Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 5822 3982131 3975637 2026-08-18T19:34:50Z LilyKitty 18316 de opere eius "Quare socialismus?" 3982131 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Albert Einstein (Nobel).png|thumb|upright=0.8|Albertus Einstein.]] {{res|Albertus Einstein}} (natus [[Ulma]]e die [[14 Martii]] [[1879]]; mortuus [[Princetonia]]e die [[18 Aprilis]] [[1955]]) fuit [[philosophus]] [[natura]]lis et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physicus theoreticus||en|qid=Q19350898}} in [[Germania]] natus, qui [[theoria relativitatis]] excogitata plerumque innotuit; etiam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria quantica|theoriae quanticae|en|qid=Q4926510}} maxime profuit.<ref name="frs">{{Opus | cognomen 1 = Whittaker | nomen 1 = E. | titulus = Albert Einstein. 1879–1955 | contextus = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society | volumen = 1 | tempus = 1955-11-01 | paginae = 37–67 | doi = 10.1098/rsbm.1955.0005 | accessus ad doi = liberus | jstor = 769242 }}.</ref><ref name="YangHamilton2010">{{Opus | cognomen 1 = Yang | nomen 1 = Fujia | cognomen 2 = Hamilton | nomen 2 = Iosephus H. | titulus = Modern Atomic and Nuclear Physics | annus = 2010 | pagina = 274 | domus editoria = World Scientific | isbn = 978-981-4277-16-7 }}.</ref> [[E=mc²]],<!--Fortasse melius: {{math|1=[[Mass–energy equivalence#Mass–velocity relationship|''E'' = ''mc''²]]}}--> eius formula [[Aequatio massae et energiae|aequivalentiae massae et energiae]], quae ex [[Relativitas specialis|relativitate speciali]] exoritur, “celeberrima [[orbis terrarum]] [[aequatio]]”<ref>Anglce “the world's most famous equation.”</ref> appellata est.<ref name="LnLVo">{{Opus | cognomen = Bodanis | nomen = David | titulus = E&nbsp;=&nbsp;mc²: A Biography of the World's Most Famous Equation | annus = 2000 | locus = New York | domus editoria = Walker }}.</ref> Quia [[Physica theoretica|physicam theoeticam]] magnopere promovit, et praecipue pro [[lex|lege]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Effectus photoelectricus|effectum photoelectricum|en|qid=Q83213}} excogitata,<ref>Anglice “his services to theoretical physics, and especially for his discovery of the law of the photoelectric effect.”</ref><ref name="Nobel Prize">{{Opus | titulus = The Nobel Prize in Physics 1921 | domus editoria = Nobel Prize | url = https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ | salus url = vivit | retrospectio = 20180703190346 | tempus inspectionis = 2016-07-11 }}.</ref> [[Praemium Nobelianum physicae|Praemio Nobeliano Physicae]] anno [[1921]] laureatus est. == Annus mirabilis et opera eius == [[Fasciculus:Niels Bohr Albert Einstein by Ehrenfest.jpg|thumb|upright=0.8|Albertus Einstein et [[Nicolaus Bohr]].]] Einstein, unus e [[physicus|physicis]] maximi momenti [[saeculum 20|saeculi vicensimi]], operibus de [[Physica theoretica|physica theoretica]] conscriptis nos [[natura|rem naturam]] novo quodam modo intellegere docuit. Anno mirabili [[1905]], publicos fecit quattuor libellos.<ref>Vide pagina Anglice [[:en:Annus Mirabilis Papers]].</ref> Duo ex eis, ''De corporum moventium electrodynamica''<ref>[[Theodisce]] ''Zur Elektrodynamik bewegter Körper.''</ref> et ''Pendetne inertia corporis in sua energia?''<ref>Theodisce “Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energiegehalt abhängig?”: [http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/specrel/www/ A. Einstein, “Zur Elektrodynamik bewegter Körper,” ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 891-921]; [http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/E_mc2/www/ A. Einstein, “Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energiegehalt abhängig?” ''Annalen der Physik'' (1905) 18: 639-641; et vide [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html Lectura Praemii Nobilici Alberti Einstein, “Fundamental Ideas and Problems of the Theory of Relativity.”]</ref> totum [[spatitempus|spatii temporisque]] intellectum refecerunt, ex quo [[relativitas specialis]] evoluta est. Alius libellus fuit ''De motu particulae parvae in fluido statario suspensae quem theoria cinetica [[calor]]ica [[molecula]]ris requirit''<ref>Theodisce “Über die von der molekularkinetischen Theorie der Wärme geforderte Bewegung von in ruhenden Flüssigkeiten suspendierten Teilchen”: “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”, ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 132–148; [https://web.archive.org/web/20090305023237/http://lorentz.phl.jhu.edu/AnnusMirabilis/AeReserveArticles/eins_brownian.pdf Anglice] vel [https://web.archive.org/web/20060318060724/http://www.physik.uni-augsburg.de/annalen/history/papers/1905_17_549–560.pdf Theodisce].</ref> qui [[exsistentia]]m [[atomus|atomorum]] [[molecula]]rumque statuit. Libellus titulo ''De perspectiva heuristica circa productionem et transformationem lucis''<ref>Theodisce “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”: https://web.archive.org/web/20080423195339/http://dbserv.ihep.su/~elan/src/einstein05/eng.pdf A. Einstein, “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”, ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 132–148.]</ref> effectum photoelectricum explicavit, propter quam anno [[1921]] [[Praemium Nobelianum Physicae|Praemio Nobeliano]] laureatus est. Einstein multa alia magni momenti opera [[scientia (ratio)|scientifica]] fecit. Anno [[1915]], suum [[magnum opus]] de [[relativitas generalis|relativitate generali]] edidit, quod [[theoria]]m [[gravitas (physica)|gravitatis]] praesentat, forma relativitatis congruente.<ref>Albert Einstein, “Die Feldgleichungen der Gravitation (The Field Equations of Gravitation),” ''Koniglich Preussische Akademie der Wissenschaften'' 844-847 (1915).</ref> == De vita == [[Fasciculus:Einstein_Albert_Elsa_LOC_32096u.jpg|thumb|upright=0.8|Albertus et Elsa [[uxor]].]] [[Fasciculus:Citizen-Einstein.jpg|thumb|upright=0.8|Einstein civis [[Civitates Foederatae|Americanus]] anno [[1940]] fit.]] Albertus [[filius]] Arminii Einstein et Paulinae [[uxor]]is [[Ulma]]e in [[Virtembergia]], [[Iudaei|Iudaeorum]] origine, anno [[1879]] natus est. [[Familia]] [[Monachium]] anno [[1880]] migraverat, quo loco [[pater]] et [[avunculus]] Alberti quandam officinam condiderant. Anno [[1881]], Maria Alberti [[soror]] nata est. Albertum [[puer]]um virum illustrissimum esse futurum providit nemo. Prima enim verba [[tres]] annos natus locutus est; tamen discipulus bonus erat. Anno [[1884]], [[viola]] canere didicit. Quattuor annis post in Gymnasio Luitpoldino [[litterae|litteris]] [[ars|artibusque]] trivii institutus est. Annos ab [[1896]] ad [[1905]] [[Schola Superior Polytechnica Foederalis Turicensis|universitatem ETH]] in [[Helvetia]] astitit, ubi Milevam Marić cognovit, quae in [[matrimonium]] anno [[1903]] duxit. Anno [[1905]], edita [[dissertatio]]ne in [[Schola Superior Polytechnica Foederalis Turicensis|Universitate Turiciana]] ad gradum [[doctor]]is [[res naturales|rerum naturalium]] promotus est. Postea cursus academicus suus progressus est cum positiones{{dubsig}} [[Berna]]e, [[Praga]]e, [[Turicum|Turici]], et in [[Germania]] sumpsit. Anno [[1919]], [[divortium]] cum Mileva fecit, et Elsam Löwenthal in [[matrimonium]] duxit. Anno [[1932]], Einstein, [[fascismus|fascismi]] [[timor|metu]] gliscentis commotus, in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] consedit, neque umquam in Germaniam revertit, quia in eius patria die [[30 Ianuarii]] [[1933]] [[Adolfus Hitler]] ad summam rerum accessit, et [[lex|legibus]] novis inauditisque ferendis gentem [[Iudaei|Iudaeorum]] opprimere coepit. ==Opera == * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1901]] |title = Folgerungen aus den Capillaritätserscheinungen<!--(Conclusions Drawn from the Phenomena of Capillarity)--> |periodical = Annalen der Physik |volume = 4 |page = 513 |doi = 10.1002/andp.19013090306 |bibcode = 1901AnP...309..513E |issue = 3 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]a |title = Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt (On a Heuristic Viewpoint Concerning the Production and Transformation of Light) |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 132–148 |doi = 10.1002/andp.19053220607 |url = http://www.physik.uni-augsburg.de/annalen/history/einstein-papers/1905_17_132-148.pdf |bibcode = 1905AnP...322..132E |issue = 6 }}<!-- This annus mirabilis paper on the photoelectric effect was received by ''Annalen der Physik'' 18 March.--> * {{Citation |last = Einstein|first=Albert|year=[[1905]]b |title = A new determination of molecular dimensions }}.<!--This PhD thesis was completed 30 April and submitted 20 July.--> * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]c |title = On the Motion&nbsp;– Required by the Molecular Kinetic Theory of Heat&nbsp;– of Small Particles Suspended in a Stationary Liquid |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 549–560 |bibcode = 1905AnP...322..549E |doi = 10.1002/andp.19053220806 |issue = 8 }}.<!--This annus mirabilis paper on Brownian motion was received 11 May.--> * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]d |title = On the Electrodynamics of Moving Bodies |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 891–921 |bibcode = 1905AnP...322..891E |doi = 10.1002/andp.19053221004 |issue = 10 }}. This annus mirabilis paper on special relativity was received 30 June. * {{Citation |last = Einstein|first=Albert |year=[[1905]]e |title = Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content? |journal=Annalen der Physik|volume=18|pages=639–641 |bibcode = 1905AnP...323..639E |doi = 10.1002/andp.19053231314 |issue = 13 }}. This annus mirabilis paper on mass-energy equivalence was received 27 September. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Die Feldgleichungen der Gravitation (The Field Equations of Gravitation) |journal=Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften |pages = 844–847 |year = [[1915]] }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Kosmologische Betrachtungen zur allgemeinen Relativitätstheorie (Cosmological Considerations in the General Theory of Relativity) |journal=Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften |year = [[1917]]a }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Zur Quantentheorie der Strahlung (On the Quantum Mechanics of Radiation) |journal=Physikalische Zeitschrift |volume = 18 |pages = 121–128 |year = [[1917]]b |bibcode = 1917PhyZ...18..121E }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |date = 11 Iulii [[1923]] |contribution = Fundamental Ideas and Problems of the Theory of Relativity |title = Nobel Lectures, Physics 1901–1921 |publisher=Elsevier Publishing Company |place = Amstelodami |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-lecture.pdf |accessdate =25 Martii 2007 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Quantentheorie des einatomigen idealen Gases (Quantum theory of monatomic ideal gases) |journal=Sitzungsberichte der Preussichen Akademie der Wissenschaften Physikalisch-Mathematische Klasse |pages = 261–267 |year = [[1924]] }}. Primus ex serie commentariorum de hac re. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Die Ursache der Mäanderbildung der Flussläufe und des sogenannten Baerschen Gesetzes |journal=Die Naturwissenschaften |pages = 223–224 |year = [[1926]] |doi = 10.1007/BF01510300 |volume = 14 |bibcode = 1926NW.....14..223E |issue = 11 }}. On [[Baer's law]] and [[meander]]s in the courses of rivers. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |last2 = Podolsky |first2 = Boris |last3 = Rosen |first3 = Nathan |title = Can Quantum-Mechanical Description of Physical Reality Be Considered Complete? |journal=Physical Review |issue = 10 |volume = 47 |pages = 777–780 |date = 15 Maii [[1935]] |doi = 10.1103/PhysRev.47.777 |ref = {{harvid|Einstein|1935}} |bibcode = 1935PhRv...47..777E }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = On Science and Religion |journal=Nature |volume = 146 |year = [[1940]] |doi = 10.1038/146605a0 |page = 605 |isbn = 0707304539 |publisher=Scottish Academic |location = Edimburgi |bibcode = 1940Natur.146..605E |issue = 3706 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert ''et&nbsp;al.'' |title = To the editors |newspaper=New York Times |date = 4 Decembris [[1948]] |url = http://phys4.harvard.edu/~wilson/NYTimes1948.html |isbn = 0735403597 |publisher=AIP, American Inst. of Physics |location = Melville Novi Eboraci }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Why Socialism? |magazine = Monthly Review |date = Maius [[1949]] |url = http://www.monthlyreview.org/598einst.htm |accessdate =16 Ianuarii 2006 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = On the Generalized Theory of Gravitation |journal=Scientific American |volume = 182 |issue = 4 |pages = 13–17 |year = [[1950]] }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Ideas and Opinions |place = Novi Eboraci |publisher=Random House |year = [[1954]] |isbn = 0517003937 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Albert Einstein, Hedwig und Max Born: Briefwechsel 1916–1955 |publisher=Nymphenburger Verlagshandlung |year = 1969 |location = Munich |language = Theodisce |isbn = 388682005X }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |edition = Centennial |title = Autobiographical Notes |year = [[1979]] |place = Sicagi |publisher=Open Court |isbn = 0875483526 |others = Paul Arthur Schilpp }}. The ''chasing a light beam'' thought experiment is described on pages 48–51. * Collected Papers: {{Citation |author=John Stachel, Martin J. Klein, A. J. Kox, Michel Janssen, R. Schulmann, Diana Komos Buchwald and others (eds.) |year = [[1987]]–[[2006]] |title = The Collected Papers of Albert Einstein, Vol. 1–10 |publisher=Princeton University Press |url=http://press.princeton.edu/einstein/writings.html#papers }} == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == *Brian, Denis. 1996. ''Einstein: a life''. Cicestriae: Wiley. ISBN 0-471-11459-6 *Fölsing, Albrecht. [[1997]]. ''Albert Einstein: A Biography.'' Novi Eboraci: Penguin Viking. Conversus ex Theodisca ab Ewald Osers. *Highfield, Roger, et Paul Carter. [[1993]]. ''The Private Lives of Albert Einstein.'' Londinii: Faber and Faber. ISBN 9780571167449. *Hoffmann, Banesh, cum Helen Dukas. [[1972]]. ''Albert Einstein: Creator and Rebel.'' Londinii: Hart-Davis, MacGibbon Ltd. *Isaacson, Walter [[2007]]. ''Einstein: His Life and Universe.'' Novi Eboraci: Simon & Schuster Paperbacks. ISBN 9780743264730. *Moring, Gary. [[2004]]. ''[http://books.google.com/books?id=875TTxildJ0C&dq=idiots+guide+to+einstein&printsec=frontcover&source=bl&ots=W9rxRk0Ukn&sig=gbJach7BrzngSiFjODx95k8e1DU&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=6&ct=result The complete idiot's guide to understanding Einstein]'' (ed. 1a, 2000). Indianapoli Indianae: Alpha books (Macmillan USA). ISBN 0028631803. *[[Robertus Oppenheimer|Oppenheimer, J. R.]] [[1971]]. On Albert Einstein. In ''Science and synthesis: an international colloquium organized by Unesco on the tenth anniversary of the death of Albert Einstein and Teilhard de Chardin,'' 8–12. Acroasis habita in UNESCO House Lutetiae die 13 Decembris 1965. Springer-Verlag. Etiam divulgatus in ''The New York Review of Books,'' 17 Martii 1966. [http://www.nybooks.com/articles/archives/1966/mar/17/on-albert-einstein/?pagination=false On Albert Einstein by Robert Oppenheimer] *Pais, Abraham. [[1982]]. ''Subtle is the Lord: The science and the life of Albert Einstein.'' Oxoniae: Oxford University Press. *Pais, Abraham [[1994]]. ''Einstein Lived Here.'' Oxoniae: Oxford University Press. *Parker, Barry [[2000]]. ''Einstein's Brainchild.'' Prometheus Books. *Schweber, Sylvan S. [[2008]]. ''Einstein and Oppenheimer: The Meaning of Genius.'' Cantabrigiae Massachusettiae: Harvard University Press. ISBN 9780674028289. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Crux Einsteiniana]] * [[Michael Besso]] * [[Maximilianus Planck]] * ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rebutia einsteinii||sv|qid=Q1690235}}'', [[cactus]] ex Einstein appellatus * [[2001 Einstein]] * ''[[Quare socialismus ?]]'' * [[Relativitas specialis]] * [[Relativitas generalis]] * [[Spatii temporisque tractio]] * [[Radius Schwarzschildianus]] {{div col end}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Albert Einstein|Albertum Einstein}} * {{Citation|year=1997 |month= Aprilr |publisher=School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland |title = The MacTutor History of Mathematics archive |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Einstein.html}}. * ''[https://web.archive.org/web/20110317032934/http://www.monthlyreview.org/598einstein.php Why Socialism?]'' by Albert Einstein, ''Monthly Review'', Maius 1949. * [https://web.archive.org/web/20150315104758/http://www.shapell.org/exhibitions.aspx?einstein-original-letters-in-aid-of-his-brethren "Einstein's Personal Correspondence: Religion, Politics, The Holocaust, and Philosophy,"] Shapell Manuscript Foundation. * [http://vault.fbi.gov/Albert%20Einstein Documenta FBI de Alberto Einstein,] apud vault.fbi.gov. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html Biographia Alberti Einstein,] apud nobelprize.org. * [https://web.archive.org/web/20110310075603/http://www.life.com/image/first/in-gallery/41492/the-einstein-you-never-knew "The Einstein You Never Knew,"] photogrammata in ''[[Life]].'' * [http://www.history.com/topics/albert-einstein Albertus Einstein] apud history.com * [http://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/bpeins.html "Science Odyssey People And Discoveries,"] apud pbs.org. * [http://ocw.mit.edu/courses/science-technology-and-society/sts-042j-einstein-oppenheimer-feynman-physics-in-the-20th-century-spring-2006/ MIT OpenCourseWare STS.042J/8.225J: Einstein, Oppenheimer, Feynman: Physics in the 20th century,] apud ocw.mit.edu. {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} {{Lifetime|1879|1955|Einstein, Albertus}} [[Categoria:Agnostici Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Albertus Einstein|!]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Iudaei]] [[Categoria:Pantheistae]] [[Categoria:Philosophi scientiae]] [[Categoria:Physici Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Physici Germaniae]] [[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]] [[Categoria:Professores Universitatis Pragensis]] [[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Socialistae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Socii Academiae Leopoldinae]] [[Categoria:Socii externi Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Theoristae]] 1glxhslo69h310k1vjua9yu6xucgo8b 0 5992 3982058 3886914 2026-08-18T15:30:41Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982058 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulićianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI eminere coepit grex auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque ''Riječi'' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref></ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] jrs23i6o051dmzf34r0vhlzh4rs89p9 3982060 3982058 2026-08-18T15:32:49Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982060 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI eminere coepit grex auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque ''Riječi'' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref></ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] fetv2lag39l7t32dpr59gzguo7qinnz 3982064 3982060 2026-08-18T15:35:09Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae Croaticae saeculis XIX et XX */ 3982064 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI eminere coepit grex auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque ''Riječi'' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 6txmbjf7fksarhrat7u0xxablp4d2hu 3982070 3982064 2026-08-18T15:48:33Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae Croaticae saeculis XIX et XX */ 3982070 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] j729nt9yvdhxnp7x4hm3axg8k3oc2g9 3982096 3982070 2026-08-18T16:41:50Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae Croaticae saeculis XIX et XX */ 3982096 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] gxp24znpv4dnts4a57srqf7qabu3h6b 3982104 3982096 2026-08-18T17:03:43Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae Croaticae saeculis XIX et XX */ 3982104 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Toponymia|Toponymum]] "Croatia" e [[Linguae Slavicae|Slavonico]] vocabulo ''horvat'' "monticolas" significante venit. [[Gentilicium]] [[Latine]] "Croatus-i" [[substantivum|substantivo]] masculino, "Croata-ae" feminino, "Croatum-i" neutro et "Croaticus-a-um" [[adiectivum|adiectivo]] est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] tmwgmz5sosq92axtppx7fbtj8p3nb9b 3982108 3982104 2026-08-18T17:31:36Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982108 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen “Hrvat” primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] gy09rhj4th5yct0w9giy8ccwo94orkx 3982111 3982108 2026-08-18T17:54:56Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982111 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen “Hrvat” primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus hodiernae Ucrainae occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali Bohemiae et meridionali Poloniae (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), in inscriptionibus lapideis Dalmatiae, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] m1lo654gnbhfickp9alpt1kofrtff93 3982112 3982111 2026-08-18T17:57:07Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982112 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen “Hrvat” primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus hodiernae Ucrainae occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali Bohemiae et meridionali Poloniae (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), in inscriptionibus lapideis Dalmatiae, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 76pdi9yq4w56bp84jkf08qt4yfoetea 3982113 3982112 2026-08-18T18:15:09Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982113 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen '''Hrvat''' primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), in inscriptionibus lapideis Dalmatiae in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] dei3mtvyqe6o7aavdc03onw428615wa 3982114 3982113 2026-08-18T18:29:29Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982114 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen '''''Hrvat''''' primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent in regionibus hodiernae Austriae meridianae (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis Carantania, Carentana sive Corinthia fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt in regionibus hodiernae Germaniae orientalis circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen Horvatska). Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 0n83obd5byces0130mfitb5rlkmre8y 3982116 3982114 2026-08-18T18:33:07Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982116 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen '''''Hrvat''''' primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) '''ex urbe Graeco‑Sarmatica Tanais''' (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit. Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' meridianae (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt in regionibus hodiernae Germaniae orientalis circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 9wv1biq47tasingiefazjqbpx3gne0s 3982118 3982116 2026-08-18T18:45:58Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982118 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Nomen '''''Hrvat''''' primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica '''Tanais'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis Tanais in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><ref>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref></ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 19yxyit9t69cfu4esf3j6ifwgvvncfi 3982119 3982118 2026-08-18T19:02:20Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Etymologia */ 3982119 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 2a45bhir3odw84bb81qzgih74sgispi 3982130 3982119 2026-08-18T19:33:25Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae Croaticae saeculis XIX et XX */ 3982130 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: '''Georgius Šižgorić''', Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] ll6mx0yyvavgelyrl6djcvancq55l7c 3982138 3982130 2026-08-18T20:08:02Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982138 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), Carolus '''Pucić''', Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] htocr8ls8vrrql6bsfsfcj97qiij5aq 3982140 3982138 2026-08-18T20:14:16Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982140 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), [[s:Scriptor:Carolus Pucicius|Carolus Pucicius]] (Croatice. Karlo Pucić), Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] ot69a12933hdbxr54nz4desiefxzu32 3982143 3982140 2026-08-18T20:30:36Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982143 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Ianus Pannonius|Ianus Pannonius,]] [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), [[s:Scriptor:Carolus Pucicius|Carolus Pucicius]] (Croatice. Karlo Pucić), Aelius Lampridius '''de Crieva'''. '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] kiah06mql2r4q69zi8g9rfjlxi1odd7 3982150 3982143 2026-08-18T20:38:55Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982150 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Ianus Pannonius|Ianus Pannonius,]] [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), [[s:Scriptor:Carolus Pucicius|Carolus Pucicius]] (Croatice. Karlo Pucić), [[s:Scriptor:Aelius Lampridius de Crieva|Aelius Lampridius de Crieva]] (Croatice: Ilija Crijević). '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur '''Marcus Marulus Spalatensis''' (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes (vulgo: Đivo seu Ivan) Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] 8gz2jhn2iwidft0qevwmi5yf84vxdz7 3982151 3982150 2026-08-18T20:43:07Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982151 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Ianus Pannonius|Ianus Pannonius,]] [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), [[s:Scriptor:Carolus Pucicius|Carolus Pucicius]] (Croatice. Karlo Pucić), [[s:Scriptor:Aelius Lampridius de Crieva|Aelius Lampridius de Crieva]] (Croatice: Ilija Crijević). '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur [[s:Scriptor:Marcus Marulus|Marcus Marulus]] Spalatensis (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: '''Petrus Zoranić''' Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae '''Petrus Hektorović''' et '''Hanibal Lucić''' Pharienses; '''Marinus Držić''', comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes''' (Croatice: Đivo seu Ivan) '''Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Cristoforus comes de Frangipani''' (1641–1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] tr7juu2rjbppc2mtxykkd2om1vrnpdo 3982153 3982151 2026-08-18T20:58:44Z Coronus Tenebrosius 204685 /* Litterae */ 3982153 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Croatia'''<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio sunda, 2009.</ref>, plenius '''Res publica Croatiae'''<ref>Vide e.g. [http://www.stkpula.hr/rektorat/doktorati/skupna.html]{{Nexus deficitur|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (alia nomina: ''Chroaeia''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>, ''Chroatia''<ref name="Graesse" />, ''Chrobatia''<ref name="Graesse" />, ''Croacia''<ref name="Graesse" />, ''Gruacia''<ref name="Graesse" />) sive nomen antique '''Liburnia'''<ref name=NSLO/> ([[Croatice]] ''Republika Hrvatska''), est [[civitas]] [[Europa]]ea, ad finem [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]], [[Media Europa|Mediae Europae]], et [[Balcania]]e (antiqui ''Haemi'') iacens, [[caput (urbs)|capite]] [[Zagrabia]] (antiquo Andautonia). Septemtrione [[Slovenia]]e [[Hungaria]]eque, Boreoriente [[Serbia]]e, Oriente [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] et Meridie [[Mons Niger|Monti Nigro]] finitima est. Occidente [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] alluitur et maritimum limitem cum [[Italia]], [[Sinus Tergestinus|Sinu Tergestino]], possidet. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], saeculis [[saeculum 9|nono]] et [[saeculum 10|decimo]], Croatia fuit [[regnum]] [[civitas sui iuris|liberum]]; postea, per saecula [[saeculum 11|undecimum]] ad [[saeculum 14|quartum decimum]], subregnum in dicione Hungarica subiunctum. A saeculo [[saeculum 15|quinto decimo]] usque ad [[saeculum 19|saeculum undevicensimo]], in [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] fuit [[ducatus Croatiae et Slavoniae]], atque temporibus recentioribus ([[1918]]–[[1990]]), fuit una ex [[res publica|rebus publicis]] [[Iugoslavia]]e. Croatia socius [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali]], [[Organizatio Securitati Cooperationique in Europa favendis|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], et [[Concilium Salutis|Concilii Salutis Consociationis Nationum]] et praeterea candidatus [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] intrandae est. == Etymologia == [[Ethnonymum]] Forma Latina “Croatus, -i” ex ethnonymo Croatico “Hrvat” per transitum ad formam “Chroat” atque deinde “Croat” originem trahit, cum sonus /v/ in Latino saepe omittatur. Nomen ''Hrvat'' (Latine: Croatus) primum occurrit in inscriptionibus Graecis (saeculo II p.C.n.) ex urbe Graeco‑Sarmatica ''Tanais''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tanais_Tablets</ref> (ad ostium fluminis ''Tanais'' in Mare Azoviense), litteris Graecis scriptum formis ''Horouathos'' et ''Horoathos''. Plurimi linguistae censent hoc nomen originem Iranicam habere, cum aliae etymologiae probabilitate carent. Linguista Croata Ranko Matasović nomen “Hrvat” ex radice Iranica derivat, quae in lingua Ossetica (Alanicā) forma ''xurvæt'' apparet, significatione “custos”, quod legibus phonologicis et morphologicis congruit.<ref><nowiki><ref></nowiki>[https://hrcak.srce.hr/228825 Ranko Matasović, "Ime Hrvata", in: Jezik 66 (2019), 81–97.]</ref> Saeculis IX et X coetus Slavorum sub nomine Hrvati (''Hrovatoi, Hr’vati, Chrouati, Chrowati'' etc.) historice commemorantur in variis documentis, scriptis ethnographicis, chronicis atque inscriptionibus. Hi coetus testantur in regionibus '''hodiernae Ucrainae''' occidentalis (''Chronicon Nestoris''), in parte septentrionali‑orientali '''Bohemiae''' et '''meridionali Poloniae''' (documentum de fundatione episcopatus Pragensis apud Cosmam Praguensem, ''Chronica Boemorum''), '''in inscriptionibus lapideis Dalmatiae''' in lingua Latina, in opere regis Alfredi Magni exeunte saeculo IX (ubi ''Horiti'' inter Moraviam et Mazoviam memorantur), atque amplissime - de Croatis '''in regionibus hodiernae Croatiae et Bosniae et Herzegovinae''' - in opere ''De administrando imperio'' (capitula XXX et XXXI) a Constantino Porphyrogenito circa annum 950 conscripto. Toponyma nomen Croaticum continentia etiam in documentis saeculorum X et XI apparent '''in regionibus hodiernae Austriae''' '''meridianae''' (Theodisce: Kärnten), quae mediaevalis '''Carantania, Carentana sive Corinthia''' fuit, in latiore territorio circa urbem hodiernam Clagenfurtum; item nonnulla toponyma ad ethnonymum Croatum pertinentia reperta sunt '''in regionibus hodiernae Germaniae orientalis''' circa Lipsiam et Hallam. Praeterea hydronyma nomen Croaticum continentia inventa sunt ab oris Kioviae in Ucraina (flumen ''Horvatovka'') usque ad Croaticum Zagoriam (Croatiae septentrio-occidentalis, flumen ''Horvatska''). [[Latine]] "Croatus, -i" substantivum masculinum, "Croata, -ae" femininum, "Croatum, -i" neutrum et "Croaticus, -a, -um" adiectivum est. == Historia == [[Fasciculus:Bascanska ploca.jpg|thumb|left|220px|[[Tabula Bescanovensis]] ([[Croatice]]: ''Baščanska ploča''), antiquisimum [[Abecedarium Glagoliticum|Scriptionis Glagoliticae]] documentum.]] === Aevum praehistoricum === Praesentis Croatiae territorium e [[Aevum Praehistoricum|Praehistoria]] habitatum est. In [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] Medio, [[Homo neanderthalensis|Neanderthalenses]] [[Crapina]]e ([[Croatice]] ''Krapina'') erant. Ineunte [[Neolithicum|Neolithico]] [[cultura]]e [[Cultura Gerontopolitana|Gerontopolitana]] ([[Croatice]]: ''Starčevo''), [[Cultura Vintzae|Vintzaica]] ([[Croatice]] ''Vinča''), [[Cultura Pegepolitana|Pegepolitana]] ([[Croatice]]: ''Sopot''), [[Cultura Lycocoeladica|Lycocoeladica]] (Croatice ''Vučedol'') et [[Cultura Pharensis|Pharensis]] ([[Croatice]] ''Hvar'') per hanc regionem patebant. [[Aetas Ferrea]] [[cultura Hallstattica|culturae Hallstatticae]] (Proto-[[Illyrii|Illyricorum]]) et [[cultura Tenae|culturae Tenicae]] (Proto-[[Celtae|Celtarum]]) vestigia reliquit. === Aevum Antiquum === [[Fasciculus:Croatia Pula Amphitheatre interior BW 2014-10-11 10-03-10.jpg|300px|left|thumb|[[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesare Augusto]] [[imperator]]e, [[Roma antiqua|Romanum]] [[amphitheatrum]] in [[Pietas Iulia|Pietate Iulia]] aedificatum est.]] Croatiae hodiernae territorium in [[Aevum Antiquum|Aevo Antiquo]] [[Illyrii|gentibus Illyricis]] (sensu lato) plerumque incultum erat: [[Histrii]] in paeninsula [[Histria]], [[Liburni]] in [[Dalmatia]] septentrionali et insulis adiacentibus ([[Croatice]] ''Kvarner''), [[Delmatae]] in media Dalmatia, [[Iapodes]] in vallibus intermontanis Croatiae mediae, atque gens Pannonica ''[[Iasi]]'' nominata in Croatia septentrionali et gentes Celtici sicut [[Scordisci]] ad [[Savum]] flumen ([[Croatice]] ''Posavina'') et [[Boii]] in extremo boreali ad flumen [[Mura]]m. Etiam complures minores gentes cognitae sunt: [[Ortoplini]], [[Parentini]], [[Mannii]], [[Pleraei]], et aliae ad litus [[Mare Hadriaticum|Hadriaticum]], atque [[Colapiani]], [[Varciani]], [[Segestani]], [[Andizetes]], [[Breuci]], et aliae in Croatia media. [[Illyricum]] libera civitas erat usque ad [[Imperium Romanum|Romanam]] occupationem anno [[168 a.C.n.]]. === Medium aevum === [[Fasciculus:Oton Ivekovic, Nikola Subic Zrinski.jpg|thumb|upright=0.7|[[Nicolaus Serinius (1508-1566)|Nicolaus Serinius]], magnus Croaticus heros in bellis contra [[Imperium Ottomanicum|Ottomanos]].]] [[Fasciculus:Zadar Donat Forum.jpg|thumb|upright=0.6|left|Architectura Mediaevalis Croatiae, [[Iadera]]e.]] [[Fasciculus:Forteresse de Dubrovnik.jpg|thumb|upright=0.8|left|Moenia [[Ragusium|Ragusiensia]].]] [[Imperium Romanum Occidentale|Imperio Romano Occidentali]] collapso, provinciae [[Pannonia]]e et [[Dalmatia]]e ab [[Hunni]]s captae sunt et postea ab [[Ostrogothi]]s et a [[Imperium Romanum Orientale|Byzantinis]]. Praesentis [[Slavi|Slavae]] gentis maiores in Croatia [[saeculum 7|saeculo VII]] domicilium collocavere. Anno [[925]] tunc Dux [[Tomislav (rex Croatiae)|Tomislavus]] rex Croatorum coronatus est, dum regnum terras inter flumen [[Dravus|Dravum]] ([[Croatice]] ''Drava'') et [[Mare Hadriaticum]] ([[Croatice]] ''Jadransko more'') comprehendens creatum est. Hoc regnum usque ad exeuns [[saeculum 11|saeculum XI]] duravit, mortuo ultimo Croatorum rege, cum [[Hungari]] reges Croatiam regere coepissent. Ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Balcania]] capta, Croaticae terrae inter [[Religio Islamica|Musulmanicum]] et [[Religio Christiana|Christianum]] mundos finitimae factae sunt (cum Septemtrione Croaticis manibus et Meridie Ottomanicis manibus). === Praesens Aevum === A [[Germania Nazistica]] capta die [[6 Aprilis]] anni [[1941]], [[Iugoslavia]] scissa est et [[fascismus|fascista]] [[Antonius Pavelić]] libertatis Croaticae Civitatis dux factus est. Quo duce, centeni milium [[Serbia|Serbiorum]], [[Iudaei|Iudaeorum]], [[Zingari|Zingarorum]] et Croatorum adversorum regimini in [[Castra carceralia|campis concentrationis]]<ref>David Morgan, ''Lexicon Latinum/'' [http://www.culturaclasica.com/lingualatina/lexicon_latinum_morgan.pdf PDF.]</ref> deleti sunt. Finito [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]], [[Iosephus Broz Tito]] non solum [[Nazismus|Nazisticos]] invasores et suos complices vicerat sed etiam omnes Iugoslavicas respublicas circum [[communismus|communisticam]] civitatem coniunxerat. Saeculare odium inter Serbios et Croatos ab Iugoslavicis auctoritatibus reprimebatur. [[Iosephus Broz Tito|Iosepho Broz Tito]] mortuo, anno [[1980]], fragilizationis{{dubsig}} processus in Iugoslavicarum rerumpublicarum unione coepit. Hic status adhuc gravior cum [[oeconomia|oeconomica]] crisi in [[Europa Orientalis|Europa Orientali]] Communisticorum regiminum dissolutionem et oeconomiae mercatus adaptationis difficultates comitata factus est. Croatia, cum sua oeconomia evolutissima inter Iugoslavicas respublicas, Nationalistica voluptate communi cum omnibus Iugoslavicis rebuspublicisi non effugit. Die [[25 Iunii]] anni [[1991]], post plebiscita quae obruentem victoriam Separatistis dedere, Croati suam separationem ab [[Iugoslavia]] nuntiavere. Statim, Croaticum trritorium ab Exercitu Foederali invasum est, cuius dominium Serbii tunc habebant et qui pro Serbicis minoritatibus Croatiam incolentibus (circiter 10%) incolarum intervenit. Die [[23 Decembris]] 1991 Croatiae libertas a [[Germania]] probata est. Ob violentos conflictus inter Croatos et Serbios et Croaticum territorium a Serbicis militiis occupatum, [[Consociatio Nationum]] militariter ad pacem firmandam intervenere. Anno [[1992]], respublica libera agnita est. Anno [[1995]], in bene successa operatione militari, Croatia, sine adventicio auxilio, fere omnia sua a Serbiis occupata territoria recuperavit, quod fuit prima clades usque ad tunc terribilis invincibilisque [[Exercitus Popularis Iugoslavicus|Iugoslavici exercitus]] ([[Croatice]] ''Jugoslavenska narodna armija'' et [[Serbice]] Југословенска народна армија). Anno [[1998]], sub forti internationali pressione, Iugoslavia ultimum Croaticum territorium occupatum, [[Sclavonia]]m Orientalem, reddidit. [[Franciscus Tudjman|Francisci Tudjman]], primi praesidis electi, gubernatio controversa: dum suam nationem in libertatem ducebat et occupata territoria sine adventicio auxilio recuperabat et [[Bosnia|Bosnios]] et Croatos in lucta pro [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] libertate adiuvabat, de rei pressoriae censura et Serbiorum Croatiam incolentium expulsione accusabatur. Quo mortuo, eius administratio anno [[1999]] finivit. Ex illo tempore, quamquam problemata similia aliarum [[Europa Orientalis|Europae Orientalis]] nationum eis oppetit, Croatia vehemens oeconomicum incrementum experitur, cuius processus in infrastructurae modernizatione et in iuridici systematis transformatione quae democratiam et ingressum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] et in [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]] consolidet consistit. In praesenti, Croatia fortissimarum oeconomiarum unam inter antiquas Iugoslavicas respublicas et secundam in [[Balcania|Balcanica regione]], solum post [[Graecia]]m possidet. == Croatia Latina == [[Fasciculus:Tabula comitatus Zarensis et Sebenicensis.jpg|thumb|left|400px|Partes Dalmatiae anno [[1774]].]] In Regno Croatiae mediaevali, [[lingua Latina]] fuit [[lingua publica|publica]], et documenta publica atque [[inscriptio]]nes regiae ex eo tempore plerumque Latini sunt, sed plebs etiam [[scriptura Glagolitica|scripturam Glagoliticam]] et suam [[lingua Slava|linguam Slavam]] in forma archaica ''Chakaviana'' in usu habebat (haec sermo ''Chakaviana'' mediaevalis hodie solum in insulis Adriaticis et paeninsula Histria in usu est). Postea, [[Domus Habsburgensis|Domo Habsburgensi imperante]] in ducatu Croatiae et Slavoniae saeculis [[saeculum 15|quinto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]] [[lingua Latina]] ut lingua publica servabatur, ne [[Lingua Theodisca|theodisca]] vel [[Lingua Hungarica|hungarica]] lingua in Croatia et [[Sclavonia]] introduceretur. Ideo in Croatia usque ad annum [[1848]] [[lingua Latina]] unica publica fuit, et huius in contione ducali sermones obligatae Latinae in usu erant, atque leges novae solum in Latino editi sunt. ''Ephemerides Zagrabienses'' 'Acta Publica Hebdomadalis' in Zagabria ad annum [[1772]] in Lingua Latina editi sunt. Croatia [[Lingua Latina|linguam Latinam]] diutissime per totum millennium, id est a [[saeculum 9|saeculo nono]] usque ad [[saeculum 19|undevicensimo]], in usu publico perpetuo habuit. Postea, [[Lingua Neolatina|lingua neolatina]] aliquantulum mutata in Croatia in [[Ecclesia Catholica Romana]] perstitit, atque etiam nobilitas Croatica sermonem Latinum saepe in eventis sollemnibus usurpavit. Etiam in Lingua Croatica syntaxis Romana et verba permulta Latina assimilata sunt, quam ob rem a ceteris linguis Slavicis haec Lingua Croatica classica saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 19|undevicensimo]], propter lexicon semi-Romanum, maxime distinguebatur. Ab anno [[1918]], Croatia [[Iugoslavia]]e iuncta erat, et tum solum linguae Slavicae [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] permissae erant. In linguam hybridam Serbocroatam introducta, syntaxis Romana et verba permulta Latina ex Croatia eiecta sunt, et verbis Turcicis vel Balcanicis commutata sunt. Postea lingua Latina sicut lingua aliena in scholis maioribus solum addocta est, praecipue in Collegio Classico Zagrabiae saeculis [[saeculum 16|sexto decimo]]–[[saeculum 20|vicensimo]]. Anno [[1972]], cum in Croatia systema educationis ministro Stephano Šuvar auctore secundum canones communisticos omnino reformatum sit, institutio [[Lingua Latina|linguae Latinae]] est abolita. Iugoslaviae post dissolutionem anno [[1991]] in Croatia libera scholae classicae complures gradatim renovatae sunt, et hodie [[lingua Latina]] in hac civitate iterum addocta est. == Civilitas == [[Fasciculus:Hrvatski sabor.jpg|right|thumb|300px|Croaticum [[parlamentum]] sive [[Congregatio]] ([[Croatice]]: ''Sabor'').]] [[Constitutio]]ne anno [[1990]] decreta, Croatia est [[respublica]] [[democratia|democratica]]. Anno [[2000]], [[systema semipraesidiale|semipraesidialis]] gubernationis systema pro [[systema parlamentarium|parlamentarismo]] reliquit. Croatia [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio pro Securitate et Cooperatione in Europa|Consociationis pro Securitate et Cooperatione in Europa]], [[Societas pro Pace|Societatis pro Pace]] et aliarum consociationum socia est. [[Praeses]] reipublicae ([[Croatice]]: ''predsjednik'') est [[dux Civitatis]], quinquenni mandato eligitus. Virum Armatorum [[archistrategus]] est, et etiam [[primus minister|primum ministrum]] nominaturus est, [[parlamentum|parlamento]] assentiente, et aliquod ponderis in externa civilitate habet. [[Parlamentum]] Croatiae sive [[Congregatio]] ([[Croatice]] ''Sabor'') corpus legisferum cum 160 [[deputatus|deputatorum]], qui populari suffragio ad quattuor annorum mandatum eliguntur, est. Sessiones plenariae [[Congregatio]]nis locum e [[15 Ianuarii]] ad [[15 Iulii|Idus Iulios]] et e [[15 Septembris]] ad [[15 Decembris]] habent. Gubernatio Croatiae ([[Croatice]]: ''Vlada''), a primo ministro ducta, a duobus primis ministris vicariis et a quattuordecim [[minister|ministris]] cum muneribus de particulares activitatis campos integratur. [[Potestas exsecutiva|Ramus exsecutivus]] est responsalis{{dubsig}} proponendarum legislationis sumptuumque existimationis, exsequendarum legum, et determinandarum externarum internarumque reipublicae rationum. Habet Croatia iudiciale trium graduum systema—in Tribunali Supremo, tribunalibus comitatus, et tribunalibus municipalibus consistens. Tribunale Constitutionale de rebus erga [[constitutio]]nem relatis decernit. == Geographia == [[Fasciculus:Vuka river.jpg|thumb|400px|Confluentia [[Ulca]]e et [[Danubius|Danubii]] [[Cornacum|Cornaci]].]] Croatia est [[Europa]]aea respublica cuius territorium peculiarem formam, similem soleae ferreae, ostendit considerabili cum vicinarum civitatum numero; [[Slovenia]], [[Hungaria]], [[Serbia]], [[Mons Niger|Monte Nigro]] et [[Bosnia et Herzegovina]], praeter maritimum litus cum [[Italia]] in [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]]. Suum [[continens|continentale]] territorium in partes duas [[Portus Noumensis|Portu Noumensi]], in [[Bosnia et Herzegovina]], dividitur. [[Mare Hadriaticum|Mari Hadriatico]] perfusum, litus Croaticum satis reductum est, cum [[paeninsula|paeninsulis]], sinibus et amplius milibus insularum quae topia paria [[Graecia|Graeco]] litori formant. Una harum insularum, [[Pelagusa]] ([[Croatice]]: ''Palagruža'') propior [[Italia]]e (revera aliquibus occasionibus Italici litoris luces videri possunt) quam Croatico litori est. Inter praecipuas Croaticas urbes [[Zagrabia]], [[Spalatum]], [[Tarsatica]], [[Mursa]], [[Ragusium]], et [[Carlostadium]] ([[Croatice]]: ''Karlovac'') excellunt. Inter Croatica flumina eminent: {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Longitudo intra Croatiam ([[chiliometrum|km]]) ! Longitudo tota ([[chiliometrum|km]]) ! Locus in quem influit |- | [[Savus]] | ''Sava'' | 562 | 945 | [[Danubius]] |- | [[Dravus]] | ''Drava'' | 305 | 749 | [[Danubius]] |- | [[Colapis]] | ''Kupa'' | 296 | 296 | [[Savus]] |- | [[Danubius]] | ''Dunav'' | 188 | 2860 | [[Pontus Euxinus]] |- | [[Bacuntius]] | ''Bosut'' | 143 | 186 | [[Savus]] |- | [[Bolia]] | ''Korana'' | 109 | 134 | [[Colapis]] |- | [[Bathinus]] | ''Bednja'' | 133 | 133 | [[Dravus]] |- | [[Lonia-Trebezum]] | ''Lonja-Trebež'' | 132 | 132 | [[Savus]] |- | [[Tzesma]] | ''Česma'' | 123 | 123 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)|Oeneus]] | ''Una'' | 120 | 120 | [[Savus]] |- | [[Ulca]] | ''Vuka'' | 112 | 112 | [[Danubius]] |- | [[Dobra]] | ''Dobra'' | 104 | 104 | [[Colapis]] |- | [[Tillurus]] | ''Cetina'' | 100 | 100 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Glina (flumen)|Glina]] | ''Glina'' | 82 | 100 | [[Colapis]] |- | [[Carasisa]] | ''Karašica'' | 91 | 91 | [[Dravus]] |- | [[Sutla]] | ''Sutla'' | 89 | 92 | [[Savus]] |- | [[Orliava]] | ''Orljava'' | 89 | 89 | [[Savus]] |- | [[Ilova]] | ''Ilova'' | 85 | 85 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Odagra]] | ''Odra'' | 83 | 83 | [[Colapis]] |- | [[Lica]] | ''Lika'' | 78 | 78 | |- | [[Crapina (flumen)|Crapina]] | ''Krapina'' | 75 | 75 | [[Savus]] |- | [[Titius (flumen)|Titius]] | ''Krka'' | 73 | 73 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Pacra]] | ''Pakra'' | 72 | 72 | [[Lonia-Trebezum]] |- | [[Sunia (flumen)|Sunia]] | ''Sunja'' | 69 | 69 | [[Savus]] |- | [[Tedanius]] | ''Zrmanja'' | 69 | 69 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Mura]] | ''Mura'' | 67 | 483 | [[Dravus]] |- | [[Glogounisa]] | ''Glogovnica'' | 66 | 66 | [[Tzesma]] |- | [[Plitvisa]] | ''Plitvica'' | 65 | 65 | [[Dravus]] |- | [[Polanus]] | ''Mrežnica'' | 63 | 63 | [[Bolia]] |- | [[Cuptzina]] | ''Kupčina'' | 56 | 56 | [[Colapis]] |- | [[Quaetus]] | ''Mirna'' | 53 | 53 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Naro]] | ''Neretva'' | 20 | 213 | [[Mare Hadriaticum]] |- | [[Oeneus]] | ''Rječina'' | 19 | 19 | [[Mare Hadriaticum]] |} Inter lacus [[Consaeptum Nationale Lacuum Plitvicensium|Lacus Plitvicenses]] ([[Croatice]]: ''Plitvička jezera'') excellunt. Inter duodecim maximos montes in Croatia eminent: [[Fasciculus:Velebit.jpg|thumb|300px|Longissima Croatica iuga, [[Montes Velebiti]] ([[Croatice]]: ''Velebit'').]] {| class="wikitable" ! Nomen [[Latine|Latinum]] ! Nomen [[Croatice|Croaticum]] ! Altitudo ([[metrum|m]]) |- | [[Adrian Oros]] | ''Dinara'' | 1831 |- | [[Camesnica]] | ''Kamešnica'' | 1809 |- | [[Biocovo]] | ''Biokovo'' | 1762 |- | [[Montes Velebiti]] | ''Velebit'' | 1757 |- | [[Pliesevisa]] | ''Plješevica'' | 1657 |- | [[Magna Capella]] | ''Velika Kapela'' | 1533 |- | [[Risniacum]] | ''Risnjak'' | 1528 |- | [[Svilaia]] | ''Svilaja'' | 1508 |- | [[Snieznicum]] | ''Snježnik'' | 1506 |- | [[Visevisa]] | ''Viševica'' | 1428 |- | [[Mons Maior]] | ''Učka'' | 1396 |- | [[Mosor]] | ''Mosor'' | 1339 |} Inter [[archipelagus|archipelaga]] [[Celadussae]] insulae ([[Croatice]]: ''Kornati'') et [[Brevonae]] insulae ([[Croatice]]: ''Brijuni'') excellunt. === Nomina geographica classica et antiqua === [[Fasciculus:Croatia-Dalmatia.png|thumb|[[Dalmatia]] (obscurior picta) in tabula Croaticae.]] Aevi Antiqui nomina classica permulta in Croatia bene cognita sunt (confer infra: nomina antiqua et hodierna includens). ==== Regiones geographicae maiores ==== * [[Borona]]<ref name="en.wp">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_geographic_names_in_Croatia en.wikipedia]</ref>, deinde [[Banovina]] (hodie [[Croatice]]: ''Banovina vel Banija'') * [[Dalmatia]] * [[Histria]]<ref name="en.wp" /> * [[Interamnia (Croatia)|Interamnia]]<ref name="en.wp" />, deinde [[Sclavonia]] * [[Iapudia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Lika'') * [[Liburnia]]<ref name="en.wp" /> * [[Quercia]]<ref name="en.wp" /> (hodie [[Croatice]]: ''Žumberak'') * [[Valeria (Croatia)|Valeria]]<ref name="en.wp" /> (deinde: [[Barania]]) (hodie [[Croatice]]: ''Baranja'') ==== Urbes et oppida ==== Vide etiam: [[Urbes Croatiae]] [[Fasciculus:Zadar_Forum.jpg|thumb|[[Forum]] [[Roma antiqua|Romanum]] [[Iadera]]e.]] {{div col|2}} * [[Ad Turres]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Crikvenica|Crikvenica]]'') * [[Andautonia classica]] ([[Zagrabia]] mediaevalis, hodie [[Croatice]]: ''Zagreb'', ''Dugo Selo'') * [[Aquae Iasae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Varaždinske Toplice|Varaždinske Toplice]]'') * [[Aqua Viva (Croatia)]], deinde [[Varasdinum]] * [[Arupium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Otočac|Otočac]]'') * [[Bellovarium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bjelovar|Bjelovar]]'') * [[Berulia]] * [[Bigeste]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrgorac|Vrgorac]]'') * [[Bivium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ogulin|Ogulin]]'') * [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Karlovac|Karlovac]]'') * [[Cibalae]] * [[Cornacum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Vukovar|Vukovar]]'') * [[Crapina]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Krapina|Krapina]]'') * [[Crisium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Križevci|Križevci]]'') * [[Cuccium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Ilok|Ilok]]'') * [[Curcum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Korenica|Korenica]]'') * [[Diacovium]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Đakovo|Đakovo]]'') * [[Epidaurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Cavtat|Cavtat]]'') * [[Halicanum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Čakovec|Čakovec]]'') * [[Iadera]] * [[Incerum]], deinde [[Posega]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Požega|Požega]]'') * [[Lentula (Regio Copriunisana-Crisiensis)|Lentula]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Legrad|Legrad]]'') * [[Marsonia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Slavonski Brod|Slavonski Brod]]'') * [[Muccurum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Makarska|Makarska]]'') * [[Mursa]] * [[Narona]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Metković|Metković]]'') * [[Novae]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Imotski|Imotski]]'') * [[Pietas Iulia]], deinde [[Pola]] * [[Varvaria]], etiam [[Raparia]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Bribir (Skradin)|Bribir]]'') * [[Romula]] classica * [[Salona]] * [[Scardona]] * [[Siscia]], [[Segestica]] * [[Senia]] (hodie [[Croatice]]: ''Senj'') * [[Servitium (urbs)|Servitium]] (hodie [[Croatice]] ''Stara Gradiška'') * [[Soetovio]] (hodie [[Croatice]] ''Sinj'') * [[Spalatum]] * [[Tarsatica]] * [[Tininum]] (hodie [[Croatice]]: ''[[:hr:Knin|Knin]]'') * [[Tragurium]] {{div col end}} ==== Flumina ==== [[Fasciculus:Murursprung01.JPG|thumb|250px|Scaturigo Murae.]] {{div col|2}} * [[Aquilis]] (hodie [[Croatice]]: ''Mirna'') * [[Arius (flumen Dalmatiae)|Arius]] (hodie [[Croatice]]: ''Ombla'') * [[Arsia]] (hodie [[Croatice]]: ''Raša'') * [[Bacuntius]] (hodie [[Croatice]]: ''Bosut'') * [[Bathinus]] (hodie [[Croatice]]: ''Bednja'') * [[Bolia]] (hodie [[Croatice]]: ''Korana'') * [[Colapis]] (hodie [[Croatice]]: ''Kupa'') * [[Dravus]] * [[Formia]] (hodie [[Croatice]]: ''Dragonja'') * [[Gudesca]] (hodie [[Croatice]]: ''Gacka'') * [[Murus (flumen)]] * [[Naro]] seu [[Narenta]] (hodie [[Croatice]]: ''Neretva'') * [[Nestus]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Odagra]] (hodie [[Croatice]]: ''Odra'') * [[Oeneus (flumen Croatiae)]] * [[Oeneus (flumen Bosniae et Herzegovinae)]] seu [[Unna (flumen)]] * [[Polanus]] (hodie [[Croatice]]: ''Mrežnica'') * [[Savus]] * [[Tedanius]] (hodie [[Croatice]]: ''Zrmanja'') * [[Titius (flumen)]] (hodie [[Croatice]]: ''Krka'') * [[Tilurius]]<ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum URL www.asciatopo.altervista.org]</ref> seu [[Tillurus]] (hodie [[Croatice]]: ''Cetina'') * [[Ulca]] (hodie [[Croatice]]: ''Vuka'') {{div col end}} ==== Insulae maiores incolonatae ==== [[Fasciculus:Kamen Brela 03.jpg|thumb|275px|Naturalis [[Berulia]]e res.]] [[Fasciculus:Brücke Krk-Festland.JPG|thumb|275px|[[Curicta]]e pons maximam Croaticam insulam continenti conectens.]] Vide etiam: '''[[Insulae Croatiae]]'''. * [[Aloepus]] (hodie [[Croatice]] ''Olib'') * [[Apsirtis]] * [[Arba]] * [[Brattia]] * [[Bucium]] (hodie [[Croatice]] ''Biševo'') * [[Celadussae]] (hodie [[Croatice]] ''Kornati'') * [[Cerosa]] (hodie [[Croatice]] ''Šipan'') * [[Choasa]] (hodie [[Croatice]] ''Sušac'') * [[Colentum]] (hodie [[Croatice]] ''Murter'') * [[Corcyra Nigra]] * [[Crexa]] * [[Curicta]] * [[Eucomium]] (hodie [[Croatice]] ''Susak'') * [[Issa]] * [[Augusta Insula]] vel [[Ladeste]] * [[Lumbricata]] (hodie [[Croatice]]: ''Vrgada'') * [[Melitussa]] * [[Olynta]] (hodie [[Croatice]]: ''Šolta'') * [[Pamodus]] (hodie [[Croatice]]: ''Pag'') * [[Pharus]] * [[Pirosima]] (hodie [[Croatice]]: ''Premuda'') * [[Portunata]] (hodie [[Croatice]]: ''Dugi'') * [[Proteras]] (hodie [[Croatice]]: Prvić) * [[Pullariae]] (hodie [[Croatice]]: Brijuni) * [[Lissa]] (hodie [[Croatice]]: Ugljan) == Divisiones administrativae == {{Vide-etiam|Regiones Croatiae}} Croatia divisa est in 21 [[comitatus]] sive [[regio]]nes ([[Croatice]]: ''županije'') qui sunt: {| class="wikitable" |- ! Regio [[Latine]] ! Regio [[Croatice]] ! Area<br />''km²''<ref>[https://web.archive.org/web/20171121091938/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2008/PDF/02-bind.pdf Statistički ljetopis Republike Hrvatske 2008., str. 63]</ref> ! Numerus incolarum <ref>[https://web.archive.org/web/20090827225920/http://www.dzs.hr/hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_02/H01_01_02.html Popis stanovništva iz 2001., Izvor: http://www.dzs.hr]</ref> ! Caput Latine ! Caput Croatice ! Locus in Croatia |- valign="top" | [[Zagrabiensis (regio Croatiae)|Zagrabiae]] | ''Zagrebačka županija'' | align="center" | 3078 | align="center" | 309 696 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, Zagreb County.svg|150px|situs Zabrabiae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Crapinensis-Sagoriensis (regio Croatiae)|Crapina ac Zacoria]] | ''Krapinsko-zagorska županija'' | align="center" | 1230 | align="center" | 142 432 | [[Crapina]] | ''Krapina'' | [[Fasciculus:Croatia, Krapina-Zagorje County.svg|150px|situs Crapinae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sisciensis-Moslavinensis (regio Croatiae)|Siscia et Moslavina]] | ''Sisačko-moslavačka županija'' | align="center" | 4448 | align="center" | 185 387 | [[Siscia]] | ''Sisak'' | [[Fasciculus:Croatia, Sisak-Moslavina County.svg|150px|situs Sisciae et Moslavinae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Carolostadiensis (regio Croatiae)|Carolostadia]] | ''Karlovačka županija'' | align="center" | 3622 | align="center" | 141 787 | [[Carolostadium (Croatia)|Carolostadium]] | ''Karlovac'' | [[Fasciculus:Croatia, Karlovac County.svg|150px|situs Carlostadi in Croatia]] |- valign="top" | [[Varasdinensis (regio Croatiae)|Varasdina]] | ''Varaždinska županija'' | align="center" | 1260 | align="center" | 184 769 | [[Varasdinum]] | ''Varaždin'' | [[Fasciculus:Croatia, Varazdin County.svg|150px|situs Varasdini in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Copriunisana-Crisiensis (regio Croatiae)|Copriunisa et Crisium]] | ''Koprivničko-križevačka županija'' | align="center" | 1734 | align="center" | 124 467 | [[Copriunisa]] | ''Koprivnica'' | [[Fasciculus:Croatia, Koprivnica-Krizevci County.svg|150px|situs Copriunisae et Crisi in Croatia]] |- valign="top" | [[Bellovariensis-Bilogorensis (regio Croatiae)|Bellovar et Bilogora]] | ''Bjelovarsko-bilogorska županija'' | align="center" | 2638 | align="center" | 133&nbsp;084 | [[Bellovarium]] | ''Bjelovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Bjelovar-Bilogora County.svg|150px|situs Bellovaris et Bilogoris in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Litus et Mons]] | ''Primorsko-goranska županija'' | align="center" | 3590 | align="center" | 305&nbsp;505 | [[Tarsatica]] | ''Rijeka'' | [[Fasciculus:Croatia, Primorje-Gorski Kotar County.svg|150px|situs Litoris et Montis in Croatia]] |- valign="top" | [[Iapudiensis-Seniensis (regio Croatiae)|Iapudia et Senia]] | ''Ličko-senjska županija'' | align="center" | 5350 | align="center" | 53 677 | [[Gospitsum]] | ''Gospić'' | [[Fasciculus:Croatia, Lika-Senj County.svg|150px|situs Iaupdiae et Seniae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Veruciensis-Podravinensis (regio Croatiae)|Viroviticza et Podravina]] | ''Virovitičko-podravska županija'' | align="center" | 2021 | align="center" | 93 389 | [[Viroviticza]] | ''Virovitica'' | [[Fasciculus:Croatia, Virovitica-Podravina County.svg|150px|situs Varavizae in Croatia]] |- valign="top" | [[Posigiensis-Sclavonensis (regio Croatiae)|Posega et Sclavonia]] | ''Požeško-slavonska županija'' | align="center" | 1821 | align="center" | 85 831 | [[Posega]] | ''Požega'' | [[Fasciculus:Croatia, Pozega-Slavonia County.svg|150px|situs Posegae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Marsoniana-Posavina (regio Croatiae)|Marsonia et Posavina]] | ''Brodsko-posavska županija'' | align="center" | 2027 | align="center" | 176 765 | [[Marsonia]] | ''Slavonski Brod'' | [[Fasciculus:Croatia, Brod-Posavina County.svg|150px|situs Marsoniae in Croatia]] |- valign="top" | [[Iadrensis (regio Croatiae)|Iaderae]] | ''Zadarska županija'' | align="center" | 3643 | align="center" | 162 045 | [[Iadera]] | ''Zadar'' | [[Fasciculus:Croatia, Zadar County.svg|150px|situs Iaderae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Mursana-Valeriana (regio Croatiae)|Mursa et Valeria]] | ''Osječko-baranjska županija'' | align="center" | 4149] | align="center" | 330 506 | [[Mursa]] | ''Osijek'' | [[Fasciculus:Croatia, Osijek-Baranja County.svg|150px|situs Mursae in Croatia]] |- valign="top" | [[Sibenicensis-Tininensis (regio Croatiae)|Sebenicum et Tininum]] | ''Šibensko-kninska županija'' | align="center" | 2994 | align="center" | 112 891 | [[Sebenicum]] | ''Šibenik'' | [[Fasciculus:Croatia, Sibenik-Knin County.svg|150px|situs Sebenici in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Cornacensis-Sirmiensis (regio Croatiae)|Cornacum et Sirmia]] | ''Vukovarsko-srijemska županija'' | align="center" | 2448 | align="center" | 204 768 | [[Cornacum]] | ''Vukovar'' | [[Fasciculus:Croatia, Vukovar-Syrmia County.svg|150px|situs Cornaci in Croatia]] |- valign="top" | [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatum et Dalmatia]] | ''Splitsko-dalmatinska županija'' | align="center" | 4524 | align="center" | 463 676 | [[Spalatum]] | ''Split'' | [[Fasciculus:Croatia, Split-Dalmatia County.svg|150px|situs Spalati in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Histriana (regio Croatiae)|Histria]] | ''Istarska županija'' | align="center" | 2813 | align="center" | 206 344 | [[Castrum Pisinium]] | ''Pazin'' | [[Fasciculus:Croatia, Istria County.svg|150px|situs Histriae in Croatia]] |- valign="top" | [[Ragusina-Narentina (regio Croatiae)|Ragusa et Naro]] | ''Dubrovačko-neretvanska županija'' | align="center" | 1782 | align="center" | 122 870 | [[Ragusa]] | ''Dubrovnik'' | [[Fasciculus:Croatia, Dubrovnik-Neretva County.svg|150px|situs Ragusae in Croatia]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Muraniensis Mediana (regio Croatiae)|Murania Media]] | ''Međimurska županija'' | align="center" | 730 | align="center" | 118 426 | [[Halicanum]] | ''Čakovec'' | [[Fasciculus:Croatia, Medimurje County.svg|150px|situs Muraniae Mediae in Croatia]] |- valign="top" | [[Zagrabia|Urbs Zagrabia]] | ''Grad Zagreb'' | align="center" | 640 | align="center" | 779 145 | [[Zagrabia]] | ''Zagreb'' | [[Fasciculus:Croatia, City of Zagreb County.svg|150px|situs urbis Zagrabiae in Croatia]] |- class="sortbottom" | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''TOTA CROATIA:''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''56 542''' | style="background-color:gainsboro" align="center" | '''4 437 460''' | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; | style="background-color:gainsboro" | &nbsp; |} == Oeconomia == [[Fasciculus:Croatian National Bank.jpg|thumb|left|300px|[[Argentaria Nationalis Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska narodna banka'').]] Croatiae [[oeconomia]] in [[campus tertiarius|diaconiis]] et [[campus secundarius|industria]], praesertim in chemico, navali et metallo-mechanico campis, fundatur. [[Periegesis]] magnus redituum fons. [[Productus domesticus grossus]] pro capite anno [[2008]], pro [[Par acquirendi potestas|par acquirendi potestate]], 18 575 [[dollarium (CFA)|dollariorum Americanorum]] sive 63,2 centesimae mediae in [[Unio Europaea|Unione Europaea]], secundum [[Eurostat]], fuit. Post-[[Communismus|Communistica]] Croatica oeconomia est. Exeunte [[decennium 199|decennio 199]], ineunte oeconomicae [[transitio]]nis processu, eius status beneficiosus erat sed graviter bello, anno [[1995]] finito, nocitus est. Inter praecipua problemata structuralis [[inopia operarum]] et oeconomicarum emendationum quantitates quas aliquae oeconomistae insufficientes putant sunt quia publicam repugnantiam adspicit. Imprimis sollicitans obsoletum [[potestas iudicialis|systema iudiciale]] est, maxime in eo quod attinet ad possessionem agrorum publicatorum per Communisticum perihodon. Verumtamen, talia problemata magnarum mobilitationum propositum sunt ut per legales emendationes ambitu actionum ad intrandum in [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] eventas resolvantur. Ita natio oeconomicum incrementum rapidum experitur ad parandam adhaesionem Unioni Europaeae, quae iam Croatiae praecipua socia commercialis est, et Croatica oeconomia ab [[Aerarium Monetarium Internationale|Aerario Monetario Internationali]] evoluta (magni reditus) putatur. == Demographia == [[Fasciculus:Pyramide Croatie.PNG|thumb|Pyramis incolaria Croatiae.]] [[Fasciculus:Croatia-demography.png|thumb|upright=1.6|Incolarum numerus Croatiae, secundum data ex [[OAA]] anno [[2005]] (in milibus).]] In censu anni [[2001]] Croatia 4 437 460 incolarum habebat (numerus incolarum aestimatus Iunio anni [[2006]] 4 494 749 erat). E censis incolis, 4 399 364 (99.14 %) hominum ius civitatis Croaticum habebant, e quibus 44 340 (1%) duplex ius civitatis habebant. 