedralis]]
Primam ecclesiam cathedralem anno [[872]] construendam episcopus Altfridus curavit. Episcopus Bernwardus Sanctus cathedralem muro cingendam iubens arcem fecit. Aliam ecclesiam die [[29 Septembris]] [[1015]] [[Archangelus|Archangelo]] Michaeli consecravit. Anno 2015 Hildesia fundationis episcopatus iubilaeum milesimum ducentisimum celebrat.
[[Fasciculus:St Michaels Church Hildesheim.jpg|thumb|upright|left|Ecclesia Michaelis Archangeli]]
=== [[Medium Aevum|Medio aevo]] ===
Iuxta arcem cathedralis ''oppidum vetus'' (theodisce Altstadt) efflorescebat. Post centum annos apud eum duo vici novi exorti sunt: ''oppidum aggeris'' (Dammstadt) anno [[1196]] fundatum et ''oppidum novum'' anno [[1221]] primo commemoratum. Horribile scriptu, vicini Hildesheimenses anno [[1332]], in nocte Natalis Christi, incolas oppidi aggeris in ecclesia missam sanctam celebrantes trucidaverunt. Etiam oppidum novum et oppidum vetus diu discordabant.
Tametsi epicopus Conradus II anno [[1235]] ad principem [[Imperium Romanum Sacrum|Imperii Romani Sacri]] Nationis Germanicae promotus fuit, post annum [[1300]] auctoritas episcopi in urbe descrescebat. Inde ab anno [[1337]] Hildesia erat civitas [[Hansa]]e usque ad finem ligae.
=== [[Novum Aevum|Novo Aevo]] ===
Cum in ''bello dioecesis Hildesheimensis'' (theodisce ''Hildesheimer Stiftsfehde'', [[1519]]–[[1523]]) [[Brunsvicum|Brunsvicenses]] et alii epicopatui Hildesheimensi calamitatem intulissent, recessu [[Quedlinburgum|Quedlinburgensi]] magnae partes eius amissae sunt.
Anno [[1553]], foederatio ambarum partium Hildesiae constituta est; mox murus separans dirutus est. Demum anno [[1803]] utraeque partes coniunctae sunt.
Anno [[1542]], doctor Pomeranus [[Iohannes Bugenhagen]] [[reformatio]]nem in urbem introduxit. Tamen pricipatus et catholica dioecesis continebatur. Ecclesia cathedralis et monasteria catholica remanebant et ecclesia Michaelis Archangeli utraque confessio utebatur.
Principatus Hildesiae per conclusionem principalem delegationis imperialis extraordinariae anno [[1803]] [[saecularisatio|saecularisatus est]] et anno [[1807]] pars regni Westphalici, anno [[1813]] [[Hannovera]]e regni, quod [[Borussia]] post bellum Germanicum anno [[1866]] annexuit, mediatisatus est. Pricipatus ad [[Pagus#Germania|pagum]] regiminis, qui anno [[1978]] sublatus est, et ad [[Circulus Hildesiensis|circulum terrae Hildiensem]], qui erat pars eius et adhuc durat, conversus est.
Anno 2011 recensus populi demonstravit numerum incolarum Hildesiae sub centum milia lapsum esse; sic status "urbis magnae" amissa est.
=== Destructio ===
Compluribus minoribus incursionibus aeriis gestis, vix duos menses a fine [[Bellum Orbis Terrarum II|Belli Orbis Terrarum secundi]], die [[22 Martis]] anno [[1945]], multi [[Pyrobolus|pyroboli]] bombaeque ex [[aeroplanum|aeroplanis]] Anglicis emissi sunt, ut Hildesia exureretur. Imprimis domus veteres tignis constructae inflammatae sunt. Mille homines igne necati sunt ac urbs dimidia deleta est. Quia fama antiqua urbem Hildesiam tam diu constituram quam rosam millenniariam vigeturam et florituram esse praedixerat, multi erant, qui, cum rosa millenniaria cremata esse videretur, timerent, ne urbs ipsa interiisset; sed ambae resurrexerunt.
Septuaginta annos post destructionem urbs eius recordata est requiem belli a [[Beniaminus Britten|Beniamino Baronis Britten de Aldeburgh]] compositam in ecclesia sancti Andreae edens.
== Monumenta ==
=== Domus societatis laniorum ===
[[Fasciculus:Knochenhaueramtshaus 1900.jpg|thumb|Domus societatis laniorum in foro Hildesiae anno 1900]]
[[Fasciculus:Hildesheim-Markt-Knochenhaueramtshaus.Detail.07.JPG|thumb|Scena belli ad frontem domus societatis laniorum]]
Domus societatis laniorum anno 1529 ad forum Hildesiae tignis constructa est. Septem cenacula et altitudinem 26 metrorum habet. Frons tabulis pictis ornata est. Anno 1945 in Bello Orbis Terrarum II cremata, post quadraginta annos reconstructa est similis, nonnullis tabulis exceptis, quae scenas belli destructionisque monstrant.
=== Basilica Sancti Godehardi ===
[[Fasciculus:Hildesheim St Godehard Basilika.jpg|thumb|Basilica Sancti Godehardi]]
Basilica [[Sanctus Gothardus|Sancti Godehardi]] Hildesiae episcopi post eius sanctificationem in saeculo duodecimo erecta et anno 1963 [[Basilica minor]] facta est. Contra alias centri Hildesiae ecclesias in [[Bellum Orbis Terrarum II|Bello Orbis Terrarum II]] vix destructa est.
== Incolae noti ==
* [[Godehardus Hildesheimensis]] (960 - 1038), episcopus Hildesiensis
* [[Ericus Pommer]] (1889 - 1966), [[factor pellicularum]]
* [[Huldericus Reimers]] (*1952), machinator electronicus
== Notae et fontes ==
<references/>
== Alia coepta Vici ==
{{communia|Hildesheim|Hildesiam}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Hildesia| ]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
[[categoria:Sedes episcopales Germaniae]]
bmckooxv6c3cpkaj74cs16njhupsw2d
Quintus Aurelius Symmachus
0
41444
3981269
3981056
2026-08-14T16:10:25Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981269
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae.
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat. Rarius de litteris aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
s5d1ujk7xj2cq8jkqya6nvy7yajqd3p
3981272
3981269
2026-08-14T16:20:32Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De operibus */
3981272
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae.
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de litteris aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
tphdco90iznourc9a37i3sq6o7686k3
3981274
3981272
2026-08-14T16:27:03Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3981274
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae.
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de litteris aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
*Gavin Kelly, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/26322501 Pliny and Symmachus]", ''Arethusa'', 2013: 261-287
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
5k2ul21829o3cfesul7dhp7si62zy3n
3981279
3981274
2026-08-14T17:05:44Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De operibus */
3981279
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae. Nonnullae orationes quas antiquitus publicatas per epistulas scimus non exstant: inter alia panegyrici Maximi et Theodosii (388 et 391) necnon oratiuncula contra Polybii filim et altera de [[censura]] non restituenda<ref>Epistulae IV.29 et 45, V.9, VII.58. Cf Otto Seeck pp.VI-VII.</ref>
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de litteris aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
*Gavin Kelly, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/26322501 Pliny and Symmachus]", ''Arethusa'', 2013: 261-287
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
dlech6i31bcls6ivm5jbr1bxhghpc90
3981280
3981279
2026-08-14T17:07:14Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De operibus */
3981280
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae. Nonnullae aliae orationes quas antiquitus publicatas per epistulas scimus non exstant: inter alia panegyrici Maximi et Theodosii (bis 388 et 391) necnon oratiuncula contra Polybii filium et altera de [[censura]] non restituenda<ref>Epistulae IV.29 et 45, V.9, VII.58. Cf Otto Seeck pp.VI-VII.</ref>
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de litteris aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
*Gavin Kelly, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/26322501 Pliny and Symmachus]", ''Arethusa'', 2013: 261-287
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
22igk4od5wowbnrx47jyjgtc5qwj42a
3981281
3981280
2026-08-14T17:11:44Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De operibus */
3981281
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae. Nonnullae aliae orationes quas antiquitus publicatas per epistulas scimus non exstant: inter alia panegyrici Maximi et Theodosii (bis 388 et 391) necnon oratiuncula contra Polybii filium et altera de [[censura]] non restituenda<ref>Epistulae IV.29 et 45, V.9, VII.58. Cf Otto Seeck pp.VI-VII.</ref>
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de [[litteratura|litteris]] aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
*Gavin Kelly, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/26322501 Pliny and Symmachus]", ''Arethusa'', 2013: 261-287
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
0op1stpi02ud9clo97ce4ey3q34ysze
3981282
3981281
2026-08-14T17:19:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De homine litterato */
3981282
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Roma, metà di dittico con un'apoteosi, 400 circa.JPG|thumb|Consecratio Symmachi (ut vulgo putatur). Nam hoc dimidium [[Diptychon consulare|diptychum]] [[ebur|eburneum]] [[Monogramma|monogramma]] Symmachorum fert et circa 400 scalptum est.]]
'''Quintus Aurelius Symmachus''' signo '''Eusebius''' (natus circa annum [[342]] - obiit anno [[402]]/[[403|3]]), filius [[Lucius Aurelius Avianius Symmachus|Lucii Aurelii Avianii Symmachi]] fuit [[Senatus|senator]], [[consul]], [[praefectus urbi Romae]] annis [[384]] et [[385]] et orator. Vulgo pro opulentissimo oratore aetatis suae habitus absque nonnullis ipsi [[Cicero]]ni comparatus est<ref>Etiam ab adversariis ut [[Prudentius]], ''Contra Symmachum'': I.632-642.</ref>.
Notus est imprimis commendationis indulgentiae in omnes religiones causa, quam in [[controversia de ara Victoriae]] affirmavit.
== De familia ==
Primus ex illa gente avus Quinti Symmachi, Aurelius Valerius Tullianus Symmachus, [[Consul|consulatus]] insignia "severitatis merito" anno [[330]] accepit; nova familia igitur in ordine senatorio erant Symmachi. Eo magis praerogativas ordinis vindicare visi sunt. Quinti pater Lucius [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] fuit et [[princeps senatus]]: consul designatus circa 377 mortuus est. Quintus sororem unam<ref>''Ep''. VIII.49</ref> et tres fratres habuit qui omnes ante ipsum obierunt<ref>Nam circa 380 de Celsino Titiano ita scripsit: ''tertius hic mihi de optimis fratribus luctus est'' (''ep''. III.6).</ref>. Circa 370 Quintus Rusticianam, filiam praefecti [[Memmius Vitrasius Orfitus|Orfiti]], uxorem duxit. Filia eis fuit ignoto nomine nomine<ref>''Ep''. VI.12, 67, 79</ref> quae [[Nicomachus Flavianus iunior|Nicomacho Flaviano iuniori]] nupsit, ita adfinitatem inter duos e maximis scriptoribus illius aetatis firmans, et aliquanto postea filius [[Quintus Fabius Memmius Symmachus]] operum patris sui editor posthumus.
A maioribus multa [[Immobile|bona immobilia]] hereditario accepit: tres domus Romae, unam [[Capua (urbs antiqua)|Capuae]], quindecim [[villa|villas]] plerumque in Italia meridionali sitas, praedia quoque in [[Samnium|Samnio]], [[Apulia]], [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]], [[Mauretania (discretiva)|Mauretania]]. Inter tamen senatores modice divites numerabatur et ad munera [[Praetor|praetoria]] filii sui duo milia argenti pondo erogasse dicitur<ref>[[Olympiodorus Thebanus|Olympiodorus]], Fragmentum 44.</ref>.
== De cursu honorum ==
* Annis incertis [[Quaestor|quaesturam]] et [[praetor|praeturam]] gessit. Circa idem tempus [[pontifex |pontifex maior]] cooptatus est<ref>''Epistulae'' I.49, 51 ;II.53 ; IX.147-8.</ref> nec aliud sacerdotium umquam suscepit, quamvis studiosus paganismi defensor<ref>CIL VI, 1699, stela a filio erecta quae cursum honorum Symmachi nobis servavit.</ref>.
*364-5 tum cum pater [[Praefectus urbi Romae|praefectus urbi]] erat ipse corrector [[Lucania|Lucaniae]] et [[Bruttium|Brittiorum]] fit<ref>Cf ''Epistulae'' II.48.</ref>. Tum vetustissimas epistulas scribit quas quidem adhuc habeamus.
* anno 369 [[Panegyricus|panegyricos]] [[Valentinianus I|Valentiniani I]] et [[Gratianus|Gratiani]] coram principibus pronuntiat<ref>''Orationes'' I-III.</ref>. In Gallia apud Valentinianum usque ad annum 370 mansit ubi [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonium]] cognovit cuius amicitiam coluit<ref>''Epistulae'' I.14 et 32.</ref>. Mox [[comes]] tertii ordinis renuntiatur.
* 373-4 [[Fasti proconsulum Africae|proconsul Africae]] fit, officium honorificum sine vera potentia<ref>CIL VIII, 24584 et 5347 inscriptiones in [[Africa (provincia Romana)|Africa]] repertae. Cf ''Epistulae'' VIII.5 et 20. X.1.2-3.</ref>.
* anno 376 Gratiani nuntium de morte [[Flavius Maximinus|Maximini]] in senatu recitat<ref>''Epistulae'' I.13 et X.2</ref>. Die 9 Ianuarii orationem ''Pro Trygetio'' in senatu habuit gratias agens quod patrem plebe seditiosa expulsum honorifice revocassent<ref>''Oratio'' V. Cf ''Epistulae'' I.44</ref>.
*377-8 Aegrotavit<ref>''Epistulae'' I.20 et 85. III.47.</ref>
* anno 382 legatus senatorum ad Gratianum missus [[Ara Victoriae|aram Victoriae]] in [[Curia Hostilia|curia]] restituendam poscere volebat sed aditu principis prohibitus est<ref>Ambrosius, ''Epistulae'' 17.10</ref>
* anno 384 [[Valentinianus II|Valentiniano II]] cum matre [[Iustina]] imperante [[Praefectus urbi Romae|praefectus Urbi]] ''sub aestatis exordio''<ref>''Relatio'' 25.3</ref> fit. Tum iterum arae Victoriae restitutionem petiit<ref>''Relatio'' tertia.</ref> sed ab [[Ambrosius|Ambrosio]] episcopo victus est. Praeterea annonae angustiae eum ad magistratum deponendum incitaverunt (februario 385)<ref>Eventa huius praefecturae ab ipsius ''relationibus'' nota sunt. Vide etiam ''Epistulas'' II.36 et 55, III.28.</ref>. In praefectura [[Augustinus Hipponensis|Augustinum]] magistrum rhetoricae nominavit<ref>''[[Confessiones (Augustinus)|Confessiones]]'' V.13.</ref>.
* anno 387 partes usurpatoris [[Magnus Maximus|Magni Maximi]] oratione quidem non armis<ref>[[Gennadius Scholasticus|Gennadius]], ''De Viris illustribus'' 49.</ref> sequitur quo mox a Theodosio victo veniam quidem impetrat (et Theodosio in oratione hodie deperdita gratias agebat<ref>''Epistulae'' II.13, 28, 30-32.</ref>) sed eius dignitas aliquantum imminuta est<ref>[[Libanius]], ''Epistulae'' 1008</ref>. Revera [[Novatianus|Novatianorum]] intercessio episcopi ei saluti fuerat.
* iamdiu orator disertissimus velut praeco senatorum erat et anno incerto [[princeps senatus]] publice nominatur<ref>[[Socrates Scholasticus]] V.14.6.</ref>
* anno 390 cum Theodosio in gratiam redit et ad [[consul|consulatum ordinarium]] anni proximi designatur<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' I.622-5. Cf ''Epistulae'' II.62-4. V.15. IX.149. </ref>
*anno 391 gratiarum actionem in aula Mediolani habet sed quia aram Victoriae memoravit a Theodosio ex urbe expellitur.
* annis 392-4 ab [[Eugenius|Eugenii]] [[Arbogastes|Arbogastis]]que usurpatione ipse abstinet sed filius quaestor, gener praefectus Urbi sunt et amicus Virius Nicomachus Flavius post cladem sibi mortem voluntariam conscivit.
*Usque ad annum 398 in umbra remanet. 396/7 aegrotavit<ref>''Epistulae'' III.38-39, V.58 etc.</ref>, anno 398 plebe irata expulsus est ac postea revocatus<ref>''Epistulae'' VI.66, VIII.64-5, IX.81.</ref>. Ab illo anno cursui honorum Memmi filii (sc. praeturae) operam dat<ref>''Ep''. IV.7, 8, 12, 58, 59, 60, 63 etc. </ref> et usque ad mortem [[Flavius Stilicho|Stilichoni]] tum in Occidente dominanti satis propinquus est<ref>''Epistulae'' IV.1-14.</ref>.
In summa munera honorifica multa absolvit, vix tamen umquam in aula apud principes vitam egit. Plerumque Romae aut in villis tempus litteris terebat. Itaque ad res magnas decidendas momentum non habuit. Cursum honorum patri simillimum peregit.
== De homine litterato ==
E litteris igitur et facultate dicendi pleramque auctoritatem suam ducebat. In litteris ut in republica aut religione [[mos maiorum|morem maiorum]] imprimis venerabatur. Ita [[Vergilius|Vergilium]], [[Cicero|Ciceronem]], [[Titus Maccius Plautus|Plautum]], [[Publius Terentius Afer|Terentium]], [[Horatius|Horatium]] imprimis amat quorum sententiarum saepe in ''Epistulis'' meminit<ref>Alessio Ruta, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/27316497 Forme e funzioni delle citazioni virgiliane nell’epistolario di Simmaco]", ''Museum Helveticum'', 2023: 306-317. P.Tchernajew, ''Terentiana II: Apulée, Ausone, et Symmaque comme imitateurs de Térence'', Kazan, 1900 </ref>. Amplam bibliothecam sibi pararat: novimus enim apud Symmachum fuisse Titum Livium integrum quem emendare coeperat<ref>''Epistulae'' IX.13.</ref>, necnon [[Plinius Maior|Plinium Maiorem]] aut ''[[Commentarii de Bello Gallico|Commentarios de Bello Gallico]]''. Ita quodam modo 'litteras classicas' iam invenerat quas spreta lingua suae aetatis colebat<ref>De Symmachi studiis vide G. Kroll(1891).</ref> et litteras amatas ut posteris traderentur curabat. Librarii enim apud Symmachos textus duplicabant. Adulescentes suae aetatis quoque ad rhetoricam studendam hortabatur<ref>[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.</ref> et filio instituendo ipse operam dedit<ref>''Ep''. V.5 et VI.61</ref>
In ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalibus]]''<ref>I.24.8.</ref> Vergilium non tantum litterarum sed etiam [[Theologia|theologiae]] et [[ritus|rituum]] magistrum esse contendebat. Non minus enim a novitatibus orientalibus in [[Polytheismus|polytheismum]] nuper introductis abhorrebat quam a Christianismo. Vetus Romanus volebat esse.
== De operibus ==
Tria genera operum reliquit Symmachus, epistulas, relationes, orationes:
* '''orationes''' octo ab ipso circa [[376]] (ut videtur) publicatae sunt quae ad patrem, Valentinianos principes et alios homines nobiles pertinent. Anno [[1815]] in [[Palimpsestus|palimpsesto]] ab [[Angelus Mai|Angelo Maio]] inventae sunt<ref> ''[https://archive.org/details/qaureliisummach00symmgoog/page/n8/mode/2up Q. Avrelii Svmmachi V. C. Octo Orationum Ineditarum Partes]'' invenit notisque declaravit Angelvs Maivs ... Accedunt Additamenta Quaedam, Francofurti ad Moenum, in libraria Hermanniana, 1816</ref> , antea a septimo saeculo deperditae atque etiamnunc fragmentatae. Nonnullae aliae orationes quas antiquitus publicatas per epistulas scimus non exstant: inter alia panegyrici Maximi et Theodosii (bis 388 et 391) necnon oratiuncula contra Polybii filium et altera de [[censura]] non restituenda<ref>Epistulae IV.29 et 45, V.9, VII.58. Cf Otto Seeck pp.VI-VII.</ref>
*'''relationes''' 49 statim post praefecturam circa [[385]] edidit<ref>Domenico Vera, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41530470 Sulle edizioni antiche delle Relationes di Simmaco]", ''Latomus'', 1977: 1003-1036 </ref> inter quas celeberrima tertia relatio de ara Victoriae versatur. Illae relationes illius actionem in magistratu gerendo recensent.
*'''epistulae''' plus quam nongentae in decem libros digestae magnum opus eius faciunt. Liber primus paulo post 385 in lumen prodisse vulgo creditur (epistulas ad patrem et fratrem continet necnon ad poetam [[Ausonius|Ausonium]] filiumque eius Hesperium et ad amicum [[Vettius Agorius Praetextatus|Praetextatum]], fratrem in paganismo). Cetera post mortem auctoris sed ante annum 409<ref>Quia epistulae ad [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] non suppressae sunt.</ref> a filio Memmio edita putantur. In septem primis libris epistulae per personas quibus missae sunt disponuntur sine ulla [[Chronologia|chronologica]] aut [[Thema (litterae)|thematica]] ordinatione. In octavo et nono sine ordine miscentur epistulae (pars maxima decimi deperdita est), ne personae quidem quibus mittuntur semper indicantur. Unde eruditi coniecerunt auctorem editionem usque ad septimum librum praeparasse, postea filium solum relictum ut potuit reliqua edidisse<ref>S. Roda, "Alcune ipotesi sulla prima edizione dell'epistolario di Simmaco", ''La Parola des Passato'', 1979: 31-54.</ref>. Certe Nicomachi non parvam partem epistularum recipiunt: liber secundus totus [[Virius Nicomachus Flavianus|Virio Nicomacho Flaviano]] dicatur, sextum librum ceteri inter se Nicomachi partiuntur.
Lectorem modernum in illis epistulis paupertas [[thema|thematum]] offendit: etenim de rebus publicis aut religiosis scribendi tum libertas nulla erat et delatores speculabantur. Etiam retrorsus censura agebat: ita Memmius epistulas ad [[Usurpatio|usurpatores]] [[Magnus Maximus|Maximum]], [[Eugenius (imperator)|Eugenium]], [[Arbogastes|Arbogastem]] suppressit. Nuntii secreti et periculosi tabellariis maximae fidei mandabantur qui oraliter eos referebant, numquam scribebantur. Brevissimae igitur sunt epistulae Symmachi. Plerumque de mera salutatione et amicitiae professione agebatur aut [[Salus|salutis]] inquisitione et officiorum reciprocitate in epistularum commercio. Saepe simul propinquos et homines bene meritos [[Magistratus|magistratibus]] amicis commendabat<ref>Jennifer V. Ebbeler, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/25598390 Religious Identity and the Politics of Patronage: Symmachus and Augustine]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2007: 230-242 </ref>. Rarius de [[litteratura|litteris]] aut senatu consulto et annona Urbis aliquid scribebat aut de peregrinationibus in villas suas. Semel et iterum de lite apud iudices<ref>Federico-Alberto Poglio, "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_2008_num_120_1_10422 Una lite giudiziaria tra Aurelio Simmaco e Petronio Probo : a proposito di Symm., Epp. 2, 28; 30-31 e 3, 4]" in ''Mélanges de l'école française de Rome'', 2008 (120-1): 149-161.</ref>. Omnia cursim sine excursu. Itaque spem lectoris saepe decipit. Ipse tenuis materiae sibi conscius erat: ''Quousque enim'', Nicomacho inquiebat, ''dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimus, cum alia stylo materia non suppetat?''.<ref>''Ep''. II.35.</ref>
== De genere dicendi et iudiciis ==
Stilus Symmachi non facile finitur. Duodecimo saeculo [[Alanus ab Insulis]] brevitatem eius evidentem extollens eum 'verbis parcum' sed 'mente profundum' dicebat:
<blockquote><poem>
Symacus in uerbis parcus sed mente profundus,
Prodigus in sensu, uerbis angustus, habundans
Mente, sed ore minor, fructu, non fronde beatus,
Sensus diuicias uerbi breuitate coartat.<ref>''Anticlaudianus'' III.236-9</ref>
</poem></blockquote>
Nec dubium quin sententiae breves subiunctionem vitantes alienissimae sunt a [[periodus|periodico]] stilo quem in Ciceronis orationibus legimus sed non minus a sermone familiari quo utebatur magnus orator in epistulis abhorrent. Ipse ''ingenii sui maciem'' causabatur<ref>I.81. Cf ibidem I.14 ad Ausonium: ''Sed ego qui sum paupertini ingenii mei mihi conscius, Laconicae malo studere brevitati, quam multijugis paginis infantiae maciem publicare''.</ref>. Coaevi tamen stilum floridum et pinguem potius laudabant verisimile quia nomina et adiectiva magna densitate spissantur et plenitudinis speciem praebent. Ita [[Macrobius]]:
<blockquote>
''Quattuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Salustius regnat: siccum, quod Frontoni ascribitur: pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.''<ref>''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]'' V.1.7.</ref>
</blockquote>
[[Rhythmus|Numeris]] sophisticis<ref>Johannes Möller, ''De clausulis a Q. Aurelio Symmacho adhibitis'', Aschendorff, 1912. Louis Havet, ''[https://archive.org/details/laprosemtriqued00havegoog/page/n15/mode/2up La prose métrique de Symmaque et les origines métriques du cursus]'', Lutetiae, Emile Bouillon, 1892</ref> et splendido exquisitoque [[Vocabularium|vocabulario]] nitebat Symmachi [[prosa]] quae summam artem redolebat in variationibus circa exilem materiam innumeris. Amicus Ausonius [[Dithyrambus|dithyrambum]] ei composuit:
<blockquote>
''Haud quisquam ita nitet, ut comparatus tibi non sordeat. Quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Socratis conclusiones, enthymemata Demosthenis, aut opulentiam Tullianam, aut proprietatem nostri Maronis accedat?'' <ref>''Ep.'' V.32 ab Ausonio Symmacho missa et in epistolarium eius introducta.</ref>
</blockquote>
Sed et adversarii "Romani decus eloquii" attollebant ut poeta Christianus Prudentius qui eum supra Ciceronem ponebat<ref>''Contra Symmachum'' I.632-5.</ref> atque eo magis eum pigebat quod pereuntes deos et sordidos defendere mallet.
In electione verborum archaismos apud Plautum aut Terentium inventos saepe adfectat, ut e.g. ''fors fuat an'' in classici 'forsitan' loco. Poeticas locutiones quoque non contemnit. Modernus rursus videtur cum nomina [[Abstractio|abstracta]] e verbis ducta multiplicat aut etiam [[Neologismus|neologismos]] procudit<ref>E. Schulze (1884).</ref>.
== De primis editionibus==
*[[Editio princeps]] a Bartolomeo Cynischo curata anno [[1503]] [[Venetiae|Venetiis]] in lucem prodiit e [[Manuscriptum|manuscripto]] qui defloratiunculam tantummodo continebat. Rarissimus est hodie hic liber<ref>James E. Dunlap, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/265035 The Earliest Editions of the Letters of Symmachus]", ''Classical Philology'', 1937: 329-340.</ref> .
*1510/1 quattuor reeditiones [[Argentoratum|Argentorati]] apud Iohannem Grunigerum<ref>[https://books.google.fr/books?id=V41TNWAo4fMC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Symmachi Cons. Ro. Epistolae Familiares...]</ref>, Ioannem Schottum<ref>[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/794134?lang=de]</ref>, Iohannem Knoblouchum<ref>[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10981912?page=4,5]</ref>, H. Baldingum sese invicem imitantes.
*[[1549]] editio [[Basilea|Basilensis]] [[Sigismundus Gelenius|Sigismundi Gelenii]] 49 relationes prima addidit<ref>
''Epistolarum Symmachi libri duo D. Ambrosii epistolae in Symmachum II...'', Basileae, Froben, 1549</ref>
* anno [[1580]] [[Franciscus Iuretus]] e novo manuscripto [[Divio|Divione]] in abbatia sancti Benigni servato primus decem libros epistolarum integros publicat<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_GXOsKR2l-NcC/page/n3/mode/2up Q. Aurelii Symmachi, ... epistolarum ad diuersos libri decem. Ex Bibliotheca coenobij S. Benigni Diuionensis magna parte in integrum restituti. Cura & studio Francisci Iureti, cuius etiam notae adiectae sunt]'', Parisiis, apud Nicolaum Chesneau, 1580.</ref>. Alios manuscriptos quoque recensere et comparare potuit.
* anno [[1608]] [[Gasparus Scioppius]] ad novam editionem [[Moguntiacum|Moguntiaci]] editam<ref>''[https://archive.org/details/bub_gb_ru86H_ixgUYC/page/n1/mode/2up Symmachi Epistolarum noua editio. Gasp. Scioppius recensuit]'', Moguntiaci, 1608</ref> ignotos adhuc manuscriptos et deflorationes adhibuit e quibus nonnulli hodie non iam supersunt<ref>JP Callu (2006).</ref>. Certe eius editionem optimam mansisse usque ad Ottonem Seeck iudicabat JP Callu<ref>[[Collection des Universités de France|Collection des Unibersités de France]] t.I p.32.</ref>.
== Notae ==
<references/>
== Fontes ==
*[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] [https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/foto/F010361 VI, 1699] ; VIII, 24584 ; VIII, 5347
*[[Ambrosius]], ''Epistulae'' XVII et XVIII
*[[Libanius]], ''Epistula'' 1004.
* [[Macrobius]], ''[[Saturnalia (Macrobius)|Saturnalia]]''
*[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]''
== Editiones criticae et commentarii ==
*Otto Seeck, ''[https://archive.org/details/qaureliisymmach00seecgoog/page/n8/mode/2up Q. Aurelii Symmachi quae supersunt]'' ([[Monumenta Germaniae historica|Monumenta Germaniae Historica]]), Berolini, 1893
[[Fasciculus:Base statua di Quinto Aurelio Simmaco - Musei Capitolini.jpg|thumb|CIL VI, 1699 = basis statuae a filio Memmio patri in [[Mons Caelius|monte Caelio]] erectae ubi eorum domus erat: cursum honorum brevem legere licet.]]
*[[Collection des Universités de France]]: J.P. Callu, ''Symmaque. Correspondance.'' Les Belles Lettres, 1972-2002 (quattuor tomi) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1973_num_42_1_1704_t1_0288_0000_5 Recensio critica]
** ''Symmaque. Discours. Rapports'', ibidem, 2009 (tomus V operum) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2013_num_82_1_3841_t17_0359_0000_2 Recensio critica]
* Giovanni Alberto Cecconi, ''Commento storico al libro II dell'Epistolario di Q. Aurelio Simmaco : con introduzione, testo, traduzione e indici'', Pisae, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.11.17 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2004_num_73_1_2554_t1_0408_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.academia.edu/84769725/Giovanni_Alberto_Cecconi_Commento_storico_al_libro_II_dellepistolario_di_Q_Aurelio_Simmaco_Con_introduzione_testo_traduzione_e_indici Tertia recensio critica]
*Maria Lubello, ''[https://flore.unifi.it/retrieve/5f4d48db-5049-487b-ac42-4092ba20a52a/Lubello_Maria_Commento_storico_libri_VII-VIII_2024.pdf Commento storico ai libri VII e VIII dell’epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, testo, traduzione, commento storico]'', Florentiae, 2024 [https://flore.unifi.it/handle/2158/1374992 Dissertatio academica]
* Arnaldo Marcone, ''Commento storico al libro IV dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco: introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1987
** Commento storico al libro VI dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco: Introd., commento storico, teste, traduzione, indici, Pisae, 1983
*Andrea Pellizzari, ''Commento storico al libro III dell epistolario di Q. Aurelio Simmaco. Introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1983. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2003_num_72_1_2530_t1_0416_0000_2 Recensio critica]
*Paola Rivolta Tiberga, ''Commento storico al libro V dell'epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione, indici'', Pisae, 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1996_num_65_1_1262_t1_0346_0000_2 Recensio critica]
*Sergio Roda, ''Commento storico al libro IX dell' epistolario di Q. Aurelio Simmaco : introduzione, commento storico, testo, traduzione e indici'', Pisae, 1981
* Domenico Vera, ''Commento storico alle "relationes" di Quinto Aurelio Simmaco: introduzione, commento, testo, traduzione, appendice sul libro X, 1-2, indici'', Pisae, 1981
== Plura legere si cupis ==
*Marco Bertolini, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24182889 Sull' attegiamento religioso di Q. A. Simmaco]", ''Studi Classici e Orientali'', 1987: 189-208
*Philippe Bruggisser, ''Symmaque ou le rituel épistolaire de l'amitié littéraire. Recherches sur le premier livre de la correspondance'', Fribourg, 1993 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1995_num_64_1_1237_t1_0337_0000_2 Recensio critica]
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/24816439 Gloria noui saeculi: Symmaque et le siècle de Gratien (Epist. 1, 13)]", ''Museum Helveticum'', 1987: 134-149
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079105 Libanios, Symmaque et son père Avianus: Culture littéraire dans les cercles païens tardifs]", ''Ancient Society'', 1990: 17-31
*JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11709 En marge des vieux livres : les manuscrits perdus de Symmaque]", ''Revue d’histoire des textes'', 1976: 197-217
*Alan Cameron, ''The Last Pagans of Rome'', Oxford University Press, 2011 [https://books.google.fr/books?id=AIQ8DwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.academia.edu/117724893/The_Last_Pagans_of_Rome_By_Alan_Cameron Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2011/2011.12.35 Altera recensio critica]
*Nicolas Cavuoto-Denis, ''Vsus scribendi : le projet littéraire de Symmaque dans les Lettres, les Discours et les Rapports'', Turnhout, Brepols, 2023 [https://www.academia.edu/71771621/Vsus_scribendi_le_projet_litt%C3%A9raire_de_Symmaque_dans_les_Lettres_les_Discours_et_les_Rapports Summarium]
*Octavius Clason, ''[https://books.google.fr/books?id=QywUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Symmachi epistularum codice Parisino]'', Bonnae, [1867] '''LATINE'''
*Gerd Haverling, ''Studies on Symmachus' Language and Style'', [[Gothoburgum|Gothoburgi]], 1988 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1990_num_59_1_2300_t1_0385_0000_2 Recensio critica]
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
* Bettina Hecht, ''Störungen der Rechtslage in den Relationen des Symmachus : Verwaltung und Rechtsprechung in Rom 384/385 n. Chr'', Berolini, 2006 [https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7767/zrgra.2008.125.1.775/html Recensio critica]
*C. Hermann,"[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RTO5IXPCZRH6TI34MRUXMKLIHBPSGMLS Die Ausgaben des Symmachus]", in ''Festschrift zu dem funfzigjährigen Jubiläum der Königstädtischen Realschule zu Berlin'', 1882: 293-320
*A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/864/mode/2up 865-871]
*Gavin Kelly, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/26322501 Pliny and Symmachus]", ''Arethusa'', 2013: 261-287
* R. Klein, Symmachus, ''Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 1971 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1972_num_74_1_3927_t1_0322_0000_1 Recensio critica]
* Otto Koren, ''[https://books.google.fr/books?id=4akiGJ2DkE8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quaestiones Symmachianae]'', Vindobonae, 1874 '''LATINE'''
*Guilelmus Kroll, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024459482&seq=5 De Q. Aurelii Symmachi studiis graecis et latinis]'', Vratislaviae, 1891 '''LATINE'''
* Federico Lizzani, ''Il patrimonio di Q. Aurelius Symmachus a Roma e nel Lazio : una restituzione archeologica dall'epistolario'', Romae, "L'Erma" di Bretschneider, 2024 ISBN 978-88-913-3294-3
*J. F. Matthews, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/299176 Symmachus and the Oriental Cults]", ''The Journal of Roman Studies'', 1973: 175-195
*John Alexander McGeachy, ''Quintus Aurelius Symmachus and the Senatorial Aristocracy of the West'', University of Chicago, 1942
* Jill Mitchell, ''[https://www.academia.edu/118514477/The_Religious_world_of_Quintus_Aurelius_Symmachus The Religious World of Quintus Aurelius Symmachus]'', Trivent Publishing, 2021
*Eugenius Morin, ''[https://books.google.fr/books?id=6c9gM4kqQkIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Disquisitio chronologica de dimidia altera quarti saeculi parte juxta Symmachum]'', Parisiis, excudebat Panckoucke, 1847 '''LATINE'''
* F. Paschoud (curator), ''Colloque genevois sur Symmaque : à l'occasion du mille six centième anniversaire du conflit de l'autel de la Victoire'', [1984], Les Belles lettres, 1986
** "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4434878 Reflexions sur l'idéal religieux de Symmaque]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1965: 215-235
*S. Roda, "Simmaco nel gioco politico del suo tempo", ''Studia et Documenta Historiae et Iuris'', 1973: 53-114
*Michele Renee Salzman, "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4436116 Reflections on Symmachus' Idea of Tradition]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1989: 348-364
* Ernestus Theodorus Schulze, ''[https://books.google.fr/books?id=hIhHAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De Q. Aurelii Symmachi vocabulorum formationibus ad sermonem vulgarem pertinentibus]'', Halis Saxonum, 1884 '''LATINE'''
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
*Cristiana Sogno, ''Q. Aurelius Symmachus : a political biography'', University of Michigan Press, 2006 [https://books.google.fr/books?id=N3qFtZRLuXgC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*L. M. A. Viola, ''Quinto Aurelio Simmaco : lo splendore della romanitas : la perfezione dell'uomo religioso romano-italiano e la costituzione della civiltà universale della pace'', Forii, Victrix, 2010 [https://bibcatalogo.uca.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=870445&shelfbrowse_itemnumber=2642939]
{{NexInt}}
* [[Controversia de ara Victoriae]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quintus_Aurelius_Symmachus Quintum Aurelium Symmachum] spectant
*[https://la.wikisource.org/wiki/Libri_Decem_Epistolarum Libri decem epistolarum apud Vicifontem]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
* {{BBKL|s/s4/symmachus_a|auctor=Wolfgang Kuhoff|commentatio=SYMMACHUS EUSEBIUS, Q. AURELIUS|tomus=11|columnae=363-366}}
* [https://web.archive.org/web/20090814190634/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/sym-amb/ambrepf.html Ambrosius, Epistulae xvii et xviii]
{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Valentinianus II|Imp. Caesar Flavius Valentinianus Augustus]] IV et [[Flavius Neoterius]]|
annus= 391<br />cum<br />[[Flavius Eutolmius Tatianus|Flavio Eutolmio Tatiano]]|
successores=[[Arcadius|Imp. Caesar Flavius Arcadius Augustus]] II et [[Flavius Rufinus]]}}
{{Lifetime|saeculo 4|402|Aurelius Symmachus, Quintus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Praefecti urbi Romae antiqui]]
[[Categoria:Gens Symmachia]]
[[Categoria:Scriptores Imperii Romani]]
[[Categoria:Gens Aurelia]]
ltj52b9enz1m6swa69wrqv46etzpfqh
Hordeum vulgare
0
45421
3981180
3981172
2026-08-14T12:16:52Z
IacobusAmor
1163
~ (1K)
3981180
wikitext
text/x-wiki
{{taxobox
|name = ''Hordeum vulgare''
|image = Champ d'Orge carrée (Hordeum vulgare).jpg
|image_caption = Ager ubi hordeum colitur
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiospermae]]
|unranked_classis = [[Monocotyledones]]
|unranked_ordo = [[Commelinidae]]
|ordo = [[Poales]]
|familia = [[Poaceae]]
|subfamilia = [[Pooideae]]
|tribus = [[Hordeeae]]
|genus = ''[[Hordeum (genus)|Hordeum]]''
|species = ''Hordeum vulgare''
|species_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
'''''Hordeum vulgare''''' ([[binomen]] a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] anno [[1753]] statutum), Latinitate classica '''hordeum''' tantum, est [[species]] [[planta]]rum [[genus (taxinomia)|generis]] ''[[Hordeum (genus)|Hordei]]'' et [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Poaceae|Poacearum]], annuum [[frumentum]] cereale, quod maxima parte ad [[animalia]] alenda adhibetur, minus ad [[cibus|cibum]] humanum. Variae gentes [[puls|pultibus]], [[ius (cibus)|iuribus]] [[minutal]]ibusque, et [[panis hordeaceus|pane hordeaceo]] [[victus|vescuntur]]. Grana hordei usitate in [[braces]]<!-- Quid est? --> convertuntur ad [[cervisia]]m faciendam. [[Tisana]], sorbitio [[medica]], ex hordeo quoque fit. Cultivatio hordei per [[orbis terrarum|orbem terrarum]] anno [[2005]] (560 000 chiliometris quadratis) fuit magnitudine quarta inter frumenta cerealia.<ref>[https://web.archive.org/web/20080703155122/http://faostat.fao.org/faostat Statistica] e situ interretiali [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], pro Cibo et Agricultura (''Food and Agricultural Organization of the United Nations'').</ref> Hordeum molitum est [[polenta]].
Hordeum tam celeberrimum inter [[gladiator]]es fuit ut hordiarii vocarentur.<ref>Gaius Plinius Secundus, Naturalis Historia [https://latin.packhum.org/loc/978/1/1356/156-163@1#1356 18.72.1].</ref>
== Origo et historia ==
Genus ''[[Hordeum (genus)|Hordeum]]'' in [[zona temperata|zonis temperatis]] [[continens|continentium]] quattuor sponte crescit, videlicet [[Asia Media|Asiae Mediae]], [[Africa Austrina|Africae Austrinae]], [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], et [[America Australis|Americae Australis]]. Quattuor species ab hominibus [[cultus plantarum|coluntur]], quarum duae Americanae boreales (''[[Hordeum jubatum|H. jubatum]]'' et ''[[Hordeum pusillum|H. pusillum]]''), duae Asiaticae occidentales, nominatim ''[[Hordeum bulbosum|H. bulbosum]]'' et ''H. vulgare''. Haec est hodie vulgatissima, aliis fere omnino oblitis. Stirps silvestris (melius ''H. vulgare'' L. ssp. ''spontaneum'' nuncupatum sed a nonnullis ''H. spontaneum'') a litoribus orientalibus maris [[Mare Mediterraneum|Mediterranei]] ([[Libya]] litorali, [[Asia Minor]]e litorali, [[Creta]], [[Cyprus|Cypro]]) per [[Mesopotamia]]m, [[Armenia]]m, [[Atropatene (res publica)|Atropatenam]] et [[Irania]]m occidentalem hodie crescit et usque in mediam [[Asia]]m ([[Turcomannia]]m, [[Uzbecia]]m, [[Afgania]]m, [[Ladakh]] et [[Thibetum]]).
Crebrissime floret in ea regione [[Asia Occidentalis|Asiae Occidentalis]] quae "[[Luna fertilis]]" appellatur, cui est [[aqua]] abundans. Ibi grana hordei ab hominibus iam anno circiter 17 000 a.C.n. collecta sunt. Ibidem hordeum inter [[fruges conditrices]] agriculturae huius regionis neolithicae primum millennio fere IX a.C.n. [[cultus plantarum|cultum]] est.<ref>{{qc|id=Badr}}</ref> Recentissime inter eruditos satis constat hordeum rursus et separatim, sed tardius, e stirpibus silvestribus montanis in Thibeto [[domitus|domesticatum]] esse.<ref>{{qc|id=Fei}}</ref>
; Index subspecierum<ref>{{qc|id=Zohary}} p. 65</ref>
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto; width: 100%"
! "Classificatio traditionalis"
! Proprietates
! "Divisiones hodiernae"
|-
| sect. ''Cerealia'' Åberg inter genus ''[[Hordeum (genus)|Hordeum]]'' L. || || species singularis ''Hordeum vulgare'' L.
|-
| 1. ''H. spontaneum'' [[Carolus Henricus Aemilius Koch|K.Koch]] || silvestre; distichon, fragile, tunicatum || ''H. vulgare'' ssp. ''spontaneum''
|-
| 2. ''H. distichum'' L. || cultum; [[Hordeum distichon|distichon]], non fragile, maiori parte tunicatum || ''H. vulgare'' ssp. ''distichum''
|-
| 3. ''H. vulgare'' L., syn. ''H. hexastichum'' L. || cultum; [[Hordeum hexastichon|hexastichon]], non fragile, parte non tunicatum || ''H. vulgare'' ssp. ''vulgare''
|-
| 4. ''H. agriocrithon'' Åberg || hexastichon, fragile || hybridae secundarii inter sspp. ''spontaneum'' et ''vulgare''
|-
|}
{{Victualia}}
== Chemia ==
[[Catechin-7-O-glucosidum]] in ''H. vulgare'' inveni potest.<ref>{{qc|id=Friedrich}}</ref>
{{NexInt}}
* [[Beowa]]
== Notae ==
<references />
[[Fasciculus:BarleyEars.JPG|thumb|Hordeum [[hordeum distichon|distichon]] et [[hordeum hexastichon|hexastichon]].]]
[[Fasciculus:Issue of barley rations.JPG|thumb|[[Ratio]] cibariorum adultis (sextaria 30 vel 40) et [[puer]]is (sextaria 20) per mensem datorum, in [[cuneiformis|cuneiforme]] in tabulis argillosis anno quarto Regis [[Urukagina]] (circa [[2350 a.C.n.]]) scripta; ex [[Girsu]] [[Iracum|Iraci]], in [[Museum Britannicum|Museo Britannico]] [[Londinium|Londinii]].]]
== Bibliographia ==
* Robin G. Allaby, Chris Stevens, Leilani Lucas, Osamu Maeda, Dorian Q. Fuller, "[https://web.archive.org/web/20171029130009/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/372/1735/20160429 Geographic mosaics and changing rates of cereal domestication]" in ''Philosophical Transactions of the Royal Society B'' vol. 372 no. 1735 (2017)
* {{ec|id=Badr|c=A. Badr, K. Müller, R. Schäfer-Pregl, H. E. Rabey, S. Effgen, H. H. Ibrahim, C. Pozzi, W. Rohde, F.Salamini, "[http://mbe.oxfordjournals.org/content/17/4/499.abstract On the Origin and Domestication History of Barley (''Hordeum vulgare'')]" in ''Molecular Biology and Evolution'' vol. 17 (2000) pp. 499–510}}
* Alain Bonjean, E. Picard, ''Les céréales à paille: origine, histoire, économie, sélection''. Lutetiae: Softword – Groupe ITM, 1990
* {{ec|id=Bothmer|c=Roland von Bothmer, Theo van Hintum, Helmut Knüpffer, Kazuhiro Sato, edd., ''Diversity in Barley (''Hordeum vulgare'')''. Amstelodami: Elsevier Science, 2003. ISBN 9780080530475 {{Google Books|JOcsswWOIscC|Paginae selectae}}}}
* Chen Shouliang, Zhu Guanghua, "[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025543 Hordeum vulgare]" in Wu Zheng-yi, Peter H. Raven, Deyuan Hong, edd., ''[[Flora of China]]. Volume 22: Poaceae'' (Pecingi: Science Press, 2006. ISBN 1-930723-50-4) p. 399
* {{DalbyAZ|45-47|Barley}}
* {{ec|id=Fei|c=Fei Dai, Eviatar Nevo, Dezhi Wua, Jordi Comadran, Meixue Zhou, Long Qiu, Zhonghua Chen, Avigdor Beiles, Guoxiong Chen, Guoping Zhang, "[https://web.archive.org/web/20180701235139/http://www.pnas.org/content/109/42/16969.full Tibet is one of the centers of domestication of cultivated barley]" in ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' vol. 109 (2012)}}
* {{ec|id=Friedrich|c=Wolfgang Friedrich, Rudolf Galensa, "Identification of a new flavanol glucoside from barley (''Hordeum vulgare'' L.) and malt" in ''European Food Research and Technology'' vol. 214 (2002) pp. 388–393 [http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00217-002-0498-x#page-1 Epitome]}}
* Mordechai E. Kislev, Ehud Weiss, Anat Hartmann, "[https://web.archive.org/web/20151007004401/http://www.pnas.org/content/101/9/2692.full Impetus for sowing and the beginning of agriculture: Ground collecting of wild cereals]" in ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' vol. 101 (2004)
* Matti W. Leino, Jenny Hagenblad, "[http://mbe.oxfordjournals.org/content/27/4/964.full Nineteenth Century Seeds Reveal the Population Genetics of Landrace Barley (Hordeum vulgare)]" in ''Molecular Biology and Evolution'' vol. 27 (2010) pp. 964-973
* {{ec|id=Mansfeld|c="Hordeum" in Peter Hanelt, ed., ''Mansfeld's Encyclopedia of Agricultural and Horticultural Crops'' (Berolini: Springer, 2001. ISBN 3-540-41017-1) pp. 2548-2558 {{Google Books|10IMFSavIMsC|Paginae selectae}}}}
* Peter L. Morrell, Michael T. Clegg, "[https://web.archive.org/web/20121028164134/http://www.pnas.org/content/104/9/3289.full Genetic evidence for a second domestication of barley (Hordeum vulgare) east of the Fertile Crescent]" in ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' vol. 104 (2007)
* Peter L. Morrell, Ana M. Gonzales, Kapua K.T. Meyer, Michael T. Clegg, "Resequencing Data Indicate a Modest Effect of Domestication on Diversity in Barley: A Cultigen With Multiple Origins" in ''Journal of Heredity'' (2013) [http://jhered.oxfordjournals.org/content/early/2013/12/02/jhered.est083.abstract Epitome]
* Simone Riehl, Konstantin Pustovoytov, Heike Weippert, Stefan Klett, Frank Hole, "[http://www.pnas.org/content/111/34/12348.long Drought stress variability in ancient Near Eastern agricultural systems evidenced by δ13C in barley grain]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" in ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' vol. 111 (2014) pp. 12348–12353
* Daisuke Saisho, Michael D. Purugganan, "[http://www.genetics.org/content/177/3/1765.full Molecular Phylogeography of Domesticated Barley Traces Expansion of Agriculture in the Old World]" in ''Genetics'' vol. 177 (2007) pp. 1765-1776
* Wilfried Seibel, ''Warenkunde Getreide – Inhaltsstoffe, Analytik, Reinigung, Trocknung, Lagerung, Vermarktung, Verarbeitung''. Bergen/Dumme: Agrimedia, 2005. ISBN 3-86037-257-2
* {{ec|id=Zohary|c="Barley" in {{Zohary}} pp. 59-69}}
{{nutritionalvalue | name=Grana hordei cruda | kJ=1474| protein=9.9 g | fat=1.2 g | carbs=77.7 g | fiber=15.6 g| sugars=0.8 g | iron_mg=2.5 | calcium_mg=29.0 | magnesium_mg=79.0 | phosphorus_mg=221 | potassium_mg=280| zinc_mg=2.1 | vitC_mg=0.0 | pantothenic_mg=0.3 | vitB6_mg=0.3 | folate_ug=23| thiamin_mg=0.2 | riboflavin_mg=0.1 | niacin_mg=4.6 | right=1 | source_usda=1 }}
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Hordeum vulgare|''Hordeum vulgare''}}
; De specie
{{Wikispecies|Hordeum vulgare}}
{{Fontes de plantis}}
* [https://web.archive.org/web/20150910112909/http://gisweb.ciat.cgiar.org/GapAnalysis/?p=269 Crop Wild Relatives '''Gap Analysis''' Portal,]
; De cultura
* [https://web.archive.org/web/20130121175930/http://www.gmo-safety.eu/results/1204.fungus-resistant-barley-effects-beneficial-fungi.html Genetically modified barley - No effects on beneficial fungi,]
* [https://web.archive.org/web/20150918103213/http://www.extension.org/pages/32458/barley-information-for-growers Barley Information for Growers,] apud ''eXtension''
; De cibo
* [https://web.archive.org/web/20071016062213/http://www.aaccnet.org/cerealfoodsworld/samplepdfs/CFW-51-0004.pdf A Brief History of Barley Foods,]
* [https://web.archive.org/web/20140917152208/http://vegetarian.about.com/od/glossary/g/barley.htm Cooking with barley and barley recipes,] apud ''About.com''
* [http://www.nutritiondata.com/facts-C00001-01c21Tb.html De hordeo,] apud ''NutritionData''
* [https://web.archive.org/web/20140713205907/http://whfoods.org/genpage.php?tname=foodspice&dbid=127 Nutritive value of barley,]
* [https://web.archive.org/web/20150205040917/http://www.barleyfoods.org/about.html Situs publicus,] ''The National Barley Foods Council''
{{Titulus italicus}}
{{1000 paginae}}{{Myrias|Biologia}}
[[Categoria:Fruges Asiae occidentalis]]
[[Categoria:Frumenta]]
[[Categoria:Hordeum|!]]
[[Categoria:Pabula]]
[[Categoria:Species plantarum]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1753]]
[[Categoria:Victualia]]
j3nks2f01hhw905tl87ccgctyv3738f
Aratora
0
50848
3981210
3326273
2026-08-14T13:42:38Z
Cyprianus Marcus
66550
3981210
wikitext
text/x-wiki
[[File:Veitskirche Artern.JPG|thumb|Oratorium Sancti Viti media in urbe Aratora, ante nonnullos annos restauratum]]'''Aratora''' ([[Lingua Theodisca|Theodisce]]: ''Artern'') est [[urbs]] in [[Thuringia]] sita ad [[flumen]] [[Onestrudis|Onestrudem]].
==Historia==
Mentio prima huius oppidi fuit anno 786, quod vicinum est Pratis Aureis (Goldene Aue) quae dicuntur. Incolae privilegia urbana anno 1329 nacti sunt. Anno 1100 possessores Aratorae fuerunt graviones Honstein, ex anno 1510 domini Mansfeldenses, annis a 1579 ad 1810 principes electores Saxonici.
In excavationibus inventa sunt vestigia castelli aquatici veteris. Media in urbe maximi momenti architectonici sunt ruina ecclesiastica Sancti Viti (nunc restaurata), fanum parochiale Deiparae saeculi XVII et habitationes secundum genus classicum constructae saeculi XVIII exeuntis. Maiores [[Ioannes Volfgangus Goethius|Goethii]] quoque Aratoram incoluerant.
==De sale exercendo==
Sal exercebatur iam saeculo VI: quaestus iste medio autem saeculo XV valde efflorebat. [[Ioannes Godofredus Borlach]] a rege Saxonico instigatus indagationes multas fecit et anno 1727 novam [[salina]]m erigi iussit. Et nostris diebus in sepulcreto viridissimo fons salis idyllicus cum herbis medicis circumcirca crescentibus admirari potest.
Poeta [[Novalis]] munere officialis in salariis fungens, qui ipse filius salinae praesidis fuit, anno 1799 laborabat apud parietes salem colligentes. Aratorae incohavit exarare mythistoriam notissimam ''Heinrich von Ofterdingen'' ubi signum romanticum Floris caerulei primo invenitur. Salinarum aquae etiam piscinas locales publicas nutriunt.
Inter festa Aratorae celebrata notitia fiat de Festo puteorum et de Festo Octobri.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Artern|Aratoram}}
* [http://www.artern.de/ pagina officialis Aratorae]
== Commune coniunctum ==
* [[Embeca]] (in [[Saxonia Inferior]]e)
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Urbes Thuringiae]]
n9gv13wozgd0fl3dzrhjjqw5568fpne
Leonardus Aretinus
0
50851
3981273
3969849
2026-08-14T16:20:46Z
~2026-44591-50
213452
3981273
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}[[Fasciculus:Leonardo Bruni - Imagines philologorum.jpg|thumb| Leonardus Aretinus]]
''' Leonardus Aretinus''' ( [[Arretium|Arretii]] humili loco natus ''Leonardo Bruni'' circa annum [[1369]]; [[Florentia]]e mortuus die [[9 Martii]] [[1444]] ), fuit [[Humanista|humanista]] doctus et [[Respublica Florentina|Rei Publicae Florentinae]] [[cancellarius]].
== De studiis Graecis ==
Graecae linguae peritus historiam [[Primum bellum Punicum|primi belli Punici]] [[Polybius|Polybii]] ''[[Historiae (Polybius)|Historiarum]]'' libris ante eum in Italia ignotis fretam circa 1419 scripsit<ref> [https://portail.biblissima.fr/ark:/43093/tdata3b67fd171cfb05e9b58b4cc0faeb6b9088556eaa Manuscripti et editiones] Cf Gary lanziti, "[https://www.jstor.org/stable/25609492 Between Livy and Polybius: Leonardo Bruni on the First Punic War]", ''Memoirs of the American Academy in Rome'', 2006/7ː 173-197. (25 pages) </ref>, iam antea nonnullas vitas [[Plutarchus|Plutarchi]] atque [[Aristoteles|Aristotelis]] opera<ref>''Ethica & Politi. Aristo. cu[m] com. Auer. : Aristote. Stagyrite Ethicorum Lib. x. cu[m] Auer. corduben. exactiss. co[m]mentariis. Item & eiusdem Aristote. Politicoru[m] lib. viij. ac Oeconomicoru[m] Lib. ij. Leonardo aretino interprete. Quos omnes: si ad vngue[m] inspexeris: eos pristino candori restitutos comperies.'' Lugduni, 1530.</ref> Latine verterat.
== Opera ==
[[Fasciculus:Bruni - De primo bello punico, circa 1471 - 2365945.jpg|thumb|''De primo bello punico'', 1471 ]]
* [https://web.archive.org/web/20061029203005/http://www.bibliotecaitaliana.it:6336/dynaweb/bibit/autori/b/bruni/an_vulgus ''An vulgus et literati eodem modo per Terentii Tullique tempora Romae locuti sint'']
* [https://web.archive.org/web/20210318182323/http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-70227 ''Calphurnia et Gurgulia'']
* [https://web.archive.org/web/20201123210805/http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-60187 ''De Bello Gallico Adversus Gothos]
* [https://web.archive.org/web/20151224215908/http://www.aussagenlogik.org/leonardo-bruni-de-studiis-litteris/ ''De studiis et litteris ad illustem dominam baptistam de malatesta tractatulus. Lipsiae 1496.'']
* [http://www.lib.uchicago.edu/cgi-bin/eos/eos_page.pl?DPI=100&callnum=Ms_35&object=187 Epistola ad Baptistam de Malatestis.]
* ''Laudatio Florentine urbis''
* ''Historiae populi Florentini''
* ''Tres orationes ex Homero in Latinam linguam conversae''<ref>Editio: ''Leonardi Aretini viri undecunque docti tres orationes in triplici dicendi genere, ex Homero in Latinam linguam erudita quadam metaphrasi conversae, studiosis omnibus inaestimanda fruge conducibiles; [[Ioannes Alexander Brassicanus|Ioannis Alexandri Brassicani]] de vanis mortalium studiis atque sectis Hecatosticha''. Nurimbergae: Peypus, 1523
</ref>
== Notae ==
<references />
== Plura legere si cupis ==
*Laurent Baggioni, "[https://www.cairn.info/revue-raisons-politiques-2009-4-page-25.htm Leonardo Bruni dans la tradition républicaine]", ''Raisons politiques'' 2009/4ː 25-43
** "[https://journals.openedition.org/laboratoireitalien/770 La figure de l’exilé et la représentation de l’humaniste. Réflexions sur Hans Baron et Leonardo Bruni]", ''Laboratoire italien'', 2014(14)ː 115-132
*Hans Baron, ''From Petrarch to Leonardo Bruni. Studies in humanistic and political literature...'', Chicago university Press, 1968.
** ''[https://web.archive.org/web/20211028102730/https://booksonline.link/get/books.php?id=NBhQAQAACAAJ&item=Leonardo%20Bruni%20Aretino%20Humanistisch%20Philosophische%20Schriften Leonardo Bruni Aretino. Humanistisch-philosophische Schriften mit einer Chronologie seiner Werke und Briefe]'', G. Teubner, 1928
*Clare Guest, "[https://www.academia.edu/26575186/Figural_Cities_Brunis_Laudatio_Urbis_Florentinae_and_its_Greek_Sources_in_Rhetoric_Theatre_and_the_Arts_of_Design_ed_Clare_Lapraik_Guest_Oslo_Novus_2008Figural Cities: Bruni's Laudatio Urbis Florentinae and its Greek Sources in Rhetoric]", in ''Theatre and the Arts of Design'', ed. Clare Lapraik Guest. Oslo, Novus, 2008ː 151-187.
*James Hankins (interprete Denis Thouard), "[https://books.openedition.org/septentrion/66754 Traduire l’''Ethique'' d’Aristote : Leonardo Bruni et ses critiques]" in ''Penser entre les lignes'', Presses universitaires du Septentrion, 2001ː 133-159
*Clémence Revest, "[https://journals.openedition.org/questes/565 Les enjeux de la transmission aux origines de l’humanisme : l’exemple de l’Éloge de la ville de Florence de Leonardo Bruni]", ''Questes'', 2007(11)ː 7-16
*Josef Soudek, "[https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1958_num_12_2_2979 The genesis and tradition of Leonardo Bruni's annotated Latin version of the (Pseudo-) Aristotelian Economics]", ''Scriptorium'', 1958ː 260-268
== Nexus externi ==
{{Communia|Leonardo Bruni |Leonardum Aretinum}}
{{fontes biographici}}
* {{CathEnc|03011b|Leonardo Bruni}}
{{bio-stipula}}
{{Cancellarii Florentini}}
{{DEFAULTSORT:Aretinus, Leonardus}}
[[Categoria:Humanistae]]
[[Categoria:Scriptores Italiae]]
[[Categoria:Philologi Italiae]]
[[Categoria:Historici Italiae]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Interpretes Graeco-Latini]]
[[Categoria:Mortui 1444]]
[[Categoria:Nati saeculo 14]]
tfoqc2o0b1ghw7i1ze559qd46u2tng5
Iulius Georgius Schottelius
0
53996
3981206
3773829
2026-08-14T13:36:32Z
Cyprianus Marcus
66550
3981206
wikitext
text/x-wiki
[[Imago:Justus Georg Schottel.jpg|thumb|Iulius Georgius Schottelius]]
'''Iulius Georgius Schottelius''' (natus ''Justus Georg Schottel'' [[Embeca]]e die [[23 Iunii]] [[1612]] - mortuus est [[Guelpherbytum|Guelpherbyti]] die [[25 Octobris]] [[1676]]) fuit doctus et [[scriptor]] [[Germania|Germanicus]] aetate [[Barocum|Baroca]].
Sodalis fuit [[Societas florigera ad Pegnesum|Societatis florigerae ad Pegnesum]].
[[File:Schottel, Justus Georg – Ausführliche Arbeit Von der Teutschen HaubtSprache, 1663 – BEIC 2836925.jpg|thumb|''Ausführliche Arbeit Von der Teutschen HaubtSprache'', 1663]]
== Nexus externus ==
*[https://web.archive.org/web/20060219023620/http://www.ni.schule.de/~pohl/literatur/sadl/barock/schottel.htm Brevis biographia] {{Ling|Germanice}}
{{bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Schottelius, Iulius Georgius}}
[[Categoria:Incolae Germaniae]]
[[Categoria:Nati 1612]]
[[Categoria:Mortui 1676]]
lkcn3qjo6f6b68dksu11btrzjrkrl2h
Đồng Khánh
0
66599
3981333
2429350
2026-08-15T07:42:47Z
Illuminaence
162779
Created by translating the section "Biography" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358597073|Đồng Khánh]]"
3981333
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:DongKhanh.jpg|thumb|Imperator Đồng Khánh]]
'''Đồng Khánh''' ([[scriptura hán tự]] 同慶; nomine primordiali ''Nguyễn Cảnh Tông''; postea ''Nguyễn Phúc Ưng Kỷ'' 阮福膺祺 et ''Nguyễn Phúc Biện'' 阮福昪; natus die [[19 Februarii]] [[1864]]; mortuus die [[28 Ianuarii]] [[1889]]), filius principis [[Nguyễn Phúc Hồng Cai]], fuit a die [[19 Septembris]] [[1885]] iussu [[Francia|Francorum]] successor vel usurpator imperii [[Annam]]itici antea a fratre [[Hàm Nghi]] detenti, qui cum repugnatoribus in montes [[Laotia]]e fugerat ibique contra Francis tres annos pugnabat. Mortuo Đồng Khánh, successor imperii fuit [[Thành Thái]].
{{Bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Dong Khanh}}
[[Categoria:Imperatores Annamitici]]
[[Categoria:Nati 1864]]
[[Categoria:Mortui 1889]]
== Biographia ==
Đồng Khánh natus est die 19 Februarii anno 1864 in urbe Huế. Iuvenibus annis cognomen erat '''Chánh Mông,''' nam nutriebatur in palatio Chánh Mông. Principis Nguyễn Phúc Hồng Cai maximus natu, [[Thiệu Trị]] regis, et eius concubinae Bùi Thị Thanh filius erat.
Nullo regi avunculoque suo [[Tự Đức]] libero, adoptatus est nominatusque '''Kiên Giang quận công''' (Dux Kiên Giang).
32962b2zfr8n40dygek1uuo91s46yad
3981334
3981333
2026-08-15T07:45:06Z
Illuminaence
162779
/* Biographia */
3981334
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:DongKhanh.jpg|thumb|Imperator Đồng Khánh]]
'''Đồng Khánh''' ([[scriptura hán tự]] 同慶; nomine primordiali ''Nguyễn Cảnh Tông''; postea ''Nguyễn Phúc Ưng Kỷ'' 阮福膺祺 et ''Nguyễn Phúc Biện'' 阮福昪; natus die [[19 Februarii]] [[1864]]; mortuus die [[28 Ianuarii]] [[1889]]), filius principis [[Nguyễn Phúc Hồng Cai]], fuit a die [[19 Septembris]] [[1885]] iussu [[Francia|Francorum]] successor vel usurpator imperii [[Annam]]itici antea a fratre [[Hàm Nghi]] detenti, qui cum repugnatoribus in montes [[Laotia]]e fugerat ibique contra Francis tres annos pugnabat. Mortuo Đồng Khánh, successor imperii fuit [[Thành Thái]].
{{Bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Dong Khanh}}
[[Categoria:Imperatores Annamitici]]
[[Categoria:Nati 1864]]
[[Categoria:Mortui 1889]]
== Biographia ==
Đồng Khánh natus est die 19 Februarii anno 1864 in [[Huế|urbe Huế]]. Puerilibus annis cognomen erat '''Chánh Mông,''' nam nutriebatur in palatio Chánh Mông. [[Principis Nguyễn Phúc Hồng Cai]] maximus natu, [[Thiệu Trị]] regis, et eius concubinae Bùi Thị Thanh filius erat.
Nullo regi avunculoque suo [[Tự Đức]] libero, adoptatus est nominatusque '''Kiên Giang quận công''' (Dux Kiên Giang).
69hiifdlqcrhenra7r2zhf26jufxy1z
Iustus Gesenius
0
68691
3981313
2430110
2026-08-14T20:53:00Z
Cyprianus Marcus
66550
3981313
wikitext
text/x-wiki
'''Iustus Gesenius''' (natus die [[6 Iulii]] [[1601]] [[Asbike|Asbiki]]<ref name="Eva">Evangelisch-lutherische Landeskirche Hannovers. (s. d.). ''Kirchengemeindelexikon: Esbeck''. Kirchengemeindelexikon.</ref> (Theodisce ''Esbeck'') prope [[Aulica]]m (Theodisce ''Elze'') – mortuus est [[Hannoveria]]e die [[18 Septembris]] [[1673]]) fuit [[hymnus|hymnorum]] sacrorum (''Kirchenlieder'') [[scriptor]] et [[theologus]] [[Germania|Germanicus]].
==Notae==
<references />
== Nexus externus ==
* {{BBKL|g/gesenius_j|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=GESENIUS, Justus|tomus=2|columnae=233-234}}
{{bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Gesenius, Iustus}}
[[Categoria:Scriptores Germaniae]]
[[Categoria:Nati 1601]]
[[Categoria:Mortui 1673]]
[[Categoria:Scriptores scaenici]]
[[Categoria:Auctores Theodisci]]
[[Categoria:Theologi]]
meqh23z5hhgtfpjlfnqc9vnyaw63e2p
Doha
0
75503
3981179
3981168
2026-08-14T12:04:12Z
IacobusAmor
1163
~ (10K)
3981179
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Doha''' (nomen vernaculum; [[lingua Arabica]] culta الدوحة ''al-Dauḥa'') est [[urbs]] et [[caput (urbs)|caput]] [[Quataria]]e. Circiter 1 200 000 hominum urbem incolunt.
== Institutio publica ==
[[Fasciculus:Doha Skyline Nacht night.jpg|thumb|upright=0.8|Doha nocte visa.]]
[[Fasciculus:HEC Paris, Doha.png|thumb|upright=0.8|[[Aedificium]] [[Schola Studiorum Commercialium Superiorum (Lutetia)|Scholae Studiorum Commercialium Superiorum Lutetiensis]].]]
[[Universitas Quatariae]] anno [[1973]] Dohae condita est.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Doha|Doham}}
{{Fontes geographici}}
{{urbs-stipula}}
{{Urbes Asiae capitales}}
[[Categoria:Capita]]
[[Categoria:Doha|!]]
{{Myrias|Geographia}}
szmvg6eh04pal60eemes051btgp52ed
Iulius Romains
0
83335
3981320
3719977
2026-08-15T00:00:34Z
LilyKitty
18316
de vita academica
3981320
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Jules_Romains.jpg|thumb|Iulius Romains (anno [[1936]]), imago a [[Carolus van Vechten|Carolo van Vechten]] capta.]]
'''Iulius Romains'''<ref>[[Pseudonymum]] est.</ref> (natus Sancti Iuliani Captolii [[Arvernia]]e die [[26 Augusti]] [[1885]]; mortuus [[Lutetia]]e die [[14 Augusti]] [[1972]]) fuit [[ludus scaenicus|fabularum scaenicarum]] et [[mythistoria]]rum scriptor Francicus, cuius ''Ludovicus Farigoule'' verum erat nomen. Notionem "unanimismi"<ref>Ex [[lingua Francogallica|Francica]] ''unanime'', 'uno corde' signat.</ref> more [[humanismus|humanismo]] creavit. Ab anno [[1936]] ad annum [[1939]], praeses [[PEN Internationalis]] erat. Anno [[1946]] Romains in [[Academia Francica|Academiam Francicam]] cooptatus est.
Alumnus [[Schola normalis superior (Lutetia)|Scholae normalis superioris]] fuit.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jules Romains|Iulium Romains}}
* [https://web.archive.org/web/20080204153907/http://www.academie-francaise.fr/immortels/base/academiciens/fiche.asp?param=594 De Iulio Romains apud Academiae Francicae paginas interretiales]
{{scriptor-stipula}}
{{Lifetime|1885|1972|Romains, Iulius}}
[[Categoria:Auctores Francogallici]]
[[Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]]
[[Categoria:Scriptores Franciae]]
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]]
[[Categoria:Scriptores pseudonymi]]
[[Categoria:Scriptores scaenici]]
[[Categoria:Socii Academiae Francicae]]
0pijwmt5yhuvuirioeelyezz6hy205h
Controversia de ara Victoriae
0
124098
3981188
3981055
2026-08-14T13:13:47Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 382: Ara iterum remota est */
3981188
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: Ecclesiam ipsi diu persecuri essent: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta praefecti urbis recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus a Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
lax2jpfcl7kwrgmml13mp2nzrnsc11b
3981189
3981188
2026-08-14T13:14:46Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 382: Ara iterum remota est */
3981189
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta praefecti urbis recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus a Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
t9rxiumjxmx33k1jqlddhacaid1pasg
3981190
3981189
2026-08-14T13:15:59Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 382: Ara iterum remota est */
3981190
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus a Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
l2ttfms45xmdjyqw3ihpkei80avdifd
3981191
3981190
2026-08-14T13:16:29Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 382: Ara iterum remota est */
3981191
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvaverant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
gw8lm3dysn6cniwc8rnxmzl9xppqb9f
3981193
3981191
2026-08-14T13:17:48Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 394: Ara postremo posita */
3981193
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores reliqionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
dowthcdyy7ukbwep9ahlwqnmoedfdfq
3981194
3981193
2026-08-14T13:19:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Controversia post Romam expugnatam renovata */
3981194
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
fbbhr7ynxqduhj0u15yiewklqt0qing
3981195
3981194
2026-08-14T13:22:31Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981195
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*ÉTUDES D'HISTOIRE RELIGIEUSE: V. L'AFFAIRE DE L'AUTEL DE LA VICTOIRE
Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
h2ubsdtxjw7a2h1ad1ckg9fjva6d1fx
3981196
3981195
2026-08-14T13:22:47Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981196
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
{{hist-stipula}}
{{roma-stipula}}
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
epg0pr2h2au954c9zerztlug9q42g7q
3981197
3981196
2026-08-14T13:22:58Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Notae */
3981197
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primo remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primo e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
0iwj824gpxyspnaux3p0yl6mjn3bqtn
3981263
3981197
2026-08-14T15:43:32Z
Bavarese
43163
/* Anno 357: Ara primo remota est */ "primum" mihi aptius videtur.
3981263
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primum remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clemens senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
8emnqg2eb7g559jm7chcw98xs4bdq8a
3981265
3981263
2026-08-14T15:54:38Z
Bavarese
43163
/* Anno 394: Ara postremo posita */
3981265
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
'''Controversia de ara Victoriae''' annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius tempore depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primum remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
mh7ggb26671i052wq6h0xjt08sf8qgb
3981266
3981265
2026-08-14T15:57:05Z
Grufo
64423
tempore → temporis
3981266
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://www.jstor.org/stable/44755604 Etudes d'histoire religieuse V: L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
pcw49d5v4c6kzy6kekyv3tdd4brwr1b
3981268
3981266
2026-08-14T16:06:22Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981268
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
g0kqiolts3m9rmzym3vznavkvv5sjkb
3981270
3981268
2026-08-14T16:12:50Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981270
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
nga7p28ekwcr0as0g16igacquu82sb5
3981271
3981270
2026-08-14T16:15:21Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981271
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306
*James J. Sheridan, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41673351 The altar of Victory - Paganism's last battle]", ''L'Antiquité Classique'', 1966: 186-206
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
h0d8h3099rckc8utw12zskvy7i9ff9v
3981275
3981271
2026-08-14T16:31:19Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3981275
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator ara restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306
*Ch. Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476781 Zur Rede der Roma bei Symmachus Rel. 3]", ''Hermes'', 1990: 464-470
*James J. Sheridan, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41673351 The altar of Victory - Paganism's last battle]", ''L'Antiquité Classique'', 1966: 186-206
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
5h9dlopmd0kv7w9es3kaafyjiesdcs5
3981276
3981275
2026-08-14T16:33:06Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Anno 361: Iulianus aram restituit */
3981276
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]]
{{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur.
==Historia Arae==
[[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]]
Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est.
==Anno 357: Ara primitus remota est==
Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>.
==Anno 361: Iulianus aram restituit==
Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator aram restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt.
==Anno 382: Ara iterum remota est==
Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur.
*Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>.
[[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]]
*'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>.
*Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref>
Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit.
*Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur.
==Anno 394: Ara postremo posita ==
[[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]]
[[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]]
Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant.
==Controversia post Romam expugnatam renovata==
[[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]]
[[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]]
Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est.
==Fontes==
*[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)]
*[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)]
==Bibliographia==
*Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90
*Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306
*Ch. Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476781 Zur Rede der Roma bei Symmachus Rel. 3]", ''Hermes'', 1990: 464-470
*James J. Sheridan, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41673351 The altar of Victory - Paganism's last battle]", ''L'Antiquité Classique'', 1966: 186-206
*Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca)
* Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6
==Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
[[Categoria:Antiquitas Posterior]]
[[Categoria:Historia Romae]]
[[Categoria:Mythologia Romana]]
i91ou5sgof2t55pvaviibvov4nh8fz1
Thomas Oppermann
0
129795
3981209
3947593
2026-08-14T13:41:43Z
Cyprianus Marcus
66550
3981209
wikitext
text/x-wiki
{{capsa hominis Vicidata}}
'''Thomas Oppermann''' (natus [[27 Aprilis]] [[1954]] oppido ''Freckenhorst''/Vestfalia, mortuus [[Gottinga]]e [[25 Octobris]] [[2020]]) vir publicus [[Germania|Theodiscus]] et sodalis [[SPD]] fuit.
== Iuventus et munus ==
Oppermann [[Embeca]]e (in [[Saxonia Inferior]]e) gymnasium frequentavit atque deinde [[Tubinga]]e litteris Theodiscis ac Anglicis studebat. Tum ab anno [[1978]] etiam iurisprudentiae [[Gottinga]]e studebat. Anno [[1983]] primam, anno [[1986]] secundam probationem accepit. Tum ad annum [[1990]] iudex [[Hannovera]]e et postea [[Brunsvicum|Brunsvici]] operam dedit.
== Cursus honorum ==
Oppermann, qui ab anno [[1980]] sodalis SPD est, anno [[1990]] primo legatus ad senatum terrae Saxoniae Inferioris electus est et ad annum [[2005]] mansit. Annis [[1998]] - [[2003]] [[Gerhardus Schröder|Gerhardo Schröder]] praeside ministrorum administer scientiae atque artium Saxoniae Inferioris erat. Anno 2005 primo legatus ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electus est et ad hunc diem manet. Anno [[2007]] secretarius primus fractionis SPD in Dieta Foederali Germaniae nominatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20130729025246/http://www.bundestag.de/bundestag/abgeordnete17/biografien/O/oppermann_thomas.html Curriculum vitae in pagina Dietae Foederalis Germaniae (lingua Theodisca)]</ref>. Die [[16 Decembris]] [[2013]] novus praeses fractionis SPD in Dieta Foederali Germaniae nominatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20160305143812/http://www.ad-hoc-news.de/thomas-oppermann-folgt-auf-frank-walter-steinmeier-und-wird--/de/News/33435188 www.ad-hoc-news.de die 16 Decembris 2013]</ref>. Anno [[2017]] iterum legatus ad Dietam Foederalem electus est, sed [[Andrea Nahles]] ei praeses fractionis SPD successit<ref>[http://www.zeit.de/politik/deutschland/2017-09/spd-fraktion-andrea-nahles-fraktionsfuehrung zeit.de die 27 Septembris 2017]</ref>. Die [[25 Octobris]] [[2017]] Oppermann novus praeses vicarius Dietae Foederalis electus est<ref>[http://www.spiegel.de/politik/deutschland/afd-beharrt-auf-albrecht-glaser-als-bundestagsvizepraesident-a-1174669.html Der Spiegel die 25 Octobris 2017]</ref>.
== Mors ==
Die 24 Octobris Thomas Oppermann ante interrogationem televisificam collapsus et postridie in valetudinario universitario Gottingae mortuus est.
== Familia ==
Oppermann uxorem duxit atque filias tres et filium habet.
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20201026151646/https://www.thomasoppermann.de/ Pagina personalis (lingua Theodisca)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>.
{{Praesides fractionis SPD Dietae Foederalis Germaniae}}
{{Lifetime|1954|2020|Oppermann, Thomas}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Tubingensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Goettingensis]]
[[Categoria:Iudices Germaniae]]
[[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]]
[[Categoria:Praesides Fractionis SPD Dietae Foederalis Germaniae]]
6rtbpiyomwetec5xn7tvqiz7rxcfcbm
Die Deutschen Inschriften
0
131450
3981211
3735457
2026-08-14T13:43:56Z
Cyprianus Marcus
66550
3981211
wikitext
text/x-wiki
'''Die Deutschen Inschriften des Mittelalters und der Frühen Neuzeit''' (DI) (lat.: ''Germanicae Inscriptiones [[Medium Aevum|Medii Aevi]] et pristini [[Novum Aevum|Novi Aevi]]'') [[comissum]] [[Academia scientiarum|interacademiium]], anno Domini [[1934]] conditum, ad publicandum [[epigraphia|epigraphicum]] sunt. Comissum ab Karolo Panzero ([[Heidelberga]]), qui investigator [[Lingua Theodisca|Linguae Theodiscae]] erat, fundatum est. Istum historiographi Karl Brandi ([[Gottinga]]) Hans Hirschque ([[Vindobona]]) adiuvabant. Inscriptiones, qui in volumines inest, ab pristino Medio Aevo usque ad annum Domini 1650 tendint ac ex [[Germania|Germania Re Publica Foederali]], [[Austria|Austria Re Publica Foederali]] [[Provincia Libera Bauzanensis]]que prognati sunt. Interim 81 volumines advenerunt. Unum volumen inscriptiones [[civitas|civitatis]] ve regionis civilis continet.