17 902 (0.0%) hominum ius civitatis adventicium habebant, [[apolis|apolides]] 9811 (0.2 %) erant, dum e 10 383 (0.3%) hominum nationalitas ignorabatur. Croatica emigratio stabilis fuit, Croati peregre incolentes amplius duo milliones sunt, e quibus numerosissima communitas domicilium in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] habet (Croatice ''Hrvatska bratska zajednica'' nuncupata). Croatico in parlamento sive [[Congregatio]]ne aliqui deputati Croaticas communitates peregre (et Croatos [[Bosnia et Herzegovina|Bosniae et Herzegovinae]] autochthones) repraesentantes sunt. * Fons datorum:<ref>[https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html World Factbook - Croatia]</ref> ;Structura per aetatem: * 0-14 annos nati: 16.2% (viri 373 638 / feminae 354 261) * 15-64 annos nati: 67% (viri 1 497 958 / feminae 1 515 314) * amplius 65 annos nati: 16,8% (viri 288 480 feminae 465 098) ;Index incrementum numeri incolarum: * -0,03% ;Index fecunditatis totius: * 1,4 natorum pro femina ;Natalitas: * 9,61 natorum pro 1000 incolarum ;Mortalitas: * 11,48 mortuorum pro 1000 incolarum ;Index migrationis integrae: * 1,58 immigrantium pro 1000 incolarum ;Mortalitas infantilis: * tota: 6,72 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * virorum: 6,7 mortuorum pro 1000 natorum vivorum * feminarum: 6,74 mortuarum pro 1000 natarum vivarum ;Exspectatio vitae: * tota: 74,68 annorum * virorum: 71,03 annorum * feminarum: 78,53 annorum === Ethne === [[Fasciculus:Hrvatske etnije.gif|thumb|600px|Croatiae ethnica tabula. [[Ruber|Rubro colore]] Croati; [[Caeruleus|caeruleo colore]] [[Serbia|Serbii]]; [[Russus|russo colore]] [[Cechia|Cechi]]; [[fuchsia]] [[Hungari]] et [[Niger|nigro colore]] [[Italia|Itali]].]] Croati ([[Croatice]] ''Hrvati'') ad [[Slavi]]cam familiam pertinent. E praesentis [[Ucraina]]e area oriundi, Croati in hodiernam Croatiam circiter [[saeculum 7|saeculo septimo]] venerunt. Croaticae communitates autochthones etiam [[Bosnia et Herzegovina|Bosniam et Hezegovinam]], [[Hungaria]]m, [[Slovenia]]m, [[Serbia]]m ([[Voivodina]]m), [[Mons Niger|Montem Nigrum]] ([[Sinus Risonicus|Sinum Risonicum]]) incolunt, praeterea historicae Croaticae coloniae in [[Austria]] ([[Burgenlandia]]) et in [[Italia]] ([[Molensis (regio)|Molensi regione]] sunt. Natio praesertim a [[Religio Catholica|Catholicae religionis]] Croatis (89.63%) incolitur. Inter allophylos [[Ecclesiae Orthodoxae|Orthodoxae religionis]] [[Serbia|Serbi]] (4,54%), ([[Religio Islamica|Islamicae religionis]] [[Bosnia]]ci (0.5%), [[Hungari]] (0.37%) et circiter 20 000 [[Italia|Italorum]] (scilicet 0.45% circa) excellunt qui inter [[Histria]]m, [[Tarsatica]]m, [[Dalmatia]]m ([[Iadera]]m, [[Spalatum]]), [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m), et [[Moslavina]]m ([[Siscia]]m) sparguntur, quod [[Italia|Italicae]] praesentiae reliquum est quae ante secundum bellum mundanum in praesentibus Croaticis terris circa 300 000 hominum consummabat. Serbi, aream e [[saeculum 16|saeculo XVI]] incolentes, in praeterito a [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] functionariis componebantur et militaris [[casta]]e genus reliquis incolis parce insertum constituebant. Saeculis consumptis, status mutatus est et Serbicum ethnos Croaticis incolis insertum est. Primo bello mundano finito regnum Serbiorum, Croatorum et Sloveniorum constitutum est, et ethne inter multas convixerunt simultates, sicut anno [[1928]] trium Croaticorum deputatorum in parlamento homicidium, quo facto omnes deputati Croatici cavaedium perpetue reliquerunt. Coniunctionum depravatio ad Serbiorum caedem per bellum mundanum secundum induxit, ubi libera Croatiae civitas, a dictatore [[ustasa]] [[Antonius Pavelić|Antonio Pavelić]] ducta, Serbicum ethnos insectata est. Ineuntibus ethnicis [[decennium 200|decennii 200]] bellis et Serbia et Monte Nigro Croatiam aggressis, Serbici incolae in [[Res publica Serbica Craenae|Craenae]] (Croatice ''Krajina'') et [[Sclavonia]]e zonis densabantur, et 12% totius numeri incolarum in Croatia constituebant. Craenae Serbii se liberae a Croatia proclamavere, eadem autodeterminationis iura exercere volere asserentes quae ad libertatis declarationem ipsius Croatiae induxerant. Recuperata Craena cum Operatione Tempestate, circiter 400 000 Serbiorum fugerunt, a Croaticis copiis instatorum et fabulis, aliquando praeconice inflatis, de caedibus a Croatico exercitu perpetratis conterritati. Ultimis Croaticae gubernationis annis, [[Unio Europaea|Unione Europaea]] incitante, aliquae res effectae sunt ut Serbii e Croatia fugituri redeant. Serbiorum pars redivit sed Serbiorum percentatio in Croatia adhuc fere duas tertias partes diminuta est. [[Bosnia|Bosniam et Herzegovinam]] circiter 700 000 Croatorum incolunt, ubi trium ethniarum communitatum praecipuarum constituentiumque una sunt. '''Incolarum compositio secundum nationalitatem declaratam in census anni 2001''' {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- | align="right" | 1. | width="90" | Croati | align="right" | 3 977 171 | align="right" | (89,63%) | width="100" | | align="right" | 7. | width="90" | [[Slovenia|Slovenii]] | align="right" | 13 173 | align="right" | (0.30%) |- | align="right" | 2. | [[Serbia|Serbii]] | align="right" | 201 631 | align="right" | (4.54%) | | align="right" | 8. | [[Cechia|Cechi]] | align="right" | 10 510 | align="right" | (0,24%) |- | align="right" | 3. | [[Bosnia]]ci | align="right" | 20 755 | align="right" | (0,49%) | | align="right" | 9. | [[Zingari]] | align="right" | 9463 | align="right" | (0,21%) |- | align="right" | 4. | [[Italia|Itali]] | align="right" | 19 636 | align="right" | (0,44%) | | align="right" | 10. | [[Mons Niger|Montinigrani]] | align="right" | 4926 | align="right" | (0,11%) |- | align="right" | 5. | [[Hungari]] | align="right" | 16 595 | align="right" | (0.37%) | | align="right" | 11. | [[Slovacia|Slovaci]] | align="right" | 4712 | align="right" | (0.11%) |- | align="right" | 6. | [[Albania|Albani]] | align="right" | 15 082 | align="right" | (0,34%) | | align="right" | 12. | [[Macedonia|Macedones]] | align="right" | 4270 | align="right" | (0.10%) |} Fons: http://www.dzs.hr. === Itali in Croatia et alii [[linguae Romanicae|Romanice]] loquentes allophyli === Croatiam anno [[2001]] 20 000 civium ad ethnicum circulum [[Italia|Italicum]] pertinentium inhabitant (censu anni [[2001]] 19 636 talis nationalitatis et 20 521 cum [[patrius sermo|patrio sermone]] [[lingua Italica|Italico]] declarati sunt), qui 51 Communitatibus Nationalibus Italicis localibus{{dubsig}} vitam dant et in Unione Italica cum sede [[Tarsatica]]e dispositi sunt. Praesertim in [[Histria]]e, [[Tarsatica]]e, [[Sinus Liburnicus|Liburnicarum]] insularum, [[Dalmatia]]e areis domicilium habet. Solum in [[Histria]]e ([[Histriana (regio Croatiae)|regionis Histrianae]], quae nihilominus Boreorientalem paeninsularem partem non comprehendit,) parte, [[Tarsatica]]e et in [[Apsorus|Apsori]] archipelago ab aliquibus [[commune|communalibus]] statutis velut autochthonici incolae agnoscuntur, dum in ceteris [[Sinus Liburnicus|Liburnicis]] et [[Dalmatia|Dalmaticis]] terris eis nullum particularem statum agnoscuntur. In tali [[Italia|Italico]] ethnico circulo tum [[Lingua Veneta|Venetophoni]] autochthones incolae (in Boreoccidentali [[Histria]] et [[Dalmatia]]) tum [[lingua Histriotica|Histriotophoni]] (in Austroccidentali [[Histria]]no litore) adscribuntur. Per [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] considerabilis [[Italia|Italorum]] opificum numerus in [[Zagrebia]]m et in [[Sclavonia]]m ([[Posega]]m) habitaturi iverunt ubi eorum descendentium multi in praesenti vivunt. Semper in [[Histria]] (in [[Vallis Arsiae|Valli Arsiae]] et in [[Seiane|Seiani]] ([[Croatice]]: ''Šušnjevica'' et ''Žejane,'' respective) parva [[Lingua Istroromanica|Istroromanorum]] ethnica communitas, e [[Romania]] oriunda, adest, cuius lingua, [[linguae Romanicae|Latinae originis]] [[Lingua Dacoromanica|Dacoromanicae]] similis, fere ob [[lingua Croata|Croaticam]] extincta est. Alius ethnicus circulus originarie [[linguae Romanicae|Romanice]] loquens [[Nigri Latini]] ([[Croatice]] ''Morlaci'') est, incolae consimiles Istroromanorum hodie solum ab aliqua parva communitate repraesentati, quorum lingua fere exstincta est. === Linguae === [[Lingua publica]] [[lingua Croatica|Croatica]], [[Linguae Slavicae|Slavica circuli Meridionalis lingua]] est, quae [[Abecedarium Latinum|abecedario Latino]] utitur. Quinque centesimae incolarum aliis linguis ([[lingua Serbica|Serbice]], [[lingua Hungarica|Hungarice]] et [[lingua Italica|Italice]]) loquitur. In [[Histriana (regio Croatiae)|Regione Histriana]], [[lingua Italica]] [[lingua publica|publica]] est, quamquam tutelae gradus [[Italia|Italici]] nationalis allophyli dissimillimus inter zonas est. === Religio === Praecipua religio [[Ecclesia Catholica Romana|Christiano-Catholica]] (73,53% secundum Catholica rationaria <ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html Statistics by Country, by Catholic Population [Catholic-Hierarchy&#93;]</ref>) est, quem [[Ecclesiae Orthodoxae|Christiano-Orthodoxa]] (4.4%) et [[Religio Islamica|Islamo]]-[[Secta Sunnitica|Sunnitica]] (1.3%) sequuntur. [[Sanctus|Sancti]] [[patronus|patroni]] Croatorum [[Hieronymus|Sanctus Hieronymus]] et [[Sanctus Iosephus]] sunt. == Cultura == [[Fasciculus:Homar 3.jpg|thumb|150px|[[Coquina Mediterranea]] [[Dalmatia]]e.]] Croatica [[cultura]] in longa historia, tumultuosa et varia, fundatur e qua multa monumenta et [[ars|artificiosa]] [[Scientia (ratio)|scientificaque]] opera servavit. Croatia septem monumenta [[Patrimonium Mundanum Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum|Patrimonium Mundanum]] putata et octo [[consaeptum nationale|consaepta nationalia]] habet. [[Focale]] sive [[Focale Croatum|croata]], populare [[vestis|vestiarium]] frustulum, praecise e Croatia oritur. Croatia mundo multos praeclaros homines, [[litterae|scriptores]], [[musica|musicos]], [[pictura|pictores]], [[sculptura|sculptores]], [[architectura|architectos]], [[Scientia (ratio)|scientistas]], [[philosophia|philosophos]] et [[miles|milites]] dedit. Inter quos maximi ponderis sunt tres [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] laureati: [[Ivus Andrić]] [[Praemio Nobeliano Litterarum laureati|Praemio Nobeliano Litterarum laureatus]] et [[Vladimirus Prelog]] [[Leopoldus Ruzicka|Leopoldusque Ruzicka]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Praemio Nobeliano Chemiae]] laureati. === Litterae === [[Fasciculus:Razvod.jpg|thumb|Textus [[Croatice]] e [[saeculum 13|saeculo tredecimo]] scriptus.]] Croaticae [[litterae]] longam decem saeculorum traditionem habent, inventis primis textibus [[saeculum 11|saeculo undecimo]], qui e [[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavonica lingua]] conversiones, [[Abecedarium Glagoliticum|Abecedario Glagolitico]] scriptae, ([[liturgia|liturgica]] scripta, [[hagiographia]]e et [[apocrypha]]) erant, in [[Linguae Slavicae|Slavicis]] et [[Imperium Byzantinum|Byzantinis]] [[Medium Aevum|Mediaevalibus]] litteris inspiratae, velut [[Missale Kioviense]] ([[saeculum 11|saeculo undecimo]]), [[Tabula Bescanovensis]] (anno [[1100]]) et [[Lex Vinodolensis]] (anno [[1288]]). Saeculo XV floruerunt poetae Latini Croatici praeclari: [[s:Scriptor:Ianus Pannonius|Ianus Pannonius,]] [[s:Scriptor:Georgius Sisgoreus|Georgius Sisgoreus]] (Croatice: Juraj Šižgorić), [[s:Scriptor:Carolus Pucicius|Carolus Pucicius]] (Croatice. Karlo Pucić), [[s:Scriptor:Aelius Lampridius de Crieva|Aelius Lampridius de Crieva]] (Croatice: Ilija Crijević). '''Pater litterarum Croaticarum''' habetur [[s:Scriptor:Marcus Marulus|Marcus Marulus]] Spalatensis (1450–1524), qui primum carmen epicum artis Croaticae, '''''Judita''''', anno '''1500''' lingua Croatica dialecto chakavica composuit. Marulus eo tempore etiam toto orbe notus erat ut scriptor Latine scribens, inter alia opere '''''De institutione bene vivendi''''' '''''per exempla sanctorum'''''. Saeculo XVI litteras renascentiae lingua Croatica excoluerunt: Petrus Zoranić Iadrensis, auctor primi romanzi Croatici '''''Planine'''''; poetae Petrus Hektorović et Hanibal Lucić Pharienses; Marinus Držić, comoediographus Ragusinus. Praestantissimus scriptor baroci Croatici habetur '''Ioannes''' (Croatice: Đivo seu Ivan) '''Gundulić''' (Ioannes Gondola), auctor carminis epici '''''Osman''''', comoediae pastoralis '''''Dubravka''''', atque poematis '''''Suze sina razmetnoga'''''. Lingua operum Gundulicianorum postea exemplum facta est quod maximi momenti fuit in conformanda norma linguae Croaticae saeculo XIX. Praestantissimus poeta lyricus baroci saeculi XVII existimatur '''Franciscus Christophorus comes de Frangipani''' (Croatice: [[:en:Fran_Krsto_Frankopan|Fran Krsto Frankopan]] ''',''' (1641 –1671). === [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] === Praecipui scriptores et poetae saeculi XIX fuerunt: Ludovicus Gaj (reformator orthographiae et linguae Croaticae), Antonius Mihanović (auctor textus hymni nationalis Croatici), Dimitrius Demeter (poeta, scriptor dramaticus et interpres), Petrus Preradović (officialis Austriacus, interpres et poeta), Stanko Vraz (poeta, diurnarius et moderator commentariorum), Ioannes Mažuranić (banus Croatiae annis 1873–1880, vir politicus, iurisconsultus et poeta), Augustus Šenoa (pater romani historici Croatici; poeta, criticus, moderator, diurnarius, scriptor dramaticus), Silvius Strahimir Kranjčević (poeta eminentissimus aetatis realisticae), Franciscus Rački (conditor historiographiae Croaticae modernae). Inter scriptores modernitatis Croaticae numeratur Antun Gustav Matoš, [[Ioannes Polić Kamov]] et Vladimir Vidrić. Praecipui scriptores et poetae saeculi XX fuerunt: Tin Ujević (consensu communi poeta eminentissimus saeculi XX; interpres gravis), Miroslaus Krleža (scriptor prosarum, poeta, dramaturgus, lexicographus; a multis habitus ut praestantissimus scriptor Croaticus saeculi XX), Antonius Branko Šimić (poeta et essayista), Ioannes Goran Kovačić (poeta; auctor poematis “Jama” atque collectionis dialecti Caicaviensis “Ognji i rože”), Ranko Marinković (scriptor; auctor romani “Kiklop”), Dobriša Cesarić et Dragutinus Tadijanović (poetae qui iam vivo tempore in scholas recepti sunt), Iurus Kaštelan (poeta et moderator commentariorum), Vesna Parun (poetissa inter praestantissimas habita), Ivana Brlić-Mažuranić (scriptrix fabularum puerilium et iuvenilium, ex fabulis et mythologia Slavicis derivatarum; “Priče iz davnine”). Poetae alterius dimidii saeculi XX — Slavko Mihalić, Ioannes Slamnig et Daniel Dragojević — proprietates postmodernismi in poesi ostendunt, et alii. De eo quod ad synchronas Croaticas litteras attinet, auctores excellere possunt velut: [[Drago Kekanovič]]; [[Petrus Budak]] ([[1919]]); [[Ioannes Aralica]] ([[1930]]); [[Marianus Matković]] ([[1915]]–[[1985]]), [[Realismus|Realistici]] [[Socialismus|Socialistici]] generis cum "Casus graduati Wagner" ([[Croatice]]: ''Slučaj maturanta Wagnera'', [[1953]]), "Saltatio circum mortem" (''Igra oko smrti'', [[1955]]), "Mercatus somniorum" ([[Croatice]]: ''Vašar snova'', [[1959]]), et "Dei etiam patiuntur" ([[Croatice]]: ''I bogovi pate''); et [[Georgius Ludovicus Borges|Borgesiani]] [[Goranus Babič]], [[Paulus Pavličić]] ([[1946]]), [[Stephanus Čuić]] ([[1945]]), [[Goranus Tribuson]] ([[1948]]), [[Vlatco Pavletić]] ([[1930]]), [[Ivus Frangeš]] ([[1920]]) et [[Sunimirio Majdak]] ([[1938]]). Inter poetas et scriptores primae partis saeculi XXI memoranda est cohors auctorum ad commentarios litterarum, artium scientiarumque '''''Riječi''''' (Latine: ''Verba'') pertinentes. Inter eos notandi sunt: Slavko Jendričko<ref>[https://poetryinternationalweb.org/pi/site/poet/item/10743/Slavko-Jendricko<nowiki> Slavko Jendričko, biographia et opera, Poetry International Web]</nowiki></ref>, Petra Sigur, [[wikisource:hr:Krunoslav Mrkoci|Krunoslav Mrkoci]] (Latine: [[s:Scriptor:Coronus_Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]])) aliique.<ref><ref>Vide periodicum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), editio electronica officialis: https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf</ref> === Hymnus === Croaticus [[hymnus nationalis]] ''[[Lijepa nasa domovino|Lijepa naša domovino]]'' ([[Latine]]: "O pulchra nostra patria") nominatur. Textus, [[Antonius Mihanović|Antonii Mihanović]], primum anno [[1835]] in [[chronographicon|chronographico]] ''[[Dánica]]'' ("[[Venus (planeta)|Luciferum]]" significante) cum titulo ''Hrvatska domovina'' ([[Latine]]: "patria Croatica") editus est. [[Musica]] [[decennium 185|decennio 185]] ab [[Iosephus Runjanin|Iosepho Runjanin]] scripta est. Postea, anno [[1861]], [[partitura]] varias parvas mutationes, ab [[Vatroslavus Lichtenegger|Vatroslavo Lichtenegger]] effectas, experta est. Anno [[1891]] cantio ut hymnus publica in expositione a [[Societas Oeconomica Croatico-Slavica|Societate Oeconomica Croatico-Slavica]] [[Zagrabia]]e perfecta canta est. Quia Croatia [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperii Austro-Hungarici]] partem formabat, sicut hymnum nationalem [[Austria]]cum habebat. [[29 Februarii|Pridie Kalendas Martias]] anni [[1972]] prima Constitutionis Croaticae emendatio hanc cantionem velut publicum reipublicae hymnum enuntiavit (quamquam in hoc momento temporis Croatia adhuc [[Iugoslavia]]e partem formabat). Croatiae libertate anno [[1990]] capta, textus levibus mutationibus adfectus est. === Feriae et diei festi === {| class=wikitable |+ '''Feriae et diei festi in Republica Croatica''' <ref>{{cite web |url=http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/2002/2194.htm |title=Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst) |work=Narodne novine 136/2002 |date=2002-11-21 }}</ref> |- bgcolor="#efefef" ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Croaticum |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || ''Nova godina'' |- | [[6 Ianuarii]] || [[Sancti Magi]] || ''Sveta tri kralja'' |- | Die post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Lunae dies Paschae]] || ''Uskrsni ponedjeljak'' |- | [[1 Maii|Kalendis Maiis]] || [[Dies Laboris]] || ''Praznik rada'' |- | Die 60 post [[Pascha (festum Christianum)|Pascham]] || [[Corpus Domini]] || ''Tijelovo'' |- | [[22 Iunii]] || [[Dies Pugnae Antifascisticae]] || ''Dan antifašističke borbe'' |- | [[25 Iunii]] || [[Dies Nationalis]] || ''Dan državnosti'' |- | [[5 Augusti|Nonis Augustis]] || [[Dies Victoriae et Gratias Agendi Nationalis]] || ''Dan pobjede i domovinske zahvalnosti'' |- | [[15 Augusti]] || [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|Assumptio Mariae]] || ''Velika Gospa'' |- | [[8 Octobris]] || [[Dies Libertatis]] || ''Dan neovisnosti'' |- | [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] || [[Sollemnitas Omnium Sanctorum]] || ''Svi sveti'' |- | [[25 Decembris|25]] et [[26 Decembris]] || [[Christi Natalis]] || ''Božićni blagdani'' |} === Ludus athleticus === [[Fasciculus:Davor Šuker.jpg|thumb|[[Davor Šuker]] (dextera), pedilusor cum maximo follium numero in porta in repraesentationis pediludicae Croaticae historia et cum Calceo Aureo in Certamine Mundano Pediludico anno 1998.]] [[Ludus athleticus|Ludi athletici]] populo gratissimi in Croatia sunt [[pediludium]], [[manufollium]], [[canistriludium]], [[alsulegia aquatica]] et [[teniludium]]. [[Turma nationalis pediludica Croatica|Repraesentatio pediludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska nogometna reprezentacija'') tertia in [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1998)|Certamine Mundano Pedilusorio anni 1998]] perfecit et [[Davor Šuker]] Calceum Aureum velut lusor cum maximo follium numero in porta consecutus est. Repraesentatio pediludica Croatica nuper quintum locum in [[Classificatio Mundana FIFA|Classificatione Mundana FIFA]] attigit, quamquam in praesenti decimo loco est. Civitas iuxta cum [[Hungaria]] in instruendo [[Campionatus Europaeus Pediludicus (2012)|Campionatu Europaeo Pediludico anni 2012]] defecit, ubi ad ultimum gradum advenit sed coniuncta petitio [[Polonia|Polono]]-[[Ucraina]]na electa est. Gradu societatum societas [[NK Dinamo Zagreb]] campio in [[Cantharus Expositionum]] perihodi [[1966]]–[[1967]] fuit. [[Fasciculus:Blanka Vlašić.jpg|thumb|left|200px|[[Blanca Vlašić]]]] [[Turma nationalis manufollica Croatica|Repraesentatio manufollica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska rukometna reprezentacija'') mundi campio anno [[2003]] fuit et bis victrix in [[1996 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1996]] et [[2004 Olympia Aestiva|anni 2004]]. [[Ioannes Balić]] multot optimus manufollii lusor in mundo putatus est. Societas [[RK Zagreb]] [[Europa]]e campio bis fuit et societas [[RK Bjelovar]] semel eodem campionatum consecuta est. [[Turma nationalis canistriludica Croatica|Repraesentatio canistriludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska košarkaška reprezentacija'') tertia in [[Campionatus Mundanus Canistriludicus (1994)|Campionatu Mundano Canistriludico anni 1994]], secunda in [[1992 Olympia Aestiva|Olympiis anni 1992]] et tertia in [[Campionatus Europaeus Canistriludicus|Campionatu Europaeo Canistriludico]] annis [[1993]] et [[1995]] perfecit. Croaticae canistriludicae turmae quinquies campiones Europae coronatae sunt: ter societas [[KK Split]] et bis [[KK Cibona]]. Tertia celeberrima canistriludii societas [[KK Zadar]] est. [[Turma nationalis alsulegiae aquaticae Croatica|Repraesentatio alsulegiae aquaticae Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska vaterpolska reprezentacija'') praesens campio in mundo est. Societas [[Mladost (Croatia)|Mladost]] Europae campio septiens fuit et cum titulo Optimae Societatis Saeculi XX a [[Liga Europaea Natationis]] assignata est. [[Turma nationalis teniludica Croatica|Repraesentatio teniludica Croatica]] ([[Croatice]]: ''Hrvatska teniska reprezentacija'') in [[Cantharus Davis|Cantharo Davis]] anno [[2005]] vicit. Tenilusor [[Goranus Ivanišević]] inclitissimorum lusorum unus anno [[2001]] [[Grande Slamum]] [[Campionatus Wimbledonensis|Wimbledonense]] vincens est, ut [[Iva Majoli]] victrix in [[Certamen Rolandi Garros|Certamine Rolandi Garros]] anno [[1997]] fuit. Alii praeclari lusores sunt: [[Ioanna Kostelić]] et [[Ivitsa Kostelić]] in [[nartatio]]ne; [[Blanca Vlašić]] in [[Ludus gymnicus campestris|ludo gymnico campestri]]; [[Doimus Draganja]], [[Sania Jovanović]] et [[Durđitsa Bjedov]] in [[natatio]]ne; [[Drazenus Petrović]], [[Crasimir Ćosić]], [[Antonius Kukoč]] et [[Dino Rađa]] in [[canistriludium|canistriludio]]; [[Matthias Ljubek]] in [[caudica]]; [[Zelico Mavrović]] et [[Matthaeus Parlov]] in [[pugilatus|pugilatu]]; [[Branco Cikatić]] et [[Mirco Filipović]], "Cro Cop" celebriter nuncupati, in [[kick-boxing]]; [[Goranus Reljic]] in [[Artes martiales mixtae|artibus martialibus mixtis]]; et [[Tamara Boroš]] in [[Teniludium mensale|teniludio mensali]]. == Bibliographia == * [[Basilius Pandžić]]: ''A Review of Croatian History''. Cultural Publishing Center, Chicago 1954. (anglice)<ref>books.google.de: [https://books.google.de/books/about/A_Review_of_Croatian_History.html?id=nWvRAAAAMAAJ&redir_esc=y ''A Review of Croatian History''].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Dalmatia]] * [[Historia Croatiae]] * [[Histria]] * [[Sclavonia]] * [[Urbes Croatiae]] * [[589 Croatia]] == Nexus externi == {{Communia|Hrvatska|Croatiam}} {{Grc|Χροατία}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20160525190733/http://www.sabor.hr/Default.aspx Parlamentum Croaticum] * [http://www.vlada.hr/en Croatiae Administrationis Portale] * [http://www.croatia.hr/English/default.aspx Turismus Croatiae] * [http://www.hrt.hr/ Radiotelevisia Croatica] * [http://www.ffzg.hr/klafil/croala/ Croatiae auctores Latini] {{Europa}} {{Unio Europaea}} ~ (10K){{Capsae collectae|Croatia|politica|{{Praesides Croatiae}}{{Primi ministri Croatiae}}{{Ministri rerum externarum Croatici}}{{Consilium Croaticum Plenković}}}} {{Capsae collectae|Croatia|geographica|{{Comitatus Croatiae}}}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Condita 1991]] [[Categoria:Croatia| ]] [[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]] [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Europa Media]] [[Categoria:Respublicae]] cogs0c3m4xpp50u5b9e1ykmo0dpib8h 0 7130 3982210 3863839 2026-08-19T09:16:01Z Bis-Taurinus 70496 Hayden Panettiere addidi. 3982210 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Augusti}} '''21 Augusti''' [[dies]] 233ª anni est (234ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 132 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem duodecimum Kalendas Septembris''', quod a.d. XII Kal. Sept. [[abbreviatio|abbreviatur]]. == Eventa == === Saeculo 12 === * [[1192]] - Regnum [[Shogun]]um, [[Minamoto no Yoritomo]] procuratorum imperatorum, in [[Iaponia]] incipit. === Saeculo 19 === * [[1810]] - [[Ioannes Baptista Iulius Bernadotte]] a diaeta heres regni [[Suecia]]e heres eligitur. * [[1891]] - [[Aeneas Mackay]] praeses ministrorum [[Nederlandia]]e nominatur; successor est [[Gijsbert van Tienhoven|Gisberti van Tienhoven]]. === Saeculo 20 === * [[1911]] - [[Pictura]] celeberrima ''[[Iucunda]]'' e [[Museum Lupariense|Museo Lupariensi]] clam a fure [[Italia|Italico]] suffertur. Non prius quam anno [[1913]] recuperabitur et in museum reportabitur. * [[1959]] - [[Havaii (civitas)|Hawaii]] civitas [[CFA|Americana]] fit. * [[1968]] - [[Ver Pragense]] in [[Cechoslovacia]] a militibus [[Unio Sovietica|Sovieticis]] finitur. * [[1986]] - [[Calamitas]] mortifera per [[carbonii dioxidum]] fit, quod e [[lacus|lacu]] Nyos in [[Cameronia]] emanat. === Saeculo 21 === * [[2013]] - Mille homines sunt [[arma chemica|armis chemicis]] in [[Syria]] necantur. * [[2016]] - [[Olympia aestiva 2016|Olympia aestiva anni 2016]] finiuntur. * [[2017]] - Plena [[defectio solis]] trans Civitates Foederatas Americae paret. * [[2021]] - [[Ismail Sabri Yaakob]] primus minister [[Malaesia]]e fit. == Nati == === Saeculo 12 === * [[1165]] - [[Philippus II (rex Francorum)|Philippus II]], rex [[Francia|Francorum]] (mortuus anno [[1223]]) === Saeculo 16 === * [[1567]] - [[Franciscus Salesius]], episcopus [[Genava|Genavensis]], sanctus (mortuus [[1622]]) === Saeculo 18 === * [[1765]] - [[Gulielmus IV (rex Britanniarum)|Gulielmus IV]] Britanniae, [[Hibernia]]e et [[Hannovera]]e rex (mortuus [[1837]]) * [[1789]] - [[Augustinus Ludovicus Cauchy]], mathematicus Francicus (mortuus [[1857]]) * [[1798]] - [[Iulius Michelet]], historicus et philosophus Francicus (mortuus anno [[1874]]) === Saeculo 19 === * [[1805]] - [[Augustus Bournonville]], [[saltatio|saltator]], [[choreographus]] et saltationis [[magister]] [[Dania|Danicus]] (mortuus anno [[1879]]) * [[1821]] - [[Andreas Kim Taegon]], [[presbyter]] [[Res publica Coreana|Austrocoreanus]] (necatus anno [[1846]]) * [[1845]] - [[Gulielmus Henricus Dall]], studiosus [[palaeontologia]]e, [[zoologia]]e, [[malacologia]]e et [[conchologia]]e Americanus (mortuus anno [[1927]]) * [[1858]] - [[Rudolphus (princeps Austriae et Hungariae)|Rudolphus]], imperii [[Austria]]e et regni [[Hungaria]]e heres (voluntarie mortuus anno [[1889]]) * [[1862]] - [[Aemilius Salgari]], scriptor Italicus (mortuus anno 1911) * [[1891]] - [[Aemilianus Mercado del Toro]] (mortuus anno [[2007]]) * [[1893]] - [[Lili Boulanger]], compositrix Francica (mortua anno [[1918]]) * [[1898]] - [[Edgardus Bonjour]], [[rerum gestarum scriptor]] [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[1991]]) === Saeculo 20 === * [[1904]] - [[Count Basie|Gulielmus "Comes" Basie]], [[clavile|clavicen]] [[iaz]]icus Americanus, [[organista]], et dux gregis iazensis (mortuus anno [[1984]]) * [[1908]] - [[Maria Margarita Kaye]], scriptrix [[Anglia|Anglica]] (mortua anno [[2004]]) * [[1913]] - [[Victor Rozov]], scriptor scaenicus et cinematographicus [[Russia|Russicus]] Sovieticus (mortuus anno 2004) * [[1917]] - [[Leonidas Hurwicz]], oeconomiae peritus Russo-Americanus (mortuus anno [[2008]]) * [[1927]] - [[Thomas S. Monson]], religiosus Americanus (mortuus anno [[2018]]) * [[1930]] - [[Margarita comitissa Snowdon]] (mortua anno [[2002]]) * [[1934]] - [[Ioannes Ludovicus Hall]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus * [[1936]] - [[Booth Gardner]], gubernator [[Vasingtonia (civitas)|Vasingtonia]]e (mortuus anno [[2013]]) * [[1937]] ** [[Donaldus Dewar]], rerum politicarum peritus [[Britanniarum regnum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]], minister primus [[Scotia]]e (†&nbsp;[[2000]]) ** [[Gustavus Noboa]], praeses [[Aequatoria]]e (mortuus anno 2021) * [[1939]] - [[Festus Mogae]], praeses [[Botsuana]]e (†&nbsp;[[2026]]) * [[1943]] **[[Perry Christie]], politicus [[Insulae Bahamenses|Bahamensis]]. **[[Lucius Shepard]], scriptor Americanus (mortuus anno [[2014]]) * [[1944]] - [[Petrus Weir]], moderator cinematographicus [[Australia]]nus * [[1946]] - [[Norio Yoshimizu]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] * [[1947]] **[[Fridericus Mitterrand]], ostentator televisualis, scriptor et politicus Francicus; mortuus anno [[2024]]. **[[Margarita Chan]], erudita et politica [[Hongcongum|Hongcomgo]]-[[Canada|Canadiensis]]. * [[1950]] - [[Sidiki Kaba]], iuris consultus et politicus [[Senegalia|Senegalicus]]. * [[1956]] - [[Laura Morante]], actrix Italica * [[1957]] - [[Bernardus Verlhac]], delineator Francicus (necatus anno [[2015]]) * [[1963]] - [[Mahometus VI (rex Marocensis)|Mahometus VI]], rex [[Marocum|Maroci]] * [[1967]] - [[Stephanus Charbonnier]], diurnarius Francicus (necatus anno [[2015]]) * [[1973]] - [[Sergius Brin]], magister officinarum Russo-Americanus * 1984 - [[Alizée]], cantrix Francica * 1986 **[[Usain Bolt]], [[athleta]] [[Iamaica]]nus **[[Paetongtarn Shinawatra]], prima ministra [[Thailandia]]e * [[1988]] - [[Robertus Lewandowski]], pedilusor [[Polonia|Polonicus]] * [[1989]] - [[Hayden Panettiere]], actrix Americana (↑&nbsp;[[2026]]) == Mortui == === Saeculo 17 === * [[1627]] - [[Iacobus Mauduit]], Francicus [[compositor]] [[Renascentia]]e (natus anno [[1557]]) * [[1649]] - [[Richardus Crashawus]], poeta [[Anglia|Anglicus]] (natus circa annum [[1613]]) === Saeculo 20 === * [[1935]] - [[Paulus Cunturiotes]] vicerex et praeses [[Graecia]]e (natus anno [[1855]]) * [[1940]] **[[Hermannus Obrecht]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]] (natus anno [[1882]]) **[[Leo Trotzki]], rerum novarum studens et homo politicus Russicus (natus anno [[1879]]) * [[1943]] - [[Henricus Pontoppidan]], scriptor Danicus (natus anno 1857) * [[1947]] - [[Theodorus Gilmore Bilbo]], rerum politicarum peritus Americanus atque [[Mississippia]]e gubernator (natus anno [[1877]]) * [[1964]] - [[Palmyrus Togliatti]], politicus Italicus (natus anno 1893) * [[1979]] - [[Iosephus Meazza]], pedilusor Italicus (natus anno [[1910]]) * [[1983]] - [[Benignus Aquino iunior]], rerum politicorum peritus [[Philippinae|Philippinarum]] (natus est anno [[1932]]) * [[1992]] - [[Dai Vernon]], magus Candiensis et Americanus (natus anno [[1894]]) * [[1997]] - [[Misael Pastrana Borrero]], praeses [[Columbia]]e (natus anno [[1923]]) === Saeculo 21 === * [[2010]] - [[Christophorus Schlingensief]], illustris moderator [[cinematographia|cinematographicus]], [[theatrum|theatralis]] et [[Opera|operum lyricorum]] [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1960]]. * [[2012]] - [[Georgius Leber]], vir publicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1920]]. == Festa et Feriae == * [[Roma antiqua|Romae antiquae]] : '''[[Consualia]]''' in honorem dei [[Consus|Consi]]. * [[Sidonius Apollinaris]] (Ecclesia Cathorica) {{menses}} [[Categoria:Dies]] appfnaykzozdj1fubvy5cpc4p7lqa6j 3982224 3982210 2026-08-19T11:49:42Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3982224 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Augusti}} '''21 Augusti''' [[dies]] 233ª anni est (234ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 132 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem duodecimum Kalendas Septembris''', quod ''a.d. XII Kal. Sept.'' [[abbreviatio|abbreviatur]]. [[Fasciculus:Minamoto no Yoritomo.jpg|thumb|left|upright=0.43|[[Minamoto no Yoritomo]], primus Shogun hereditarius]] == Eventa == === Saeculo 12 === * [[1192]] - Regnum [[Shogun]]um, procuratorum imperatorum, in [[Iaponia]] incipit. === Saeculo 19 === * [[1810]] - [[Ioannes Baptista Iulius Bernadotte]] a diaeta heres regni [[Suecia]]e heres eligitur. * [[1891]] - [[Aeneas Mackay]] praeses ministrorum [[Nederlandia]]e nominatur; successor est [[Gijsbert van Tienhoven|Gisberti van Tienhoven]]. === Saeculo 20 === * [[1911]] - [[Pictura]] ''[[Iucunda]]'' e [[Museum Lupariense|Museo Lupariensi]] clam a fure [[Italia|Italico]] suffertur. Non prius quam anno [[1913]] recuperabitur et in museum reportabitur. * [[1959]] - [[Havaii (civitas)|Hawaii]] civitas [[CFA|Americana]] fit. * [[1968]] - [[Ver Pragense]] in [[Cechoslovacia]] a militibus [[Unio Sovietica|Sovieticis]] finitur. * [[1986]] - [[Calamitas]] mortifera per [[carbonii dioxidum]] fit, quod e [[lacus|lacu]] Nyos in [[Cameronia]] emanat. * [[1991]] - [[Lettonia]] res publica independens fit. === Saeculo 21 === * [[2013]] - Mille homines [[arma chemica|armis chemicis]] in [[Syria]] necantur. * [[2016]] - [[Olympia aestiva 2016|Olympia aestiva anni 2016]] finiuntur. * [[2017]] - Plena [[defectio solis]] trans Civitates Foederatas Americae paret. * [[2021]] - [[Ismail Sabri Yaakob]] primus minister [[Malaesia]]e fit. == Nati == === Saeculo 12 === * [[1165]] - [[Philippus II (rex Francorum)|Philippus II]], rex [[Francia|Francorum]] (mortuus anno [[1223]]) === Saeculo 16 === * [[1567]] - [[Franciscus Salesius]], episcopus [[Genava|Genavensis]], sanctus (mortuus [[1622]]) === Saeculo 17 === * [[1698]] - [[Iosephus Guarnerius]], fidicularum fabricator Italicus (†&nbsp;[[1774]]) === Saeculo 18 === * [[1765]] - [[Gulielmus IV (rex Britanniarum)|Gulielmus IV]] Britanniae, [[Hibernia]]e et [[Hannovera]]e rex (mortuus [[1837]]) * [[1789]] - [[Augustinus Ludovicus Cauchy]], mathematicus Francicus (mortuus [[1857]]) * [[1798]] - [[Iulius Michelet]], historicus et philosophus Francicus (mortuus anno [[1874]]) === Saeculo 19 === * [[1805]] - [[Augustus Bournonville]], [[saltatio|saltator]], [[choreographus]] et saltationis [[magister]] [[Dania|Danicus]] (mortuus anno [[1879]]) * [[1821]] - [[Andreas Kim Taegon]], [[presbyter]] [[Res publica Coreana|Austrocoreanus]] (necatus anno [[1846]]) * [[1845]] - [[Gulielmus Henricus Dall]], studiosus [[palaeontologia]]e, [[zoologia]]e, [[malacologia]]e et [[conchologia]]e Americanus (mortuus anno [[1927]]) * [[1858]] - [[Rudolphus (princeps Austriae et Hungariae)|Rudolphus]], imperii [[Austria]]e et regni [[Hungaria]]e heres (voluntarie mortuus anno [[1889]]) * [[1862]] - [[Aemilius Salgari]], scriptor Italicus (mortuus anno 1911) * [[1871]] - [[Hugo Comes de et ad Lerchenfeld in Köfering et Schönberg|Hugo Comes de Lerchenfeld]], praeses ministrorum [[Bavaria]]e (†&nbsp;1944) * [[1891]] - [[Aemilianus Mercado del Toro]] (mortuus anno [[2007]]) * [[1893]] - [[Lili Boulanger]], compositrix Francica (mortua anno [[1918]]) * [[1898]] - [[Edgardus Bonjour]], [[rerum gestarum scriptor]] [[Helvetia|Helveticus]] (mortuus anno [[1991]]) === Saeculo 20 === * [[1904]] - [[Count Basie|Gulielmus "Comes" Basie]], [[clavile|clavicen]] [[iaz]]icus Americanus, [[organista]], et dux gregis iazensis (mortuus anno [[1984]]) * [[1908]] - [[Maria Margarita Kaye]], scriptrix [[Anglia|Anglica]] (mortua anno [[2004]]) * [[1913]] - [[Victor Rozov]], scriptor scaenicus et cinematographicus [[Russia|Russicus]] Sovieticus (mortuus anno 2004) * [[1917]] - [[Leonidas Hurwicz]], oeconomiae peritus Russo-Americanus (mortuus anno [[2008]]) * [[1927]] - [[Thomas S. Monson]], religiosus Americanus (mortuus anno [[2018]]) * [[1930]] - [[Margarita comitissa Snowdon]] (mortua anno [[2002]]) * [[1934]] - [[Ioannes Ludovicus Hall]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus * [[1936]] - [[Booth Gardner]], gubernator [[Vasingtonia (civitas)|Vasingtonia]]e (mortuus anno [[2013]]) * [[1937]] ** [[Donaldus Dewar]], rerum politicarum peritus [[Britanniarum regnum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris (Britanniarum Regnum)|Laboris]], minister primus [[Scotia]]e (†&nbsp;[[2000]]) ** [[Gustavus Noboa]], praeses [[Aequatoria]]e (mortuus anno 2021) * [[1939]] - [[Festus Mogae]], praeses [[Botsuana]]e (†&nbsp;[[2026]]) * [[1943]] **[[Perry Christie]], politicus [[Insulae Bahamenses|Bahamensis]] **[[Lucius Shepard]], scriptor Americanus (mortuus anno [[2014]]) * [[1944]] - [[Petrus Weir]], moderator cinematographicus [[Australia]]nus * [[1946]] - [[Norio Yoshimizu]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] * [[1947]] **[[Fridericus Mitterrand]], ostentator televisualis, scriptor et politicus Francicus (mortuus anno [[2024]]) **[[Margarita Chan]], erudita et politica [[Hongcongum|Hongcongo]]-[[Canada|Canadiensis]] * [[1950]] - [[Sidiki Kaba]], iuris consultus et politicus [[Senegalia|Senegalicus]]. * [[1956]] - [[Laura Morante]], actrix Italica * [[1957]] - [[Bernardus Verlhac]], delineator Francicus (necatus anno [[2015]]) * [[1963]] - [[Mahometus VI (rex Marocensis)|Mahometus VI]], rex [[Marocum|Maroci]] * [[1967]] - [[Stephanus Charbonnier]], diurnarius Francicus (necatus anno [[2015]]) * [[1973]] - [[Sergius Brin]], magister officinarum Russo-Americanus * 1984 - [[Alizée]], cantrix Francica * 1986 **[[Usain Bolt]], [[athleta]] [[Iamaica]]nus **[[Paetongtarn Shinawatra]], prima ministra [[Thailandia]]e * [[1988]] - [[Robertus Lewandowski]], pedilusor [[Polonia|Polonicus]] * [[1989]] - [[Hayden Panettiere]], actrix Americana (↑&nbsp;[[2026]]) == Mortui == === Saeculo 17 === * [[1627]] - [[Iacobus Mauduit]], Francicus [[compositor]] [[Renascentia]]e (natus anno [[1557]]) * [[1649]] - [[Richardus Crashawus]], poeta Anglicus (natus circa annum [[1613]]) === Saeculo 10 === * [[1838]] - [[Adelbertus de Chamisso]], poeta Germanicus (*&nbsp;[[1781]]) === Saeculo 20 === * [[1935]] - [[Paulus Cunturiotes]] vicerex et praeses [[Graecia]]e (natus anno [[1855]]) * [[1940]] **[[Hermannus Obrecht]], vir publicus Helveticus (natus anno [[1882]]) **[[Leo Trotzki]], rerum novarum studens et homo politicus Russicus (natus anno [[1879]]) * [[1943]] - [[Henricus Pontoppidan]], scriptor Danicus (natus anno 1847) * [[1947]] - [[Hector Bugatti]], autocinetorum factor Italo-Francicus ** [[Theodorus Gilmore Bilbo]], rerum politicarum peritus Americanus atque [[Mississippia]]e gubernator (natus anno [[1877]]) ** [[Hector Bugatti]] * [[1964]] - [[Palmyrus Togliatti]], politicus Italicus (natus anno 1893) * [[1979]] - [[Iosephus Meazza]], pedilusor Italicus (natus anno [[1910]]) * [[1983]] - [[Benignus Aquino iunior]], rerum politicorum peritus [[Philippinae|Philippinarum]] (natus est anno [[1932]]) * [[1992]] - [[Dai Vernon]], magus Canado-Americanus (natus anno [[1894]]) * [[1997]] - [[Misael Pastrana Borrero]], praeses [[Columbia]]e (natus anno [[1923]]) === Saeculo 21 === * [[2010]] - [[Christophorus Schlingensief]], moderator [[cinematographia|cinematographicus]], [[theatrum|theatralis]] et [[Melodrama|medlodramaticus]] [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1960]]. * [[2012]] - [[Georgius Leber]], vir publicus et administer foederalis [[Germania|Germanicus]] (*&nbsp;[[1920]]) == Festa et Feriae == * [[Roma antiqua|Romae]]: ''[[Consualia]]'' in honorem dei [[Consus|Consi]] * Commemoratio Sancti papae [[Pius X|Pii X]] (ecclesia catholica) * Festum Sanctae [[Ioanna Francisca de Chantal|Ioannae Francisca de Chantal]] (calendarium Romanae ecclesiae antiquum) {{menses}} [[Categoria:Dies]] 2to55uvligauvw7dy9g3gy7ah24nq96 0 9250 3982221 3898332 2026-08-19T11:17:44Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982221 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Lucius Aemilius Paullus Macedonicus''' (natus circa annum [[229 a.C.n.]]; mortuus anno [[160 a.C.n.]]) fuit [[vir publicus]] ac militaris Romanus. [[Macedonia antiqua|Macedones]] apud [[Pydna|Pydnam]] anno [[168 a.C.n.]] proelio vicit atque ita finem magno regno imposuit cui [[Alexander Magnus|Alexandri Magni]] gloria coniuncta remanebat. == De familiaribus necessitudinibus == Pater eius [[Lucius Aemilius Paullus (consul 219 a.C.n.)|Lucius Aemilius Paullus]] consul annorum [[219 a.C.n.|219]] et [[216 a.C.n.]] erat, qui [[Proelium Cannense|pugnando]] apud [[Cannae|Cannas]] cecidit. Soror Aemilia [[Scipio Africanus|Scipioni Africano]] nupserat. Ipse Papiriam, [[consularis]] [[Gaius Papirius C.f. Maso|Papirii Masonis]] filiam, uxorem duxit e qua duos filios genuit quos postquam alios filios e secunda uxore habuit in alias [[Gentes Romanae|gentes]] adoptandos tradidit. Ita maximus natu in illustrem [[gens Fabia|gentem Fabiam]] adlectus est et [[Quintus Fabius Maximus Aemilianus]] appellabatur (consulatum anno [[145 a.C.n.]] gessit). Secundus natu a [[Publius Cornelius Scipio Africanus|Scipionis Africani]] filio adoptatus fuit ille [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|Scipio Aemilianus]] qui [[Numantia|Numantiam]] et [[Carthago|Carthaginem]] delevit<ref>[[Plutarchus]], ''Vita Aemilii'' 22. [[Titus Livius]] 44.44.1-3.</ref>. Papiriam igitur repudiavit Aemilius Paullus<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 5.1-4.</ref> et alteram uxorem duxit quae ei duos alios filios peperit. At [[Fortuna (dea)|Fortuna]] in privata vita non tam benigna ei fuit quam in bello: uterque enim obiit circa tempus quo de Macedonibus [[Triumphus|triumphavit]] atque sine herede relictus est<ref>Titus Livius XLV.41.9-12.</ref>. Duas filias quoque habuit e quibus altera [[Marcus Porcius Cato maior|Catonis Censoris]] filio nupsit<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 5.6 et 21.1 necnon in ''Vita Catonis'' 24.2</ref>, altera Quinto Aelio Tuberoni, viro generoso et pauperi<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 5.6-9.</ref>, cui victum Persen regem custodiendum mandavit Paullus Aemilius<ref>Titus Livius 45.8.8.</ref>. == De cursu honorum == Anno [[195 a.C.n.|195]] [[quaestor]] erat, anno [[194 a.C.n.|194]] ''IIIVir coloniae [[Croton]]is deducendae'' fuit<ref>[[Titus Livius]], ''Ab urbe condita'' XXXIV 45,5</ref>. Anno [[193 a.C.n.|193]] [[aedilis|aedilis curulis]] ''Porticus Aemilias'' aedificavit<ref>Titus Livius, op.cit. XXXV 10,12; [[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 3.1</ref>. Ab anno 192 ad usque mortem [[augur]] erat cuius sacerdotii morem scrupulose observasse dicitur<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 3.2-5.</ref>. Anno [[191 a.C.n.|191]] [[praetor]] [[Hispania Ulterior|Hispaniam Ulteriorem]] administrabat et ad annum [[189 a.C.n.|189]] propraetor mansit. Anno [[190 a.C.n.|190]] apud Bastetanos victus est<ref>Titus Livius, op.cit. XXXVII 46,7-8</ref>, sed eodem anno Lusitanos vicit<ref>Titus Livius, op.cit. XXXVII 57,6-7. [[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 4.1-3 qui rem male gestam omisit et praetorem consulari potestate (duodecim [[lictor|lictores]] ei erant) in provinciam missum esse adfirmabat.</ref> et ''imperator'' a militibus proclamatus<ref>{{CIL|2|5041}} </ref> ''supplicationem'' ex [[Senatus Romanus|senatusconsulto]] accepit<ref>Titus Livius, op.cit. XXXVII 58,5</ref>. Anno [[189 a.C.n.|189]]/[[188 a.C.n.]] Xvir ad Asiam reformandam fuit<ref>Titus Livius, op.cit. XXXVII 55</ref>. Anno [[182 a.C.n.|182]] primo consul Romae una cum [[Gnaeus Baebius Q.f. Tamphilus|Gnaeo Baebio Q.f. Tamphilo]] electus est. Feliciter contra [[Liguria|Ligures]] certavit et ''proconsul'' triumphum habuit<ref>Titus Livius, op.cit. XL 25-28. [[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Aemilius]]'' 6.1-7.</ref>. Anno [[171 a.C.n.|171]] cum tribus aliis patronus Hispaniorum fuit, qui [[magistratus]] Romanos in ius vocabant<ref>Titus Livius, op.cit. XLIII 2</ref>. Anno [[168 a.C.n.|168]] consul II erat, una cum [[Gaius Licinius C.f. Crassus|Gaio Licinio C.f. Crasso]]. Tum bellum Macedonicum sortitus est<ref>Sic Titus Livius 44.17 et 22.2 et Valerius Maximus I.5.3. Sed Plutarchus (''Vita Aemilii Paulli'' 10.5) provinciam sine sorte et extra ordinem ei adsignatam esse adfirmabat, cuius opinionem Iustinus/Trogus Pompeius secutus est(33.1.6).</ref> iam tertium annum durantem sed consules priorum duorum annorum paene nihil effecerant. Paullus uno proelio unius horae bellum confecit: [[Phalanx (bellica)|phalangem]] Macedonum enim profligavit et paulo post regem fugitivum in insula [[Samothracia]] cepit quem Romam ad [[Triumphus|triumphum]] vexit<ref>{{CIL|11|1829}}</ref>. Anno 167 e sententia legatorum decem ad hoc ipsum a senatu missorum Macedoniam in quattuor partes divisit ne in posterum magna bella suscipere possent<ref>Titus Livius XLV.17-18 et 29-30. Cf. Michel Feyel, "[https://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1946_num_70_1_2570 Paul Émile et le synédrion macédonien]", ''Bulletin de Correspondance Hellénique'', 1946: 187-198</ref>. Antequam Romam rediret Aemilius Paullus magnificos ludos victoriae celebrandae causa [[Amphipolis|Amphipoli]] celebravit<ref>Titus Livius 45.32.16-20.</ref> sed Etiam [[Epirus (regio historica)|Epirum]] vastavit unde praedam militibus parans et deceptis fallacibus promissis incolis mala fraude uno die 150 milia hominum in servitutem vendidit (quod confirmare videtur frequentia [[Cognomen|cognominis]] [[Servus|servilis]] "Epirota" primo saec. a.C.n. Romae). Hoc facinus tamquam indignum et abominandum horrescebat referens [[Plutarchus]] historicus sed pleramque culpam in senatus imperia reiciebat cui Paullus invitus obsecutus esset<ref>[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Vita Aemilii Paulli]] 29. Cf. [[Appianus Alexandrinus|Appianum]], ''Illyrica'' 9.</ref>. Titus Livius econtra eadem immotus narrabat<ref>''Ab Urbe condita'' 45.34.1-7.</ref>. Nec tamen ei contigit illo modo militum avaritiam satiare qui indignantes quod paene nihil ex immensis tanti regni divitiis sibi obvenisset (malebat enim Paullus pecuniam aerario infundere) et instigante [[Servius Sulpicius Galba (consul 144 a.C.n.)|Servio Sulpicio Galba]], privato imperatoris inimico, rogationem triumphum Paullo decernentem in [[Comitia|comitiis]] antiquare voluerunt. Disciplinam enim acerbe exactam, praemia parcius data ei obiciebant. Iam [[Tribus (divisio populi Romani)|tribus prima]] triumphum negarat cum interrupto suffragiorum ordine maximus natu e [[consularis|consularibus]] [[Marcus Servilius C.f. Pulex Geminus|Marcus Servilius Pulex]] orationem habuit quae populi animos mutaret<ref>Titus Livius XLV.35-39. Plutarchus 30-31.</ref>. Ita triumphum magnificentissimum ex omnibus quos Romani adhuc vidissent<ref>[[Velleius Paterculus]] I.9.6.</ref> et per tres dies digestum (a.d. IV, III et pridie Kal. Dec. 167) celebrare potuit, quem auctores antiqui certatim descripserunt<ref> {{CIL|9|5564}}. [[Plutarchus]], ''Vita Aemilii'' 32-34. [[Titus Livius]] 45.39-40 (cum lacuna). [[Diodorus Siculus]] 31.8.10-12.</ref>. Tantam pecuniam in [[aerarium]] reportavit ut abhinc populus Romanus [[Tributum|tributi]] diu immunis fuerit<ref>Plutarchus 38.1.</ref>. Anno [[164 a.C.n.|164]] una cum [[Quintus Marcius Philippus|Quinto Marcio Philippo]] [[censor]] fuit<ref>Plutarchus 38. Diodorus Siculus 31.25.1. Titus Livius, ''Periocha'' 46. {{AE|1922|00088}}.</ref> et anno [[162 a.C.n.|162]] [[interrex]]. In quibus magistratibus magnam moderationem exhibuit. Anno [[160 a.C.n.|160]] funera magnifica ei decreta sunt cum ludis scaenicis in quibus fabulae [[Publius Terentius Afer|Terentianae]] ''[[Hecyra (Terentius)|Hecyra]]'' et ''[[Adelphoe]]'' doctae sunt. == Narratio abbatis [[Lhomond]] ad usum puerorum in scholis == [[Fasciculus:Aemilia 10 - 88001163.jpg|thumb|[[Denarius]] circa [[62 a.C.n.]] a triumviro monetali [[Lucius Aemilius Lepidus Paullus|Lucio Aemilio Lepido Paullo]] cusus. Ex aversa parte tropaeum ostenditur cum rege [[Perses (Macedonum rex)|Persa]] et duobus filiis captivis. Vir maior in toga ipse Aemilius Paullus Macedonicus esse cognoscitur.]] ''Consul sortitus est [[Macedonia]]m provinciam, in qua [[Perses (Macedonum rex)|Perseus]] Philippi filius paterni in Romanos odii haeres [[bellum]] renovaverat. Cum adversus Perseum profecturus esset, et domum suam ad vesperum rediret, filiolam suam Tertiam, quae tunc erat admodum parva, osculans, animadvertit tristiculam: "Quid est, inquit, mea Tertia, quid tristis es?" - "Mi pater, inquit illa, Perse periit." (Erat autem mortua catella eo nomine). Tum ille arctius puellam complexus: "Accipio omen, inquit, mea filia."<ref>[[Cicero]], ''de Divinatione'' I.103 et II.83. [[Valerius Maximus]] I.5.3. [[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Vita Aemilii Paulli]]'' 10.6-8.</ref> Ita ex fortuito dicto quasi spem certam clarissimi triumphi animo praesumpsit. Ingressus deinde Macedoniam recta ad hostem perrexit. ''Cum duae acies in conspectu essent, [[Sulpicius Gallus]], tribunus militum, Romanum exercitum magno metu liberavit. Is enim, cum lunae defectionem nocte sequenti futuram praesciret, ad concionem vocatis militibus dixit: "Nocte proxima, ne quis id pro portento accipiat, ab hora secunda usque ad quartam luna defectura est. Id, quia naturali ordine et statis fit temporibus, et sciri ante et praedici potest. Itaque, quemadmodum nemo miratur lunam nunc pleno orbe, nunc senescentem exiguo cornu fulgere, sic mirum non est eam obscurari, quando umbra terrae conditur." Quapropter Romanos non movit illa defectio; Macedones vero eadem, ut triste prodigium, terruit<ref>[[Titus Livius]] 44.37.5-8. [[Plutarchus]] (''Vita Aemilii'' 17.7-10) defectionem longe aliter narrabat: nihil enim de Sulpicio Gallo habebat. Cf. etiam [[Polybius|Polybium]] 29.16.</ref>. Paullus cum Perseo acerrime dimicavit die [[22 Iunii]] 168 a.C.n.<ref>Dies e calendario lunae defectionum a modernis restitutus est. Lhomond adhuc scribebat ''tertio nonas septembris''. Ob [[Pontifex|pontificum]] negligentiam [[calendarium Romanum]] non iam cum anno solari congruebat.</ref> ''Macedonum exercitus caesus fugatusque est: rex ipse cum paucis fugit. Fugientes persecutus est Aemilius usque ad initium noctis. Tum se in castra victor recepit. Reversum gravis cura angebat quod filium in castris non invenisset. Is erat Publius Scipio, postea Africanus deleta Carthagine appellatus, qui decimum septimum tunc annum agens, dum acrius sequitur hostes, in partem aliam turba abreptus fuerat. Media tandem nocte in castra rediit. Tunc, recepto sospite filio, pater tantae victoriae gaudium sensit. Victus Perseus in templum confugerat, ibique in angulo obscuro delitescebat: deprehensus, et cum filio natu maximo ad consulem perductus est.''<ref>Titus Livius, op.cit. XLIV 30-46. [[Plutarchus]] 12-26.</ref> ''Perseus pulla veste amictus castra ingressus est. Non alias ad ullum spectaculum tanta multitudo occurrit. Rex captivus progredi prae turba non poterat, donec consul lictores misit, qui submovendo circumfusos iter ad praetorium facerent. Paulus Aemilius, ubi audivit Perseum adesse, consurrexit, progressusque paulum introeunti regi manum porrexit: ad genua procumbentem erexit; introductum in tabernaculum suo lateri assidere iussit. Deinde eum interrogavit qua inductus iniuria bellum contra populum Romanum tam infesto animo suscepisset? Rex, nullo dato responso, terram intuens diu flevit. Tum consul: "Bonum, inquit, animum habe: populi Romani clementia non modo spem tibi, sed prope certam fiduciam salutis praebet."<ref>Titus Livius 45.7-8. [[Valerius Maximus]] V.1.8.</ref>'' ''Postquam Perseum consolatus est Paulus Amilius sermonem ad circumstantes Romanos convertit: "Videtis, inquit, exemplum insigne mutationis rerum humanarum: vobis haec praecipue dico, iuvenes; ideo neminem decet in quemquam superbe agere, nec praesenti credere fortunae." Eo die Perseus a consule ad cenam invitatus est, et alius omnis ei honos habitus est, qui haberi in tali fortuna, poterat<ref>Titus Livius 45.8.6-7. Cf [[Plutarchus|Plutarchum]], ''Vita Aemilii'' 27 et [[Diodorus Siculus|Diodorum Siculum]] 30.23..</ref>. Deinde cum ad consulem multarum gentium legati gratulandi causa venissent Paulus Aemilius ludos magno apparatu fecit, lautumque convivium paravit: qua in re curam et diligentiam adhibebat, dicere solitus et convivium instruere et ludos parare viri eiusdem esse, qui sciret bello vincere<ref>Titus Livius XLV.32.11 ex [[Polybius|Polybio]] 30.15. Postea etiam Plutarchus, ''Vita Aemilii'' 28.9 et [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]] IV.7: ''dicens eiusdem hominis esse debere et bello vincere et in convivii apparatu elegantem esse.''</ref>.'' ''Confecto bello, Paulus Aemilius regia nave ad urbem est subvectus. Completae erant omnes Tiberis ripae obviam effusa multitudine<ref>Titus Livius XLV.35.3-4.</ref>. Fuit eius [[triumphus]] omnium longe magnificentissimus. Populus, exstructis per forum tabulatis in modum theatrorum, spectavit in candidis togis. Aperta templa omnia et sertis coronata thure fumabant. In tres dies distributa est pompa spectaculi. Primus dies vix suffecit transvehendis signis tabulisque; sequenti die translata sunt arma, galeae, scuta, loricae, pharetrae, argentum aurumque. Tertio die, primo statim mane ducere agmen coepere tibicines, non festos solemnium pomparum modos, sed bellicum sonantes, quasi in aciem procedendum foret. Deinde agebantur pingues cornibus auratis et vittis redimiti boves centum et viginti. '' ''Sequebantur Persei liberi, comitante educatorum et magistrorum turba qui manus ad spectatores cum lacrimis miserabiliter tendebant, et pueros docebant implorandam suppliciter victoris populi misericordiam. Pone filios incedebat cum uxore Perseus stupenti et attonito similis. Inde quadringentae coronae aureae portabantur, ab omnibus fere Graeciae civitatibus dono missae. Postremo ipse in curru Paulus auro purpuraque fulgens eminebat, qui magnam cum dignitate alia corporis, tum senecta ipsa maiestatem prae se ferebat. Post currum inter alios illustres viros filii duo Aemilii; deinde equites turmatim, et cohortes peditum suis quaeque ordinibus<ref>De triumpho Lhomond Plutarchum (32-34) sequitur quia descriptio Titi Livii magna ex parte periit. Diodorus Siculus aliter rem referebat cuius versionem nonnulli eruditi moderni praeverterunt (e.g. Paulus Jal in editione Titi Livii libri XLV, [[Collection des Universités de France]], adnotationes pp.162-3).</ref>. Paulo a senatu et a plebe concessum est ut in ludis Circensibus veste triumphali uteretur, eique cognomen Macedonici inditum. '' ''Tantae huic laetitiae gravis dolor admixtus est. Nam Paulus Aemilius, duobus filiis in adoptionem datis, duos tantum nominis haeredes domi retinuerat. Ex his minor ferme duodecim annos natus, quinque diebus ante triumphum patris, maior autem triduo post triumphum decessit. Erat porro Aemilius liberorum amantissimus; eos erudiendos curaverat non solum Romana veteri disciplina, sed etiam Graecis literis. Optimos adhibuerat magistros, eorumque exercitiis omnibus ipse interfuerat, cum eum respublica alio non vocaret. Eum tamen casum fortiter tulit, et in oratione, quam de rebus a se gestis apud populum habuit: "Optavi, inquit, ut si quid adversi immineret ad expiandam nimiam felicitatem, id in domum meam potius quam in rempublicam recideret. Nemo iam ex tot liberis superest, qui Pauli Aemilii nomen ferat; sed hanc privatam calamitatem vestra felicitas, et secunda fortuna publica consolatur."''<ref>Titus Livius XLV.40.6-42.1. [[Valerius Maximus]] V.10.2. Plutarchus 35-6. [[Velleius Paterculus]] 1.10. [[Diodorus Siculus]] 31.10.3-5.</ref> ''Paulus Aemilius omni Macedonum gaza, quae fuit maxima, potitus erat: tantam in aerarium populi Romani pecuniam invexerat, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum<ref>[[Cicero]], ''[[De officiis|De Officiis]]'' II.76. [[Valerius Maximus]] 4.3.8.</ref>; at hic non modo nihil ex thesauris regiis concupivit, sed ne ipse quidem spectare eos dignatus est. Per alios homines cuncta administravit, nec quidquam in domum suam intulit, praeter memoriam nominis sempiternam: mortuus est adeo pauper, ut dos eius uxori, nisi vendito, quem unum reliquerat, fundo, non potuerit exsolvi<ref>Titus Livius ''Periocha'' 46.</ref>. Exsequiae eius non tam auro et ebore, quam omnium benevolentia et studio fuerunt insignes. Macedoniae principes, qui tunc Romae erant legationis nomine, humeros suos funebri lecto sponte subiecerunt. Quem enim in bello ob virtutem timuerant, eumdem in pace ob iustitiam diligebant.'''' == Praecipui fontes antiqui == *[[Appianus Alexandrinus|Appianus]],''Liber Macedonicus'' *[[Diodorus Siculus]], ''[[Bibliotheca historica (Diodorus)|Bibliotheca historicae]]'' fragmenta librorum 30 et 31. *[[Plutarchus]], ''[[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)|Vita Aemilii Paulli]]'' * [[Polybius]], ''[[Historiae (Polybius)|Historiarum]]'' fragmenta et summaria libri XXXIX *[[Titus Livius]] libris XLIV et XLV ''[[Ab urbe condita libri|Ab urbe condita]]'' *[[Gnaeus Pompeius Trogus|Trogus Pompeius]] a [[Marcus Iunianus Iustinus|Iustino]] abbreviatus 33.1-2 {{NexInt}} * [[Triumphus Lucii Aemilii Paulli (167 a.C.n.)]] * [[Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)]] == Fons modernus == {{Viri Illustres}} == Plura legere si cupis == * {{RE|I,1|576|580|Aemilius (114)|[[Elimar Klebs]]|RE:Aemilius 114}} [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Aemilius_114 Hic legere potes] * {{DNP|1|181|182|Ae. Paullus, L. [I 32]|[[Carolus-Ludovicus Elvers]]}} * Egon Flaig: ''[https://www.academia.edu/42918451/Lucius_Aemilius_Paulus_milit%C3%A4rischer_Ruhm_und_famili%C3%A4re_Gl%C3%BCcklosigkeit Lucius Aemilius Paullus – militärischer Ruhm und familiäre Glücklosigkeit]''. In: Karl-Joachim Hölkeskamp, Elke Stein-Hölkeskamp (ed.): ''Von Romulus zu Augustus. Große Gestalten der römischen Republik''. Beck, [[Monacum|Monaci]] anno [[2000]], pag. 131–146, ISBN 3-406-46697-4. *Théophile Homolle, "[https://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1897_num_21_1_3574 Le trophée de Paul-Émile vainqueur de Persée]", ''Bulletin de Correspondance Hellénique'', 1897: 620-623 *Josef Liegle, "[https://www.jstor.org/stable/4474704 L. Aemilius Paullus als Augur maximus im Jahre 160 und das Augurium des Heils]", ''Hermes'', 1942: 249-312 *Martínez Morcillo, J. A. "[https://web.archive.org/web/20250528133848/https://revistas.usal.es/uno/index.php/0213-2052/article/view/9547/9919 Lucio Emilio Paulo y el derecho de guerra]", ''Studia Historica. Historia Antigua'', 2013: 271–292. *Sylvie Pittia, "[https://hal.univ-reunion.fr/HISTOIRE/hal-04559949v1 L'arrivée de Persée au camp de Paul Emile: mise en scène d'une capitulation]", ''Veleia'', 2009: 103-125 *Adolphe-J Reinach A, "[https://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1910_num_34_1_3204 La frise du monument de Paul-Émile à Delphes]", ''Bulletin de Correspondance Hellénique'', 1910: 433-468 et Carle Claude Van Essen, "[https://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1928_num_52_1_2924 Notes sur quelques sculptures de Delphes]", ''ibid.'', 1928: 231-244 * William Reiter, ''Aemilius Paullus: Conqueror of Greece'', Londini, Croom Helm, 1988. [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1989_num_102_485_2446_t1_0216_0000_1 Recensio critica] *[https://www.treccani.it/enciclopedia/lucio-paolo-emilio_(Enciclopedia-Italiana)/ Treccani] == Notae == <references /> {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Quintus Fabius Q.f. Labeo]] et [[Marcus Claudius M.f. Marcellus (consul 183 a.C.n.)