Comissum ab Academiis in [[Berolina]], [[Dusseldorpium|Dusseldorpia]], Gottinga, Heidelberga, [[Lipsia]], [[Moguntiacum|Moguntina]] et [[Monacum|Monaca]] Vindobonaque sitis scientiarum gerrintur.
Volumines inscriptionum in Reichert-Verlag, quod fabrica codicum est, apparet.
==Deutsche Inschriften Online (DIO)==
Comissum "Deutsche Inschriften Online" (lat.: ''Germanicae Inscriptiones in Interrete Conectere''), ab Academiis in Moguntina Gottingaque sitis designantur et administrantur. Finis conati instrumento computatorio reposito erat et in Interrete Conectere volumines DI 66/45/56/58/61 exhibere. Principium technicum in horreo informationum, quod ab officio inscriptionum in Moguntina Grypssilvaque tractatum est, stat. Comissum trans limites transcendit atque se, quam amplificatio conati "Inschriften Mittelrhein-Hunsrück (IMH)" (lat.: ''Inscriptiones Mediae Rhenae-Hunsrueckae''), quod anno Domini 2008 cum Instituto pro Historico Scientia Regionis (dt.: "Institut für Geschichtliche Landeskunde an der Universität Mainz") construxitur, comprehendit. Hodie situs interretialis IMH-conati cum situ interretialis DIO-comissi confluxit.
Multa volumines in Interrete Conectere offerret.
DIO quaestionem notarum, nuntium epigraphicum, glossarum et tabulas Nexuum externorum dat. Antehac usor duodecim volumines inscriptionum cum plus 4710 nummeris indicis et plus 4000 simulacris inspicere potest.<ref>Schrade, ''Epigraphik im digitalen Umfeld'', Paragraphus 2.</ref>
Volumines DI-19 Gottinga (Civitas), DI-28 [[Hamala]], DI-36 [[Hannovera]], DI-42 [[Embeca]], DI-45 [[Goslaria]], DI-56 [[Brunsvicum]], DI-58 [[Hildesia]], DI-60 Rhein-Hunsrück-Kreis I, DI-61 [[Helmstadium]], DI-66 Gottinga (Regio civilis), DI-46 Minden, Inscriptiones civitatis Moguntinae. Pars 1: Inscriptiones ecclesiae cathedralis et Musei ecclesiae cathedralis dioecesisque ab 800 ad 1350.
== Notae ==
<references />
== Literae ==
* Schrade, Torsten: [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0289-2011051816 ''Epigraphik im digitalen Umfeld''] (=Epigraphia in Provincia Computatrali). (URN: urn:nbn:de:0289-2011051816). In: Skriptum 1 (2011), Nr. 1. ISSN 2192-4457. (Nota de initio progressioneque DIO-comissi sub [[Creative Commons]]-conventione est)
== Nexus externus ==
* [http://www.inschriften.net Germanicae Inscriptiones Medii Aevi et pristini Novi Aevi (DIO) - caput situs interretialis]
* [http://www.epigraphica-europea.uni-muenchen.de/ Epigraphica Europea Monacae]
* [https://web.archive.org/web/20120402104023/http://www.inschriften.uni-bonn.de/ Officium inscriptionum Bonnae]
* [https://web.archive.org/web/20120402104023/http://inschriften.info/cms/index.php Officium inscriptionum Grypssilvae]
* [http://www.inschriften.uni-goettingen.de Officium inscriptionum Gottingae]
* [https://web.archive.org/web/20120402104028/http://www.inschriften.adwmainz.de/ Officium inscriptionum Moguntinae]
* [https://web.archive.org/web/20100226152948/http://www.oeaw.ac.at/gema/in_details.htm Officium inscriptionum Vindobonae]
* [https://web.archive.org/web/20060629025803/http://cgi-host.uni-marburg.de/~hlgl/gdm/gdm_xs.cgi Epitomae ex volumines conati sepulcri de Hassia]
[[Categoria:Editiones textuum]]
[[Categoria:Epigraphia]]
[[Categoria:Incepta 1934]]
[[Categoria:Series librorum]]
[[Categoria:Situs textuales]]
6ufi8hvqf5bziabhpb7jeqfbz0relf1
Yogānanda
0
134467
3981331
3709835
2026-08-15T04:33:45Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981331
wikitext
text/x-wiki
{{L-1}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
Paramahaṃsa '''Yogānanda''' seu litteris [[lingua Bengalica|Bengalicis]] পরমহংস যোগানন্দ (natus die [[5 Ianuarii]] [[1893]]; mortuus die [[7 Martii]] [[1952]]) fuit magister [[Yoga]]e et monachus ''[[Swami]]'' ordinis.
Ortus est, nomine nativo মুকুন্দলাল ঘোষ {{IAST|Mukundalāla Ghoṣa}}, e gente nobili ''[[kshatriya]]'' ("militaris"), [[Gorakhpur]] in urbe [[India]]e. Dum annum aetatis septemdecimum agebat, praeceptor Swami [[Sri Yukteswar Ji]] mortem obiit. Yogānanda alumnus fuit [[collegium Ecclesiae Scoticae (Calcutta)|collegii Ecclesiae Scoticae]] et [[collegium Seramporense|collegii Seramporensis]], unde [[Artium Baccalaureatus]] est in [[philosophia]] et [[litterae|litteris]] anno [[1915]] sub aegide [[Universitas Colcatensis|universitatis Colcatensis]]. Cum monachus fuisset, nomen 'Paramahansa (Latine '[[Olor|Cygnus]]') Yogananda(Latine 'Beatus Yogae')' adsumpsit.
Praeclarus est inlatum Kriya Yogam, disciplina mentis illustrandam, et vulgatum quoquo opus suam ''[[Autobiography of a Yogi]]'', et varios alios libros et condiditum sodalitas ''[[Self-Realization Fellowship]]''.
== Nexus externi ==
*[http://www.yogananda-srf.org/ Situs Sodalitatis Self-Realization Fellowship (SRF)]{{Ling|Anglice}}
*[http://www.yssofindia.org/ Sodalitas Yogoda Satsanga Indiae]{{Ling|Anglice}}
*[https://web.archive.org/web/20120830094214/http://bookstore.yogananda-srf.org/c6/c10/Whispers-from-Eternity-p42.html Yoganandae '''Susurres ex Aeterna(''Whispers from Eternity'')] {{Ling|Anglice}}
*[https://web.archive.org/web/20111010003858/http://www.yogananda.com.au/gallery_py_life.html Vita Paramahansa Yogananda in Imagines]{{Ling|Anglice}}
{{DEFAULTSORT:Yogananda}}
[[Categoria:Nati 1893]]
[[Categoria:Mortui 1952]]
[[Categoria:Religionis doctores]]
[[Categoria:Scriptores Indiae]]
[[Categoria:Yoga]]
[[Categoria:Alumni Collegii Ecclesiae Scoticae (Calcutta)]]
[[Categoria:Alumni Collegii Seramporensis]]
{{Myrias|Homines}}
qcna84fh4iay90v8h0461zfh2osr7h9
Circulus terrae Cellensis
0
159199
3981250
3981089
2026-08-14T15:02:19Z
Cyprianus Marcus
66550
3981250
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus terrae Cellensis'''<ref name="Circulus terrae">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit</ref><ref name="Egli 1893">Quo de Latino gentilicio, vide: Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Quamquam auctor Egli vocabulum “Comitatus” adhibet ad reddendum terminum Germanicum ''(Land)kreis'', in hoc articulo praeferendum est vocabulum “Circulus (terrae)”, quo utitur Petrus Lucusaltianus in suo opere ''Lexicum Latinum Hodiernum''.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Celle''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Celle''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], die [[1 Aprilis]] [[1885]] conditus est. Caput circuli [[Cella (Germania)|Cella]] urbs est.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in CE.svg|300px|right|Communia in circulo Cellensi]]
Circulus Cellensis 23 communia habet, quae partim ad "communia generalia" (Theodisce "Samtgemeinden") coniuncta sunt. Haec dunt:
* [[Cella (Germania)|Cella]] urbs
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'') [[urbs]]
* [[Faßberg]]
* [[Hambühren]]
* [[Südheide]]
* [[Wietze]]
* [[Winsenia ad Alaram]]
* [[Eschede (commune generale)|Eschede]] (commune generale)
** [[Eschede]]
** [[Habighorst]]
** [[Höfer]]
** [[Scharnhorst]]
* [[Flotwedel (commune generale)|Flotwedel]] (commune generale)
** [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> ([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')
** [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')
** [[Langlingen]]
** [[Wienhausen]]
* [[Lachendorf (commune generale)|Lachendorf]] (commune generale)
** [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')
** [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')
** [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')
** [[Hohne]]
** [[Lachendorf]]
* [[Wathlingen (commune generale)|Wathlingen]] (commune generale)
** [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref>
** [[Nienhagen]]
** [[Wathlingen]]
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Cella]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
0pkrs4k3a75bn9j8osyau28cz652p5l
3981251
3981250
2026-08-14T15:02:47Z
Cyprianus Marcus
66550
3981251
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus terrae Cellensis'''<ref name="Circulus terrae">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit</ref><ref name="Egli 1893">Quo de Latino gentilicio, vide: Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Quamquam auctor Egli vocabulum “Comitatus” adhibet ad reddendum terminum Germanicum ''(Land)kreis'', in hoc articulo praeferendum est vocabulum “Circulus (terrae)”, quo utitur Petrus Lucusaltianus in suo opere ''Lexicum Latinum Hodiernum''.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Celle''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Celle''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], die [[1 Aprilis]] [[1885]] conditus est. Caput circuli [[Cella (Germania)|Cella]] urbs est.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in CE.svg|300px|right|Communia in circulo Cellensi]]
Circulus Cellensis 23 communia habet, quae partim ad "communia generalia" (Theodisce "Samtgemeinden") coniuncta sunt. Haec dunt:
* [[Cella (Germania)|Cella]] urbs
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'') [[urbs]]
* [[Faßberg]]
* [[Hambühren]]
* [[Südheide]]
* [[Wietze]]
* [[Winsenia ad Alaram]]
* [[Eschede (commune generale)|Eschede]] (commune generale)
** [[Eschede]]
** [[Habighorst]]
** [[Höfer]]
** [[Scharnhorst]]
* [[Flotwedel (commune generale)|Flotwedel]] (commune generale)
** [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> ([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')
** [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')
** [[Langlingen]]
** [[Wienhausen]]
* [[Lachendorf (commune generale)|Lachendorf]] (commune generale)
** [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')
** [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')
** [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')
** [[Hohne]]
** [[Lachendorf]]
* [[Wathlingen (commune generale)|Wathlingen]] (commune generale)
** [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref>
** [[Nienhagen]]
** [[Wathlingen]]
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Cella]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
31qsq5qm9jokcdnj2hrqa0qgnokjnx1
Lachendorf (commune generale)
0
159703
3981245
3976310
2026-08-14T14:50:39Z
Cyprianus Marcus
66550
3981245
wikitext
text/x-wiki
{{Augenda|2024|10}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Lachendorf''' est [[commune]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] situm.
== Historia ==
Anno [[1973]], commune conditum est. Ex [[commune|communibus]] [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck''), [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen''), [[Hohne]], et [[Lachendorf]] constat, ubi et administrationis sedes est.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]
a99m9s0qf7srmvknssxartwwu56xicv
Alrebekesa
0
159705
3981249
3976318
2026-08-14T14:59:00Z
Cyprianus Marcus
66550
3981249
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Alrebekesa'''<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> seu '''Alrebachium'''<ref name="B">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica: De antiquis pagis, rivis et parochiis ditionis Cellensis (Caput de Alrebachio)''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> seu '''Alrebecum'''<ref name="B"/> (Theodisce ''Ahnsbeck'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 1.653 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1197]] Alrebekesa vicus primo in tabulis descriptus est. Ab anno [[1973]] Alrebekesa una cum [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen''), [[Hohne]] atque [[Lachendorf]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]
hdf3fklzzhrzxy57vo42hfhwz2ryxaz
Bedenbostelum
0
159809
3981248
3976308
2026-08-14T14:58:08Z
Cyprianus Marcus
66550
3981248
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Bedenbostelum'''<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> seu '''Begenborstelda'''<ref>Lünzel, H. A. (1858). ''Die ältere Diöcese Hildesheim: beschrieben und mit historischen Erläuterungen versehen''. Gerstenberg'sche Buchhandlung.</ref> seu '''Beginburstalla'''<ref>Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band I. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel. archive.org.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 1.054 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1051]] Bedenbostelum primo in tabulis [[Henricus III (imperator)|Henrici III]] imperatoris descriptum est. Ab anno [[1973]] Bedenbostelum una cum [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck''), [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen''), [[Hohne]] atque [[Lachendorf]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]
lt47c1aesqoo9vrpsgfobn9elqaigh3
Eldinga
0
159810
3981241
3976313
2026-08-14T14:45:11Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Eldingen]] ad [[Eldinga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3976313
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Eldingen''' oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 2.158 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1231]] "''Elthinge''" vicus primo in tabulis descriptus est. Anno [[1543]] confessio [[Martinus Luther|Lutherana]] ab incolis accepta est. Ab anno [[1973]] Eldingen una cum [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Alrebekesa]], [[Hohne]] atque [[Lachendorf]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]
9gwyfca7f7e0jhh086rai7irk46wy4x
3981243
3981241
2026-08-14T14:47:17Z
Cyprianus Marcus
66550
3981243
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Eldinga'''<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 2.158 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1231]] "''Elthinge''" vicus primo in tabulis descripta est. Anno [[1543]] confessio [[Martinus Luther|Lutherana]] ab incolis accepta est. Ab anno [[1973]] Eldingen una cum [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck''), [[Hohne]] atque [[Lachendorf]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]
54hefrfk5gbkpr3wldinx8g7b8x9mdx
Hohne
0
159811
3981247
3976316
2026-08-14T14:56:22Z
Cyprianus Marcus
66550
3981247
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Hohne''' oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 1.715 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1313]] Hohne vicus primo in tabulis descriptus est. Anno [[1636]] - inter [[Bellum tricennale]] - vicus incendio deleta est. Ab anno [[1973]] Hohne una cum [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck''), [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'') atque [[Lachendorf]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
kx137keb95sobc2gl96b3rbz641svth
Lachendorf
0
159858
3981246
3976312
2026-08-14T14:53:03Z
Cyprianus Marcus
66550
3981246
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Lachendorf''' oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] 5.844 incolarum in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1353]] Lachendorf vicus primo in tabulis descriptus est. Ab anno [[1973]] Lachendorf una cum [[Bedenbostelum|Bedenbostelo]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> ([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel''), [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck''), [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'') atque [[Hohne]] ad [[Lachendorf (commune generale)|commune generale Lachendorf]] pertinet.
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
exklzs7rpeg5fubeuuwzkwk5qm3e67t
Circulus Hildesiensis
0
163291
3981315
3981100
2026-08-14T20:55:51Z
Cyprianus Marcus
66550
3981315
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Hildesiensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Hildesiensis" -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Hildesiensis-e" ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Hildesheim''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Landkreis Hilmessen''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], die [[1 Augusti]] [[1977]] e circulis duobus et urbe Hildesia conditus est, quae etiam caput circuli est.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in HI.svg|300px|right|Communia in circulo Hildesiensis]]
Circulus Hildesiensis haec communia habet:
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle''), urbs (19.919)
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'') (7892)
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze''), urbs (8868)
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln''), urbs (10.464)
* [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'') (6656)
* [[Freden]] (4477)
* [[Giesen]] (9786)
* [[Harsum]] (11.663)
* [[Hildesia]], urbs (102.584)
* [[Holle]] (7255)
* [[Lamspringe]] (5377)
* [[Nordstemmen]] (12.410)
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth''), urbs (13.525)
* [[Sarstedt]], oppidum (18.482)
* [[Schellerten]] (8138)
* [[Sibbesse]] (5301)
* [[Söhlde]] (7855)
* [[Terra Montuosa Leinae (commune generale)|Terra Montuosa Leinae]]<ref>Nomen Theodiscum ''Leinebergland'' ex duobus elementis componitur, ''Leine-'' et ''-bergland''. Primum elementum ad fluvium ''Leine'' Theodisce nuncupatum refertur, cui Leibnitius in opere suo ''De origine Francorum disquisitio'' nomen Latinum "Leina" tribuit: “Ita pagus Leingau a Leina nostra dictus, postea soli parti superioris Leinae circa Gottingam mansit”. Ex hac forma "Leina, -ae" f. genitivus Leinae recte deducitur. Alterum elementum, ''-bergland'', regionem montuosam seu terram montuosam significat. Quare nomen ''Leinebergland'' Latine "Terra Montuosa Leinae" reddi potest.</ref> ([[Theodisce]] ''Leinebergland'') (13.737, commune generale)
** [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'') oppidum (5207)
** [[Eime]] ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'') oppidum (2696)
** [[Gronau]], urbs (5117)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Hildesiensis]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
8ut9pidsnyo2e8hx8ga1wma1ec82n5q
Aulica
0
163823
3981308
3674104
2026-08-14T20:24:54Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elze]] ad [[Aulica]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3674104
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elze''' est [[oppidum]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]], stationis [[ferriviaria]]e praepositus olim [[Ioachimus Gießner]].
== Historia ==
Elze tempore [[Carolus Magnus|Caroli Magni]] Aulica Caesaris nominabatur, quod nomen postea in ''Elze'' mutatum est. Fuit tum sedes [[episcopus|episcopi]], quae anno [[815]] ab imperatore [[Ludovicus I Pius (imperator)|Ludovico Pio]] in urbem [[Hildesia]]m translata est. Patrocinium [[Petrus]] et [[Paulus]] sancti habuerunt, qui adhuc in sigillo oppidi demonstrantur. Die [[18 Novembris]] [[1824]] maxima oppidi pars incendio deleta est. Anno [[1974]], sex vici minores in Elze oppidum rite adiuncti sunt.
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
aci1pyzwyezrvxjytihaunfyi3kdhcd
3981310
3981308
2026-08-14T20:29:49Z
Cyprianus Marcus
66550
3981310
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Aulica'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> seu '''Elzium'''<ref name="Graesse"/> seu '''Regia Aula'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'') est [[urbs]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]], stationis [[ferriviaria]]e praepositus olim [[Ioachimus Gießner]].
== Historia ==
Aulica tempore [[Carolus Magnus|Caroli Magni]] Aulica Caesaris nominabatur, quod nomen postea in ''Elze'' Theodisce mutatum est. Fuit tum sedes [[episcopus|episcopi]], quae anno [[815]] ab imperatore [[Ludovicus I Pius (imperator)|Ludovico Pio]] in urbem [[Hildesia]]m translata est. Patrocinium [[Petrus]] et [[Paulus]] sancti habuerunt, qui adhuc in sigillo urbis demonstrantur. Die [[18 Novembris]] [[1824]] maxima urbis pars incendio deleta est. Anno [[1974]], sex vici minores in Aulicam urbem rite adiuncti sunt.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
pcv98sm272cmer5roav1ktexz0hdzvx
Circulus terrae Northemiensis
0
170754
3981207
3979586
2026-08-14T13:39:14Z
Cyprianus Marcus
66550
3981207
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus terrae Northemiensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus terrae Northemiensis" -Theodisce ''Landkreis Northeim'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Northemiensis-e" ad urbem [[Northemium]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://web.archive.org/web/20250803053804/https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Northeim''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Northeim''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est. Caput circuli urbs [[Northemium]] est.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in NOM.svg|300px|right|Communia in circulo terrae Northemiensi]]
Circulus terrae Northemiensis a die [[1 Ianuarii]] [[2013]], cum [[Kreiensa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ad [[Embeca]]m urbs accessisset, 11 communia habet. Quae sunt:
* [[Bodenfelda]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde''), oppidum
* [[Dassela]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel''), urbs
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck''), commune sui iuris et urbs
* [[Gandersum]], oppidum
* [[Hardegsen]], oppidum
* [[Kalefeld]] commune
* [[Katlenburg-Lindau]] commune
* [[Moringen]], commune
* [[Nörten-Hardenberg]], commune
* [[Northemium]], oppidum et caput circuli
* [[Uslar]], oppidum
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat}}
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Northeim]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
81adz67tujzsgnldblh09w8z5mcexui
Embeca
0
171133
3981181
3596496
2026-08-14T12:49:28Z
Cyprianus Marcus
66550
3981181
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Neues Rathaus Einbeck.jpg|thumb|left|Curia nova.]]
'''Embeca'''<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref><ref>Vb. adiect. "Embecensis, Embicensis" {{Google Books|ZZyXGQUx8YQC|p. 290}}</ref/> seu '''Embica'''<ref name="Embeca"> seu '''Embecka'''<ref name="Embeca"/> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'') est urbs et commune sui iuris [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Northemiensis|circuli Northemiensis]]. Ad Embecam pertinent etiam hi vici:
* [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen'') (450)
* [[Andershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Andershausen'') (110)
* [[Avendshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Avendshausen'') (130)
* [[Bartshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Bartshausen'') (130)
* [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') (180) cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode'')
* [[Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen'') (80)
* [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck'') (270)
* [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof'') (40)
* [[Brunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Brunsen'') (250)
* [[Buensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Buensen'') (70)
* [[Dassensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dassensen'') (600)
* [[Dorrigsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dörrigsen'') (280)
* [[Drubere]]<ref name="Cas">Casemir, K., & Ohainski, U. (2025). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim''. [[Gottinga]]e: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Bd. 5).</ref> (Theodisce ''Drüber'') (460)
* [[Edemissa (Embeca)|Edemissa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Edemissen'') (450)
* [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen'') (310) cum [[Siedlung Leinetal]] (Theodisce ''Siedlung Leinetal'')
* [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen'') (130)
* [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene'') (1.500)
* [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen'') (65)
* [[Hallensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hallensen'') (35)
* [[Holtensa (Embeca)|Holtensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Holtensen'') (600) cum [[Juliusmühle]] (Theodisce ''Juliusmühle'')
* [[Holtershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Holtershausen'') (65)
* [[Hullersa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hullersen'') (330)
* [[Iber (Embeca)|Iber]] (Theodisce ''Iber'') (300)
* [[Immensa (Embeca)|Immensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Immensen'') (330)
* [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen'') (75)
* [[Kohnsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kohnsen'') (260)
* [[Kreiensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kreiensen'') (2.430)
* [[Kuventhal]] (Theodisce ''Kuventhal'') (290)
* [[Naensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Naensen'') (580)
* [[Negenborne]]<ref name="Spi">Spilcker, B. C. von. (1877). ''Geschichte der Grafen von Everstein und ihrer Besitzungen aus Urkunden und anderen gleichzeitigen Quellen zusammengestellt''. [[Hannovera]]e: Hahn'sche Hofbuchhandlung.</ref> (Theodisce ''Negenborn'') (140)
* [[Odagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Odagsen'') (340)
* [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim'') (100)
* [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') (720) cum [[Osterbruch]] (Theodisce ''Osterbruch'')
* [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') (200)
* [[Rengershusa (Embeca)|Rengershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rengershausen'') (85)
* [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') (220)
* [[Rotenkircha]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rotenkirchen'') (170)
* [[Salzderhelda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Salzderhelden'') (1.760)
* [[Strodthaga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Strodthagen'') (120)
* [[Stroit]] (Theodisce ''Stroit'') (330)
* [[Sulbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Sülbeck'') (420)
* [[Urbs Media (Embeca)|Urbs Media]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> (14.750) (Theodisce ''Kernstadt'')
* [[Vardeilsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Vardeilsen'') (300)
* [[Vogelbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Vogelbeck'') (890)
* [[Voldagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Voldagsen'') (90)
* [[Volksa (Embeca)|Volksa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Volksen'') (270)
* [[Wenza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wenzen'') (660).
== Historia ==
[[Fasciculus:Einbeck-1654-Merian.jpg|thumb|left|Conspectus Embecae a [[Matthaeus Merian Senior|Matthaeo Merian Seniore]] confectus.]]
Embeca [[1 Ianuarii]] [[1158]] primo nomine ''Einbike'' in actis [[Fridericus I (imperator)|Friderici I]] imperatoris descripta est. Anno [[1252]] Embeca urbs declarata est. Anno [[1351]] primo [[cervesia Embecensis|cervesia]] urbis exportabatur (apud hodiernos, nomine deformi, ''Bock''). Anno [[1368]] Embeca ad [[Hansa]]m foedus accessit. Anno [[1540]] magno incendio deleta est. Eodem tempore urbs confessionem [[Martinus Luther|Lutheranam]] accepit. Anno [[1807]] - [[1813]] ad [[Regnum Westphaliae]] pertinuit, deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] [[Kreiensen]] urbs ad Embecam accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Incolae notabiles ==
* [[Iulius Georgius Schottelius]] (1612 - 1676), doctus et scriptor
* [[Thomas Oppermann]] (*1954) vir publicus ac sodalis factionis SPD
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Einbeck|Embecam}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
9gnqasc5mabnudp61js46wy3tu01mkc
3981182
3981181
2026-08-14T12:49:53Z
Cyprianus Marcus
66550
3981182
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Neues Rathaus Einbeck.jpg|thumb|left|Curia nova.]]
'''Embeca'''<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref><ref>Vb. adiect. "Embecensis, Embicensis" {{Google Books|ZZyXGQUx8YQC|p. 290}}</ref/> seu '''Embica'''<ref name="Embeca"/> seu '''Embecka'''<ref name="Embeca"/> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'') est urbs et commune sui iuris [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Northemiensis|circuli Northemiensis]]. Ad Embecam pertinent etiam hi vici:
* [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen'') (450)
* [[Andershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Andershausen'') (110)
* [[Avendshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Avendshausen'') (130)
* [[Bartshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Bartshausen'') (130)
* [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') (180) cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode'')
* [[Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen'') (80)
* [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck'') (270)
* [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof'') (40)
* [[Brunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Brunsen'') (250)
* [[Buensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Buensen'') (70)
* [[Dassensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dassensen'') (600)
* [[Dorrigsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dörrigsen'') (280)
* [[Drubere]]<ref name="Cas">Casemir, K., & Ohainski, U. (2025). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim''. [[Gottinga]]e: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Bd. 5).</ref> (Theodisce ''Drüber'') (460)
* [[Edemissa (Embeca)|Edemissa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Edemissen'') (450)
* [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen'') (310) cum [[Siedlung Leinetal]] (Theodisce ''Siedlung Leinetal'')
* [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen'') (130)
* [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene'') (1.500)
* [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen'') (65)
* [[Hallensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hallensen'') (35)
* [[Holtensa (Embeca)|Holtensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Holtensen'') (600) cum [[Juliusmühle]] (Theodisce ''Juliusmühle'')
* [[Holtershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Holtershausen'') (65)
* [[Hullersa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hullersen'') (330)
* [[Iber (Embeca)|Iber]] (Theodisce ''Iber'') (300)
* [[Immensa (Embeca)|Immensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Immensen'') (330)
* [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen'') (75)
* [[Kohnsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kohnsen'') (260)
* [[Kreiensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kreiensen'') (2.430)
* [[Kuventhal]] (Theodisce ''Kuventhal'') (290)
* [[Naensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Naensen'') (580)
* [[Negenborne]]<ref name="Spi">Spilcker, B. C. von. (1877). ''Geschichte der Grafen von Everstein und ihrer Besitzungen aus Urkunden und anderen gleichzeitigen Quellen zusammengestellt''. [[Hannovera]]e: Hahn'sche Hofbuchhandlung.</ref> (Theodisce ''Negenborn'') (140)
* [[Odagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Odagsen'') (340)
* [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim'') (100)
* [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') (720) cum [[Osterbruch]] (Theodisce ''Osterbruch'')
* [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') (200)
* [[Rengershusa (Embeca)|Rengershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rengershausen'') (85)
* [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') (220)
* [[Rotenkircha]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rotenkirchen'') (170)
* [[Salzderhelda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Salzderhelden'') (1.760)
* [[Strodthaga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Strodthagen'') (120)
* [[Stroit]] (Theodisce ''Stroit'') (330)
* [[Sulbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Sülbeck'') (420)
* [[Urbs Media (Embeca)|Urbs Media]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> (14.750) (Theodisce ''Kernstadt'')
* [[Vardeilsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Vardeilsen'') (300)
* [[Vogelbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Vogelbeck'') (890)
* [[Voldagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Voldagsen'') (90)
* [[Volksa (Embeca)|Volksa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Volksen'') (270)
* [[Wenza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wenzen'') (660).
== Historia ==
[[Fasciculus:Einbeck-1654-Merian.jpg|thumb|left|Conspectus Embecae a [[Matthaeus Merian Senior|Matthaeo Merian Seniore]] confectus.]]
Embeca [[1 Ianuarii]] [[1158]] primo nomine ''Einbike'' in actis [[Fridericus I (imperator)|Friderici I]] imperatoris descripta est. Anno [[1252]] Embeca urbs declarata est. Anno [[1351]] primo [[cervesia Embecensis|cervesia]] urbis exportabatur (apud hodiernos, nomine deformi, ''Bock''). Anno [[1368]] Embeca ad [[Hansa]]m foedus accessit. Anno [[1540]] magno incendio deleta est. Eodem tempore urbs confessionem [[Martinus Luther|Lutheranam]] accepit. Anno [[1807]] - [[1813]] ad [[Regnum Westphaliae]] pertinuit, deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] [[Kreiensen]] urbs ad Embecam accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Incolae notabiles ==
* [[Iulius Georgius Schottelius]] (1612 - 1676), doctus et scriptor
* [[Thomas Oppermann]] (*1954) vir publicus ac sodalis factionis SPD
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Einbeck|Embecam}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
tma1prdx3jzdzu1asgdqya43j8pek9v
3981183
3981182
2026-08-14T12:52:46Z
Cyprianus Marcus
66550
3981183
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Neues Rathaus Einbeck.jpg|thumb|left|Curia nova.]]
'''Embeca'''<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref><ref>Vb. adiect. "Embecensis, Embicensis" {{Google Books|ZZyXGQUx8YQC|p. 290}}</ref> seu '''Embica'''<ref name="Embeca"/> seu '''Embecka'''<ref name="Embeca"/> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'') est urbs et commune sui iuris [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Northemiensis|circuli Northemiensis]]. Ad Embecam pertinent etiam hi vici:
* [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen'') (450)
* [[Andershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Andershausen'') (110)
* [[Avendshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Avendshausen'') (130)
* [[Bartshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Bartshausen'') (130)
* [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') (180) cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode'')
* [[Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen'') (80)
* [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck'') (270)
* [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof'') (40)
* [[Brunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Brunsen'') (250)
* [[Buensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Buensen'') (70)
* [[Dassensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dassensen'') (600)
* [[Dorrigsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dörrigsen'') (280)
* [[Drubere]]<ref name="Cas">Casemir, K., & Ohainski, U. (2025). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim''. [[Gottinga]]e: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Bd. 5).</ref> (Theodisce ''Drüber'') (460)
* [[Edemissa (Embeca)|Edemissa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Edemissen'') (450)
* [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen'') (310) cum [[Siedlung Leinetal]] (Theodisce ''Siedlung Leinetal'')
* [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen'') (130)
* [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene'') (1.500)
* [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen'') (65)
* [[Hallensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hallensen'') (35)
* [[Holtensa (Embeca)|Holtensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Holtensen'') (600) cum [[Juliusmühle]] (Theodisce ''Juliusmühle'')
* [[Holtershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Holtershausen'') (65)
* [[Hullersa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hullersen'') (330)
* [[Iber (Embeca)|Iber]] (Theodisce ''Iber'') (300)
* [[Immensa (Embeca)|Immensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Immensen'') (330)
* [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen'') (75)
* [[Kohnsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kohnsen'') (260)
* [[Kreiensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kreiensen'') (2.430)
* [[Kuventhal]] (Theodisce ''Kuventhal'') (290)
* [[Naensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Naensen'') (580)
* [[Negenborne]]<ref name="Spi">Spilcker, B. C. von. (1877). ''Geschichte der Grafen von Everstein und ihrer Besitzungen aus Urkunden und anderen gleichzeitigen Quellen zusammengestellt''. [[Hannovera]]e: Hahn'sche Hofbuchhandlung.</ref> (Theodisce ''Negenborn'') (140)
* [[Odagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Odagsen'') (340)
* [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim'') (100)
* [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') (720) cum [[Osterbruch]] (Theodisce ''Osterbruch'')
* [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') (200)
* [[Rengershusa (Embeca)|Rengershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rengershausen'') (85)
* [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') (220)
* [[Rotenkircha]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rotenkirchen'') (170)
* [[Salzderhelda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Salzderhelden'') (1.760)
* [[Strodthaga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Strodthagen'') (120)
* [[Stroit]] (Theodisce ''Stroit'') (330)
* [[Sulbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Sülbeck'') (420)
* [[Urbs Media (Embeca)|Urbs Media]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> (14.750) (Theodisce ''Kernstadt'')
* [[Vardeilsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Vardeilsen'') (300)
* [[Vogelbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Vogelbeck'') (890)
* [[Voldagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Voldagsen'') (90)
* [[Volksa (Embeca)|Volksa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Volksen'') (270)
* [[Wenza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wenzen'') (660).
== Historia ==
[[Fasciculus:Einbeck-1654-Merian.jpg|thumb|left|Conspectus Embecae a [[Matthaeus Merian Senior|Matthaeo Merian Seniore]] confectus.]]
Embeca [[1 Ianuarii]] [[1158]] primo nomine ''Einbike'' in actis [[Fridericus I (imperator)|Friderici I]] imperatoris descripta est. Anno [[1252]] Embeca urbs declarata est. Anno [[1351]] primo [[cervesia Embecensis|cervesia]] urbis exportabatur (apud hodiernos, nomine deformi, ''Bock''). Anno [[1368]] Embeca ad [[Hansa]]m foedus accessit. Anno [[1540]] magno incendio deleta est. Eodem tempore urbs confessionem [[Martinus Luther|Lutheranam]] accepit. Anno [[1807]] - [[1813]] ad [[Regnum Westphaliae]] pertinuit, deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] [[Kreiensen]] urbs ad Embecam accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Incolae notabiles ==
* [[Iulius Georgius Schottelius]] (1612 - 1676), doctus et scriptor
* [[Thomas Oppermann]] (*1954) vir publicus ac sodalis factionis SPD
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Einbeck|Embecam}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
7vot4tf02yeesip3acvkdz87eddfjqw
3981201
3981183
2026-08-14T13:32:49Z
Cyprianus Marcus
66550
3981201
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Neues Rathaus Einbeck.jpg|thumb|left|Curia nova.]]
'''Embeca'''<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref><ref>Vb. adiect. "Embecensis, Embicensis" {{Google Books|ZZyXGQUx8YQC|p. 290}}</ref> seu '''Embica'''<ref name="Embeca"/> seu '''Embecka'''<ref name="Embeca"/> ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'') est urbs et commune sui iuris [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Northemiensis|circuli Northemiensis]]. Ad Embecam pertinent etiam hi vici:
* [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen'') (450)
* [[Andershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Andershausen'') (110)
* [[Avendshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Avendshausen'') (130)
* [[Bartshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Bartshausen'') (130)
* [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') (180) cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode'')
* [[Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen'') (80)
* [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck'') (270)
* [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof'') (40)
* [[Brunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Brunsen'') (250)
* [[Buensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Buensen'') (70)
* [[Dassensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dassensen'') (600)
* [[Dorrigsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Dörrigsen'') (280)
* [[Drubere]]<ref name="Cas">Casemir, K., & Ohainski, U. (2025). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim''. [[Gottinga]]e: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Bd. 5).</ref> (Theodisce ''Drüber'') (460)
* [[Edemissa (Embeca)|Edemissa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Edemissen'') (450)
* [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen'') (310) cum [[Vicus Vallis Leinae|Vico Vallis Leinae]]<ref>Haec appellatio ex Theodisco nomine ''Siedlung Leinetal'' ad sensum translata est. Vocabulum ''Siedlung'' voce Latina "vicus" redditur, quae pro parvo habitatorum coetu vel vico adhiberi potest; ''Leinetal'' autem per "vallis Leinae" vertitur, id est "vallis fluminis Leinae". Forma Leina ipsa in documentis Latinis medii aevi fluvii nomen exhibet: legitur enim "secus fluvium Leinam" atque "in flumine Leina". Quare genetivus "Leinae", a nominativo "Leina" derivatus, recte significat "Leinae“ sive "fluminis Leinae". Itaque "Vicus Vallis Leinae" sensu proprio significat.</ref> (Theodisce ''Siedlung Leinetal'')
* [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen'') (130)
* [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene'') (1.500)
* [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen'') (65)
* [[Hallensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hallensen'') (35)
* [[Holtensa (Embeca)|Holtensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Holtensen'') (600) cum [[Molendinum Iulii|Molendino Iulii]]<ref>Nomen Theodiscum ''Juliusmühle'' Latine vertitur "Molendinum Iulii": vocabulum Theodiscum ''Mühle00 voce Latina "molendinum" redditur, quae molam sive officinam molitoriam significat; nomen proprium ''Julius'' autem nomine Latino "Iulius-ii" m. exprimitur, cuius genetivus est "Iulii". Haec appellatio sensum nominis Theodisci servat, quippe quod "molendinum Iulii" significet. Hic vicus autem a Duce Iulio Brunsvicensi-Wolfenbüttelensi anno 1586 conditus nomenque ab eo accepit; quare "Molendinum Iulii" ad sensum Theodisci nominis recte transfertur.</ref> (Theodisce ''Juliusmühle'')
* [[Holtershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Holtershausen'') (65)
* [[Hullersa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Hullersen'') (330)
* [[Iber (Embeca)|Iber]] (Theodisce ''Iber'') (300)
* [[Immensa (Embeca)|Immensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Immensen'') (330)
* [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen'') (75)
* [[Kohnsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kohnsen'') (260)
* [[Kreiensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Kreiensen'') (2.430)
* [[Kuventhal]] (Theodisce ''Kuventhal'') (290)
* [[Naensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Naensen'') (580)
* [[Negenborne]]<ref name="Spi">Spilcker, B. C. von. (1877). ''Geschichte der Grafen von Everstein und ihrer Besitzungen aus Urkunden und anderen gleichzeitigen Quellen zusammengestellt''. [[Hannovera]]e: Hahn'sche Hofbuchhandlung.</ref> (Theodisce ''Negenborn'') (140)
* [[Odagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Odagsen'') (340)
* [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim'') (100)
* [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') (720) cum [[Palus Orientalis (Embeca)|Palude Orientali]]<ref>Haec appellatio e Theodisco toponymo ''Osterbruch'' ad sensum Latine reddito derivatur. Vocabulum Germanicum ''Bruch'', quod in toponymia locum humidum, paludosum atque aquis stagnantibus obnoxium significat, Latine "palus, paludis" f. reddi potest; "palus" enim apud lexicographos locum aquosum atque paludosum significat. Adiectivum autem Germanicum ''Oster-'' a vocabulo ''Osten'' deductum Latine "orientalis,-e" redditur, quod ad orientem spectat vel ab eo derivatur. Itaque "Palus Orientalis" proprie significat paludem orientalem, id est locum paludosum ad orientem situm. Adiectivum "orientalis" cum substantivo femenino palus congruit genere, numero et casu.</ref> (Theodisce ''Osterbruch'')
* [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') (200)
* [[Rengershusa (Embeca)|Rengershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rengershausen'') (85)
* [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') (220)
* [[Rotenkircha]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rotenkirchen'') (170)
* [[Salzderhelda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Salzderhelden'') (1.760)
* [[Strodthaga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Strodthagen'') (120)
* [[Stroit]] (Theodisce ''Stroit'') (330)
* [[Sulbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Sülbeck'') (420)
* [[Urbs Media (Embeca)|Urbs Media]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> (14.750) (Theodisce ''Kernstadt'')
* [[Vardeilsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Vardeilsen'') (300)
* [[Vogelbiki]]<ref name="-biki"/> (Theodisce ''Vogelbeck'') (890)
* [[Voldagsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Voldagsen'') (90)
* [[Volksa (Embeca)|Volksa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Volksen'') (270)
* [[Wenza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wenzen'') (660).
== Historia ==
[[Fasciculus:Einbeck-1654-Merian.jpg|thumb|left|Conspectus Embecae a [[Matthaeus Merian Senior|Matthaeo Merian Seniore]] confectus.]]
Embeca [[1 Ianuarii]] [[1158]] primo nomine ''Einbike'' in actis [[Fridericus I (imperator)|Friderici I]] imperatoris descripta est. Anno [[1252]] Embeca urbs declarata est. Anno [[1351]] primo [[cervesia Embecensis|cervesia]] urbis exportabatur (apud hodiernos, nomine deformi, ''Bock''). Anno [[1368]] Embeca ad [[Hansa]]m foedus accessit. Anno [[1540]] magno incendio deleta est. Eodem tempore urbs confessionem [[Martinus Luther|Lutheranam]] accepit. Anno [[1807]] - [[1813]] ad [[Regnum Westphaliae]] pertinuit, deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] [[Kreiensen]] urbs ad Embecam accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Incolae notabiles ==
* [[Iulius Georgius Schottelius]] (1612 - 1676), doctus et scriptor
* [[Thomas Oppermann]] (*1954) vir publicus ac sodalis factionis SPD
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Einbeck|Embecam}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
04bzmcdbhibpi7nqn45vjjf3zi0z13a
Kreiensa
0
171214
3981186
3505420
2026-08-14T12:59:15Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Kreiensen]] ad [[Kreiensa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3505420
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Railway station Kreiensen 1963.JPG|thumb|left|Statio Ferriviaria Kreiensen]]
'''Kreiensen''' a die [[1 Ianuarii]] [[2013]] pars oppidi [[Einbeck]] est. Ad hunc diem oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Northeim|circuli Northeim]] fuit. Ad Kreiensen etiam vici Ahlshausen-Sievershausen, Bentierode (cum Rimmerode), Beulshausen, Billerbeck, Bruchhof, Erzhausen, Garlebsen, Greene, Haieshausen, Ippensen, Olxheim, Opperhausen (cum Osterbruch), Orxhausen atque Rittierode pertinuerunt.
== Historia ==
Kreisensen anno [[1318]] primo in actis descripta est. Die [[1 Martii]] [[1974]] 14 vici supra nominati ad Kreiensen accesserunt. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] Kreiensen commune ad [[Einbeck]] oppidum accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Nexus externi ==
{{Commonscat}}
[http://kreiensen.de Pagina officialis (lingua Theodisca)]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Urbes antiquae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
[[Categoria:Dissoluta 2013]]
9ud6diyuu62i54vvel0xgg8wvco7895
3981204
3981186
2026-08-14T13:34:38Z
Cyprianus Marcus
66550
3981204
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Railway station Kreiensen 1963.JPG|thumb|left|Statio Ferriviaria Kreiensae.]]
'''Kreiensa'''<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> a die [[1 Ianuarii]] [[2013]] pars urbis [[Emebeca]]e est. Usque ad hunc diem oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Northeim|circuli Northeim]] fuit. Ad Kreiensam etiam vici [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen''), [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode''), [Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen''), [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck''), [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof''), [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen''), [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen''), [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene''), [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen''), [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen''), [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim''), [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') cum [[Palus Orientalis (Embeca)|Palude Orientali]]<ref>Haec appellatio e Theodisco toponymo ''Osterbruch'' ad sensum Latine reddito derivatur. Vocabulum Germanicum ''Bruch'', quod in toponymia locum humidum, paludosum atque aquis stagnantibus obnoxium significat, Latine "palus, paludis" f. reddi potest; "palus" enim apud lexicographos locum aquosum atque paludosum significat. Adiectivum autem Germanicum ''Oster-'' a vocabulo ''Osten'' deductum Latine "orientalis,-e" redditur, quod ad orientem spectat vel ab eo derivatur. Itaque "Palus Orientalis" proprie significat paludem orientalem, id est locum paludosum ad orientem situm. Adiectivum "orientalis" cum substantivo femenino palus congruit genere, numero et casu.</ref> (Theodisce ''Osterbruch''), [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') atque [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') pertinuerunt.
== Historia ==
Kreisensa anno [[1318]] primo in actis descripta est. Die [[1 Martii]] [[1974]] 14 vici supra nominati ad Kreiensam accesserunt. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] Kreiensa commune ad [[Embeca]]m urbem accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Kreiensen|Kreiensam}}
[http://kreiensen.de Pagina officialis (Theodisce)]
[[Categoria:Urbes antiquae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
[[Categoria:Dissoluta 2013]]
fa0pot4hwa23kfps2pvg8jji9oftrak
3981205
3981204
2026-08-14T13:35:28Z
Cyprianus Marcus
66550
3981205
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Railway station Kreiensen 1963.JPG|thumb|left|Statio Ferriviaria Kreiensae.]]
'''Kreiensa'''<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> a die [[1 Ianuarii]] [[2013]] pars urbis [[Embeca]]e est. Usque ad hunc diem oppidum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Northeim|circuli Northeim]] fuit. Ad Kreiensam etiam vici [[Ahlshusa-Sievershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ahlshausen-Sievershausen''), [[Bentieroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Bentierode'') cum [[Rimmeroda (Embeca)|Rimmeroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rimmerode''), [Beulshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Beulshausen''), [[Billerbiki (Embeca)|Billerbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Billerbeck''), [[Bruchhofa (Embeca)|Bruchhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof'' et ''-hofen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Bruchhof''), [[Erzhusa (Embeca)|Erzhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Erzhausen''), [[Garlebsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Garlebsen''), [[Grena]]<ref name="Nie">Niedersächsisches Landesarchiv, Hauptstaatsarchiv Hannover, ''Cal. Or. 100 Einbeck Stadt, Nr. 2, 1344''.</ref> (Theodisce ''Greene''), [[Haieshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Haieshausen''), [[Ippensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ippensen''), [[Olxhemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Olxheim''), [[Opperhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Opperhausen'') cum [[Palus Orientalis (Embeca)|Palude Orientali]]<ref>Haec appellatio e Theodisco toponymo ''Osterbruch'' ad sensum Latine reddito derivatur. Vocabulum Germanicum ''Bruch'', quod in toponymia locum humidum, paludosum atque aquis stagnantibus obnoxium significat, Latine "palus, paludis" f. reddi potest; "palus" enim apud lexicographos locum aquosum atque paludosum significat. Adiectivum autem Germanicum ''Oster-'' a vocabulo ''Osten'' deductum Latine "orientalis,-e" redditur, quod ad orientem spectat vel ab eo derivatur. Itaque "Palus Orientalis" proprie significat paludem orientalem, id est locum paludosum ad orientem situm. Adiectivum "orientalis" cum substantivo femenino palus congruit genere, numero et casu.</ref> (Theodisce ''Osterbruch''), [[Orxhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Orxhausen'') atque [[Rittieroda]]<ref name="-roda"/> (Theodisce ''Rittierode'') pertinuerunt.
== Historia ==
Kreisensa anno [[1318]] primo in actis descripta est. Die [[1 Martii]] [[1974]] 14 vici supra nominati ad Kreiensam accesserunt. Die [[1 Ianuarii]] [[2013]] Kreiensa commune ad [[Embeca]]m urbem accessit, ut anno [[2011]] decretum est<ref>[http://www.hna.de/nachrichten/landkreis-northeim/northeim/kreienser-sagt-hochzeit-einbeck-1452038.html Hessisch-Niedersächsische Allgemeine die 18 Octobris 2011]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Kreiensen|Kreiensam}}
[http://kreiensen.de Pagina officialis (Theodisce)]
[[Categoria:Urbes antiquae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
[[Categoria:Dissoluta 2013]]
f8a4h8g9turmdkcc0g46k1wsoa9k49k
Emda
0
171362
3981343
3500094
2026-08-15T11:10:37Z
Cyprianus Marcus
66550
3981343
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Emden Rathaus 001.jpg|thumb|Curia urbis Emdae.]]
'''Emda'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'') est [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] circiter 51.000 incolarum in septentrionali et occidentali regione [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] sita. Apud Emdam [[Amisia]] flumen se in mare effundit.
== Historia ==
Emda urbs circa annum 800 condita est. Emda diu quasi urbs libera annis [[1744]] - [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ad annum [[1810]] ad Regnumn Hollandiae, annis [[1815]] - [[1866]] ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit. Tum iterum pars Borussiae fuit. Inter [[secundum bellum mundanum]] paene tota deleta est. Ab anno [[1946]] urbs Saxoniae Inferioris est.
== Homines praeclari ==
* [[Eduardus Norden]] (1868 - 1941), philologus classicus
* [[Otto Waalkes]] (*1948), comicus ac actor cinematographicus. Ab anno [[2018]] civis honoris causa Emdae est<ref>[https://www.nwzonline.de/emden/emden-komiker-otto-ist-ehrenbuerger-ohne-ihn-waere-emden-nie-so-bekannt-geworden_a_50,2,1278565388.html nwz-online.de die 25 Augusti 2018]</ref>.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Emden (Lower Saxony)|Emdam}}
* [http://www.emden.de/ emden.de]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
sqhvwpkowy734ifdjiob9r3zplu2uck
Circulus Gottingae
0
171434
3981240
3980450
2026-08-14T14:38:06Z
Cyprianus Marcus
66550
3981240
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Gottingae'''<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Göttingen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Göttingen''; [[Saxonice]] '' Landkreis Chöttingen''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est. [[Caput (urbs)|Caput]] est [[Gottinga]].
== Historia ==
Circulus Gottingae anno [[1885]] constitutus est. Anno [[1945]] ad terram Hannoveram transiit, ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno 2012 disputabatur, an circulus cum finitimis [[Circulus terrae Northemiensis|Northemiensi]] et [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes|Osteroda]] coniungendus esset. Postquam Northeim e actionibus se recessit, consilium circuli Gottingae die [[6 Martii]] [[2013]] constituit, ut cum solo circulo Osteroda circulus Gottingae coniungendus sit<ref>[http://www.landkreis-goettingen.de/pics/medien/1_1362642492/2013_03_06_EILMELDUNG_Kreistag_beschliesst_Fusion.pdf Nuntius circuli Gottingae die 6 Martii 2013 promulgata]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Die [[1 Novembris]] [[2016]] Osteroda ad Gottingam circulum adiuncta est<ref>[https://web.archive.org/web/20161101125654/http://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/braunschweig_harz_goettingen/Landkreise-Osterode-und-Goettingen-fusionieren,kreisfusion160.html ndr.de die 1 Novembris 2016]</ref>.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities_in_GÖ-2016.svg|300px|right|Communia in Circulo Gottingae]]
Circulus Gottingensis 39 communia habet, quae maxima parte ad "communia generalia" (Theodisce "Samtgemeinden") coniuncta sunt. Haec sunt:
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> ([[Theodisce]] ''Adelebsen'') (6449 incolae)
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> (Theodisce: ''Bad Lauterberg im Harz''), urbs (11.080 incolae)
* [[Mundia Hannoverana]] (''Hannoversch Münden'', 24.390)
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'') oppidum (13.381)
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'') (21.609)
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]] (''Friedland'') (11.395)
* [[Gilicha]] (''Gleichen'', 9163)
* [[Gottinga]] (''Göttingen'', 121.364)
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'') (8824)
* [[Hertzberga ad Harthicos montes]], urbs (13.573)
* [[Osteroda ad Harthicos montes]] (''Osterode am Harz''), urbs (22.987)
* [[Rosdorf]] (12.005)
* [[Sathsa]] vel '''Aquae Sathsieneses''' (''Bad Sachsa''), urbs (7634)
* [[Staufenberg]] (8080)
* [[Walkenried]] (4666)
* [[Gieboldehausen (commune generale)|Gieboldehausen]], commune generale (13.890)
** [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'') (2348)
** [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'') (767)
** [[Gieboldehausen]] (3944)
** [[Krebeck]] (1116)
** [[Obernfeld]] (972)
** [[Rhumspringe]] (1883)
** [[Rollshausen]] (901)
** [[Rüdershausen]] (868)
** [[Wollbrandshausen]] (612)
** [[Wollershausen]] (479)
* [[Radolfshausen (commune generale)|Radolfshausen]], commune generale (7282)
** [[Ebergötzen]] (1790)
** [[Landolfshausen]] (1132)
** [[Seeburg]] (1601)
** [[Seulingen]] (1369)
** [[Waake]] (1390)
* [[Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)|Hattorf ad Harthicos montes]] (commune generale) (7606)
** [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'') (417)
** [[Hattorf ad Harthicos montes]] (4177)
** [[Hörden ad Harthicos montes]] (1078)
** [[Wulften ad Harthicos montes]] (1934)
* [[Thransfellensis Ecclesia (commune generale)|Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld''), commune generale (9158)
** [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> ([[Theodisce]] ''Bühren'') (527)
** [[Dransfeld]] (4010)
** [[Jühnde]] (1062)
** [[Niemetal]] (1596)
** [[Scheden]] (1963)
== Coniunctiones pagorum ==
Circulus Gottingensis coniunctiones cum aliis pagis Europae habet:
* [[Stegelicium-Zelendorfium]], ab anno 1962)
* [[Stroud]] ([[Glocestria]]), ab anno [[1951]]
* [[Surisna]] (praefectura [[Alta Sequanae]]), ab anno [[1959]]
* [[Hackney (Londinium)|Hackney]] ([[Londinium]]), ab anno [[1973]]
* [[Albensis Comitatus]] ([[Hungaria]]), ab anno [[2000]]
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Notae ==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Gottingae circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
n24lxmv5fkab5iq0dsd46m096ymzd0n
Circulus Osteroda ad Harthicos montes
0
173271
3981239
3974371
2026-08-14T14:36:59Z
Cyprianus Marcus
66550
3981239
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Osteroda ad Harthicos montes''', ab anno [[1946]] pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est. Caput circuli urbs [[Osteroda ad Harthicos montes]] erat.
== Historia ==
Circulus Osteroda anno [[1885]] constitutus est. Anno [[1945]] ad terram Hannoveram transiit, ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Hodie disputatur, an circulus cum finitimis [[Circulus Northeim|Northeim]] et [[Circulus Gottingae|Gottingae]] coniungendus sit. Anno [[2013]] constitutum est, ut circulus Osteroda die [[1 Novembris]] [[2016]] cum [[Circulus Gottingae|Gottingensi]] circulo coniungatur<ref>[https://web.archive.org/web/20200812014359/https://www.focus.de/regional/goettingen/kommunen-auch-goettingen-gibt-gruenes-licht-fuer-landkreis-fusion-mit-osterode_aid_1084473.html focus.de die 28 Augusti 2013]</ref>. Die [[31 Octobris]] [[2016]] dissolutus et ad [[Circulus Gottingae|Circulum Gottingae]] adiunctus est<ref>[https://web.archive.org/web/20161101125654/http://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/braunschweig_harz_goettingen/Landkreise-Osterode-und-Goettingen-fusionieren,kreisfusion160.html ndr.de die 1 Novembris 2016]</ref>.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in OHA.svg|300px|right|Communia in Circulo Osteroda]]
Circulus Osteroda 16 communia habet, quae maxima parte ad "communia generalia" (Theodisce "Samtgemeinden") coniuncta sunt. Haec sunt:
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> (Theod.: ''Bad Lauterberg im Harz''), urbs (11.080 incolae)
* [[Hertzberga ad Harthicos montes]], urbs (13.573)
* [[Osteroda ad Harthicos montes]] (''Osterode am Harz''), urbs (22.987)
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Sachsa''), urbs (7634)
* [[Grundensis Civitas Metallica (commune generale)|Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'') (commune generale) (8824)
** [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'') (2336)
** [[Badenhausen]] (1886)
** [[Eisdorf]] (1706)
** [[Gittelde]] (1910)
** [[Windhausen]] (986)
* [[Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)|Hattorf ad Harthicos montes]] (commune generale) (7606)
** [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'') (417)
** [[Hattorf ad Harthicos montes]] (4177)
** [[Hörden ad Harthicos montes]] (1078)
** [[Wulften ad Harthicos montes]] (1934)
* [[Walkenried (commune generale)|Walkenried]] (commune generale) (4666)
** [[Walkenried]] (2252)
** [[Wieda]] (1341)
** [[Zorge]] (1073)
== Coniunctiones pagorum ==
Circulus Osterode coniunctionem cum [[Scarburgum|Scarburgo]] in [[Isuria Septentrionalis|Isuria Septentrionali]] constituit.
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Osterode am Harz|Osteroda ad Harthicos montes}}
* [https://web.archive.org/web/20141217171603/http://landkreis-osterode.de/ Pagina interretialis]
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Notae ==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Osteroda circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae antiqui Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
[[Categoria:Dissoluta 2016]]
3ugp4p0unqluoqv63f6txx9ly9yhhwg
Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)
0
173498
3981238
3505460
2026-08-14T14:35:52Z
Cyprianus Marcus
66550
3981238
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Hattorf ad Harthicos montes''' (Germanice: ''Hattorf am Harz'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].
== Communia ad Hattorf pertinentes ==
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'') (417 incolae)
* [[Hattorf ad Harthicos montes]] (4177)
* [[Hörden ad Harthicos montes]] (1078)
* [[Wulften ad Harthicos montes]] (986)
== Historia ==
Anno [[1973]] communis generale Hattorf conditum est. Die [[1 Novembris]] [[2016]] circulus [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes]], ad quem commune generale adhuc pertinuit, ad [[Circulus Gottingae|Circulum Gottingae]] adiunctus est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
* [http://www.hattorf-am-harz.de/index.php Pagina Communis generalis Hattorf am Harz (Theodisce)]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]
tt7e7nifaddcv520uob0u71bi0a0yvl
Elbingeroda
0
173576
3981233
3770225
2026-08-14T14:27:24Z
Cyprianus Marcus
66550
3981233
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elbingerode''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].
== Historia ==
Anno [[990]] Elbingerode primo in actis [[Otto III (imperator)|Ottonis III]] imperaturi nomine ''Hadiluingerode'' descripta est. Postea pars Ducati Brunsvici-Guelpherbyti fuit. Annis [[1807]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et post annum [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1973]] pars est [[Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)|Hattorf ad Harthicos montes]] communis generalis. Die [[1 Novembris]] [[2016]] circulus [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes]], ad quem commune adhuc pertinuit, ad [[Circulus Gottingae|Circulum Gottingae]] adiunctus est.
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Elbingerode (near Herzberg am Harz)|Elbingerode}}
* [https://web.archive.org/web/20141220194548/http://www.elbingero.de/ Pagina communis Elbingerode]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 10]]
4hv6bbdex9xa9p6lgnrmk84r0o8hm1j
3981235
3981233
2026-08-14T14:31:32Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elbingerode]] ad [[Elbingeroda]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981233
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elbingerode''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].
== Historia ==
Anno [[990]] Elbingerode primo in actis [[Otto III (imperator)|Ottonis III]] imperaturi nomine ''Hadiluingerode'' descripta est. Postea pars Ducati Brunsvici-Guelpherbyti fuit. Annis [[1807]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et post annum [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1973]] pars est [[Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)|Hattorf ad Harthicos montes]] communis generalis. Die [[1 Novembris]] [[2016]] circulus [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes]], ad quem commune adhuc pertinuit, ad [[Circulus Gottingae|Circulum Gottingae]] adiunctus est.
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Elbingerode (near Herzberg am Harz)|Elbingerode}}
* [https://web.archive.org/web/20141220194548/http://www.elbingero.de/ Pagina communis Elbingerode]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 10]]
4hv6bbdex9xa9p6lgnrmk84r0o8hm1j
3981237
3981235
2026-08-14T14:33:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3981237
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elbingeroda'''<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].
== Historia ==
Anno [[990]] Elbingeroda primo in actis [[Otto III (imperator)|Ottonis III]] nomine ''Hadiluingerode'' descripta est. Postea pars Ducati Brunsvici-Guelpherbyti fuit. Annis [[1807]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Deinde ad [[Regnum Hannoveranum]] et post annum [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1973]] pars est [[Hattorf ad Harthicos montes (commune generale)|Hattorf ad Harthicos montes]] communis generalis. Die [[1 Novembris]] [[2016]] circulus [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes]], ad quem commune adhuc pertinuit, ad [[Circulus Gottingae|Circulum Gottingae]] adiunctus est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Elbingerode (near Herzberg am Harz)|Elbingerodam}}
* [https://web.archive.org/web/20141220194548/http://www.elbingero.de/ Pagina communis Elbingerodae]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 10]]
7yeskdtokqho1ebj51x1gya5umzzz7p
Circulus Guelpherbytensis
0
174922
3981227
3980274
2026-08-14T14:19:45Z
Cyprianus Marcus
66550
3981227
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in WF.svg|300px|right|Communia in circulo Guelpherbytensi]]
'''Circulus Guelpherbytensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Wolfenbüttel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Landkreis Wulfenbüttel''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1831]] conditus est et ad annum [[1946]] ad [[Ducatus Brunsvici|Brunsvicum]] terram pertinuit. Caput circuli urbs [[Guelpherbytum]] est.
== Communia circuli ==
32 communia huius circuli magna parte in "communia generalia" coniuncti sunt:
* [[Guelpherbytum]] urbs (53.353)
* [[Schladen-Werla]] (8869)
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meibom 1688"/> <([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'') (12.831 incolae)
* [[Baddekenstedium (commune generale)|Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'') commune generale (10.479)
** [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'') (2891)
** [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> ([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'') (2314)
** [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'') (1649)
** [[Haverlah]] (1558)
** [[Heere]] (1155)
** [[Sehlde]] (912)
* [[Elma-Assa (commune generale)|Elma-Assa]]<ref name="Casemir 2003"/><ref name="Meibom 1688"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elm-Asse'') (18.816)
** [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> ([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'') (722)
** [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'') (3023)
** [[Hedeper]] (540)
** [[Kissenbrück]] (1770)
** [[Kneitlingen]] (823)
** [[Remlingen-Semmenstedt]] (2256)
** [[Roklum]] (460)
** [[Schöppenstedt]] oppidum (5.319, sedes administrationis)
** [[Uehrde]] (947)
** [[Vahlberg]] (781)
** [[Winnigstedt]] (761)
** [[Wittmar]] (1208)
* [[Silva Oderana (commune generale)|Silva Oderana]]<ref name="Meibom 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oderwald'') commune generale (6839)
** [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'') (2791, sedes administrationis)
** [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'') (952)
** [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'') (668)
** [[Flöthe]] (1181)
** [[Heiningen (Saxonia Inferior)|Heiningen]] (664)
** [[Ohrum]] (583)
* [[Sickte (commune generale)|Sickte]] commune generale (10.308)
** [[Dettum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1174)
** [[Erkerode]] (1000)
** [[Evessen]] (1297)
** [[Sickte]] (5792)
** [[Veltheim (Ohe)|Veltheim]] (1045)
== Coniunctiones pagorum ==
* Circulus vetus Brunsvicum anno [[1965]] coniunctionem cum [[Cachan]] in [[Francia]] constituit, quam etiam nunc circulus novus colit.
* Cum Powiat Wrzesiński in [[Polonia]] circulus anno [[2001]] coniunctionem coepit.
* Rhondda Cynon Taf in [[Cambria]] ab anno [[1992]] cum circulo Guelpherbytensi coniunctione coniunctus est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Wolfenbüttel|Circulus Guelpherbytensis}}
* [http://www.lk-wolfenbuettel.de/ Pagina interretialis]
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Gulpherbytensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1831]]
0nxhpr3qc3mg8go3b23qq05g414487d
Baddekenstedium (commune generale)
0
175115
3981225
3978382
2026-08-14T14:17:38Z
Cyprianus Marcus
66550
3981225
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Baddekenstedium'''<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> seu '''Badekenstedium'''<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018"/> ([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Guelpherbytensis|circulo Guelpherbytensi]] est.
== Historia ==
Anno [[1974]] commune generale Baddekenstedium conditum est, cum vici infra descripti coniuncti sunt.
== Communia ad Baddeckenstedt pertinentes ==
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018"/> ([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'') (2891 incolae, sedes administrationis)
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> ([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'') (2314)
* [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'') (1649)
* [[Haverlah]] (1558)
* [[Heere]] (1155)
* [[Sehlde]] (912)
==Notae==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]
d7dh9qq6j0d7isd614n4gokjbcz75j5
Elvede
0
175820
3981219
3974196
2026-08-14T14:13:39Z
Cyprianus Marcus
66550
3981219
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Kirche Gustedt Elbe.jpg|thumb|left|Gutstete<ref name="Dro"/>.]]
[[Fasciculus:Kirche Klein Elbe.jpg|thumb|left|Minus Elvedhe<ref name="Brun"/>.]]
'''Elvede'''<ref name="Hoops">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> seu [[Elvethe]]<ref name="Pet">Petke, W. (Ed.) (1989). ''Urkundenbuch des Klosters Wöltingerode''. [[Hannovera]]e: Hahn.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]] situm. Elvede e vicis [[Maius Elvede|Maiore Elvedi]] (Theodisce ''Groß Elbe''), [[Minus Elvedhe|Minore Elvedhi]]<ref name="Brun">Bruns, C. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe, Bd. I''. [[Hannovera]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> (Theodisce ''Klein Elbe'') atque [[Gutstete|Gutsteti]]<ref name="Dro">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et antiquitates Fuldenses''. [[Fulda]]e: Verlag der Fuldaer Actiendruckerei.</ref> (Theodisce ''Gustedt'') constat.
== Historia ==
Elvede anno [[1132]] nomine ''Elvethe'' primo in actis descriptum est. Postea locus possessio [[Guelfi|Guelphorum]] facta est, sed annis [[1807]] - [[1813]] Elvede pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]], ab anno [[1814]] pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] erat. Anno [[1866]] ut totum Regnum Hannoveranum ad [[Borussia]]m pervenit. Anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris factum est. Ab anno [[1974]] ad [[Baddekenstedium (commune generale)|Baddekenstedium]] commune generale pertinet.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elbe (Lower Saxony)|Elvede}}
* [http://www.baddeckenstedt.de/ Pagina communis generalis Baddekenstedii]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]
pxh5ns9ebk2t1ifcteg8fkkylio9pus
3981220
3981219
2026-08-14T14:14:08Z
Cyprianus Marcus
66550
3981220
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Kirche Gustedt Elbe.jpg|thumb|left|Gutstete<ref name="Dro"/>.]]
[[Fasciculus:Kirche Klein Elbe.jpg|thumb|left|Minus Elvedhe<ref name="Brun"/>.]]
'''Elvede'''<ref name="Hoops">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> seu '''Elvethe'''<ref name="Pet">Petke, W. (Ed.) (1989). ''Urkundenbuch des Klosters Wöltingerode''. [[Hannovera]]e: Hahn.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]] situm. Elvede e vicis [[Maius Elvede|Maiore Elvedi]] (Theodisce ''Groß Elbe''), [[Minus Elvedhe|Minore Elvedhi]]<ref name="Brun">Bruns, C. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe, Bd. I''. [[Hannovera]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> (Theodisce ''Klein Elbe'') atque [[Gutstete|Gutsteti]]<ref name="Dro">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et antiquitates Fuldenses''. [[Fulda]]e: Verlag der Fuldaer Actiendruckerei.</ref> (Theodisce ''Gustedt'') constat.
== Historia ==
Elvede anno [[1132]] nomine ''Elvethe'' primo in actis descriptum est. Postea locus possessio [[Guelfi|Guelphorum]] facta est, sed annis [[1807]] - [[1813]] Elvede pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]], ab anno [[1814]] pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] erat. Anno [[1866]] ut totum Regnum Hannoveranum ad [[Borussia]]m pervenit. Anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris factum est. Ab anno [[1974]] ad [[Baddekenstedium (commune generale)|Baddekenstedium]] commune generale pertinet.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elbe (Lower Saxony)|Elvede}}
* [http://www.baddeckenstedt.de/ Pagina communis generalis Baddekenstedii]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]
dp4wp5mstfv9t7ast7p6574ef086ltq
3981221
3981220
2026-08-14T14:14:37Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elbe (Circulus Guelpherbytensis)]] ad [[Elvede]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981220
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Kirche Gustedt Elbe.jpg|thumb|left|Gutstete<ref name="Dro"/>.]]
[[Fasciculus:Kirche Klein Elbe.jpg|thumb|left|Minus Elvedhe<ref name="Brun"/>.]]
'''Elvede'''<ref name="Hoops">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> seu '''Elvethe'''<ref name="Pet">Petke, W. (Ed.) (1989). ''Urkundenbuch des Klosters Wöltingerode''. [[Hannovera]]e: Hahn.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]] situm. Elvede e vicis [[Maius Elvede|Maiore Elvedi]] (Theodisce ''Groß Elbe''), [[Minus Elvedhe|Minore Elvedhi]]<ref name="Brun">Bruns, C. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe, Bd. I''. [[Hannovera]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> (Theodisce ''Klein Elbe'') atque [[Gutstete|Gutsteti]]<ref name="Dro">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et antiquitates Fuldenses''. [[Fulda]]e: Verlag der Fuldaer Actiendruckerei.</ref> (Theodisce ''Gustedt'') constat.
== Historia ==
Elvede anno [[1132]] nomine ''Elvethe'' primo in actis descriptum est. Postea locus possessio [[Guelfi|Guelphorum]] facta est, sed annis [[1807]] - [[1813]] Elvede pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]], ab anno [[1814]] pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] erat. Anno [[1866]] ut totum Regnum Hannoveranum ad [[Borussia]]m pervenit. Anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris factum est. Ab anno [[1974]] ad [[Baddekenstedium (commune generale)|Baddekenstedium]] commune generale pertinet.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elbe (Lower Saxony)|Elvede}}
* [http://www.baddeckenstedt.de/ Pagina communis generalis Baddekenstedii]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]
dp4wp5mstfv9t7ast7p6574ef086ltq
Emmendorfium
0
187904
3981348
3974037
2026-08-15T11:57:51Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Emmendorf]] ad [[Emmendorfium]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3974037
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Emmendorf''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Ad Emmendorf etiam vici Heitbrack, Nassennottorf, Walmstorf pertinent. Ab anno [[2011]] Emmendorf ad [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusam-Ebbestorpium]] commune generale pertinet.
== Historia ==
Die [[2 Martii]] [[1006]] Emmendorf nomine ''Emmanthorpe'' primo in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Emmendorf pars Saxoniae Inferioris est. Anno 1972 vici Heitbrack et Walmstorf cum Emmendorf coniuncti sunt. Anno eodem Emmendorf etiam pars communis generalis Bevensen factum est. Quod autem anno [[2011]] cum aliis communibus ad commune generale Bebenhusam-Ebbestorpium coniunctum est.
== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [http://www.bevensen-ebstorf.de/desktopdefault.aspx/tabid-4917/ Pagina communis generalis Bebenhusae-Ebbestorpii de Emmendorf scripta]
* [https://web.archive.org/web/20240912022816/http://gemeinde-emmendorf.de/ Pagina communis Emmendorf]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 10]]
l7rgrls26i6lujan18uedso8d5ex09w
Circulus Luneburgensis
0
191041
3981341
3980908
2026-08-15T10:53:14Z
Cyprianus Marcus
66550
3981341
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in LG.svg|300px|right|Communia in circulo Luneburgensi]]
'''Circulus Luneburgensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Lümborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Lüneburg''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Luneburgum]] est.
== Historia ==
Ager circuli fuit pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est, anno [[1929]] circulus pristinus Leopolitanus<ref name="Ebel 1960"/> Leneburgo adiunctus est. Ab anno [[1946]] Circulus Luneburgensis pars Saxoniae Inferioris est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> ([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'') (10.288 incolae)
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> ([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'') (9.532)
* [[Luneburgum]] urbs (70.438)
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> ([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'') (4.830)
* [[Amelinghusium (commune generale)|Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746"/> ([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'') (8.259)
** [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746"/> ([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'') (3.962)
** [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> ([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'') (1.156)
** [[Oldendorf (Luya)|Oldendorf]] (985)
** [[Rehlingen]] (712)
** [[Soderstorf]] (1.444)
* [[Bardenuvicum (commune generale)|Bardenuvicum]] ([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'') (16.584)
** [[Bardenuvicum]] ([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'') (sedes administrationis et oppidum, 6.473)
** [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> ([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'') (1.828)
** [[Handorf]] (1.953)
** [[Mechtersen]] (662)
** [[Radbruch]] (1.970)
** [[Vögelsen]] (2.255)
** [[Wittorf]] (1.443)
* [[Dalenburgum (commune generale)|Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'') (6.150)
** [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'') (393)
** [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'') (599)
** [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024"/> ([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'') (sedes administrationis et oppidum, 3351)
** [[Nahrendorf]] (1.236)
** [[Tosterglope]] (571)
* [[Gellersen (commune generale)|Gellersen]] (12.849)
** [[Kirchgellersen]] (2.279)
** [[Reppenstedt]] (sedes administrationis, 7.210)
** [[Südergellersen]] (1.602)
** [[Westergellersen]] (1758)
* [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenavia]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ilmenau'') (10.486)
** [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> ([[Theodisce]] ''Barnstedt'') (747)
** [[Embsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'') (2.630)
** [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small> (3.736)
** [[Melbeck]] (sedes administrationis, 3.373)
* [[Ostheide (commune generale)|Ostheide]] (10.178)
** [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> ([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'') (sedes administrationis, 2.418)
** [[Neetze]] (2.583)
** [[Reinstorf]] (1.290)
** [[Thomasburg]] (1.291)
** [[Vastorf]] (815)
** [[Wendisch Evern]] (1.781)
* [[Scharnebeck (commune generale)|Scharnebeck]] (15.091)
** [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'') (1.610)
** [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'') (3.319)
** [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'') (1.017)
** [[Hittbergen]] (912)
** [[Hohnstorf (Albis)|Hohnstorf]] (2.408)
** [[Lüdersburg]] (624)
** [[Rullstorf]] (1.880)
** [[Scharnebeck]] (sedes administrationis, 3.321)
==Notae==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Luneburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
6ec8c2p0ngp316plgcozzae5shuw1sf
Ilmenavia (commune generale)
0
197864
3981340
3980151
2026-08-15T10:51:12Z
Cyprianus Marcus
66550
3981340
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Ilmenavia'''<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> [[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ilmenau'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est. Ad Ilmenaviam communia [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi. </ref> ([[Theodisce]] ''Barnstedt'') (747 incolae), [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'') (3.736), [[Embsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'') (2.630) atque [[Melbeck]] (sedes administrationis, 3.373) pertinent.
== Historia ==
Commune generale Ilmenavia anno [[1974]] e communibus supra dictis constitutum est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Ilmenau in Lüneburg|Ilmenaviam}}
* [http://www.samtgemeinde-ilmenau.de/ Pagina Communis generalis Ilmenaviae]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]
izabntx8zvlfq15irdp54we8x77tvtl
Embsa
0
197986
3981337
3980152
2026-08-15T10:39:25Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Embsen]] ad [[Embsa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3980152
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Embsen''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est. Est pars communis generalis [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenaviae]]. Ad Embsen etiam vici Oerzen et Heinsen pertinent.
== Historia ==
Embsen pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Embsen ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1974]] ad [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenaviam]] commune generale pertinet. Eodem anni vici supra dicti cum Embsen coniuncti sunt.
== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [http://www.embsen.de/ Pagina officialis]
* [https://web.archive.org/web/20150222103950/http://www.samtgemeinde-ilmenau.de/desktopdefault.aspx/tabid-2319/4490_read-22318 Pagina communis generalis Ilmenaviae de Embsen scripta]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
p9njsnrra9wfj3bdwp54eikpg0zzlts
3981339
3981337
2026-08-15T10:50:04Z
Cyprianus Marcus
66550
3981339
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Embsa'''<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Luneburgensis|Circuli Luneburgensis]] est. Est pars communis generalis [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenaviae]]. Ad Embsam etiam vici [[Embsa (vicus)|Embsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Embsen''), [[Oerza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oerzen'') et [[Heinsa (Embsa)|Heinsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Heinsen'') pertinent.
== Historia ==
Embsa pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Embsa ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est et ab anno [[1974]] ad [[Ilmenavia (commune generale)|Ilmenaviam]] commune generale pertinet. Eodem anni vici supra dicti cum Embsa coniuncti sunt.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Embsen|Embsam}}
* [http://www.embsen.de/ Pagina officialis]
* [https://web.archive.org/web/20150222103950/http://www.samtgemeinde-ilmenau.de/desktopdefault.aspx/tabid-2319/4490_read-22318 Pagina communis generalis Ilmenaviae de Embsa scripta]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
jlalv0ui3jzfgbol75yn9qf8ifnmiqh
Sevim Dağdelen
0
202399
3981297
3947396
2026-08-14T19:55:26Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981297
wikitext
text/x-wiki
{{capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:DIE LINKE. NRW Sevim Dagdelen.jpg|thumb|left|Sevim Dağdelen]]
'''Sevim Dağdelen''' (nata [[4 Septembris]] [[1975]] [[Thuiscoburgum|Thuiscoburgi]]) rerum politicarum perita [[Germania|Germanica]] factionis [[Sinistra (factio politica Germaniae)|Sinistrae]] est.
== Iuventus et munus ==
Postquam anno [[1997]] testimonium maturitatis accepit, Dağdelen [[Universitas Marpurgensis|Marburgi]], [[Universitas Adelaidensis|Adelhaidis]] atque [[Universitas Coloniensis|Coloniae]] iurisprudentiae studebat. Ab anno [[2005]], cum legata Dietae Foederalis electa est, studium non perrexit.
== Cursus honorum ==
Dağdelen anno [[2005]] primo legata ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electa est et ad hunc diem manet.
== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20131128034955/http://www.bundestag.de/bundestag/abgeordnete18/biografien/D/dagdelen_sevim.html Curriculum vitae in pagina Dietae Foederalis]
* [https://web.archive.org/web/20210214010730/https://www.sevimdagdelen.de/ Pagina personalis]
{{Lifetime|1975||Dagdelen, Sevim}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Marburgensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Adelaidensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Coloniensis]]
[[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]]
lygsxp9i4rtprg13fred6f5uq8q3owl
Titiatio
0
211268
3981192
3929536
2026-08-14T13:17:21Z
Ylmarien
50697
/* */
3981192
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-2}}
{| class="floatright" style="border-collapse:separate; border: 1px solid darkgray; border-spacing:4px; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="background:#54a0ff; color:#FFFFFF; height:50px; font-size:180%" | Twitter
|-
| colspan="2" style="padding:10px;" | [[Fasciculus:Twitter TT.PNG|300px|center]]
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | <small>[[Tabula geographica|Tabula]] locorum ubi Titiationis usores sunt.</small>
|-
! colspan="2" style="background:#54a0ff; color:#FFFFFF;" | Informationes
|-
| '''Natura''' || [[Media socialia]]<br/>([[Blog|microblog]] et commentarii)
|-
| '''Praecipuus conditor''' || [[Iacobus Dorsey]]
|-
| '''Conditio''' || [[21 Martii]] [[2006]]
|-
| '''Natio originis''' || [[Fasciculus:Flag of the United States.svg|20px]] [[Civitates Foederatae]]
|-
| '''Director''' || [[Elon Musk]]
|-
| '''[[Situs interretialis]]''' || [https://twitter.com twitter.com]
|}
[[Fasciculus:Jack Dorsey 2014.jpg|thumb|upright=0.6|left|[[Iacobus Dorsey]] Titiationem anno [[2014]] condidit.]]
[[Fasciculus:Twitter and X logos.svg|thumb|upright=0.6|[[Logotypus]] Titiationis ante diem [[23 Iulii]] [[2023]] (sinistra) et hodie (dextra).]]