|Marcus Claudius L.f. Marcellus]]| annus= 182 a.C.n.<br />cum<br />[[Gnaeus Baebius Q.f. Tamphilus|Gnaeo Baebio Q.f. Tamphilo]]| successores=[[Publius Cornelius L.f. Cethegus]] et [[Marcus Baebius Q.f. Tamphilus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Quintus Marcius Philippus (consul 186 a.C.n.)|Q. Marcius L.f. Philippus]] II et [[Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio (consul 169 a.C.n.)|Gnaeus Servilius Cn.f. Caepio]]| annus= 168 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Licinius C.f. Crassus|Gaio Licinio C.f. Crasso]]| successores=[[Quintus Aelius Paetus]] et [[Marcus Iunius Pennus]]}} {{Lifetime|saeculo 3 a.C.n.|160 a.C.n.|Aemilius Paullus Macedonicus, Lucius}} [[Categoria:Augures]] [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Praetores Hispaniae Ulterioris]] [[Categoria:Interreges]] [[Categoria:Gens Aemilia|Paullus Macedonicus, Lucius]] [[Categoria:Participes bellorum Macedonicorum]] 5sdxkuuu4x862wz1on9ok316j00akvq 0 9775 3982086 3945717 2026-08-18T16:16:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3982086 wikitext text/x-wiki {{De Religione Romana}} '''Virgo Vestalis,'''<ref>D. P. Simpson, ''Cassell's Latin Dictionary'' (Novi Eboraci: Wiley Publishing, 1968), 639.</ref><ref>John C. Traupman, ''The Bantam New College Latin and English Dictionary,'' ed. tertia (Novi Eboraci: Bantam Books, 2007), 447.</ref> simpliciter '''Vestalis,'''<ref>Liv. 1, 3 sq.; Plin. 28, 4, 7, § 39; Ov. F. 2, 383 al., in Lewis & Short, s.v. "Vesta," in ''A Latin Dictionary; Founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary'' (1879).</ref><ref>"Vestalis . . . (''sc.'' virgo)," John T. White, ''The White Dictionary'' (Sicagi: Follett Publishing Company, 1928), 639.</ref><ref>D. P. Simpson, ''Cassell's Latin Dictionary'' (Novi Eboraci: Wiley Publishing, 1968), 639.</ref> [[antiquitas|antiquitate]] fuit [[sacerdos]] [[Vesta]]e [[dea]]e, cuius [[templum|templo]] [[Roma]]e inserviebat. Collegium Vestalium ab incunabulis [[civitas|civitatis]] Romanae usque ad annum [[391]] duravit, cum [[Theodosius I]], [[imperator]] [[Christianismus|Christianus]], eas e templo exire iussitː qui annus velut finem quendam publico [[paganismus|paganismo]] in [[Imperium Romanum|Imperio Romano]] imposuit. Quamdiu vero viguit [[religio]] vetus ipsam salutem reipublicae Romanae e [[ritus|ritibus]] Vestalium pendere aestimabant. == De religione et castitate == Si antiquis [[fabula|fabulis]] credimus, iam ante urbem conditam fuere Vestales virgines, quoniam [[Rhea Silvia]], [[Romulus|Romuli]] mater, Vestalis [[Alba Longa|Albani]] regis iussu facta est. Postea, [[Numa Pompilius]], secundus Romanorum rex, Vestalibus leges dedit. Ex eo tempore fuerunt primum quattuor, deinde sex, denique septem Vestales, inter viginti puellas delectae. Triginta annos in [[Forum Romanum|foro Romano]] in atrio Vestae habitabant, unum e praecipuis officiis illis erat ignis sacer in [[Vesta]]e aede alendus. Tripertitum erat tempus sacerdotiiː per decem primos annos discebant, per decem sequentes cultum absolvebant, per decem ultimos novicias docebant.<ref>[[Plutarchus]], ''An seni sit gerenda respublica'' 24.</ref> Puram vitam agebant; vetitae erant nubere. Quocirca in magno honore habebantur, et in publico ab anno [[42 a.C.n.]] etiam [[lictor|lictores]] cum [[fasces|fascibus]] eis praeibant.<ref>[[Plutarchus]], ''Numa'' X.</ref> Propter gravissimam culpam, vel usque ad mortem verberabantur vel vivae in [[sepulcrum]] in agro "scelerato" dicto ad portam Collinam coniciebantur,<ref>[[Plutarchus]], ''Numa'' X. [[Augustinus Hipponensis]], ''[[de civitate Dei]]'' III.5.102.</ref> vel de rupe Tarpeia praecipitabantur. In summa tradunt duodecim aut, ut quidam scribunt, sex et viginti Vestales ita periisse. Supplicia tam dura paulatim rariora fiebant, et pauci [[Imperator Romanus|imperatores]] incestas Vestales vivas sepeliendas adhuc iusserunt. ut [[Domitianus]]<ref>[[Suetonius]], ''Domitianus'' VIII.</ref> et [[Caracalla]]. Non omnes tamen sacrosanctam castitatem earum verebantur: nam Caracalla unam e quattuor virginibus quas supplicio adfecit ipse dehonestasse dicebatur,<ref>[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' 78.16.</ref> et [[Elagabalus]] ad liberos 'diviniores' gignendos Vestalem Aquiliam Severam indignantibus omnibus uxorem duxit.<ref>[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' 80.9.</ref> Maxima vero erat earum auctoritas: e. g. capitis damnato a Vestalibus auxilium petere licebat; tum magistratus vitae eius parcere debebant. == De Vestalibus in iure civili == Vestalibus alia condicio Romae fuit atque ceteris mulieribus quae per totam vitam in manu sive patris sive mariti sive alii tutoris manebant<ref>[[Gaius (iuris consultus)|Gaius]], ''[[Institutiones]]'': "Veteres enim voluerunt feminas, etiamsi perfectae aetatis sint, propter animi levitatem in tutela esse" (I: 144).</ref> "exceptis virginibus Vestalibus, quas etiam veteres in honorem sacerdotii liberas esse voluerunt: Itaque etiam [[duodecim tabulae|lege XII tabularum]] cautum est."<ref>Gaius, ''Institutiones'' I.145. Confer [[Plutarchus]], ''Numa'' X.5.</ref> Ita sine ullius auctoramento in iure agere eis licebat. Etenim "Virgo Vestalis, simul est capta atque in atrium Vestae deducta et pontificibus tradita est, eo statim tempore sine emancipatione ac sine capitis minutione e patris potestate exit et ius testamenti faciundi adipiscitur."<ref>[[Aulus Gellius]] I.12.9.</ref> Adhuc impuberes a [[pontifex|pontifice maximo]] capi solebant ac statim omnes gentiles necessitudines abrumpebantur. Patris hereditatem nisi testati Vestalis adire non poteratː non iam enim legitima heres habebatur. Item fratres ceterique cognati cuiusdam Vestalis hereditatem eius adire non poterant nisi testamentum illa fecisset et eos heredes instituisset. Non iam enim legitimi eius heredes erant et Vestalis intestatae bona in publicum redigebantur.<ref>[[Marcus Antistius Labeo|Labeonis]] commentarii ad XII Tabulas apud [[Aulus Gellius|Aulum Gellium]] (I.12.18)ː "Virgo Vestalis neque heres est cuiquam intestato, neque intestatae quisquam, sed bona eius in publicum redigi aiunt."</ref> ==Notae== [[Fasciculus:L. Cassius Longinus, denarius, 63 BC, RRC 413-1.jpg|thumb|Caput Vestalis velatum in [[Denarius|denario]] anno [[63 a.C.n.]] percusso. Pone caput cylix conspicitur qua aquam sacram hauriebant.]] [[Fasciculus:RomaCasaVestaliDaPalatinoOvest.JPG|thumb|Despectus in [[domus|domum]] Vestalium et [[Templum Vestae]] a [[Palatinus|Palatino]] visus.]] [[Fasciculus:VestalisMaxima.jpg|thumb|Statua Vestalis.]] <references/> ==Fontes== *[[Dio Cassius]] libro LV ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 22 necnon libro LVI cap. 10 et libro LXXVIII cap.16 et libro LXXX cap.9. *[[Dionysius Halicarnassensis]], libro secundo ''Antiquitatum Romanarum'' cap. 64-69 necnon libro tertio cap. 67 (2-3) et libro octavo cap. 89 et libro nono cap. 40. *[[Gaius (iuris consultus)|Gaius]], libro primo ''[[Institutiones|Institutionum]]'' 130 et 145. *[[Aulus Gellius]], libro primo [[Noctes Atticae|Noctium Atticarum]] cap. 12. *[[Plutarchus]], ''Numa'' cap. IX-XI. *[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' II.1001-1113 *[[Titus Livius]] libro primo ''Ab Urbe condita'' capite vicesimo necnon libro secundo cap. 42. ==Bibliographia== ===Latine scripta=== *[[Numa Dionysius Fustel de Coulanges]], ''[https://books.google.fr/books?id=66q3DhbeLSwC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Quid Vestae cultus in institutis veterum privatis publicisque valuerit ?]'' : thesim proponebat Facultati litterarum Parisiensi Fustel de Coulanges, [[Ambianum|Ambianis]], ex Typis T. Jeunet, 1858 * [[Iustus Lipsius|Iusti Lipsi]] ''[https://books.google.fr/books?id=2ppAAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=lipsius+vesta+vestalibus&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwj2pMKM9cPlAhUL3hoKHcjNCo8Q6AEIQDAC#v=onepage&q=lipsius%20vesta%20vestalibus&f=false De Vesta et Vestalibus syntagma]'', Antverpiae, ex officina Plantiniana apud Ioannem Moretum, 1603. [https://books.google.fr/books?id=Qj2EyPWRT20C Nova editio 2006 cum commentario et versione Francogallica] === Barbare{{dubsig}} === *Garcia Barraco, Maria Elisa, et Ilaria Soda.[[2017]]. ''Virgines vestales: il sacerdozio delle vestali romane: origine, costituzione e ordinamento.'' Romae: Arbor Sapientiae. *Leveleux, Corinne. [[1995]]. ''Des prêtresses déchues: l'image des vestales chez les Pères de l'Église latine: fin IIe-début Ve s. . . ,'' Lutetiae. [https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1998_num_53_6_279725_t1_1285_0000_000 Recensio critica] *Lovisi, Claire. [[1998]]. "[https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1998_num_110_2_2050 Vestale, incestus et juridiction pontificale sous la République romaine.]" ''Mélanges de l'école française de Rome'' 110 (2)ː 699–735. *Lindner, Molly. [[2015]]. ''Portraits of the Vestal Virgins, priestesses of ancient Rome.'' Ann Arbor Michiganiae: University of Michigan press. [https://books.google.fr/books?id=zxFfCgAAQBAJ Apud Guglum librorum] *Saquete, José Carlos. [[2000]]. ''Las vírgenes vestales: un sacerdocio femenino en la religión pública romano.'' Matriti: Fundación de estudios Romanos. *Van Haeperen, Françoise. [[2008]]. "[https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2008_num_77_1_3729 À propos de recherches récentes sur les vestales.]" ''L'Antiquité Classique'' 77ː 309–19. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20191119150236/https://www.imperivm.org/las-virgenes-vestales/ De virginibus Vestalibus.] Apud imperium.org (Hispanice). [[Categoria:Roma antiqua]] [[Categoria:Religio Romana]] 36nx0pj1ofk1a6hume8wohbox6tzyhg 0 10349 3982170 3590031 2026-08-18T22:59:50Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982170 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Histria (discretiva)}} {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:HRV Istria COA.svg|thumb|200px|Insigne Histriae]] [[Fasciculus:Istria.png|thumb|250px|Tabula Histriae]] '''Histria'''<ref>[[Titus Livius|Livii]] ''[[Ab urbe condita libri]]'', [http://latin.packhum.org/loc/914/1/1496/652-659#1496 39.55.5.1] et passim; [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]]'', [http://latin.packhum.org/loc/978/1/10/411-418#10 1.3a.19] et passim.</ref> ([[Lingua Serbocroatica|Croatice]]: ''[[:hr:Istra|Istra]]''&thinsp;; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Istria|Istria]]''&thinsp;; [[Lingua Slovena|Slovenice]]: ''[[:sl:Istra|Istra]]''&thinsp;; [[Lingua Theodisca|Theodisce]]: ''[[:de:Istrien|Istrien]]'') est [[paeninsula]] in septentrionali Mari [[Hadriaticum|Hadriatico]] sita, cuius maxima<!--Noun plural?--> (circiter 3500 km2) [[Slovenia]]m Liburniamque ([[Croatia]]) disterminant. == Historia == Ab anno [[1919]] usque ad annum [[1945]], Histria ad [[Italia]]m pertinuit. == Histrianae Urbes, Municipia et Vici == === Italia === * [[Castrum Muglae]] * [[Dolina]] deinde [[Fanum Sancti Hulderici Vallis]] === Slovenia === * [[Bistertia Illyrica]] vel [[Villa Montis Albii]] ** [[Castrum Novum (Histria)|Castrum Novum]], deinde [[Castrum Novum Histriae]] vel [[Castrum Novum Carsticum]] * [[Caput Histriae]] et [[Iustinopolis]], olim [[Aegida]] (grec.) deinde [[Capris Histriae]] et [[Caprea (Histria)|Caprea]], hodie ** [[Curtis Maresegum]] vel [[Marriegum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Maresego|Maresego]]''; [[Slovenice]]: ''[[:sl:Marezige|Marezige]]''), ** [[Pomilianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paugnano|Paugnano]]'', [[Slovenice]]: ''[[:sl:Pomjan|Pomjan]]'') ** [[Mons Capitis Histriae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monte di Capodistria|Monte di Capodistria]]'', [[Slovenice]]: ''[[:sl:Šmarje, Koper|Šmarje]]'') ** [[Villa Canum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Villa Decani|Villa Decani]]''; [[Slovenice]]: ''[[:sl:Dekani|Dekani]]'') * [[Erpelle - Cosina]] (Slovenice ''Hrpelje-Kozina'') * [[Insula Histriae]] olim [[Haliaetum]] * [[Piranum]] vel [[Pyrhanum]] et [[Castrum Pyrhani]] === Croatia === * [[Abbatia (Histria)|Abbatia]] * [[Abbatia Sancti Vincetii]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sanvincenti|Sanvincenti]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Svetvinčenat|Svetvinčenat]]'') * [[Albona]] vel [[Alvona]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Albona|Albona]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Labin|Labin]]'') * [[Antiniana]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Antignana|Antignana]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Tinjan|Tinjan]]'') * [[Arsia (Croatia)|Arsia]] vel [[Liburnia (Croatia)|Liburnia]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Arsia|Arsia]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Raša (općina)|Raša]]''), * [[Barbana]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Barbana d'Istria|Barbana d'Istria]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Barban|Barban]]'') * [[Bullea]] ** [[Mimilianum]] deinde [[Castrum Mamillanum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Momiano|Momiano]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Momjan|Momjan]]''), * [[Canfanarium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Canfanaro|Canfanaro]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Kanfanar|Kanfanar]]'') * [[Caroiba]] et [[Caroiba Subienctis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Caroiba|Canfanaro]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Karojba|Karojba]]''), * [[Castellerium-Fanum Sanctae Dominicae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castellier-Santa Domenica|Castellier-Santa Domenica]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Kaštelir-Labinci|Kaštelir-Labinci]]''), * [[Castrum Laureana]] vel [[Lauriana (Croatia)|Lauriana]] * [[Castrum Pisinum]] * [[Castrum Vallis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Valle d'Istria|Valle d'Istria]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Bale|Bale]]''), * [[Cerretum (Histria)|Cerretum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cerreto (Croazia)|Cerreto]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Cerovlje|Cerovlje]]''), * [[Crepsanus]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Chersano|Chersano]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Kršan|Kršan]]''), ** [[Flanona]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Fianona|Fianona]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Plomin|Plomin]]''), ** [[Vallis Arsiae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Valdarsa|Valdarsa]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Šušnjevica|Šušnjevica]]''), * [[Fontana Georgiana]] vel [[Vallis Fontanae]] et [[Portus Fontanae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Fontane|Fontane]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Funtana|Funtana]]''), * [[Gallignana]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gallignana|Gallignana]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Gračišće|Gračišće]]''), * [[Graeciniana]] (alia nomina: [[Castrum Grisinianae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Grisignana|Grisignana]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Grožnjan|Grožnjan]]''), ** [[Pedemontium Histriae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Piemonte d'Istria|Piemonte d'Istria]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Završje|Završje]]''), * [[Humagum]] et [[Sepomagum]] * [[Lanista]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lanischie|Lanischie]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Lanišće|Lanišće]]''), * [[Lisinianum (Croatia)|Lisinianum]] (alia nomina: [[Lisignanum (Croatia)|Lisignanum]], olim [[Licinianum]]) ([[Croatice]]: ''[[:hr:Ližnjan|Ližnjan]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lisignano|Lisignano]]''), ** [[Faveria]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Altura|Altura]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Valtura|Valtura]]''), ** [[Nesactium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monticchio|Monticchio]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Muntić|Muntić]]''), * [[Lupulianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lupogliano|Lupogliano]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Lupoglav|Lupoglav]]''), ** [[Balneolum (Lupulianum)]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bogliuno|Bogliuno]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Boljun|Boljun]]''), * [[Martiana]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Marzana|Marzana]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Marčana|Marčana]]''), * [[Montona]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Montona|Montona]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Motovun|Motovun]]''), * [[Mutila]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Medolino|Medolino]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Medulin|Medulin]]''), * [[Neapolis (Histria)|Neapolis]] et [[Civitas Nova (Histria)|Civitas Nova]], etiam tamquam [[Aemona (Histria)|Aemona]] * [[Parentium]] vel [[Julia Parentium]] * [[Petina]] * [[Pietas Iulia]] vel [[Pola]] ** [[Brevona Maior]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Brioni Maggiore|Brioni Maggiore]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Veli Brijun|Veli Brijun]]''), * [[Piquentum]] vel [[Pinguentum]] vel [[Castrum Piquentum]] ** [[Castrum Rotium]] et [[Rocium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rozzo|Rozzo]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Roč|Roč]]''), * [[Castrum Portulense]] et [[Portulae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Portole|Portole]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Oprtalj|Oprtalj]]''), ** [[Strinia]] (alia nomina: [[Strido]],gen. ''-onis'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Stridone d'Istria|Stridone d'Istria / Sdregna]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Zrenj|Zrenj]]''), * [[Ruginium]] vel [[Ruvinium]] (olim [[Arupinum]] vel [[Mons Rubineus]]) ** [[Vistrum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Porto Vestre|Porto Vestre]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Veštar|Veštar]]''), * [[Fanum Sanctae Dominicae (Croatia)|Fanum Sanctae Dominicae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Santa Domenica (Croazia)|Santa Domenica]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Sveta Nedelja (Istarska županija)|Sveta Nedelja]]''), * [[Fanum Sancti Laurentii Pasenatici]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Lorenzo del Pasenatico|San Lorenzo del Pasenatico]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Sveti Lovreč|Sveti Lovreč]]''), * [[Fanum Sancti Petri in Silvis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Pietro in Selve|San Pietro in Selve]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Sveti Petar u Šumi|Sveti Petar u Šumi]]''), * [[Turris Parentii-Abrega Parentina]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Torre-Abrega|Torre-Abrega]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Tar-Vabriga|Tar-Vabriga]]''), * [[Ursaria (Croatia)|Ursaria]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Orsera|Orsera]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Vrsar|Vrsar]]''), * [[Vasianum]], deinde [[Phasiana]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Fasana|Fasana]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Fažana|Fažana]]''), * [[Vertex Niger]], olim [[Hortus Niger]] * [[Visinianum]] vel [[Vicinius]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Visignano|Visignano]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Višnjan|Višnjan]]''), * [[Visinal]] (-alis, m.) (alia nomina: [[Vicinales]], [[Vicinatus]]; olim: [[Terra Vicinatus]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Visinada|Visinada]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Vižinada|Vižinada]]''), * [[Praedium Athenianum]] deinde [[Vicus Attinianum]] et [[Adinianum]] ** [[Gallicianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gallesano|Gallesano]]''&thinsp;; [[Croatice]]: ''[[:hr:Galižana|Galižana]]'') * [[Zeminum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gimino|Gimino]]''&thinsp;; [[Croatice]]: ''[[:hr:Žminj|Žminj]]'') ==== Urbes, Municipia et Vici in Insulis Apsyrtidis ==== * [[Lussinum Minus]] ([[Croatice]]: ''[[:hr:Mali Lošinj|Mali Lošinj]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lussinpiccolo|Lussinpiccolo]]'') ** [[Apsorus (vicus)|Apsorus]] (alia nomina: [[Abserum]]; [[Ausserum]]; [[Osor (Crepsa)|Osor]]; [[Usserum]]) ([[Croatice]]: ''[[:hr:Osor|Osor]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ossero|Ossero]]''), ** [[Lussinum Maius]] ([[Croatice]]: ''[[:hr:Veli Lošinj|Mali Lošinj]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lussingrande|Lussingrande]]'') ** [[Neretne]] ([[Croatice]]: ''[[:hr:Nerezine|Nerezine]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Neresine|Neresine]]'') * [[Chersum (Croatia)|Chersum]] vel [[Crepsa (Croatia)|Crepsa]] ([[Croatice]]: ''[[:hr:Cres (grad)|Cres]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cherso (città)|Cherso]]''), et altera. == Urbes antiquae == * [[Nesactium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Nesazio|Nesazio]]'' [[Croatice]]: ''[[:hr:Nezakcij|Nezakcij]]'') == Geographia physica == === Flumina Histriae === * [[Formius]] flumen ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Risano (fiume)|Risano]]'', [[Slovenice]]: ''[[:sl:Rižana (reka)|Rižana]]'' * [[Argaon]] (gen. ''Argaonis'') [[Argaons]] (gen. ''Argaontis'') (alia nomina: [[Formia (flumen)]]) flumen ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Dragogna|Dragogna]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Dragonja|Dragonja]]'', [[Slovenice]]: ''[[:sl:Dragonja|Dragonja]]''), * [[Ningus]] flumen, vel [[Aquilis]] (alia nomina: [[Quaetus]]), * [[Arsia]] flumen ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Arsa (fiume)|Arsa]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Raša (rijeka)|Raša]]'') === Insulae iuxta Histria === * [[Insulae Croatiae#Insulae Histrianae|Insulae Histrianae]] ** [[Insulae Pullariae]] === Promunturia === * [[Polaticum promunturium]]<ref>{{Hofmannus}}</ref> ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Capo Promontore|Capo Promontore]]'', [[Croatice]]: ''[[:hr:Premantura|Kamenjak]]'') == Notae == <div class="references-small"><references/></div> {{NexInt}} * [[Dalmatia]]m * [[Venetia Iulia|Venetiam Iuliam]] * [[Tarsatica]]m * [[Tergeste]] * [[Histriana (regio Croatiae)|Provinciam Tergestinam]] * [[Histriana (regio Croatiae)|Regionem Histrianam]] * [[Litoralis-Montana (regio Croatiae)|Regionem Litoralem-Montanam]] * [[Liburnicus sinus|Sinum Liburnicum vel Sinum Flanaticum]], * [[Carstica-Litoranea (regio statistica slovena)|Regionem Carsticam-Litoraneam]] * [[Carniola Interiora-Carstum Interius (regio statistica slovena)|Regionem Carniolam Interioram-Carstum Interius]] * [[Litorale (provincia historica Slovena)|Litorale]] * [[Forum Iulii-Venetia Iulia|Forum Iulii-Venetiam Iuliam]] == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190123065654/http://www.piemonte-istria.com/ Piemonte d'Istria Community (it.)] {{fontes geographici}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Croatia Pula Amphitheatre 2014-10-11 11-04-27.jpg|Amphitheatrum Pietatis Iuliae. </gallery> {{geo-stipula}} [[Categoria:Histria|!]] pz4sltx6rhm991idgum8dye0ln49adt 10 11822 3982171 3919967 2026-08-18T23:16:50Z Grufo 64423 “Haec pagina categorias requirat” → “Haec pagina categoriis caret”; Minora 3982171 wikitext text/x-wiki <includeonly><div align=left>[[Imago:Bullet yellow.png]] <small>Haec pagina [[:Categoria:Omnia|categoriis]] caret. Quas {{#tag:span|[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&minor=1&summary=Categorias+addidi}} adde]|class=plainlinks}}, si potes.</small></div>{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae categoriis carentes]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 53yrd83ytv80y47mz1mi0fgwdzr2six 3 13667 3982097 3981818 2026-08-18T16:45:38Z Grufo 64423 /* Carolus: Cur titulus italicus? */ +[[Vicipaedia:Taberna#Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne?|Vicipaedia:Taberna §&nbsp;Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne?]] 3982097 wikitext text/x-wiki *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2006]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2007]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2008]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2009]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2010]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2011]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2012]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2013]] ==Categoriae urbium== I asked UVbot to move a couple. I mention them to you because you happen to have created them: [[:Categoria:Philadelphia Pennsilvaniae]] and [[:Categoria:Concordia Massachusettae]]. In pagenames and categories for US cities (others too, usually) we choose "Name (State)" so I thought it best for these to match the others. Hope that's OK. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:40, 1 Ianuarii 2014 (UTC) :OK. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:11, 22 Septembris 2025 (UTC) ==... et poetarum== You've adumbrated four "Poetae formalistici" and two "Poetae formalistae". Since there are six, it's more efficient to create the category than delete the redlinks, but please tell me which form of words you prefer! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:33, 8 Ianuarii 2014 (UTC) :The agent-noun derived in recent times from newly coined words ending in ''-ismus'' commonly (but not exclusively) ends in ''-ista,'' and ''poeta formalista'' ('formalist-poet') might work as a double noun, much like ''participant-observer,'' a term of art in anthropology. Consistency is to be effected in such words whenever possible, but which pattern is best remains unclear. For yet another option (with faults of its own), see the hidden code in the basic article on the subject of new formalism in poetry: [[Novus Formalismus]]. (Whether to capitalize the names of movements is a topic about which people will no doubt have opinions.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:31, 9 Ianuarii 2014 (UTC) ::OK, thanks for your reply. Let's try "Poetae formalistae", since it's shorter, and see if anyone disagrees. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:43, 9 Ianuarii 2014 (UTC) == ... et sagarum == You had probably forgotten the discussion at [[Disputatio:Iudicia de magia apud Salem acta]]. Because of this, while merging your page with the existing one, I also changed the categories. I don't think we ought to say that these ladies were witches, though some people certainly thought they were! For the present, there is no longer a separate category corresponding to "Salem witch trials" -- just a couple of more general categories, [[:Categoria:Iudicia de magia]] and [[:Categoria:De magia quaesiti]] (I hope that name works ...) -- but a more specific category [[:Categoria:Iudicia de magia Salemensia]] (for example) would meet the POV objection and could surely be created if you care to do so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:47, 18 Februarii 2014 (UTC) == Welcome back Kotter == It's nice to see you back. I realize I still have far to go with latin but I would appreciate if you would hint a bit more to what would be wrong with the article.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 06:58, 1 Aprilis 2014 (UTC) == Adventures == I am appreciative of this page. I hope you don't mind if I peek and will make the necessary changes --slowly--? Thanks.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 11:20, 2 Aprilis 2014 (UTC) ==Portmanteau, a kind of , jeepney== Thanks for your corrections to Jeepney and your inputs about 'a kind of'. Portmanteau is great word to know but we can't use that word in Latin don't you think? Besides, in many current English dictionaries, it is a kind of travelling bag.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 09:34, 9 Aprilis 2014 (UTC) ==[[Candela canens]]== I like your candela canens article! I still am bothered a bit about how to translate feedback, which is a powerful concept.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:02, 3 Maii 2014 (UTC) :Maybe something related to ''responsum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:12, 6 Maii 2014 (UTC) ::The Romance languages suggest ''retroactio'', ''retroalimentatio'', ''realimentatio''. ''Retroago'' is an attested classical word, so ''retroactio'' might be possible as a <nowiki>{{convertimus}}</nowiki>. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 18:01, 7 Maii 2014 (UTC) :::I would like very much to suggest retroalimentation. The others seem like 'drive/push back'.Btw I can hardly do wiki these days because of my job.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:17, 21 Maii 2014 (UTC) ::::The concept has nothing to do with food. Since 11:03, 25 Martii 2017, the lemma has been ''retroactio.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:11, 22 Septembris 2025 (UTC) ==Talking of feedback ...== Hi, Iacobe. It would be good to have your answer to the last question I posed at [[Disputatio Categoriae:Pelliculae per civitates digestae]]! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:01, 5 Maii 2014 (UTC) :Last week of semester: grading papers, exams on Friday, etc. Busy busy. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:10, 6 Maii 2014 (UTC) ::While awaiting your reply there, I noted the redlink category names "Pelliculae documentariae atrae-et-albae" and "Pelliculae nigrae-et-albae". I'm going to delete these redlinks because (apart from being inconsistent with one another) these forms don't sound like real Latin to me. If I'm wrong, maybe cite a parallel? If I might be right, maybe consider instead "Pelliculae unicolores" or "incolores"? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:52, 20 Maii 2014 (UTC) ==[[Tosa Inu]]== Iacobus, please indicate what you think is wrong with this article. It will help me in the future. Thank you.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 10:39, 17 Maii 2014 (UTC) :Done long ago. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:47, 15 Iulii 2014 (UTC) == [[:Categoria:Studia Byzantina]] == Seems to me a useful, much-needed, long-desired category, but I don't see how [[Argos]] and [[Collegium Artium]] specially fit into it. That would need to be explained in the text of those articles maybe? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:45, 1 Iunii 2014 (UTC) ==Composita anorgana?== Dear IacobusAmor, I noticed that you created the [[:Categoria:composita inorganica]] in 2010. In English ''inorganic'' <ref name="Dorland2000">Anderson, D.M. (2000). ''Dorland’s illustrated medical dictionary'' (29th edition). Philadelphia/London/Toronto/Montreal/Sydney/Tokyo: W.B. Saunders Company.</ref> and in French ''inorganique''<ref name="Haan">Haan, H.R.M. de & Dekker, W.A.L. (1955-1957). ''Groot woordenboek der geneeskunde. Encyclopaedia medica.'' Leiden: L. Stafleu.</ref> is used (with an ''in privativum''), while in German<ref name="Haan"/> and Dutch<ref name="Haan"/><ref name="Pinkhof2012">Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). ''Pinkhof Geneeskundig woordenboek'' (12de druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.</ref> ''anorganisch'' is used (with an ''α privativum''). Earlier in English ''anorganic'' <ref name="Foster1891">Foster, F.D. (1891-1893). ''An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages.'' New York: D. Appleton and Company.</ref> and in French ''anorganique'' <ref name="Foster1891"/> was also used, but English ''anorganic'' seems to be nowadays restricted to "denoting tissue (e.g., bone) from which the organic material has been removed".<ref name="Dorland2000"/> The adjective ''inorganicus'' is not attested in classical Latin.<ref name="Lewis & Short">Lewis, C.T. & Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary.'' Oxford: Clarendon Press.</ref> In case one would find such a word, one would expect that it would resemble the ancient Greek adjective ἀνόργανος,<ref name="Liddell & Scott">Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). ''A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie.'' Oxford: Clarendon Press.</ref> instead of a hybrid derived from Latin in- and ancient Greek ὀργανικός. In Neolatin one can find ''anorganicus'' <ref name="Kraus">Kraus, L.A. (1844). ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' (Dritte Auflage). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.</ref><ref name="Siebenhaar1850">Siebenhaar, F.J. (1850). ''Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften.'' (Zweite Auflage). Leipzig: Arnoldische Buchhandlung.</ref><ref name=”Schlickum”>Schlickum, O. (1879). ''Lateinisch-deutsches Special-Wörterbuch der pharmazeutischen Wissenschaften.'' Leipzig: Ernst Günther’s Verlag.</ref><ref name="Foster1891"/> and ''anorganus'',<ref name="Siebenhaar1850"/> the latter more closely resembling ἀνόργανος. By the way, English ''inorganic'' is also translated in modern Greek as ἀνόργανος.<ref name="Divry1982">Divry, G.C. (red.) (1982). ''Divry’s modern English-Greek and Greek-English desk dictionary.'' New York: D.C. Divry. Inc., Publishers.</ref> I would like to suggest a move to ''composita anorgana''. In ancient Greek ἀνόργανος is both the form for the masculinum and femininum with ἀνόργανον for the neutrum. My source for anorganus only specified the masculinum, but we could use anorganus/-us/-um (M/F/N)? I would like to know whether you would agree. In case this request is unfounded, I would appreciate it, if you could explain possible objections. With kind regards, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 14:54, 14 Iulii 2014 (UTC) :Thanks for the question. I hadn't thought about it, but Google suggests that ''inorganicus'' is in well-established Latin use, going back at least as far as [[Franciscus Bacon|Francis Bacon]] ([http://books.google.com/books?id=a6PV3Lbk_jwC&pg=PT123&lpg=PT123&dq=inorganicum+bacon&source=bl&ots=wHZlyzlpMX&sig=tiVjerFP7znI0x-z41mdMGgFB6s&hl=en&sa=X&ei=Bg_FU_6KIei-8QHfqoDgCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=inorganicum%20bacon&f=false hic]), and of course to the works of [[Linnaeus]] ([http://books.google.com/books?id=WlsUAAAAQAAJ&pg=PA1356&lpg=PA1356&dq=inorganicum&source=bl&ots=R1uvaa7UfB&sig=bYTMF6sqcdBiOMFJtN1rDjVBjZs&hl=en&sa=X&ei=jQ7FU_DpKIiV8gHz64Bw&ved=0CCUQ6AEwAjgU#v=onepage&q=inorganicum&f=false hic]) and other authors (e.g., [http://books.google.com/books?id=1QgUAAAAQAAJ&pg=PR13&lpg=PR13&dq=inorganicum&source=bl&ots=6t8wKAcrVc&sig=Jmwv54-bbmBjJagYxpQVT_B5HLg&hl=en&sa=X&ei=Rw3FU4CtBImT8AHUl4GIDQ&ved=0CFsQ6AEwCQ#v=onepage&q=inorganicum&f=false ''The Elements of Materia Medica''] (1839) and [http://books.google.com/books/about/Cursus_philosophiae_naturalis_de_inorgan.html?id=kD6_mAEACAAJ ''Cursus philosophiae naturalis, de inorganicis, de vita vegetativa. . .'' (1912)]). The OED traces English ''inorganic(al)'' back to 1621, but ''anorganic'' only to the late nineteenth century. If in an encyclopedia, as in dictionaries and biological taxonomies, prior use has pride of place over later use, then Bacon and Linnaeus trump Kraus (1844), Siebenhaar (1850), Schlockum (1879) and Divry (1982). Generally, like you, I cultivate a classical style, though we have to allow for the exigencies of technical terminology. Regarding categories, perhaps it's best to wait for the return of Andrew, nostri regis categoriarum. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 15 Iulii 2014 (UTC) ::If it's of interest: ''Cassell's Latin Dictionary,'' focusing on the classical idiom, reports: :::'''inorganic,''' render by phrase, referring to life (''vita'') or growth (''crescĕre''). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:49, 15 Iulii 2014 (UTC) ::::Dear Iacobus, thanks for the sources. It seems that inorganicus is slightly older. The earliest source I can find currently is from [http://books.google.nl/books?id=cWtPAAAAcAAJ&pg=PT31&dq=anorganicum&hl=nl&sa=X&ei=4FPGU_elOuHJ0QXqroCgCw&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q=anorganicum&f=false 1700] for anorganicum and from [http://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10523623_00069.html?contextType=scan&contextSort=score%2Cdescending&contextRows=10&context=anorexia 1673] for anorganus. I know that the principle of priority is used in botanical Latin. In terminici technici from other disciplines, like anatomy for example, priority is less of a concern as many terminici technici change over time. The official nomenclature committee declared that they do not want to change terms to often, but over the last 120 years some terms went through three or four revisions. Although the official nomenclature committee dictates to use their latest approved list of anatomic terms, different spellings/forms can be found within the same list, with some spellings more adhering to classical Latin or their ancient Greek roots than others. Kraus' earlier publication ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' was devised to correct incorrect forms and spellings used by his contemporaries and predecessors. Although I can not find ''inorganicus'' in his Lexikon, I think he would probably remark that the form would be ''falsch'' and would suggest ''anorganicus''. Unfortunately Kraus didn't list the more rare ''anorganus'' as can be found in Siebenhaar's dictionary. But I find it an excellent idea to wait for Andrew's input! With kind regards and thanks for the response, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 11:04, 16 Iulii 2014 (UTC) :Nice of you to invite me to comment, gentlemen! On the minor issue of how to form the feminine (you probably knew this, Iacobe? Greek adjectives normally have a feminine in -a/-e if they are simple words, but in -os if they are compounds) I believe that it is very rare in Latin to transfer -us -us -um from Greek, and that it would startle readers, so we should prefer -us -a -um. :On the major issue, I really don't know what's best. In an article we can of course list all three attested forms, but in a category name we have to choose one. My initial inclination is to say that if "inorganicus" goes back as far as Bacon, and is additionally close to the form in many modern languages (though admittedly not modern Greek), it will be much more familiar to readers and may deserve a slight preference for that reason. Also, to me, Greek "anorganos" ought not really to have the required meaning: it ought to mean "without an organ". What do you say to that, Wimpus? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:46, 24 Iulii 2014 (UTC) ::Dear Andrew, thank you for response and insights. Regarding the feminine: there are a lot of Greek loan adjectives in the Tensaurus Italograecus<ref name="Saalfeld1884">Saalfeld, G.A.E.A. (1884). ''Tensaurus Italograecus. Ausführliches historisch-kritisches Wörterbuch der Griechischen Lehn- und Fremdwörter im Lateinischen.'' Wien: Druck und Verlag von Carl Gerold's Sohn, Buchhändler der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften.</ref> that have two endings, i.e. -os for the masculine and femine and -on for the neuter. And there are by the way alot of feminine loan nouns that end on -os (anhydros, diametros). In case one wants to ''import'' a word from Greek into Latin one can stick to the Greek form on ''os''. Some people<ref name=”Miller1897”>Miller, W. (1897). Scientific names of Latin and Greek derivation. ''Proceedings of the California Academy of Sciences, 3''(1), 115-143, p.127</ref> however cast doubt on the Latinitas of this procedure to keep the Greek ending intact: :::"Of course, there can be no question about the existence of forms in -os for Greek -ος and -on for -ov in a certain class of writers of the Silver Age, when, according to that same Juvenal, Rome was more Greek than Latin. Apuleius occasionally so transliterates; but it is simply one of his many Greek mannerisms. Pliny the Elder is responsible for the most of the transgressions of that law which are to be found in the dictionaries; his reason for such violation of the Latin law is found in his desire to present the technical or scientific words of his Greek original in an untranslated, unchanged form. The same phenomenon, with the same reason underlying, is to be found in the Church Fathers. And so we have, hammo-chrysos, hady-osmos, ophidion, gingidion, and many more; most of them, as I said, are Pliny's Latin, but Pliny's solecisms or mannerisms should not be good enough for any one when a better than Pliny (in point of Latinity, at least) can be found; and the law both before and after Pliny was: Greek ος is Latin -us, and Greek -ov is Latin -um." ::For a Greek adjective of two endings one can create a masculine adjective on ''us''. But do we have to create a third ending on -a for the feminine? In the Tensaurus Italograecus there are enough examples of Greek loan adjectives on ος/ov that became -us/-a/-um in Latin. However, are these exact forms in each gender attested? Miller<ref name=”Miller1897”>Miller, W. (1897). Scientific names of Latin and Greek derivation. ''Proceedings of the California Academy of Sciences, 3''(1), 115-143, p.133</ref> comments on this procedure: :::"In general, it is arbitrary and inexact to make adjectives of three endings in Latin out of Greek adjectives of two endings. The old Latinists used the form in -us for both masculine and feminine, and -um for the neuter; e. g. curo-troph-us (-os), masc. and fem., curo-troph-um (-on), neut.; dory-phorus, masc. and fem., dory-phorum, neut.; disco-phorus, masc. and fem.; eu-petalus, masc. and fem.; poly-stomus, masc. and fem., -um, neut. The only exception I find given in the Latin dictionary is di-somus, -a, -um; but that is erroneous and should read disomus,- um." ::I only have difficulties in finding these aforementioned forms as adjectives (as adjectives: curotrophoe<ref name="Lewis & Short">Lewis, C.T. & Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary.'' Oxford: Clarendon Press.</ref><ref name="Saalfeld1884"/>, it seems like a plural feminine). So I have to try harder. But, it seems a complicated issue. ::As you have mentioned, Ancient Greek ἀνόργανος is translated as "without instruments"<ref name="Liddell & Scott"/> or "without organs (zonder organen)"<ref name="Muller1932">Muller, F. (1932). ''Grieksch woordenboek.'' (3de druk). Groningen/Den Haag/Batavia: J.B. Wolters’ Uitgevers-Maatschappij N.V.</ref> and ὀργανικός is translated as "serving as organs or instruments, instrumental"<ref name="Liddell & Scott"/> In this respect, it seems like ἀνόργανος is related (negatively) to ὀργανικός. But to make it more complicated, in Ancient Greek the adjective ὄργανος/η/ον is also attested with the meaning "working, forming"<ref name="Liddell & Scott"/> as well as the verb ὀργανόω, "to be organized"<ref name="Liddell & Scott"/> (hence anorganus as "nicht-organisiert"?). So, could anorganus can also be seen as the opposite of organicus? As I mentioned earlier, English ''inorganic'' is also translated in modern Greek as ἀνόργανος.<ref name="Divry1982"/> Or is ἀνοργανικός also attested as translation of English ''inorganic''? I must admit, that I am more accustomed to the form with the alpha privativum and not with the in privativum as in my native tongue (Dutch), the adjective is ''anorganisch''. Maybe I have created even more confusion. My apologies :) With kind regards, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 21:39, 24 Iulii 2014 (UTC) ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Ironman== Thank you for your Ironman dubsigs! They will help me and other latin enthusiasts to improve our latin.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:46, 25 Iulii 2014 (UTC) I hate to admit it but I guess it deserved a latinatis. I guess I have to look really hard with the other ones. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:57, 25 Iulii 2014 (UTC) ==Accusative of respect== What do you think about it? Is it not recommended to use?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:50, 25 Iulii 2014 (UTC) :Gildersleeve (#338) implies it's a Greekism, a verbal tic of Sallust & Livy, and "much more common in the poets": "Good prose uses the Ablative for [it]." No matter how we look at it, your ''cordem'' isn't the accusative of ''[[cor]].'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:16, 25 Iulii 2014 (UTC) I know now, cordem was a mistake, good catch! I will try my best to avoid Greekism, but shouldn't we use more of fundamental grammar? Books on higher prose are not too available.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:35, 26 Iulii 2014 (UTC) :Forgive me for intruding, o amici. In these terms the alternative to "prose" is "poetry". I don't think it's a good idea for us to try to write like the poets :) We really are writing prose. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:05, 26 Iulii 2014 (UTC) ::Hey, I was going to say that! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 26 Iulii 2014 (UTC) It is great to have people like you around. The rest of us are not Latin specialists, eg we need to stick to basic grammar. Which also brings me to the question, I see a lot 'this is used in poetry' in my Teach Yourself Latin book(can't remember any grammar rule now). I'm, sure it is ok to use them here right?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 18:16, 26 Iulii 2014 (UTC) :It depends on how peculiar or self-conscious you want to sound. If a grammar says "used in poetry," it's probably warning you to be careful about using it in prose. As a rule, check any hints about usage that dictionaries give. They may say point-blank that a word is poetic: for 'sword', Cassell's offers "''gladius, ensis'' (poet.), ''ferrum'' (esp. in general or abstract sense)." Or you may have to figure it out for yourself from the citations given: for ''gladius,'' Cassell's cites Caesar, Cicero, Vergil, Livy; for ''ensis,'' it cites Lucretius, Livy, and Vergil. Those sets of authors alone tell you that ''gladius'' is going to be perfectly acceptable in prose, but ''ensis'' has the danger of evoking poetry, or at least sounding a little odd. Maybe the situation there is like ''sword'' and ''blade'' in English: the latter (like ''ensis'') can be found in prose, but it's not the usual term, so it might lead a reader to wonder what's afoot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 26 Iulii 2014 (UTC) I meant to say in the summary, Welcome ^<u>back</u>^ Andrew!--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 18:18, 26 Iulii 2014 (UTC) ==Lingua Gesticulatoriae== ciao, come va?? ho fatto qualche errore?? --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 16:50, 2 Augusti 2014 (UTC) :cari amici [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] e [[Usor:Jondel|Jondel]], allora vi dico che i numeri delle statistiche, purtroppo non è *perfetto*, perchè non è facile avere numeri ufficiali, ma solo su Istituzioni come la EUD o la WFD qualcosa sui numeri si sa qualcosa ma non sempre purtroppo... :quanto ai termini per favore non scrivete ''NON UDENTE'' in quanto è un termine offensivo, quindi propongo di usare semplicemente i termini come ''Deaf People'', ok?? :se avete dubbi o problemi da chiarire riguardo alla conoscenza della Comunità Sorda, chiedimi pure... :Ave Dux :D ciao a tutti e 2! --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 09:03, 4 Augusti 2014 (UTC) ::Iacobe, if you feel interested in the sign language articles, that makes me happy and I'll leave them alone for a bit. There is definitely a need for one Latinist, but not necessarily two :) If, on the other hand, you'd rather not, just let me know. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:29, 4 Augusti 2014 (UTC) ::::Language-related topics engage my keyboard in general, but the textual hiccups in question have elicited from the little gray cells about as much as they're likely to, at least for the moment. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:25, 4 Augusti 2014 (UTC) :::Hi Surdus, so we should use deaf people not deaf? Homines Surdi or Homines surdium? For myself (To Andrew and Iacobe) I don't know if there is anything I can add now. So I'd be leaving the articles alone for the meantime. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 11:44, 4 Augusti 2014 (UTC) ::::As was implied before (on another page), ''homines surdium'' doesn't make sense: ''surdium'' isn't a word, and even if it were, it wouldn't look (in the slightest) as if it might be an adjective modifying ''homines.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:25, 4 Augusti 2014 (UTC) :::::@[[Usor:Jondel|Jondel]] ''Homines Surdi'' :) --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 12:30, 4 Augusti 2014 (UTC) ==[[Mana]]== Hi, Iacobe. I deleted the uncreated categories at Mana. If you intend to create them, then -- as always -- please revert my edits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:30, 28 Augusti 2014 (UTC) Give [[Usor:L&#39;arpetaniaku|L&#39;arpetaniaku]] ([[Disputatio Usoris:L&#39;arpetaniaku|disputatio]]) 16:12, 20 Iulii 2022 (UTC) ==Diaboli parvi== Hi again. Could you comment at [[Disputatio:Aemilius Zola]]? You may well be right, but I don't see anything to justify it in our text, or in en:wiki, or even in the starred article at fr:wiki! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:23, 1 Septembris 2014 (UTC) :No answer? Does that mean it was a mistake? You are nearly always right, so I would have loved to hear from you before reverting :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:26, 4 Septembris 2014 (UTC) I have to add that I am full of admiration for your sourcing of the name [[Luguvalium (Pennsylvania)]] ... A great find. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:48, 1 Septembris 2014 (UTC) :When curiosities like that by chance come into view, Vicipaedia is a good place to document them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 3 Novembris 2014 (UTC) ==Better== I noticed your edits to [[:Categoria:Collegium Smith]] and [[:Categoria:Collegium Mount Holyoke]]. I think these were mostly bad changes because # you removed two supercategories that all other comparable categories have, and left one blue and one red supercategory in their place, thus making the categories more difficult for others to find # you added hidden text in English We ought surely to aim always to leave pages (even category pages) in a better state than we found them in. I think (tell me if you disagree) that you left these two in a worse state than you found them in. If this was part of a general plan to subcategorize the area of universities and colleges, again, do tell me: I'm happy to discuss it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:26, 4 Septembris 2014 (UTC) ==[[Alexander Essenus]]== I moved back to "Esseno". Tell me if I'm missing something, but this is just a modern surname, isn't it? and we don't change them. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:09, 11 Septembris 2014 (UTC) :It's apparently an adjective posing as a surname. See the disputation page. ¶ However, the article is probably going to be deleted, so the point is moot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:13, 11 Septembris 2014 (UTC) ::Good point :) But I must say that I moved back too quickly -- you hadn't had time to write your explanation on the talk page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:23, 11 Septembris 2014 (UTC) ==Edit war around [[Ordo pro Merito Melitensi]]== You are, of course, correct to flag [[Usor:Mabelina]]'s changes; she seems to be a beginner at Latin. But the edit history this morning looks a bit like an edit war -- is that really useful? I've been trying to clean up a bit of the mess she's left (she? with no user page I'm going by the username), and it may be more constructive to correct the grammar instead of just flagging the pages, time permitting of course (it's looking like one of those crazy semesters). I'm not going to do anything drastic here; verbum sapienti.... [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 12:19, 11 Septembris 2014 (UTC) :Yes, but I have no time for correcting today! It's enough to dispose of Alexander the Essene! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:22, 11 Septembris 2014 (UTC) ::Mabelina has responded to my changes the way (s)he has to Laurentianus's: either with gross innocence, or intent on edit-warring. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:24, 11 Septembris 2014 (UTC) :::Hello to you both & thank you for your concern re ''Pro Merito Melitensi''. I can assure you that it is out of innocence & my definite rusty Latin (as if it were ever perfect!) that I am finding it difficult to perfect the Latin phraseology. My reason for introducing the article is because this Order happens to be among the few extant examples of Latin in usage today and which has no recognisable equivalent name in the vernacular, hence I thought it would be of interest to our Latin readers. What to do next? & thanks again for your help. [[Mabelina|M]] :::PS. but it is not only [[Mabelina|me]] who has been editing this article, hence a bit of confusion on my part as to whose previous edits to follow/correct/etc... Thanks again. ::::They were all helping, or at least trying to. At bedtime, 17 of 54 words were problematic, and now at breakfasttime, 15 of 55 are. Jondel's overnight ministrations (not all of which were successful) raised the score from 69 to 73, on the scale I [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/Adventures once experimented with:] still a –5, but better! (The scale from minus one to minus seven, and the descriptions like "Latinitas huius paginae magnopere corrigenda est," predate my arrival in Vicilandia.) If we were to back-translate the text into English, you might be surprised at how bizarre the diction is, but no time is available today. For starters, ask yourself why, in the caption, you changed (the correct) ''Crux'' to ''Cruce''&thinsp;; since all captions lacking a visible verb are sentences fundamentally of the form "[This is an] X," it wants to be in the nominative case. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:17, 12 Septembris 2014 (UTC) ==[[Pathologia]]== Salve Iacobus, ut vales? Amabo te ponere dubsigs in re, ut soles. Gatias--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:35, 12 Septembris 2014 (UTC) Etiam.quaeso, in [[Eruptio ebolae in Africa occidentali anno 2014]] si tempus tibi sit. [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 09:12, 12 Septembris 2014 (UTC) :In [[Pathologia]], for starters, ''qua'' means 'by which' (but don't you want it to mean 'which'?) and the chances may be at least 99 to 1 that ''tractat'' is in the wrong place. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:26, 12 Septembris 2014 (UTC) ::It should be quae, you're right, thanks! OK, about the word order of tractat. I'll fix it now. [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:49, 14 Septembris 2014 (UTC) ==Ursule Mirouët== Salve [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] & thank you for your kind suggestion re '''eques Venerabili Ordinis Sancti Ioannis'''. I concur that it is a minefield trying to word some modern-day formal protocol satisfactorily in Classical terminology - but I guess it is worth it, otherwise our Latin readers could quite excusably assume that things which have (d)evolved continue as was to the present day! ==The Order for Maltese Merit== I hope you approve of using ''in vulgare'' for Ursula Mirouet, and it is my intention to expand the UM article and others (where I know something about the subject), but since so many of my recent posts have been amended (notwithstanding that my Latin is/hopefully becoming less) rusty! it has been difficult for me sometimes to know whose edits are good ones to follow... Perhaps you could be so kind as to give a brief overview of [[Ordo pro Merito Melitensi]]? which I introduced being one current institution which has no recognisable name in the vernacular, & of course hoping that the subject itself is of interest to some! Thanks again & till soon [[Mabelina|M]] ::Time is lacking, but if you really want to improve the text, start by learning something about declensions & conjugations. This is your text as it stands: :::Ordo pro Merito Melitensi est ordo meritum Suprema Ordinis Melitensis (breviter S.M.O.M.) anno MCMXX condidit. Pro viris feminae non solum membrorum Æcclesiae Romanae qui sibi afferentit ut auxilioque operam det honore et decus Ordinem Melitensis retributur. Honores per decretum Summo Consilii sunt concessit motu proprio pro Magno Magistro ordinis. ::This is more or less what it's saying, with each problematic word rendered in a similarly problematic way: :::The Order for Maltese Merit is an order, a merit. The Funeral Rites of the Maltese Order (briefly S.M.O.M.) in the year MCMXX it founded. For men and a woman's not only of the limbs of the Roman Tchurtch whooch conveigheth to himself so that it might apply himself and to assistance by honor and a dignity to the Order of a Maltese is repayied. The Top of the Council has honors by decree. It granted by a motu proprio on behalf of the Grand Master of the order. ::The wrong (or extremely problematic in context) words are: :::meritum, Suprema, S.M.O.M., condidit, feminae, membrorum, Æcclesiae, qui, sibi, afferentit, auxilioque, honore, Ordinem, Melitensis, retributur, Summo, Consilii, sunt, concessit. ::That's 19 words out of 49, giving a score of 61, which on the scale I devised long ago is a –6. Even this isn't as dire as –7, which indicates that a text isn't written in Latin, though it would be hard to argue on the basis of what the text is actually saying (see the translation above) that it belongs in a published encyclopedia. Two or three times the text has (perhaps generously) been marked –5, and several times you've removed that indication, in effect asserting that the Latin is satisfactory. Let's fix that right now (inserting –6). Meanwhile, see if you can figure out what's wrong with the words listed above. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:48, 18 Septembris 2014 (UTC) :::As for which edits are "good ones to follow": almost all of them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IaconusAmor|disputatio]]) 02:55, 18 Septembris 2014 (UTC) ::::Quotation below altered to focus on the problem: [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) :::::Is this any better? [[Mabelina|M]] ::::::"Ordo pro Merito Melitensi conditus anno MCMXX a Ordine Supremus Militaris Melitensis (breviter S.M.O.M.). Ordinem meritorum pro viris feminisque non solum fides Ecclesiae Romanae pro honore et decus ad Ordinem Melitensis retributur. Honores concessit per decretum Supremus Consilii motu proprio pro Magno Magistro ordinis." :::::::Yes: 14 errors out of 44 words (or 15 out of 44 if you count the verb missing from the first sentence) on the proposed scale would be a –5. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) ::::::::Also, in the caption "Crucem pro Merito Melitensi" (not shown above), the first word is in the wrong case. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) :::::::::Nine days ago, [[Usor:RHaworth]] asked "How long before you learn to sign?" [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC)<!-- ==Vide etiam== *[[Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani]] ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> ==Nexus externi== *[http://www.orderofmalta.int/der-orden-und-seine-einrichtungen/560/orden-pro-merito-melitensi/?lang=de Situs proprius,] www.orderofmalta.int {{Ling|Germanice}} [[Categoria:Melita|!]] [[Categoria:Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani|!]] [[Categoria:Constituta saeculo 20]] [[Categoria:Ordines militares]] unqte--> ==Donaldus Adamson== PS. would it be possible for you perhaps to make the appropriate correction to Donaldus Adamson just in case it might be considered vandalism by me? [[Mabelina|M]] :The system won't let me do any editing on that page. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:06, 18 Septembris 2014 (UTC) ::OK <small>[= Mabelina, commode signare nolens, 05:47, 19 Septembris 2014‎]</small> ==Ursule Mirouët== This article has only just been started & at least hasn't received a -7 Latinatus mark so, in addition to quite a few other areas where Vicipaedicia could be improved, is this going to be easy for me to do with messages such as the following! <small> {{fn|Non stipula}} Haec pagina nondum stipula est. Oportet inter 7 dies admeliorare. Paginis minimis Vicipaedicis necesse sunt: Titulus, in prima sententia litteris pinguibus repetitus Textus (e litteris 200 vel pluribus compositum) qui rem utiliter describat Nexus extra-Vicipaedianus (sive et fons bibliographicus) qui rem satis corroboret Nexus interni caerulei ex hac pagina et in hanc paginam; categoriae caeruleae (aut formula {{fn|Dubcat}}); pagina annexa apud Wikidata (aut formula {{fn|Nexus absunt}}) Aliquid maius, huic encyclopaediae congruens, e.g. textus (explicationes, historica, exempla); imago cum descriptione; nexus externi utiles plures; bibliographia.