'''Titiatio'''<ref>{{cite web|url=https://rogueclassicism.com/2011/06/01/twitter-in-latin/|author=David Meadows|title=''Twitter'' in Latin?|publisher=Rogue Classicism.|language=en}}.</ref> sive '''Pipiatio'''<ref>Vide [https://twitter.com/Alexander_''Ver pipio,''] de scribendo in ''Twitter'' vel ''[https://twitter.com/realmadrid_ln pagina pipiatrix]'' de singulis paginis vel melius ''Pagina alicuius breviloquentis'', ut [https://twitter.com/Pontifex_ln Papae Francisci pagina] nominatur; confer rationes [http://cornellalumnimagazine.com/living-language/ hic adductas].</ref> ([[Anglice]] et legitime olim ''Twitter,'' nunc ''X'') est [[media socialia|medium sociale]] [[situs interretialis|interretiale]] tam constitutum ut homines brevibus [[epistula|litteris]] inter se colloqui possint et primum die [[21 Martii]] [[2006]] editum. [[Inscriptio]]nes usorum, quae titiata{{FD ref}} appellantur, primum 140, nunc 280 minusve [[littera|signa typographica]] solummodo tenere possunt. [[Latinitas|Latinitati]] interdum valde idoneum existimabatur.<ref>[http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2014/12/22/perche-il-latino-e-la-lingua-ideale-per-comunicare-su-twitter48.html?refresh_ce "Cur Latine per ''brevilocutorium'' optime est communicare."']</ref>
Sedes societatus quae Titiationem regit, [[Franciscopolis (California)|Franciscopoli]] in [[California]] situs est, cum [[Google]] multisque societatibus [[Vallis Silicii]] aliis.
In plus quam quadraginta [[lingua|linguis]], Titiatio a 313 millionibus personarum anno [[2017]] adhibebatur.
Die [[28 Octobris]] [[2022]], Titiationem adeptus est [[Elon Musk]], qui die [[23 Iulii]] [[2023]] [[logotypus|logotypum]] [[avis|avianum]] abrogavit et logotypum novum '''X''' promulgavt.
==Notae==
<references/>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Twitter|Titiationem}}
[[Categoria:Incepta 2006]]
[[Categoria:Media socialia]]
[[Categoria:Situs ephemeri]]
[[Categoria:Societates mercatoriae Civitatum Foederatarum]]
{{Myrias|Societas}}
3yvf8hkof6j62g2wo5kw60tsldq7wb3
Hialtius Thordi filius
0
214815
3981200
3603509
2026-08-14T13:32:20Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981200
wikitext
text/x-wiki
{{Pagina non annexa}}{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Hialtius Thordi filius'''<ref>[https://books.google.fr/books?id=WHAJAAAAQAAJ&pg=PA321&dq=Hjaltius+Thordi+filius&hl=la&sa=X&ved=2ahUKEwj2gJfJxMTuAhUHiYsKHXb4AzYQ6AEwAHoECAAQAg#v=onepage&q=Hjaltius%20Thordi%20filius&f=false ''Edda'' Snorronis Sturlaei, vol. III, Hafniae, 1880–87, p. 321].</ref> ([[Islandice]]: ''Hjalti Þórðarson'') fuit colonus [[Islandia]]e. Secundum [[Landnama]]m "[[Skagafjörður|Fiordum Paeninsulae]] consilio Kolbeinis" insidit, cui [[Kolbein Saemundi filius]] intimam partem vallis dedit, quae hodie [[Hjaltadalur|Vallis Hialtae]] appellatur. Hialtius [[Hof Valle Hialtiae|Hofe]] habitavit.<ref name="Landnama">[https://web.archive.org/web/20161210191901/http://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm Landnama] ''(Islandice)''</ref>
Eius filii dicti sunt convivium funeralis adeo frequens habuisse ut 1200 hospites ibi convenerent. Illi et Landnama, cum visi essent in [[Thorskafiordur|Fiordum Gadorum]] ientes, tam regie ornati sunt, ut spectatores se [[aesires]] aspexisse crederent.<ref name="Landnama"/>
Hialtii nepos [[Thorbiorn Hamus]] fuit, qui [[Gretti Asmundi filius|Grettim Fortem Asmundi filium]] necavit.
==Notae==
<references />
[[Categoria:Coloni Islandiae]]
[[Categoria:Nati millennio 1]]
[[Categoria:Mortui millennio 1]]
1wjj8b6ab9vmc2thum2j9qu316envq4
Index urbium, oppidorum et communium Saxoniae Inferioris
0
216135
3981256
3981111
2026-08-14T15:22:51Z
Cyprianus Marcus
66550
3981256
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communium et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden y des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Auricum (Saxonia Inferior)|Auricum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derental]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007"/> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Didderse]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklage]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Drage (Albis)|Drage]]<ref name="Drage">'''Drage-es'''; declinatio regularis generis Graeci vel Latini in prima declinatione, aut ut nomen substantivum regulare primae declinationis in geographicis rationibus modernis tractatum. Quo de toponymo, vide: Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentwede]]<ref name="Hodenberg 1842">von Hodenberg, W. (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch''. [[Hannovera]]e.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Edestorpe]]<ref name="Minden 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden (Band 1)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eime]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eimke]] <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Elsfleth]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Elze]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsen]]
* [[Emda]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Emlichheim]]
* [[Emmendorf]]
* [[Emmerthal]]
* [[Emsbüren]]
* [[Emstek]]
* [[Emtinghausen]]
* [[Engden]]
* [[Engelschoff]]
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkerode]]
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Esche]]
* [[Eschede]]
* [[Eschershausen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Esens]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Essel]]
* [[Essen (Oldenburgum)]]
* [[Esterwegen]]
* [[Estorf (Landkreis Stade)|Estorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Estorf (Weser)|Estorf]] <small>(Weser)</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Everode]]
* [[Eversmeer]]
* [[Evessen]]
* [[Eydelstedt]]
* [[Eyendorf]]
* [[Eystrup]]
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farven]]
* [[Faßberg]]
* [[Filsum]]
* [[Fintel]]
* [[Firrel]]
* [[Flögeln]]
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flöthe]]
* [[Frankenfeld]]
* [[Freden]]
* [[Fredenbeck]]
* [[Freiburg/Elbe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Freistatt]]
* [[Frellstedt]]
* [[Freren]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Fresenburg]]
* [[Friedeburg]]
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]
* [[Friesoythe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Fürstenau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Furstenberga]]
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesee]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesbergen]]
* [[Garbsen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Garlstorf]]
* [[Garrel]]
* [[Garstedt]]
* [[Gartow]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Geeste]]
* [[Geestland]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gehrde]]
* [[Gehrden]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Georgsdorf]]
* [[Georgsmarienhütte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gerdau]]
* [[Gersten]]
* [[Getelo]]
* [[Gevensleben]]
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Geversdorf]]
* [[Gieboldehausen]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Giesen]]
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilten]]
* [[Glandorf]]
* [[Gleichen]]
* [[Gnarrenburg]]
* [[Gödenstorf]]
* [[Göhrde]]
* [[Goldenstedt]]
* [[Gölenkamp]]
* [[Golmbach]]
* [[Gorleben]]
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorst]]
* [[Grasberg]]
* [[Grasleben]]
* [[Grethem]]
* [[Gronau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Groß Berßen]]
* [[Großefehn]]
* [[Großenkneten]]
* [[Großenwörden]]
* [[Großheide]]
* [[Groß Ippener]]
* [[Groß Meckelsen]]
* [[Groß Oesingen]]
* [[Groß Twülpstedt]]
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grünendeich]]
* [[Guderhandviertel]]
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusborn]]
* [[Gyhum]]
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hademstorf]]
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hage]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagen am Teutoburger Wald]]
* [[Hagen im Bremischen]]
* [[Hagenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagermarsch]]
* [[Hahausen]]
* [[Halbemond]]
* [[Halle (comitatus Binethensis)|Halle]] <small>(b.Neuenhaus)</small>
* [[Halle (Holtisminni)|Halle]] <small>(Montes Visurgis)</small>
* [[Halvesbostel]]
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hambergen]]
* [[Hambühren]]
* [[Hämelhausen]]
* [[Hamersen]]
* [[Hammah]]
* [[Handeloh]]
* [[Handorf]]
* [[Handrup]]
* [[Hankensbüttel]]
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hann. Münden]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Hanstedt (Circulus Ulsenensis)|Hanstedt]] <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small>
* [[Hanstedt (Nordheide)|Hanstedt]] <small>(Nordheide)</small>
* [[Harbarnsen]]
* [[Hardegsen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haren (Amisia)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Harmstorf]]
* [[Harpstedt]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsefeld]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsum]]
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasbergen]]
* [[Haselünne]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haßbergen]]
* [[Hassel (Weser)]]
* [[Hassendorf]]
* [[Haste]]
* [[Hatten]]
* [[Hattorf ad Harthicos montes]]
* [[Häuslingen]]
* [[Haverlah]]
* [[Hechthausen]]
* [[Hedeper]]
* [[Heede (Emsland)|Heede]]
* [[Heemsen]]
* [[Heere]]
* [[Heeslingen]]
* [[Heeßen]]
* [[Hehlen]]
* [[Heidenau (Saxonia Inferior)|Heidenau]]
* [[Heinade]]
* [[Heinbockel]]
* [[Heiningen (Niedersachsen)|Heiningen]]
* [[Heinsen]]
* [[Hellwege]]
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsen]]
* [[Helvesiek]]
* [[Hemmingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemsbünde]]
* [[Hemslingen]]
* [[Hemsloh]]
* [[Hepstedt]]
* [[Herzberg am Harz]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Herzlake]]
* [[Hesel]]
* [[Hespe]]
* [[Hessisch Oldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Heuerßen]]
* [[Heyen]]
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissen]]
* [[Hilkenbrook]]
* [[Hillerse]]
* [[Hilter am Teutoburger Wald]]
* [[Himbergen]]
* [[Himmelpforten]]
* [[Hinte]]
* [[Hipstedt]]
* [[Hittbergen]]
* [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hodenhagen]]
* [[Höhbeck]]
* [[Hohenhameln]]
* [[Hohne]]
* [[Hohnhorst]]
* [[Hohnstorf (Albis)]]
* [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]]
* [[Holenberg]]
* [[Holle]]
* [[Hollenstedt]]
* [[Hollern-Twielenfleth]]
* [[Hollnseth]]
* [[Holste]]
* [[Holtgast]]
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtland]]
* [[Holzen (bei Eschershausen)|Holzen]]
* [[Hoogstede]]
* [[Hörden ad Harthicos montes]]
* [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]]
* [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hoyerhagen]]
* [[Hoyershausen]]
* [[Hude (Oldenburg)]]
* [[Hüde]]
* [[Hülsede]]
* [[Husum (bei Nienburg)|Husum]]
* [[Hüven]]
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ihlienworth]]
* [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]]
* [[Ilsede]]
* [[Ingeleben]]
* [[Isenbüttel]]
* [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Isterberg]]
* [[Itterbeck]]
{{div col end}}
=== J ===
{{div col|3}}
* [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]]
* [[Jameln]]
* [[Jelmstorf]]
* [[Jembke]]
* [[Jemgum]]
* [[Jerxheim]]
* [[Jesteburg]]
* [[Jork]]
* [[Jühnde]]
* [[Juist]]
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorf]]
* [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]]
* [[Kalefeld]]
* [[Karwitz]]
* [[Katlenburg-Lindau]]
* [[Kettenkamp]]
* [[Kirchbrak]]
* [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]]
* [[Kirchgellersen]]
* [[Kirchlinteln]]
* [[Kirchseelte]]
* [[Kirchtimke]]
* [[Kirchwalsede]]
* [[Kissenbrück]]
* [[Klein Berßen]]
* [[Klein Meckelsen]]
* [[Kluse (Emsland)|Kluse]]
* [[Kneitlingen]]
* [[Köhlen]]
* [[Königsmoor]]
* [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]]
* [[Krebeck]]
* [[Krummendeich]]
* [[Krummhörn]]
* [[Kührstedt]]
* [[Küsten]]
* [[Kutenholz]]
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laar]]
* [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Lachendorf]]
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]]
* [[Lähden]]
* [[Lahn (Hümmling)|Lahn]]
* ''[[Lamspringe]]''
* [[Lamstedt]]
* [[Landesbergen]]
* [[Landolfshausen]]
* [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]]
* [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small>
* '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small>
* [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small>
* [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]]
* [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Langeoog]]
* [[Langlingen]]
* [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lastrup]]
* [[Lathen]]
* [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenbrück]]
* [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenhagen]]
* [[Leese]]
* [[Leezdorf]]
* [[Lehe (Emsland)|Lehe]]
* [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]]
* [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Leiferde]]
* [[Lembruch]]
* [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lemgow]]
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengede]]
* [[Lengenbostel]]
* [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]]
* [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]]
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Liebenburg]]
* [[Lilienthal]]
* [[Lindern (Oldenburg)]]
* [[Lindhorst]]
* [[Lindwedel]]
* [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Linsburg]]
* [[Lintig]]
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Lorup]]
* [[Loxstedt]]
* [[Lübberstedt]]
* [[Lübbow]]
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]]
* [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]]
* [[Lüdersburg]]
* [[Lüdersfeld]]
* [[Lüerdissen]]
* [[Luhden]]
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lünne]]
* [[Lütetsburg]]
* ''[[Lutter am Barenberge]]''
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasen]]
* [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Marienhagen]]
* [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]]
* [[Marklohe]]
* [[Marl (Dümmer)|Marl]]
* [[Marschacht]]
* [[Martfeld]]
* [[Marxen]]
* [[Mechtersen]]
* [[Meerbeck]]
* [[Meine]]
* [[Meinersen]]
* [[Melbeck]]
* [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Mellinghausen]]
* [[Menslage]]
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merzen]]
* [[Messenkamp]]
* [[Messingen]]
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhaus]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]]
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]]
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]]
* [[Rohrsen]]
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]]
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spelle]]
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Stadtoldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]]
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]]
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]]
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]]
* [[Warpe]]
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]]
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]]
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
pg5enzs58hkmbk264lsdwx9bq95lbpy
3981319
3981256
2026-08-14T20:59:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3981319
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communium et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden y des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auricum (Saxonia Inferior)|Auricum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derental]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007"/> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Didderse]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklage]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Drage (Albis)|Drage]]<ref name="Drage">'''Drage-es'''; declinatio regularis generis Graeci vel Latini in prima declinatione, aut ut nomen substantivum regulare primae declinationis in geographicis rationibus modernis tractatum. Quo de toponymo, vide: Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentwede]]<ref name="Hodenberg 1842">von Hodenberg, W. (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch''. [[Hannovera]]e.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Edestorpe]]<ref name="Minden 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden (Band 1)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eime]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eimke]] <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsen]]
* [[Emda]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Emlichheim]]
* [[Emmendorf]]
* [[Emmerthal]]
* [[Emsbüren]]
* [[Emstek]]
* [[Emtinghausen]]
* [[Engden]]
* [[Engelschoff]]
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkerode]]
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Esche]]
* [[Eschede]]
* [[Eschershausen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Esens]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Essel]]
* [[Essen (Oldenburgum)]]
* [[Esterwegen]]
* [[Estorf (Landkreis Stade)|Estorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Estorf (Weser)|Estorf]] <small>(Weser)</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Everode]]
* [[Eversmeer]]
* [[Evessen]]
* [[Eydelstedt]]
* [[Eyendorf]]
* [[Eystrup]]
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farven]]
* [[Faßberg]]
* [[Filsum]]
* [[Fintel]]
* [[Firrel]]
* [[Flögeln]]
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flöthe]]
* [[Frankenfeld]]
* [[Freden]]
* [[Fredenbeck]]
* [[Freiburg/Elbe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Freistatt]]
* [[Frellstedt]]
* [[Freren]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Fresenburg]]
* [[Friedeburg]]
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]
* [[Friesoythe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Fürstenau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Furstenberga]]
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesee]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesbergen]]
* [[Garbsen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Garlstorf]]
* [[Garrel]]
* [[Garstedt]]
* [[Gartow]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Geeste]]
* [[Geestland]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gehrde]]
* [[Gehrden]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Georgsdorf]]
* [[Georgsmarienhütte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gerdau]]
* [[Gersten]]
* [[Getelo]]
* [[Gevensleben]]
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Geversdorf]]
* [[Gieboldehausen]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Giesen]]
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilten]]
* [[Glandorf]]
* [[Gleichen]]
* [[Gnarrenburg]]
* [[Gödenstorf]]
* [[Göhrde]]
* [[Goldenstedt]]
* [[Gölenkamp]]
* [[Golmbach]]
* [[Gorleben]]
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorst]]
* [[Grasberg]]
* [[Grasleben]]
* [[Grethem]]
* [[Gronau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Groß Berßen]]
* [[Großefehn]]
* [[Großenkneten]]
* [[Großenwörden]]
* [[Großheide]]
* [[Groß Ippener]]
* [[Groß Meckelsen]]
* [[Groß Oesingen]]
* [[Groß Twülpstedt]]
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grünendeich]]
* [[Guderhandviertel]]
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusborn]]
* [[Gyhum]]
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hademstorf]]
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hage]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagen am Teutoburger Wald]]
* [[Hagen im Bremischen]]
* [[Hagenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagermarsch]]
* [[Hahausen]]
* [[Halbemond]]
* [[Halle (comitatus Binethensis)|Halle]] <small>(b.Neuenhaus)</small>
* [[Halle (Holtisminni)|Halle]] <small>(Montes Visurgis)</small>
* [[Halvesbostel]]
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hambergen]]
* [[Hambühren]]
* [[Hämelhausen]]
* [[Hamersen]]
* [[Hammah]]
* [[Handeloh]]
* [[Handorf]]
* [[Handrup]]
* [[Hankensbüttel]]
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hann. Münden]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Hanstedt (Circulus Ulsenensis)|Hanstedt]] <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small>
* [[Hanstedt (Nordheide)|Hanstedt]] <small>(Nordheide)</small>
* [[Harbarnsen]]
* [[Hardegsen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haren (Amisia)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Harmstorf]]
* [[Harpstedt]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsefeld]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsum]]
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasbergen]]
* [[Haselünne]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haßbergen]]
* [[Hassel (Weser)]]
* [[Hassendorf]]
* [[Haste]]
* [[Hatten]]
* [[Hattorf ad Harthicos montes]]
* [[Häuslingen]]
* [[Haverlah]]
* [[Hechthausen]]
* [[Hedeper]]
* [[Heede (Emsland)|Heede]]
* [[Heemsen]]
* [[Heere]]
* [[Heeslingen]]
* [[Heeßen]]
* [[Hehlen]]
* [[Heidenau (Saxonia Inferior)|Heidenau]]
* [[Heinade]]
* [[Heinbockel]]
* [[Heiningen (Niedersachsen)|Heiningen]]
* [[Heinsen]]
* [[Hellwege]]
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsen]]
* [[Helvesiek]]
* [[Hemmingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemsbünde]]
* [[Hemslingen]]
* [[Hemsloh]]
* [[Hepstedt]]
* [[Herzberg am Harz]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Herzlake]]
* [[Hesel]]
* [[Hespe]]
* [[Hessisch Oldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Heuerßen]]
* [[Heyen]]
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissen]]
* [[Hilkenbrook]]
* [[Hillerse]]
* [[Hilter am Teutoburger Wald]]
* [[Himbergen]]
* [[Himmelpforten]]
* [[Hinte]]
* [[Hipstedt]]
* [[Hittbergen]]
* [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hodenhagen]]
* [[Höhbeck]]
* [[Hohenhameln]]
* [[Hohne]]
* [[Hohnhorst]]
* [[Hohnstorf (Albis)]]
* [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]]
* [[Holenberg]]
* [[Holle]]
* [[Hollenstedt]]
* [[Hollern-Twielenfleth]]
* [[Hollnseth]]
* [[Holste]]
* [[Holtgast]]
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtland]]
* [[Holzen (bei Eschershausen)|Holzen]]
* [[Hoogstede]]
* [[Hörden ad Harthicos montes]]
* [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]]
* [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hoyerhagen]]
* [[Hoyershausen]]
* [[Hude (Oldenburg)]]
* [[Hüde]]
* [[Hülsede]]
* [[Husum (bei Nienburg)|Husum]]
* [[Hüven]]
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ihlienworth]]
* [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]]
* [[Ilsede]]
* [[Ingeleben]]
* [[Isenbüttel]]
* [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Isterberg]]
* [[Itterbeck]]
{{div col end}}
=== J ===
{{div col|3}}
* [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]]
* [[Jameln]]
* [[Jelmstorf]]
* [[Jembke]]
* [[Jemgum]]
* [[Jerxheim]]
* [[Jesteburg]]
* [[Jork]]
* [[Jühnde]]
* [[Juist]]
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorf]]
* [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]]
* [[Kalefeld]]
* [[Karwitz]]
* [[Katlenburg-Lindau]]
* [[Kettenkamp]]
* [[Kirchbrak]]
* [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]]
* [[Kirchgellersen]]
* [[Kirchlinteln]]
* [[Kirchseelte]]
* [[Kirchtimke]]
* [[Kirchwalsede]]
* [[Kissenbrück]]
* [[Klein Berßen]]
* [[Klein Meckelsen]]
* [[Kluse (Emsland)|Kluse]]
* [[Kneitlingen]]
* [[Köhlen]]
* [[Königsmoor]]
* [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]]
* [[Krebeck]]
* [[Krummendeich]]
* [[Krummhörn]]
* [[Kührstedt]]
* [[Küsten]]
* [[Kutenholz]]
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laar]]
* [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Lachendorf]]
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]]
* [[Lähden]]
* [[Lahn (Hümmling)|Lahn]]
* ''[[Lamspringe]]''
* [[Lamstedt]]
* [[Landesbergen]]
* [[Landolfshausen]]
* [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]]
* [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small>
* '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small>
* [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small>
* [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]]
* [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Langeoog]]
* [[Langlingen]]
* [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lastrup]]
* [[Lathen]]
* [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenbrück]]
* [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenhagen]]
* [[Leese]]
* [[Leezdorf]]
* [[Lehe (Emsland)|Lehe]]
* [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]]
* [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Leiferde]]
* [[Lembruch]]
* [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lemgow]]
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengede]]
* [[Lengenbostel]]
* [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]]
* [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]]
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Liebenburg]]
* [[Lilienthal]]
* [[Lindern (Oldenburg)]]
* [[Lindhorst]]
* [[Lindwedel]]
* [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Linsburg]]
* [[Lintig]]
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Lorup]]
* [[Loxstedt]]
* [[Lübberstedt]]
* [[Lübbow]]
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]]
* [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]]
* [[Lüdersburg]]
* [[Lüdersfeld]]
* [[Lüerdissen]]
* [[Luhden]]
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lünne]]
* [[Lütetsburg]]
* ''[[Lutter am Barenberge]]''
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasen]]
* [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Marienhagen]]
* [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]]
* [[Marklohe]]
* [[Marl (Dümmer)|Marl]]
* [[Marschacht]]
* [[Martfeld]]
* [[Marxen]]
* [[Mechtersen]]
* [[Meerbeck]]
* [[Meine]]
* [[Meinersen]]
* [[Melbeck]]
* [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Mellinghausen]]
* [[Menslage]]
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merzen]]
* [[Messenkamp]]
* [[Messingen]]
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhaus]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]]
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]]
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]]
* [[Rohrsen]]
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]]
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spelle]]
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Stadtoldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]]
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]]
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]]
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]]
* [[Warpe]]
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]]
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]]
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
o1vcgmgwvst91exsavnee6z28z8wsh4
3981336
3981319
2026-08-15T10:21:20Z
Cyprianus Marcus
66550
3981336
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communium et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden y des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auricum (Saxonia Inferior)|Auricum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derental]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007"/> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Didderse]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklage]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Drage (Albis)|Drage]]<ref name="Drage">'''Drage-es'''; declinatio regularis generis Graeci vel Latini in prima declinatione, aut ut nomen substantivum regulare primae declinationis in geographicis rationibus modernis tractatum. Quo de toponymo, vide: Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentwede]]<ref name="Hodenberg 1842"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Edestorpe]]<ref name="Minden 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden (Band 1)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eime]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eimke]] <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsen]]
* [[Emda]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Emlichheim]]
* [[Emmendorf]]
* [[Emmerthal]]
* [[Emsbüren]]
* [[Emstek]]
* [[Emtinghausen]]
* [[Engden]]
* [[Engelschoff]]
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkerode]]
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Esche]]
* [[Eschede]]
* [[Eschershausen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Esens]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Essel]]
* [[Essen (Oldenburgum)]]
* [[Esterwegen]]
* [[Estorf (Landkreis Stade)|Estorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Estorf (Weser)|Estorf]] <small>(Weser)</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Everode]]
* [[Eversmeer]]
* [[Evessen]]
* [[Eydelstedt]]
* [[Eyendorf]]
* [[Eystrup]]
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farven]]
* [[Faßberg]]
* [[Filsum]]
* [[Fintel]]
* [[Firrel]]
* [[Flögeln]]
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flöthe]]
* [[Frankenfeld]]
* [[Freden]]
* [[Fredenbeck]]
* [[Freiburg/Elbe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Freistatt]]
* [[Frellstedt]]
* [[Freren]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Fresenburg]]
* [[Friedeburg]]
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]
* [[Friesoythe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Fürstenau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Furstenberga]]
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesee]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesbergen]]
* [[Garbsen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Garlstorf]]
* [[Garrel]]
* [[Garstedt]]
* [[Gartow]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Geeste]]
* [[Geestland]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gehrde]]
* [[Gehrden]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Georgsdorf]]
* [[Georgsmarienhütte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Gerdau]]
* [[Gersten]]
* [[Getelo]]
* [[Gevensleben]]
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Geversdorf]]
* [[Gieboldehausen]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Giesen]]
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilten]]
* [[Glandorf]]
* [[Gleichen]]
* [[Gnarrenburg]]
* [[Gödenstorf]]
* [[Göhrde]]
* [[Goldenstedt]]
* [[Gölenkamp]]
* [[Golmbach]]
* [[Gorleben]]
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorst]]
* [[Grasberg]]
* [[Grasleben]]
* [[Grethem]]
* [[Gronau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Groß Berßen]]
* [[Großefehn]]
* [[Großenkneten]]
* [[Großenwörden]]
* [[Großheide]]
* [[Groß Ippener]]
* [[Groß Meckelsen]]
* [[Groß Oesingen]]
* [[Groß Twülpstedt]]
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grünendeich]]
* [[Guderhandviertel]]
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusborn]]
* [[Gyhum]]
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hademstorf]]
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hage]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagen am Teutoburger Wald]]
* [[Hagen im Bremischen]]
* [[Hagenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagermarsch]]
* [[Hahausen]]
* [[Halbemond]]
* [[Halle (comitatus Binethensis)|Halle]] <small>(b.Neuenhaus)</small>
* [[Halle (Holtisminni)|Halle]] <small>(Montes Visurgis)</small>
* [[Halvesbostel]]
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hambergen]]
* [[Hambühren]]
* [[Hämelhausen]]
* [[Hamersen]]
* [[Hammah]]
* [[Handeloh]]
* [[Handorf]]
* [[Handrup]]
* [[Hankensbüttel]]
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hann. Münden]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Hanstedt (Circulus Ulsenensis)|Hanstedt]] <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small>
* [[Hanstedt (Nordheide)|Hanstedt]] <small>(Nordheide)</small>
* [[Harbarnsen]]
* [[Hardegsen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haren (Amisia)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Harmstorf]]
* [[Harpstedt]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsefeld]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsum]]
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasbergen]]
* [[Haselünne]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haßbergen]]
* [[Hassel (Weser)]]
* [[Hassendorf]]
* [[Haste]]
* [[Hatten]]
* [[Hattorf ad Harthicos montes]]
* [[Häuslingen]]
* [[Haverlah]]
* [[Hechthausen]]
* [[Hedeper]]
* [[Heede (Emsland)|Heede]]
* [[Heemsen]]
* [[Heere]]
* [[Heeslingen]]
* [[Heeßen]]
* [[Hehlen]]
* [[Heidenau (Saxonia Inferior)|Heidenau]]
* [[Heinade]]
* [[Heinbockel]]
* [[Heiningen (Niedersachsen)|Heiningen]]
* [[Heinsen]]
* [[Hellwege]]
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsen]]
* [[Helvesiek]]
* [[Hemmingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemsbünde]]
* [[Hemslingen]]
* [[Hemsloh]]
* [[Hepstedt]]
* [[Herzberg am Harz]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Herzlake]]
* [[Hesel]]
* [[Hespe]]
* [[Hessisch Oldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Heuerßen]]
* [[Heyen]]
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissen]]
* [[Hilkenbrook]]
* [[Hillerse]]
* [[Hilter am Teutoburger Wald]]
* [[Himbergen]]
* [[Himmelpforten]]
* [[Hinte]]
* [[Hipstedt]]
* [[Hittbergen]]
* [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hodenhagen]]
* [[Höhbeck]]
* [[Hohenhameln]]
* [[Hohne]]
* [[Hohnhorst]]
* [[Hohnstorf (Albis)]]
* [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]]
* [[Holenberg]]
* [[Holle]]
* [[Hollenstedt]]
* [[Hollern-Twielenfleth]]
* [[Hollnseth]]
* [[Holste]]
* [[Holtgast]]
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtland]]
* [[Holzen (bei Eschershausen)|Holzen]]
* [[Hoogstede]]
* [[Hörden ad Harthicos montes]]
* [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]]
* [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hoyerhagen]]
* [[Hoyershausen]]
* [[Hude (Oldenburg)]]
* [[Hüde]]
* [[Hülsede]]
* [[Husum (bei Nienburg)|Husum]]
* [[Hüven]]
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ihlienworth]]
* [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]]
* [[Ilsede]]
* [[Ingeleben]]
* [[Isenbüttel]]
* [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Isterberg]]
* [[Itterbeck]]
{{div col end}}
=== J ===
{{div col|3}}
* [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]]
* [[Jameln]]
* [[Jelmstorf]]
* [[Jembke]]
* [[Jemgum]]
* [[Jerxheim]]
* [[Jesteburg]]
* [[Jork]]
* [[Jühnde]]
* [[Juist]]
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorf]]
* [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]]
* [[Kalefeld]]
* [[Karwitz]]
* [[Katlenburg-Lindau]]
* [[Kettenkamp]]
* [[Kirchbrak]]
* [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]]
* [[Kirchgellersen]]
* [[Kirchlinteln]]
* [[Kirchseelte]]
* [[Kirchtimke]]
* [[Kirchwalsede]]
* [[Kissenbrück]]
* [[Klein Berßen]]
* [[Klein Meckelsen]]
* [[Kluse (Emsland)|Kluse]]
* [[Kneitlingen]]
* [[Köhlen]]
* [[Königsmoor]]
* [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]]
* [[Krebeck]]
* [[Krummendeich]]
* [[Krummhörn]]
* [[Kührstedt]]
* [[Küsten]]
* [[Kutenholz]]
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laar]]
* [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Lachendorf]]
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]]
* [[Lähden]]
* [[Lahn (Hümmling)|Lahn]]
* ''[[Lamspringe]]''
* [[Lamstedt]]
* [[Landesbergen]]
* [[Landolfshausen]]
* [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]]
* [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small>
* '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small>
* [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small>
* [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]]
* [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Langeoog]]
* [[Langlingen]]
* [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lastrup]]
* [[Lathen]]
* [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenbrück]]
* [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenhagen]]
* [[Leese]]
* [[Leezdorf]]
* [[Lehe (Emsland)|Lehe]]
* [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]]
* [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Leiferde]]
* [[Lembruch]]
* [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lemgow]]
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengede]]
* [[Lengenbostel]]
* [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]]
* [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]]
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Liebenburg]]
* [[Lilienthal]]
* [[Lindern (Oldenburg)]]
* [[Lindhorst]]
* [[Lindwedel]]
* [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Linsburg]]
* [[Lintig]]
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Lorup]]
* [[Loxstedt]]
* [[Lübberstedt]]
* [[Lübbow]]
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]]
* [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]]
* [[Lüdersburg]]
* [[Lüdersfeld]]
* [[Lüerdissen]]
* [[Luhden]]
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lünne]]
* [[Lütetsburg]]
* ''[[Lutter am Barenberge]]''
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasen]]
* [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Marienhagen]]
* [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]]
* [[Marklohe]]
* [[Marl (Dümmer)|Marl]]
* [[Marschacht]]
* [[Martfeld]]
* [[Marxen]]
* [[Mechtersen]]
* [[Meerbeck]]
* [[Meine]]
* [[Meinersen]]
* [[Melbeck]]
* [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Mellinghausen]]
* [[Menslage]]
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merzen]]
* [[Messenkamp]]
* [[Messingen]]
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhaus]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]]
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]]
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]]
* [[Rohrsen]]
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]]
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spelle]]
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Stadtoldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]]
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]]
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]]
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]]
* [[Warpe]]
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]]
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]]
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
egxcxx07ygfcdyth5pym096r8e49yt6
Circulus terrae Paludis Visurgensis
0
238290
3981304
3978515
2026-08-14T20:15:59Z
Cyprianus Marcus
66550
3981304
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in BRA.svg|300px|right|Communia in circulus terrae Paludis Visurgensis]]
'''Circulus terrae Paludis Visurgensis'''<ref name="Circulus terrae">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit</ref><ref name="Egli 1893">De Latinā toponymiā, vide: Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Wesermarsch''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Wesermarsch''; [[Saxonice]] ''Landkreis Wersermasch''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1933]] conditus est et ad annum [[1946]] ad [[Ducatus Oldenburgensis|Liberam Civitatem Oldenburgensem]] pertinuit et deinde ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Brachia (Germania)|Brachia]] est.
== De rebus gestis ==
Circulus anno [[1933]] nomine "magistratus Circuli terrae Paludis Visurgensis" conditus est et ab anno [[1939]] "Circulus terrae Paludis Visurgensis" nominatus est. Anno [[1946]] cum toto civitate Oldenburgensi ad Saxoniam Inferiorem transiit. Anno [[1938]] et [[1974]] numerus communium in circulo alteratus est.
== Communia circuli ==
Haec sunt hodie communia huius circuli:
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') urbs (9054)
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'') (6832 incolae)
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak''), sedes administrationis (14.983)
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'') (6184)
* [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]] (5773)
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'') (6915)
* [[Nordenham]] (26.262)
* [[Ovelgönne]] (5379)
* [[Stadlandia]] (Germanice ''Stadland'') (7449)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Wesermarsch|Circulum terrae Paludis Visurgensis}}
* [http://www.landkreis-wesermarsch.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Alluvionis Visurgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1933]]
clqhyy71l00td9ooo1boxifxmbnqc6s
Alisni
0
238388
3981254
3505772
2026-08-14T15:20:24Z
Cyprianus Marcus
66550
3981254
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elsfleth''' est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]]. Ad Elsfleth commune vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipse Elsfleth anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripta est. Ab anno [[1350]] Elsfleth regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Elsfleth fuit. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars oppidi Elsfleth facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
s1pweznx3r1n5kls2v2krbuwqdfn6ew
3981288
3981254
2026-08-14T18:42:17Z
Cyprianus Marcus
66550
3981288
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elsfleth''' est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Elsfleth commune vici Bardenfleth, Burwinkel, Butteldorf, Dalsper, Eckfleth, Elsfleth (Kern), Elsflether Sand, Gellen-Paradies-Fuchsberg, Huntorf, Lichtenberg, Lienen, Moordorf / Moorhausen, Moorriem, Neuenbrok, Neuenfelde, Niederhörne, Nordermoor, Oberhammelwarden, Oberhörne atque Sandfeld pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipse Elsfleth anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripta est. Ab anno [[1350]] Elsfleth regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Elsfleth fuit. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars oppidi Elsfleth facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
3g90lvi8bao9p3wdh2aqym135h94nf3
3981289
3981288
2026-08-14T18:42:46Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elsfleth]] ad [[Elsflete]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981288
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elsfleth''' est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Elsfleth commune vici Bardenfleth, Burwinkel, Butteldorf, Dalsper, Eckfleth, Elsfleth (Kern), Elsflether Sand, Gellen-Paradies-Fuchsberg, Huntorf, Lichtenberg, Lienen, Moordorf / Moorhausen, Moorriem, Neuenbrok, Neuenfelde, Niederhörne, Nordermoor, Oberhammelwarden, Oberhörne atque Sandfeld pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipse Elsfleth anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripta est. Ab anno [[1350]] Elsfleth regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Elsfleth fuit. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars oppidi Elsfleth facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
3g90lvi8bao9p3wdh2aqym135h94nf3
3981298
3981289
2026-08-14T19:58:35Z
Cyprianus Marcus
66550
3981298
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elsflete'''<ref name="Höh">Höhlbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch, Bd. 1'': [[Salinae Saxonicae|Salinis Saxonicis]] et [[Lipsia]]e: Verein für Hansische Geschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Elsflete urbem vici [[Bardenvlete]]<ref name="">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Stade. (ca. 1249). ''Urkunde Herzog Albrechts von Sachsen'', Rep. 3 Liliarum Valle Nr. 104.</ref> (Theodisce ''Bardenfleth''), [[Burwinkel]] (Theodisce ''Burwinkel''), (Theodisce ''Butteldorf''), [[Cornu Inferius]]<ref name="CI">''Cornu Inferius'' dici potest pro Theodisco toponymo "Niederhörne", si nomen ad sensum Latine reddatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, proprie significat "cornu", atque latius «extremitatem prominentem, apicem vel partem in modum cornus protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. cornū, ubi inter alia sensus translatus ''a projecting extremity, the point or end of any object'' traditur. Adiectivum autem "inferior, -ius", comparativum ab "inferus, -a, -um", significat ''lower'' Anglice, Theodisce ''Nieder-''; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. inferus / inferior.</ref> (Theodisce ''Niederhörne''), [[Nordermoor]] (Theodisce ''Nordermoor''), [[Oberhammelwarda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oberhammelwarden''), [[Cornu Superius]]<ref name="CS">"Cornu Superius" dici potest pro Theodisco toponymo Oberhörne, si nomen ad sensum Latine transferatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, non solum «cornu» proprie significat, sed etiam, per translationem, «extremitatem prominentem», «apicem» sive «partem protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. "cornū", ubi inter sensus eius etiam ''projecting extremity, the point or end of any object'' recensetur. Adiectivum autem Theodiscum ''ober-'', quod situm superiorem sive altiorem significat, Latine "superior, -ius" vel, secundum rationem simpliciorem, "superius" reddi potest. Quoniam "cornū" neutri generis est, forma neutra comparativi "superius" cum eo congruit. Itaque ''Cornu Superius'' proprie significat "cornu superius", id est "salientem superiorem" sive "prominentiam superiorem".</ref> (Theodisce ''Oberhörne''), [[Dalsper]] (Theodisce ''Dalsper''), [[Eckfleth]] (Theodisce ''Eckfleth''), [[Elsflete (media urbs)|Elsflete]]<ref name="Höh"/> (Theodisce ''Elsfleth''), [[Gella-Paradisus-Fuchsberga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Paradisus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/paradisus?wb=gross&nr=1 Theodisca vox ''Paradies'' Latino vocabulo "paradisus-i"] verti solet</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Gellen-Paradies-Fuchsberg''), [[Huntorpe]]<ref name="Hun">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Oldenburg. (1342, 14 Februarii). ''Urkunde der Grafen Johann III. und Konrad I. von Oldenburg'', NLA OL, Best. 23, -5 Urk. Nr. 1; editio: Oldenburgisches Urkundenbuch, IV, Nr. 917.</ref> (Theodisce ''Huntorf''), [[Lichtenberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Lichtenberg''), [[Liena]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Lienen''), [[Moordorfium/Moorhusa]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Moordorf/Moorhausen''), [[Moorriem]] (Theodisce ''Moorriem''), [[Neuenbrok]] (Theodisce ''Neuenbrok''), [[Neuenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Neuenfelde''), [[Sabulum Elsfletense]]<ref>"Sabulum Elsfletense" dici potest, si nomen Theodiscum ''Elsflether Sand'' Latine ad sensum transferatur. "Sabulum, -ī" n. est nomen Latinum quod «arenam, sabulum, terram arenosam» significat; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. sabulum; item Forcellini, E. (1864–1926), ''Totius Latinitatis Lexicon'', s. v. sabulum. Adiectivum autem "Elsfletensis, -e" a forma documentata mediaevali "Elsflete" deductum est, quae in diplomate Latino anni 1220 legitur: «sed sedecim conjurati de terra et sedecim conjurati de civitate bis in anno convenient Elsflete». Quoniam "Elsflete" nomen loci est, forma adiectiva "Elsfletensis-e" ad morem Latinorum adiectivorum locorum formari potest.</ref> (Theodisce ''Elsflether Sand''), atque (Theodisce ''Sandfeld'') pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipsum Elsflete anno [[1220]] primo in actis descriptum est. Ab anno [[1350]] Elsflete regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Elsflete fuit. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars urbis Elsflete facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elsfleth|Elsflete}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
rnl5fkifsp7nfhjhtp0omb5hus0ai81
3981299
3981298
2026-08-14T19:59:26Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elsflete]] ad [[Alisni]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981298
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Elsflete'''<ref name="Höh">Höhlbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch, Bd. 1'': [[Salinae Saxonicae|Salinis Saxonicis]] et [[Lipsia]]e: Verein für Hansische Geschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Elsflete urbem vici [[Bardenvlete]]<ref name="">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Stade. (ca. 1249). ''Urkunde Herzog Albrechts von Sachsen'', Rep. 3 Liliarum Valle Nr. 104.</ref> (Theodisce ''Bardenfleth''), [[Burwinkel]] (Theodisce ''Burwinkel''), (Theodisce ''Butteldorf''), [[Cornu Inferius]]<ref name="CI">''Cornu Inferius'' dici potest pro Theodisco toponymo "Niederhörne", si nomen ad sensum Latine reddatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, proprie significat "cornu", atque latius «extremitatem prominentem, apicem vel partem in modum cornus protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. cornū, ubi inter alia sensus translatus ''a projecting extremity, the point or end of any object'' traditur. Adiectivum autem "inferior, -ius", comparativum ab "inferus, -a, -um", significat ''lower'' Anglice, Theodisce ''Nieder-''; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. inferus / inferior.</ref> (Theodisce ''Niederhörne''), [[Nordermoor]] (Theodisce ''Nordermoor''), [[Oberhammelwarda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oberhammelwarden''), [[Cornu Superius]]<ref name="CS">"Cornu Superius" dici potest pro Theodisco toponymo Oberhörne, si nomen ad sensum Latine transferatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, non solum «cornu» proprie significat, sed etiam, per translationem, «extremitatem prominentem», «apicem» sive «partem protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. "cornū", ubi inter sensus eius etiam ''projecting extremity, the point or end of any object'' recensetur. Adiectivum autem Theodiscum ''ober-'', quod situm superiorem sive altiorem significat, Latine "superior, -ius" vel, secundum rationem simpliciorem, "superius" reddi potest. Quoniam "cornū" neutri generis est, forma neutra comparativi "superius" cum eo congruit. Itaque ''Cornu Superius'' proprie significat "cornu superius", id est "salientem superiorem" sive "prominentiam superiorem".</ref> (Theodisce ''Oberhörne''), [[Dalsper]] (Theodisce ''Dalsper''), [[Eckfleth]] (Theodisce ''Eckfleth''), [[Elsflete (media urbs)|Elsflete]]<ref name="Höh"/> (Theodisce ''Elsfleth''), [[Gella-Paradisus-Fuchsberga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Paradisus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/paradisus?wb=gross&nr=1 Theodisca vox ''Paradies'' Latino vocabulo "paradisus-i"] verti solet</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Gellen-Paradies-Fuchsberg''), [[Huntorpe]]<ref name="Hun">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Oldenburg. (1342, 14 Februarii). ''Urkunde der Grafen Johann III. und Konrad I. von Oldenburg'', NLA OL, Best. 23, -5 Urk. Nr. 1; editio: Oldenburgisches Urkundenbuch, IV, Nr. 917.</ref> (Theodisce ''Huntorf''), [[Lichtenberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Lichtenberg''), [[Liena]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Lienen''), [[Moordorfium/Moorhusa]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Moordorf/Moorhausen''), [[Moorriem]] (Theodisce ''Moorriem''), [[Neuenbrok]] (Theodisce ''Neuenbrok''), [[Neuenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Neuenfelde''), [[Sabulum Elsfletense]]<ref>"Sabulum Elsfletense" dici potest, si nomen Theodiscum ''Elsflether Sand'' Latine ad sensum transferatur. "Sabulum, -ī" n. est nomen Latinum quod «arenam, sabulum, terram arenosam» significat; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. sabulum; item Forcellini, E. (1864–1926), ''Totius Latinitatis Lexicon'', s. v. sabulum. Adiectivum autem "Elsfletensis, -e" a forma documentata mediaevali "Elsflete" deductum est, quae in diplomate Latino anni 1220 legitur: «sed sedecim conjurati de terra et sedecim conjurati de civitate bis in anno convenient Elsflete». Quoniam "Elsflete" nomen loci est, forma adiectiva "Elsfletensis-e" ad morem Latinorum adiectivorum locorum formari potest.</ref> (Theodisce ''Elsflether Sand''), atque (Theodisce ''Sandfeld'') pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipsum Elsflete anno [[1220]] primo in actis descriptum est. Ab anno [[1350]] Elsflete regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Elsflete fuit. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vici Neuenbrok, Bardenfleth atque Altenhuntorf, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars urbis Elsflete facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elsfleth|Elsflete}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
rnl5fkifsp7nfhjhtp0omb5hus0ai81
3981301
3981299
2026-08-14T20:11:10Z
Cyprianus Marcus
66550
3981301
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Alisni'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Alisnos urbem vici [[Alisni (media urbs)|Alisni]]<ref name="Graesse"/> (Theodisce ''Elsfleth''), [[Bardenvlete]]<ref name="Bar">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Stade. (ca. 1249). ''Urkunde Herzog Albrechts von Sachsen'', Rep. 3 Liliarum Valle Nr. 104.</ref> (Theodisce ''Bardenfleth''), [[Burwinkel]] (Theodisce ''Burwinkel''), (Theodisce ''Butteldorf''), [[Cornu Inferius]]<ref name="CI">''Cornu Inferius'' dici potest pro Theodisco toponymo "Niederhörne", si nomen ad sensum Latine reddatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, proprie significat "cornu", atque latius «extremitatem prominentem, apicem vel partem in modum cornus protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. cornū, ubi inter alia sensus translatus ''a projecting extremity, the point or end of any object'' traditur. Adiectivum autem "inferior, -ius", comparativum ab "inferus, -a, -um", significat ''lower'' Anglice, Theodisce ''Nieder-''; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. inferus / inferior.</ref> (Theodisce ''Niederhörne''), [[Nordermoor]] (Theodisce ''Nordermoor''), [[Oberhammelwarda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oberhammelwarden''), [[Cornu Superius]]<ref name="CS">"Cornu Superius" dici potest pro Theodisco toponymo Oberhörne, si nomen ad sensum Latine transferatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, non solum «cornu» proprie significat, sed etiam, per translationem, «extremitatem prominentem», «apicem» sive «partem protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. "cornū", ubi inter sensus eius etiam ''projecting extremity, the point or end of any object'' recensetur. Adiectivum autem Theodiscum ''ober-'', quod situm superiorem sive altiorem significat, Latine "superior, -ius" vel, secundum rationem simpliciorem, "superius" reddi potest. Quoniam "cornū" neutri generis est, forma neutra comparativi "superius" cum eo congruit. Itaque ''Cornu Superius'' proprie significat "cornu superius", id est "salientem superiorem" sive "prominentiam superiorem".</ref> (Theodisce ''Oberhörne''), [[Dalsper]] (Theodisce ''Dalsper''), [[Eckfleth]] (Theodisce ''Eckfleth''), [[Gella-Paradisus-Fuchsberga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Paradisus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/paradisus?wb=gross&nr=1 Theodisca vox ''Paradies'' Latino vocabulo "paradisus-i"] verti solet</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Gellen-Paradies-Fuchsberg''), [[Huntorpe]]<ref name="Hun">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Oldenburg. (1342, 14 Februarii). ''Urkunde der Grafen Johann III. und Konrad I. von Oldenburg'', NLA OL, Best. 23, -5 Urk. Nr. 1; editio: Oldenburgisches Urkundenbuch, IV, Nr. 917.</ref> (Theodisce ''Huntorf''), [[Lichtenberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Lichtenberg''), [[Liena]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Lienen''), [[Moordorfium/Moorhusa]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Moordorf/Moorhausen''), [[Moorriem]] (Theodisce ''Moorriem''), [[Neuenbrok]] (Theodisce ''Neuenbrok''), [[Neuenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Neuenfelde''), [[Sabulum Alisnense]]<ref>"Sabulum Alisnense" dici potest, si nomen Theodiscum ''Elsflether Sand'' Latine ad sensum transferatur. "Sabulum, -ī" n. est nomen Latinum quod «arenam, sabulum, terram arenosam» significat; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. sabulum; item Forcellini, E. (1864–1926), ''Totius Latinitatis Lexicon'', s. v. sabulum. Adiectivum autem "Alisnensis, -e" a forma documentata "Alisni" deductum est. Qua de forma, vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Elsflether Sand''), atque [[Sandfelda]]<ref name="-felda"/> (Theodisce ''Sandfeld'') pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipsi Alisni anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripti sunt. Ab anno [[1350]] Alisnorum regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Alisni fuerunt. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1974]] vici [[Neuenbrok]], [[Bardenvlete]]<ref name="Bar"/> atque [[Huntorpe]]<ref name="Hun"/>, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars urbis Alisnorum facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elsfleth|Alisnos}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
lqw5cg6xel35g5hun6sz70kaazrx36f
3981302
3981301
2026-08-14T20:13:11Z
Cyprianus Marcus
66550
3981302
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Alisni'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Alisnos urbem vici [[Alisni (media urbs)|Alisni]]<ref name="Graesse"/> (Theodisce ''Elsfleth''), [[Bardenvlete]]<ref name="Bar">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Stade. (ca. 1249). ''Urkunde Herzog Albrechts von Sachsen'', Rep. 3 Liliarum Valle Nr. 104.</ref> (Theodisce ''Bardenfleth''), [[Burwinkel]] (Theodisce ''Burwinkel''), (Theodisce ''Butteldorf''), [[Cornu Inferius]]<ref name="CI">''Cornu Inferius'' dici potest pro Theodisco toponymo "Niederhörne", si nomen ad sensum Latine reddatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, proprie significat "cornu", atque latius «extremitatem prominentem, apicem vel partem in modum cornus protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. cornū, ubi inter alia sensus translatus ''a projecting extremity, the point or end of any object'' traditur. Adiectivum autem "inferior, -ius", comparativum ab "inferus, -a, -um", significat ''lower'' Anglice, Theodisce ''Nieder-''; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. inferus / inferior.</ref> (Theodisce ''Niederhörne''),[[Cornu Superius]]<ref name="CS">"Cornu Superius" dici potest pro Theodisco toponymo Oberhörne, si nomen ad sensum Latine transferatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, non solum «cornu» proprie significat, sed etiam, per translationem, «extremitatem prominentem», «apicem» sive «partem protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. "cornū", ubi inter sensus eius etiam ''projecting extremity, the point or end of any object'' recensetur. Adiectivum autem Theodiscum ''ober-'', quod situm superiorem sive altiorem significat, Latine "superior, -ius" vel, secundum rationem simpliciorem, "superius" reddi potest. Quoniam "cornū" neutri generis est, forma neutra comparativi "superius" cum eo congruit. Itaque ''Cornu Superius'' proprie significat "cornu superius", id est "salientem superiorem" sive "prominentiam superiorem".</ref> (Theodisce ''Oberhörne''), [[Dalsper]] (Theodisce ''Dalsper''), [[Eckfleth]] (Theodisce ''Eckfleth''), [[Gella-Paradisus-Fuchsberga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Paradisus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/paradisus?wb=gross&nr=1 Theodisca vox ''Paradies'' Latino vocabulo "paradisus-i"] verti solet</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Gellen-Paradies-Fuchsberg''), [[Huntorpe]]<ref name="Hun">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Oldenburg. (1342, 14 Februarii). ''Urkunde der Grafen Johann III. und Konrad I. von Oldenburg'', NLA OL, Best. 23, -5 Urk. Nr. 1; editio: Oldenburgisches Urkundenbuch, IV, Nr. 917.</ref> (Theodisce ''Huntorf''), [[Lichtenberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Lichtenberg''), [[Liena]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Lienen''), [[Moordorfium/Moorhusa]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Moordorf/Moorhausen''), [[Moorriem]] (Theodisce ''Moorriem''), [[Neuenbrok]] (Theodisce ''Neuenbrok''), [[Neuenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Neuenfelde''), [[Nordermoor]] (Theodisce ''Nordermoor''), [[Oberhammelwarda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oberhammelwarden''), [[Sabulum Alisnense]]<ref>"Sabulum Alisnense" dici potest, si nomen Theodiscum ''Elsflether Sand'' Latine ad sensum transferatur. "Sabulum, -ī" n. est nomen Latinum quod «arenam, sabulum, terram arenosam» significat; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. sabulum; item Forcellini, E. (1864–1926), ''Totius Latinitatis Lexicon'', s. v. sabulum. Adiectivum autem "Alisnensis, -e" a forma documentata "Alisni" deductum est. Qua de forma, vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Elsflether Sand''), atque [[Sandfelda]]<ref name="-felda"/> (Theodisce ''Sandfeld'') pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipsi Alisni anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripti sunt. Ab anno [[1350]] Alisnorum regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Alisni fuerunt. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1974]] vici [[Neuenbrok]], [[Bardenvlete]]<ref name="Bar"/> atque [[Huntorpe]]<ref name="Hun"/>, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars urbis Alisnorum facti sunt.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elsfleth|Alisnos}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
h279xd89hrzego6r8k091y4bhznbviu
3981307
3981302
2026-08-14T20:20:01Z
Cyprianus Marcus
66550
3981307
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Alisni'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]]. Ad Alisnos urbem vici [[Alisni (media urbs)|Alisni]]<ref name="Graesse"/> (Theodisce ''Elsfleth''), [[Bardenvlete]]<ref name="Bar">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Stade. (ca. 1249). ''Urkunde Herzog Albrechts von Sachsen'', Rep. 3 Liliarum Valle Nr. 104.</ref> (Theodisce ''Bardenfleth''), [[Burwinkel]] (Theodisce ''Burwinkel''), (Theodisce ''Butteldorf''), [[Cornu Inferius]]<ref name="CI">''Cornu Inferius'' dici potest pro Theodisco toponymo "Niederhörne", si nomen ad sensum Latine reddatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, proprie significat "cornu", atque latius «extremitatem prominentem, apicem vel partem in modum cornus protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. cornū, ubi inter alia sensus translatus ''a projecting extremity, the point or end of any object'' traditur. Adiectivum autem "inferior, -ius", comparativum ab "inferus, -a, -um", significat ''lower'' Anglice, Theodisce ''Nieder-''; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. inferus / inferior.</ref> (Theodisce ''Niederhörne''),[[Cornu Superius]]<ref name="CS">"Cornu Superius" dici potest pro Theodisco toponymo Oberhörne, si nomen ad sensum Latine transferatur. Substantivum "cornū, cornūs", neutrum, quartae declinationis, non solum «cornu» proprie significat, sed etiam, per translationem, «extremitatem prominentem», «apicem» sive «partem protensam»; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. "cornū", ubi inter sensus eius etiam ''projecting extremity, the point or end of any object'' recensetur. Adiectivum autem Theodiscum ''ober-'', quod situm superiorem sive altiorem significat, Latine "superior, -ius" vel, secundum rationem simpliciorem, "superius" reddi potest. Quoniam "cornū" neutri generis est, forma neutra comparativi "superius" cum eo congruit. Itaque ''Cornu Superius'' proprie significat "cornu superius", id est "salientem superiorem" sive "prominentiam superiorem".</ref> (Theodisce ''Oberhörne''), [[Dalsper]] (Theodisce ''Dalsper''), [[Eckfleth]] (Theodisce ''Eckfleth''), [[Gella-Paradisus-Fuchsberga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Paradisus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/paradisus?wb=gross&nr=1 Theodisca vox ''Paradies'' Latino vocabulo "paradisus-i"] verti solet</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Gellen-Paradies-Fuchsberg''), [[Huntorpe]]<ref name="Hun">Niedersächsisches Landesarchiv – Staatsarchiv Oldenburg. (1342, 14 Februarii). ''Urkunde der Grafen Johann III. und Konrad I. von Oldenburg'', NLA OL, Best. 23, -5 Urk. Nr. 1; editio: Oldenburgisches Urkundenbuch, IV, Nr. 917.</ref> (Theodisce ''Huntorf''), [[Lichtenberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Lichtenberg''), [[Liena]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Lienen''), [[Moordorfium/Moorhusa]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Moordorf/Moorhausen''), [[Moorriem]] (Theodisce ''Moorriem''), [[Neuenbrok]] (Theodisce ''Neuenbrok''), [[Neuenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Neuenfelde''), [[Nordermoor]] (Theodisce ''Nordermoor''), [[Oberhammelwarda]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Oberhammelwarden''), [[Sabulum Alisnense]]<ref>"Sabulum Alisnense" dici potest, si nomen Theodiscum ''Elsflether Sand'' Latine ad sensum transferatur. "Sabulum, -ī" n. est nomen Latinum quod «arenam, sabulum, terram arenosam» significat; cf. Lewis, C. T., & Short, C. (1879), ''A Latin Dictionary'', s. v. sabulum; item Forcellini, E. (1864–1926), ''Totius Latinitatis Lexicon'', s. v. sabulum. Adiectivum autem "Alisnensis, -e" a forma documentata "Alisni" deductum est. Qua de forma, vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Elsflether Sand''), atque [[Sandfelda]]<ref name="-felda"/> (Theodisce ''Sandfeld'') pertinent.
== Historia ==
[[Fasciculus:St.-Nicolai-Kirche_Elsfleth.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Nicolai.]]
Anno [[1063]] [[Henricus IV (imperator)|Henricus IV]] imperator paludem ad ripam laevam [[Visurgis]] archiepiscopo [[Brema]]e tradidit, qui hic colonos Nederlandicos collocavit. Qui "Stedingi" nominati postea libertatem suam defendentes a Gerhardo II archiepiscopo anno [[1234]] ut haeretici victi sunt. Ipsi Alisni anno [[1220]] nomine ''Elsflete'' primo in actis descripti sunt. Ab anno [[1350]] Alisnorum regio a comitibus, ab anno [[1815]] a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] recta est. Ab anno [[1814]] caput magistratus Alisni fuerunt. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circuli Paludis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1974]] vici [[Neuenbrok]], [[Bardenvlete]]<ref name="Bar"/> atque [[Huntorpe]]<ref name="Hun"/>, qui ad commune "Moorriem" coniuncti erant, pars urbis Alisnorum facti sunt.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Elsfleth|Alisnos}}
* [http://www.elsfleth.de/ www.elsfleth.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
f6c4qw5w75jpfgdkfd283vo7o9zhwoq
Jade (Saxonia Inferior)
0
238502
3981305
3888601
2026-08-14T20:17:07Z
Cyprianus Marcus
66550
3981305
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Schwimmendes_Moor401.jpg|thumb|left|Palus natans in Jade situs]]
'''Jade''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]] ad flumen [[Jade (flumen)|eiusdem nominis]] situm. Ad Jade commune vici Jaderberg (circa 3.200 incolae), Schweiburg (circa 750 incolae), Jade (circa 360 incolae, sedes administrationis), Mentzhausen (circa 335 incolae) atque Diekmannshausen (circa 290 incolae) pertinent.
== Historia ==
Anno [[1465]] comes Oldenburgensis hic castellum ''Vry-Jade'' exstruxit, ut ager contra [[Frisia|Frisios]] defenderet. Sed Castellum anno [[1423]] a Frisiis deletum et anno [[1450]] a duce Oldenburgensi iterum aedificatum est. Anno [[1480]] autem [[Hamburgum|Hamburgensem]] castellum denuo deleverunt. Ab anno [[1815]] Jade commune a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] rectum est. Ab anno [[1814]] caput magistratus [[Alisni]] fuerunt. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vicus Schweiburg pars communis Jade factus est.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jade (municipality)|Jade}}
* [http://www.gemeinde-jade.de/ www.gemeinde-jade.de]{{Nexus deficit|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 15]]
5yzy5wb8wnph0t17i2brzwno37tjsb0
3981306
3981305
2026-08-14T20:18:35Z
Cyprianus Marcus
66550
3981306
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Schwimmendes_Moor401.jpg|thumb|left|Palus natans in Jade situs]]
'''Jade''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]] ad flumen [[Jade (flumen)|eiusdem nominis]] situm. Ad Jade commune vici Jaderberg (circa 3.200 incolae), Schweiburg (circa 750 incolae), Jade (circa 360 incolae, sedes administrationis), Mentzhausen (circa 335 incolae) atque Diekmannshausen (circa 290 incolae) pertinent.
== Historia ==
Anno [[1465]] comes Oldenburgensis hic castellum ''Vry-Jade'' exstruxit, ut ager contra [[Frisia|Frisios]] defenderet. Sed Castellum anno [[1423]] a Frisiis deletum et anno [[1450]] a duce Oldenburgensi iterum aedificatum est. Anno [[1480]] autem [[Hamburgum|Hamburgensem]] castellum denuo deleverunt. Ab anno [[1815]] Jade commune a [[Ducatus Oldenburgensis|Ducibus Magnis Oldenburgensibus]] rectum est. Ab anno [[1814]] caput magistratus [[Alisni]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'') fuerunt. Anno [[1918]] Oldenburgum res publica facta est. Anno [[1933]] pars novi [[Circulus Alluvionis Visurgensis|Circuli Alluvionis Visurgensis]] facta est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno [[1974]] vicus Schweiburg pars communis Jade factus est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jade (municipality)|Jade}}
* [http://www.gemeinde-jade.de/ www.gemeinde-jade.de]{{Nexus deficit|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 15]]
pckwzr8g8iv51qlqqjwe5uef8j9tve0
Emmelkampus
0
254933
3981344
3715891
2026-08-15T11:35:37Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Emlichheim]] ad [[Emmelkampus]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3715891
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Deutschland_Emlichheim_Reformierte_Kirche.JPG|thumb|left|Ecclesia Reformata Emlichheim]]
[[Fasciculus:Ortsschild Emlichheim - Emmelkamp cropped.jpg|thumb|left|[[Lingua Saxonica]] Emlichheim "Emmelkamp vocatur".]]
'''Emlichheim''' ([[lingua Saxonica]] et ''Emmelkamp'' vocatum) est commune in [[Saxonia Inferior]]e situm atque pars [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circuli in Comitatu Binethensis]]. Ad commune etiam vicus Holzel pertinet. Est praeterea sedes administrationis communis generalis [[Emlichheim (commune generale)|eiusdem nominis]].
== Historia ==
Anno [[1352]] Emlichheim nomine "Emminchen" primo in actis descriptum est<ref>[https://web.archive.org/web/20160327231335/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=434&topmenu=4 Pagina officialis communis Emlichheim de historia communis]</ref>. Tum ad comitatum Binethensem usque ad annum [[1753]] pertinuit, cum Friedericus Carolus comes Emlichheim cum toto comitatu [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Electori Hannoverae]] pigno dedit. Ab anno [[1806]] Emlichheim ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Emlichheim pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] fuit. Regnum Hannoveranum autem anno [[1866]] a [[Borussia]] occupatum est. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, cuius caput tum [[Aquae Benthemiae|Benthemia]] erat. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1974]] vicus Holzel ad Emlichheim adiunctus est. Eodem anno Emlichheim caput communis generalis Emlichheim factum est. Anno [[2011]] Sigrun Mittelstädt-Ernsting (CDU) nova magistra civium electa est.
== Nexus externus ==
{{commonscat}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis et communis generalis ''Emlichheim'']
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
qlctbbuq401mb72ksgw53f5tiu43llj
3981346
3981344
2026-08-15T11:42:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3981346
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Deutschland_Emlichheim_Reformierte_Kirche.JPG|thumb|left|Ecclesia Reformata Emmelkampi.]]
[[Fasciculus:Ortsschild Emlichheim - Emmelkamp cropped.jpg|thumb|left|[[Lingua Saxonica]] Emmelkampus "Emmelkamp" vocatur.]]
'''Emmelkampus'''<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') est commune in [[Saxonia Inferior]]e situm atque pars [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circuli in Comitatu Binethensis]]. Quod ad commune etiam vicus Holzel pertinet. Est praeterea sedes administrationis communis generalis [[Emmelkampus (commune generale)|eiusdem nominis]].
== Historia ==
Anno [[1352]] Emmelkampus nomine "Emminchen" primo in actis descriptum est<ref>[https://web.archive.org/web/20160327231335/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=434&topmenu=4 Pagina officialis communis Emmelkampi de historia communis]</ref>. Tum ad comitatum Binethensem usque ad annum [[1753]] pertinuit, cum Friedericus Carolus comes Emmelkampi cum toto comitatu [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Electori Hannoverae]] pigno dedit. Ab anno [[1806]] Emmelkampus ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Emmelkampus pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] fuit. Regnum Hannoveranum autem anno [[1866]] a [[Borussia]] occupatum est. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, cuius caput tum [[Aquae Benthemiae|Benthemia]] erat. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1974]] vicus Holzel ad Emmelkampus adiunctus est. Eodem anno Emmelkampus caput communis generalis Emmelkampi factum est. Anno [[2011]] Sigrun Mittelstädt-Ernsting (CDU) nova magistra civium electa est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externus ==
{{commonscat|Emlichhheim|Emmelkampum}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis et communis generalis Emmelkampi]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
5ft2vyvhgdlzawc6wgw2p2ajc3voph7
3981347
3981346
2026-08-15T11:49:57Z
Cyprianus Marcus
66550
3981347
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Deutschland_Emlichheim_Reformierte_Kirche.JPG|thumb|left|Ecclesia Reformata Emmelkampi.]]
[[Fasciculus:Ortsschild Emlichheim - Emmelkamp cropped.jpg|thumb|left|[[Lingua Saxonica]] Emmelkampus "Emmelkamp" vocatur.]]
'''Emmelkampus'''<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') est commune in [[Saxonia Inferior]]e situm atque pars [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circuli in Comitatu Binethensis]]. Quod ad commune etiam vicus [[Volzel]] (Theodisce ''Volzel'') pertinet. Est praeterea sedes administrationis communis generalis [[Emmelkampus (commune generale)|eiusdem nominis]].
== Historia ==
Anno [[1352]] Emmelkampus nomine "Emminchen" primo in actis descriptum est<ref>[https://web.archive.org/web/20160327231335/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=434&topmenu=4 Pagina officialis communis Emmelkampi de historia communis]</ref>. Tum ad comitatum Binethensem usque ad annum [[1753]] pertinuit, cum Friedericus Carolus comes Emmelkampi cum toto comitatu [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Electori Hannoverae]] pigno dedit. Ab anno [[1806]] Emmelkampus ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Emmelkampus pars [[Regnum Hannoveranum|Regni Hannoverani]] fuit. Regnum Hannoveranum autem anno [[1866]] a [[Borussia]] occupatum est. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, cuius caput tum [[Aquae Benthemiae|Benthemia]] erat. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1974]] vicus Holzel ad Emmelkampus adiunctus est. Eodem anno Emmelkampus caput communis generalis Emmelkampi factum est. Anno [[2011]] Sigrun Mittelstädt-Ernsting (CDU) nova magistra civium electa est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externus ==
{{commonscat|Emlichhheim|Emmelkampum}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis et communis generalis Emmelkampi]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
4p7elk2dz7bt53tkbg7xzsl5cef6mam
Raphael (archangelus)
0
258864
3981226
3980875
2026-08-14T14:19:17Z
Quo-Vadis
87599
3981226
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Saint_Raphael.JPG|thumb|Sanctus Raphael Ille Archangelus a [[Bartholomaeus Stephanus Murillo|Bartholomaeo Stephano Murillo]] pictus. Saeculum 17.]]
[[Fasciculus:110.Tobias and the Angel.jpg|upright=0.8|left|thumb|Tobias et Raphael. 1866.]]
'''Raphael''' ([[Hebraice]] רָפָאֵל, Rāfāʾēl, [[Latine]] 'Deus sanavit') est [[nomen proprium|nomen]] cuiusdam [[archangelus|archangeli]] [[traditio]]nis [[religio Iudaica|Iudaicae]]. Secundum [[Liber Tobit|Librum Tobit]] Raphael visitavit Tobitum ut eum sanavit et liberavit Sarah ex [[Daemon|daemone]] [[Asmodeus|Asmodeo]]. Raphael in libro octies memoratus est: in versis 3:25, 5:17, 6:16, 8:3, 9:6, 11:4, 11:7 et 12:15. Raphael est unus de septem [[Archangelus|archangelis]] in traditione [[Christianitas|christiana]]. [[Biblia]] quoque de archangelis [[Michael (archangelus)|Michael]] et [[Gabriel (archangelus)|Gabriel]] alibi narrat.
== Veneratio ==
[[Litaniae Sanctorum]] honorat Raphaelem post Michaelem et Gabrielem.
Preces in missali et officio Raphaelem quoque commemorant.<ref>https://www.preces-latinae.org/thesaurus/Angeli/SancteRaphael.html</ref><ref>https://www.preces-latinae.org/thesaurus/Angeli/CommRaphael.html</ref>
Raphael patronus est variarum rerum: Caecus; mala corporis; consiliarii; pharmacopolae; oculi problemata; felices conventus; sanatores; sanitatis inspectores; salutes technici; amor; amantes; aegritudo mentis; nutrices; pharmacopolae; medici; pastores; contra morbum; viatores et iuvenes.<ref name=":0">https://www.catholicculture.org/culture/liturgicalyear/calendar/day.cfm?date=2017-09-29</ref>
Symbola et representatio Raphaelis sunt: Baculus; crumena et piscis; baculus et cucurbita; iuvenis baculum portans; iuvenes piscem portans; tenens lagenam vel lagenam; colores griseus vel flavus.<ref name=":0" />
Raphael celebratur quotannis ab [[Ecclesia Catholica]] autem et aliis ecclesiis diebus [[29 Septembris]] et [[24 Octobris]].<ref name=":0" />
== Bibliographia ==
* [https://www.britannica.com/topic/Raphael-archangel Encyclopedia Britannica]
* [https://www.newadvent.org/cathen/12640b.htm Catholic Encyclopedia]
* [https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/raphael-archangel Encyclopedia.com]
== Notae ==
<references />{{reli-stipula}}
[[Categoria:Archangeli]]
[[Categoria:Religio Christiana]]
[[Categoria:Religio Iudaica]]
n6k1x4hv3b13lkua92od1rqsg1e26j4
Universitas Civica Ohiensis
0
262515
3981322
3708789
2026-08-15T00:15:50Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981322
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:OSU William Oxley Thompson Memorial Library East Atrium.JPG|thumb|Atrium Orientale in Bibliotheca Memoriali Gulielmi Oxley Thompson.]]
[[Fasciculus:Wexner.jpg|thumb|Singula Centri Wexnerani.]]
'''Universitas Civica Ohiensis'''{{convertimus}} est [[universitas publica|publica]] investigationis [[universitas]] [[Columbopolis|Columbopoli]] [[Ohium|Ohii]] sita, anno [[1870]] condita. Quae [[universitas terrae concessae]] et nona universitas in [[Ohium|Ohio]] sub [[Actus Morrillianus anni 1862|Actu Morrilliani anni 1862]] constituta,<ref>Robert M. Berdahl, [https://web.archive.org/web/20110511120058/http://cio.chance.berkeley.edu/chancellor/sp/flagship.htm "Discussion of 'Flagship Universities' by UC-Berkeley Chancellor Berdahl"] (Berkeleiae: University of California), 5 Octobris 1998.</ref> primum '''Collegium Agriculturale et Mechanicum Ohiense''' appellata est. Collegium discipulos primum [[disciplina academica|disciplinas]] [[agricultura]]les et mechanicas vehementius dixit, sed ampla universitas mox facta est, Gubernatore [[Rutherford B. Hayes]] duce, annoque [[1878]] [[Coetus Generalis Ohiensis]] [[lex|legem]] sanxit quae [[nomen proprium]] [[Anglice]] ad ''The Ohio State University'' mutavit.<ref>{{cite web|url=http://library.osu.edu/find/collections/the-ohio-state-university-archives/buckeye-history/faqs#1|title=The statute has quote marks, and states "shall be known and designated hereafter as 'The Ohio State University.'"}}</ref> Ex quo tempore fit tertia a maxima universitas in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] sita, [[numerus|numerum]] discipulorum attingens.<ref>{{cite web|last=|first=|publisher=U.S. News & World Report|url=http://www.usnews.com/education/best-colleges/the-short-list-college/articles/2011/11/29/10-universities-with-the-most-undergraduate-students|title=10 Universities With the Most Undergraduate Students|date=11 Novembris 2011}}.</ref> Sententia universitatis est ''Disciplina in civitatem.''
==Notae==
<div class="references-small"><references/></div>
==Bibliographia==
*Baroway, Malcolm S. [[2003]]. ''The Gee Years, 1990–1997.'' Columbopoli: Ohio State University Press. ISBN 0814209181.
*Herrick, John H. [[1982]]. [https://web.archive.org/web/20071015063656/http://bright.net/~beeryde/ref/osuhistory/theoval.htm ''The Ohio State University Oval.''] Campus Planning.
*Herrick, John H. [[1984]]. [https://web.archive.org/web/20090107181621/http://www.bright.net/~beeryde/ref/osuhistory/mirrorlake.htm ''The Ohio State University Mirror Lake Hollow.''] Campus Planning.
*Kinnison, William A. [[1970]]. ''Building Sullivant's Pyramid: An Administrative History of The Ohio State University, 1870–1907.'' Columbi Ohii: Ohio State University Press. ISBN 0814201415.
*Perry, Chris. [[2005]]. ''The Kirwan Years: 1998–2002.'' Columbopoli: Ohio State University Press. ISBN 0814210279.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Ohio State University|Universitatem Civicam Ohiensem}}
{{Fontes geographici}}
*[http://osu.edu Situs proprius.] osu.edu.
*[https://web.archive.org/web/20080604213642/http://herrick.knowlton.ohio-state.edu/default.asp Archivum John H. Herrick.] Knowlton School of Architecture, herrick.knowlton.ohio-state.edu.
* [https://web.archive.org/web/20060929233821/http://library.osu.edu/sites/archives/manuscripts/part1a.htm Historia Universitatis Civicae Ohiensis.] Archiva Universitatis Civicae Ohiensis, web.archive.org.
*[https://web.archive.org/web/20140226105923/http://knowlton.osu.edu/historymap/ "Interactive Historical Map of The Ohio State University Campus."] knowlton.osu.edu.
*[https://kb.osu.edu/dspace/handle/1811/403 Propositum Historiae Oralis Universitatis Civicae Ohiensis.] kb.osu.edu.
{{coord | 40.0000 | -83.0145 | type:edu_region:US-OH | display=title}}
[[Categoria:Constituta 1870|Universitas]]
[[Categoria:Universitas Civica Ohiensis| ]]<!--
[[Category:Educational institutions established in 1870]]
[[Category:Flagship universities in the United States]]
[[Category:Forestry education]]
[[Category:Land-grant universities and colleges|Ohio State University, The]]
[[Category:Midwestern Intercollegiate Volleyball Association]]
[[Category:Optometry schools in the United States]]
[[Category:Universities and colleges in Columbus, Ohio|Ohio State University, The]]-->
gqcyvoxfhnfa9vpp8tq9bcb9nte058u
Perilla frutescens
0
264920
3981324
3750966
2026-08-15T01:53:44Z
LilyKitty
18316
de loco archaeologiae Awazu et omega-3
3981324
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{taxobox
|name = Perilla
|image = Perilla frutescens' flower.jpg
|image_caption = ''Perilla frutescens'' <small>(L.) Britton</small>
|regnum = [[Plantae]]
|ordo = [[Lamiales]]
|familia = [[Lamiaceae]]
|genus = ''[[Perilla]]''
|genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|species = '''''P. frutescens'''''
|binomial = ''Perilla frutescens''
|binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Nathaniel Lord Britton|Britton]]
|synonyms =
*''Dentidia nankinensis'' <small>Lour.</small>
*''Dentidia purpurascens'' <small>Pers.</small>
*''Dentidia purpurea'' <small>Poir.</small>
*''Melissa cretica'' <small>Lour.</small>
*''Melissa maxima'' <small>Ard.</small>
*''Mentha perilloides'' <small>Lam.</small>
*''Ocimum acutum'' <small>Thunb.</small>
*''Ocimum crispum'' <small>Thunb.</small>
*''Ocimum frutescens'' <small>L.</small>
*''Perilla acuta'' <small>(Thunb.) Nakai</small>
*''Perilla albiflora'' <small>Odash.</small>
*''Perilla avium'' <small>Dunn</small>
*''Perilla citriodora'' <small>(Makino) Nakai</small>
*''Perilla crispa'' <small>(Thunb.) Tanaka</small>
*''Perilla hirtella'' <small>Nakai</small>
*''Perilla nankinensis'' <small>(Lour.) Decne.</small>
*''Perilla shimadae'' <small>Kudô</small>
*''Perilla urticifolia'' <small>Salisb.</small><ref>''The Plant List''</ref>}}
'''''Perilla frutescens''''' ([[binomen]] anno [[1894]] a [[Nathaniel Lord Britton|Nathaniele Britton]] statutum post [[Carolus Linnaeus|Linnaeum]], qui ''Ocimum frutescens'' scripserat) est [[species]] [[angiospermae|plantarum florentium]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Lamiaceae|Lamiacearum]], in [[Asia Orientalis|Asia Orientali]] varietatibus pluribus ad usus culinarios culta. In [[Awazu]] [[Iaponia]]e iam aevo [[Jōmon]] cultivabatur ab anno fere 5800 [[ante praesentem]].<ref>Matsui et Kanehara 2006:262–263.</ref>
== Notae ==
<references/>
{{NexInt}}
*[[Omega-3]]
== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* 1330 : {{ec|id=Hu|c=Hu Si-hui, ''[[Propria ad mensam Imperatoris principia]]'' (Paul D. Buell, Eugene N. Anderson, edd. et interprr., ''A Soup for the Qan: Chinese dietary medicine of the Mongol era as seen in Hu Szu-hui's Yin-shan cheng-yao'' [Londinii: Kegan Paul, 2000] pp. 376, 586)}}
; Eruditio
* Nathaniel Lord Britton in ''Memoirs of the Torrey Botanical Club'' vol. 5 fasc. 18 (1894) [http://www.biodiversitylibrary.org/page/31876217#page/276/mode/1up p. 277]
* Akira Matsui, Masaaki Kanehara, "The Question of Prehistoric Plant Husbandry during the Jomon Period in Japan" in ''World Archaeology'' vol. 38 (2006) pp. 259-273
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
{{Vicispecies}}
{{Fontes de plantis}}
[[Categoria:Lamiaceae]]
[[Categoria:Taxa Britton]]
[[Categoria:Fruges Asiae orientalis]]
[[Categoria:Herbae condimentariae]]
[[Categoria:Taxa 1894]]
[[Categoria:Species plantarum]]
aafw0b6hhrd180xsecmxd9ysn1ztne4
Circulus terrae Rotenburgensis ad Wemmam
0
267396
3981253
3979838
2026-08-14T15:16:45Z
Cyprianus Marcus
66550
3981253
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in ROW.svg|300px|right|Communia in circulo Rotenburg (Wümme)]]
'''Circulus terrae Rotenburgensis ad Wemmam'''<ref>Fingitur nomen "Circulus terrae Rotenburgensis ad Wemmam" -Theodisce ''Landkreis Rotenburg an der Wümme'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgensis ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Landkreis Rotenburg an der Wümme''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Rotenburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Rodenborg''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1977]] fines hodiernas accipit, cum circulus antiquus Vordae Bremensis<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> ([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'') ad Rotenburgum adiunctus esset.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:
* [[Gnarrenburg]] (9238)
* [[Rotenburgum ad Wemmam]], caput circuli (21.392)
* [[Scheeßel]] (12.946)
* [[Visselhövede]], oppidum (10.199)
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> ([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'') urbs (18.645)
* [[Botela (commune generale)|Botela]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> ([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')commune generale (8231)
** [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> ([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel''), sedes administrationis (2428)
** [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> ([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'') (1320)
** [[Hemsbünde]] (1178)
** [[Hemslingen]] (1405)
** [[Kirchwalsede]] (1161)
** [[Westerwalsede]] (739)
* [[Fintel (commune generale)|Fintel]] commune generale (7461)
** [[Fintel]] (2885)
** [[Helvesiek]] (792)
** [[Lauenbrück]], sedes administrationis (2266)
** [[Stemmen]] (844)
** [[Vahlde]] (674)
* [[Geestequelle (commune generale)|Geestequelle]] commune generale (6449)
** [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi: Accesserunt instrumenta diplomatica ubi de parochiis Alvstedii et Bremervördae agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'') (864)
** [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii</ref> ([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'') (1430)
** [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'') (1058)
** [[Hipstedt]] (1237)
** [[Oerel]], sedes administrationis (1860)
* [[Selsingen (commune generale)|Selsingen]] commune generale (9631)
** [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi: Accesserunt instrumenta diplomatica ubi de parochiis Alvstedii et Bremervördae agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'') (880)
** [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'') (658)
** [[Farven]] (634)
** [[Ostereistedt]] (914)
** [[Rhade]] (1126)
** [[Sandbostel]] (822)
** [[Seedorf]] (950)
** [[Selsingen]], sedes administrationis (3647)
* [[Sittensen (commune generale)|Sittensen]] commune generale (11.009)
** [[Groß Meckelsen]] (466)
** [[Hamersen]] (453)
** [[Kalbe]] (551)
** [[Klein Meckelsen]] (902)
** [[Lengenbostel]] (455)
** [[Sittensen]], sedes administrationis (5765)
** [[Tiste]] (876)
** [[Vierden]] (768)
** [[Wohnste]] (773)
* [[Sottrum (commune generale)|Sottrum]] commune generale (14.444)
** [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'') (1888)
** [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> [Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'') (1070)
** [[Hassendorf]] (1120)
** [[Hellwege]] (1041)
** [[Horstedt]] (1293)
** [[Reeßum]] (1679)
** [[Sottrum]], sedes administrationis (6353)
* [[Tarmstedt (commune generale)|Tarmstedt]] commune generale (10.796)
** [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> ([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'') (1065)
** [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> ([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'') (753)
** [[Hepstedt]] (987)
** [[Kirchtimke]] (974)
** [[Tarmstedt]], sedes administrationis (3819)
** [[Vorwerk]] (1029)
** [[Westertimke]] (431)
** [[Wilstedt]] (1738)
* [[Zeven (commune generale)|Zeven]] commune generale (22.812)
** [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'') (2046)
** [[Gyhum]] (2250)
** [[Heeslingen]] (4756)
** [[Zeven]], oppidum et sedes administrationis (13.760)
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Rotenburg (Wümme)|Circulum Rotenburg (Wümme)}}
* [http://lk-row.de/ Pagina officialis]
== Notae ==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Rotenburg (Wümme) circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
e4jf5wjo72co0aei774merfb7o7pr33
Salvia hispanica
0
273229
3981325
3840700
2026-08-15T02:01:42Z
LilyKitty
18316
de oleiferis vel omega-3
3981325
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| image = Salvia aethiopis jd alp 0.jpg
| image_caption = ''Salvia hispanica'' non iam florens
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| subclassis = [[Asteridae]]
| ordo = [[Lamiales]]
| familia = [[Lamiaceae]]
| subfamilia = [[Nepetoideae]]
| tribus = [[Mentheae]]
| genus = ''[[Salvia]]''
| species = '''''Salvia hispanica'''''
| species_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
'''''Salvia hispanica''''' ([[binomen]] a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] anno [[1753]] statutum) est [[species]] [[planta]]rum in [[Mexicum|Mexico]] et [[America media]] culta propter semina [[Omega-3|oleifera]] edulia quae inter victualia adhibentur.