</small><br> I think a hiatus might be better than constant wrangling..? [[Mabelina|M]] <small>[= Mabelina, commode signare iam nolens, 05:47, 19 Septembris 2014‎]</small> :Statim autem adiecit commentario [[Ursule Mirouët]] hora 05:23 diei 20 Septembris 2014 priorum verborum auctor: ::Rumoris huius exploratur atque Ursule innocentiem probitate. :Forsan exemplum conaminum [[Ne falsum quidem|ne falsorum quidem]]? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:32, 20 Septembris 2014 (UTC) ==All that jazz== You raised a good point at [[Disputatio Categoriae:Musici Iaz]] but it would be better if at the same time we could make all the names agree. I see that at [[Disputatio:Jazz]] you suggested, long ago, "Iazensis musica" and cited a source. There was no follow-up, but I don't see anything better about the later alternative "Musica iazzica", so we could now go with "iazensis" as you then proposed. Or we could accept "iaz", quietly assuming that it is the notional base form of "iazensis". What would be your preference? You're our greatest musician, after all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:44, 4 Octobris 2014 (UTC) :We were told that "z" always scans long, so a doubled "z" would imitate non-Latin orthographies and imply a weird pronunciation. Neander keeps warning about using unmarked order in lemmata. Putting these considerations together gives us ''musica iazensis'' or ''musica iazica.'' Declinable forms are always useful, and even English has ''jazzy.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:38, 6 Octobris 2014 (UTC) ::Thanks. Then we'll rename the existing categories using "iazensis", since the single-z spelling of that word has a source (cited by you originally, I think). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:39, 6 Octobris 2014 (UTC) ==[[Comus (deus)]]== I have a feeling the first paragraph is all made up. The transvestite bit was what first made me suspect something, but actually it's hard to find any reliable source that says Comus was a god in Greek mythology. Can you find any? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 3 Novembris 2014 (UTC) :Not today. Other obligations loom! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 3 Novembris 2014 (UTC) ==Categoria:Conformationes terrestres ...== A while ago I was standardizing geographical categories across the world (I mean, the small world of Vicipaedia). Thinking about what kind of thing categories so named actually contained -- all sorts of geographical things that were not towns -- I renamed those that already existed to "Categoria:Res geographicae ..." and went right on and created categories under that name for all countries (for listing see [[:Categoria:Res geographicae per civitates digestae|here]]). But I didn't touch the ones you had created for single US states, because they were OK as they were and there was no reason to fiddle with them (for listing see [[:Categoria:Conformationes terrestres Civitatum Foederatarum civitate digestae|here]]). Now that you are doing some more US geographical pages, it strikes me that it might be a good idea to change these too (e.g., [[:Categoria:Conformationes terrestres Floridae]] to [[:Categoria:Res geographicae Floridae]]) and then, if you want to make new ones for the remaining US states, they could follow the same pattern. We could change the existing ones automatically, if UVbot will help. Would you object? If you have a reason for preferring "Conformationes terrestres", please say so and we can leave them as they are -- it seemed to me too long and abstract a formulation, but you might view it differently! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:36, 1 Decembris 2014 (UTC) :''Res geographicae'' is fine, but these and other permutations are sometimes too much for the little gray cells to keep straight—which is why the first thoughts that usually come to mind echo the formulations in enwiki. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:42, 1 Decembris 2014 (UTC) ::Thanks very much. Yes, I saw (or heard) the echo! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:51, 1 Decembris 2014 (UTC) :::That change is all complete now, and if you want to create further categories "Res geographicae ..." for US States that don't have them yet, by all means go ahead. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:32, 21 Ianuarii 2015 (UTC) == Defaultsort == I just noticed that [[Societas Avium Cohortalium et Ovorum Civitatum Foederatarum]], one of your translations, retained the "Defaultsort" of the English page. "Defaultsorts" from an English page need to be deleted when you're translating, because they make the page file under its English name, normally wrong for us. This one made it file under "U. S. ..." although the pagename you chose (rightly I think) was "Societas ..." No one looking through the category page would understand why this title beginning with "S" was filing under "U". There is the exception of people's names -- we need defaultsorts for those, adjusted from the English ones, to make pages file under the person's surname. But other defaultsorts need to be deleted. I guess you probably know all this and it was just a slip, but I thought I'd better mention it :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:32, 21 Ianuarii 2015 (UTC) == Acknowledging the source == Thanks for your comments on the Taberna. I have created formula <nowiki>{{Attributio}}</nowiki> (example of use: <nowiki>{{Attributio|fr|François Hollande}}</nowiki>) to be placed on a talk page. I have to admit this has an advantage over the summarium method in that it links automatically to the history page of the original. And it is quick. So, anyway, as they say in American restaurants, enjoy! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:36, 30 Ianuarii 2015 (UTC) == Encouraging redlinks to go blue == Here's another thing I hope you may enjoy using. The new formula <nowiki>{{Creanda}}</nowiki> should be very little trouble and would help potential translators to get to work. When translating from en:, instead of simply making links which you know will be red, consider using this formula. Instead of * <nowiki>[[Collegium Amherstianum]]</nowiki> -- or * <nowiki>[[Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano]]</nowiki> you write * <nowiki>{{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum}}</nowiki> -- or * <nowiki>{{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano}}</nowiki> I admit it's longer, but you have that name "Amherst College" in your text already, so it's not ''much'' longer. The result is this: * {{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano}} It gives your reader a handy link to the English page, from which the said reader could start creating a Latin page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:50, 30 Ianuarii 2015 (UTC) :OK, I'll make an experiment of it, but I'm hard-pressed for time today (and for probably much of the year). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:59, 30 Ianuarii 2015 (UTC) ::The extra "(en)" makes it look cumbersome, and it doesn't link to the English page: it links to an editing box. See [[Regio Antarctica]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:15, 30 Ianuarii 2015 (UTC) :::I see: you have to click on "(en)" to get the interwiki link. Interesting, but too much for tomorrow's contributions. Surely not needed for Linnaean names? Maybe to be used just here & there? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:18, 30 Ianuarii 2015 (UTC) ::::Exactly. I agree, with Linnaean names it's hardly worth the trouble. The most useful occasions would be (a) if you think creation is "urgent", (b) if (because the Latin name is a translation) it might be difficult to find the relevant page on another Wikipedia. I notice you sometimes include an original name in hidden text in such cases. Instead of doing that, you could now think of using this method. ::::As you already see, if you wanted to turn any existing redlinks into this form, you simply change the final <nowiki>]]</nowiki> to <nowiki>}}</nowiki> and change the initial <nowiki>[[</nowiki> to <nowiki>{{Creanda|en|Englishpagename|</nowiki>. ::::After the new page has been created and the internal link goes blue, it's easy for a bot to turn these formulae into ordinary bluelinks. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:46, 31 Ianuarii 2015 (UTC) == A devil == It might amuse you to know that [[Gerardus Depardieu]], one of your tax rebels, started out in life as a printer's devil. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:37, 1 Februarii 2015 (UTC) :I'm easily amused. ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:38, 1 Februarii 2015 (UTC) == Nondum stipula? == Iacobe, cur commentationem de [[Concilium climaticum Cancuniense|Concilio climatico Cancuniensi]] "nondum stipulam" esse notasti? Velim causam exactam indices, nam ex rerum "ameliorandarum" indice non satis bene apparet causa tantae severitatis. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 14:40, 3 Februarii 2015 (UTC) :Pagina <!--nexu extra-Vicipaediano (sive et fonte bibilographico),--> categoria caerulea et "aliquo maiore" caret. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 3 Februarii 2015‎ (UTC) ::Haec nuper videns categorias (quas alii corrigere possunt!) et imaginem (= aliquid maius) addo. Fontem iam observo in nota subiuncta positum. Igitur formulam removi: an recte feci? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:10, 3 Februarii 2015 (UTC) :::Recte fecisti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 3 Februarii 2015‎ (UTC) ::::Gratias ago ambobus, quia Christiana Figueres (cuius imago per serendipitiam repperi) [[Vicipaedia:Feminae 3000|feminam celebrandam]] mihi videtur. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:26, 3 Februarii 2015 (UTC) :The example of [[Steganographia]], which you supplied at [[Disputatio Formulae:Non stipula]]) possibly shows the unwisdom of allowing "non annexa" pages to linger on for years (because that will be why nobody ever saw that page till now). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:58, 4 Februarii 2015 (UTC) ::I probably noticed its entry in Categoria:Cryptographia when I was translating [[Alanus Turing]], but I don't recall whether I read its text. Can Vicipaedia's machinery generate a list of who reads (or at least opens!) a given article? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 4 Februarii 2015 (UTC) :::The US and UK governments probably could. Let's ask them :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:23, 4 Februarii 2015 (UTC) :I said so in that discussion, while knowing all the time that quite a lot of the "Non annexae" pages are your creations ... But I think it possible that the problem of the "non annexae" ''taxonomic'' pages could be solved by a bot, which could possibly put a ''Vide etiam'' on the nearest available higher taxonomic node. That's what I do, without wasting more time on reflection, when I see such pages, but, possibly, a bot could do it quicker! We might ask a friendly bot owner about that ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:58, 4 Februarii 2015 (UTC) ::Hmm. That's not an ideal fix, but it'd indeed annexify all but a handful of the unannexed pages I've created (and some that others, including perhaps [is it] Hendricus under multiple anonymous IPs, have created), and it'd be much quicker than the progress I've been making along those lines, so it seems like a good plan. However, so I could continue improving the lot by hand, would there be a way of generating a list of something like "taxonomically ranked plants & animals not linked to an item at the next-higher taxonomic rank"? (I.e., species not linked to a genus, genera not linked to a family, and so on.) That might generate some surprises! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 4 Februarii 2015 (UTC) :::I say hmm too ... Dunno. I don't run a bot myself, we'd have to ask Anne or UV perhaps. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:23, 4 Februarii 2015 (UTC) == Translated? == I think you were mistaken to say that [[Annecium]] is translated from French: I started it, and the history suggests it has just gradually developed from there (and hasn't reached very far yet!) Did you have a special reason for thinking that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:18, 8 Februarii 2015 (UTC) :Misreading <nowiki>{{Link FA|fr}}</nowiki> as a link to the page? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:24, 8 Februarii 2015 (UTC) ::What does a link to the page have to do with it? A link to another wiki would most often mean the creator of the page is a tiro, but it doesn't in itself mean the page is a translation. To know that, I guess you'd have to ask the writer, or, if you really suspect copyright violation, compare the texts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:30, 9 Februarii 2015 (UTC) :::It's what the anonymous contributor did and continues to do, even today, just as I'd been doing for years. The likeliest default interpretation is that the link indicates the source of the text, not some random link that the author chose so as to tease the custodians of history. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:21, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::It had that special meaning to you, as you explained elsewhere, but generally it would mean that the contributor just hasn't learned to use Wikidata yet. We can't just assume that someone else is translating from any particular source: if they are, ''they'' should acknowledge. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::The anonymous user's IP number suggests the contributor could be our Swiss montagnard. Ask him? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:58, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::::See, for example, the histories of wiki citations in the first published versions of [[Autrêches‎‎]], [[Avilly-Saint-Léonard‎‎]], [[Avrigny]], [[Babœuf‎‎]], [[Bachivillers‎‎]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:05, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::::Wait! The magic wikidata robot has already come by and wiped out the evidence. One has to be quick! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:05, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::::::That is all between you, Helveticus, and the anonymous IP. Doesn't interest me a whit :=) Let's just acknowledge our own translations, we don't need to guess at other people's. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:27, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::::::I was following your suggestion at [[Vicipaedia:Taberna#What's to be done with people]] to "start a talk page with <nowiki>{{Attributio||}}</nowiki>." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:23, 18 Februarii 2015 (UTC) ::::::::::If you re-read, you'll see that your question there was about "people unfamiliar with wikipedia (perhaps in any language) who in good faith contribute translated articles without the acknowledgment discussed above". We ''do'' really have to look out for misguided copyright violation. Nothing to do with this. If you want to worry about the origin of these short stubs about French communes -- far too short to have any relevance to copyright issues -- you're a free man and can worry about it all you like, but it doesn't have anything to do with a suggestion of mine. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:21, 18 Februarii 2015 (UTC) :::I often add things (especially bibliographic data),† adjust the structure, move images around, and so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:21, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::†For example, just last night I translated an article from the English wiki that doesn't cite any of the published biographies of the subject, so I added those in, all three of them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:27, 13 Februarii 2015 (UTC) I hadn't realised you'd written about [[Omnia|everything]]. That's it, then. We can all go home now! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:36, 13 Februarii 2015 (UTC) == Non stipula == When you add "Non stipula" to a page, I think it's important not to mark the edit as "minor". It could be a final warning for the page, so to speak. The more Vicipaedians who are aware of it, the better. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:39, 24 Februarii 2015 (UTC) :... but, in case I haven't said so clearly enough, I'm very much in favour of this work. We have many pages that ought either to be improved or deleted, and you are finding them. I am rescuing some, but selecting the ones that seem to matter more :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:17, 27 Februarii 2015 (UTC) == [[Universitas Gonzagae]] == I removed the hidden text you had added to this page. # In one case (the Association of Jesuit Universities) I think there are two better ways to do what you did with hidden text: (a) adding the English name visibly, in parentheses, in italics; (b) adding the English name with the Latin names in a "Creanda" formula, as we discussed a little way above. That's the way I chose in this case. # In the other two cases, there was a link in the text, which you followed with a suggested link in hidden text, marked "melius". I don't see why, if we think something is simply better, we wouldn't do it for real. Hidden text is only seen by the small minority of readers who open an edit window. So most readers won't see what you think is "melius", and those few who do see it will not know who it was who thought something else was "melius", or why he thought it, or, if he thought it, why he didn't do it. And I am one of those; so I just removed your hidden text in those two cases, not knowing its purpose. I think there are a very few cases where hidden text may be useful to all (usually when it says "Don't break this formula"). Those cases aside, I'd say in general adding hidden text to a page you're working on is fine, ''if you afterwards remember to remove it''. If you forget to remove it, or if you add it to a page that someone else is working on, I'd say it's usually a nuisance, because some other Wikipedian then has the job of removing it. Maybe you disagree -- I know you add hidden text often. Anyway, since I think it's generally a nuisance, and I happened to know this is a page on which new Vicipaedians are working (see my talk page) I removed it quickly from this page because I thought it set a bad example. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:53, 27 Februarii 2015 (UTC) :Hidden text is for editors, not readers. In [[Universitas Gonzagae]], I've now unhidden it by applying the creanda to the rest of the links. To my eyes, the "(en)" doesn't help the readability. ¶ That's a good point about marking texts "m" in coniunction with "Non stipula," but the well-trained fingers sometimes forget. Long ago, when I created [[Cultura]], Vicipaedia's longest page and surely one of the longest pages in all of Wikilandia, those fingers marked it "m" (an option no longer available at the creation of pages). ¶ Busy today. . . . [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:32, 27 Februarii 2015 (UTC) ::Thanks for your change to Universitas Gonzagae. I think that's a good solution, [but I've removed some less relevant/less helpful links.] ::I see what you mean about the legibility in formula:Creanda. Some wikis using a similar formula deal with this by making the (en) a superscript ^[en] like a footnote reference. Might that help? We can easily vary the format. ::Believe me, I know how easy it is to mark a major edit as minor, though I never yet did it with anything quite as major as [[Cultura]]. :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:29, 27 Februarii 2015 (UTC) ==To amuse you== Since you noticed a French commune with 8 inhabitants -- and I guess it will have pages in 25 Wikipedias, i.e. 3+ pages per inhabitant -- you might like to laugh over the fact that an English village ([[Broad Chalke]] in Wiltshire) with about 700 inhabitants, a 1000-year history and several famous past residents was represented on only 3 Wikipedias, till I added a Latin page today. And that's not unusual -- I have found many similar cases while gradually adding English towns and villages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:01, 12 Martii 2015 (UTC) :And then I could have named a city of 3 million inhabitants still lacking a Vicipaedia page, [[:en:Surabaya]]. There may well be others. It's lucky Vicipaedia is a work in progress! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:18, 13 Martii 2015 (UTC) ::The biggest might be [[:en:Shenzhen]], with ten million! [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 16:16, 13 Martii 2015 (UTC) :::If we covered the world with as much thoroughness as we cover French & Italian hamlets, we'd have hundreds of thousands of articles from East and South Asia! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 13 Martii 2015 (UTC) ::::According to the National League of [US] Cities, the United States are the home of about 20,000 municipal governments, with an average of about 15,000 people each. Extending that proportion worldwide would imply the existence of about 500,000 municipal governments. Throw in the hamlets and we'd be swimming in articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:45, 13 Martii 2015 (UTC) ==Non stipula? Quod mihi facendum est?== Salve, vidi [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Declinatio_prima_linguae_graecae_antiquae&curid=234714&diff=2867421&oldid=2867416 recensionem] tuam... quod facendum est mihi? ''Hi, I've seen your edit... what should I do?'''--[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 12:12, 7 Aprilis 2015 (UTC) :Vide titulum: ::Titulus, in prima sententia litteris pinguibus repetitus : '''OK.''' ::Textus (e litteris 200 vel pluribus compositum) qui rem utiliter describat. '''OK''' ::Nexus extra-Vicipaedianus (sive et fons bibliographicus) qui rem satis corroboret : '''CARET''' ::Nexus interni caerulei ex hac pagina et in hanc paginam; : '''CARENT?''' ::categoriae caeruleae (aut formula <nowiki>{{Dubcat}}); pagina annexa apud Wikidata (aut formula {{Nexus absunt}}</nowiki>) : '''???''' ::Aliquid maius, : '''OK.''' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:20, 7 Aprilis 2015 (UTC) :::Ok :) expediam. Gratias ago!--[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 12:29, 7 Aprilis 2015 (UTC) ::::Expedies? Menses habes sex. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:32, 7 Aprilis 2015 (UTC) :::::Sed... cur exspectaturus sum, si nunc expedire possum? ;) --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 17:51, 7 Aprilis 2015 (UTC) ::::::Addidi categoriam ac nexus, at fontes non invenio (in pagina e qua traduxi non sunt)... --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 18:55, 8 Aprilis 2015 (UTC) :::::::Fontes inveni et addidi. Lectoribus nostris (ut mihi videtur) utilius est fontes Latinos citare si possumus. Hoc autem casu artes grammaticae Graecae, Latine divulgatae, appellaverunt "primam ''et'' secundam declinationes" illam quam nos hodie "primam" nuncupamus. Propter hanc rationem fontem Anglicum insuper addidi, recentiorem, cuius terminologia cum tua consonat. :::::::Iacobus noster recte fontem vel bibliographiam postulavit. Regula apud Wikipedias omnes est "Wikipedia non est fons fidelis". Ad notabilitatem et fidelitatem comprobandas necesse est fontem externum (aut plures) citare -- id quod paginas nostras lectoribus utiliores reddit. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:03, 9 Aprilis 2015 (UTC) ::::::::Ago gratias tibi quoque! --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 15:00, 9 Aprilis 2015 (UTC) ==Translating the interface in your language, we need your help== <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello IacobusAmor, thanks for working on this wiki in your language. [http://laxstrom.name/blag/2015/02/19/prioritizing-mediawikis-translation-strings/ We updated the list of priority translations] and I write you to let you know. The language used by this wiki (or by you in your preferences) needs [[translatewiki:Translating:Group_statistics|about 100 translations or less]] in the priority list. You're almost done!<!-- [[Image:Translatewiki.net logo.svg|frame|link=translatewiki:|{{int:translateinterface}}]]--> Please [[translatewiki:Special:MainPage|register on translatewiki.net]] if you didn't yet and then '''[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|help complete priority translations]]''' (make sure to select your language in the language selector). With a couple hours' work or less, you can make sure that nearly all visitors see the wiki interface fully translated. [[User:Nemo_bis|Nemo]] 14:06, 26 Aprilis 2015 (UTC)</div><!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Meta:Sandbox&oldid=12031713 --> ==Thanks== Thank you for your attention to [[Academia Scientiarum Utilium]]. I hadn't realised a little edit war was going on! I think Giorno2 has got the idea now, but I'll watch the page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:51, 21 Maii 2015 (UTC) :If it had been reverted once more, I'd have asked about it in Taberna. Maybe putting the attribution into the text is the way they do it in the Esperanto wiki; for most readers, it probably looks like mere clutter. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:37, 21 Maii 2015 (UTC) == [[Crimes of the Heart]] == Tibi gratias ago causa relecturae istae paginae! Vale! [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 11:55, 25 Maii 2015 (UTC) == De lexico ''Norstedts svensk-latinska ordbok'' == Salve! Thanks for your emendations on the ''[[Norstedts svensk-latinska ordbok]]''. Just one questions: as you may have noticed, I referred twice to the preface of the book in the ''Notae''. Couldn't they also count as ''fontes'', because aren't they technically extra-Vicipaedian sources? [[Usor:Φιλέτυμος|Φιλέτυμος]] ([[Disputatio Usoris:Φιλέτυμος|disputatio]]) 15:04, 29 Maii 2015 (UTC) == Thanks == ... for glancing over the d. w. E. m. prime ministers. You always spot something to improve! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:21, 1 Iunii 2015 (UTC) == [[Venceslaus I (rex Bohemiae)]] == Hi, [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Venceslaus_I_%28rex_Bohemiae%29&diff=next&oldid=2901886 you asked] what "Grapilziensi" means. It is not "Grapilziensi", but two incomplete words. Whole legend would be WENCEZLAUS DEI GRA(tia) PILZIENSI(s et Budissens)IS DUX. Salve --[[Usor:Silesianus|Silesianus]] ([[Disputatio Usoris:Silesianus|disputatio]]) 14:18, 10 Iunii 2015 (UTC) :OK. Thanks! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:53, 10 Iunii 2015 (UTC) == ISBNs == Hi, Iacobe. Why do you take out the hyphens from ISBNs? They are irrelevant to machines, but I think they are useful to human eyes because they distinguish elements of distinct meaning and make the number easier to grasp -- and we are writing for humans. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:12, 15 Iunii 2015 (UTC) :(1) The Library of Congress doesn't use [http://catalog.loc.gov/vwebv/holdingsInfo?searchId=1141&recCount=25&recPointer=22&bibId=16023163 them?] (2) They're typographically inefficient? (3) Almost nobody reads bibliographies & footnotes? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:08, 16 Iunii 2015 (UTC) ::Hmm. 3 seems to be an argument for not bothering with bibliographies at all rather than for copyediting them, but, as it happens, I disagree on it anyway. I also disagree on 2. In general we don't follow the model of library catalogues in our bibliographies, so, although I don't dispute 1 (and thanks for the link!), I don't see it as strongly relevant. OK, I'll ask at the Taberna in case anyone else has a comment. ::Melius erit regulam apud nos constituere ne editores futuri inutiliter labores aliorum mutent. De legibilitate, non de utilitate automatica, disputatur: apud machinas 0-19-860617-8 et 0198606178 idem sonant. Forma punctuata saepius in libris ipsis videtur (nisi fallor), forma soluta in catalogis bibliothecarum. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 16 Iunii 2015 (UTC) == [[Belavia]] &c == I have nearly completed a project whose aim is to make sure we have biographies of all current heads of state and lists of their predecessors. The last area I have to deal with is Oceania. At [[Duces civitatum Australianarum et Pacificarum hodiernarum]] the navboxes I still have to complete are listed but I'd be really pleased if you would look at the names of countries and pronounce (Oceania being an area of your expertise!) on whether the names we are using are ideal. I'm especially doubtful about Palau, which we seem to call Belavia, but I don't know why. Should we be happy with that name? (I notice that the adjective "palauensis" exists in taxonomy.) If we want to change, now's the time. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:01, 22 Augusti 2015 (UTC) :Since you haven't replied, maybe the name Belavia is a mystery to you too! The creator of the page was Rolandus, a figure from our past, but no sign of where he got the name from. Anyway, I've asked on the Taberna in case anyone can shed light on it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:54, 9 Septembris 2015 (UTC) ::My encyclopedia was advised by indigenous people to write "Palau (Belau)." There seemed to be some feeling that ''Belau'' should be used by native speakers of Palauan, but foreigners should say ''Palau.'' Indeed, the latter fits better with the phonology of many Oceanic languages (including the Polynesian ones, which have no /b/). This ''Belavia'' looks to be derived from ''Belau,'' but what's the source of the Latin? Presumably the Vatican would know. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:08, 9 Septembris 2015 (UTC) :::It's odd to say that all natives should say one thing and all foreigners another :) ::::The situation with Ivory Coast is more drastic: the country advised my publisher that ''Côte d'Ivoire'' was the only acceptable spelling <small>IN ENGLISH.</small> The publisher complied, and so does the [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2846.htm U.S. Department of State.] [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:29, 9 Septembris 2015 (UTC) :::::Yes, I fear oddity stretches far beyond Palau. Though "Myanmar" is officially preferred as spelling, how many know how to pronounce it? And indeed, how many casual speakers can get close to ''Côte d'Ivoire'' (French, Canadian or Ivorian accent) or to ''Timor Leste'' (Portuguese, Brazilian or Timorian)? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:39, 9 Septembris 2015 (UTC) :::I found no source at all for "Belavia", not even apostolic, but if there really is one, of course we could follow it. Otherwise "Palau" seems to be practically universal in the Wikipedias, so we had probably better follow that trend. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:19, 9 Septembris 2015 (UTC) == Eduardus Augustus Schneider ‎ == The phrase I am looking to translate is "flew like a bird from coast to coast" can you translate it for me? Is there the equivalent of "template:infobox person", all I see is one for presidents. --[[Usor:Richard Arthur Norton (1958- )|Richard Arthur Norton (1958- )]] ([[Disputatio Usoris:Richard Arthur Norton (1958- )|disputatio]]) 19:03, 1 Septembris 2015 (UTC) :Sorry to intrude! I added the infobox. It draws on Wikidata and needs no parameters here. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:26, 1 Septembris 2015 (UTC) == Categories for people by cities of birth == We've discussed this briefly, long ago, and I know it's a possibility that is still in your mind. In mine too. In fact we've both done it -- you for Bostonians, me for Monemutenses. The question is, should we do it wholesale? I shied off not because of any rooted opposition but (a) because of the amount of labour involved, (b) because we haven't yet got articles about enough cities, or verified their Latin names. But, meanwhile, technology overtaking us, it could now be largely done by a bot. This information (where someone was born) is stored at Wikidata, from which a bot could extract it to add the appropriate category to each biography on Vicipaedia. If we ''afterwards'' correct or verify a Latin name, a bot could probably change the category name to match. We would need to make some decisions: the form of category name (it would have to be something that could be applied automatically); whether it covers all cities and towns and villages down to the smallest, or, if not, where it stops; and whether we take over the bot-produced result to make our own changes and additions afterwards, or leave it permanently automatic. Does this seem to you worth discussion? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Octobris 2015 (UTC) :My default ideal has always been to follow the English wiki, so generally, I'd accept categories for cities (and surely Boston & New York would meet anybody's criteria for having enough wikified inhabitants)—but if bots can do it, so much the better. Discussion is better placed in the Taberna. Meanwhile, I have categories to bluify—but then we see in the disputatio for [[Erich Polz]] an implication that German and Germanic ‎‎are the same languages, and then we see that my edits in [[Ocelum Genuensium]] have just been reverted, restoring the blank sections and putting the Notae below the Nexus externi. (Maybe the Italian-hamlet style won't distract overmuch if it's confined to the peninsula and can be kept from infecting other lands.) As Roseanne Roseannadanna used to say, "It's always something!" [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:18, 1 Octobris 2015 (UTC) ::You're right, we could transfer to the Taberna. The problem with city, internationally, is the lack of an international definition: in French for example both town and city are ''ville'' ... I'm not sure what's best. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:08, 1 Octobris 2015 (UTC) :::Meanwhile my project for next year (having done enough world politicians for the time being) is to improve our coverage of world cities, I mean, those with considerably more than 12 inhabitants. This will as a side-effect confirm a whole lot of names which could then be applied to city-of-origin categories. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:46, 20 Novembris 2015 (UTC) ::::That will most definitely be helpful. Btw, when you get to North American settlements, you'll find that many kinds of them—cities, towns, townships, boroughs, unincorporated locations, and so forth—have exquisitely precise definitions in the law. "Independent cities" (e.g., [[:en:Fairfax, Virginia|Fairfax, Virginia]]) may be located wholly within counties but are legally outside them. Correlating Latin terms with local concepts could sometimes be problematic. I've already added [[Oppidum Novae Angliae]], a particular kind of town. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:26, 20 Novembris 2015 (UTC) I'm about to create a few categories of this kind as examples. When those few exist, I'll ask for comments and possible adjustments before doing any more. Your comments will be eagerly awaited. Watch this space ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:55, 27 Iunii 2017 (UTC) :OK, but my neighbors and I might be distracted for a couple of weeks—because the circus is coming to town! (http://www.festival.si.edu/2017/circus-arts/smithsonian) Expect a few new circus-themed articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:43, 27 Iunii 2017 (UTC) ::I have created some categories for [[:Categoria:Homines per urbes digesti]]. You can see them all there, mostly new, but including some miscellaneous ones that you, I and others had created already. They are worded "Incolae Romae" etc. Corresponding categories on other wikis are usually worded in English "People from Rome", in German "Person (Rom)", in French "Personnalité liée à Rome", etc. ::I suggest that we follow a guideline of ensuring there is a category for the city (creating it if necessary) before creating a category for "Incolae" of the city. That way, we can be sure that the same name is used and that the categories will be easy to find. ::I am building them up by incorporating subcategories for ::* people who have taught in the city, see [[:Categoria:Professores universitatum et scholarum per urbes digesti]] (German wiki normally has subcategories matching these, English only occasionally) ::* people who have studied in the city, see [[:Categoria:Alumni universitatum et scholarum per urbes digesti]] (other wikis generally don't have this subcategory, but may include these people randomly) ::* bishops and local politicians etc. (English and other wikis do this similarly) ::It would be possible ''either'' to create subcategories for people who were born in the city and who died in it (French and some other wikis have done this systematically, see [[:fr:Catégorie:Décès à Rome]] and [[:fr:Catégorie:Naissance à Rome]]), or simply to include all such people directly as "Incolae" without subcategories. Do you have any thoughts about that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:19, 6 Iulii 2017 (UTC) ::: I wonder whether it is worth the effort to manually maintain "born-in-this-city" and "died-in-this-city" categories. Wikidata can give the answer if needed: here are two quick-and-dirty queries for [https://petscan.wmflabs.org/?psid=1153220 people with an article on Vicipaedia that were born in Marseille] and for [https://petscan.wmflabs.org/?psid=1153221 people with an article on Vicipaedia that died in Marseille]. (Note that these queries are quick-and-dirty in the sense that they currently only show persons for which Wikidata specifies they were born/died in "Marseille" itself, and currently do not show persons for which Wikidata specifies they were born in parts of Marseille, e. g. in the "2nd arrondissement of Marseille" - but it would probably not be too difficult to adapt the queries to include at least some parts of the territorial entity as well.) --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 20:04, 6 Iulii 2017 (UTC) ::::Thanks for commenting, UV, I had a feeling you would notice this discussion. Your point about the use of Wikidata is important, and your example searches are very interesting. Given that only a few readers will use CatScan queries directly, are you thinking that we could and should persuade a bot to use Wikidata to produce born-in-city and died-in-city categories? (I imagine that the French wikipedia did this.) ::::A major question is, how reliable would that information be? I had noticed that Wikidata sometimes gives a place of birth or death that is either more specific (a district or even a building) or more vague (a province) than we would like. Also, naturally, Wikidata sometimes takes an apparently false place of birth or death from a Wikipedia that happened to have inaccurate information. The false and too-vague data should eventually be improved on Wikidata, and in that case would eventually be corrected in a bot-produced category. On the other hand, as you say, the query used by the bot would have to be shaped as well as possible to deal with over-specific data, because such data will probably increase: general policy on Wikidata seems to favour it. ::::My current feeling is that in spite of imperfections it ''would'' be useful to create these two subcategories automatically for those cities for which we have an "Incolae" category (probably a growing number). This would save manual labour, while still leaving us free to add the simple "Incolae" category directly on pages for people who didn't study or teach or come into the world or die in the city, but notably lived and worked there. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:21, 7 Iulii 2017 (UTC) ::::: You are right that Wikidata encourages the use of very specific places of birth and death (e.g. hospital or road or urban district over city), and you are absolutely right that information on Wikidata is sometimes inaccurate and sometimes vandalized (just like information on Vicipaedia or any other wikipedia). ::::: I have no objections at all against an "Incolae" category for people who notably lived and/or notably worked in a city. ::::: It would surely be possible for a bot to produce and to update born-in-city and died-in-city categories, using information from wikidata. I, however, do not have the time to do this myself, and furthermore I am not sure whether such bot-generated and bot-maintained categories are the way we should go. ::::: We might, however, consider creating a template that we could use on our "Incolae" categories and that provides two links very similar to the two links above: one link to the query for people born here and another link to the query for people who died here – either as a first step towards such categories or as a replacement for such categories. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 21:57, 7 Iulii 2017 (UTC) :For the record: I've gone to the circus and shall have no time for a few days. ¶ Too bad an encyclopedia can't always distinguish between a (legal) residence and a domicile. For example, a US citizen can be a resident of one state (for the purposes of voting, paying taxes, getting a driver's license, and being counted in the census) while spending most of his or her time (that is, "living") in another. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:17, 8 Iulii 2017 (UTC) ::Well, yes, an encyclopedia can make such distinctions in footnote-supported text. I can imagine citing news reports about British and European politicians who notably don't seem to live where they claim to, or seem to live in several places at the same time. Wikipedia categories, though, don't help in such cases: they are ON/OFF, and you can't footnote them. ::I take UV's point. Perhaps the suggested template is a better idea. Although I see some value in the well-stocked born-in and died-in categories available on French wiki, I must admit that it is a limited value. The fact that I was born in Liverpool isn't notable to me or to anyone else -- the hospital happened to be in Liverpool -- and there are many other such cases. When writing short political biographies I say where the subjects grew up whenever it differs from the place where they were born: the place where they grew up, and the places where they studied and worked, are significant in their lives. Analogously, an "Incolae" category that editors have chosen to add in each case will have greater value than a born-in or died-in category. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:32, 8 Iulii 2017 (UTC) ::: I have made a start – see [[Formula:Incolae urbis]], [[:Categoria:Incolae Berolini]] and [[:Categoria:Massilia]]. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 22:50, 8 Iulii 2017 (UTC) ::::Neat, but there's one problem, I think. It didn't strike me before. These queries result in a list of Wikidata pages that contain links to Vicipaedia pages. OK, but Wikidata pages are user-unfriendly: most readers would not understand how to get back to Vicipaedia from there. Is it possible to make queries resulting in a direct list of Vicipaedia pages? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:18, 9 Iulii 2017 (UTC) ::::: Good idea, I have changed the queries accordingly. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 12:19, 9 Iulii 2017 (UTC) ::::: … and I have now improved the queries: They should now include people born in hospitals, urban districts etc. as well. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 15:26, 9 Iulii 2017 (UTC) ==[[Lympha]]== Iacobus, how are you? Would it be possible to ask what you find incomprehensible or grammatically wrong? Thank you for your time in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:01, 20 Novembris 2015 (UTC) == Projected "supplementum" space == Please, Iacobe, if you have any further ideas or comments -- positive or negative -- chime in at [[Disputatio Vicipaediae:Spatium supplementorum]]. Thanks! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:32, 25 Novembris 2015 (UTC) == [[Geometria]] == Hello, a few months ago you uncommented a section in [[Geometria]] about axioms. Do you happen to know what axiom system it is? They're not the ancient Euclidean axioms, nor the more modern axioms of affine (or projective) geometry. If they're some unknown system, I'd like to replace them. [[Usor:Bavo C. Jozef|Bavo C. Jozef]] ([[Disputatio Usoris:Bavo C. Jozef|disputatio]]) 19:38, 30 Novembris 2015 (UTC) == Categories == Hi, Iacobe. I realise I was deleting redlink categories the same day you were creating categories. If I deleted any that you were about to turn blue, revert me without a qualm. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:25, 17 Decembris 2015 (UTC) :That's OK. I'd intended to do the categories soon after adding the articles, but they must have slipped through the cracks. I've recently been working my way through categories for the batch added on 30 November, and am about halfway through. Unfortunately, this is a busy time of year. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:28, 17 Decembris 2015 (UTC) ::Then I'll leave the rest a bit longer. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 22:04, 17 Decembris 2015 (UTC) == de sepia vel saepia == Salve Iacobe. Certe recte scripsisti ''sepia'' pro ''saepia''. Sed animadvertimus Plinium Maiorem pluriens'' saepiam'' scribere et Ciceronem in sua ''Natura deorum'' l. c. in editione Teuberiana item de ''saepia'' agere. Qua de causa ''saepiam'' vocabulum non plane falsum iudicandum esse egoquidem puto. Vale. --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 15:18, 20 Decembris 2015 (UTC) : Sinete, o amici, me intervenire sermoni. Equidem puto ''saepiam'' hypercorrectismum esse, quo librarii medii aevi usi sunt. De Plinio quidem nihil certi nunc dicere audeo, utrum hic hypercorrectismus ex ipsius an ex editoris manuscripta deteriora secuti calamo ortus sit. Quod attinet ad Ciceronem (''Nat.deor.'' 2.127), solum in editione Plasbergiana (Teubner, 1917) ''saepiae'' scriptum esse videtur, quamquam editionem Axianam (Teubner, 1933) consulere nequivi. Ceteris in editionibus ''sepiae'' scriptum est. Praesertim editionem Josephi B.Mayor dico auctoritate gravem, quem H.Rackham secutus est in editione Loebiana (1933). [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 19:35, 20 Decembris 2015 (UTC) ::Probe dixistis, amici, ac scitote nos in dicione immortalis [[Linnaeus|Linnaei]] hic habitare, qui nomen ut videtur ''sepia'' scripsit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:31, 20 Decembris 2015 (UTC) ::@Neander: Salve. Quid scriptum sit in editione Axiana anni 1961 (sc. in editione stereotypica editionis secundae 1933), cognitum habeo: ''saepiae'', ut scripsi. In apparatu critico nullam invenio adnotationem pertinentem ad hanc rem. Sed non affirmo vocabulum ''saepia'' propabilius esse quam ''sepia''. Immo - immortalis Linnaei praesidio - non mediocriter sum miratus legens ''saepia'', non ''sepia''. Valete. -[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 21:51, 20 Decembris 2015 (UTC) {{Iubilaeum Vicipaedianorum}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:52, 1 Ianuarii 2016 (UTC) == Non stipula == I found the page you wanted: [[Usor:Amahoney/Non stipula]]. The ones that have been marked for longest are at the bottom of the page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:27, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :A useful list!—but apparently not updated in almost half a year. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:44, 6 Ianuarii 2016 (UTC) ::Perhaps the winter break would be a good time to ask for an update. :) Also useful, however, is [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Formula:Non_stipula]], which I think is in order of page creation. I've deleted a few recently, but only those which I thought might never rise to stipula status. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 15:48, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :::I've done a few too, similar cases, tagged much longer ago than six months. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:49, 6 Ianuarii 2016 (UTC) ::::Quite a few them—[[Ahura Mazda]], [[Aphrodite]], and all other major godlike entities; [[Apostolus]] and all other consequential religious & philosophical terms; [[Carcharhiniformes]] and all other taxonomic terms at and above the level of [[ordo (taxinomia)|ordo]]; [[Perotinus]] and all other historically indispendable composers, artists, and so on—are impossible for any respectable encyclopedia not to have and probably therefore shouldn't be deleted. Trivia like [[My Little Pony: Friendship Is Magic]] and out-of-the-way hamlets not so much! (Insert arguments about notability here.) Maybe there should have been a category like "non stipula, but must not be deleted" for those. Just kidding! A proliferation of these formulas may not be a good idea. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:05, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Well, we have the choice: either add non stipula, or add a cogent sentence and a source! It doesn't take much. But it's time to do one or the other, surely. A ten-word article about a major topic does us no more credit than the absence of an article. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:13, 6 Ianuarii 2016 (UTC) In case you hadn't noticed this, [[Usor:Amahoney/Non stipula|Anne's list]] has now been updated. Earliest at the foot of the page. Hence, indirectly, Jondel's message on my talk page today. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:27, 27 Ianuarii 2016 (UTC) == Losing articles == Wikipedia cannot afford to lose articles for silly reasons. If you see the grammar is poor, then you yourself should fix it instead of putting a deletion tag on it. [[Usor:Philmonte101|Philmonte101]] ([[Disputatio Usoris:Philmonte101|disputatio]]) 23:28, 11 Ianuarii 2016 (UTC) :Take it up with [[usor:Andrew Dalby|Andrew]], who invented the augenda formula, and [[usor:UV|UV]], who imposed the pessima formula. It isn't an article: the augenda formula tells you what it lacks and, if it's to survive, what it needs. Meanwhile, if you care to save it, you might want to improve the text, which at the moment stands thus, with a literal English translation: ::'''North Coast Inland Trail''' (Anglice) est et sternet sibi Ohium. ::There is (in English) the '''North Coast Inland Trail''' and it shall stretch Ohio out for itself. :That's the likeliest syntax that makes the grammar of the whole text work. Of course, variants of vocabulary are available: for example, "it overthrows Ohio for itself" (but that and others are even more bizarre than the one given above); also, ''se sternere'' is an idiom meaning 'to lie down', but "it shall lie down, Ohio" leaves Ohio unexplained, unless Ohio is undertaking the action: ::There is (in English) the '''North Coast Inland Trail''' and Ohio shall lie down. :Was the original a machine translation? If so, you see, via literal English glosses of it, why machine translations are generally deprecated. For the question of how long impossible texts may survive, see various discussions in the Taberna, where talk is often in English so it may have the widest possible audience. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:19, 12 Ianuarii 2016 (UTC) ::I wasn't directly involved in the point that Philmonte101 raised, because I didn't put the "Delenda" tag on the article. Mine was the "Augenda", which says approx. "improve within three months". But, to be frank, I was being generous and optimistic. If an article consists of 10 words (4 in English, untranslated, and 4 which don't seem to make sense) Vicipaedia ''can'' afford to lose it. It would be easier all round to delete it and start again. Hence I think "Delenda" was a practical solution. But if Philmonte101 wants to improve the article (there was no sign of that initially), that's even better. ::Hmm ... afterthought ... I'm no oracle, but does the "101" by any chance imply "US student beginning Latin"? If there's a class that wants to work here, we can happily work along with that and help. The teacher just needs to speak up, and we can discuss. Articles can be marked {{expungo|{{[[Formula:In usu|In progressu]]}}|Nomen formulae mutavit --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} {{fn|In usu}} "please leave alone -- work in progress" or {{fn|Succurre}} "please help". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:43, 12 Ianuarii 2016 (UTC) :::A North American beginner's attempt, especially if guided by a teacher, is likelier to have the syntax of ::::'''X''' est res in Ohio. :::That it doesn't here could be suggestive. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:21, 12 Ianuarii 2016 (UTC) ::::I'm not a student of Latin. In fact I honestly don't know much Latin at all. [[Usor:Philmonte101|Philmonte101]] ([[Disputatio Usoris:Philmonte101|disputatio]]) 00:38, 15 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Thanks for replying, Philmonte -- and thanks for your involuntary hospitality Iacobe :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:13, 15 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Thank you Iacobe and Andrew for your hospitality and being accommodating. To Philmonte , please understand that there is a lot of things that need to get deleted in any wiki, really. We do want quality articles here don't we? Allow me to beef up the North Trail as best as I can, although, I do need to study more Latin. I highly recommend Latin yourself Philmonte, it would be good for your.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:56, 15 Ianuarii 2016 (UTC) ==Ligeti== Hi. Thanks for your edits to the article I created. What do you mean by the maxdubium sign? I'm not exactly sure! Do you mean the Latin's bad (it seems OK to me) or that the article is (it is getting off the ground!) [[Usor:Knucmo2|Knucmo2]] ([[Disputatio Usoris:Knucmo2|disputatio]]) 20:47, 23 Ianuarii 2016 (UTC) ==[[Toth]]== Iacobo si tibi placeat qua videtur dubium sit et emenda si possis. Gratias tibi ago.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 13:15, 1 Februarii 2016 (UTC) ==[[Selfie]]== Hi Iacobus, how are you? Kindly you indicate what you feel is wrong or dubius and allow for discussions.Thank you. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:37, 20 Februarii 2016 (UTC) :In your sentence ::Saepe monstratur in [[Interrete|interretiale]] retio{{dubsig}} [[societas humana|congregabilio]]{{dubsig}} [[situs interretialis|situ]] sicut [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], et [[Tumblr]]. :This ''reti(us/um)'' is not a word, and ''congregabili(us/a/um)'' is not a word. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:04, 20 Februarii 2016 (UTC) ::It was meant to be rete and congregabile. Thank you for your time!--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:00, 20 Februarii 2016 (UTC) == De "re" quadam == Iacobe, I'm not sure if I understand your question (regarding [[arcus caelestis]]): "But is it really a phenomenon (and not a res)?" What I'm wondering in particular is how definig arcus caelestis as "res" (instead of "phaenomenon") would add to our understanding of the definiendum. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 13:23, 13 Martii 2016 (UTC) :Not sure I do either, but as long as it's linked to [[phaenomenon]] to show that it's not a [[noumenon]], it's probably OK. Cantius himself contrasted rain (a noumenon) with a rainbow (a phaenomenon). I wasn't sure that you actually wanted to go there, and a general term (like ''res'') would avoid the philosophical allusion. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 13 Martii 2016 (UTC) :: OK, thanks. One of the reasons I didn't provide "phaenomenon" with an internal nexus was that I wanted to hold to everyday use (like in the English wikipedia and elsewhere) instead of swamping into Kantian questions. We can't have any empirical knowledge of noumena, except that they (must) exist. It's my understanding that rain and its causal relation to rainbow are all phenomenal. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:00, 13 Martii 2016 (UTC) :::"Phaenomena": ''appearances in the air or sky'' (Lewis & Short, citing Lactantius and alluding to the Latin versions of Aratus) -- as I expect you both know already. It doesn't appear to me that Cicero used the word "Phaenomena", but Germanicus [if it was he] probably did. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:23, 13 Martii 2016 (UTC) == More positive? also more ominous? == You were right to tag [[Hilarius Putnam]], of course, but (forgive me if you really knew this perfectly well already) for new pages in 2016 the best tag to use is {{fn|Augenda}}. This is because it can be dated e.g. "Augenda|2016|03" and because it allows just 3 months' leeway rather than 6. Fewer of them are appearing, month by month, thank goodness. It will be easier to shepherd them, tend them, and even slaughter them if they can't be saved, in monthly cohorts ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:18, 24 Martii 2016 (UTC) :Oops. Forgot. Busy for a while. ¶ Met him once or twice in the 1960s, when he was perceived to be quite the radical in a political sense. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:38, 24 Martii 2016 (UTC) == [[Michael Fred Phelps]] == This is one of your very old pages. There was a lot of English still in it, which I've tried to clean out (I suspect you never really finished it off): therefore the count goes down, and it's among the 10,000 pages. Thought I'd mention it in case you have a spare moment to add some nice Latin to it :) If you want that English back as a basis for further work, just revert me. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 2 Aprilis 2016 (UTC) :Spare moments are few & far between these days (aside from times when coffee is being sipped and the little gray cells are resting, able to do little more than add the NS formula without thinking), but after your ministrations, the text still has 7,840 characters, which times 1.07 = 8,389, still ''above'' the intermediate (8,000) cutoff for the 10K list. The higher cutoff is 16,000, unlike the 1K list, whose cutoffs are 10,000 and 30,000. (The authorities like to confuse us.) So perceptions of urgency are not required! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 2 Aprilis 2016 (UTC) == De nominibus constellationum == Hi, Iacobe. Please don't move any constellation pages without checking the official Latin name. The Latin names are international, easily checked on any serious astronomical site, and I think all our pages agree with them till the two you moved today. The anonym who is adding. names and references maybe doesn't know this, and the references and added names do no harm, but they shouldn't Trump (if I may use the expression ) the modern official names ... Which I will source myself if necessary when I am no longer limited to the editing that an iPad can do ... Greetings from beautiful [[Tenos]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:30, 11 Aprilis 2016 (UTC) :No problem. It was a chance event, not part of a broader program. Enjoy the isles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:15, 11 Aprilis 2016 (UTC) ::Thank you very much, Iacobe! My daughter and I did a lot of hill-walking but no astronomy. Now that I'm back, I'm adding sources for our Latin names of constellations. ::Interesting that our anonymous editor went on to alter the Latin names on the German article [[:de:Liste der Sternbilder in verschiedenen Sprachen]] (mentioning in an edit summary that you had moved the relevant Latin pages -- hence was evidently watching you carefully). Also that in adding footnotes to our page [[Dorado (constellatio)]] this editor pretended that the sources support only "Xiphias" whereas in fact those sources, now that I've checked them, support the official name "Dorado" as well! These clues suggest that the editor has an agenda which doesn't simply favour encyclopaedic Latinity; or, at least, should be persuaded to get an account and explain. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:04, 20 Aprilis 2016 (UTC) == Parallel 5 N == You may have seen my latest comment in that discussion: if you care to add a source and a few words of text, then of course the page becomes a self-respecting stipula and there's no earthly need to delete or merge it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:58, 22 Aprilis 2016 (UTC) == Officina == Salve Iacobe. Iamne consonamus cum verbo 'Officina' significante anglice 'office',tibi?