== Bibliographia ==
{{Valor nutritivus
| name=Semina siccata ''Salviae hispanicae''
| water=5.80 g
| cholesterol=0 mg
| ash=4.80
| kcal=436
| protein=16.54 g
| fat=30.74 g
| satfat=3.330
| transfat=0.140 g
| monofat=2.309
| polyfat=23.665
| omega3fat=17.830 g
| omega6fat=5.835 g
| carbs=7.72 g
| fiber=34.4 g
| calcium_mg=631
| iron_mg=7.72
| magnesium_mg=335
| phosphorus_mg=860
| potassium_mg=407
| sodium_mg=16
| zinc_mg=4.58
| manganese_mg=2.723
| vitC_mg=1.6
| thiamin_mg=0.62
| riboflavin_mg=0.17
| niacin_mg=8.83
| folate_ug=49
| vitA_ug=54
| vitE_mg=0.5
| note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/3610?fgcd=&man=&lfacet=&count=&max=35&sort=&qlookup=12006&offset=&format=Full&new=&measureby= ''USDA Plants Database'']
| float=right
}}
; Fontes antiquiores
* ante 1530 : ''{{Creanda|es|Matrícula de los Tributos|Matrícula de tributos}}''
* ante 1542 : ''[[Codex Mendoza]]'' (liber pictus, c. 1534/1542) f. 18v-20r etc.; cf. Frances Berdan, Patricia Anawalt, ''The Essential Codex Mendoza'' (Berkeleiae, 1997) pp. 32-36 etc.
* ante 1557 : {{ec|id=Oviedo (ante 1557)|c=[[Gundisalvus Fernández de Oviedo y Valdés|Gonzalo Fernandez de Oviedo y Valdés]], ''[[Historia general y natural de las Indias, islas y tierra-firme del mar Océano|La historia general delas Indias]]'' (José Amador de los Rios, ed., ''Historia general y natural de las Indias, islas y tierra-firme del mar Océano'' [4 voll. Matriti: Real Academia de la Historia, 1851-1855] [https://archive.org/details/historiageneral02fernguat/page/536/mode/2up vol. 2ii p. 536] }}
* ante 1560 : [[Franciscus Cervantes de Salazar|Francisco Cervantes de Salazar]], ''Crónica de la Nueva España'' (1914) [https://archive.org/details/cronicadelanueva00cervuoft/page/296/mode/2up p. 296]
* c. 1560 : ''[[Matrícula de Huexotzinco]]''
* ante 1569 : {{ec|id=Sahagún (ante 1569)|c=[[Bernardinus de Sahagun]], ''[[Historia general de las cosas de Nueva España]]'' ("Codex Florentinus")}}
* ante 1581 : {{ec|id=Duran (ante 1581)|c= [[Didacus Duran]], ''[[Codex Duran|Historia de las Indias de Nueva-España y islas de Tierra Firme]]'' (Mexicopoli, 1867-1880) vol. 1 [https://archive.org/stream/historiadelasind01dur#page/246/mode/2up pp. 246-247] etc.}}
; Eruditio recentior
* Joseph P. Cahill, "Ethnobotany of Chia, Salvia hispanica L. (Lamiaceae)" in ''Economic Botany'' vol. 57 (2003) pp. 604–618 [https://link.springer.com/article/10.1663%2F0013-0001%282003%29057%5B0604%3AEOCSHL%5D2.0.CO%3B2 Epitome]
* [[Sophia Coe|Sophie D. Coe]], ''America's First Cuisines'' (Austinopoli: University of Texas Press, 1994) [https://archive.org/details/americasfirstcui00coes/page/88/mode/2up pp. 89-90]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
{{Vicispecies}}
{{Fontes biologici}}
{{Titulus italicus}}
[[Categoria:Species plantarum]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1753]]
[[Categoria:Lamiaceae]]
[[Categoria:Plantae oleaginosae]]
[[Categoria:Nuces et semina edulia]]
[[Categoria:Fruges Americae mediae]]
[[Categoria:Victualia]]
pjoowns0c16kvg7gptsadoqqhvckv9d
Polra
0
282561
3981326
3536145
2026-08-15T02:11:25Z
PhantomFunds
213476
3981326
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:The Netherlands compared to sealevel.svg|thumb|[[Superficies]] [[Nederlandia|Bataviae]], nisi aggeribus molibusque defenderetur.]]
'''Polra'''<ref>De nomine Latino vide Aubertus Miraeus, ''Opera diplomatica'', Bruxellis, anno 1734 {{Google Books|3FteAAAAcAAJ|p. 603 (cum nominativo ''polra'' ac accusativo ''polram'')}}.''</ref> est terra ab aggeribus molibusve circumdata in qua aqua artificiose humilis retineri debetur nisi inundetur. Aqua certis temporibus antlia hauritur, vel - prope litum maris - clusae modo tempore aestus marini decessi aperiuntur.
Origo verbi ''polra'' est vocabulum [[lingua Batava|Batavum]] ''polder'', et profecto polrae imprimis in [[Nederlandia|Batavia]] exstant, ubi circa 4000 sunt, dimidium polrarum totius Europae.
== Notae ==
<references />
== Nexus externus ==
{{CommuniaCat|Polders|polras}}
[[Categoria:Oecologia]]<!--freshwater oe.-->
[[Categoria:Opera terrestria]]
{{geo-stipula}}
{{Myrias|Physica}}
acnegh5razspl8g2jjqiwzcdxgvsjhe
Ioachimus Gießner
0
288391
3981317
3963108
2026-08-14T20:58:37Z
Cyprianus Marcus
66550
3981317
wikitext
text/x-wiki
[[File:Joachim Gießner.jpg|thumb|Ioachimus Gießner]]
'''Ioachimus''' vulgo ''Joachim'' '''Gießner''' (natus die [[23 Decembris]] [[1913]] [[Dresda]]e, mortuus die [[25 Novembris]] [[2003]] [[Tripstadium|Tripstadii]] in [[Rhenania-Palatinatus|Rhenania-Palatinatu]]) ferriviarius et [[lingua Esperantica|esperantista]] fanaticus [[germania|Germanicus]] erat. Inter idiomatis [[ludovicus Lazarus Zamenhof|Zamenhofiani]] fautores notus factus est laboribus suis sat fecundis culturam, didacticam, [[via ferrea|viam ferream]] spectantibus.
== Munus familiaque ==
[[File:Esperanto-Platz Herzberg am Harz.jpg|thumb|Lapis memorialis Esperanticus (ad sinistram) et monumentum pro Gießner (ad dexteram) ante stationem ferriviariam principalem Hertzbergensem]]
Ioachimus Gießner cursum honorum in servitio administratorio [[Societas Ferriviaria Germanica|Viae ferratae regiae]] (Deutsche Reichsbahn / DR) exorsus mense Maio 1933 candidatus inspectorius erat in territorio Dresdensi. Munus primum verum annis inter 1936 et 1938 ad limitem inter Germaniam et [[Bohemoslovacia]]m apud Aquas Francisci ([[Františkovy Lázně]]) implevit. Postea velut magister in rebus ferriviariis disponendis Dresdae eiusque circumiectis operam dabat. [[Secundum bellum mundanum|Bello saeviente]] in [[Francia]] et [[Polonia]] res administratorias ad viam ferream pertinentes disponebat. Bello finito [[Bilivelda]] systema orbitale ferratum Germaniae occidentalis observabat et emendabat. Ex anno 1954 [[brunsvicum|Brunsvici]] et [[Aulica]]e stationum ferriviariarum praepositus fuit, antequam anno 1966 eodem officio functurus [[hertzberga ad Harthicos montes|Hertzbergam ad Harthicos montes]] veniret. Ibi anno 1978 rude donatus est. Ceterum [[bellum frigidum|Bello frigido]] ista statio ferriviaria ad limites [[Res publica foederata Germaniae (1949-1990)|Germaniae liberae]] sita maximi momenti erat in mercibus cum zona [[unio Sovietica|Sovietica]] commutandis.
In matrimonium duxit Dresdae die 11 Iunii 1938 Irenam Löser, quacum duos filios et unam filiam habuit. Anno 2003 nuptiarum anniversarium LXV celebrare iuvabat. Uxor autem usque annum 2001 homines in [[ioga]] et horticultura alternativa salubri erudire solita est. Anno 2002 denique commigratum est in gerontocomium in Palatinatu situm; sepultus est in sepulcreto [[Otterbacus (Palatinatus Occidentalis)|Otterbaci]] haud procul a [[Caesarea Lutra]].
== Actiones in Esperanticis laudabiles==
Gießner sermonem Esperanticum anno 1950 edidicit in grege docili quodam Organizationis socialis ferriviariae (Bahn-Sozialwerk). Mox ipse factus est notionum Zamenhofianarum pacificarum propugnator atque irrisorum insciorum propulsator entheus. Biliveldae, Brunsvici, [[Aulica]]e et Hertzbergae ipse linguam docebat; eo instigante Hertzbergenses sibi anno 2006 sollemniter epithethon ornans ''oppidi Esperantici'' (Herzberg, la Esperanto-urbo) dederunt.
Gießner annis inter 1953 et 2000 in citata Organisatione sociali ferriviaria rerum Esperanticarum responsalis erat; annis inter 1956 et 2002 ferriviariis esperantistis Germanicis (Germana Fervojista Esperanto-Asocio/GEFA) praefuit et annis inter 1968 et 1990 vel praeses fuit [[IFEF|Internationalis Foederationis Esperantistarum Ferriviariorum (IFEF)]]. Statim intellexit Esperanticum non solum ad communicationem utile esse sed etiam cultum atque humanitatem optime tradere posse. Itaque active mundo Esperantico serviebat in pontibus inter populos faciendis et impedimentis vetustis rescindendis. Multis congressibus ferriviariis tam in Germania quam in terris externis particeps orationes habuit et textus speciales multos, ubi et de nomenclatura Esperantica bona adhibenda agebatur, pepigit convertitque. Super omnia autem interpretationem cantilenarum vernacularum in Esperanticum dilexisse videtur, uti plus quam quadringenti cantus refecti demonstrant.
Structura logica [[lingua Turcica|linguae Turcicae]] allectus [[liber definitivus|librum definitivum]] Esperanticum pro [[turcae|Turcis]] exaravit. Insuper programma interpretatorium astutum generale pro conversionibus ex omnibus sermonibus in linguam Esperanticam aptum excogitavit. Librum praetitulatum ''Die letzten Kinder von Schewenborn'', quem auctrix [[Gudrun Pausewang]] anno 1983 de inimicitiis politicis internationalibus et belli atomici imminentia narrans scripserat, feliciter Esperantice interpretatus est. Inde versio in [[lingua Sinica|Sinicum]] fabricata est. Iam ante annum 1989 contactus multos cum hominibus in communisticis terris degentibus habuerat, ut regiminibus socialisticis dirutis velociter novas vias in Esperanticis parare potuit. Itaque Ioachimus noster fecit, ut quam primum organisationes ferriviariae Esperanticae [[Romania]]e, [[Bulgaria]]e, [[Bohemia]]e et [[Slovacia]]e sub tutela Foederationis internationalis intellectualis ferriviariae (FISAIC) approbationem dignam attingerent.
==Honores atque praemia ==
* 1970: ordo aureus FISAIC
* 1984: crux pro meritis Germanicae reipublicae
* 1985: ordo pro meritis [[associatio Esperantica Germanica|Associationis Esperanticae Germanicae (GEA)]]
* 1990: Praesidentia honoraria IFEF
* 1995: Membrum honoris causa apud [[Universalis Societas Esperantica|Universalem Societatem Esperanticam (UEA)]]
* 2008: Erectio monumenti ante stationem ferriviariam Hertzbergensem
* 2013: Angiportus quidam Hertzbergensis nomen Ioachimi Gießner portat
* [[Interculturale Centrum ICH]] expositionem continuatam in eius honorem habet.
== Opera selecta ==
* ''Biz Esperanto öğreniyoruz'', abecedarium Esperanticum pro Turcis, [http://katalogo.uea.org/index.php?inf=1366 in catalogo UEA]
* ''Internacia Fervojista Esperanto Federacio: historio. 1909-1984'', historia esperantistarum ferriviariorum
* ''Internacia Fervojista Esperanto Federacio: historio. Kompletiga suplemento pri la jaroj 1984 - 1999'', historiae pas altera, [http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=6235 in catalogo UEA]
* ''La lastaj infanoj de oldrovalo'', conversio libri infantilis ''Die letzten Kinder von Schewenborn'' (quem Gudrum Pausewang confecerat)
* ''Herzberg - La Esperanto-urbo kantas'', discus compacti duo cum cantibus ab Ioachimo Gießner eleganter conversis
{{Lifetime|1913|2003|Giessner, Ioachimus}}
[[Categoria:Incolae Germaniae]]
[[Categoria:Auctores Esperantici]]
[[Categoria:Interpretes textuum Esperanticorum]]
[[Categoria:Paedagogi Germaniae]]
[[Categoria:Ferrivia]]
5gebnt5wonpg6j0v6ex4kvcbhepc9ur
Nuntius secundarius
0
289490
3981212
3649364
2026-08-14T13:56:39Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Notae */
3981212
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Second Messenger Mechanism.jpg|thumb|Conspectus itineris a stimulo ad '''nuntium secundarium''' ducentis]]
'''Nuntii secundarii''' sunt [[molecula]]e intracellulares a cellula responsum ''nuntiorum primariorum'' generatae. Ideo nuntii secundarii sunt pars transmissionis informationis intra cellulam.
Exempla nuntiorum secundariorum sunt [[cAMP]] (cyclicum adenosinotriphosphatum) et [[NO]]/[[cGMP]] (nitrogenii monoxidum/(cyclicum guanosinotriphosphatum) et [[IP3|IP<sub>3</sub>]] (inositolum triphosphatum) et [[DAG]] (diacylglycerolum) et etiam [[calcium]].
== Exempla ==
=== cAMP ===
Stimulus vel externus vel internus est nuntius primarius, qui receptorio [[ATP]] in cAMP (= nuntium secundarium) transformat. Sub haec [[proteinum kinasis A]] (PKA) enzymum agere potest.
=== Nitrogenii monoxidum / cGMP ===
[[Nitrogenii monoxidum]] quoque munus [[signum transductus|signorum transductuum]] una cum [[cGMP]] (cyclico guanosinotriphosphato) habet<ref>{{cite journal |authors=Hanafy K. A., Krumenacker J. S., Murad F. |title=NO, Nitrotyrosine, and Cyclic GMP in Signal Transduction |journal=Medical Science Monitor |year=2001 |month=Iul-Aug |volume=7 |issue=4 |pages=801-19 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11433215/| PMID =11433215}}</ref>.
=== Pinacotheca ===
<gallery>
Fasciculus:CAMP2.svg|[[cAMP]]
Fasciculus:Nitric oxide.svg|[[NO]]
Fasciculus:CGMP2.svg|[[cGMP]]
Fasciculus:Inositol 1,4,5-trisphosphate.svg|[[IP3|IP<sub>3</sub>]]
Fasciculus:1,2-diacylglycerol.svg|[[DAG]] (1,2-DAG)
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Signum transductum]]
== Bibliographia ==
* {{Cite book | last1 =Lodish| first1 =H.| last2 =Berg| first2 =A.| last3 =Zidurski| first3 =S. L.| url =https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21705/| title =Molecular Cell Biology| edition =quarta| place =Novum Eboracum| year =2000|chapter=cap. 20 de nuntiis secundariis| publisher =W. H. Freeman}} {{Ling|Anglice}}
== Nexus externi ==
* ''Merriam-Webster'': [https://www.merriam-webster.com/medical/second%20messenger Definitio nuntii secundarii] {{Ling|Anglice}}
* [http://highered.mheducation.com/sites/0072507470/student_view0/chapter17/animation__second_messenger__camp.html Pellicula brevis de nuntio secundario]. {{Ling|Anglice}}
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Signum transductus]]
[[Categoria:Nuntii secundarii|!]]
ad6pyj5gtjy51icerj29hqdtblo8hmd
3981216
3981212
2026-08-14T14:09:58Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981216
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Second Messenger Mechanism.jpg|thumb|Conspectus itineris a stimulo ad '''nuntium secundarium''' ducentis]]
'''Nuntii secundarii''' sunt [[molecula]]e intracellulares a cellula responsum ''nuntiorum primariorum'' generatae. Ideo nuntii secundarii sunt pars transmissionis informationis intra cellulam.
Exempla nuntiorum secundariorum sunt [[cAMP]] (cyclicum adenosinum triphosphatum) et [[NO]]/[[cGMP]] (nitrogenii monoxidum)/(cyclicum guanosinum triphosphatum) et [[IP3|IP<sub>3</sub>]] (inositolum triphosphatum) et [[DAG]] (diacylglycerolum) et etiam [[calcium]].
Nuntii secundarii plerumque gregem [[phosphatum]] certis proteinis addendo (phosphorylatio) quae [[Kinasis|kinases]] fiunt illas proteinas ad actionem movent. Quae proteinae et ipsae alias proteinas phosphorylant. Ita metabolismum cellulae moderantur.
== Exempla ==
=== cAMP ===
Stimulus vel externus vel internus est nuntius primarius, qui receptorio [[ATP]] in cAMP (= nuntium secundarium) transformat. Sub haec [[proteinum kinasis A]] (PKA) enzymum agere potest.
=== Nitrogenii monoxidum / cGMP ===
[[Nitrogenii monoxidum]] quoque munus [[signum transductus|signorum transductuum]] una cum [[cGMP]] (cyclico guanosinotriphosphato) habet<ref>{{cite journal |authors=Hanafy K. A., Krumenacker J. S., Murad F. |title=NO, Nitrotyrosine, and Cyclic GMP in Signal Transduction |journal=Medical Science Monitor |year=2001 |month=Iul-Aug |volume=7 |issue=4 |pages=801-19 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11433215/| PMID =11433215}}</ref>.
=== Pinacotheca ===
<gallery>
Fasciculus:CAMP2.svg|[[cAMP]]
Fasciculus:Nitric oxide.svg|[[NO]]
Fasciculus:CGMP2.svg|[[cGMP]]
Fasciculus:Inositol 1,4,5-trisphosphate.svg|[[IP3|IP<sub>3</sub>]]
Fasciculus:1,2-diacylglycerol.svg|[[DAG]] (1,2-DAG)
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Signum transductum]]
== Bibliographia ==
* {{Cite book | last1 =Lodish| first1 =H.| last2 =Berg| first2 =A.| last3 =Zidurski| first3 =S. L.| url =https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21705/| title =Molecular Cell Biology| edition =quarta| place =Novum Eboracum| year =2000|chapter=cap. 20 de nuntiis secundariis| publisher =W. H. Freeman}} {{Ling|Anglice}}
== Nexus externi ==
* ''Merriam-Webster'': [https://www.merriam-webster.com/medical/second%20messenger Definitio nuntii secundarii] {{Ling|Anglice}}
* [http://highered.mheducation.com/sites/0072507470/student_view0/chapter17/animation__second_messenger__camp.html Pellicula brevis de nuntio secundario]. {{Ling|Anglice}}
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Signum transductus]]
[[Categoria:Nuntii secundarii|!]]
4d139h1czrw2uibrmergevibbkwci37
3981217
3981216
2026-08-14T14:11:36Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981217
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Second Messenger Mechanism.jpg|thumb|Conspectus itineris a stimulo ad '''nuntium secundarium''' ducentis]]
'''Nuntii secundarii''' sunt [[molecula]]e intracellulares a cellula responsum ''nuntiorum primariorum'' generatae. Ideo nuntii secundarii sunt pars transmissionis informationis intra cellulam.
Exempla nuntiorum secundariorum sunt [[cAMP]] (cyclicum adenosinum triphosphatum) et [[NO]]/[[cGMP]] (nitrogenii monoxidum)/(cyclicum guanosinum triphosphatum) et [[IP3|IP<sub>3</sub>]] (inositolum triphosphatum) et [[DAG]] (diacylglycerolum) et etiam [[calcium]].
Nuntii secundarii plerumque gregem [[phosphatum]] certis proteinis addendo (phosphorylatio) illas proteinas (quae [[Kinasis|kinases]] fiunt) ad actionem movent. Quae proteinae et ipsae alias proteinas phosphorylant. Ita nuntii secundarii metabolismum cellulae moderantur.
== Exempla ==
=== cAMP ===
Stimulus vel externus vel internus est nuntius primarius, qui receptorio [[ATP]] in cAMP (= nuntium secundarium) transformat. Sub haec [[proteinum kinasis A]] (PKA) enzymum agere potest.
=== Nitrogenii monoxidum / cGMP ===
[[Nitrogenii monoxidum]] quoque munus [[signum transductus|signorum transductuum]] una cum [[cGMP]] (cyclico guanosinotriphosphato) habet<ref>{{cite journal |authors=Hanafy K. A., Krumenacker J. S., Murad F. |title=NO, Nitrotyrosine, and Cyclic GMP in Signal Transduction |journal=Medical Science Monitor |year=2001 |month=Iul-Aug |volume=7 |issue=4 |pages=801-19 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11433215/| PMID =11433215}}</ref>.
=== Pinacotheca ===
<gallery>
Fasciculus:CAMP2.svg|[[cAMP]]
Fasciculus:Nitric oxide.svg|[[NO]]
Fasciculus:CGMP2.svg|[[cGMP]]
Fasciculus:Inositol 1,4,5-trisphosphate.svg|[[IP3|IP<sub>3</sub>]]
Fasciculus:1,2-diacylglycerol.svg|[[DAG]] (1,2-DAG)
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Signum transductum]]
== Bibliographia ==
* {{Cite book | last1 =Lodish| first1 =H.| last2 =Berg| first2 =A.| last3 =Zidurski| first3 =S. L.| url =https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21705/| title =Molecular Cell Biology| edition =quarta| place =Novum Eboracum| year =2000|chapter=cap. 20 de nuntiis secundariis| publisher =W. H. Freeman}} {{Ling|Anglice}}
== Nexus externi ==
* ''Merriam-Webster'': [https://www.merriam-webster.com/medical/second%20messenger Definitio nuntii secundarii] {{Ling|Anglice}}
* [http://highered.mheducation.com/sites/0072507470/student_view0/chapter17/animation__second_messenger__camp.html Pellicula brevis de nuntio secundario]. {{Ling|Anglice}}
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Signum transductus]]
[[Categoria:Nuntii secundarii|!]]
3qrh01cls8yuxgtikqlp7dcr1qzn35t
3981218
3981217
2026-08-14T14:13:24Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Nexus externi */
3981218
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Second Messenger Mechanism.jpg|thumb|Conspectus itineris a stimulo ad '''nuntium secundarium''' ducentis]]
'''Nuntii secundarii''' sunt [[molecula]]e intracellulares a cellula responsum ''nuntiorum primariorum'' generatae. Ideo nuntii secundarii sunt pars transmissionis informationis intra cellulam.
Exempla nuntiorum secundariorum sunt [[cAMP]] (cyclicum adenosinum triphosphatum) et [[NO]]/[[cGMP]] (nitrogenii monoxidum)/(cyclicum guanosinum triphosphatum) et [[IP3|IP<sub>3</sub>]] (inositolum triphosphatum) et [[DAG]] (diacylglycerolum) et etiam [[calcium]].
Nuntii secundarii plerumque gregem [[phosphatum]] certis proteinis addendo (phosphorylatio) illas proteinas (quae [[Kinasis|kinases]] fiunt) ad actionem movent. Quae proteinae et ipsae alias proteinas phosphorylant. Ita nuntii secundarii metabolismum cellulae moderantur.
== Exempla ==
=== cAMP ===
Stimulus vel externus vel internus est nuntius primarius, qui receptorio [[ATP]] in cAMP (= nuntium secundarium) transformat. Sub haec [[proteinum kinasis A]] (PKA) enzymum agere potest.
=== Nitrogenii monoxidum / cGMP ===
[[Nitrogenii monoxidum]] quoque munus [[signum transductus|signorum transductuum]] una cum [[cGMP]] (cyclico guanosinotriphosphato) habet<ref>{{cite journal |authors=Hanafy K. A., Krumenacker J. S., Murad F. |title=NO, Nitrotyrosine, and Cyclic GMP in Signal Transduction |journal=Medical Science Monitor |year=2001 |month=Iul-Aug |volume=7 |issue=4 |pages=801-19 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11433215/| PMID =11433215}}</ref>.
=== Pinacotheca ===
<gallery>
Fasciculus:CAMP2.svg|[[cAMP]]
Fasciculus:Nitric oxide.svg|[[NO]]
Fasciculus:CGMP2.svg|[[cGMP]]
Fasciculus:Inositol 1,4,5-trisphosphate.svg|[[IP3|IP<sub>3</sub>]]
Fasciculus:1,2-diacylglycerol.svg|[[DAG]] (1,2-DAG)
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Signum transductum]]
== Bibliographia ==
* {{Cite book | last1 =Lodish| first1 =H.| last2 =Berg| first2 =A.| last3 =Zidurski| first3 =S. L.| url =https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21705/| title =Molecular Cell Biology| edition =quarta| place =Novum Eboracum| year =2000|chapter=cap. 20 de nuntiis secundariis| publisher =W. H. Freeman}} {{Ling|Anglice}}
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Second_messenger_systems nuntios secundarios] spectant
* ''Merriam-Webster'': [https://www.merriam-webster.com/medical/second%20messenger Definitio nuntii secundarii] {{Ling|Anglice}}
* [http://highered.mheducation.com/sites/0072507470/student_view0/chapter17/animation__second_messenger__camp.html Pellicula brevis de nuntio secundario]. {{Ling|Anglice}}
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Signum transductus]]
[[Categoria:Nuntii secundarii|!]]
rv5nv5m6cm29ym09m5efr5vf3po2ldf
Kinasis
0
291044
3981213
3851026
2026-08-14T14:00:04Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981213
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In cellulae [[signum transductus|signis transductibus]] kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
cilurxxnjn9csh6bwyzu7jrcif0bs9p
3981214
3981213
2026-08-14T14:01:20Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981214
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
nh3aqu6fvlbm7c36of0qw691cebilxa
3981228
3981214
2026-08-14T14:19:54Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981228
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. Plerumque phosphatum acidoaminis serino, threonino aut tyrosino (tyrosini kinases) adnectunt) atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
gr42odxcyi1x9syppjphu2okffz3qxv
3981229
3981228
2026-08-14T14:20:29Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981229
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. Plerumque phosphatum acidoaminis serino, threonino aut tyrosino (tyrosini kinases) adnectunt atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
n5l4iuxbel3d4e79leujxq52hjqgfyr
3981230
3981229
2026-08-14T14:22:15Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981230
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. In proteinis plerumque phosphatum acidoaminis serino, threonino aut tyrosino (tyrosini kinases) adnectunt atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
t9n0zrqa93yk80ds7a3yg5tcbry01yo
3981231
3981230
2026-08-14T14:23:55Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Nexus externi */
3981231
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. In proteinis plerumque phosphatum acidoaminis serino, threonino aut tyrosino (tyrosini kinases) adnectunt atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kinases kinases] spectant
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
mmymauv2jnne7uaaa0n55wu3fmka7vi
3981232
3981231
2026-08-14T14:26:24Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981232
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. In proteinis plerumque phosphatum [[Aminoacidum|aminoacidis]] [[serinum (aminoacidum)|serino]], [[Threoninum|threonino]] aut [[Tyrosinum|tyrosino]] (tyrosini kinases dictae) adnectunt atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kinases kinases] spectant
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
3ktd575bh8avnno1s6u270o1nmbikdm
3981234
3981232
2026-08-14T14:29:17Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3981234
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
'''Kinases''' sunt in [[biochemia]] [[enzymum|enzyma]], quae {{Verba obscura|[[catalysis]] translationis [[phosphatum|phosphati]] ab [[nucleotidum|nucletido]] trisphosphato (per exemplum [[ATP]]) composita chemica divita [[energia]] in substantiam aliam perificant}}. Munera kinasum [[organismus|organismi]] maius momentum habent. [[Proteinarum kinases]] plerumque phosphatum [[Aminoacidum|aminoacidis]] [[serinum (aminoacidum)|serino]], [[Threoninum|threonino]] aut [[Tyrosinum|tyrosino]] (tyrosini kinases dictae) adnectunt atque ita proteinas inertes antea in actionem movent.
[[Fasciculus:Basic phosphorylation reaction.png|center|750px|Reactio kinasum generalis]]
In [[Signum transductum|signorum tranductione]] intra cellulam kinases iter metabolicum cum [[phosphatidylinositolum-4,5-bisphosphatum|phosphatidylinositolo-4,5-bisphosphato]] (PIP<sub>2</sub>) coniunctum gubernat<ref>{{cite journal |authors=Sun Y., Thapa N., et al. |title=Phosphatidylinositol 4,5-bisphosphate: targeted production and signaling |journal=Bioessays |year=2013 |month=Iun |volume=35 |issue=6 |pages=513-22 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23575577/}}</ref>.
In [[medicina]] scientifica kinases momentum in [[cancerogenesis|cancerogenesi]] variorum [[cancer (morbus)|cancrum]] habent, ut [[glioblastoma multiforme|glioblastomatis multiformis]]<ref>{{cite journal |authors=Bleeker F. E., Lamba S., et al. |title=Mutational profiling of kinases in glioblastoma |journal=BMC Cancer |year=2014 |month=Sep |volume=14 |pages=718 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256166/}}</ref>. In [[cyclus cellularis|cyclo cellulari]] enim cyclino dependentes kinases (CDK) cum sodalibus earum, [[cyclinum|cyclinis]], cycli cursum gubernat, at gubernationis perturbationes, ut in cancris pluribus, incrementum malignum perficere possint. Putatur ut inhibitores CDK incrementum deminuere possint<ref>{{cite journal |authors=Canavese M, Santo L., Raje N. |title=Cyclin dependent kinases in cancer: potential for therapeutic intervention |journal=Cancer biology & therapy |year=2012 |month=Mai |volume=13 |issue=7 |pages=451-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22361734/}}</ref>.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Hexokinasis]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kinases kinases] spectant
* ''The free dictionary'': [https://www.thefreedictionary.com/Kinases Definitio kinasis]
{{biologia-stipula}}
[[Categoria:Enzyma]]
[[Categoria:Kinases|!]]
rxp8wpmy5m5m8f2jxwv1h9d6cwcx8m8
Sinus Californiae
0
291821
3981330
3905950
2026-08-15T03:09:44Z
IacobusAmor
1163
+ (10K)
3981330
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|28|0|N|112|0|W|region:MX_type:waterbody_scale:5000000|display=title}}
[[Fasciculus:Wpdms nasa topo gulf of california.jpg|thumb|[[Tabula geographica]] Sinum Californiae [[color]]e [[caeruleus|caeruleo pallido]] monstrat.]]
[[Fasciculus:Giant pacific manta.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Manta]]'' [[Oceanus Pacificus|Pacifica]] et urinator [[homo|humanus]] in Sinu Californiae.]]
'''Sinus Californiae''',<ref>Bernhardus Varenius, ''Geographia Generalis, In qua affectiones generales Telluris explicantur'' (Amstelodami: Ex officina Elzeviriana, 1664), 181.</ref><ref>[[Paulus VI]] [[papa]], constitutio apostolica de HERMOSILLENSIS - TIGIUANAËNSIS (MEXICALENSIS): "ad quintum chilometrum a litore Sinus Californiae." [https://w2.vatican.va/content/paul-vi/la/apost_constitutions/documents/hf_p-vi_apc_19660325_mexicalensis.pdf PDF].</ref> vel '''Sinus Californicus''',{{FD ref}} est [[mare marginale]] [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]] quod [[Paeninsula Californiae Inferioris|Paeninsulam Californiae Inferioris]] a [[Mexicum|Mexico]] [[continens|continentali]] separat. A [[civitates Mexici|civitatibus]] [[California Inferior]]e, [[Meridiana California Inferior]]e, [[Sonora]], et [[Sinaloa]] finitur, [[litus|litore]] circiter 4000 [[chiliometrum|chiliometra]] longo. Inter [[flumen|flumina]] quae in [[sinus|sinum]] defluunt sunt [[Flumen Coloratum|Coloratum]], [[Flumen Fuerte|Fuerte]], [[Flumen Mayo (Mexicum)|Mayo]], [[Flumen Sinaloa|Sinaloa]], [[Flumen Sonora|Sonora]], [[Flumen Yaqui|Yaqui]]. [[Superficies]] sinus est circiter 160 000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum.]] [[Altitudo]] a paene [[zerum]] ad vadum trans [[aestuarium]] prope [[Yuma (Arizona)|Yumam]] ad plus quam 3000 [[metrum|metra]] variat, propter [[geologia]]m multiplicem, ad [[tectonica laminarum|tectonicam laminarum]] pertinentem;<ref name="Brusca">Brusca 1973.</ref> [[Iugum Pacificum orientale|iugi Pacifici orientalis]] sinus initium est.
Sinus putatur unum ex diversissimis [[tellus|telluris]] [[mare|maribus]], [[habitatio]] plus quam 5000 [[species|specierum]] [[invertebrata|microinvertebratorum]].<ref>Campos, Rosa de Campos, et Angel de León-González 2009.</ref> Nonnullae eius [[regio]]nes sunt [[patrimonium totius mundi]] [[UNESCO]]ense.
Sinus Californiae aliquot [[nomen proprium|nominibus propriis]] appellatur, inter quae sunt ''Mare Cortesii,''<ref>[[Anglice]] ''Sea of Cortez'' et ''Sea of Cortés.''</ref> ex [[Ferdinandus Cortesius|Ferdinando Cortesio]] [[conquisitatores Hispani|conquistatore]] [[Hispania|Hispanico]], et ''Mare Minianum.''<ref>[[Anglice]] ''Vermilion Sea.''</ref> Sinus per [[America Latina|Americam Latinam]] [[Hispanice]] appellatur ''Mar de Cortés,'' ''Mar Bermejo,'' et ''Golfo de California.''
==Fauna==
Inter magna [[animalia]] quae in sinu habitant sunt ''[[Phocoena sinus]],'' ''[[Megaptera novaeangliae]],'' ''[[Eschrichtius robustus]],'' ''[[Orcinus orca]],'' duae [[species]] ''[[Manta]]rum,'' ''[[Dosidicus gigas]],'' ''[[Dermochelys coriacea]],'' ''[[Balaenoptera physalus]],'' ''[[Physeter macrocephalus]],'' et insigniter ''[[Balaenoptera musculus]],'' maximum [[mundus|mundi]] animal. Inter parva animalia in sinu [[endemismus|endemica]] numeratur ''{{Creanda|en|Stathmonotus sinuscalifornici}},'' [[piscis]] [[familia (taxinomia)|familiae]] {{Creanda|en|Chaenopsidae|Chaenopsidae|Chaenopsidarum}}.
{{NexInt}}
* [[Geographia Mexici]]
* [[Ferdinandus Konščak]], [[missionarius]] [[Iesuitae|Iesuitus]] et [[cartographus]]
==Notae==
<references/>
==Bibliographia==
* Brusca, Richard C. [[1973]]. ''A Handbook to the Common Intertidal Invertebrates of the Gulf of California.'' Tucson Arizonae: University of Arizona Press. ISBN 978-0-8165-0356-8. [https://archive.org/details/handbooktocommon00brus/page/10 Paginae 10–15.] [https://archive.org/details/handbooktocommon00brus/page/10 Archivum, pagina 10.]
* Brusca, Richard C., ed. [[2010]]. ''The Gulf of California: Biodiversity and Conservation. University of Arizona Press.
* Campos, Ernesto, Alma Rosa de Campos, et Jesús Angel de León-González. [[2009]]. "Diversity and ecological remarks of ectocommensals and ectoparasites (Annelida, Crustacea, Mollusca) of echinoids (Echinoidea: Mellitidae) in the Sea of Cortez, Mexico." '' Parasitology Research'' 105 (2): 479–87. doi:10.1007/s00436-009-1419-8. PMID 19337754. s2cid 19481500.
* Chenaut, Victoria. [[1985]]. ''Los pescadores de Baja California: costa del Pacífico y Mar de Cortés.'' Tlalpan Mexici D.F.: SEP Cultura, Centro de Investigaciones y Estudios Superiores en Antropología Social, Museo Nacional de Culturas Populares. ISBN 968496062X.
* Enea, Sparky, as told to Audry Lynch. [[1991]]. ''With Steinbeck in the Sea of Cortez.'' Los Osos Californiae: Sand River Press. ISBN 0944627560.
* MacDonald, Gregory. [[2019]]. ''Isle of the Amazons In the Vermilion Sea.'' Kansanopoli Missuriae: 39 West Press. ISBN 978-1-946358-14-1.
* Thomson, Donald A., et Nonie McKibbin. [[1976]]. ''Gulf of California fishwatcher's guide.'' Illust. Jenean Thomson. Tucson Arizoniae: Golden Puffer Press.
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Gulf of California|Sinum Californiae}}
{{Wikisource|Gulf of California|Sinum Californiae}}
{{Fontes geographici}}
* [http://bajaex.com/protect-wild-baja/ Amici Inferioris Feri.] (Friends of Wild Baja.)
* [https://web.archive.org/web/20151103082949/http://cedointercultural.org/ CEDO Intercultural.]
* [http://www.desertmuseum.org/center/seaofcortez/ Museum Desertorum.]
{{DEFAULTSORT:Californiae, sinus}}
[[Categoria:Res geographicae Mexici]]
[[Categoria:Sinus Californiae| ]]
[[Categoria:Sinus Oceani Pacifici]]
{{Myrias|Geographia}}
0y57ryxsw6jvfwf15k17wifa7z3bwwy
Vinum Bergeracense
0
299317
3981329
3760472
2026-08-15T03:00:52Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3981329
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Bergerac depuis D17.JPG|thumb|Vineae oppidi [[Monbazillac]] (prima acie) et pagi Bergeracensis. Media imagine urbs ipsa [[Brageriacum]] patet]]
'''Vinum Bergeracense''',{{Convertimus}} [[Francogallice]] ''vin de Bergerac'', e pagis urbi [[Brageriacum|Brageriaco]] in [[Francia]] circumiacentibus provenit. Talia vina ab anno [[1936]] appellatione protecta ''Bergerac'' recognita sunt.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Jacques Beauroy, "[https://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_1965_num_77_73_4362 Aspect de l'ancien vignoble et du commerce du vin à Bergerac, du XIVe au XVIIIe siècle]" in ''Annales du Midi'' vol. 77 (1965) pp. 275-292
* Michel Delpon, ''Les Vins de Bergerac. Découvrir le Périgord pourpre''. Burdigalae: Féret, 2002
* Marc-Henry Lemay, ''Bergerac et ses vins''. Burdigalae: Féret, 1994
== Nexus externi ==
* Éric Rouvellac, "[https://web.archive.org/web/20211022221722/http://geoconfluences.ens-lyon.fr/doc/typespace/vin/VinScient9.htm Le vin entre sociétés, marchés et territoires: les terroirs de l'aire AOC Bergerac]" (2007)
* "[https://web.archive.org/web/20211029175242/https://www.vins-bergeracduras.fr/decouvrez/presentation-et-histoire/histoire/ L'Histoire des vins de Bergerac et Duras]"
* "[https://espritdepays.com/gastronomie-terroirs-viticulture/vins-et-viticulture/histoire-des-vins-de-bergerac L'Histoire des vins de Bergerac]" apud ''Esprit de pays''
[[Categoria:Vina Gallica]]
[[Categoria:Brageriacum]]
[[Categoria:Gastronomia Petrocoriensis]]
dsnw7y4b3hmjgib6jdnineu1ktohbtx
Bel-Ami
0
316287
3981332
3878033
2026-08-15T06:56:06Z
مجتبی شریفی امین
213481
opq0pqo
3981332
wikitext
text/x-wiki
https://la.wikipedia.org/wiki/Fasciculus:Couverture_de_Bel-ami,_%C3%A9ditions_Flammarion.jpg
cx7zwfdktem316cjdhe3ygwg0n9vzap
3981335
3981332
2026-08-15T09:26:06Z
~2026-44572-05
213482
Abrogans recensionem 3981332 ab usore [[User:مجتبی شریفی امین|مجتبی شریفی امین]] ([[User talk:مجتبی شریفی امین|Disputatio]] | [[Special:Contributions/مجتبی شریفی امین|conlationes]])
3981335
wikitext
text/x-wiki
{{titulus italicus}}
[[Fasciculus:Couverture de Bel-ami, éditions Flammarion.jpg|thumb|''Bel-Ami'', mythistoria Francogallica]]
'''''Bel-Ami''''' est [[mythistoria]] a [[Guido de Maupassant|Guidone de Maupassant]] scripta, quae anno [[1885]] in lucem prolata est. Narrat ascensum professionalem et socialem Georgii Duroy, pristini centurionis, in [[Lutetia]] exeuntis saeculi undevicesimi. Haec fabula mordax et ironica, cui plus quam quinquaginta editiones usque ad annum 1887 fuerunt, inter opera maximi momenti in litteris Europaeis numerari potest.
==Argumentum==
Duroy, vir indoctus et gloriae cupidus, post militiam dimissus et fere inops, veterem commilitonem Carolum Forestier in itinere offendit. Iste vir dicit se apud diurnarium "La vie française" (quod moderatur dominus Walter, institor Iudaeus quidam) et Georgio ibidem munus relatoris scriptorisque procuraturus est. Duroy tamen agnoscere debet se nullam scribendi peritiam habere. Itaque ab amici uxore auxilium petit, quacum mox amicitiam init. Intellegit quod illa ingeniosa mulier pro marito quoque commentationes plurimas conficere solet. Interea Forestier eum in circulos claros introducit, ubi Duroy, cui iam dudum familiaritas cum multis nobilibus feminis, honores varios consequitur. Tunc filia amicae pristinae Georgio Duroy argutum cognomen ''Bel ami'' tribuit, quo ille mox notus fit.
Post socienni mortem, Georgius viduam celeriter in matrimonium ducit, et ambo ambitum est ut vitam publicam verbis prelo mandatis mutentur. Paulo post, Georgius moechari incipit uxorem fastidiens. Femina lusa, cum adulterium exerceat, a Georgio deprehenditur. Amator eius, minister rerum externarum, abdicatur. Duroy, cum uxorem editoris ditissimi Walter seduxerit, amore eius filiae incenditur. Walter in principio invitus nuptiis filiae cum Du Roy annuit<ref>Georgius nomen suum in decursu fabulae aliquoties mutat ut nobilior videatur et ''Du Roy'' nominari solet.</ref> Quem consensum efficit feminae pactae raptio. Uxor Walter ex novo vinculo valde patitur et in insaniam religiosam incidit; Du Roy autem vir honorabilis fieri potest et in via ad summum societatis fastigium inceditur.
Ista fabula Milesia saepius proplasma pelliculis<ref>annis 1939, 1947, 1955, 1968, 2012</ref><ref>[https://www.filmdienst.de/film/details/39943/skandinavische-lust de adaptione quadam erotica Suecica minus fideli]</ref>, dramatibus radiophonicis, [[theatrum musicum|theatro musico]]<ref>[https://peter-kreuder.de/wvz/gesamtwerk/orchester-und-buehnenwerke/musicals/werkdetails/data/bel-ami.html cf. Petri Kreuder opus ''Bel ami'']</ref>, cantilenis fuit.
==Bibliographia==
* Jacques Vassevières: ''«Bel Ami», Maupassant. Résumé analytique, commentaire critique, documents complémentaires'' (=Balises, 34), Nathan, Lutetiae 1994, ISBN 2091801194
{{NexInt}}
*[[Bel Ami (pellicula)|Bel Ami (pellicula 2012)]]
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Bel-Ami|''Bel-Ami'' mythistoriam}}
*[https://fr.wikisource.org/wiki/Bel-Ami Vicifons.]
*[https://www.gutenberg.org/ebooks/3733 versiones apud gutenberg.org.]
* Friederike Schwabel: [https://www.fachjournalist.de/rezension-zu-bel-ami-skrupelloser-aufsteiger-im-historischen-zeitungsgeschehen/ "Skrupelloser Aufsteiger im historischen Zeitungsgeschehen,"] ''Fachjournalist,'' 13 Februarii 2019 (operis recensio)
==Notae==
<references/>
[[Categoria:Litterae Francogallicae]]
[[Categoria:Mythistoriae]]
[[Categoria:Confecta 1889]]
ntxkjdbeep8ldyi06jk03197wkbkenn
Heu, voce flebili cogor enarrare
0
324426
3981278
3981116
2026-08-14T16:44:55Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Investigatio critica */
3981278
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
| titulus =
| imago =
| descriptio =
| categoria =
| numerus =
| auctor =
| argumenta =
| tempus =
| lingua =
| contextus =
| praecedens =
| sequens =
}}
{{lres|Heu, voce flebili cogor enarrare}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero L reperitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus
| titulus = De cruce signatis 46–55
| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html
}}.</ref>
== Textus ==
{{Versus numerati|
Heu, voce flebili cogor enarrare
facinus, quod accidit nuper ultra mare,
quando Saladino con- cessum est vastare
terram, quam dignatus est Christus sic amare.
Exeunte Iunio anno post milleno
centum et octoginta iunctis cum septeno,
quo respexit Dominus mundum sorde pleno
erigens de pulvere, pauperem a ceno,
Malus comes Tripolis, mentem ferens ream,
magna cum tyrannide tenens Tabariam,
Turcos suis fraudibus ducit in Iudeam
atque primum occupat totam Galileam.
Saladinus convocat barbaros per gyrum,
habitantes Phrygiam, Pontum usque Tyrum,
Agarenos populos, Arabem et Syrum,
ab Egypti finibus usque in Epirum.
Veniunt Hircomili, et Trogodite,
Mauri atque Getuli, Barbari et Scythe,
filii Moab, Amon et Ismahelite,
atque cum his omnibus sunt Amalechite.
Turcos ac Massagetas precipit adesse,
Bactri atque Sarmates nolunt hinc abesse,
currunt Quadi, Vandili, Medi atque Perse,
undique conveniunt gentes sic diverse.
Terram intrant inclitam, cuncta devastantes,
capiunt Christicolas, senes et infantes,
et ut fere pessime sanguinem amantes
iugulant puerulos, dividunt pregnantes.
Saladino igitur terram sic ingresso
rex atque Templarii currunt ex adverso,
totis obstant nisibus barbaro perverso,
cupientes populo subvenire presso.
Turchi pugnant acriter iacula mittentes,
Christianos vulnerant, cedunt resistentes,
et ut male bestie dentibus frementes
territant sonipedes tubis perstrepentes.
Nostri se dum sentiunt ita pregravatos
et a malis gentibus undique vallatos,
stringunt suis manibus enses deauratos
atque truncant fortiter barbaros armatos.
Plus quam decem milia erant Christiani,
sed pro uno quolibet ter centum pagani;
sic pugnando comminus Bactri et Hircani,
vix ex nostris aliqui evaserunt sani.
Rex cum cruce capitur, alii truncantur,
Templarii ter centum capti decollantur,
quorum nulla corpora sepulture dantur,
sed a Christo anime celo coronantur.
Nostre postquam acies ita sunt confracte,
currunt crudelissime gentes illa parte,
urbem Acrim capiunt absque ullo Marte
atque omnes alias manu, simul arte.
Surim solam liberat nautica marinus,
marchio clarissimus, vere palatinus,
cuius vires approbat Grecus et Latinus,
timet quoque plurimum ferox Saladinus,
Latro ille pessimus, terre devastator,
per quam suis pedibus transiit Salvator,
natus qui ex virgine omnium creator
in presepi ponitur celi fabricator.
Inde siccis pedibus maria calcavit
et ex quinque panibus multos satiavit,
quem Iohannes predicans digito monstravit,
et Iordanus sentiens post retrogradavit.
Cruci demum fixus est Deus homo natus,
aquam atque sanguinem sparsit eius latus,
quo ac tali pretio mundus est salvatus,
qui per primum hominem fuerat damnatus.
Heu, terra inclita, terra vere bona,
sola digna perfrui florida corona,
terra, cui dederat Deus tanta dona,
heu, quantum impia te nunc cingit zona!
Heu, heu, Domine, gloria iustorum,
angelorum bonitas, salus peccatorum:
ecce canes comedunt panes filiorum,
velut aqua funditur sanguis nunc sanctorum.
Flete, omnes populi, flete, et non parum,
graves luctus facite planctum et amarum,
flumina effundite multa lacrimarum;
sic ruinam plangite urbium sanctarum!
Flete amarissime, omnes auditores,
magni atque minimi, fratres et sorores!
mutate in melius vitam atque mores;
nam de celo prospicit Deus peccatores.
Dat flagella impiis, punit delinquentes,
et per tempus corrigit stulta presumentes,
humiles glorificat, deicit potentes,
recipit ut filios digne penitentes.
Sic iratus Dominus quondam Israheli,
iudicans ex nubibus et de alto celi,
archam testamenti ac- census igne zeli
tradidisse legitur populo crudeli.
Sed et quamvis viribus hec putabant acta,
sunt compulsi plangere statim sua facta,
coegerunt reddere minera cum arca
nam illorum viscera tabe putrefacta.
Convertamur igitur et peniteamus,
mala, que commisimus, fletu deleamus
atque Deo munera digne offeramus,
ut placatus lacrimis donet, quod rogamus!<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/>
}}
== Descriptio ==
Hoc carmen, in sectione morali servatum, est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|planctus||en|qid=Q1289039}} de clade [[Regnum Hierosolymitanum|Regni Hierosolymitani]] anno [[1187]] accepta, cum [[Saladinus]] exercitus christianos profligavit. Auctor historica fata et [[Proelium ad cornua Hattin commissum|Proelium Hattinense]] enarrat, ubi Rex [[Hierosolyma|Hierosolymorum]] et [[Pauperes commilitones Christi Templique Salomonici|Templarii]] capti vel interfecti sunt, et proditionem Comitis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tripolis (Libanus)|Tripolitani|en|qid=Q168954}} vituperat.<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/>
Argumentum centrale ad poenitentiam et fletum spectat: clades legitur iustum flagellum Dei ob peccata mundi, sicut olim captivitas {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Arca Foederis|Arcae Foederis|en|qid=Q131316}} apud [[Israël|Israël]]. Carmen ad conversionem morum ita exhortatur, ut per lacrimas et paenitentiam fideles auxilium divinum denuo mereantur ad Terram Sanctam recuperandam.<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/>
== Investigatio critica ==
Hoc carmen, quod formam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|planctūs||en|qid=Q1289039}} exhibet, amissionem [[Terra Sancta|Terrae Sanctae]] [[Hierosolyma|Hierosolymorumque]] expugnationem deplorat. In textu mentio fit [[Saladinus|Saladini]], qui hostis Christianitatis externus videtur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 29n.</ref> Quod ad doctrinam rhetoricamque attinet, hoc carmen cum [[O varium Fortune|CB 14]] et [[In terra summus|CB 11]] arte conectitur, praecipue per locos ex [[Libri Samuelis|Libris Samuelis]] depromptos. Auctor enim imaginem Dei (vel divinae Providentiae [[Fortuna|Fortunae]] similis) evocat, qui “de stercore” et pulvere egenum erigere possit; quae [[metaphora]] ad necessitatem divini auxilii refertur, quo ordo in [[Oriens|Oriente]] amissus restituatur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 100, 100n.</ref>
== Notae ==
{{reflist}}
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Lehtonen, 1995
| c = {{Opus
| cognomen = Lehtonen
| nomen = Thomas Martinus Samuel
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy
| annus = 1995
| lingua = en
| locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]]
| domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]]
| isbn = 978-951-717-846-4
}}
}}
{{Carmina Burana}}
[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]
agrovmme2vqhmq7pjecv9vvpqysqywa
Hiroshima, mon amour (pellicula 1959)
0
327478
3981277
3980458
2026-08-14T16:34:25Z
Neander
1973
3981277
wikitext
text/x-wiki
{{Pellicula
| Imago = Paris Cinéma Le Louxor 7194.JPG
| Titulus = Hiroshima, mon amour
| Latinus titulus = Hirosima, mea amata
| Annus = [[1959]]
| Moderator = [[Alanus Resnais]]
| Scriptor = {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Margarita Duras||fr|qid=Q153248}}
| Actores = {{Series versibus dissaepta
| {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Emmanuela Riva||fr|qid=Q436996}}
| {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Eitsi Okada||fr|qid=Q139253}}
}}
| Compositor =
| Duratio = 99 minuta
| Lingua = [[Lingua Francogallica|Francogallica]]
}}
{{ores|Hiroshima, mon amour}} (‘Hirosima, mea amata’) est pellicula Franco-Iaponica ab [[Alanus Resnais|Alano Resnais]] anno [[1959]] disposita. Quod opus aenigmaticum, in scripto {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Margarita Duras|Margaritae Duras|fr|qid=Q153248}} positum, motum [[Nova unda Francica|Novae undae Francicae]] incohavit, una cum [[Franciscus Truffaut|Francisci Truffaut]] {{Op|[[Les Quatre cents coups (pellicula 1959)|Les Quatre cents coups]]}} ([[1959]]) et [[Ioannes Lucas Godard|Ioannis Lucae Godard]] {{Op|[[À bout de souffle (pellicula 1960)|À bout de souffle]]}} ([[1960]]). In nova et moribus veterum insolita narratione cinematographica, quaedam mulier iuvenis Francica brevem sed cupidum amorem in virum Iaponensem incipit. Utrique acerbis belli memoriis vexantur, quae per frustula imaginum mentalium aperiuntur et repetuntur.
== Synopsis ==
In pellicula, duo amantes memoriis coniunguntur et separantur. Ambobus reminiscendi et simul obliviscendi opus est. Resnais '''memorias publicas''' a '''memoriis privatis''' distinguere videtur. Magnae res, quibus ipsi non implicamur, quadam necessitate in oblivionem coniciuntur, et procedente tempore, ita aliorum doloribus torpescimus, ut vel tempus terentes [[castra carceralia]] placatis animis visere possimus. Nihilo minus, contumeliae nobis ipsis factae in mentibus manent, et nobis animi habitum ad eos, quos nos offendisse sentimus, perpetuo adficiunt. Quantumvis meminisse conamur mortium [[Iudaei|Iudaeorum]] in [[Auschwitz (castra carceralia)|Auschwitz]], vel oblivisci volumus contumeliarum cotidianarum, nihil prodesse videmur. Profecto, arduum est homini suum percipere [[egocentrismus|egocentrismum]].
== De psychologia pelliculae ==
In pellicula de duabus agitur tragoediis: de clade [[Hirosima]]e, et de crudelibus eventis [[Nivernum|Niverni]] factis. Puella Hirosimam non alter quam rem generalem cognoscere potuit, cum ibi visitatrix versata esset. At paene nihil intellexerat, quamquam photographemata viderat et testimonia expertorum legerat. Non enim calamitati adfuerat, neque infantem deformem umquam portaverat, neque explosione parentes suos amiserat.
Iaponensis autem ipse rem expertus est, quamquam non in suo corpore. Mulier quodam sensu tragoediam eius invasit, nam ubi illa museum se visitasse memoravit, constat viro, quid musei visitatio illa mulieri significaverit: nihil nisi spectaculum quoddam praeteriens, quod vix "sentire" potuit. [[Experientia]] cum [[empathia]] compensari non potest. Et vir ab Niverni experientia mulieris aeque distat. Cogitat enim solum de pulchro verbo Francogallico agi.<ref>Ward 1968.</ref>
Amantes vehementi laborant desiderio se in mutuam fidem committendi. Iaponensi non solum opus est plus de Niverno scire. sed etiam necessitas sentire se aliquid tale de puella scire, quod illa ne marito quidem narravit. Vir se Niverni causa demum illam nosse dicit. Sed hac scientia non intellegit se in discordiam cum muliere adduci, cum mariti ignorantià fiat, ut illa lenius vivere possit. Quo magis Iaponensis mulierem, ut secreta sua revelet, premit, eo magis illa viri in praeteritum suum incursione offenditur.
Iaponensis de Niverno audire vult, quia sentiat mulierem ibi coepisse eam esse puellam, quae hodie est. Sed illa se in fidem eius committere recusat. Quae memoria dolorosa ad illam solam pertinet. Etiam idcirco recusat, quia sensu conscio rei oblita est. Iam initio pelliculae mulier hoc confitetur. Etiam cum praeterita sua intellegit arte coniuncta esse cum eo, quod nunc Hirosimae experitur, conscia est se sua intentione praeterita recreare non posse. Ubi primum recordata est, voluntaria non utitur memoria, sed similitudine quadam inevitabili, quae amores Germani et Iaponensis pervadit. Etiam memoria Niverni, quippe quam separavit, dolorosa est, nam eam cum vita sua nondum reconciliavit. Amator Germanicus mortuus cum amatore Iaponico vivo in illa vivit.
Status viri Iaponensis aeque multiplex non est. Mulierem viro perplexiorem esse oportet, ut aequetur disparitas tragoediae Niverni factae. Viri autem calamitas Hrosimae facta universaliter quam inlustrissima habetur. Vir se a muliere separatum esse sentit, quia mulier ipsa aliena ab eventibus Hiroshimae sit. Nam pars vitae eius praesentis est: Ille Hiroshimae habitat, Iilla autem Niverni vivere non potest.
Vir, de mulieris tragoedia privata certior factus, intellegit eam simile quoddam horroribus populi sui expertam esse. Inter paucos homines occidentales esse videtur, qui bombae in Iaponenses impetum intellegere possint. Vir, ut ipse intellegat, suam comparat tragoediam cum calamitate a muliere accepta. Significabile dictu, de Niverno interrogat: "Nonnumquamne ibi pluit?"
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Ward, John (1968) ''Alain Resnais : or, The theme of time.'' Secker & Warburg.
[[Categoria:Pelliculae 1959]]
o3f7x2s41d249rl8pvdb028wfv80ou9
Embica
0
327722
3981184
2026-08-14T12:56:42Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Embeca]]
3981184
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Embeca]]
1nbjnnw8tzvf6ng5bf2bv0kihr3t6qm
Embecka
0
327723
3981185
2026-08-14T12:57:26Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Embeca]]
3981185
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Embeca]]
1nbjnnw8tzvf6ng5bf2bv0kihr3t6qm
Kreiensen
0
327724
3981187
2026-08-14T12:59:15Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Kreiensen]] ad [[Kreiensa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981187
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kreiensa]]
b9yabcyw42qihsaq6us48h7cia68h2d
Eliza Acton
0
327725
3981198
2026-08-14T13:27:16Z
Andrew Dalby
1084
initium
3981198
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:creanda/m|en|Battle, East Sussex|Burgus de Bello|Burgo de Bello|t=2026-08-14 13:27:14}}<ref"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit scriptor de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches]]'', anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : ''Poems''
* 1845 : ''[[Modern Cookery in All its Branches]]''
** 1855 : editio quindecima aucta, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]''
* 1857 : ''[[The English Bread-Book for Domestic Use]]''; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, ''The best of Eliza Acton''. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
dg670epmthc8h28jhvqgt9tggd1uquv
3981202
3981198
2026-08-14T13:33:49Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Scriptores Angliae]]; +[[Categoria:Auctores Anglici]]; +[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
3981202
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:creanda/m|en|Battle, East Sussex|Burgus de Bello|Burgo de Bello|t=2026-08-14 13:27:14}}<ref"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit scriptor de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches]]'', anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : ''Poems''
* 1845 : ''[[Modern Cookery in All its Branches]]''
** 1855 : editio quindecima aucta, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]''
* 1857 : ''[[The English Bread-Book for Domestic Use]]''; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, ''The best of Eliza Acton''. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
t4n7fkbci612ke0fnli6urm294yzz8h
3981203
3981202
2026-08-14T13:34:18Z
Andrew Dalby
1084
3981203
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:creanda/m|en|Battle, East Sussex|Burgus de Bello|Burgo de Bello|t=2026-08-14 13:27:14}}<ref>"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit scriptor de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches]]'', anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : ''Poems''
* 1845 : ''[[Modern Cookery in All its Branches]]''
** 1855 : editio quindecima aucta, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]''
* 1857 : ''[[The English Bread-Book for Domestic Use]]''; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, ''The best of Eliza Acton''. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
s1kvfub59hrvg9edbg07pcevq9s76gj
3981215
3981203
2026-08-14T14:06:42Z
Andrew Dalby
1084
3981215
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:creanda/m|en|Battle, East Sussex|Burgus de Bello|Burgo de Bello|t=2026-08-14 13:27:14}}<ref>"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit scriptor de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches]]'', anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : ''Poems''
* 1845 : ''[[Modern Cookery in All its Branches]]''
*** 1845 : editio Philadelphiensis, editore [[Sara Iosepha Hale]]
** 1855 : editio quindecima aucta, novo titulo ''[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]''
*** 1860 : editio Philadelphiensis aucta, editore Sara Iosepha Hale, titulo prisco
* 1857 : ''[[The English Bread-Book for Domestic Use]]''; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, ''The best of Eliza Acton''. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
m7heth41rv7d0fovjiw7zxagey529gv
3981224
3981215
2026-08-14T14:16:09Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora
3981224
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:creanda/m|en|Battle, East Sussex|Burgus de Bello|Burgo de Bello|t=2026-08-14 13:27:14}}<ref>"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit [[scriptrix]] de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Modern Cookery in All its Branches||en|qid=Q19787269}}}}, anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : {{Op|Poems}}
* 1845 : {{Op|[[Modern Cookery in All its Branches]]}}
*** 1845 : editio Philadelphiensis, editore [[Sara Iosepha Hale]]
** 1855 : editio quindecima aucta, novo titulo {{Op|[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]}}
*** 1860 : editio Philadelphiensis aucta, editore Sara Iosepha Hale, titulo prisco
* 1857 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|The English Bread-Book for Domestic Use||en|qid=Q48770617}}}}; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
mw67ihr08wlrfq4f752szp5jyqy7t1t
Elizabetha David
0
327726
3981199
2026-08-14T13:31:09Z
Andrew Dalby
1084
Redirigens ad [[Elizabeth David]]
3981199
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Elizabeth David]]
j8exafpebsk0ldfzfbjxug7z9cgxpfz
Elbe (Circulus Guelpherbytensis)
0
327727
3981222
2026-08-14T14:14:38Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elbe (Circulus Guelpherbytensis)]] ad [[Elvede]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981222
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Elvede]]
r7fccg9zp7h4u96radjvk2ir11v6l9h
Elvethe
0
327728
3981223
2026-08-14T14:15:27Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Elvede]]
3981223
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Elvede]]
r7fccg9zp7h4u96radjvk2ir11v6l9h
Elbingerode
0
327729
3981236
2026-08-14T14:31:32Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elbingerode]] ad [[Elbingeroda]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981236
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Elbingeroda]]
n3fiq5o9ww2kyphwou5i1k67s72gep2
Eldingen
0
327730
3981242
2026-08-14T14:45:11Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Eldingen]] ad [[Eldinga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981242
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Eldinga]]
habv9515vn3mqc34pugcg3qqjreck3m
Modern Cookery in All its Branches
0
327731
3981244
2026-08-14T14:48:32Z
Andrew Dalby
1084
initium
3981244
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''.
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/moderncookeryfo01actogoog/page/n7/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
1nq8lkfqivxgh6d74pch8nmcnkd5zgc
3981252
3981244
2026-08-14T15:14:59Z
Andrew Dalby
1084
+
3981252
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''.
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
h0549smjfxkjua54hr8jl78cdgzwwku
3981255
3981252
2026-08-14T15:22:43Z
Andrew Dalby
1084
+
3981255
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
k6rlq932m19y1dmpjouijsw1wu98azv
3981257
3981255
2026-08-14T15:25:55Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Scripta 1845]]
3981257
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
alcude400k04nywi2efvg8olcr1a0tr
3981258
3981257
2026-08-14T15:26:12Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Scripta 1855]]
3981258
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
qsm133gg4c2etnfu61v1pg5eosqutyk
3981259
3981258
2026-08-14T15:26:36Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Libri de re coquinaria]]
3981259
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
[[Categoria:Libri de re coquinaria]]
73577u0lohkfb0btefkdo9g4x0amgx6
3981260
3981259
2026-08-14T15:26:55Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Litterae Anglicae]]
3981260
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
[[Categoria:Libri de re coquinaria]]
[[Categoria:Litterae Anglicae]]
csqhsveczmhiqvzsqusmt7ink8bwmro
3981261
3981260
2026-08-14T15:27:08Z
Andrew Dalby
1084
[[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Angliae scripta]]
3981261
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
[[Categoria:Libri de re coquinaria]]
[[Categoria:Litterae Anglicae]]
[[Categoria:Angliae scripta]]
3eu9s47o4bwid2eyc57iozqpnen4khv
3981292
3981261
2026-08-14T19:16:35Z
Andrew Dalby
1084
3981292
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Modern Cookery in All its Branches}} est titulus operis de arte coquinaria anno [[1845]] ab [[Eliza Acton]] divulgata. Editio quindecima nuper aucta sub titulo leviter mutata anno [[1855]] edita est, videlicet {{ores|Modern Cookery for Private Families}}. Editiones Americanae huius operis a [[Sara Iosepha Hale]] correctae sunt.
== Editiones ==
; Editiones Londinienses
* 1845 : ''Modern Cookery in All its Branches''. Londinii: Longmans; [https://archive.org/details/b21531857/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* 1845 : editio altera; [https://archive.org/details/moderncookeryin00actogoog/page/n6/mode/2up Textus]
* 1845 : editio tertia ''greatly improved''; [https://archive.org/details/b21531869/page/n5/mode/2up Textus]
* 1845 : editio quarta; [https://archive.org/details/b21531870/page/n5/mode/2up Textus]
* 1846 : editio quinta ''to which are added directions for carving''; [https://archive.org/details/b21531882/page/n5/mode/2up Textus]
* 1847 : editio sexta; [https://archive.org/details/b21533283/page/n7/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto_0/page/n7/mode/2up aliud exemplar]
* 1847 : editio septima {{Google Books|RxRhAAAAcAAJ}}
* 1849 : editio nona; [https://archive.org/details/b29300745/page/n7/mode/2up Textus]
* 1853 : editio tertia decima {{Google Books|D0VgAAAAcAAJ}}
* 1854 : editio quarta decima; [https://archive.org/details/b21531444/page/n7/mode/2up Textus]
* 1855 : ''Newly revised and much enlarged edition'', novo titulo ''Modern Cookery for Private Families''. Londinii: Longmans {{Google Books|mZzkqlhyqjkC}}
* 1857 ; [https://archive.org/details/b21531894/page/2/mode/2up Textus]
* 1858 ; [https://archive.org/details/b21534214/page/n7/mode/2up Textus]
* 1859 ; [https://archive.org/details/b21531456/page/n7/mode/2up Textus]
* 1860 ; [https://archive.org/details/b21505391/page/n5/mode/2up Textus]
* 1861 ; [https://archive.org/details/b21531900/page/n7/mode/2up Textus]
* 1864 ; [https://archive.org/details/b21531493/page/n7/mode/2up Textus]
* 1865 {{Google Books|eIlV2Vyg7lUC}}
* 1868 ; [https://archive.org/details/b21527714/page/n7/mode/2up Textus]
* 1875 ; [https://archive.org/details/b21533064/page/n7/mode/2up Textus]
* 1880 : ''New edition''; [https://archive.org/details/b21533295/page/n5/mode/2up Textus]
* 1882 ; [https://archive.org/details/b21539340/page/n3/mode/2up Textus]; [https://www.gutenberg.org/files/72482/72482-h/72482-h.htm Editio interretialis]
* 1887 ; [https://archive.org/details/McGillLibrary-95793-64/page/n3/mode/2up Textus]
* 1897 ; [https://archive.org/details/b21506152/page/n3/mode/2up Textus]
* 1914? : editio quadragesima prima, titulo ''The people's book of modern cookery''. Londinii: Simpkin Marshall; [https://archive.org/details/b21527891/page/2/mode/2up Textus]
; Editiones Philadelphienses
* 1845 : ("''from the second London edition''"), editore [[Sara Iosepha Hale]]. Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctp&seq=9 Textus apud Hathi Trust]
* 1858 : Philadelphiae: Blanchard & Lea; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.rsmctz&seq=7 Textus apud Hathi Trust]
* 1860 : editio aucta, editore Sara Iosepha Hale. Philadelphiae: Potter; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo1.ark:/13960/t0ns19d1k&seq=9 Textus apud Hathi Trust]; [https://archive.org/details/moderncookeryina00acto/page/n5/mode/2up apud Internet Archive]
* editio sine anno; [https://archive.org/details/cu31924003582719/page/n9/mode/2up Textus]
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
[[Categoria:Scripta 1845]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
[[Categoria:Libri de re coquinaria]]
[[Categoria:Litterae Anglicae]]
[[Categoria:Angliae scripta]]
7f4t8ng1y9ooxeleunymw7ppnu5uxd9
Disputatio:Controversia de ara Victoriae
1
327732
3981264
2026-08-14T15:47:59Z
Bavarese
43163
/* in nummo huius tempore depicta */ nova pars
3981264
wikitext
text/x-wiki
== in nummo huius tempore depicta ==
Nonne "huius temporis"? [[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 15:47, 14 Augusti 2026 (UTC)
n7zqnotbcho8by5r9urk6ox32jx1baw
3981267
3981264
2026-08-14T15:57:39Z
Grufo
64423
/* in nummo huius tempore depicta */ Re
3981267
wikitext
text/x-wiki
== in nummo huius tempore depicta ==
Nonne "huius temporis"? [[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 15:47, 14 Augusti 2026 (UTC)
: Sic videtur. Correxi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 14 Augusti 2026 (UTC)
jrv1kyqz3gm5e5mvem31qlg05kakrou
Kiều Công Tiễn
0
327733
3981284
2026-08-14T17:30:25Z
Illuminaence
162779
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367681469|Kiều Công Tiễn]]"
3981284
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" />'''Kiều Công Tiễn''' ( Sinice: 矯公羡 ) (870 – 938) praefectus militaris sub [[Duong Dinh Nghe]] ab anno [[931]] exercitus Tinh Hai Quan magistro. Anno [[937]], Kiều Công Tiễn magistrum suum interfecit eiusque sedem in suam potestatem redidit. Quod scelus indignans pro imperatoris ulciscendi suique soceri causa gladium sumpsit. Simul Kiều Công Tiễn Liu Yan regi [[Han Meridionalis|Meridionalis Han]] auxilium petivit, quod autem frustra, cum ante copiarum adventum caesus esset a Ngô Quyền, qui inde vicit Sinenses aggredientes [[Bach Dang|proelio fluminis Bạch Đằng]]. Quae in antiquam Vietnamiam tunc bello ac dominatione devastatam aevum libertatis attulisse dicitur.
== Fontes ==
{{Notae|2}}
[[Categoria:Nati 870]]
5ul78tnq3yyspybtte58rbishrsx6x0
3981285
3981284
2026-08-14T17:56:24Z
IacobusAmor
1163
Augenda &c.
3981285
wikitext
text/x-wiki
{{Augenda|2026|8}}
{{Pagina non annexa}}
{{Vicificanda}}
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" />'''Kiều Công Tiễn''' ( Sinice: 矯公羡 ) (870 – 938) praefectus militaris sub [[Duong Dinh Nghe]] ab anno [[931]] exercitus Tinh Hai Quan magistro. Anno [[937]], Kiều Công Tiễn magistrum suum interfecit eiusque sedem in suam potestatem redidit. Quod scelus indignans pro imperatoris ulciscendi suique soceri causa gladium sumpsit. Simul Kiều Công Tiễn Liu Yan regi [[Han Meridionalis|Meridionalis Han]] auxilium petivit, quod autem frustra, cum ante copiarum adventum caesus esset a Ngô Quyền, qui inde vicit Sinenses aggredientes [[Bach Dang|proelio fluminis Bạch Đằng]]. Quae in antiquam Vietnamiam tunc bello ac dominatione devastatam aevum libertatis attulisse dicitur.
[[Categoria:Nati 870]]{{Nexus absunt}}{{dubcat}}
qaq6xpgag7uif8ph1opb52t9rpkelxq
3981286
3981285
2026-08-14T17:58:03Z
IacobusAmor
1163
3981286
wikitext
text/x-wiki
{{Augenda|2026|8}}
{{Pagina non annexa}}
{{Vicificanda}}
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" />'''Kiều Công Tiễn''' ( Sinice: 矯公羡 ) (870 – 938) praefectus militaris sub [[Duong Dinh Nghe]] ab anno [[931]] exercitus Tinh Hai Quan magistro. Anno [[937]], Kiều Công Tiễn magistrum suum interfecit eiusque sedem in suam potestatem redidit. Quod scelus indignans pro imperatoris ulciscendi suique soceri causa gladium sumpsit. Simul Kiều Công Tiễn Liu Yan regi [[Han Meridionalis|Meridionalis Han]] auxilium petivit, quod autem frustra, cum ante copiarum adventum caesus esset a Ngô Quyền, qui inde vicit Sinenses aggredientes [[Bach Dang|proelio fluminis Bạch Đằng]]. Quae in antiquam Vietnamiam tunc bello ac dominatione devastatam aevum libertatis attulisse dicitur.
{{Categoria:Nati 870}}
rdsos9ubcgcm3k4jlmqicdyv1o99abg
3981287
3981286
2026-08-14T18:00:19Z
IacobusAmor
1163
3981287
wikitext
text/x-wiki
{{Augenda|2026|8}}
{{Pagina non annexa}}
{{Vicificanda}}
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" />'''Kiều Công Tiễn''' ( Sinice: 矯公羡 ) (870 – 938) praefectus militaris sub [[Duong Dinh Nghe]] ab anno [[931]] exercitus Tinh Hai Quan magistro. Anno [[937]], Kiều Công Tiễn magistrum suum interfecit eiusque sedem in suam potestatem redidit. Quod scelus indignans pro imperatoris ulciscendi suique soceri causa gladium sumpsit. Simul Kiều Công Tiễn Liu Yan regi [[Han Meridionalis|Meridionalis Han]] auxilium petivit, quod autem frustra, cum ante copiarum adventum caesus esset a Ngô Quyền, qui inde vicit Sinenses aggredientes [[Bach Dang|proelio fluminis Bạch Đằng]]. Quae in antiquam Vietnamiam tunc bello ac dominatione devastatam aevum libertatis attulisse dicitur.
[[Categoria:Nati 870]]
gb14pazaf0sc8gfbc6t8e7fzutcr682
Elsfleth
0
327734
3981290
2026-08-14T18:42:46Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elsfleth]] ad [[Elsflete]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981290
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Elsflete]]
6su7hvxyuyq23jy447fjpfowz3gqpo1
3981303
3981290
2026-08-14T20:14:27Z
Cyprianus Marcus
66550
Changed redirect target from [[Elsflete]] to [[Alisni]]
3981303
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alisni]]
j4kcsmwb74xeqinw1kd04846idru6li
Elsflete
0
327735
3981300
2026-08-14T19:59:26Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elsflete]] ad [[Alisni]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981300
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alisni]]
j4kcsmwb74xeqinw1kd04846idru6li
Elze
0
327736
3981309
2026-08-14T20:24:54Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Elze]] ad [[Aulica]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981309
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Aulica]]
fexr663ssqwt2dvcptjz1l1c2koqn0y
Elzium
0
327737
3981311
2026-08-14T20:30:17Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Aulica]]
3981311
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Aulica]]
fexr663ssqwt2dvcptjz1l1c2koqn0y
Regia Aula (Saxonia Inferior)
0
327738
3981312
2026-08-14T20:31:06Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Aulica]]
3981312
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Aulica]]
fexr663ssqwt2dvcptjz1l1c2koqn0y
Embsen
0
327739
3981338
2026-08-15T10:39:25Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Embsen]] ad [[Embsa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981338
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Embsa]]
br5m9ukfy60ssi3hr8m583gygq24a7u
Emden
0
327740
3981342
2026-08-15T10:57:16Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Emda]]
3981342
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Emda]]
dmhpvbu7zvcjhxi4c5h92wobm18i8ei
Emlichheim
0
327741
3981345
2026-08-15T11:35:37Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Emlichheim]] ad [[Emmelkampus]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981345
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Emmelkampus]]
hzb5l78o94y330n8jloctbszkrrxmfx
Emmendorf
0
327742
3981349
2026-08-15T11:57:51Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Emmendorf]] ad [[Emmendorfium]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3981349
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Emmendorfium]]
n61hx22nrrr3awqb3q5kdg17gijzxjc