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:52, 1 Maii 2016 (UTC) :I'll put in my twopenn'orth if you gentlemen permit. The senses of office and "officina" may overlap but they are far from identical. For the head office of a large business, my old dictionary suggests "sedes" or "domus". For the office as the section of any business where they do correspondence etc., maybe "scriptorium" (but it's not a classical term in this sense) or "tabularium". But what will Iacobus say? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:07, 1 Maii 2016 (UTC) ::Both Cassell's and Traupman define 'official' only as ''publicus.'' Traupman amplifies that by adding the example ''domus publica'' for 'official residence'. For websites, that would seem to be the most appropriate way to go; however, I've sometimes used ''proprius'' in the sense 'personal, individual, special, his/her very own'. ''Officialis'' is postclassical; see [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dofficialis L&S]. ¶ According to Traupman, a place of work is an ''officina,'' a political office is an ''honor,'' and a duty is an ''officium.'' In the case of ''officina,'' the element of work is apparently the key point: some sort of labor must occur there, as the term can be glossed 'shop, workshop, manufactory, laboratory', and even 'place where fowls are kept', presumably because the work done there is the laying of eggs and the hatching of chicks ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dofficina L&S]). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:25, 1 Maii 2016 (UTC) :::The only sense of 'office' relating to 'a place of business' given in Cassell's is "''tabularium'' (= record-office)." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:31, 1 Maii 2016 (UTC) ::::According to [https://books.google.com/books?id=baxAAAAAMAAJ&pg=PA315&lpg=PA315&dq=scala+musica+sunt&source=bl&ots=YZ0GvhlZfr&sig=7uEzk3GYeOBbFAT_legOkBSXPHw&hl=en&ei=-MHATNeZCIOC8gat2p3ZBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&sqi=2#v=onepage&q=office&f=false Ainsworth's] (the early-19th-century dictionary), the navy-office is the ''curia navalis,'' the place where you'll find a prince's master of ceremonies is a ''salutatorium,'' and the place where you'll be tortured & executed ('the hangman's office'!) is a ''carnificina''—but otherwise, the welter of examples given illustrate only senses having to do with things that must be done (duties, functions), by their silence perhaps implying that we use the term ''office'' in reference to a location much more readily than our ancestors did. That, in turn, might be a caution against looking for a single, general way to translate the term. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:55, 1 Maii 2016 (UTC) :::::... agreed: but, yes, "curia" is worth considering. Hadn't thought of that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:12, 1 Maii 2016 (UTC) Your insights are valued, Andrew and Iacobus. You are aware that in Vatican/Catholic Latin, 'dicasterium' appears? Anyway is 'tabularium' ok for 'office for daily business transactions'? The future article will leave out 'function' or 'role' meanings.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 14:33, 1 Maii 2016 (UTC) == [[Eliana]] == [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#De Eliana et lingua valentina|Lectiones]], quas mihi [[Usor:Spqv]] proposuit, fortasse ad te mittere debuit? Haud scio! Maiuscula adiectivorum ethnicorum hodie rursus correxi; de aliis rebus curare potes si vis ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:05, 4 Maii 2016 (UTC) :I've seen the discussion in several disputation pages but haven't had the occasion to add anything. Certainly the Loeb Library edition capitalizes adjectives (and adverbs!) derived from proper nouns. If you want an example, here's one I found in quite literally three seconds: ''Reatina rura'' 'the country about Reate' (Suetonius, vol. 2, p. 302). Also, in dates, I should think writing ''III. Kal. ian.'' for ''III. Kal. Ian.'' would look strange (''Ian.'' there being an adjective), as would ''graece'' and ''latine'' and such. (Both Cassell's and Traupman capitalize them all.) Certainly capitalizing proper adjectives & adverbs has been the ''mos Vicipaedianus'' since the beginning. ¶ Generally, when contributors pop up to push a particular theory, they work on one particular item or set of related items and then disappear, so the damage to consistency is negligible. An example of that is the fellow who changed every (attested!) ''televisificus'' to (unattested!) ''televisivus''—with extensive disputing about why the latter is better—and then vanished. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:05, 4 Maii 2016 (UTC) ::That reminds me: one thing that lowercase-loving writers don't appreciate (or should we say not value highly) is the distinction that variable capitalization can make between, for example, ''mos Vicipaedianus'' 'the Vicipaedian custom' (referring to the Latin one) and ''mos vicipaedianus'' 'the wikipedian custom' (referring to the whole enterprise, the collection of wikipedias). This is the same point as ''Africa Orientalis'' 'East Africa' (a formally defined region) and ''Africa orientalis'' 'eastern Africa' (some vague area, perhaps accompanied by hand-waving). But I digress. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:05, 4 Maii 2016 (UTC) :::Granted: the original question is about ''ethnic'' adjectives only; but as the response implies, that can be construed part of a larger question. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:20, 4 Maii 2016 (UTC) De litterarum maiuscularum usu in gentilicios: Scriptura romana distinctionem inter maisculam et minusculam non cognovit. Scriptura mediaevalis cognovit distinctionem, sed non habuit regulam certam. Vide quodlibet manuscriptum mediaevale. Unde haec regula oritur? Ex lingua anglica. Eruditi anglici opera latina, grammaticas et thesauros secundum propriam ortographiam scripserunt. Propter linguae anglicae potentiam hic mos hodie servatus est etiam ab multis scriptoribus hispanis, italicis et lusitanis (qui non habent hanc regulam). Conclusio: lex non est, sed mos. Tu, more anglico, scribes “Romani”; ego, more hispanico, “romani”. Sed nec fiat mos regionalis lex universalis. Latinitas longa, vita brevis. De nomina moderna transferendo in latinum: Ego non video “José Plácido Domingo” versatum in linguam anglicam: “Joseph Pleasing Sunday”, ne quidem “Joseph Pleasing Domingo”. Nec “George Walker Bush” in linguam hispanam: “Jorge Peatón Arbusto”, ne quidem “Jorge P. Bush”. Et cetera, et cetera. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) :Tell it to Laurentius Rabe (1465–1527), the Silesian scholar & poet, who called himself [[:en:Laurentius Corvinus|Laurentius Corvinus]]. Tell it to Heinrich Schütz (1585–1672), the preeminent early Baroque German composer, who called himself [[Henricus Sagittarius]] ([https://de.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Sch%C3%BCtz auf Deutsch hic]). Tell it to Philipp Schwartzerdt (1497–1560), the German theologian, who called himself [[Philippus Melanchthon]] ('Atra Terra'): he changed "his surname from 'Schwartzerdt' (literally 'black earth'), into the Greek equivalent 'Melanchthon' (Μελάγχθων), ''a custom which was usual among humanists of that time''" (emphasis added). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:16, 10 Maii 2016 (UTC) Haec deformatio vel pervertio aperte risu (vel irae) dignum est. Homines romani et mediaevales latina nomina habebant. Homines moderni (praeter summos pontifices vel raros viros illustres) sua nomina in propria lingua maneant. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) De regulis ad nova vocabula latina fingenda scribam in extenso alio loco. Parire monstrua sicut: “teleiussibulum”, “laophorium”, “chamulcus”, “diamesolabeta”, et cetera vitandum est. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) :Salve Spqv! Conversio praenominum, multum alibi disputata, statum [[Vicipaedia:De nominibus propriis|regulae]] apud nos accepit. Hic etiam est mos multorum qui hodie extra Vicipaediam Latine scribant, ut [http://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2016/documents/papa-francesco_20160418_patrona-lussemburgo.html in Vaticano] (Rainerio Mariae). :Recte dicis vocabula recentia saepe utilia esse. Sin bonum locutio vel vocabulum classicum classicum exstat, eo uti malumus. Exempli gratia, in pagina disputationis Andreae de vocabulo "mercatus, -i" scripsisti. Fortasse haec declinatio apud scriptores Medii Aevi reperiri potest, sed cur non "mercatus, -ūs", quod apud Ciceronem, Livium et alios reperitur? [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 23:39, 9 Maii 2016 (UTC) ::Similiter, in [[Eliana]] he/she had written "mercatos . . . aspiciebat," and thinking it was a typo, I corrected it to "[[mercator]]es . . . aspiciebat," but he/she has reverted that change, going back to ''mercatos.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:23, 10 Maii 2016 (UTC) :::Verbum q.e. "mercatus -i" (meá paginá disputationis propositum) nullo fonte reperire possum. An fontem adducere potes, Spqv? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:00, 10 Maii 2016 (UTC) Salve, Spqv, maiuscularum usum Anglicum tibi displicere non miror, cum mihi quoque alienus videatur, nam in terris septentrionalibus idem fere mos maiuscularum scribendarum est ac apud Hispanos. Multi tamen sunt qui credant urbanum esse usui Anglico morigerari. Paucis ante diebus titulum "[[Bésame Mucho]]" iam octo fere annos conservatum in "Bésame mucho" mutavi. ¶ Ut dicis, "lex non est, sed mos," et de moribus non est disputandum. Cum quidem aliqua uniformitas praeferenda sit, ego pro mea parte ex auctorum Romanorum editionibus philologis (Bibliotheca Teubneriana, Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, Les Belles Lettres) rationem scribendi deprompsi. Dicat quispiam, ne horum quidem morem sibi consistere. Fortasse ita, sed "pictura grandis" uniformitatem satis bonam exhibet. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 08:11, 10 Maii 2016 (UTC) :A cautionary note: remember that were talking about ''coding'' here, not about how texts appear on readers' screens. Coding texts in uppercase/lowercase style ''enables'' readers who wish to see nothing but lowercase text—or nothing but uppercase text, in the antique Roman manner—to use gadgets to do so (while it enables readers who wish to see uppercase/lowercase style to do so); coding texts in lowercase style ''prohibits'' readers who wish to see uppercase/lowercase style from doing so. The former enhances individual liberty; the latter squelches it. Those are the potential extremes. What seems to be in play here is the ''degree'' to which uppercase/lowercase style should be hard-coded. Expressions of anguish over the evils of English, which have explicitly appeared in talk pages from time to time over the past ten years, are't necessarily free of the appearance of what used to be called a cultural cringe. Ironically, they sometimes ignore actual English style, which, for example, has the Great Pee Dee '''R'''iver and the Little Pee Dee '''R'''iver, but together the Great Pee Dee and Little Pee Dee '''r'''ivers (lowercased because ''rivers'' isn't part of the ''name'' of either entity). Or, to cite a possibility where a preference for lowercasing adjectives leads into logical error: ''Virginia Occidentalis'' (a state west of Virginia) and ''Virginia occidentalis'' (an area in Virginia): those are not the same things, though universally lowercasing adjectives makes them so. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:50, 10 Maii 2016 (UTC) ::In case it's of interest, Captain Grammar Pants [sic] laid down these rules in Facebook just twenty-nine minutes ago: <<If you are located in the South, you may capitalize the word because it is a place. You might live in the Pacific Northwest of the United States, but you can still have friends in the East. However, when someone travels south to Brighton or north to Darwin, do not capitalize the direction. A key memory trick is to note that if it’s “the West,” with “the,” then capitalize. If it’s “driving west,” do not capitalize. As for the adjectives southern, western, northeastern, etc., capitalize them when they refer to a cultural identity (e.g., “Western thought”) but not when they are just regular adjectives (e.g., “the southwestern states”).>> Note the "key memory trick." Latin lacks this ''the,'' and therefore can't make this distinction with a word, but it can do so with a capital letter. ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:37, 10 Maii 2016 (UTC) “Mercatus, -us” habet sensum vetus (locus ad quem mercatores emendi vendendique gratia conveniunt) et sensum modernum secundum modernam scientiam oeconomicam. Igitur melius est: “agricultura elianensis mercatus aliarum nationum aspiciebat”. “Mercatores” error non est sed in hoc casu melioris electio non est. De usu maiuscularum: In omnibus linguis semper possibilitas confusionis est. Scriptores et lectores italici, hispani et lusitani proprias linguas comprehendere possunt, quamvis anglica regula de gentilicio vocabulo non utuntur. Quod ad me attinet, ego bene intelligo “civitas Graeca” et “civitas graeca”, “rex Persarum” et “rex persarum”. Optasne forsan universalem grammaticam? Pulchrum propositum; sed cur, casu, anglica grammatica universalis est? De nomina moderna: Post s. XVI multi nomina latina sibi imposuerunt, velut Renatus Cartesius (René Descartes † 1650), et cetera, et sic legimus opera latina qui iidem scripserunt. Alli non mutaverunt propria nomina, velut Immanuel Kant († 1804), qui scripsit latine dissertationem “De mundi sensibilis forma” et nomen germanum non mutavit. Vide opera eius. Sed illo tempore multi de philosophia eius latine scripserunt et nomen eius mutaverunt: Emmanuel Kantius. Quoque Thomas Hobbes († 1679) in Hobbesio mutaverunt, et cetera. Ergo hodie licitum est haec nomina latina uti. Sed qui ipsi nomina non mutaverunt neque nullam relationem ad linguam latinam habent, cur mutare? Omnes linguae (Vide Vicipaedia) dicunt “George W. Bush”; sola Vicipaedia latina in “Georgio” mutare audet, etiam “Bushius” uti. Omnes dicunt: “José Plácido Domingo”; sola Vicipaedia latina: “Iosephus Placidus Domingo”. Pessima sors evenit praesidenti Barack Obama, cum Baracus euphemismus anglice (= bad ass) etiam est, hodie toto orbe notissimus, et omnes actoris “Mister T” memori sunt. Et cetera et cetera. Ridiculus mos delendus est. Num sola nomina latine scribere scimus? Utrum encyclopaediam an rem comicam Vicipaediam latinam esse exoptamus? [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 10:31, 13 Maii 2016 (UTC) :Brevissime (si permittis, mi Iacobe) verba mea interpono. Vicipaediani hic, sicut in aliis linguis, a fontibus externis incipiunt. "Baracum" scribimus non e mente editoris cuiusdam, sed quia fontem Latinum habemus. Praenomina, quae formam Latinam traditionalem habent, convertere solemus non quia consuetudinem e novo invenimus, sed quia scriptores Latini temporis nostri (e.g. scribae Vaticanae, editores qui titulos Latinos divulgant, oratores universitatum, etc.) eandem rem faciunt, morem maiorum sequentes. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:58, 13 Maii 2016 (UTC) :: Non quidem omnes scriptores, mi Andrea, nam scriptores Nuntiorum Latinorum praenomina missum facere solent. ''Barack Obama, Vladimir Putin, John Kerry, Sergei Lavrov'' scribunt, quamquam, si opus est, ''Vladimirum Putin'' declinant. Ut iam antea monui, morem nostrum nimis orthodoxum esse puto, nec hos laudo Vicipaedianismos: ''Kevin Costner'' apud nos [[Coemgenus Costner]], ''Tamara Smirnova'' apud nos ex arcanis [[Thamar Smirnova]], ''Brigitte Bardot'' apud nos per miram metathesin [[Birgitta Bardot]], etc. Veniam da, si insolentius haec profero. Neminem offendere volo. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 12:57, 13 Maii 2016 (UTC) ::::Me non offendis! Neque Coemgenum neque Birgittam (tamquam nomina) amo. Usum nominativi nativi casuumque obliquorum declinatorum iamdudum suasi et ego, si recte memini. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:12, 13 Maii 2016 (UTC) :::In the world at large, translating forenames into local languages appears to be the default, not the exception, and it cannot therefore surprise anyone. Certainly the world has millions of boys formally named (in Spanish) ''Juan Pablo'' in honor of the man whom we call in English ''John Paul'' but whose proper name was ''Ioannes Paulus.'' Indeed, the Polish wiki, in his native language, translates his name into ''[[:pl:Jan Paweł II|Jan Paweł]].'' The Samoan wiki calls George III ''[[sm:Siaosi III|Siaosi III]]'' and Elizabeth II [[sm:Masiofo Elisapeta II|Elisapeta II]]. Plenty of similar examples can be found, even in the rarefied atmosphere of Wikilandia. The practice called ridiculous above may in modern languages be the norm; at the very least, it's not at all unusual. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:48, 13 Maii 2016 (UTC) ::::An norma sit, i quaere! Sed, sicut dicis, saepe fit. Graeci hodierni qui [[Syngraphus|syngraphos]] habent ibi duo nomina praebent, Graece (stylo classico) et Anglice. Insuper praenomen demoticum habent. Igitur [[Georgius Papandreu (natus 1952)|Georgius Papandreu]] est Γεώργιος apud situm parlamenti Graeci, Γιώργος in diariis, "George" apud Anglos, "Georges" saepius apud Francicos: in syngrapho suo, si recte intellegi, praenomina habebit Γεώργιος et George. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:03, 13 Maii 2016 (UTC) ::::: Iacobe, papae et reges/reginae hypocoristica quadam vi et sensu a vulgo distingui videntur. Licet ''Jan Paweł'' inter Hispanos ''Juan Pablo'' sit, ''Jan Matejko'' inter Hispanos non ''Juan Matejko'' appellatur. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:20, 13 Maii 2016 (UTC) == Rosa Viterbiensis == Gratias, Iacobus. --[[Usor:Cláudio José Aarão Rangel|Cláudio José Aarão Rangel]] ([[Disputatio Usoris:Cláudio José Aarão Rangel|disputatio]]) 14:40, 8 Maii 2016 (UTC) == Correction == Could you please correct the text in [[Iacetania]]? I am not sure if thre is any mistakke --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 21:03, 21 Maii 2016 (UTC) :I found some. The notice is to put links like this Regnum =><nowiki>[[Regnum]]</nowiki>. I think it is ok and removed the notice.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 01:46, 22 Maii 2016 (UTC) ::Well, almost. The Augenda formula was because the article wasn't complete, with sufficiently long text and reliable external sourcing. The Vicificanda formula was because some of the styling wasn't quite right; it's mostly OK now, but a few quirks remain, like the number 18.664, which is in the wrong form (Vicipaedia follows [[ISO]]). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:12, 22 Maii 2016 (UTC) == Jamaican creole == Hi! Sorry to bother but could you please explain me the template <nowiki>{{Latinitas|-2}}</nowiki> and the word "Stipula". --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 18:33, 23 Maii 2016 (UTC) :''Stipula'' = 'stub', which Vicipaedia defines technically according to criteria specified by the <nowiki>{{Non stipula}}</nowiki> formula, less completely by the (new) <nowiki>{{Augenda}}</nowiki> formula. Latinitas = 'Latinity', a judgment of (mostly grammatical) quality from 1 to 7, where 1 is best. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:39, 23 Maii 2016 (UTC) : Thanks for clarifying it and for your help. :) --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 19:25, 23 Maii 2016 (UTC) == Num opportet omnes subscriptiones puncto concludere? == Salve Iacobe, cordialiter te invito, ut istam quaestionem nobiscum in Taberna diputares. [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 20:15, 26 Maii 2016 (UTC) == Have you a moment? == ... if so, please glance at [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Litterae Asturianae]] and maybe give Katxis some hints. I have to break off here. Of course I know you're busy too ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:06, 1 Iunii 2016 (UTC) :Time to break off here too, but categorizing the new articles is probably more urgent. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:14, 1 Iunii 2016 (UTC) == Litterae Asturianae == Hi! I've made some changes in [[Litterae Asturianae]]. Could you please take a look at it? I hope it is better now. --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:12, 2 Iunii 2016 (UTC) ::Not just yet; still fixing the categories in articles added yesterday, and no time left today to complete even that task. :/ [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:30, 2 Iunii 2016 (UTC) :: No worries. Whenever you have time, please check it out. If you need a hand with categories, just ask me and I'll try to help you. --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:55, 2 Iunii 2016 (UTC) : Regarding [[Estoria de España]], is there any template to indicate that I am still writing the article? --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:13, 2 Iunii 2016 (UTC) ::Happened to see this. Fixed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:25, 2 Iunii 2016 (UTC) == [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Cultura Romana antiqua etc.]] == It's quite a long conversation now, but if you cared to add a comment just at the end it would be welcome :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:42, 20 Iunii 2016 (UTC) == Articles == Could you please correct the words that are wrong? --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 02:15, 22 Iunii 2016 (UTC) :Ut ait noster Andreas: "I want to be helpful but I cannot spend time on your pages every day. I am only one user, like you, and I have my own work to do. I suggest, if you want help with each page, that you ask each time at the [[Vicipaedia:Taberna]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:41, 22 Iunii 2016 (UTC) ==familiariter utitur== Iacobus I just want to express that I appreciate your research about this usage and hope you continue doing this kind of research here at wikipedia.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:55, 3 Iulii 2016 (UTC) == [[Transplantatio organorum]] == Hi Iacobus, I realize you are busy but could you help me out with this article, what you find dubius or incorrect. Thanks in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 15:42, 3 Iulii 2016 (UTC) :Yes, I'm busy, but worse: I'm not even here! You might find me [http://www.festival.si.edu/ on the Mall.] ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:08, 3 Iulii 2016 (UTC) :::Ow knock yourself out, PARTY!!! Anyway, tonight <s>we dine in HELL!</s> I will be posting the English version and hopefully Neander (and you would help me out :) ).--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:14, 4 Iulii 2016 (UTC) I have cousins in Sta Ana and Orange County and stayed there. They drove me all the way to Las Vegas.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:16, 4 Iulii 2016 (UTC) == hymni == Salve, Iacobe. Inspicias quaeso paginam ''hymnus'' eiusque indices omnes fere rubricatos. Hi cantus, ut mi videtur, nullo modo hymni possunt dici. Sunt, ut tu ipse in pagina discussionis affirmas, res aliae. Nonne delendi sunt? --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 14:56, 5 Augusti 2016 (UTC) ==dubsigs== Salve Iacobus, ut vales? May encourage you to continue placing dubsigs, they are very useful both for learning and fixing the latin. I may be working to fix the nympha marina, for example to replace ascitur with collegitur or additus.Thanks and best regards.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 01:10, 7 Augusti 2016 (UTC) :Salve Iacobe, gratias ([[Oxazepamum]]). hoc mei auxiliarissime sentio. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 12:54, 23 Martii 2017 (UTC) ==[[Bili ape]]== Hi Iacobus , kindly be more specific about what is incorrect or vague with this article. Thank you.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 15:21, 24 Augusti 2016 (UTC) == De latinitate maxdubia == Iacobe, [[ethica deontologica|ethicam deontologicam]] tantis erroribus scatere vidisti, ut commentationem latinitate maxdubia scriptam esse iudicares. Cum tu et ego soli textum ediderimus, nec credo te textum a te ipso editum vituperare, fieri potest, ut meam latinitatem repudiaris. Itaque rogo, ut errores in textu repertos indices. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 13:21, 31 Augusti 2016 (UTC) :I didn't deliberately add that marking and I don't know why it's there! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:40, 31 Augusti 2016 (UTC) ::Wait! I've figured out how it happened! I was copying the image :::<nowiki>{{Latinitas|-3}}[[Fasciculus:Jeremy_Bentham_by_Henry_William_Pickersgill_detail.jpg|thumb|200 px|Ieremias Bentham.]]</nowiki> ::from the page on [[Ieremias Bentham]], and as you see here, the "Latinitas|-3" came along for the ride. I didn't notice it! Since your Latin is far better than mine, you can be sure that I wouldn't intentionally mark it maxdubia! (I'll go and delete that rating now.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:45, 31 Augusti 2016 (UTC) ::: OK, to tell the truth, I had to rub my eyes a few times, but it didn't go away! ''':–)''' [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:58, 31 Augusti 2016 (UTC) ===Bono=== By the way, you might want to think about rephrasing "Rectum Bono praefertur." It's perfectly good Latin, succinct & clear, but impressionable teenagers are going to snicker that it means 'A rectum is preferred to [[:en:Bono|Bono]].' (!!!) Maybe lowercasing ''bono'' would help. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:52, 31 Augusti 2016 (UTC) : As you certainly have realized, I have a near-compulsory dislike of initial majuscula. ''':–)''' Now that I for once used this stylistic gimmick, the result is deplorable: comparing Bono with rectum, and preferring the latter! Phew! Maybe it's better, indeed, to return to my old habits. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:58, 31 Augusti 2016 (UTC) == [[Abrahamus Bloteling]] == Salve, Iacobe. Jacobsdr. (Jacob dochter) valet "Iacobi filia". --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 17:59, 1 Septembris 2016 (UTC) == Edwinus Atherstone and Stropha regalis== Salve, please forgive me using international language instead of Latin, but I did not have much Latin at school. Thank You very much for reviewing my articles. I think Edwin Atherstone should be in Latin Wikipedia, as he wrote chiefly about ancient wars, battles and disasters. Perhaps another, more detailed, article about ''The Fall of Nineveh'' should be made and - one day I hope - will be written. Another thing is about Stropha regalis. I had no source for Latin name of the stanza, it is just a translation. I do not know, if somebody ever wrote about the form in Latin. You surely know that the strophe is called also Chaucerian strophe or Troilus strophe, but I did not find any text written in Latin with such terms. I just thought that Kynaston's work should be appreciated. May be, his translation is the only example of the use of rhyme royal in Latin. Although ''non sum dignus'', I would like to write something else for Latin Wikipedia, but I am afraid I will work very slowly. Thanks once again ([[Usor:Anagram16|Anagram16]] ([[Disputatio Usoris:Anagram16|disputatio]]) 23:20, 3 Septembris 2016 (UTC)) :Any honest attempts to contribute are welcome, so please feel free to continue, and good luck! One of the best Latin poets of the nineteenth century is said to have been [[:en:Walter Savage Landor|Walter Savage Landor]]. He got into legal trouble for some of his Latin insults. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:02, 17 Septembris 2016 (UTC) == Thanks for the Muisca additions == Hi IacobusAmor, thanks for the Muisca articles you translated into Latin. For me it's too long ago and too far down in my brain to actively use Latin, but nice to see. What about adding a category Muisca, to have the (hopefully) future articles organised in one category? The detail I am building in en:wiki may be too much for now, but 1 cat for "Muisca" would be good? Keep up the good work and I will hopefully add more Muisca soon. ''Ex nihilo nihil fit''. Cheers, [[Usor:Tisquesusa|Tisquesusa]] ([[Disputatio Usoris:Tisquesusa|disputatio]]) 00:35, 17 Septembris 2016 (UTC) :You're welcome. Our category maven is Andrew Dalby; I prefer the category structure of the English wiki, but it gets adjusted over here. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:02, 17 Septembris 2016 (UTC) ::First time in my life anyone's called me a maven! ::Of course a category can be added as soon as anyone's sure Vicipaedia will have a plurality of articles on the subject. A category that remains populated by only one article is at some risk of being eventually merged or deleted. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:17, 17 Septembris 2016 (UTC) == Alta Franciae == Salve Iacobe, rogo te, ut responsum meum in pagina disputationis '''Alta Franciae''' [https://la.wikipedia.org/wiki/Disputatio:Alta_Franciae] legeres! Spero valeas! [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 23:41, 3 Novembris 2016 (UTC) == Secretary of Labor == I noticed the Latin equivalent you cited, "Secretary of Labor = Minister Laboris". What do you think about this yourself? I asked myself the question just recently when making navigation boxes for other US "Secretaries". Eventually I saw no reason not to use the word "secretarius". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:29, 20 Novembris 2016 (UTC) :I suppose they're both OK. I've been treating governmental departments as ''ministeria,'' and so their heads might just as well be '''''ministri''''' (of whom the chief is of course the [[primus minister|primus]]). For the political sense of 'secretary', Traupman gives the generic term ''(ad)minister''—but then he gives six examples: secretary of agriculture, commerce, education, the interior, state or foreign affairs, the treasury = ''agriculturae provehendae, commercii, eruditionis, rerum interiorum, rerum externarum, aerarii '''praefectus.''''' So that's not one, not two, but three possibilies! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:50, 20 Novembris 2016 (UTC) ::For a governmental agency (distinct from a department), I've been using ''agentura,'' which seems to be unclassical. The distinction has just become urgent in the United States because Donald Trump apparently wants to hire his son-in-law to work for him in the White House, but a federal antinepotism law forbids such a thing in governmental "agencies"—and so Trump's apologists are now arguing that the White House isn't an agency. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:56, 20 Novembris 2016 (UTC) == [[:Categoria:Pagi Samoani]] == ''A propos'', you might care to glance at your pages in this category. Some are currently marked "augenda". All they lack, I think, is an external source. It may even be that one source would serve for all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 4 Decembris 2016 (UTC) :Yes, I've been thinking of tidying them up, alongside certain Oceanic languages, as part of a December cleanup. So much to do! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:27, 4 Decembris 2016 (UTC) == NexInt == Nesciebam de elegante nova formula {{fn|NexInt}}, mi Iacobe! --[[User:Xaverius|<span style="color:blue;">Xave</span>]][[:eu:Lankide:Xaverius|<span style="color:green;">ri</span>]][[:eu:Lankide_eztabaida:Xaverius|<span style="color:red;">us</span>]] 08:40, 9 Decembris 2016 (UTC) :Multae res fiebantur te absente, amice! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:09, 9 Decembris 2016 (UTC) ==De nexibus rubris== Why you put link with page that don´t exist? That is unnecessary, and hurt the seeing.--[[Usor:Al-Baco|Al-Baco]] ([[Disputatio Usoris:Al-Baco|disputatio]]) 16:59, 27 Decembris 2016 (UTC) :Mos vicipaedianus. Maybe you didn't notice that I inserted two correct links whose bad versions you'd deleted (if you'd tried harder, you might have found them: [[gens Iulia]] for the wrong <nowiki>[[Iulia (familia)]]</nowiki> and [[Bucolica]] for the wrong <nowiki>[[Bucolica (Vergilius)]]</nowiki>); one of the other red links will be turning blue today because of an article that's about to be added (because the red link enticed me to work on it). Also, the page in question ([[Aeneis]]) is one of the [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome 10,000 officially most important pages], and for purposes of the competition at [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles Meta], longer is better. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:33, 27 Decembris 2016 (UTC) ::I agree with Iacobus. Red links are often very useful, because they encourage people to create needed articles (compare the English guideline at [[:en:WP:RED]]). [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 18:01, 27 Decembris 2016 (UTC) == Papuan languages == It's really good to have some articles about languages of this group. How about the suffix -ana? Do we need to do that (given that e.g. English doesn't)? ''Should'' we do it without a source for the adjective? My feeling would be that "Lingua Angal", like the English, works OK and means that we aren't inventing anything. But what's your view? Happy New Year, incidentally :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:32, 1 Ianuarii 2017 (UTC) :Well, unless you have a source, I'll move those pages. Several years ago I verified all the names of language pages, moving those whose "Latin" name couldn't be verified. Let's keep up that standard: nolemus fingere. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:01, 26 Ianuarii 2017 (UTC) ::Ah, what? (Sorry; missed this.) It seems like a productive suffix to me. (Indeed, it's officially so in botany.) The English ''Engan languages'' presupposes Latin ''linguae Enganae,'' not ''linguae Enga.'' Similarly ''Papuan'' and ''Papuana.'' And so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:34, 26 Ianuarii 2017 (UTC) :::Consider the pagenames [[Lingua Angaliana]], [[Lingua Engana]], [[Lingua Huliana]], [[Lingua Ipiliana]], [[Lingua Kewana]], [[Lingua Kyakana]], [[Lingua Lembena]], [[Lingua Neteana]], [[Lingua Samberigiana]]. I haven't seen any parallel outside Latin for those names: I think they are made up. If there ''are'' parallels, please, by all means cite them! Otherwise, these seem to be unnecessary inventions. We're not supposed to do that, and we don't need to. :::What I mean is, we could just say "lingua Angal" etc. and that means we're not making anything up. Isn't that better? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:27, 27 Ianuarii 2017 (UTC) ::::Yes, that's fine, but the English does warrant a differentation between ''lingua Enga'' ('Enga language') and ''linguae Enganae'' ('Engan languages'), the ''anus'' suffix serving a linguistic function; compare the ''icus'' suffix for protolanguages. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:35, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :::::I agree with that, and I think the English names for the ''groups'', containing that Latin suffix -an, indeed give us just the precedent we need for names in -ana. You pointed this out above, incidentally showing that my initial comment wasn't perfectly clear (I was probably rushing to save the page before dinner). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:51, 27 Ianuarii 2017 (UTC) == Nystalus Obamai etc. == I'm enjoying learning about an unexpected aspect of the Obama legacy. Thank you! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :You're welcome. One or two more biota named after him have no entry in any wiki yet, and I haven't had time to compile an article on them de novo. Feel free to do so, if you like! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:24, 27 Ianuarii 2017 (UTC) ::I'll try to get ''[[Teleogramma obamaorum]]'' (a fish named for the whole family) done soon. There's a Cuban bee with no separate article (of genus ''[[Lasioglossum]]'') and a parasitic worm (''[[Paragordius obamai]]''). So that's ten items. Will Trump have more? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:33, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :::Note the genitive seen in ''obamai‎.'' Do zoologists know that they're using an archaic form here (''obamāī'')? They've probably decided to form genitives universally by adding ''i'' to proper nouns. With names ending in ''a,'' botanists wouldn't do that, would they? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:43, 27 Ianuarii 2017 (UTC) == Mandarins == You were right to reinstate the "FD ref" against "Lingua Mandarina normalis" -- I carelessly deleted it while preparing a version of the beginning of that article to go on our pagina prima. Do you have anything to add at [[Disputatio:Lingua Mandarina]]? All comments welcome! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:49, 31 Ianuarii 2017 (UTC) :But I hadn't noticed your deletion! I was just wanting to prompt people to search for a source. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:51, 31 Ianuarii 2017 (UTC) == [...]² == Yes, and you can tell me what my page interferes on the other articles? I'm not causing any problems on other pages, you just go to my page if you want, no one is forcing you. --[[Usor:HunteWinchester123|HunteWinchester123]] ([[Disputatio Usoris:HunteWinchester123|disputatio]]) 21:31, 12 Februarii 2017 (UTC) :Nobody said anything about interference. I was just trying to be useful in suggesting ways you might help with the project. That, after all, is the central question: how can we improve scope and the Latinity of Vicipaedia? I'm not an administrator, so feel free to take your questions elsewhere. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:57, 12 Februarii 2017 (UTC) == Punctuation in captions == You might want to comment at the Taberna? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:25, 21 Martii 2017 (UTC) == de partibus frumenti == Salve amice! Ut video, in pagina ''fascis'' heri laboravisti. Certe eam partem frumenti, e qua fasces fecisti, ''caulem'' appellare licet. Sed usitatius et testibus melius probatum mihi vocabulum ''[[culmus]]'' videtur esse. Tu quidem de ea re quid sentis? Vale! --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 10:27, 2 Aprilis 2017 (UTC) :Qua pro causa definitionem in Wikipedia Anglica iam in paginis privatis converteram ut commentarium de culmo in Vicipaediam mox inonerarem. Ideo ambo texta nunc misceo. Manent autem haec verba: ::<small>==Malting==</small> ::<small>In the production of malted grains the culms refer to the rootlets of the germinated grains. The culms are normally removed in a process known as "deculming" after kilning when producing [[hordeum vulgare|barley]] malt, but form an important part of the product when making [[sorghum]] or [[millet]] malt. These culms are very nutritious and are sold off as animal feed.<nowiki>><ref>{{cite web | url=http://www.fao.org/ag/AGA/AGAP/FRG/AFRIS/Data/467.HTM | title=Malt culms, malt sprouts, malt coombs | publisher=Animal Feed Resources Information System}}</ref></nowiki></small> :Gratias! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:02, 2 Aprilis 2017 (UTC) == Timothaeus? == Hi, Iacobe. I doubt that "Timothaeus" is a usual spelling: I think the name comes from Greek Τιμόθεος, which converts normally to Latin "Timotheus". The spelling "Timothaeus" is fairly rare on Google. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:30, 25 Maii 2017 (UTC) :Oops. Well, let's change it back then. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:08, 25 Maii 2017 (UTC) == Poets == It is distinctly useful to have lists of poets by country. I'm really glad you're doing that! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:51, 7 Iunii 2017 (UTC) :Thanks. A few have problematic nationalities, so they're being left for later. It's surprising how many countries have no poets. Sadly, one is finding that many of these articles, especially those that date from the early days of the project, were typed with characteristic sloppiness, and their coding wantonly includes extra spaces, extra blanklines, unnecessary italics, gratuitous instances of "right" and "250px" in illustrations, the use of "mortuus est" where "mortuus" is better, and so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:25, 7 Iunii 2017 (UTC) ::So many of those pages copy-edited, so many still to do. Let us praise the Vicipaedian who gave us such entries rather than no entries at all, but I only wish that, having typed them, he had paused for a moment to read them :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:58, 7 Iunii 2017 (UTC) :::Yes, but that's the least of our worries (says someone who lives a mile from the White House). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 7 Iunii 2017 (UTC) == [[Lien]] == Thank you for your help in analysing the article. Please feel free to provide constructive advise or even correct it. I will be making some corrections. Thanks in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 07:01, 28 Iunii 2017 (UTC) == Imagines bis datae == When we have a duplicate image because of the addition of an infobox, there's sometimes another way to deal with it. If the image is not a mugshot (I hate the term, but they use it as standard on Vicipaedia Anglica these days), it may be better to insert a mugshot as the preferred image at Wikidata, and to retain our image on our page ... which will (a) with luck, have an informative caption, and (b) no longer be identical with the image that comes through from Wikidata. This is what I have done at [[Guillelmus II (rex Siciliae)]] and [[Lucius III]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:38, 12 Iulii 2017 (UTC) :OK, but note the problem with bibliographical formulas that random recasting turned up in [[Lucius III]]. The best way to handle bibliographic entries might be to use a formula that will produce text in a style chosen by readers. Sometimes one sees hard-coded styles or formula-produced styles that make one say "Ugh," but some of these formulas are obscure enough not to be modifiable without bothersome research. This is an ancient problem. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:47, 12 Iulii 2017 (UTC) ::...err.. I wasn't talking about bibliographical formulas but about the infobox. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:13, 12 Iulii 2017 (UTC) :::Yes, I was acknowledging the problem of twice-given images and then raising another issue. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:05, 12 Iulii 2017 (UTC) ::::That's good. ::::I don't know what the bibliographical issue was (was it on those same pages?): my general response is that we ought really to be able to agree on a bibliographical format, but it would require discussion and compromise. If that happened, we could keep to the agreed standard in future, and all formulae could be adjusted to match, quite easily in most cases. I don't think anything's hard-coded. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:15, 12 Iulii 2017 (UTC) == [[Gualterus Ophamil]] == Hunc effectum produxit interventio tua: ''Delle Donne, Fulvio. 2003. {{{3}}}, "Gualtiero" in Dizionario biografico degli Italiani (Romae)? 60: 224–227.'' Auctoris nomen D.J.A. Matthew minime redarguisti, quia Dalby id fecit? Et quid sit de latino disputando? --[[Usor:Enzian44|Enzian44]] ([[Disputatio Usoris:Enzian44|disputatio]]) 00:40, 13 Iulii 2017 (UTC) :I just happened to look at that page this morning. I removed your hidden text in English: surely it's bad to add hidden text, especially if not in Latin, to a page that is in a good state? It makes the page worse in general. Specifically it makes it more difficult for other editors, especially those who don't use English, to edit. I notice that the hidden text was about the problem you raise in our discussion just above. Always happy to discuss bibliographical formats, but let's do it where others can join in :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:41, 13 Iulii 2017 (UTC) == [[Zubin Mehta]] == It was an almost empty page to which I added some curriculum vitae. So, what made you then add "ScDub"? Was it some terrible mistake of mine? Do tell ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:57, 28 Iulii 2017 (UTC) :He's a conductor, not a [[concentus magister]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:39, 28 Iulii 2017 (UTC) ::Well, if you couldn't remember the Latin for "conductor", why didn't you at least say what was wrong? A tiny bit unhelpful to put a tag like that, without explanation, on a page which has two inaccurate words. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:40, 29 Iulii 2017 (UTC) ::: In rebus musicis variae notionum confusiones esse solent, sicut hic. [[Herbertus de Karajan|Herbert von Karajan]] "concentus magister" appellatur, et [[Leonardus Bernstein|Leonard Bernstein]] "dux orchestrae", quoae appellatio invicem in "concentus magistrum" dirigitur. Equidem [[Norstedts svensk-latinska ordbok|lexicon Vilborgianum]] secutus illos homines (nec non Mehtam) '''moderatores musicorum''' dixerim. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 11:06, 29 Iulii 2017 (UTC) ::::Gratias ago. Id nunc scripsi, formula {{fn|ScDub}} deleta. Tibi placet, Iacobe? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:30, 29 Iulii 2017 (UTC) == "Fixed typo" == I was looking through your recent contributions, hoping to spot a potential pagina mensis, and [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Brasilia&diff=next&oldid=3284318 this caught my eye]. You're 100% right, needless to say. Maybe you are aware of what I'm going to say already, but just in case you're not: there is an anonymous user who quite frequently inserts low-grade vandalism with edit summaries like "fixed typo". Curiously, in this case, it wasn't ''exactly'' vandalism: a reasonable person might really feel that Michel Temer is not among the must-have illustrations for an article on Brazil. However, whether this means that the said anonymous user has suddenly come out as left-of-Genghis-Khan, or has a politically active twin sister who uses the same edit summary, or it's a complete coincidence, isn't clear, at least to me ... If you have any recent long articles that you'd like to suggest as pagina mensis, please say at once! now's the time! I have left this a bit too long. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:45, 30 Iulii 2017 (UTC) :I didn't know that, about low-grade anonymous vandalism, but now that you explain it, it seems likely—and human nature being what it is, we can predict with a fair degree of confidence that the world has produced more than one such perpetrator. (I hadn't noticed it here before; maybe you're speaking about other wikis?) ¶ As for paginae mensis, have we done [[Petrus Seeger]]? As you probably know, you can find my contributions in the series of annual pages of which [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/Addita_anno_2017 this] is the current one. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:03, 30 Iulii 2017 (UTC) ::Thanks very much, I was trying to remember the name, of course I'd seen the Pete Seeger article. It will surely be used. I'll put a comment on the Pagina mensis page asking for other suggestions. Don't hang back. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:13, 30 Iulii 2017 (UTC) :::[[Fasciculus:PeteSeeger2.jpg|thumb|upright=1.3]] That article has a thickly revelatory historical photo, showing the First Lady of the United States being entertained by a U.S. Army soldier who at the time was (secretly) a member of the Communist Party, surrounded by blacks & whites in a city where the mixing of the races at social events was generally prohibited. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:24, 30 Iulii 2017 (UTC) == [[Ecclesia Sancti Ioannis Baptistae in Pulchra Villa]] == Tibi gratias ago, vale!!! [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 14:33, 16 Augusti 2017 (UTC) == Two formulae or one? == Hi, Iacobe. I notice that you continue to use both "Non stipula" and "Augenda". And why not? Both exist! But I was wondering whether both of them ''need'' to go on existing, or whether we can merge them. What do you think? The advantage of "Augenda" is that it is dated (to the month) automatically, making it easier to see when a page is out of time. A substantive difference between the two is that "Augenda" offers three months, "Non stipula" six months, but that's really just history and I don't believe there's any reason to continue with two different deadlines. Anyway, I'd be glad to hear your views. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:13, 20 Septembris 2017 (UTC) ::I thought we'd agreed that inadequate articles contributed ''before'' some fixed date (July 2016, perhaps) were to get the "Non stipula" formula, and any such articles contributed ''after'' then were to get the "Augenda" one. Maybe the agreement was unclear. ¶ Many times, however, I've asked myself if especially the older "Non stipula" ones shouldn't be sent to some sort of limbo, rather than the death row (so to speak) where they now live, subject to random execution. After all, some of them are in the 10K---or even 1K---list, and Vicipaedia can't afford to go without them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 20 Septembris 2017 (UTC) :::Indeed, I feel sure you're right and we did say that initially, but I am wondering if the distinction continues to be useful. :::As to being on death row, I see what you mean but I regard these formulae as being the "limbo" rather than the "death row". I don't think I have ever deleted a page that was in the 10,000 (or maybe there was one, consisting of nine totally useless words) and even with other pages I'm sure we all often improve them, to push them over the bar, rather than let them fall. If we're worried about this, incidentally, we could agree that six months is a better deadline than three months. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:22, 20 Septembris 2017 (UTC) :A propos, but a very minor point, I couldn't see what made [[Libatio]] a "Non stipula" so I took out that formula. Please put it back by all means, but maybe with a helpful hint :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:24, 20 Septembris 2017 (UTC) ::Ha! I was just intending to remove the expired "succurre" formula; so you did right. As a rule, all pre-breakfast edits should be subject to more scrutiny than properly caffeinated ones! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 20 Septembris 2017 (UTC) :::A useful rule, I'll remember it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:22, 20 Septembris 2017 (UTC) == Beneharo == What it means is: That Beneharo accepted the Spanish conquest of the island. In all the Latin articles of these Guanche kings he speaks of this, of the kings who fought against the Spanish conquerors and the kings who peacefully accepted the conquest. :[[Adjoña]], [[Añaterve]], [[Beneharo]] and [[Pelinor]] accepted the conquest peacefully. :[[Acaimo]], [[Bencomo]], [[Pelicar]], [[Romen]] and [[Tegueste II]] did not accept it and war with the Spaniards. Greetings.--[[Specialis:Conlationes/87.223.177.29|87.223.177.29]] 08:21, 25 Septembris 2017 (UTC) == De pagina prima mea== Pagina mea habebat magnos erroros, quaeso adiuvatis me corrigere hos erroros, sed scio Latine male. Debeo scribere: nescio Anglice item. Scribitisne Russice? P. S. Nolite delere paginam meam, Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :Ne te crucia: paginas delere nequeo. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:06, 11 Novembris 2017 (UTC) ::Intellegisne quid scribam in pagina de signis? Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::Intellego. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:14, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::Num haec pagina habet grammaticos errores? Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::''Errorus'' non est verbum Latinum. In dictionario vide ''mendum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:03, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::''Error'' est verbum diclinationis tertiae. Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::::Ita vero, ''error'' est verbum Latinum; ''erroros'' tamen non est. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:30, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::Videbam huius verbum in vocabularo Dvoretscii. Tamen, quaeso corrigere mea munda in pagina de signis diacriticis. Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::::Tempore hodie careo. Vale. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:30, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::::Intellego hanc phrasam. Gratias. == Usus declinationis == Salvete! Habebam usum diclinationis antiquae in verbo ''error'': alternatio '''o''' et '''e''' in principio huius diclinationis erat (legebam de historia morphologiae Latinae) Et nota vestra exacta est. In Latina Classica (et Latina vulgaris item) "error" est verbum diclinationis tertiae. P. S. Gratias, commilito. Cognitiones vestrae in Latina magnae sunt, sed meae malae sint. Товарищ герцог Мальборо :Si de historia morphologiae Latinae legebas, optime, o amice. Sed hic scribenti, adiumenta petenti, tibi melius erit consilium accipere: linguá Latiná "erroros" error est :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:43, 12 Novembris 2017 (UTC) :::Gratias, Andrea! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:15, 12 Novembris 2017 (UTC) :: Ubi est linguá Latiná in historia huius linguae? Non videbam haec verba in libro. Videbam tantummodo alternationem diclinationis tertiae. Товарищ герцог Мальборо :::Hmm, melius mihi erit in [[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо|pagina disputationis tua]] respondere. (Ave, Iacobe!) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:49, 12 Novembris 2017 (UTC) Non ''tua'', sed ''vestra''. Respicite meam personam, quaeso[[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо == De [[Henricus Dundas|Dundate]], politico Anglico == Salvete! Si vultis, potestis corrigere meos error'''e'''s huius paginae.[[Usor:Товарищ герцог Мальборо|Товарищ герцог Мальборо]] ([[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо|disputatio]]) 16:17, 9 Decembris 2017 (UTC) ==Double infinitive == Happy New Year Iacobus!! This is an example of a double infinitive([https://www.google.com.ph/search?ei=RoBRWrrVIcWR8gX83oj4CQ&q=Ita+hac+opinione+fretus+tuto+se+facere+posse+existimabat.&oq=Ita+hac+opinione+fretus+tuto+se+facere+posse+existimabat.&gs_l=psy-ab.3..33i160k1.25309.25309.0.26605.1.1.0.0.0.0.259.259.2-1.1.0....0...1c.1.64.psy-ab..0.1.258....0.s2Tr0eS7Ni8 Ita hac opinione fretus tuto se facere posse existimabat.]) with which you created so much attention. Best regards.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:09, 7 Ianuarii 2018 (UTC) :Forgive me for intruding -- I have no idea of the context of your discussion, Donald Trump and Michael Wolff must have monopolized ''my'' attention -- but double infinitives are quite often seen in the context of an accusative and infinitive construction (with main verb of saying or thinking, ''existimabat'' in this case) if the leading verb within the construction (''posse'' in this case) would regularly demand an infinitive anyway. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:08, 8 Ianuarii 2018 (UTC) ::Mysteries abound! Maybe someone will supply a link? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:20, 8 Ianuarii 2018 (UTC) My apologies, I can't seem to find the link, I'm obviously mistaken. Although I've been avoiding this usage. Thanks Iacobus and Andrew for clearing this up.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:30, 9 Ianuarii 2018 (UTC) == I reverted ... momentarily ... == ... at [[Septentrio]], because by removing the old interwiki links you demonstrated that, for some strange reason, no Wikidata link had taken their place. So I created a Wikidata link, and then restored your edit. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:04, 9 Ianuarii 2018 (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:41, 29 Martii 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17881422 --> == Apple or not == Thanks for deleting the stultitias at [[Malum]]. I noticed you rephrased an existing hidden argument about the fruit in the Garden of Eden. I've deleted it now, because surely disputes are for the talk page and the best thing to do with hidden text is, almost always, to remove it. As to the point raised, there's not much wrong with the Latin sentence as it stands, is there? Some people ''do'' call it an apple, and some artists have painted it as such. I guess one could expand the sentence to say that the texts don't support this identification and there are many others. Would that be your solution? But I guess what's really needed is a Latin page corresponding to [[:en:Forbidden fruit]]. The identification is discussed at length there, and illustrated with a Breughel/Raphael painting in which it certainly is an apple, though Adam seems to be looking at the wrong (pair of) fruits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:07, 6 Aprilis 2018 (UTC) == Iocozuna == [[Asashorius]] has not been "solus Iocozuna" of sumo for a decade now.[[Specialis:Conlationes/12.144.5.2|12.144.5.2]] 22:41, 8 Aprilis 2018 (UTC) == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 Aprilis 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:48, 20 Aprilis 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == [[Formula:BE-WLX]] == Hi, Iacobe. Your edit to this template was maybe a slip of the pen? I reverted it. A template (formula) isn't an encyclopedia page, needn't be wikified, and shouldn't be lengthened. It wants to be as short and efficient as possible. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:47, 5 Maii 2018 (UTC) :Oops. I didn't notice. Thanks for fixing it! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:45, 5 Maii 2018 (UTC) == Gosh == Gosh, here am I reverting again. That move to [[Syndroma Skuminianum]]: the rule is to cite a source when you move a page, unless you do it to improve poor Latinity. In this case you weren't improving, because (a) syndroma is feminine (if I mistake not, Watson) (b) "Skuminianum" seems to be a made-up word. Tell me if I'm wrong. I found and cited a source for "Syndroma Skumin", see the footnote, but I'm not satisfied with it: it's a wild wiki and could well have been written by our own contributor immediately before our page was created. However, if there is eventually no good source to be found, "Syndroma Skumin" contains no invented words and would therefore remain acceptable as a translated term, if I understand our guidelines correctly. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:31, 9 Maii 2018 (UTC) :Since the time of Caesar at the latest, a syntactic transform functional in the living language has been (and in botany formally remains) freely to add ''(i)anus'' to make an adjective from personal names. See [https://books.google.com/books?id=Xa_CpgHUlbsC&pg=PA174&lpg=PA174&dq=einsteiniana+sunt&source=bl&ots=MQD5Q4HB29&sig=iKYJ3xeT4UCwiXgFNFIXmzGsTf8&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjp2PaC4_jaAhXBVt8KHT8fCMcQ6AEwA3oECAAQVA#v=onepage&q=einsteiniana%20sunt&f=false ''formuala illa Einsteiniana''] (by Stephen Berard) and [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2007/nuntius.php?id=334 ''Oratio Bushiana''] (at ''Ephemeris'') and [http://ephemeris.alcuinus.net/nuntius.php?id=1286 de administratione Trumpiana] (also at ''Ephemeris''). ¶ ''Syndroma'' could well be feminine (and as such it does get hits via Google), but examples of neuter exist, both on the internet (e.g., [https://portal.abczdrowie.pl/pytania/villi-placentares-et-residua-deciduae-sine-villoris-cum-signis-syndromatis-arias-stellae-w-wyniku-badania-histopatologicznego "cum signis syndromatis Arias-Stellae,"] and in Vicipaedia itself (e.g., in [[Antiarrhythmicum]]). Something to be investigated! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:08, 9 Maii 2018 (UTC) ::Well, go ahead, but it's borrowed from classical Greek συνδρομή, 1st decl. feminine, already used by medical authors to mean 'concurrence of symptoms' etc., so I'm thinking those people have made a mistake. ::I agree -ianus and -ensis are actively used in classical-to-current Latin to form new adjectives. If I encounter apparent neologisms of this kind in our ''text'', and they read naturally, and I can understand them, I generally leave them alone. But in pagenames our rules surely don't allow us to make up such words. Since our pagenames are (willy nilly, via Google) an almost universal source on the Latin name for things, and it's good that Vicipaedia (willy nilly, via Google) is taken seriously on this, we should be careful with pagenames and follow our guidelines. ::Of course it's just great if ''Ephemeris'', or the Vatican, or the Linnaean nomenclatura, or a university oration, or any recent Latin publication, gives us the word. That's quite different: we use the word and cite the source. Others can see where we got the word from, and judge the name accordingly. We don't help anyone if we make up words in pagenames. Let's face it, it is common in classical-to-modern Latin to borrow foreign names in an unchanged or transliterated form, and most modern languages do the same. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:11, 9 Maii 2018 (UTC) ::: Who writes ''syndroma, -atis'' commits an understandable mistake called hypercorrection. It's true that the shape of ''syndroma'' suggests a neuter noun for anyone with some knowledge of Greek, but ultimately, each word has a life of its own. The natural Latin counterpart of Greek συνδρομή is ''syndroma, -ae'' like the counterpart of Greek κόμη is ''coma, -ae''. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 16:15, 9 Maii 2018 (UTC) ::::As far as I understood the a-declension in ancient greek for singular (nom., gen., dat., acc.) is: συνδρομή, συνδρομῆς, συνδρομῇ, συνδρομήν; plural: συνδρομαί, συνδρομῶν, συνδρομαῖς, συνδρομας. Would that be correct? Further, I read, it may be possible in latin to use to form of declensions, a latinized and a greek version: ::::Latin: syndroma, -ae, -ae, -am, -ā; -ae, -ārum, -īs, -ās, -īs. ::::"Greek" forms correct?: syndromē, syndromēs ?, syndrome (/-i?), syndromen, syndromē; plural: syndromae, syndromon?, syndromīs?, sydromās, syndromīs? ::::Apud varias dissertationes inaugurales I found several forms of συνδρομή, ''f''. with ''greek'' declensions: nominativi "[https://books.google.de/books?id=L0BdAAAAcAAJ&pg=PA35&dq=dissertatio+inauguralis+syndroma&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjRpbHm3szeAhVDNOwKHetZARQQ6AEIVjAG#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndroma&f=false|ipsa syndrome]", accusativi "[https://books.google.de/books?id=dCsWVLZ3S7MC&pg=PA3&dq=dissertatio+inauguralis+syndromes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjd-JDN_8zeAhUSzoUKHev8D8U4ChDoAQg1MAI#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndromes&f=false]syndromen", ablativi "[https://books.google.de/books?id=RhFeAAAAcAAJ&pg=PA12&dq=dissertatio+inauguralis+syndroma&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjRpbHm3szeAhVDNOwKHetZARQQ6AEIZDAI#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndroma&f=false|in syndrome]". Somehow it appears to me, the greek derived forms could the preferred ones. What do you think? ::::[[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 19:30, 11 Novembris 2018 (UTC) == à propos == It's amazing how often a chance edit of yours lays bare the fact that something deeper may be wrong with a page. I have now tagged [[Syndroma Skumin]] for deletion. On the disputatio page see my references to the repeated deletion discussions on en:wiki. And please comment, either way :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:54, 9 Maii 2018 (UTC) :A mystery! The doctor's bio in the English wiki does cite the syndrome, but with a link to the French wiki. The Russian has a suffix that seems to make the term ''Skumin's syndrome'' or ''the Skuminian syndrome.'' No more time today. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:26, 9 Maii 2018 (UTC) == Civitate Italus == Salve, Iacobe! Conlator "2A02:A03F:5050:C100:69F0:9420:F30D:545B" maluit ''civitate Italus'' &c scribere, et quidem recte; cf. Cic. de legibus 2.5 "ortu Tusculanus ... civitate Romanus". [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 11:39, 15 Maii 2018 (UTC) :Ubi? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:00, 15 Maii 2018 (UTC) == US of A == Thank you very much for struggling to keep this in its proper place. I have blocked the other user. I notice that the version I restored has L-3. It's a pity that such a busy page is marked thus (though it's not the only one!) Could you possibly try to judge what might be wrong, and, if you can't put it right yourself or the problem is too general, indicate briefly on the talk page where work is needed? That would be really helpful. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:22, 7 Septembris 2018 (UTC) :No time at the moment for any major work, but my memory is that parts of the text are more or less L-1, but some sections are L-3 or worse. Maybe the average could be raised to L-2. As for the renaming of the page: I defended the lemma but thought it best to let a magistrate handle the redirects, lest I inadvertently do something to make the situation worse. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:49, 7 Septembris 2018 (UTC) ::It looks as if yours truly on 11 Iulii 2011 raised the rating from L-4 to L-3 (where it's remained ever since) but had earlier lowered it from L-2 to L-4. Clearly something to check when time becomes available! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:03, 7 Septembris 2018 (UTC) :::Thanks, that already gives useful clues. I'll have a look myself. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:39, 7 Septembris 2018 (UTC) == Mass creation == As with the Big Bang (but unfortunately Wikimedia was not functioning at that epoch, hence the mess the universe is in right now) a mass creation can be mass deleted. As soon as I saw your alert I did that. Another time, no need for you to edit them all: the single message was enough. But thanks for your tireless vigilance! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:30, 20 Septembris 2018 (UTC) :It's good news indeed that you have a reset button—as long as it's applicable globally. What if 100,000 different IP addresses more or less simultaneously added 100,000 articles each? Could that kind of attack be instantly undone too? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:06, 20 Septembris 2018 (UTC) == [[Mohamed Salah]] == I restored the text (which maybe you never saw) just in case the creator wants to emend it: otherwise "delete" will certainly be the answer. In the meanwhile, note the term "ius-winger". How would you go about explaining to Google Translate that it doesn't quite work? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:58, 6 Octobris 2018 (UTC) :The article when it came into view on my screen consisted of a blank page, which naturally wanted to be deleted. "Ius-winger" LOL. Not even "ius-alator" or "alaficator." :D [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:38, 6 Octobris 2018 (UTC) == Three templates are too many? == I suggest that adding three templates all at once, even to a highly unfinished page, is too much: it's like three punches in the nose. If the "augenda" template is attended to, "delenda" will become false; if the "augenda" template is ignored, deletion would follow. Hence, logically, use "delenda" only if the prescriptions given under "augenda" would not cure the problem. Does that work? It is, probably, impossible for unfamiliar users to create a fully satisfactory page via a mobile, but the system encourages them to try. We're mopping up the mess. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:55, 20 Octobris 2018 (UTC) :OK, now that (as chance had it) I'm about done with this basket of hiccups posing as articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 20 Octobris 2018 (UTC) ::Wait! It might be said that the Augenda formula doesn't require the text to have a lemma. Novices need to be told precisely the kinds of changes they should make. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 20 Octobris 2018 (UTC) :::I can say "wait!" too. I think I really mean, roughly two templates plus <nowiki>{{Nexus desiderati}}</nowiki>. We have to have interwiki links. But that one is a small template at the foot of the page, more like a dig in the ribs than a punch in the nose ... :::Yes, lemma is true: this user omits lemmata. We could addd that point to the "Augenda" formula. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:16, 20 Octobris 2018 (UTC) ::::It could be said to be there in the phrase "textu, qui rem definit," but novices may take the ''rem'' as being the title, rather than the (boldfaced) subject of the first sentence, so the wording of the Augenda formla might want to be more explicit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:48, 20 Octobris 2018 (UTC) :::::I added the need for a lemma. One is compromising between the perfect and the possible: not all tirones know how to do boldface (but any subsequent editor can add boldface for them, so I didn't demand it); but then, not all tirones know what a lemma is ... Still, it may help! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:37, 20 Octobris 2018 (UTC) ::::::Macte! Sed in "cum nomine paginae congruens" melius ''congruente''? Sive quam speciose ''congruente paginae nomine'' (the model syntax in Bradley's Arnold being ''vera animi magnitudo'' 'true greatness of mind')? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:29, 20 Octobris 2018 (UTC) == [[LZ 129 Hindenburg]] == I noticed your helpful edits to this page. I changed the order of the supplementa to "Notae, Bibliographia, Nexus interni, Nexus externi" as we [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 18#Structura paginae|discussed]] and [[Vicipaedia:Structura paginae|fixed it in 2011]] and [[Disputatio Vicipaediae:Structura paginae#Placement of Nexus interni|confirmed it in 2016]] ... Easy to forget, I know! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:02, 21 Novembris 2018 (UTC) == [[Ricardus Simmons]] == It's maybe worth explaining, incidentally ... I see ''now'' the history of "Ricardus Simmons" with all your reverts and all your improvements, but I never saw any of them at the time when you made them because you marked them all as "minor". You're a highly trusted, highly experienced user, so I don't check your minor edits, and I don't suppose any other magistratus checks them either. That's why your capitalized appeal to sleeping MAGISTRATUS was never seen by me, nor, probably, by any magistratus, even when we woke up. By ticking the "minor" box you were saying "No one needs to look at this", and that included the edit summary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:37, 3 Decembris 2018 (UTC) :Oh. I didn't know that. My screen shows all the minor edits, where much of the action is! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:27, 3 Decembris 2018 (UTC) ::And I'm very glad you do watch them. It's amazing how many undesirable small edits you catch and correct. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:22, 3 Decembris 2018 (UTC) :::I shouldn't have reverted you today -- Jeff Dunham's Latin was worse than I thought. This happened because I had improved it and had then carelessly reverted ''myself''. 31 December resolution: no more reverts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 31 Decembris 2018 (UTC) == [[Seleucia ad Tigrim]] == I noticed your much-needed improvements, also the move of an image to the top of the page. I moved it back again -- here's why. There was already one image at the top (a map); if we put multiple images at the top of any page, it means, on a mobile screen, you have to sweep downwards some way before you see any text at all. Half our readers, or more, are on mobiles, and many of these with short attention spans, and it's better if they see at least some text before flicking on impatiently. In fact the Wikimedia people who do the mobile design recommend ''no'' image before the first paragraph of text. Personally I think that would be pointless or counter-productive -- and an enormously laborious change on all the Wikipedias -- but ''only one'' image before the text is probably a goodish idea. As to ''which'' image should come at the top, that's quite another question, one that is well worth pondering, if we hope to catch the eyes of the same mobile readers. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:37, 5 Ianuarii 2019 (UTC) :How about putting all such files but the first immediately after the first paragraph, as I've just done with [[Petropolis (Dacota Meridiana)]]? Since we don't know how they're going to sort themselves out later, when articles will be expanding, often by a huge factor (five! ten! twenty! forty!), we might as well just put them in one place and let later graphic designers choose their best locations. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:00, 5 Ianuarii 2019 (UTC) ::For the same reason, and for general design reasons, it's surely better still to sprinkle them through: one at the head of each section or each paragraph ... Which is roughly what we normally do anyway ... A big bunch of images at any point suggests a badly designed article. If starting a stub one might add a couple of extra images that seem essential so as to have them ready when expanding, but why more? Those who come along afterwards to enlarge the article will want to choose, and will have more and different images to choose from than we have, and can look at en: and other wikis to get more ideas: to spend time choosing for them would be a waste, wouldn't it? ... But I must admit, life is short, the art of writing a Vicipaedia is long, we merely do our best :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 5 Ianuarii 2019 (UTC) ::On another matter, I hope you don't disapprove of the "page-of-the-day" idea for the [[Vicipaedia:Pagina prima]]. In the nature of things, choosing among recent pages means choosing yours as well as others ... No harm in highlighting them, I feel. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:47, 5 Ianuarii 2019 (UTC) == Shorter way? == Not wishing to divert a discussion that's going on elsewhere, I comment here: ''everything else'' (as in ''Lord High Everything Else'') is crying out for use as a descriptor either of the set of humans who are potentially relevant to that association, or of the set of humans who are not potentially relevant to it. But I'm hanged if I know which. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:52, 16 Ianuarii 2019 (UTC) == Articulus == Hi. I've seen that you have recently changed an "articulus" into a "capitulum". No strong feelings about the question on my side (although according to the Pons dictionary, "capitulum" is as much late Latin as "articulus"). I just want to make sure it's all thought through, because laws also have "chapters". That particular treaty e.g. has titles which have chapters which have sections which have articles which have paragraphs. If we make that titulus-caput-sectio-capitulus-paragraphus, would that actually work (I was going to write "pars" for "section", but some laws also have "parts")? If you think that's good and there can be a consensus about it, I'm willing to follow. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:14, 24 Ianuarii 2019 (UTC) :Long ago (2006? 2007? 2008?), if memory serves, some reasonably skilled Latinists noticed that beginners were typically using ''articulus'' to denote articles in Vicipaedia; after discussion, the consensus was to use ''commentarius'' or ''commentariolus'' or ''commentatio'' or something like those. But as you point out, the structural hierarchies inherent in constitutions, laws, and treaties do invite multiple terms, each denoting one level, and so maybe the obvious parallels of ''articulus'' for 'article' and ''sectio'' for 'section' would be a good idea, so feel free to propose a complete list (in Taberna). For reference: Cassell's has ''caput'' and ''condicio'' for 'article' = "a clause or item in a law or agreement," and Traupman has ''caput'' for 'article' = "clause in a law" (reserving ''articulus'' for the grammatical sense of the English word). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:57, 24 Ianuarii 2019 (UTC) == Condicio == Hi there. Are you sure about your change? This was supposed to be the noun going with ''condo'', not ''condico''... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 07:53, 12 Martii 2019 (UTC) :[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcondicio Vide L&S II.B.] + De ''conditione,'' Cassell's ait: '(1) pickling or preserving of fruits' et '(2) a seasoning, making savoury' + Traupman ait: 'seasoning; method of preserving (''food'')'. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:51, 12 Martii 2019 (UTC) ::Thanks, but when I follow your link I don't see any definition of ''condicio'' that corresponds to what is meant. So, what is the noun then that expresses that ''Communitas '''condita''' est''. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 12:59, 12 Martii 2019 (UTC) :::What are you trying to say about it? 'Regarding the founding of the community' could be ''de communitate condita.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 12 Martii 2019 (UTC) ::::Just like ''ab urbe condita'' "from the founding/foundation of the city". Sorry to intrude :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:47, 12 Martii 2019 (UTC) :::::I was hoping he'd find it himself. :/ [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:53, 12 Martii 2019 (UTC) ::::::You're a good teacher. You put it into my mind as well. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:11, 12 Martii 2019 (UTC) This (in the original languages):<br> traité instituant la Communauté (économique) européenne<br>Vertrag zur Gründung der Europäischen (Wirtschafts)gemeinschaft<br>trattato che istituisce la Comunità (Economica) Europea<br>verdrag tot oprichting van de Europese (Economische) Gemeenschap<br>So, completely different try: Foedus Communitatem (Oeconomicam) Europaeam instituens? [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 14:31, 12 Martii 2019 (UTC) :Ah, I see. Iacobe, correct me if I say something silly. I think this also wants a verb form, as in Sigur's last suggestion ... but not a participle. It wants a gerundive: "Foedus ad communitatem ... instituendam". Am I on the right track? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:00, 12 Martii 2019 (UTC) ::Yes, now that we know what it was trying to say, once again we've had the same thought, though the genitive (''foedus communitatis instituendae'') may also do. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:09, 12 Martii 2019 (UTC) :::I like yours better, and it's even closer to the French example (historically the Latin gerundive actually became the French participle). The Italian method, using a relative clause, might work but would be more clumsy. Evidently Germanic languages go for nouns. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:17, 12 Martii 2019 (UTC) ::::Great. So then the Lisbon Treaty in full blossom (i.e. Treaty of Lisbon amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community) becomes: ''Foedus Olisipone ictum Foedus de Unione Europaea et Foedus Communitatis Europaeae instituendae mutans''. OK? ::::And while I have you here: You're OK with "mutans" as well? Because I've translated "amending" elsewhere, I'd rather get it right. ::::Finally, because I never get enough: Could you also have a look [[Disputatio:Foedus unicum Europaeum|here]]? That would be very helpful. Thanks! [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 17:09, 12 Martii 2019 (UTC) :::::''Mutans'' is usually transitive, and ''de X mutans'' makes it intransitive, and 'to amend' is ''emendare'' (or ''corrigere''). Maybe the best solution is to break it apart with a clause: ''Foedus Olisipone ictum, quod foedera Europaearum unionis communitatisque instituendae emenda(vi)t.'' That's a mouthful! Otherwise, I'm busy at the moment. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:31, 12 Martii 2019 (UTC) For some time when you're less busy: What it needs to be is a phrase that could have been the title of the first page of the treaty if it had been written in Latin alongside all the other language versions that exist. One thing this means IMHO is that we need to keep the titles of the two amended treaties as they are (except for inflection). There is a '"Treaty ''on'' European Union" (French: 'traité ''sur'' l'Union européenne") and a "Treaty ''establishing'' the European Community" (French: "traité ''instituant'' la Communauté européenne"). Lumping that together the way you do may sound nicer, but it seems to me too liberal a translation to be correct. And would one really use a relative clause in that way in a treaty title? It sounds weird to me, but maybe I'm just not familiar enough with Latin treaty drafting. And yes, I see they did it in Italian, so maybe... (Of course, this is only to be used once, to give the full title of the treaty, not to refer to it anywhere else.) If you think ''emendare'' is the verb of choice, I'll use it; I avoided it, because it also means "to improve" making things less neutral, but admittedly the names are given by the people who make the changes, and those will never say they make things worse... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:08, 12 Martii 2019 (UTC) :Thanks for your continued hospitality, Iacobe! I'm busy too, but briefly: Latin is concise, so if the translated title is shorter than in other languages, fine. I think I would have done almost exactly the same as Iacobus except that I would have put the relative clause in the passive: "... quo foedera de unione et communitate Europaea emendantur". You would certainly find other examples of Latin officialese in that style. I am putting the adjective "Europaea" in the singular, but one can argue that the plural is logical. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:07, 12 Martii 2019 (UTC) == Decadus == Hi, I've seen your changes on ''Calendarium republicanum Francicum'', and I wonder if you have a source for ''decadus, -ūs'', as you have used it. I think it would be great to mention a source there (even if not online), because it's difficult to find (at least for me...). ''Decadus'' is so close to the French ''décade'' that it would be really perfect with a source. Otherwise, I admit that my version was only a half-educated guess in the first place (coined on triduum, quadriduum and the occasional octoduum), but a three-quarter-educated guess might also be ''decemduum'' for which I've even found a source [https://archive.org/details/bub_gb_G9ZBal6CIc4C/page/n297 here] (right column on page 85) . I also wonder whether there might be a decent Latin word somewhere for the ten-day period of the ancient Egyptian calendar. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:35, 19 Aprilis 2019 (UTC) :A few other sources for "decemduum" in recent Latin can be found, it seems to me. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:05, 19 Aprilis 2019 (UTC) ::Other than [https://www.researchgate.net/profile/Vu_Thanh2/publication/6885374_Lipomyces_orientalis_sp_nov_a_yeast_species_isolated_from_soil_in_Vietnam/links/56a53bf508ae1b6511329549/Lipomyces-orientalis-sp-nov-a-yeast-species-isolated-from-soil-in-Vietnam.pdf this], on the internet, it would generally seem to be scanning errors. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 21:12, 19 Aprilis 2019 (UTC) :::For 'decade', Cassell's has ''decem anni'' (but of course that excludes nonannual decades, like sections of the rosary), Traupman has ''decas, -adis,'' f., and (again for the temporal sense) Vicipaedia has been known to use ''decennium.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:51, 19 Aprilis 2019 (UTC) ::::Oh, I see. It seems you had the unlikely ''decadua'' (n. pl.), which, since A and S are adjacent keys on the QWERTY keyboard, I interpreted as a typo for ''decadus'' (m. pl.) and assumed you had a source! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:54, 19 Aprilis 2019 (UTC) Let's continue on the relevant [[Disputatio:Calendarium republicanum Francicum|talk page]]. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:56, 19 Aprilis 2019 (UTC) == [[Akihitus]] == We were both nibbling at the edges of [[Akihitus]] at the same time. I hope I didn't lose anything of yours with my last saves. All yours now if you want, but I'll look at it again in about 6 hours and might add a bit more at that point. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 30 Aprilis 2019 (UTC) :It's all yours! I was just tinkering idly (and not quite awake) while sipping the morning's coffee! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:28, 30 Aprilis 2019 (UTC) ==Fifty-storey building== How to describe a "fifty-storey" building? See [[Mode Gakuen Cocoon Tower]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:50, 5 Maii 2019 (UTC) :Well, Caesar speaks of a ''turris quattuor tabulatorum,'' so I'd guess ''aedificium quinquaginta tabulatorum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:59, 5 Maii 2019 (UTC) ::Seems good. I thought you'd appreciate "L-fabula", which was the initial attempt :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:07, 5 Maii 2019 (UTC) :::Yeah, that's a scream, and the typography makes it worse: "tawā)L-fabula." Over & over we see our East Asian friends rejecting the idea that a space wants to go before & after parentheses. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:14, 5 Maii 2019 (UTC) == Heterophylophilia == I saw your <nowiki>{{dubsig}}</nowiki> [[Homophylophilia#Alii conceptus|here]]. As similar formulations occur elsewhere in the article as well, wouldn't it be worth elaborating (perhaps in the talk page there, I'm just trying to draw your attention here)? [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 18:26, 17 Maii 2019 (UTC) :Perhaps, but time is not unlimited! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:42, 17 Maii 2019 (UTC) == Willy Brandt == Hi. You wrote: "Eodem anno, pseudonymum ''Willy Brandt'' legitime accepit." But wouldn't that mean that he legitimately acquired the pseudonym ''Willy Brandt''? Which is not what happened: He had had the pseudonym ''Willy Brandt'' since 1934, and in 1949 he made it his legal name. ("1948" was a typo of mine). [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 15:38, 9 Iunii 2019 (UTC) :I was just interpreting what the original seemed to mean. ¶ In any case, both Cassell's and Traupman tell us to translate 'legal' as ''legitimus'' (not, for example, ''legalis''). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:54, 9 Iunii 2019 (UTC) == Likely overlap? == It seems to me there's a large potential overlap between existing categories on the pattern [[:Categoria:Aegypti scripta]] and the ones you are now creating on the pattern [[:Categoria:Litterae Aegypti]]. What's your view on this? So as not to confuse others we should be clear about the difference, I think. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:42, 12 Augusti 2019 (UTC) :Yes, these will have to be sorted out someday. For 'literature', both Cassell's and Traupman give ''litterae,'' and Cassell's adds ''litterarum monumenta'' (pl.). I think of ''scripta'' (rightly or wrongly!) as being 'writings', written objects, and so that term would be fine under which to collect books, librettos, newspapers, poems, and so forth, whereas literature, as a metaphor (with a meaning that goes well beyond the mere letters of the alphabet), seems larger, including nontangible things, like concepts & techniques & prizes. (So ''scripta'' would be a subcategory of ''litterae.'') Also, we have the example of ''Litterarum humanarum doctor'' (L.H.D., Doctor of Humane Letters), where ''litterae humanae,'' the humane letters, are the humanities in general. I haven't seen anything similar with ''scripta.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:07, 13 Augusti 2019 (UTC) ::Yes, I've been putting the new "litterae" as subcategories of "scripta", but I see it makes sense the other way round. Thank you. I'll implement that right away. ::I quite agree that "Scripta" works bbest as a category for single written/printed texts. At the time those "Scripta" categories were introduced, in about 2008 (?), Vicipaedia had practically nothing else in the literary field. Recently, thank goodness, we have more, and it is largely your achievement. ::I'm happy to go ahead on that basis. It should work well. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:27, 13 Augusti 2019 (UTC) :::Cool. Now I must get back to the myrias list. I had [[Litterae Arabicae]] about ready to go last night, but lost the text to a frozen screen resulting from a presumed virus that tried (and failed) to come in when I clicked on the article's link to the ''Jerusalem Post.'' To save everybody else the trouble, that link will be disappearing from the posted article! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:50, 13 Augusti 2019 (UTC) ::::I think I've built the right structure based on the categories you had created so far: see e.g. [[:Categoria:Litterae per civitates digestae]]. Getting the interwiki links right is my next job, not all done yet. Meanwhile, no reason not to create further categories on the same pattern as [[:Categoria:Litterae Canadae]] if you want to. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:03, 13 Augusti 2019 (UTC) :::::My goodness! You've gone into overdrive, but the result is looking much better organized. Several more of those general articles among the 10,000 important pages are beckoning, and I'm doing them in the order listed. Macte! (He said, getting ready for lunch.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:11, 13 Augusti 2019 (UTC) === About the languages concerned === Now here's a different question. You'll notice from my first response to the page [[Litterae Britanniae]] that the introductory argumentation about which places and which languages are involved in these articles strikes an outside observer (I mean, this outside observer) as strange and slanted. A part of the introduction to [[Litterae Franciae]], now that I read it, strikes me the same way. I know, of course, that you're translating -- incidentally, that has surely been a good way to start -- so my characterization of slanted strangeness or strange slantedness applies not to your writing but to the way things get hammered out on en:wiki! So I make an offer. When you've done your initial work on the national literature pages, I could add a short paragraph, somewhere soon after the lead, saying which languages are involved and when. It would be relevant to la:wiki, of course, because it would incidentally show when and to what extent Latin is relevant; and it's an area I've done some work in. Any use? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:54, 14 Augusti 2019 (UTC) :By all means, and no need to wait, as the rules of the ten-thousand-word game prefer quantity over quality (or should we say over length), so I'm adding new articles briefly, rather than developing them fully. If time allows, I'm translating the whole introduction, usually several paragraphs (down to where the English wiki puts the table of contents and the first big subhead), but these are topics that can go on and on. :Incidentally, looking for Dewey decimal numbers for these articles shows that Dewey and his people have had trouble with a similar issue: how to handle languages and countries (or regions). For example, [[Poetae Confoederationis]] (poets of the Canadian confederacy) is '''811.409971''' = '''8''' Literature / '''81''' American & Canadian / '''811''' Poetry / '''811.4''' Later 19th century [and so on], whereas [[Litterae Canadae]] is '''819.1''' = '''8''' Literature / '''81''' American & Canadian / '''819''' American literature in English outside the USA / '''819.1''' English literature from Canada. So Canadian poetry in English is not a subset of Canadian literature in English! (And where is Canadian literature in French?) Something similar happens with [[Litterae Arabicae]] and national or regional literatures in Arabic. I haven't looked at the literature of India & Pakistan, but I'd expect the numbers to be equally problematic. :Up today: [[Litterae Sinarum|China]]. The Dewey number is '''895.1''' = '''8''' Literature / '''89''' Other languages [than American & Canadian, English, German, French, Italian, Spanish & Portuguese, Latin, Greek] / '''891''' East Asian / '''891.1''' Chinese—but "American & Canadian" isn't a language, and "Chinese" isn't a single language, and so on. The world is a slippery mess. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:21, 14 Augusti 2019 (UTC) ::Yes, that was the slippery mess that we tried to sort out just a tiny bit by having separate categories by language and by country. At that time we were the only Wikipedia doing it, but now the Germans and some others have imitated us. There are even some literature-by-language categories on en:wiki! Unluckily those people didn't know they were imitating us, so their categories have not usually been linked to ours. I find I have quite a bit of sorting out to do on Wikidata. ::Therefore, go ahead of course with creating categories like "Categoria:Litterae Iaponiae". There will always be categories like "Categoria:Iaponiae scripta" and "Categoria:Scriptores Iaponiae" which you can make into subcategories of your new one. And don't worry if there is a momentary interwiki conflict: I will get to it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:13, 18 Augusti 2019 (UTC) :::In regard to which, one happens to notice that the English wiki has the categories "Persian literature" and "Persian-language literature," of which the latter seems analogous to those with ". . . scripta." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:18, 18 Augusti 2019 (UTC) ::::You're right. To me, those two English categories look like duplicates: both are categorized under "Category:Literature by language". But I think I'll leave someone else to deal with that :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:50, 18 Augusti 2019 (UTC) == Greenberg == I noticed that you touched this new page momentarily. Would you care to improve the second paragraph? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:08, 5 Septembris 2019 (UTC) :Definitely would, but time is lacking! Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:18, 5 Septembris 2019 (UTC) ::OK, done! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:24, 5 Septembris 2019 (UTC) == Taxobox == I'm testing a new version of the plant/animal taxobox, making it look more like our newer infoboxes. You create a lot of plant and animal pages, so please, if you have a moment, look at some pages and see what you think. It's work in progress. * The main taxonomic detail seems to be working correctly. If the layout, order, font size should be improved, it'll be easy to experiment. * With the supplementary information (fossil range, conservation status, synonyms, subdivisions) a heading will certainly appear, at the foot of the box, if there is any information to display. Click on "expand". OK: the question is, having clicked on "expand", do you see anything useful? It would be good to have a note of a few pages on which the answer is No! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:35, 4 Octobris 2019 (UTC) ::Ahhh. Busy at the moment, but will check later. Note that it's sometimes useful to list intermediate groupings (superorders, subfamilies, tribes, and whatnot), so that capability needs to be retained. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:49, 4 Octobris 2019 (UTC) :::I think they are all in there -- amazing how many there are -- but do please verify. Any subdivision that is listed on our page should appear, just like the previous version. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:20, 4 Octobris 2019 (UTC) ::::Is (the bizarre) ''parvordo'' there? No time to check. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:09, 5 Octobris 2019 (UTC) :::::Speaking of bizarre, what do you think of the modern coinages of ''[[mortido]]'' (''-inis'') & ''[[destrudo]]'' (''-inis'') to signify the [[antonymum|antonym]] of ''[[libido]]''? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:11, 5 Octobris 2019 (UTC) ::::::I prefer not even to think about them, but thank you for the opportunity :) ::::::I have visited all the taxoboxes that have a "Fossil range" section (about 200 of them). It took me quite some time to see how the formula {{fn|Fossil range}} works. It is amazing how many different ways editors have discovered to avoid using it quite as intended (these will be editors on en:wiki: you and I, I think, have just tended to copy-and-paste what they did). But it's not really amazing, because the usage is not self-evident and very easy to get wrong. ::::::I think that all of these formulae {{fn|Fossil range}} are now consistently used: they all show a date range on the timeline diagram, though in some cases it's too brief to be visible; they all show both the date range and the first-and-last geological periods in text form, and the periods are linked to relevant articles. See for example [[Hominidae]] (it's the "palaeontologia" section of the taxobox). I decided that "Recent" is [[Recens]] (redirected to "Holocaenum"), not the many other Latin versions that we have all used. I decided that the correct case for the geological periods is the accusative of length-of-time, because the taxon concerned lived during the period concerned -- and since the period names are adjectives functioning as neuter nouns, the accusative always has the same form as our pagename, making the links so very nice and simple. I felt really happy after deciding this, so I hope you can find a way to avoid telling me it doesn't work grammatically! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:41, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::Happiness is always to be recommended! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:24, 7 Octobris 2019 (UTC) ::::::To see how to use this formula in the future -- it actually is easy when you're in the habit -- see the instruction at {{fn|Fossil range}}. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:41, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::A problem I see with the new taxoboxes is how they appear in the layout of the whole page: their leftmost boundary touches the rightmost letters of the main text. All other fasciculi, whether printing on the left side or the right side, are separated from the text by a space maybe two ems wide. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:24, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::: Thank you for spotting this! I have fixed the margins. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 19:40, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::::Macte! It looks much better now! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:05, 7 Octobris 2019 (UTC) ::::::::::Yes, thank you to both, I was focusing too firmly on the box and didn't notice that it touched the text. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:08, 7 Octobris 2019 (UTC) == !--???-- == Looking at your latest fossil fish, I noticed a hidden message I hadn't seen before <nowiki>{{Fontes biologici}}<!--???--></nowiki> Why the three queries? Since I designed the "Fontes biologici" formula, maybe they are trying to say something to me? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:17, 8 Novembris 2019 (UTC) :Three catch more eyes than one does! At the time, IIRC, that formula was printing blankly, something like this: ::Situs scientifici: :Maybe the fontes don't appear until the system has registered an article elsewhere, giving it a Q-number, or whatever it is. Anyway, it's good to know that the formula works on new articles with no effort on the part of authors. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:54, 8 Novembris 2019 (UTC) ::Yes, you have it. It requires the link to be made at Wikidata. I know you don't do that, but once a bot has done it, the formula will work automatically. So no need for the queries -- just crossed fingers or a leap of faith :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:59, 8 Novembris 2019 (UTC) == Categories for fossils == En:wiki is anything but consistent, but its best way of timing the flourishing of extinct taxa is to give two categories, one for when they started, the other for when they stopped. So I've given us categories like that, and I have added them to your latest fish. You could do this regularly if you like. In these three cases the method gives "Categoria:Silurio nata" and "Categoria:Silurio exstincta". There is duplication (of "Silurio") here, but it's a method that anyone can easily apply, so I suggest we can live with this. I have removed the category "Fossilia" because all extinct Linnean taxa are based on fossils, so "Fossilia" is a supercategory of all the "... exstincta" categories. [PS: Well, it is now. I thought I had fixed that already, but I had forgotten, so thanks for bringing it to mind.] [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:17, 8 Novembris 2019 (UTC) :Coding is getting so complicated that an author can hardly remember all its quirks, but we plod on. You might be interested to know that in Dewey Decimal Classification, fossils are so distinctive that they get their own trinumeral, and even their own binumeral group. All fish are 597, one of the ten divisions of group 59, Animalia—except that all fish known only as fossils are 567, a division of 56, "Fossils and prehistoric life." (One wonders whether the coelacanth was allowed to change its number when it turned up alive.) You can always tell what I'm thinking a text is about by checking its Dewey number. Since that system, like any such system, is a bit leaky, the number will sometimes be a little off, or even a mistake, but it'll be apt most of the time. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:10, 8 Novembris 2019 (UTC) ::Like all former librarians, I know and love (!) those Dewey numbers ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:01, 8 Novembris 2019 (UTC) :::Surely it's a love–hate relationship? Someone you know tears his hair from time to time, trying to find the aptest number for a given topic. It doesn't help that some of the numbers have changed over time, and because the system is copyrighted, the most recent version generally available dates from seventysomething years ago. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:30, 18 Novembris 2019 (UTC) == Mons Gerardus == I am quite new to Latin, would you please correct the text of Mons Gerardus? The episcope was thrown down he hill during the revolt... [[Usor:Kapeter77|Kapeter77]] ([[Disputatio Usoris:Kapeter77|disputatio]]) 08:32, 17 Novembris 2019 (UTC) ::Thank you for your help. Now I am trying to create another page via the new page translation. Can you please have a look? https://la.wikipedia.org/wiki/Draft:_Insula_Margherita [[Usor:Kapeter77|Kapeter77]] ([[Disputatio Usoris:Kapeter77|disputatio]]) 01:14, 18 Novembris 2019 (UTC) :::The text reads: "Insula Margherita est [[Insula|insula in]] [[Budapestinum]]. July XX, MMXIII ad [[ Alba XIII. perimetri|Alba XIII. regio est]] ubi, quia recta administratio est in caput Hungaria. Quidam hotels, metus partis palaestras stadia exstructa, et [[ Marcus Island Water Tower|Margareta Island Water Tower]] nisi aedificationes non non quod omnis insula est in actu ingens [[Viridarium|parco]] quidem in caput ingens parco medii aevi sacris architecturae monumenta, in memoriam propter viam ad parva lacus. Et vehiculum traffic - [[Laophorium|buses]] et [[Taxiraeda|taxis]] exceptio - Nemo, tetendit insidias in [[ Arpad uero pontem (Budapestini)|Arpad pontem]] militat accessible raedam est. In [[2011|MMXI]], secundum numerum unc Insulanus populi population est III, in tertiam et numerum mansionum." :::Sadly, that's not in Latin. It's incomprehensible. Machines haven't yet learned about conjugations & declensions. Nothing can be done about that without the expense of more time than is available. Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:23, 18 Novembris 2019 (UTC) ::::Hint, for example: ''insula in Budapestinum'' means 'an island into Budapest'. If you want to say 'an island in Budapest', you need the locative case (or its equivalent), something that students "quite new to Latin" aren't likely to have learned. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:23, 18 Novembris 2019 (UTC) == Mutual intelligibility == Salve, Iacobe. You might have a suggestion to make at [[Disputatio:Lingua Neapolitana]]. If so, please make it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:37, 18 Novembris 2019 (UTC) == Logotypus == Hi. Personally, I have no idea, but the name of the relevant page is the neuter [[Logotypum]]... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 14:57, 5 Decembris 2019 (UTC) :The lemma was masculine, with a plausible etymology, when I wrote the article! See https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Logotypum&diff=2820099&oldid=2819462 [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:02, 5 Decembris 2019 (UTC) ::All fine with me. I'll let you fight it out with Andrew (who moved that page), if he insists. - [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 17:17, 5 Decembris 2019 (UTC) :::Hadn't seen this till now. No Latin source was ever cited. It's normal in Latin to borrow technical terms from Greek, so I checked the Greek term and found it was neuter. That's fairly normal in Greek, and therefore in borrowed Latin, for a compound term based on a masculine word. If there's a strong reason why this word should be masculine in Latin, or if there's a Latin source, feel free to move again. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:48, 27 Decembris 2019 (UTC) ::::''Typus'' is masculine in Stearn's ''Botanical Latin'' and elsewhere in biological writing, but we have: [https://rateyourmusic.com/release/album/%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B7_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85/homo_logotypus/ this too.] Also, in addition to ''logotypum,'' the form ''logotypa'' can be found on the internet, sometypes neuter, sometimes feminine, and sometimes a typo for the English singular! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:57, 27 Decembris 2019 (UTC) :::::Oh, well, thanks for searching! Let's not go for the feminine .,. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:01, 27 Decembris 2019 (UTC) == Nontrinitarianismus == Salve, Iacobe! Habesne fontem verbo [[:Categoria:Nontrinitarianismus|nontrinitarianismus]] (vel fortasse ''atrinitar(ian)ismus'')? Verbum ''antitrinitarismus'' inveni ([https://books.google.com/books?id=9y9AAAAAcAAJ&pg=PA122&dq=Antitrinitarismum hic] et [https://books.google.com/books?id=m1AxAQAAMAAJ&pg=PA3&dq=antitrinitarismi hic]), sed nec ''nontrinitarianismus'' nec ''nontrinitarismus''. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:49, 26 Decembris 2019 (UTC) == Wikidata == Hi there. Is there a a reason why you manually link your new pages to the English Wikipedia, instead of linking them to Wikidata? I don't see the point, but maybe I'm missing something here... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 21:37, 13 Ianuarii 2020 (UTC) :Doing this shortens the labour of creating any new page on a plant or animal. I save my first version of the page, I link it immediately at Wikidata, and then I use the sources that come up in <nowiki>{{Fontes biologici}}</nowiki> to verify the name and sometimes suggest a correction or an additional citation. Worth a try! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:05, 15 Februarii 2020 (UTC) == Andreas Chenier == I was working on this at the same time. Perforce I overwrote your edits, but I'll now go back and incorporate them. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:10, 13 Februarii 2020 (UTC) :I did so, with minor variations. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:35, 13 Februarii 2020 (UTC) == Muslim ibn al-Hajjaj == Just in case he is next on your list: You will find him as "Muslim Nisaburensis" [https://books.google.com/books?id=4XhFAAAAcAAJ&pg=RA1-PA410&dq=nisaburensis here]; and the form "Muslimus" for the name "Muslim" also occurs (e.g. [https://books.google.com/books?hl=de&id=vGY-AAAAYAAJ&dq=muslimus&q=muslimus#v=snippet&q=muslimus&f=false here]). [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:15, 12 Martii 2020 (UTC) :Thanks for the tip! Indeed, his name could be coming up in about ten days. You may not have noticed that I'm contributing articles on a ten-day cycle, adapted to what's conventionally called the Dewey Decimal System. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:38, 13 Martii 2020 (UTC) ::I like to look at your new pages, but I'm evidently no codebreaker: I hadn't guessed that system. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:53, 13 Martii 2020 (UTC) :::I'm no codebreaker either. In fact, until today, I knew very exactly nothing at all about the Dewey Decimal System. I just had had a look [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Wikipediis contineri oportet/Expansio/Homines#Religiones "Abrahamicae" dictae|here]] and realised what his last activities on that list had been. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 13:43, 13 Martii 2020 (UTC) ::::Cycling through the Dewey numbers began by accident in December. It can be discerned in the fourth column from the left in the table showing progress [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/100wikidays(3) in the current 100-day challenge]. It's getting hard to maintain. No guarantees that it'll continue! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:55, 13 Martii 2020 (UTC) == [[Ioannes Petrus Thiollet]] == You may have noticed that an anonymous editor, either [[Ioannes Petrus Thiollet|the above in person]] or his best friend, has been spamming references to him with increasing enthusiasm, mostly in articles about music. Anonymity in such cases usually suggests a conflict of interest. I have just removed most of those references. I would trust your judgment on this: if you feel that any of my edits over the last hour should be reverted, because the references I deleted are really useful, please revert me! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:05, 23 Martii 2020 (UTC) :That's fine. We hardly need someone's recent memoirs as a source for the fact that Dinu Lipatti was a pianist! Whose birthname, btw, according to Wikipedia, was ''Constantin''[''us''], and ''Dinu'' is a nickname. How should Vicipaedia handle that? There may still be no consensus about how to specify brithnames, nicknames, pen names, stage names, and the like. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:11, 23 Martii 2020 (UTC) ::Evidently the creator of this page wasn't aware of the etymology (nor was I). Our normal practice is to resolve abbreviated forenames into the Latin version of the real or official name that they represent. If the abbreviated forename doesn't correspond to the subject's real or official name, then I don't think we have a rule: we sort of do what comes naturally :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:45, 3 Aprilis 2020 (UTC) == [[Linguae Malayo-Polynesiae]] == Hi, Iacobe. Notice the deletion on this page by [[:en:User:Austronesier]] (a serious contributor at en:). It's up to you, I don't know the background, but you might want to reinstate the deleted text? or invite Austronesier to discuss? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:26, 26 Martii 2020 (UTC) :Thanks. I saw it but had other things to do. The contributor said the big paragraph that he deleted was obsolete, but that doesn't make it any less a fact if the cited scholar did write what the text said he wrote. It'd be helpful for someone to import the newer taxonomy, but that's not on my to-do list at the moment. Must hasten to add today's article from the myrias list: [[Machina quaesitoria]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:39, 26 Martii 2020 (UTC) == [[Muslim Nisaburensis]] == Hi, Iacobe. It would have been helpful to add a link to the article, even the page, where this Latin name was found! In this case I've now followed your tracks (ah, I see that we were both following Sigur's tracks) and I've added the links myself. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:16, 29 Martii 2020 (UTC) :A link (the one found by Sigur) was captured in the first draft, but while phrases were being moved around and footnotes inserted, it took the opportunity to escape! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:29, 29 Martii 2020 (UTC) ::Of course, I understand now! That happens to me as well ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:15, 29 Martii 2020 (UTC) == Lets stop our "full stop war"! == Salve Iacobe! Laborem, quem in Vicipaedia Latina ex decenniis demonstravisti, maxime admiro. Propono autem, ut bellum nostrum "calidum" de punctis in fine subscriptionum addendis an non addendos finiremus. Video duas solutiones: Aut disputationem a me olim in Taberna incohatam (vide [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 25#Num oportet omnes subscriptiones puncto concludere?]]) ad consensum ferremus aut uterque nostri altero propriam consuetudinem in punctis addendis respective sinendis concedet. Quid est opinio tua? [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 01:09, 8 Aprilis 2020 (UTC) : Disputavimus etiam hic: [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 27#Punctum an non?]]. Ut valeatis optime! --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 19:21, 8 Aprilis 2020 (UTC) == Constantinopolis article == Hello. [[Constantinopolis]] does not have a truly and solely mediterranean climate. That is incorrect. It has a transitional climate of three climate types: the [[:en:oceanic climate|oceanic climate]], the [[:en:humid subtropical climate|humid subtropical climate]] and the [[:en:mediterranean climate|mediterranean climate]]. Please see the climate section of [[:en:Istanbul#Geography|Istanbul]] and of other Istanbul articles in Wikipedia. Please correct this by using the sources in the Istanbul articles. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 16:10, 19 Aprilis 2020 (UTC) :The English wikipedia, by far the product of the most human calculating brainpower (and therefore worthy of respect), says: "In the Köppen–Geiger classification system, Istanbul has a borderline Mediterranean climate (''Csa''), humid subtropical climate (''Cfa'') and oceanic climate (''Cfb''), due to its location in a transitional climatic zone." If you want to translate that entire explanation (and the omitted matter that follows), by all means go ahead! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:14, 19 Aprilis 2020 (UTC) ::Hello. ::I requested the correction from you, because you know Latin, and I don't. I only partially understand it. As it stands, it is wrong. Trying to correct it myself was wrong and it backfired. Sorry. Can you send me a reply. Certainly, I do have a right to alert and ask users like yourself for a correction, when something is incorrect or partially incorrect. There are not many Latin speakers around. Can you correct this? Can you improve this rudimentary and grammatically wrong text I typed "[[Clima]] Constantinopolitanum est inter [[Clima subtropicum humidum|subtropicum humidum]], [[temperatum]] [[Clima oceanicum|oceanicum]] et [[Clima mediterraneum|mediterraneum]] per [[enumeratio climatum Köppen–Geiger|enumerationem Köppen–Geiger]]" and perhaps slightly expand it, and add it in the article?[[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 21:54, 19 Aprilis 2020 (UTC) :Users are all individuals and have their own priorities and their own work to do. Anyway, you have now asked me too, and I'll look at this later today :Checking the history, I see that Iacobus has already made some changes. Thanks, Iacobe! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:02, 20 Aprilis 2020 (UTC) ::One of those changes is what the unnamed person is objecting to, but don't worry: in the absence of time to translate the whole passage, I can add an adverb that'll make the false word 100% true! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:29, 20 Aprilis 2020 (UTC) :::Ha! I see you've already made almost the same quick fix I'd have made! (I'd have merely added ''partim.'') Ha! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:33, 20 Aprilis 2020 (UTC) ::::I did that before I'd even glanced at the history. And even then I didn't study who first said what when. The latest episodes seem to prove that unlike the world in general, unlike the political condition of most of the countries we know, Vicipaedia is fated to improve slightly from day to day, whoever happens to be editing. Let's hold to that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:08, 20 Aprilis 2020 (UTC) :::::Thank you very much for the corrections. (Trivia: Until the 1990s, Istanbul indeed had only a mediterranean climate, and the annual precipitation in 1959 was 1/3 less (as dry as London is today)! According to projections, in the near future, most coastal areas of Turkey will only have a humid subtropical climate with much wetter summers and much drier winters (also in the rest of the country), which is already happening.) [[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 18:28, 22 Aprilis 2020 (UTC) == [[Disputatio:Forum Iulii-Venetia Iulia]] == Salve! Paginam "Forum Iulii-Venetia Iulia" tu inter alios edidisti. De nomine huius paginae s.t.p. placita tua adde. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:58, 11 Iunii 2020 (UTC) ==Litteræ vel litterae?== Salve! Ego nova in Vicipædia sum et linguam Latinam non bene scio, sed nonnihil scripsi ut alii textos corrigere possunt. Visi, post divulgationem texti, quod in Vicipædia litteras Æ et Œ non scribere debeturia sum. Quidni? Gratias ago si mihi respondere potes, nam scire volo!--[[Usor:Вѣра Павловна Розалскаяа|Вѣра Павловна Розалскаяа]] ([[Disputatio Usoris:Вѣра Павловна Розалскаяа|disputatio]]) 20:37, 12 Iunii 2020 (UTC) == Uncreated categories == I've been tidying up uncreated categories. I noticed you put a lot of uncreated categories about swimming in [[Michael Fred Phelps]] and [[Marcus Spitz]]. They'd been there for some months, but if you were just about to create them, feel free to revert my latest edits and go ahead. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:18, 26 Iunii 2020 (UTC) ==Woohoo!== Woohoo! Yesterday was the last day of a whole year in which I added at least one new article from the Myrias list every day. See [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(4)]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:30, 3 Iulii 2020 (UTC) : Wow, nearly incredible! Congratulations! --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 21:27, 3 Iulii 2020 (UTC) ::I could see you were working on this, but I didn't see that you were adding a Myrias page every day. I think it's almost incredible too! But, in spite of that, I believe it! A great achievement [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:48, 4 Iulii 2020 (UTC) :::Wait! a small miscalculation has occurred! The first century did begin on 3 July 2019 (so "a whole year in which I added at least one new article every day" remains true), but the unbroken Myrias series began on 3 August—so it appears we'll having more birds, and then possibly more mammals, before we reach the Myrias milestone. Also, a slight error may have occurred on one day in 2019, so a recheck is necessary. The articles in question are documented in four sortable tables: [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(1)|(1)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(2)|(2)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(3)|(3)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(4)|(4)]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:00, 4 Iulii 2020 (UTC) ::::Unless I've miscounted, the tables show that the number of articles—Myrias + "ordinary" texts (but not categories, redirects, & such)—added in the year starting on 3 July 2019 was 564, averaging 1.54 a day. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:17, 4 Iulii 2020 (UTC) == Birds == The general system I've been following, which we discussed elsewhere recently, means that I have now merged "Categoria:Genera avium" into [[:Categoria:Genera animalium]] and "Categoria:Familiae avium" into [[:Categoria:Familiae animalium]]. I know you like the ''Aves'', so I want to assure you that nothing is lost. From the categories as they now stand you (and anyone) will easily be able to get a list of "genera of birds" or any other combination of taxon level + classification node. When I've finished I'll ask UVbot to help me provide a link for this on relevant category pages -- but if you want to know right away, just ask and I'll show you how to do it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:32, 4 Iulii 2020 (UTC) :Maybe in a month or two (after the birds, I'll be checking the mammals), a kind programmer will finish the job by automatically making a list of articles that contain a taxobox but not the category "[X] animalium" or "[X] plantarum" or "[X] fungorum" (where ''X'' is a taxonomic level). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:28, 15 Iulii 2020 (UTC) ::Sorry, didn't see this reply till now. I believe I have done all the plants already. At the same time I have been doing the bare minimum with each page to ensure that it has a taxobox (some don't) and that it is sourced -- simply by adding <nowiki>{{Fontes biologici}}</nowiki>. This gets even the shortest of them two-thirds of the way to being a stipula. There are only a few fungi and bacteria and they may already be done, I don't recall offhand. I was saving the animals for a bit ... But anything in that area that you want to do, don't let me stop you!! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:04, 26 Iulii 2020 (UTC) ::I hope UV is all right, by the way. Not active recently. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:18, 26 Iulii 2020 (UTC) == [[Loxodonta africana]] == Hi, Iacobe. You added some categories to this page and hid them. I must say I've never known why you add hidden categories to the pages you create, and I delete them when I see them (mentioning it to you if it seems possible you're still working on the page): but why on earth add them to a page someone else created? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:09, 6 Iulii 2020 (UTC) :Um, pour encourager les autres? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) Amice Iacobe, I feel I've been discouraging hidden text in discussion with you for something close to a decade, and removing your hidden text on sight (with warning summaries) for several years. Feel free to check if this is exact. It doesn't seem to have discouraged you. Other Wikipedians, in general and on Vicipaedia, don't do it, so far as I can see. :They do it a great deal in the English wiki, but in consideration of your disapproval of it, I've often suppressed it when translating articles from there. ¶ Why, in the past week or so, I suppressed "<nowiki><!--Linked page allows download of the 48MB pdf--></nowiki>" in "[[Columbidae]]" and "[[Picidae]]" and "[[Procellariidae]]" and probably elsewhere (for a certain oft-cited source). ¶ I've suppressed "<nowiki><!--Whole paragraph cited--></nowiki>" and "<nowiki><!--cotylae mediales & laterales--></nowiki>" and "<nowiki><!-- AmMusNovit2400. Condor54:174. --></nowiki> and several similar bibliographic references in "[[Picidae]]." ¶ I've suppressed <nowiki>"<!-- cites previous two sentences -->" (five times!) and "<!-- cites previous 3 sentences -->" (twice!) and "<!-- cites previous 3.5 sentences -->" and "<!-- cites previous 4 sentences -->" and "<!-- {{cite journal | last1=Kennedy | first1=Martyn | last2=Spencer | first2=Hamish G. | year=2004 | title=Phylogenies of the frigatebirds (Fregatidae) and tropicbirds (Phaethonidae), two divergent groups of the traditional order Pelecaniformes, inferred from mitochondrial DNA sequences | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=31 | issue=1 | pages=31–38 | doi=10.1016/j.ympev.2003.07.007 | pmid=15019606}} -->"</nowiki>—all in "[[Fregatidae]]"! ¶ An example of hidden text that I've never, in years & years, imported from the English wiki—and which occurs with surprising frequency in taxonomic articles—is the announcement that a category, and sometimes a whole article, has been generated by a bot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) So I'll tell you the way other Wikipedians solve the main problems that you try to solve with hidden text. :#You think the Latin word you're marking is a wrong choice, and you're pretty sure of a better choice. In this case, others correct the Latin word. :#You aren't sure of the best Latin word, but you think there may be a better one lurking. Others make two choices. Better than adding a <nowiki>{{Dubsig}}</nowiki> (that is a legitimate ploy, but can serve as an irritation) is to say on the talk page, visible to all, what you believe to be wrong, mentioning any solution you have in mind. :#There's more to be said, currently visible on en:wiki, but you haven't time to add it. Happens all the time. If it's your translation, you are already acknowledging en:wiki on the talk page. It's on the talk page that you should add this fact and date it. :#There are notes, references and formulas that don't work. If you consider them essential, and can't make them work yourself, say it on the talk page. If you consider them non-essential, leave them out. :#You have too many lovely images. Choose. Add the best, visibly. Leave the rest out. Later editors will have a bigger selection to choose from. :#There are categories that don't work. Here you have three choices. If you consider them essential, create them and have a go at populating them. If you aren't so sure, find a supercategory that would work for the time being. It's very easy and fast to test category ideas if you have HotCat turned on (Preferences -- Gadgets.) For example, if [[:Categoria:Mammalia Angoliae]] doesn't exist, and you don't have 5 minutes to create and populate it, try [[:Categoria:Biota Angoliae]]. It does. With HotCat you can look at its subcategories as well: there might be a suitable one. Less than 1 minute to do all that, I reckon. Leave the remaining categories out. :Hiding categories and notes-about-categories in Latin is bad, because anyone who adds or removes categories afterwards, using HotCat, doesn't see your little deposits, and they might remain there till the end of Wikimedia. Hiding other text in Latin is bad too, and hiding text in English is of course worse. Potential editors won't see hidden text; many active editors won't see it in the way that you do; especially if the formatting is at all complicated, the next save may result in the hiding of a large stretch of good text. :If there are other problems that you try to solve with hidden text and I haven't yet thought of, please tell me! And if any other Vicipaedian thinks I'm being unreasonable, or has better solutions, do join in. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:28, 10 Iulii 2020 (UTC) ::OK, let's do away with all hidden text altogether. People will ignore it anyway, as when my helpful "<nowiki>[[fictilia elegantia]]<!--porcelain (Traupman)--></nowiki>" was changed to the redlink "[[porcellana]]" (as if the attestation must be disregarded). And likewise "<nowiki>{{dubsig}}</nowiki>" doesn't always elicit desired improvements, as my "[[ebur|ebore]], [[silex|silice]], ''[[slate]]''<nowiki>{{dubsig}}</nowiki>, [[lignum|lignoque]]" has recently become "[[ebur|ebore]], [[silex|silice]], quadra lapidea, [[lignum|lignoque]]," even though in the series of raw materials, "quadra lapidea" looks wrong as a translation of a substance (not a geometrical shape) defined by Wikipedia as "a fine-grained, foliated, homogeneous metamorphic rock derived from an original shale-type sedimentary rock composed of clay or volcanic ash through low-grade regional metamorphism." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) ::I must admit that you look at English wiki pages through the edit window far more than I do, these days, and for the best reasons. Of course I accept what you say. But even such messages date rapidly (48 MB? a couple of minutes or less). ::It may be that uses of hidden text such as <nowiki><!-- Bot-generated text --></nowiki> are the oldest type. Since you aren't a bot, I didn't have them in mind above. But in general, yes, it would be good to test if we can manage without. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:26, 15 Iulii 2020 (UTC) :::: I'm sorry, Iacobe, for having given an inadequate rendition of ''slate''. Having no inkling of its technical side, I had to conjure up something that might more or less fit into the context. For a non-native, ''slate'' looks like a wildly polysemous everyday word. Now that I had reason to look it up in the English wiki, I picked up Spanish in the language links, and ''pizarro'' in del Col: ''ardesia'' and ''lapis sectilis''. Then, I kinda finished your job by replacing my feeble rendition by ''ardesia''. Maybe ''lapis sectilis'' is better, I do not know. I agree with Andrew (point 2 above) that it's better to discuss these matters in the talk page. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 10:20, 16 Iulii 2020 (UTC) ::::: On the slate question, I had a look at some of the sources and threw together [[Ardesia]], if anyone wants to take a look at it and add/change things. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 17:02, 16 Iulii 2020 (UTC) :::::: Macte, Lesgles! [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 20:52, 16 Iulii 2020 (UTC) ==Disorder in the left column== And here I waffle about hidden policy, and meanwhile they've suddenly given me a list of other language articles, in the left column of each article, arranged in an order that makes no earthly sense. Is it the same for you? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:13, 10 Iulii 2020 (UTC) :Yes, for several days the order has been peculiar—quite a jumble, though not exactly random. Someone should report it to the authorities. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) ::I did report it, as did others from all over the wikiworld. They are all buzzing about it, and can't yet solve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:33, 15 Iulii 2020 (UTC) :::They continued to buzz around this for a long time, but it appears that they have now fixed it, thank goodness. :::Enjoy your mammals. My current project, one to which I often return, is foods and gastronomy. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:50, 28 Iulii 2020 (UTC) ::::Yes, I noticed when disorder in the left column ended. ¶ The categorization of the mammals, as I found it a few days ago, left a lot to be desired—but then so does their categorization in the English wiki, which (for reasons that aren't immediately apparent) at the higher-order levels uses a system somewhat different from its practice with other animals. I think we should make our mammalian categories conform with the rest of our zoological ones, even if (and though) they don't have links to the English wiki. Part of our problem was that we didn't have articles on some of the most important topics, but that's changing, as they've been sitting unloved for years among the certified myriads but are now at the top of my list of things to do. Up today: the baboons! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:45, 14 Augusti 2020 (UTC) ==Collatores inscii== Iacobe, noting your five nice, polite, old-fashioned letters to Vilho-Veli at [[Disputatio:Puls]], [[Disputatio:Leonardus Peikoff]], [[Disputatio:Carolus Rahner]], [[Disputatio:Quercus]], [[Disputatio:Hippolytus Taine]], I'd say it would be more effective to say it all in one at [[Disputatio Usoris:Vilho-Veli]]. You probably didn't foresee how many there were going to be. If you do that now, please greet Vilho-Veli at the same time, with the usual <nowiki>{{Salve}}</nowiki> template. No one's done so yet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:20, 14 Iulii 2020 (UTC) :No, we didn't foresee that, and other additions by the same party remain to be checked. Likewise, as we discovered just this morning, additions by a certain Tarih. Why people (let's assume they're people, and not bots) think it helpful to add words in the wrong language is a mystery. That their efforts deserve welcoming isn't necessarily an established fact. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:51, 15 Iulii 2020 (UTC) ::Oh, I agree. One of many such "facts". Only wanted to save your time really. Maybe, after weighing up the overall contributions of VV, Tarih and any other such, they are better discouraged. If similar unhelpful edits continue after your messages, I can warn and block. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 15 Iulii 2020 (UTC) :::They now seem mainly to be adding images. They may not be doing it very well, but currently the contributions appear to me positive rather than negative :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:58, 12 Augusti 2020 (UTC) :::Sorry to monopolize your talk page -- I'll go quiet after this. I understand a bit more now. These people are going in for one of those wiki competitions, apparently decribed at #WPWPTR #WPWP (which means nothing to me). This one is about "improving" Wiki articles, in all the languages of Eve, by adding pictures to them. My advice for what it's worth (I will do this myself) :::# If they added a portrait to a bio page that didn't have one, try the effect of replacing their addition with <nowiki>{{Capsa hominis Vicidata}}</nowiki>. If that doesn't help -- :::# Simply revert any of their edits you happen to notice that is unhelpful, with a quick summary such as "inutile". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:36, 14 Augusti 2020 (UTC)<br> Thanks for the advice. Fortunately, these little surprises don't happen often, and they're not all bad. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Fish == Rather a nice coincidence that you should have described ''[[Ctenopharyngodon idella]]'' just two months ago and now I find myself describing [[Shuizhu yu|one way to cook it]]. I wish it well in the wild, needless to say. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:55, 31 Iulii 2020 (UTC) :It must be a popular fish, as it's on the Myrias list! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Orsay == Forgive me for moving your comment about the name of the museum to [[Disputatio:Museum Orsay]]. You may be right, who knows? but I felt the issue might become a distraction at [[Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis]]. As to that, please do add further comments for or against the listed pages, and above all please feel free to add pages of your own or others you have noticed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:55, 12 Augusti 2020 (UTC) :No answer yet from the curator at the Quai Branly. As you know, Europe goes on holiday in August. All the better, though, to watch the Tour de France, which has been postponed to the end of the month. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Donkeys == You've created [[Equus africanus asinus]] which seems to be about the same topic as the existing [[Equus asinus]]. Surely it would have been better to move the existing page to the newly correct name, and then expand it? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:21, 12 Augusti 2020 (UTC) :I've been working from the Myrias list, where "''[[Equus asinus]]''" wasn't a registered article (indeed, it has links only to a a few minor wikis), but my initial thought (when discovering its existence, well into the process) was to leave it in case there might be some value in recording the history of the name, for which purpose a brief article to that effect is conceivable: "''Equus asinus'' was the name of mammals blablabla, erected as a species by [zoologist] in [year], which [official body, international consensus, whatever] in [year] made a subspecies of ''Equus africanus'' on the basis of blablabla, though investigators X and Y are still unpersuaded blablabla, as shown in their article blablabla." That sort of thing. Rather than work that problem out, I'd rather spend my time adding new articles from the Myrias list. We have about <small>THREE THOUSAND</small> to go! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) ::A pertinent fact: the English wiki does have articles like this; see [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Obsolete_mammal_taxa Category:Obsolete mammal taxa.] [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:59, 14 Augusti 2020 (UTC) :::Yes, I guessed after writing the above that because of the interwikis you might not have even discovered [[Equus asinus]] till too late. That's very bad luck, owed to someone's odd decision at Wikidata. It's true, one could have an obsolete taxa category, but in most cases, I would say, it would be more helpful to put all the information we have at the current taxon (and move it whenever those taxonomists change their minds). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:01, 14 Augusti 2020 (UTC) ==Small in the taxobox== IIRC, the old taxobox formerly printed small the name & year specified on the "....._authority" line, but now we have to type it in. Is memory playing tricks here? Was it decided that small wasn't desirable? or was the elimination of that feature an accidental byproduct (which nobody has complained about)? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) :Better not key in <nowiki><small></small></nowiki>, because, when we decide, we will want the decision to apply to every case. I didn't make this line small-font only because the font is now a bit smaller throughout the infobox and I didn't know whether even smaller was desirable here. If we agree that it is, I can very easily make it so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:01, 14 Augusti 2020 (UTC) ::Yesterday in "[[Cercopithecidae]]" (as previously in other articles), I'd keyed it in, albeit without the correct "....._authority" introduction, which I've just now fixed. I like the smallness of it. Couldn't a program include (in if-then codespeak, of course) the provision that "if a small command isn't already in the text, print it small"? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:41, 14 Augusti 2020 (UTC) :::There's a difference between what the code might be able to do and what I can make it do! I'm not so very clever. But in any case there's a better way. We decide the formatting (remembering also the need for italics for genus and species ... and anything else we think of), change the template to suit us perfectly, and then ask a bot to strip out unnecessary formatting from all existing cases. That way, anyone in the future will be able to use the template, confident that the formatting will be correctly applied. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:26, 17 Augusti 2020 (UTC) ::::I guess I was waiting in case you had a further comment, but, if not, I will now make the authority lines uniformly small. OK? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:40, 20 Octobris 2020 (UTC) :::::OK! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 20 Octobris 2020 (UTC) ::::::Finally I've done it. I wasn't looking forward to it because the design necessitated a large number of manual edits in this case and it's easy to get any one of them a tiny bit wrong! I think it's OK but please tell me if you notice any apparent errors. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:55, 9 Novembris 2020 (UTC) == [[Sinus Bengalensis]] == I moved to this because the name is directly confirmed in several sources. It also happens to agree with the current name [[Bengala]] of the article about the region. I didn't (yet) find any confirmation of "Sinus Bengaliensis", but in any case the footnote giving evidence of that spelling for the adjective is useful and remains in place. I hope that's OK. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:37, 20 Octobris 2020 (UTC) :That's fine. Today's question is what to do with the Beaufort Sea. The word ''beaufort'' might reflect something like ''bel(li)forte,'' but words having that shape are hardly abounding on the internet, and certainly not for so-named sea. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 20 Octobris 2020 (UTC) ::I doubt if there is a direct Latin source for this one. ''[[Sabellaria vulgaris beaufortensis]]'' and ''[[Cosmiodiscus beaufortianus]]'' and ''[[Amphora beaufortiana]]'' and ''[[Mastogloia beaufortiana]]'' were all named after the marine research station at Beaufort (North Carolina): no good. The ''Beaufortenses'' seem to come from there too ... You've probably checked all this yourself. We might have to start out with "Mare Beaufort". Sorry. ::But why does the sea have this name? Ah, Britannica says "It is named for the British rear admiral Sir Francis Beaufort", a fact that en:wiki omits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:38, 20 Octobris 2020 (UTC) ::::My response here seems to have disappeared; maybe an edit conflict. Anyway, no time now. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:02, 20 Octobris 2020 (UTC) :::Wait! As you sometimes say :) Note the article title "[https://www.researchgate.net/publication/336540944_Mantoniella_beaufortii_and_Mantoniella_baffinensis_sp_nov_Mamiellales_Mamiellophyceae_two_new_green_algal_species_from_the_high_arctic Mantoniella beaufortii and Mantoniella baffinensis sp. nov. (Mamiellales, Mamiellophyceae), two new green algal species from the high arctic]". If the Beaufort Sea isn't the high Arctic I don't know what is! So you could go for [[Mare Beaufortii]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:55, 20 Octobris 2020 (UTC) == [[Disputatio Categoriae:Operae]] == Last chance to comment on the best name for this category! As things stand, it's about to be moved. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:54, 1 Novembris 2020 (UTC) :Thanks for the heads-up. No good solution comes to mind, other than to leave well enough alone. Rushing, time being short. . . . [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:20, 1 Novembris 2020 (UTC) == [[Kamala Harris]] == Thanks for your edits there. Looking at it again, I had made a big mistake: I quibble only with the cure you prescribed. I had put her in the Vice-Presidents category. She isn't in that category yet, and if (e.g.) the world comes to an end before January or certain proposed lawsuits succeed (I'm putting this in order of probability) she never will be. So I've deleted that category now. On the other hand, inserting the navbox, i.e. the list of vice-presidents, on her page is (I think) useful already -- e.g. it would help a reader to verify that she is the first woman on the list -- and the list correctly adds the term "futura" against her name (one could make it "electa" or some other caveat, I don't know: it's freely editable); so I restored the navbox. I hope you would agree? She is also the first of non-U.S. parentage on both sides: is that true? I think it is. I say on both sides because John Adams (for example) had a British father. If that claim about her is correct, one might try to think of a neat Latin phrase to assert it ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:58, 9 Novembris 2020 (UTC) :Yes, she's the first VP whose parents were immigrants. (A TV announcer said it, so you know it must be true.) Her mother was an immigrant from India, and her father was an immigrant from Jamaica. Like most African-Americans, she has European ancestors, one of whom was allegedly [[:en:Hamilton Brown|Hamilton Brown]], a Scots-Irish slave-trader from County Antrim, Ireland. A brief search via Google isn't revealing the town of his birth, but he had business connections with Ballymoney, so that may be it. (Which would be amusing, since two great-great-great-great-great-grandparents of someone you know emigrated from there to New England in 1730, as did President William McKinley's great-grandparents in 1743.) Also, Kamala Harris may be the first VP whose parents—both of them!—were doctors of philosophy and university professors. If it's true that she attended a French-speaking primary school in Quebec, she probably has at least a passing acquaintance with French. She brings a lot to the table, as people might say. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 9 Novembris 2020 (UTC) ::As to the formulas, the point was merely to highlight a technicality. Biden isn't even a president elect, and Harris isn't even a vice-president elect, except in popular parlance. The purpose of the election last Tuesday was to elect the electors; they, in turn, will be voting on "the Monday after the second Wednesday in December" (says the law), and the votes will be counted by the Congress on 6 January 2021, when we'll at last have a constitutionally certified president elect and vice president elect. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 9 Novembris 2020 (UTC) :::That's a fair point. No one-word expression will get this exactly right. In the navboxes I tend to use "nominatus" if no election is involved, "futurus" if some kind of election or selection procedure has taken place ... allowing myself to gloss over the fact that the future is more uncertain than is the word "futurus"! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:08, 9 Novembris 2020 (UTC) ::::We also have ''exspectatus.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:14, 9 Novembris 2020 (UTC) :::::I never thought of that. Yes, a good idea. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:27, 9 Novembris 2020 (UTC) == [[Abiogenesis]] == Salve Iacobe, in hac pagina, quam nuper redigisti, patet error quidam citationis. Potesne illum corrigere? [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 23:01, 13 Novembris 2020 (UTC) :Dictum factum! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:30, 15 Novembris 2020 (UTC) == Gratias ... == ... sicut saepissime, tibi ago propter paginas heri Russice additas rubricationem. Delevi. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:35, 15 Novembris 2020 (UTC) :Salve Iacobe, [[Usor:Andrew Dalby|Andreae]] in gratias habendas libenter succedo: tibi etiam ego gratias ago. Aliquid pueriliter deletioni tarditatem attuli. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 10:04, 15 Novembris 2020 (UTC) == Ioannes Petrus Thiollet == Ioannes Petrus Thiollet page deletionem dolendum videtur fuisse error vester. Vide Viaf.org.--[[Specialis:Conlationes/2001:861:4981:4510:50AE:9FAD:C34E:4CCC|2001:861:4981:4510:50AE:9FAD:C34E:4CCC]] 14:02, 22 Ianuarii 2021 (UTC) :Magistratus non sum. Paginas delere non possum. Ergo erratum (si erratum videbatur) meum non erat. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:21, 22 Ianuarii 2021 (UTC) == Sexing carrots == You might scarcely notice, but I responded (very late in the day) in re carotarum: [[Vicipaedia:Taberna#Greges cultivarietatum (cultivar groups)]]. Mind you, what I said is no help in explaining the grammar of ''D. carota'' subsp. ''sativus'', because I can't explain it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:21, 26 Ianuarii 2021 (UTC) :Thanks for the head's-up. ''Carota'' certainly ''looks'' feminine, but we never know what Latin-writing scientists who don't know what they're doing might be thinking. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:10, 26 Ianuarii 2021 (UTC) == Chillies == All right, then, now look at [[Capsicum (fructus)#Pinacotheca varietatum selectarum]]. Some missing that are in the list above: in those cases I can't find an image on Commons. Do you grow any in your garden?? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:17, 7 Februarii 2021 (UTC) :Sadly, I don't have a garden of my own, though I've been known to putter in the condominium's plantation. I once managed to sneak some radishes in, but people who've never not lived in a city thought they were weeds. What can we do? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:26, 18 Februarii 2021 (UTC) == Motus Neo-Borbonis == Hello, the "[[Motus Neo-Borbonis]]" page has already been rewritten. I would like to know what are the main grammatical errors. Thank you. --[[Usor:AEOS1130|AEOS1130]] ([[Disputatio Usoris:AEOS1130|disputatio]]) 16:07, 18 Februarii 2021 (UTC) :Hi, Iacobe. Note the comment on my page also. If you can grasp that text better than I can, and are able to disentangle it, I'll be your fan for life. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:06, 18 Februarii 2021 (UTC) ::Andrew, when a text is so obscure that its meaning can't quickly be puzzled out, but it's not ''wholly'' in a foreign language, the aptest Latinitas-marker is probably –6. In this case, the lack of any such article in the other wikis is something of a red flag. The English wiki defines Neo-Bourbonism as "nostalgia for the Kingdom of the Two Sicilies" but has no article on it per se. The lemma itself is suspect, and the author has removed my <nowiki>{{dubsig}}</nowiki> formula, insisting, in effect, that ''Neo-Borbonis'' is good Latin. Time is lacking for the necessary editorial work. (For example, was the movement really born at Naples, as the text says? and so what? and is it really a movement, not mere nostalgia?) The world is sending us more pressing things to address at the moment. Not everything can be done. Life is short. And so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:22, 18 Februarii 2021 (UTC) :::On second thought, after a couple of minutes trying to parse a few sentences, I'm not so sure that –7 wouldn't be the apter Latinitas marker. Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:09, 18 Februarii 2021 (UTC) ::::Thanks very much for giving time to this, Iacobe. I doubted my judgment at first, but I agree with your assessment. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:50, 19 Februarii 2021 (UTC) :::::Et Iacobi et Andreae consentio; quomodo, o AEOS1130, existimes; mihi equidem videtur, ut non solum latinitas sed etiam argumentatio paginae emendandae aequabilitate meliore sint. Non dubito, quin lectoribus nostris et historia et <u>''diversae''</u> aspectae [[Regnum Utriusque Siciliae|Utriusque Siciliae]] aestimationem afferant. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 11:41, 19 Februarii 2021 (UTC) For example, here, in English, is what the second sentence might be telling us: :Ab articulorum scriptorem et cantuum , televisionis et cinematographicae textuum auctorem Ricardi Pazzaglia serie, cum Ianuario De Crescenzo magistro, scriptore, diurnario et tabulario, contra celebrare adventum Iosephi Garibaldi in Neapolim (die 7 Septembris 1860) ideam nata est. :The sight was born from of the little joints of writers and songs , of television and of a cinematographic female of texts to Richard Pazzaglia's author with regard to a succession, along with Ianuary De Crescenzo, master, writer, journalist and recorder, to celebrate opposite the arrival of Joseph Garibaldi into Naples (on 7 September 1860). ::After some study of these words, we can guess more or less what you're trying to say, ''but you're not actually saying it,'' and encyclopedias exist to do more than provide puzzles for readers. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:17, 19 Februarii 2021 (UTC) == Detritus? == Hi, Iacobe. One more page from our list of 10,000 added! Your energy amazes me. But it seems to me the strange unlinked numbers and letters at the end of each item in the bibliography at [[Arcus insularum]] require linking (if really useful) or taking away. Were you intending to do that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:09, 8 Martii 2021 (UTC) :Really? I'm not finding "Island arc" in the list of 10,000. I added the article to turn a relink blue. That link, in turn, was in a new article, on the [[Insulae Kermadecenses]], added because a swarm of strong earthquakes in that area may be indicating important action in the "Ring of Fire." ¶ In bibliographies, I just preserve what the English wiki tells us. The doi is itself a link: [https://library.uic.edu/help/article/1966/what-is-a-doi-and-how-do-i-use-them-in-citations "You can turn any DOI into a URL by adding http://doi.org/ before the DOI."] The ISSN unambiguously identifies the (serial) publication. Bibcode "has the form YYYYJJJJJVVVVMPPPPA[,] where YYYY is the four-digit year of the reference and JJJJJ is a code indicating where the reference was published. In the case of a journal reference, VVVV is the volume number, M indicates the section of the journal where the reference was published (e.g., L for a letters section), PPPP gives the starting page number, and A is the first letter of the last name of the first author" (says Wikipedia). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 8 Martii 2021 (UTC) ::Wow, I must have just assumed it was in the 10,000. Still, maybe it will be next month. I wouldn't be surprised if you're ahead of the wave. ::I haven't seen you do this in bibliographies before. Perhaps I haven't looked at the right pages. But, for what it's worth, you're not doing what the English wiki does: their codes are linked. Yours aren't. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:42, 8 Martii 2021 (UTC) ::::Yes, their codes are linked. Programs running in the background make the necessary connections, but we're not a programmer. Maybe one will come along and visit us from the English wiki, where the signal of "doi:" plus a number are all the information that needs to be typed into the text; the programming does the rest. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:26, 18 Martii 2021 (UTC) :::::Slight correction: since most of the bibliographic & footnoted matter seen over there is expanded from coding inside curly brackets, the programming probably involves the governing formulas, and not just hard-coded "doi:" signals. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:05, 18 Martii 2021 (UTC) :::There was no reply, so I've removed these unlinked bibliographic codes. Our aim is to help readers, not to puzzle them (I'm agreeing, in fact, with what you quite rightly said in the discussion just above). Our citations should give standard bibliographical information, as one would do in a professionally published academic work. And also -- this is the wonder of an online encyclopedia -- if we can link to an available online version of the text we're citing, we should certainly do it. :::Putting raw codes on the page, with no links, is no help to anyone. Let's not do it. After all, it seems to me, the place to preserve material on en:wiki is in the history of en:wiki. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:18, 18 Martii 2021 (UTC) ::::As for "professionally published academic work," the American Psychological Association's styleguide says: :::::Follow these guidelines for including DOIs and URLs in references: ::::::Include a DOI for all works that have a DOI, regardless of whether you used the online version or the print version. ::::::If a print work does not have a DOI, do not include any DOI or URL in the reference. ::::::If an online work has both a DOI and a URL, include only the DOI. ::::Additional recommendations follow, but these are the most pertinent. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:26, 18 Martii 2021 (UTC) :::::If we want to include ''and link'' the DOI, that becomes useful, and we can probably do it. :::::The DOI would normally take you to the publisher's website (hence no additional need for a url). The text may be available there free, but more often requiring subscription: still useful if your library has a subscription. Similarly a JSTOR number: many libraries subscribe to JSTOR. Hold on, then, and I'll have a go. "Programming", with luck, will be an overstatement :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:59, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::There's no need for me to do that: the DOI formula already exists here, and is in use on many older pages written by you. It was created by Robert Baruch, possibly for you, back in 2010! It seems we just have to remember to use it. I would have used it myself if I'd known. Instead of writing "doi:''number''", we have to write <nowiki>{{doi|number}}</nowiki>. That's it, folks. I think we can do that. For an example see [[Accipitridae]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:20, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::: I have now added a brief documentation to {{fn|doi}}. But we can even do without the template and instead of writing "doi:''number''" we can write "<nowiki>[[</nowiki>doi:''number'']]", which will automatically turn the doi into a link. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 22:45, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::::Why not do without the curly brackets and the square brackets and enable any string that begins "doi:" to be a link? Vicipaedia has a nontrivial number (less than a thousand but probably more than a hundred) of such strings already in place, as, for example, in "[[Asteroides orbitam Martis transiens]]." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:33, 19 Martii 2021 (UTC) :::::::::It's a good thing this has come up for discussion, and a good thing too that there turn out to be easy answers. But I want to raise an issue that (in my limited understanding) makes the use of a formula <nowiki>{{}}</nowiki> preferable to the <nowiki>[[]]</nowiki> that UV offers and the "magic number" method that Iacobus has in mind. :::::::::In my view, en:wiki is still at the adolescent stage here: you link the numbers and you show the numbers (although human eyes will avoid reading the numbers and don't ever need to). The adult stage is when you link the numbers and quietly tell the human eye what the link will do. So, with the apparent steady increase in bibliographic codes, a fully featured en:wiki bibliography ends up with a long list of blue numbers, unreadable and not actually requiring to be read, at the end of each item. :::::::::To see the difference, compare what you get on en:wiki in the box labelled "taxon identifiers" at the foot of [[:en:Tomato]], with what you get on la:wiki in the line headed "situs scientifici" at the foot of ''[[Solanum lycopersicum]]''. On en:wiki you're given all the numbers (but how many readers need them?); on la:wiki you get the name of the site, which is what most readers might want. Of course, by mousing or clicking, you can see the number if you want it. :::::::::This isn't a new idea, of course -- it's what hyperlinks normally do! You present to the eye the name of the site or page, and you hide the URL behind it. :::::::::That's what I think we should be able to do, and that's why (in my limited understanding) the use of <nowiki>{{}}</nowiki> would be a better way to go. Sorry, Iacobus, about this long text on your page -- but somehow you're often at the eye of the storm :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:56, 19 Martii 2021 (UTC) :::::::::: Enabling any string that begins with <code>doi:</code> to be a link (i. e. a fourth "magic link" besides [[:Categoria:Pages using ISBN magic links|ISBN]], [[:Categoria:Pages using PMID magic links|PMID]] and [[:Categoria:Pages using RFC magic links|RFC]]) cannot be configured locally on la.wikipedia, and there are arguments against (further) such magic links, see [[mw:Help:Magic links]] and [[mw:Requests for comment/Future of magic links]]. Therefore we should use the curly or square brackets when we provide a DOI. :::::::::: Whether the template method (curly brackets) or the interwiki method (square brackets) can or will programmatically provide richer information to readers in the future is difficult to foresee. It may well be that changing our {{fn|doi}} template here on la.wikipedia may enable us to improve the presentation of dois, but it might also happen that MediaWiki programmers will enhance the interwiki doi presentation in a way that would be difficult to achieve with templates here on Vicipaedia. But perhaps the template method (curly brackets) will turn out a bit more flexible. In any way, we should use either of these two methods whenever we provide a doi (and it would be a good idea to link any doi in either of the two ways). Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 23:09, 19 Martii 2021 (UTC) {{outdent}}Regardless of the linking method, I think that this is something that we can present more cleanly than in the format prescribed by style manuals. The ''Chicago Manual of Style'', for example, says something similar to the APA. Here's an example of how they would cite an online journal article:<blockquote>Wesoky, Sharon R. “Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics.” ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66. https://doi.org/10.1086/679524.</blockquote> :The DOI is useful as a theoretically permanent link. Writing it out in full is necessary in a print publication, but here I would argue that we can just attach the link to the title. Here's with a full URL: <blockquote>Wesoky, Sharon R. [https://doi.org/10.1086/679524 "Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics"]. ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66.</blockquote> :With <nowiki>[[doi:X]]</nowiki>, it loses the external link symbol, which is unfortunate: <blockquote>Wesoky, Sharon R. [[doi:10.1086/679524|"Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics"]]. ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66.</blockquote> :It doesn't look like {{fn|doi}} allows for a different label like this, but I imagine that would be simple to add. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 17:48, 20 Martii 2021 (UTC) ::Sorry I didn't reply before, Lesgles. I'm glad you agree that in an online bibliography there's no need to show the number (e.g. the DOI number): the need is to link it. ::I like your solution -- placing the DOI behind the article title -- especially because it strikes me that DOIs are becoming more and more the standard reference, almost month by month. But I hesitate for two reasons. One is that, for the great majority of the older stuff we cite in bibliographies, there is no DOI: so it's not standard enough yet! The other is that it is more complicated to adopt that method in transferring a bibliography from another source, such as en:wiki: on en:wiki's and other people's bibliographies, the doi appears (if at all) at the end of each entry. The simplest thing on each case would just be to put the curly brackets around the DOI where it is: I can imagine persuading others to do that, I can't so easily imagine persuading others to take the DOI, transfer it just ahead of the article title, and format a link around the whole thing. There's more risk of typos when doing that, and it would take longer each time. [So for clarity, this is my preferred method: <blockquote>Wesoky, Sharon R. "Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics". ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66. [https://doi.org/10.1086/679524 doi]</blockquote> ::And it would be simpler, I think, if we were doing that, to make the {{fn|doi}} template do it for us, hence no need to add the "<nowiki>[https://doi ]</nowiki>" each time, just the curly brackets. But if others prefer the Lesgles format as in the examples he gives, above, I will happily go along with that.] Iacobe, do you have a view on this? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:12, 1 Aprilis 2021 (UTC) == Titles == I answered you at [[Disputatio:The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]] -- but to no purpose, I'm afraid. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:31, 11 Aprilis 2021 (UTC) :Really useful answers have now been added. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:17, 11 Aprilis 2021 (UTC) ::Quae iam legimus, sed memoriá tenebimus? :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:24, 11 Aprilis 2021 (UTC) == improve the page == Hello dear friend! I think that the important page "Princeps senatus" has some fault and mistakes. for example the word "inientes" in this page what does mean?! please improve this article. Thanks! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 09:07, 20 Aprilis 2021 (UTC) == question == Hello dear friend! in the article [[Philippicae (Cicero)]], i think that the word "Lupercaliis" is wrong because in en.wiktionary.org, it is written as "Lupercālibus" and in online-latin-dictionary.com/ is written such. see: https://en.wiktionary.org/wiki/Lupercalia#Latin and https://www.online-latin-dictionary.com/latin-dictionary-flexion.php?lemma=LUPERCALIA100 [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 20:58, 27 Aprilis 2021 (UTC) :For the plural noun ''Lupercalia'' (meaning 'the festival of Lupercus'), Cassell's (1968) gives the genitive as both ''-ium'' (third declension) and ''-iorum'' (second declension), but Traupman (2007) gives it only as ''-ium.'' If either interpretation is acceptable but the third declension is preferable, feel free to change it! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:52, 27 Aprilis 2021 (UTC) == Fodico fodico == Hello again! You hinted here [[Vicipaedia:Taberna#Translation_help,_please]] that you might be willing and able to translate the text under the gentleman at [https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw126465/John-Florio?LinkID=mp69527&search=sas&sText=Florio&role=sit&rNo=0]. I'm after this since I think it could be a good addition to his en-WP-article. If you're interested in such things, he is also accused of writing the works of Shakespeare [https://en.wikipedia.org/wiki/Florian_theory_of_Shakespeare_authorship]. [[Usor:Gråbergs Gråa Sång|Gråbergs Gråa Sång]] ([[Disputatio Usoris:Gråbergs Gråa Sång|disputatio]]) 08:49, 6 Iulii 2021 (UTC) There's an attempt at translation going on '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Reference_desk/Humanities#Latin here]''', feel free to comment. [[Usor:Gråbergs Gråa Sång|Gråbergs Gråa Sång]] ([[Disputatio Usoris:Gråbergs Gråa Sång|disputatio]]) 09:08, 16 Iulii 2021 (UTC) == Hello == Hello, please save the [[Qaem Shahr]] article and link it to the wiki data item. Thanks [[Usor:Viera iran|Viera iran]] ([[Disputatio Usoris:Viera iran|disputatio]]) 09:21, 25 Iulii 2021 (UTC) :I can tidy it up, but I'm not a magistrate, and I don't handle wikidata. Aren't bots supposed to make such links? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 25 Iulii 2021 (UTC) Hello, please save the [[FC Nassaji Mazandaran]] article and link it to the wiki data item. Thanks [[Usor:Viera iran|Viera iran]] ([[Disputatio Usoris:Viera iran|disputatio]]) 15:46, 4 Maii 2022 (UTC) :As indicated above, I'm not a magistrate, and I don't handle wikidata. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 25 Iulii 2021 (UTC) == De vandalismo == You can say what you like to me, Iacobe, see my talk page for [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Dalby, you are monkey, not Aryan!|evidence]], but your summaries at [[Tokelau]] and [[Niue]] are unreasonable to all magistrates. Like other people, we sleep. Like other people, we have things to do in the real world. (I've been pickling chillies this morning.) Compared with other wikis of comparable size, Vicipaedia is quite good at clearing up vandalism. And you are a major part of this. Thank you with all my heart for watching so closely and for reverting as you do. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 18 Septembris 2021 (UTC) :At least eleven hours and four minutes elapsed between the first instance of vandalism and the first deletion. That's a rather long time for a large handful of magistrates all to be asleep! ¶ Why not divide the day into segments, for each of which at least one magistrate would be responsible? If each of (say) eight magistrates checked the "Nuper mutata" once a day at a set time (the times being distributed at equal intervals), the result of an attack would be visible for less than three hours. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 18 Septembris 2021 (UTC) ::''Omnia aliena, tempus tantum nostrum.'' Vicipaediae, tempus hominum ceteroum gubernare non decet. Officio nostro verecunde mi licet, Vicipaedia non, quia est libera. Ut ceteri/ceterae spectare continuabo. Pariter, ut iam supra scriptum, vigilantiae omnium gratias quoque ago. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 17:25, 21 Septembris 2021 (UTC) == Corrections == I thank you a lot for the corrections you're making on my articles. I always read what you correct back and your summaries hoping to improve my knowledge on Latin. If you ever think that my article edits bring more harm than good, don't be afraid at all to tell me and I'll stop. I've just started learning Latin so I am aware that my language skill level is very low at the moment. Having said all that, I wanted to correct you on something though: 1 hectometer is equal to 100 meters so 138.8 meters are equal to 1.388 hectometers or ~1.4 hm. This is in reference to [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Hectometrum&curid=298908&diff=3642576&oldid=3642575&diffmode=source this edit]. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 10:41, 28 Septembris 2021 (UTC) :Yes, good. I hadn't had my morning coffee yet and didn't see the period (.) and was thinking you didn't know that four-digit numbers (e.g. 1388) don't have a space, whereas numbers with more digits do (e.g., 13&thinsp;888 and 138&thinsp;888). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:41, 28 Septembris 2021 (UTC) I think [[mate]] may be good enough to read now: glance at it only if you have time. I found it a bit difficult to get back to the Latin coalface after 2 weeks away. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:55, 3 Octobris 2021 (UTC) :Ah, thanks for the heads-up, but I'm working on other projects at the moment; Vicipaedia fits the schedule best in the mornings (local time), with coffee. Maybe tomorrow. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:28, 3 Octobris 2021 (UTC) == "Sources we used" == I noticed your plea for a means to indicate which were the main sources for an article. I had wanted that myself. See what I've done at [[Eduardus Nignon]], under external links. It's an idea I got from French wiki. If you like it, this <nowiki>{{Penna}}</nowiki> can be added at the end of any line in a bibliography or external links. Optional, of course, and no real need to do it if the book is already cited in [multiple] footnotes. It would be possible to permit different messages, but I think maybe it saves time just to use the single fixed message. I felt it was simpler to do this than to have a separate list of sources -- in which case one would end up transferring titles from one list to another, or forgetting to do it, or duplicating titles etc. etc. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:23, 5 Octobris 2021 (UTC) == [[Colinus Powell]] == You may notice he's on the pagina prima today. Creating that article was a very good thing. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:06, 19 Octobris 2021 (UTC) :Well, he was a Famous Person, and we were all surely surprised that his life hadn't yet appeared in Vicipaedia! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 19 Octobris 2021 (UTC) == emenda paginam == salve! paginam '''[[Rodolphus Graziani]]''' per transfĕrendum hanc [https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Rodolfo_Graziani&oldid=123491385 paginam] creavi. emenda illam paginam quaesso! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 12:52, 24 Octobris 2021 (UTC) == Nuper mutata == I made a quick comment. This postscript is for your attention: I'm amazed that you see eleven lines of text! In the case of the two examples you give, I see 3 and 4 lines respectively. The system appears to have a cutoff so that it doesn't go beyond the length of those two, but I quite agree that the current cutoff takes it far beyond what's necessary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:28, 3 Novembris 2021 (UTC) :Maybe the size of my font is larger, but the ''degree'' of difference is a surprise. Especially at the end of the day, I tend to spare my eyes by enlarging the letters. (Right now, on my screen, the first sentence starts flushleft with the word ''Maybe'', and the phrase ''end of the'' is at the right margin.) On a PC keyboard, enlarging the font is instantly effected by simultaneously depressing Ctrl and the plus-sign on the number pad—an action repeatable until satisfaction is achieved. Easy as pie! (Ctrl-minus works in reverse.) Surely on a handheld communication device, with a narrower width than my screen, the situation would be even worse? (But maybe the personality of people using such a device leads them not to bother with "Nuper mutata"?) Also in regard to the "Nuper mutata" page, the design of the screen wastes several lines with unnecessary blankspace, but I'll have to take to email to show you a screenshot. Hold on! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:26, 3 Novembris 2021 (UTC) ::My preference happens to be roughly the opposite of yours. I like plenty of text in fairly small size: my standard zoom level for Wikipedia is 80%, and I have a big screen. So the degree of difference is not so surprising after all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:56, 22 Novembris 2021 (UTC) :::Notice my response on one point that you made at Klein Muci's talk page -- you can already eliminate formulas from your Nuper mutata! It takes <s>4</s> 5 clicks (it could be simpler, I admit). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:39, 19 Decembris 2021 (UTC) ==Note to oneself== Haec verba in Taberna die 13 Septembris 2021 scribebamus: "Are linguists aware that individual contributors' attempts to write in Latin can serve as evidence for the process of their acquisition of the language? Contributiors' understandings & misunderstandings are all available, in indisputable black & white, for future study, sometimes augmented by their declarations of doubt & certainty in editboxes & disputation pages. All manner of abilities & personalities are documented here. Some contributors will be seen to be recording their uncertainties, and some will be seen to be declaring that their grammar is 'perfectly fine' when it isn't. The history of this wiki is potentially a gold mine (so to speak) for linguistic and even psychological investigation." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 10 Novembris 2021 (UTC) == Thanks == Thanks for noticing those unwanted edits, which happened after my morning coffee and before yours. If a similar thing happens another time, do exactly the same thing -- with just one exception, if you happen to think of this. If the edit is defintely unhelpful, revert it (abrogare) and save. Don't be tempted to make other edits before saving. After saving, by all means go on and improve the page with a second edit, and save again. But if you revert and improve in the same edit, and especially if it's a very long page, the editor who comes after may be left in doubt whether you corrected all the bad things or only some of them. Verbum sapienti [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:51, 22 Novembris 2021 (UTC) :Ah, OK. When reverting, my eye often catches infelicities other than the ones inviting the reverting, and then my fingers begin to itch. ¶ Multiple unhelpful changes (like today's) often seem to occur when neither of us is awake. Maybe that's a clue as to where they're coming from. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 22 Novembris 2021 (UTC) == Your nuper mutata == It was true, Iacobe, the method I gave you for excluding unwanted namespaces from your Nuper mutata will not, by itself, hold firm each time you go back to Nuper mutata. But it was also true, as Klein Muci then said, that you can make it hold firm for ever by finding the bookmark symbol at the right moment. Perhaps you've discovered this for yourself meanwhile. Tell me if you haven't and I'll explain exactly how. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:15, 30 Decembris 2021 (UTC) == Oysters and rivers == Thanks for your addition to [[Ostreae Rockefeller]], which served to remind me that I had more work to do on that page. On [[Flumen Grande]], via the German wiki (which lists old Spanish names) I guessed at a possible Latin name and found support for it. I haven't suggested moving the page, as yet, because there could surely be other, better or more recent Latin names which we haven't yet guessed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:09, 10 Februarii 2022 (UTC) :I searched the internet for "flumen grande" (in various cases) and found attestations of one—apparently in Brazil! Not pertinent, except that it does tell us that ''flumen grande'' is good Latin for the concept. Likewise, searches for ''fluvius grandis'' proved unavailing. Further, ''magnum flumen'' and ''magnus fluvius'' must abound, but maybe not helpfully so in regard to this particular example. We have an irony here, in that the river is never impressively wide, and the flow of its water has been so reduced by damming and climate change that it sometimes dries up completely now before reaching the Gulf of Mexico. As a site of undocumented immigration, however, it has enormous importance in U.S. politics, so I was surprised to see that Vicipaedia didn't have at least a stub on it; also, of course, it's one of the 10,000 essential articles. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:27, 10 Februarii 2022 (UTC) ::Speaking of those, I thought you wouldn't disagree if I gave your new page primary position at [[Sal]]. It's exactly what classical Latin writers would have meant when they said "Sal" -- but probably you would not have been able to put it at that title because deletion of existing redirects was necessary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:19, 21 Februarii 2022 (UTC) :::Yes, that's fine. Redirects (both here and in the English wiki) are mostly useful, but they've sometimes proven problematic, and they've definitely cost us points at Meta. Speaking of which, we have the newly discovered problem of "[[Stagnum]]," which correctly links to English "Pond" but still isn't being counted among our 10,000 articles at Meta. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 21 Februarii 2022 (UTC) ::::Will Meta recognize articles resurrected from the dead? See "[[Boeing]]," another of the 10,000 most important articles. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:02, 21 Februarii 2022 (UTC) == Georgius Fishta == Hello Iacobus! :) I was recently working on the article of Lissus (Lezha), an Albanian city and while listing some of its most well-known historical figures, I was surprised to see that the article for [[Georgius Fishta]] already existed and it was written by you some years ago. I got curious and I wanted to ask how come you've gotten interested in that writer. The creation summary you had provided some years ago included a number but I'm not sure what that is supposed to mean. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 18:56, 21 Februarii 2022 (UTC) :I have no idea why I wrote it. The number is in the Dewey Decimal Classification, a widely recognized system for cataloging publications. It's a guess, and it could be wrong! Here's a simple version of it; [https://www.librarything.com/mds/0 click to expand.] As you'll see, Albanian literature is 891.991. A problem with biographies, of course, is that people can have several specialties, each with its own number, so a cataloger has to choose the most important or exemplary. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:11, 21 Februarii 2022 (UTC) ::Interesting. Thank you! :) - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 11:05, 22 Februarii 2022 (UTC) == De systemate periodico extenso == Ave Iacobe, veniam peto ob fastidium a mihi tibi creato. Vidi te paginam de [[systema periodicum extensum ultra septimum periodum|systemate periodico extenso ultra septimum periodum ]] latinitatem -5 habere dixisse. Quid erratum est? Si possum, velim errores corrigere... Gratias ago, [[Usor:Llaaww|Llaaww]] ([[Disputatio Usoris:Llaaww|disputatio]]) 18:43, 28 Februarii 2022 (UTC) == Latin syntax == Hello! I had an overall question about the Latin syntax and I was wondering if you could help. I know that there is no fixed word order in Latin and I also know that in basic Latin guides students may be told that usually the verb goes in the end of the sentence. Does that "rule" still apply if the sentence is very long though? I was reading about my country to practice my Latin (reading about something you already know helps) and I noticed this sentence: ''A septemptrione Monte Nigro, oriente Kosoviae et Macedoniae, meridie Graeciae, occidente mari Hadriatico finitur.'' Its syntax does seem a bit awkward for my eyes. Having the verb in the end of the sentence usually makes for a more amused reader because it entertains their curiosity for meaning and context (you have to wait until the very ende of the sentence to know what the other is talking about). However in that case, the very long sentence feels like it surpasses the human cognitive load and when you eventually do get the verb, you may have to reread the beginning again to remember what it was about. Does it feel the same for you, an experienced Latin reader? Do you think that could be rewritten in a better way in regard to verb positioning? - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 16:07, 15 Aprilis 2022 (UTC) :''Finitur'' sounds fine to my ear. (But are the previous words in that sentence idiomatic?) The passage before ''finitur'' isn't all that long, and because it breaks down into four short phrases that are (or should be) grammatically parallel, it doesn't feel overlong at all. If you really want to tickle your syntactical senses, observe, in English, the first lines of book II of ''Paradise Lost'' (by John Milton), with the main verbs (of independent clauses) here in bold: ::High on a throne of royal state—which far ::Outshone the wealth of Ormuz and of Ind, ::Or where the gorgeous East with richest hand ::Showers on her kings barbaric pearl and gold— ::Satan exalted '''sat''', by merit raised ::To that bad eminence; and, from despair ::Thus high uplifted beyond hope, '''aspires''' ::Beyond thus high, insatiate to pursue ::Vain war with Heaven, and, by success untaught, ::He proud imaginations thus '''displayed.'''⁠ :Note that, although English is an SVO language, the last clause is SOV: "He imaginations displayed." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:53, 15 Aprilis 2022 (UTC) ::The provided example crushes all my dilemmas if the sentence I provided was "too much". I guess it's just too much for me than, my mind still unable to auto-break it down in meaning in 4 equal parts (even though the commas are there) while still remembering context. That sentence was from [[Albania]], second sentence of the article. Thank you for your insight! :) - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 11:42, 17 Aprilis 2022 (UTC) :::Meanwhile, did you hear the music of "I'''nd''' . . . ha'''nd''' . . . gol'''d'''" and "'''Sat'''an . . . '''sat'''" and "de'''sp'''ai'''r''' . . . a'''sp'''i'''r'''es . . . '''p'''u'''rs'''ue" and "'''h'''igh . . . '''h'''ope . . . '''h'''igh . . . '''H'''eaven"? Also, "by success untaught" may be a wry echo of ''indocilis pauperiem pati'' 'untaught to brook privation' in Horace's first ode of book one. Milton spoke & wrote Latin fluently, read Horace thoroughly, and worked echoes of Horace into various parts of ''Paradise Lost.'' ¶ Meanwhile, I doubt that the diction you cite is the most idiomatic possible. The not-quite parallelism could be problematic: 'It's bounded on the north in regard to Black Mountain, on Kosovo and Macedonia's east, on Greece's south, on the west to the Adriatic sea'. Can that be geographically right? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 17 Aprilis 2022 (UTC) ::::I did when I was reading it quickly and it was aesthetically pleasing even though I had difficulties in finding out where it was coming from. I've been interested in taking a look at the so-called Milton's mysterious magnum opus but so far I have yet to read ''Paradise Lost''. I've been careful not to read too much on it online not wanting to spoil myself. ::::I believe not. This is "the same" sentence from the EnWiki version: ''It is located on the Adriatic and Ionian Seas within the Mediterranean Sea and shares land borders with Montenegro to the northwest, Kosovo to the northeast, North Macedonia to the east and Greece to the south.'' This paints a better picture I believe. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 17:29, 17 Aprilis 2022 (UTC) :::::I enjoyed reading this discussion, and, as often, I find that I agree fully with Iacobus. Milton is a lovely example (and well worth reading). If you want something simpler (and Latin instead of English) {{Ping|Klein Muçi}} Try reading Caesar's commentaries ''De Bello Gallico'' and maybe use a translation to help you follow it. It's an executive summary for senators of what Caesar claimed to have done each year. There, too, clauses and sentences fall into parallel groups, and as you learn to recognise them you find that the prose becomes easier to read. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:00, 5 Maii 2022 (UTC) == [[Saulges]] == Salve, carissime Iacobe, quomodo te habes? Adiutum tuum in hac pagina necesse est, quia nomen Gallicum inveni. Mutare possumus? Tibi gratias ago. [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 08:56, 3 Maii 2022 (UTC) == Strategy == I can't remember the answer to this: I'm sure you can. [[Capsicum (fructus)]], one of the Myriad, is already full length and I am still expanding it: will this further increase our score, or not? If yes, I'll continue. If no, I will take out the list of cultivarietates to make a separate list article, as is done in English. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:09, 12 Maii 2022 (UTC) :It's already got 76,490 octeti, so removing fewer than 60,490 shouldn't make a difference, as 16,000 qualifies a text for maximal points. The removal will reduce the mean by a small & probably negligible amount, but it certainly won't affect the median. Have at it, if you like! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:40, 12 Maii 2022 (UTC) == Musica Romae antiquae / Musica Romana antiqua == Salve, Iacobe. Petrus sum (tibi antea forte sub nomine "Frenchnerd" notus), is qui nuperrime ultimam partem [[Musica Romana antiqua|Musicae Romanae antiquae]] curavi. Quid censes de latinitate huius rei, estne melior nunc? Bene scio multa, quae ad artem Latine scribendi attinent, mihi etiamnunc addiscenda esse meumque scribendi genus fortasse quadam elegantia vel venustate carere, sed, ut ingenue fatear, istam elegantiam interdum sophisticam libenter neglegendam existimo perspicuitatis gratia... Si igitur tempus tibi fuerit, rem supra commemoratam, quaeso, iterum inspicias. Bibliographiam non attigi, quamvis multae quisquiliae ibi maneant, ut emendentur... Fortasse etiam de inscriptione rei nobis cogitandum erit, cum res inscribatur "Musica Romana antiqua", textus autem sic inchoet: ''Musica Romae antiquae...'' Quae cum ita sint: cura, amice, ut quam optime valeas! Tibi obstricissimus [[Usor:Petrus Tectander|Petrus Tectander]] ([[Disputatio Usoris:Petrus Tectander|disputatio]]) 12:14, 11 Iunii 2022 (UTC) ==De Curculionoideis== Gratias tibi ago de iis quae in omnibus commentationibus confers! De duobus in [[Curculionoidea|Curculionoideis]] consulere velim. Primum: Nonne "Curculionidae" et alia familiarum animalium nomina, sicut in fabulis "Atreidae" aliaque eiusmodi patronymica, masculina sunt? Alterum: Notam immisisti questus Anglicam Vicipaediam alibi Curculionoideum, alibi Bostrichoideum ''Austroplatypoda'' vocare. Egomet nusquam invenio aliud quam Curculionoideum esse. Potesne monstrare, ubi Bostrichoideum esse dicatur? [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 16:32, 13 Iunii 2022 (UTC) == Thanks == ... for your comment at [[Disputatio Usoris:PEDCPR]]. If you have time, please look there again. If you have additional time, please look at Petrus Tectander's query on my talk page. I know nothing about music ... But I know you're busy! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:08, 4 Iulii 2022 (UTC) :Yes, the (annual except for 2020 & 2021) folklife festival on the Mall has been proving irresistible to my (hobbyist) cameras, a double issue of an academic journal I copyedit has been in progress, and so forth. Busy, busy! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:13, 4 Iulii 2022 (UTC) ::Salvus sis, Iacobe. Video Andream te iam certiorem fecisse de iis, quae in eius pagina disputationis scripseram. Si tibi occupatissimo placebit, tempore dato rogatum meum [https://la.wikipedia.org/wiki/Disputatio_Usoris:Andrew_Dalby#Certamen_musicum/Concentus_vs._Concertatio_(?) ibi] legas. [[Usor:Petrus Tectander|Petrus Tectander]] ([[Disputatio Usoris:Petrus Tectander|disputatio]]) 18:41, 4 Iulii 2022 (UTC) == Amaro Pargo == Salve, de hoc; [[Disputatio:Amaro Pargo]]. Titulum articulum esse puto; Amarus Pagrus. Verbum "Pargo" = Pagrus, cognomen est piscis huius; [[:es:Pagrus_pagrus|Pagrus pagrus]]. Puto etiam nomen in hoc articulo Latinizandum esse: [[Maria de León Bello y Delgado]]. Omnes optimis. [[Specialis:Conlationes/87.223.45.200|87.223.45.200]] 20:09, 12 Iulii 2022 (UTC) :Mos noster est praenomina et agnomina, sed non cognomina, Latine reddi. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:45, 13 Iulii 2022 (UTC) == A couple of messages to me == Looking at the page history of [[Tyrone Power]] I see a couple of summaries by you, attached to edits tagged "minor", a couple of months ago, which begin "Andrew ..." I guess that must be me. Well, just to clarify, I don't hold the views you seem to attribute to me. I don't know why you thought I did. Never mind -- have a nice day, as they say -- [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:38, 21 Iulii 2022 (UTC) :I think I see what it was now. That page had been edited by a miscreant: you were unlucky enough to edit it straight afterwards without noticing the vandal's touch. Seeing the page afterwards, I regarded your edits as neutral rather than improvements, so I reverted to the previous good state of the page. In general, "Lifetime" is fine by me: I see it as neither better nor worse that the alternative. I agree that "CFA" is not the most helpful term to choose, but, as a link, it works. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:14, 21 Iulii 2022 (UTC) ::Ah, OK. Too long ago for worry, but you seem to have figured it out! ¶ Meanwhile, while we've got your attention: neither the new form of the disputatio-starting page, nor the current version of the so-called legacy form, may be looking as good as the truly old one. ¶ Also, in case you've noticed the absence of an article on this year's [[Circuitus Franciae]]: the cable network that used to show the race for free (as part of its ordinary programming) isn't doing so this year and is charging money for live-streaming, so the unfortunate cyclists have sunk into oblivion. Of course anyone remains free to add an article to continue the series. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:49, 21 Iulii 2022 (UTC) == Emenda! == Salve! emenda [[Provocatio ad populum|hanc paginam]], tibi gratias ago! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 19:18, 23 Iulii 2022 (UTC) == Starting a talk page == Trying to help you here without fully understanding your problem: therefore ignore if useless. On la:wiki I have no difficulty such as you describe. But maybe the following will help: On en:wiki, yes, I do see an unfriendly screen saying in large red letters "Why the hell do you want to do this, you idiot?" On that screen, I click on the button bizarrely labelled "Start a discussion". The system now reluctantly gets ready to open an edit window, while soupily urging "A new way to start topics is here" (a Dutchman must have written that). Alternatively it invites me to return to the "legacy experience", which would be sex, wouldn't it? All right, I think I used to like sex, I'll have a go at it. I click on "legacy experience". I have to insist once more on "legacy experience as default": then I get to my preference page and I have to push a button near the bottom labelled "open the wikitext editor". If I do all that, I get back to normality just in time for breakfast. It looks as if, from where you are, you would achieve the same outcome on Vicipaedia by going to "Modi/Praeferentiae", choosing the tab "Edit screen/Recensere", finding the button near the bottom labelled "open the wikitext editor", clicking it, and saving. None of this, I assure you, has anything to do with the magistratus :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:15, 24 Iulii 2022 (UTC) :It has to do with ''somebody,'' because these things don't happen of their own accord! One curiosity is that the summarium box has disappeared. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:35, 24 Iulii 2022 (UTC) ::It's a Wikimedia-wide change: you can find some explanations [[:mw:Talk pages project/Feature summary|here]], as I discovered in responding to your question. ::When you asked about it on the Taberna, I didn't immediately recall the event -- sorry -- but I must in fact have determined immediately in my own case to enjoy the "legacy experience" and followed the steps above almost without conscious thought. Again in my own case, and to try out the solution to your problem, I followed the same steps yesterday on en:wiki, as I narrated above. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:39, 25 Iulii 2022 (UTC) :::One is reminded of businesses that, when they make a change that inconveniences you, will post a sign or send an email to tell you it's "for your convenience." ¶ I tried the "legacy experience" a week or two ago, but the result differed somewhat from what was expected. Let's try it again when I add another orchid or bee. ¶ Speaking of bees, Vicipaedia may have made a mistake in making "[[Anthophila]]" equivalent to "[[:en:Bee|Bee]]" (though, strictly speaking, it seems to be), the problem being that ''anthophila'' is a clade, not one of the basic levels of taxa (class, order, family, genus, species). Would it have been better to say that ''anthophila'' = ''apis (cladus)'' and thus to distinguish between ''Apis (genus)'' and ''apis (cladus)''? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:34, 25 Iulii 2022 (UTC) ::::That's interesting. Tell me if I'm wrong, but I don't think there is a clade "Apis" (as distinct from the genus "Apis"), or indeed a clade "''Bee''" ... is there? If there isn't, we can't pretend there is. It would be an error to use "apis" in Latin, or "abeille" in French, to cover all the insects covered by English "bee", because vernacular names don't correspond in that way from language to language. It would be pointless, anyway, to create a Latin or French page specifically to enumerate all the insects that the English call "bee". That's a job for Victionarium or Victionnaire: our articles have to describe things, not words. Yes, I know, I'm saying things you have often said yourself. ::::Now there actually is a clade "Potato" these days (roughly on a level with [[Solanum subg. Leptostemonum]] but not defined as a subgenus). My question is, should I translate the name or not? You may have had similar issues among the cabbages. I think it will only cause confusion if I translate it (NB it includes the tomatoes as well as the potatoes), and I think I have to call it [[Solanum clad. Potato]], explaining the name in the first sentence. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:38, 25 Iulii 2022 (UTC) <!-- == Occidam vos omnes! Ego organa tua eximam et in platea proice! Videam te ibi! Crura tibi praecidam! Tua viscera suffocabo! cultrum in os tuum cogam! Peius, Kemalist! Puella ego te interficiam! Sit cruor in plateis, domi te interficiam! Sacrificium in platea prohibetur! == [[Specialis:Conlationes/195.155.192.228|195.155.192.228]] 13:32, 9 Augusti 2022 (UTC) [Ancyrae in Turcia fortasse divulgatum.] --> ==Question== Dear unknown user—apparently identified as 36.72.160.0 - 36.72.175.255 / netname: TLKM_BB_SERVICE_36_72_DIVRE3-4 / descr: PT TELKOM INDONESIA / descr: STO Gambir 3rd Floor / descr: Jl. Medan Merdeka Selatan No. 12 / descr: Jakarta 10110 / country: ID / admin-c: AR165-AP / tech-c: HM444-AP / abuse-c: AI598-AP / status: ASSIGNED NON-PORTABLE / mnt-by: MAINT-TELKOMNET / mnt-irt: IRT-IDTELKOM-ID / last-modified: 2021-01-26T22:07:12Z / source: APNIC<!-- irt: IRT-IDTELKOM-ID address: PT. TELKOM INDONESIA address: STO Telkom Gambir 3th Floor address: Medan Merdeka Selatan address: JAKARTA e-mail: abuse@telkom.co.id abuse-mailbox: abuse@telkom.co.id admin-c: DF99-AP tech-c: AR165-AP auth: # Filtered remarks: abuse@telkom.co.id was +validated on 2022-04-28 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2022-04-28T14:08:08Z source: APNIC role: ABUSE IDTELKOMID address: PT. TELKOM INDONESIA address: STO Telkom Gambir 3th Floor address: Medan Merdeka Selatan address: JAKARTA country: ZZ phone: +000000000 e-mail: abuse@telkom.co.id admin-c: DF99-AP tech-c: AR165-AP nic-hdl: AI598-AP remarks: Generated from irt object IRT-IDTELKOM-ID remarks: abuse@telkom.co.id was validated on 2022-04-28 abuse-mailbox: abuse@telkom.co.id mnt-by: APNIC-ABUSE last-modified: 2022-04-28T14:09:09Z source: APNIC role: PT Telkom Indonesia APNIC Resources Management address: PT. TELKOM INDONESIA address: Menara Multimedia Lt. 7 address: Jl. Kebonsirih No.12 address: JAKARTA country: ID phone: +62-21-3860500 fax-no: +62-21-3861215 e-mail: ip-admin@telkom.net.id admin-c: HM444-AP tech-c: HM444-AP nic-hdl: AR165-AP notify: hostmaster@telkom.net.id mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2008-09-04T07:54:16Z source: APNIC person: PT Telkom Indonesia Hostmaster nic-hdl: HM444-AP e-mail: hostmaster@telkom.net.id address: PT. TELKOM INDONESIA address: Menara Multimedia Lt. 7 address: Jl. Kebonsirih No.12 address: JAKARTA phone: +62-21-3860500 fax-no: +62-21-3861215 country: ID notify: hostmaster@telkom.net.id mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2008-09-04T07:29:40Z source: APNIC route: 36.72.160.0/20 descr: PT. Telekomunikasi Indonesia country: ID origin: AS17974 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2013-12-10T08:18:13Z source: APNIC route: 36.72.160.0/20 origin: AS7713 descr: Telekomunikasi Indonesia (PT) PT Telkom - Divisi Infratel Gedung STO Gambir LT 3 Sub Divisi Resource Management & Operation Jalan Merdeka Selatan No .12 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2021-08-18T20:07:48Z source: APNIC-->—why did you delete my page in Vicipaedia? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:40, 27 Augusti 2022 (UTC) == [[Index communium praefecturae Pyrenaei Atlantici]] == I saw your comment when adding <nowiki>{{Augenda}}</nowiki> to one of these communes. You're right. There are 541 of them (setting aside other similar pages elsewhere). Helveticus created them all but he added no external sources (in most cases), he never wrote enough text to be useful, and he never even looked for Latin names. In a few cases others (Lesgles, me, etc.) have found the Latin names; in a few cases more text has been added. Otherwise, they remain as they were, "Non stipula" for three reasons, begging for deletion. If you're prepared to go through them, using [[Index communium praefecturae Pyrenaei Atlantici]] as a working list, and mark them <nowiki>{{Augenda|2022|9}}</nowiki>, I will take it from there. You could skip the few whose name is a redirect: these will normally have Latin pagenames, which makes them worth saving. I will work on the few pages about large towns, worth expanding and saving. After three months, I will delete the rest. How about it? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:49, 3 Septembris 2022 (UTC) :Being somewhat preoccupied the past few months, I've been looking for mindless activities to be doing while waking up at breakfast, and that project could be one of them, but its scope seems too daunting to make a promise. And how about the ''other'' prefectures? Is the true number of such unsourced articles in the thousands, or even the tens of thousands?! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:57, 3 Septembris 2022 (UTC) ::Quite a few of them, however, do seem to have sources, so it'd be a shame not to retain the lot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:01, 3 Septembris 2022 (UTC) :::OK, the A's are done down to and including [[Araux]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 3 Septembris 2022 (UTC) ::::They'll still have three months, and I always judge each page individually, saving whatever I reasonably can. The reason for identifying these (sparked by your summarium, as I mentioned above) is that they were clearly unfinished and forgotten. The same may apply to communes in one or two other French départements, but the majority (many thousands of pages) are a tiny bit better ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:18, 3 Septembris 2022 (UTC) == [[Ordo saecularis]] == Salve Iacobe, I hope that you accept the usage of the English language for discussions. First of all, I am very thankfull for improving the ''Latinitas'' level of the new article [[Ordo saecularis]], but I have seen that you have categorised it as a ''pagina brevior'', which I honestly cannot comprehend. There are a definition, links to and from this site, a source (I thought it might be appropiate to choose a bilangual latin-italian one), images and a Vicidata link. Can you please tell me, what to do to improve the page? Gratiam tibi ago [[Usor:Socius sociologicus|Socius sociologicus]] ([[Disputatio Usoris:Socius sociologicus|disputatio]]) 12:40, 24 Septembris 2022 (UTC) :Dictum factum! The page is excellent. Feel free to continue adding articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:12, 24 Septembris 2022 (UTC) ::Gratias ago! [[Usor:Socius sociologicus|Socius sociologicus]] ([[Disputatio Usoris:Socius sociologicus|disputatio]]) 19:47, 24 Septembris 2022 (UTC) ==De nomine Catalauniae/Cataloniae/Catalanae== Salve! Commentationem de [[Lingua Catalana]] augere volo. Tamen ex disputationibus eius paginae atque [[Catalaunia]]e videtur numquam consensum esse de nomine eius terrae et linguae. Egomet huius rei haud sciens sum. Quaeso tu et alii in [[Disputatio:Catalaunia]] sententiam, si habes, proferas. [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 14:11, 25 Septembris 2022 (UTC) == de [[Renan Contar]]== Salvus sis! Tu homo multo magis patiens quam ego esse videris. Nam in commentatione de domino Contar singula verba non apta formula "Dubsig" ornasti. Revera res omnis non Latine scripta est, mea opinione! Latinis verbis utique sed sententiis non intelligibilibus. Ne perdamus tempus in erroribus singillatim et discretim detegendis. Sed cunctim et coacervatim erratica tamquam opusculum ab initio rescribendum patefaciamus. Dic, an sim in hoc nimis malignus contra tirones. - [[Usor:Giorno2|Giorno2]] ([[Disputatio Usoris:Giorno2|disputatio]]) 19:59, 19 Octobris 2022 (UTC) == [[Osvaldus Moles]] == Salve Iacobe, quomodo te habes? Redactiones feci, etiam ultima sicut Anonimus. Vale. [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 23:17, 17 Novembris 2022 (UTC) == Apollo Poetry == If you feel I was wrong to delete [[Disputatio:Apollo Poetry|Apollo Poetry]] please say so. Your comment in our disputatio was partly about the status of the image. If you want to pursue that, you had better do so at [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:Apollo_Poetry.jpg Deletion requests/File:Apollo Poetry.jpg] -- quickly, I suggest. I have just noticed, this moment, that the editors at Commons were waiting on us before deleting the image. My personal view was that this was all self-promotion that survived too long, but evidently you have doubts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:08, 7 Ianuarii 2023 (UTC) :It always arouses skepticism when a named but otherwise unknown party urges action for reasons untraceable elsewhere, but Mr. Poetry is hardly so notable as to be ''necessary'' to the enterprise, though he's doubtlessly ''much more notable'' than subjects we do tolerate, for example, the eleven denizens of [[Caychax]], a hamlet that, unlike Mr. Poetry, doesn't have a YouTube channel (most of the hamlet can apparently be glimpsed in the first six seconds of the video [https://www.youtube.com/watch?v=yKsenuPIjVQ here]). Furthermore, mainstream poets and their audiences tend to look down on performers billing themselves as "spoken word poets," and it's useful to guard against unwittingly adopting that kind of cultural imperialism. Additionally, since this one has been something of a political activist, maybe he's said or done something that has ruffled someone's feathers and that party wants to silence him. Or maybe he himself has private reasons to want to scrub from the internet any knowledge of his prior public activities. We just don't know, but it doesn't seem to be a clear case either way, so I guess the best response is a shrug. It'd be nice, though, to have a copy of the text for my archives; it was gone before I could retrieve it. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:46, 7 Ianuarii 2023 (UTC) ::OK, those are fair reasons! I've brought it back. If you decide to work on it a couple of reliable sources, not linked to him, would be the minimum. IMDB doesn't count as reliable because, like Wikipedia, anyone can edit it. What he says on YouTube might be interesting to cite but can't count among reliable sources about him. Hope that helps. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:19, 7 Ianuarii 2023 (UTC) == Iulianus Sands == Hello. Can you add the disappearance with news sources of the English actor [[Iulianus Sands]] in his article? He has been missing since 13 January 2023, after he went hiking in the San Gabriel Mountains in California near Los Angeles. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/31.200.22.67|31.200.22.67]] 20:14, 28 Ianuarii 2023 (UTC) :Sic fecit Andreas, sed eius loci natalis nomen Latinum invenimus nosmet. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 30 Ianuarii 2023 (UTC) == [[Octopus]] == A very brief page, but a 10,000 problem: the text talks about the word, and correctly says that this word is the name of a genus. The taxobox, however, applies to the order '''Octopoda'' (not quite the same word, because it's neuter). It is the order that belongs to the 10,000. So we could # move this page to Octopoda, and correct the text, and hold on tight to the Wikidata link and thus to the 10,000 # start a page that will be truly about the genus, which will then be correctly titled "Octopus". Should we do these things? What's your opinion? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:50, 1 Martii 2023 (UTC) :Ahhhh. I'll take a look when time becomes available. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:53, 1 Martii 2023 (UTC) ::OK, quickly. Maybe the original text was trying to say 'kind' (in a general sense) instead of 'genus' (in a taxonomic sense), as the English wiki doesn't seem to recognize a genus having this name. As you imply, the article needs to define the order, to which a link to the other wikis is correctly in place. So both your options are good, except that the second one should be about the history of the word, not the (nonexistent) genus; or that page could just become a redirect, with the etymological information merely a section of the article on octopoda. ¶ Bear in mind that when articles among the 10,000 are moved to be under a new title, the system apparently doesn't recognize the change (and Vicipaedia loses points), as the link has to be manually updated (in ways unknown to me) in Meta (or wherever the links go). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:16, 1 Martii 2023 (UTC) :::I agree with you about the original text, but you made me gulp for a moment: did I check that before writing? No, I didn't, but I had remembered correctly: in fact there is a genus: see ''[[Octopus cyanea]]'' and on en:wiki see [[:en:Octopus (genus)]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:53, 1 Martii 2023 (UTC) ::::And there we see the value of the word ''seem.'' :) So yes, then, and both options are good as they stand! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:10, 1 Martii 2023 (UTC) == Planeta pulsaris vs Planetae pulsarium == Hi IacobusAmor! What do you think about [[Disputatio:Planeta pulsaris#Planeta_pulsaris_/_Planetae_pulsarium|this point]]? -- [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:43, 23 Martii 2023 (UTC) :See my comments there. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:55, 23 Martii 2023 (UTC) == Splitting comments for answering == Hi Iacobus. Just a technical note. I think it would be preferrable not to split other users' comments to intervene concerning something stated in the middle, because it makes the page unreadable to whoever approaches the discussion later. I created the {{fn|Re}} and {{fn|Cc}} templates exactly for these cases. For instance, if you have : This is not the really important thing…_{{{pq|← You want to leave a comment about this}}} Not exactly classical, but there is ... you could do : This is not the really important thing… Not exactly classical, but there is :: {{Re||This is not the really important thing…}} Your answer goes here --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2023 (UTC) :Thanks, but practices ingrained for fifteen years aren't easily changed, especially when acquiring new formulas isn't high on the to-do list. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 14 Aprilis 2023 (UTC) :: I will keep unsplitting the comments every time you do that then :-) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:32, 14 Aprilis 2023 (UTC) P.S. On a different note, I just created the {{fn|Voco}} template, which is a clone of {{fn|Ping}} without the final colon. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:35, 14 Aprilis 2023 (UTC) == De Accumulatris == Hi Iacobus, What would you think if we followed this scheme? # [[Accumulatrum]] → [[d:Q2288996]] {{pq|✔ Done}} # [[Accumulatrum electricum]] → [[d:Q109376674]] # [[Pilae onerabiles]] (or whatever other alternative name) → [[d:Q187510]] Point #2 exists only in Italian, but that Wiki has two articles [[it:Accumulatore elettrico]] and [[it:Batteria ricaricabile]] (so #3 would be a subspecies of #2 – but #2 would include also [[condensatrum|condensatra]], for example – and #2 would be a subspecies of #1). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:13, 20 Aprilis 2023 (UTC) ==Ante Christum natum== Salutem dico. Laborem tuum in correptionibus dilaudo, ut commentarii poliantur. Hesternam autem non ita intellexi: nam dixisti (in commentatione [[anseres Capitolini|anserum Capitolinorum]]) formulam compendiariam ''a.Chr.n.'' non esse Latinam sed "Germanicam". Ecce quod inveni hic apud latinistas: [[Ante Christum natum]] sive https://dizionario.internazionale.it/parola/achrn Insuper sublineas "nos non esse Germanos!!". Fateor me ipsum quoque non Germanum esse!! Si Germanus essem, tamen criticam de usu formulae pure Latinae in Latina Vicipaediana (secundum Iacobum evitanda) non intelligerem. - [[Usor:Giorno2|Giorno2]] ([[Disputatio Usoris:Giorno2|disputatio]]) 05:38, 27 Maii 2023 (UTC) :[[:de:https://de.wikipedia.org/wiki/V._Chr.|"Gleichbedeutend mit ''v. Chr.'' ist die Abkürzung '''a. Chr. n.''', die für das lateinische ''ante Christum natum'' (‚vor der Geburt Christi‘) steht."]] Nihilominus, mos vicipaedianus '''[[a.C.n.]]''' semper fuit, est, erit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:51, 27 Maii 2023 (UTC) == De astrologia planitiei Scythicae == Hi Iacobe. I think I mentioned before, if correcting and improving a page that has been vandalized, it's safest to deal with the vandalism in one edit, then save, then make any improvements you wish and save again. If you don't do it this way, you run the risk of wasting your time, because your edits could get reverted along with the vandalism. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:11, 8 Iunii 2023 (UTC) :Leapfrogging back over the vandalized version, I edited the last good version. You then restored the vandalized version. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:14, 9 Iunii 2023 (UTC) ::I don't see a case where I've done that. If there is, please tell me which article it is. ::Meanwhile, please respond directly to the point I'm making. If you correct vandalism and make other edits in the same move, you make it difficult for any following editor to verify that the vandalism has been corrected. And so, when I'm doing what you did, reverting to a previous version, I say so in the summary (e.g. "versionem stabilem restituo"). Then, if I need to make further changes, I do it in a second edit. That means any future editor knows what moves I made. If you revert ''and edit further in the same move'', with an unclear summary, it takes others longer to verify how your version differs from the previous one. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:39, 10 Iunii 2023 (UTC) :::To minimize clutter, my habit has been to do the leapfrogging & editing described above, but the history of ''[[Scorpio (astrologia)|this article]]'' seems to have been misremembered: I started with an ineptly coded but not necessarily vandalizing edit by an unknown entity. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 10 Iunii 2023 (UTC) ::::OK, yes, in that case I think I was the one who took the vandalism out. It surely is vandalism, and it's a pattern being repeated across the zodiac. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:45, 10 Iunii 2023 (UTC) == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Latin Wikipedia? Yours sincerely, [[Usor:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Disputatio Usoris:Multituberculata|disputatio]]) 10:01, 12 Iunii 2023 (UTC) :Someone else tends to do mountains here. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:42, 23 Iunii 2023 (UTC) ::Do you do private translations? Where can I contact you? [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 20:33, 5 Ianuarii 2024 (UTC) :::''[[Laacher See|Laacher See has ready been translatad]]'' [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 00:50, 6 Ianuarii 2024 (UTC) == [[Renascentia litterarum]] == Hi, Iacobe. Notice the edit to this page, and consider in particular whether it represents Vasari's thinking as well as your version. Don't hesitate to edit further or to restore some of your text if needed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:54, 23 Iunii 2023 (UTC) :The revision looks OK. It did cut a sentence, whose keywords I've added to the NexInt, where they can stay until such time as they go back into the main text. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:40, 23 Iunii 2023 (UTC) == Capital letters == I have noted you re-arranged my text in the [[Exaltatio Crucis]], thank you. I have the following question: when describing liturgical matters, it is quite natural for me to follow the conventions used in Roman liturgical editions, in which all canonical hours are capitalised, Vesperae, hymnus ad Vesperas dicendus, ad Matutinum etc. You changed into "vesperas", "matutinum". On the contrary, "sanctus" with personal names is spelt always with a lowercase, festum sanctae Caeciliae, sanctus Andreas and so on ("Sanctus" is mostly just for God). You changed into "Sancta Helena". Would you mind indicating whether the convention for using capitals / lowercase for such things has already been discussed somewhere? [[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 17:00, 24 Iunii 2023 (UTC) == Re "please don't model such bios on outdated formats" == Thanks for editing [[Gulielmus Shockley]]. What is the example of a non-outdated bio page?. [[Usor:Ornil|Ornil]] ([[Disputatio Usoris:Ornil|disputatio]]) 16:34, 29 Iunii 2023 (UTC) :The current version of "[[Gulielmus Shockley]]." Use the list at "Nuper mutata" to see what has changed, particularly the nexus at <nowiki>"[[Anglice]],"</nowiki> the footnote, and the Notae. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:40, 29 Iunii 2023 (UTC) ::Gratias tibi ago. [[Usor:Ornil|Ornil]] ([[Disputatio Usoris:Ornil|disputatio]]) 00:12, 30 Iunii 2023 (UTC) == Suspicious edits in Franciscus de Quevedo Villegas == Hello, I'm the user "Qondd2", do not remove tags, you removed a tag from the article Franciscus de Quevedo Villegas. If any user found the insertion of the marking necessary, it is their right and it is in accordance with the rules, I have already reverted your edit. Thank you! [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 22:33, 3 Ianuarii 2024 (UTC) :You didn't revert the previous edit: you accepted it in toto (including a typo, "Ialiane" for "Italiane"!), except for reinserting the <nowiki>{{scriptor-stipula}}</nowiki> formula, which had been removed because the text had a magnitude of 3859, well more than the usual upper limit of stubs, and except for suppressing a blankline customarily placed above the categories. The question of what the precise upper limit of stubs should be (or indeed whether there should be a precise limit) is a question best raised in the Taberna. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:34, 4 Ianuarii 2024 (UTC) ::"Revert" does not mean undo or undo, in wikipedian contexts, means "remove". Wikipedia doesn't have fixed rules, I can abolish sketch tags, I can remove valid text. [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 01:16, 4 Ianuarii 2024 (UTC) == “Etc.” == Hi Iacobus! You might be interested in {{Fn|*Etc}} and {{Fn|*etc}}, which support the declension of “cetera” when you hover above them with your mouse: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*Etc}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et cetera”">Etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*Etc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*Etc|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et ceterorum”">Etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*Etc|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*etc}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et cetera”">etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*etc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*etc|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et ceterorum”">etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*etc|gen}} More information at the documentation pages of these two templates. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:44, 27 Ianuarii 2024 (UTC) == Edita == One way or another quite a lot of English had got into the first paragraph at [[Petrus Lellouche]] ... it might have appeared almost imperialistic :) So I reduced it, taking out the hidden text in English, removing a couple of less-pertinent "Creanda" templates, and making the other such templates generally point at the more-relevant French wiki articles. I thought you wouldn't mind. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:32, 29 Ianuarii 2024 (UTC) :Yes, that's fine. The author looks French. A bit cheeky though, claiming he was reverting my edits to the true norms of Vicipaedia! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:36, 29 Ianuarii 2024 (UTC) ::... and reverting mine as well. I fear he may have learned the true norms from Google Translate (''vel sim.'') [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:44, 29 Ianuarii 2024 (UTC) :::LOL. I hadnn't noticed that. Maybe he'd like to give our other longtime editors a try. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:55, 29 Ianuarii 2024 (UTC) == Corrections to my addition == Hello! I noticed you made some corrections to my edit on [[Statistica#Historia statisticae]], and, well... I'm afraid I do have some doubts about it. I hope we can clear all of them. * You edited the first sentence to "[[Vocabulum]] ''statistica'' primum a [[Hermannus Conringius|Hermanno Conringio]] res quaedam appellata est". Shouldn't the word ''vocabulum'' be in the ablative? I mean, maybe there is some attested example contradicting me, but that construction sounds suspiciously English-influenced. ::Not if it's the subject or an appositive of the subject. 'The word ''statistica'' was first called a certain thing by H,C.' ~ 'A certain thing was first called ''statistica'' by H.C.' (in which case, ''vocabulum'' should be cut). I may have misread this, intending to say ''Vocabulum'' statistica'' primum a H.C. rei cuidam adhibita est'' ('The word ''statistica'' was first applied to a certain thing by H.C.') but then got distracted. Maybe rethink the syntax? :::I mean, I precisely didn't think that it is correct to treat the "word" as the appositive of the subject, but I gotta say, I like the formulation with ''adhibeo'' much better. I think we should settle on this one. * You marked the word "magistratio" as unclear; my dictionary, a Castiglioni-Mariotti, translates it as ''teaching'', which I found appropriate. What was your reasoning? ::It's not in Cassell's, which, for 'a teaching', gives ''doctrina, disciplina, eruditio, institutio, praecepta.'' :::I see. The attestation seems to be this line of the Codex Theodosianus: ''Universos, qui usurpantes sibi nomina magistrorum in publicis magistrationibus cellulisque collectos undecumque discipulos circumferre consuerunt'', and it seems to exactly mean teaching; however, it for sure is hardly classical, being written in the 5th century. If we'd rather go for a Classical word maybe ''institutio'' or ''eruditio'' fit - they're both attested in Cicero. * Next: "quo verbo magistrationem universitariam 'scientiam politicam' significavit". I didn't mean to say that political science was the name or focus of his course; in fact, my source says that nowhere. I wanted to say the subject of the course was political science ''with a particular focus'' on the most important things about a state. So, something like "which is what he called a political science course focused on all things that were most noteworthy about a state", ''(hence "statistics''). ::Maybe. No time to check. Feel free to redo it! :::Agreed! * "Septemdecimi" was indeed a mistake on my part. However, did you write "saecul''i'' sept''e''m''o'' decim''o''" on purpose? Shouldn't it be all an ablative? I myself chose a genitive at first to mean that Petty and Graunt belonged to the 17th century, though you're probably right an ablative fits better. ::Should be ''saeculo septimo decimo'' 'in the seventeenth century'. :::Gonna correct this. * "et pertinebant ad indagandam rationem empiricam hominum consociationum ac [[demographia]]e. Cum vero ratione novae non essent inventae". I'm sorry but this should be reverted because the meaning is completely changed. I didn't want to say they investigated the ''empirical laws of sociology and demography", but that they investigated sociology and demography '''with the empirical method''', which was the real innovation. (Also, I suppose you mistyped "rationes", correct?) ::This 'with/by the empirical method' could be the bare ablative or perhaps ''per rationem empiricam'' or as actually used by Celsius: ''in usu tantum et experimentis positus'' (says Cassell's). :::I prefer the bare ablative, I gotta say. I think I see a divergence in that you're much keener on preferring Classical words. Is there any agreed upon guideline on this? * You seem to have substituted all instance of "methodos" with "ratio". Though I'd say the word fits indeed, was there a particular reason you found "methodos" to be unapt? ::It's not in Cassell's, which, for 'method', gives ''ratio, via, modus, ars.'' :::I see, however it is indeed a word, attested even as early as Vitruvius. See De Architectura, 1-1-4: ''difficilesque symmetriarum quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur''. * Is there a reason you pluralised "studi" to "studiorum"? The "quorum omnium" in the penultimate sentence was meant torefer to the ''mathematicians'', it isn't an adjective of "studi". ::''Studi'' isn't a word, so I was puzzled, and puzzlement is a dangerous state before the morning's coffee has kicked in. :::^{(Bruh, you should have some coffee in your sleep just so you're ready once you open Vicipaedia)} How is it not though? Genitive singular of ''studium'', with contraction of the -ii ending. * Finally, is there a reason you edited "vigesimo" to "vicensimo"? Again, my dictionary marks both as attested. ::''Vice(n)simus'' is the ''preferred'' form in Cassell's and Allen & Greenough and Traupman, the ''only'' form in Gildersleeve, and the ''prevailing'' form in Vicipaedia. Many of the extant examples of ''vigesimus'' here come from the keyboard of a single editor, long absent. :::I see, I will conform! And that's all, vale! [[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 22:44, 29 Ianuarii 2024 (UTC) ::It's a useful additon, and please add more! Another 1500 octeti or so will gain us a point for this article on the list of the 10,000 most important topics at Meta! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:56, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::Wish I could but unfortunately the book I used as the source (an introductory stats textbook I bought four years ago) doesn't say a lot more :( I mean, I could try being more verbose, but there's no need - I have plenty of books in my pipeline ready to be poured into Vicipaedia and that'll get us a ''ton'' of octeti. --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 16:33, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::Interesting discussion. Would you allow me to add a comment, Iacobe? Cassell's, though evidently a very good and very handy guide, is not all-sufficient. Lewis & Short, among the sources available at [https://logeion.uchicago.edu/ Logeion], is useful for giving contexts (or at least precise citations): we sometimes need those if only to check whether the 19th century English of both dictionaries really corresponds to the meaning and nuance we need. :::I'm skimming Procopius's ''Wars''. Yesterday I noticed a footnote in the Loeb edition: describing a stony defensive mound, Procopius cites a Latin term, ''agesta'', which the Loeb editor Dewing explains with the real Latin "agger". I don't believe it, that's not close enough, I said to myself. So, remembering "suggestus", I looked at Logeion and found that there really was a Latin "aggestus", with variant "aggestum" cited from the easterner Ammianus Marcellinus. If Procopius heard the plural of the latter, in 6th century pronunciation in which double consonants would have been lost, "agesta" would be what he heard. Entirely irrelevant to my real purpose, I'm afraid, and also to yours, {{Ping|Toadino2}} and Iacobe, except to ask: are "aggestus" and "aggestum" both in Cassell's? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:49, 30 Ianuarii 2024 (UTC) ::::A compelling conjecture, but none of your suggested spellings is in Cassell's—which is what we'd expect, since Cassell's was compiled to help English-speaking students "in the writing of Latin prose in the manner of Cicero, Caesar[,] or Livy" (preface, p. vii), and Ammianus Marcellinus & Procopius represent eras & writing styles popular centuries later. I didn't need to check whether ''magistratio'' is in Cassell's, since the word just doesn't "look right" for prose of the Golden Age (in fact, it's not there). Your comments are always welcome! Well, ''almost'' always. :) No time for more at the moment. Later! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:00, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::::Quite true, Iacobe, Cassell's has a job to do. This responds to a question just raised above by {{Ping|Toadino2}}: yes, we have a guideline, and yes, we prefer classical vocabulary and style wherever possible. (For things and ideas that had not been conceived in the classical period, we may well look beyond: to scientific Latin for example.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:18, 30 Ianuarii 2024 (UTC) == Ancient Greek Wikipedia approval == Hi! I am sorry to bother you but I was wondering whether you could possibly sign [https://www.change.org/p/authorize-the-classical-greek-wikipedia?utm_medium=custom_url&utm_source=share_petition&recruited_by_id=69320297-a0f9-489c-a5ab-766152726b18 this] petition in order to get the Wikipedia in Ancient Greek approved and also vote [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/grc/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CE%94%CE%AD%CE%BB%CF%84%CE%BF%CF%82 here]. Thank you so much for your help. --[[Usor:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Disputatio Usoris:Jon Gua|disputatio]]) 11:10, 19 Februarii 2024 (UTC) == The middle of Lake Como == Hi, Iacobe. I'm thinking of saving your time here ... A quicker way with [[Centrum Lacus Comensis|this page]] might have been to mark it <nowiki>{{Latinitas|-6}}</nowiki> or <nowiki>{{Latinitas|-7}}</nowiki>, either of which, with all those errors, it surely deserves. It then gets deleted after a week or so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:55, 26 Martii 2024 (UTC) :Again, I don't want the Genshin to waste your time. If they (or anyone) should add an alternative lemma without a source, I will delete it, as I have done at Corea and at the Chinese two-state article, and I suggest you do the same :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:31, 5 Aprilis 2024 (UTC) ::No problem. Delete away! Sometimes when I'm editing early in the day, it doesn't matter what the subject is, as I may be only half-awake, waiting for the morning's caffeine to kick in! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:44, 5 Aprilis 2024 (UTC) :::The strange thing is, everything you do, whether in the matutinal mental state that you describe or post-caffeine or post-prandial or after a very good dinner, suits Vicipaedia perfectly. Don't stop! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:04, 5 Aprilis 2024 (UTC) ::::LOL. One doesn't plan to stop, but life can intervene. The past year or so, after more than a year of creating a new page every day from the list of 10,000 most important articles, I've mostly refrained from creating new pages, but I have a list of lives that I'd like to write. Maybe someday! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:47, 5 Aprilis 2024 (UTC) == Itteras scholae == In {{Diff||3726726}}, quid significat "itteras"? Num vocabulum Latinum est? Fortasse nonne vis "litteras" scribere? Ego usor igontus emendare non possum, ergo quaeso emenda. [[Specialis:Conlationes/184.146.170.127|184.146.170.127]] 22:44, 15 Iunii 2024 (UTC) :Care usor "igonte": dictum factum. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:58, 16 Iunii 2024 (UTC) == Custos paginarum nuper mutatarum == {| style="box-sizing: border-box; border: 1px solid #ffa500; background-color: #fdffe7; margin: 1em auto 1.5em auto; border-radius: .75em; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2);" |- | style="padding: .25em .5em .25em 1em; box-sizing: content-box; text-align: center; width: 100px;" | [[Imago:Oversighter Barnstar.svg|100x150px|center|Custos Paginarum Nuper Mutatarum]] | style="padding: .25em 1em .25em .5em;" | <div style="border-bottom: 1px solid #ffa500; padding: 0 0 .25em 0; font-size: x-large; font-weight: bold;">Custos Paginarum Nuper Mutatarum – IacobusAmor</div> ''Haec stella Vicipaedianos protegit qui [[Specialis:Nuper mutata|paginas nuper mutatas]] tuentur et custodiunt.'' --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:33, 7 Octobris 2024 (UTC) |} Gratias tibi ago, Iacobe, quia paginas nuper mutatas semper inspicis. Hanc [[Vicipaedia:Gratulatio|gratulationem]] a me accipe. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:33, 7 Octobris 2024 (UTC) == Alexander Reis == Salve Iacobe, Commentationem “[[Alexander Reis]]” meliorem fecisti, attamen pagina videtur e spam InterViciali oriri et verisimiliter delenda est. Si dissentis, scribe sententiam tuam in [[Disputatio:Alexander Reis|pagina disputationis]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:10, 13 Octobris 2024 (UTC) == Fier article == @[[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] Hi IacobusAmor! I have created the article for the city of Fier in Albania and I used its correct name in Latin found in sources on the internet, one in an archive article, and the other in a book formatted as PDF. But I have used a translator to translate the content from English to Latin, so I would ask you can you view the original content I used in English, on this link on Dropbox: https://www.dropbox.com/scl/fi/9295rfp91fye2j01vgcia/fier_english_to_latin.docx?rlkey=s54bxvksod1mn59h76i64gvo8&st=hkl2n1bi&dl=0 and write it correctly in Latin on the article for Fier, so the article will be correct in Latin. Thanks [[Usor:LevaneNevale|LevaneNevale]] ([[Disputatio Usoris:LevaneNevale|disputatio]]) 18:27, 20 Novembris 2024 (UTC) == Mandatum ''Implementation''? == Salve. Gratias ago pro emendatis a te in commentatione [[PHP]], et si quae emendabis. Modo certissimum fieri volo, an consilio vocabulo "mandatum" pro Anglico ''implementation'' (nota, non ''instruction'') utaris. [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 18:53, 5 Decembris 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Ianuarii 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Sorry == My mistake, I accidentaly pressed rollback. However, you added a link there that is actively cross-wiki spammed, and seen the behaviour and precedent elsewhere may end up on the global spam blacklist. Again, my apologies for the revert. [[Usor:Beetstra|Beetstra]] ([[Disputatio Usoris:Beetstra|disputatio]]) 14:50, 26 Ianuarii 2025 (UTC) :OK. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:58, 26 Ianuarii 2025 (UTC) == Disputatio duarum rerum == Salve Iacobe, concede mihi, ut duas res exprimerem, quae me premunt: 1) Diebus ultimis mihi idea venit, ut paginas dierum, quas corrigo, singula imagine ad eventum primum paginis pertinentem ornarem. Ideo, mihi videtur, paginae "visum singularem" accipient. Oculis meis locatio ad sinistram, immediate iuxta eventum correspondentem, magis placet quam in angulum sub calendarium. (Confer [[6 Aprilis]] vel [[7 Aprilis]]!) 2) Inscriptiones imaginum tu semper puncto concludis. Si bene memini, olim decretum est, ut solas sententias completas, non alia verba vel gregem verborum puncto concluderemus. Sed proelia editoria in paginis a me redactis evitare volo. [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 22:37, 6 Aprilis 2025 (UTC) == Create a page for Peshkopi - Penestae in Latin == @[[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] Hi dear IacobusAmor! I am from Albania and I have a request. I want to ask you please can you create a page for Peshkopi: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peshkopi ,(Penestae in Latin) on Latin Wiki. I have asked Andrew Dalby to create it and he didn't created it. So I would be very grateful to you if you will create it yourself. Thanks [[Usor:NevaleLevane|NevaleLevane]] ([[Disputatio Usoris:NevaleLevane|disputatio]]) 16:29, 22 Aprilis 2025 (UTC) == De anno et tempore in nova formula {{[[Formula:Opus|Opus]]}} == Hi Iacobus! The {{Fn|Opus}} template is still experimental, but I made it automatically create internal links to the dates specified. And so when you see in a page <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Opus ... | annus = 1687 ... }}</syntaxhighlight> there is no need that [[Specialis:Diff/3886645/3886672|you surround the year in square brackets]], because the template will do it for you! {{tpe|En passant}} I would be happy if you had suggestions/improvements concerning the output format chosen by the {{Fn|Opus}} template! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:54, 23 Aprilis 2025 (UTC) == Request for translation == Hello! I was looking over your 100wikidays and I am nothing short of impressed. I am wondering if you also do translations (?) Here is the Main metapage of my community: [[:m:PPC|Pilipinas_Panorama_Community]]. I would be so honored to have Latin among our translated languages. Sincerely, [[User:Buszmail|Buszmail]] 15:59, 4 Iulii 2025 (UTC) == Roberti Badinter Paginae Recensus == Ave ! Legisti Roberti Badinter paginam, quam scripsi. Quamquam latinis graecisque litteris studeo, haud dudum incepi scribere in vicipaedia. Non optimus sum. Tibi gratias ago pro recensibus tuis. Addidi informationes a franca pagina. Estne melius ? Quid significat "2 [[Vicipaedia:Latinitas|Latinitas]]" ? Nunc, meretne iterum "2 [[Vicipaedia:Latinitas|Latinitas]]" ? [[Robertus Badinter]] Tibi gratias ago pro responso tuo. Vale ! :-) [[Usor:Tomtom121123|Tomtom121123]] ([[Disputatio Usoris:Tomtom121123|disputatio]]) 17:17, 12 Iulii 2025 (UTC) == De formulis variadicis == Salve, Iacobe. Titulum [[Specialis:Diff/3907336/3907352|tuae recensionis vacuae]] vidi (‘Quid significat "variadica"?’). Adiectivum est neologismus mathematicus, qui, exemplaria “{{wikten|monadicus}} {{pna|a|um}}”, “[[:en:p-adic number|p-adicus]] {{pna|a|um}}” et cetera imitans, functiones indicat quae numerum varium argumentorum accipiunt. Et similes sunt nostrae formulae vicitextuales variadicae. Exempli gratia, formula {{Fn|ISBN}} est variadica, quia numerum varium argumentorum accipit: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}} * Et cetera --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:46, 17 Augusti 2025 (UTC) == Schola evangelica (Smyrna) == Hello, IacobusAmor. Please correct the [[Schola evangelica (Smyrna)]] article. The school was not destroyed or even damaged in 1922. The building is intact. The Greek school closed after the flight of all Greeks from Izmir in 1922. It was reopened as a Turkish school in 1924 called ([[:en:Namık Kemal High School]]/[[:tr:Namık Kemal Lisesi (İzmir)]]. Please correct the article and rewrite the ultimate fate of this school. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/&#126;2025-67140-0|&#126;2025-67140-0]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-67140-0|talk]]) 13:34, 21 Septembris 2025 (UTC) :OK? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:00, 21 Septembris 2025 (UTC) ::Thank you very much. [[Specialis:Conlationes/&#126;2025-69019-8|&#126;2025-69019-8]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-69019-8|talk]]) 10:21, 22 Septembris 2025 (UTC) == Paulus Papa VI == Iacobe, quid est [[Paulus Papa VI|haec pagina]]? Possumne delere? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:18, 20 Novembris 2025 (UTC) :??? Paulus VI (ut vulgo appellatur) fuit dux Ecclesiae Catholicae ab anno 1963 ad annum 1978. Eius plena nominis forma Latina more ecclesiastico est ''Paulus Papa VI,'' vel etiam ''Paulus Pater Patrum VI,'' saepe ''Paulus PP. VI'' scripta; similiter pro cardinalibus, ut cum Leo Papa XIV esset ''[[Leo XIV|Robertus Franciscus Cardinalis Prevost]].'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:39, 20 Novembris 2025 (UTC) :: Quaerebam quia redirectio erat male scripta. Nunc [[Specialis:Diff/3926286/3926319|correxi]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:42, 20 Novembris 2025 (UTC) == De formula {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} == Salve Iacobe. Hoc nuntium iam in [[Special:PermanentLink/3944826|summario meae ultimae recensionis]] scripsi, sed hic augere volo cum exemplis. Formula {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} categorias vestigatorias menstruas sine limite auget—e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2026]]—idcirco adhibenda est tantummodo in paginis vero augendis. Si pagina fontibus caret, formulam {{[[Formula:Pagina fontibus carens|Pagina fontibus carens]]}} inserere potes: '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Fontibus carens}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Fontibus carens|propositum=exhibitio}} Si formula de quodam vitio peculiari caremus, formula generalis est <code>{{[[Formula:Facienda|Facienda]]|Monitus 1|Monitus 2|...|Monitus N}}</code>. E.g. '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Facienda | Malus titulus corrigendus est | Pagina in plures paragraphos dividenda est | Nomina hominum sunt latinizanda | Et cetera }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Facienda|propositum=exhibitio | Malus titulus corrigendus est | Pagina in plures paragraphos dividenda est | Nomina hominum sunt latinizanda | Et cetera }} [[Vicipaedia:Index formularum]], [[:Categoria:Formulae de rebus corrigendis]] et [[:Categoria:Formulae monituum nuntiorumque]] alias formulas similes numerant. Si putas nos quandam formulam carere, a me petere potes ut creem. Spero hoc utile fore. Vale! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:45, 23 Februarii 2026 (UTC) == Ignosce mihi == Forgive me, Iacobe, [[Specialis:Diff/3946267/3946272|here]] and [[Specialis:Diff/3946269/3946273|here]] I though you had added those warnings to our new “Adumbratio” namespace, but I realized only afterwards that when you added these templates they were still in the main namespace. My bad. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 4 Martii 2026 (UTC) :No problem. Carry on! Excelsior! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:36, 4 Martii 2026 (UTC) == “Haec” vel “quae” == Modificationem tuam vidi paginae de [[Adumbratio:Ascalon|Ascalone]], et quaestionem habeo. Quando bonum est vocabulum “haec” uti, et quando “quae”? Tiro sum, multa igitur mihi discenda. Vale. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 18:52, 14 Martii 2026 (UTC) == dubsig in pagina de Ascalone == Salve Iacobe! Animadverto hanc formulam in sectione quae vocatur “Parcus Nationalis Ascalonis” te addidisse. In ea sectione scribere volui de loco qui Anglice [[w:en:Ashkelon National Park|“Ashkelon National Park”]] vocatur. Vale! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:05, 12 Aprilis 2026 (UTC) :[[Saeptum Nationale Ascalonense]]? [[Hortus Nationalis Ascalonensis]]? (Quid est ''parcus,'' res cui aliquis pepercit?) Vide "[[Saeptum nationale]]" et eius disputationem. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:42, 12 Aprilis 2026 (UTC) ::Correxi. Gratis tibi ago! Vale, -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:08, 13 Aprilis 2026 (UTC) :::Macte! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:00, 13 Aprilis 2026 (UTC) == Castellum Poseidon == Non video quid huic articulo deficiat. Existimo eum perfecte exigit Wikipediae. Si consentis, potesne tollere observationem negativam? Gratias antehac.[[Usor:Andries Van den Abeele|Andries Van den Abeele]] ([[Disputatio Usoris:Andries Van den Abeele|disputatio]]) 16:36, 30 Iunii 2026 (UTC) == Castellum Poseidon == Non video quid huic articulo deficiat. Existimo eum perfecte exigit Wikipediae. Si consentis, potesne tollere observationem negativam? Gratias antehac. [[Usor:Andries Van den Abeele|Andries Van den Abeele]] ([[Disputatio Usoris:Andries Van den Abeele|disputatio]]) 16:37, 30 Iunii 2026 (UTC) ==[[Keiko Fujimori]] prose: "It is the first time that" vs "The first( women, etc) who" == I hope that you are aware of this phrase "It is the first time" as it(better prose) expressed in Latin as "[[https://logeion.uchicago.edu/primum Primum]]"? This is in contrast to the same frequently being expressed as "the first to" as "primum/prima mulier quae (praeses etc)". If you strongly prefer the latter then I'd like to know. I would prefer the former. Thanks for looking into this in advance.---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 04:02, 6 Iulii 2026 (UTC) == Carolus: Cur titulus italicus? == {{Et alibi | {{safesubst:Caduca deinde perennia|Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna/Tabularium 36|ad=2027-01-01 00:00:00|proscenium={{Recensio vacua exspectatur}}}}#Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne? }} Salve, Iacobe! Cur titulum paginae “[[Carolus]]” [[Specialis:Diff/3981603/3981656|fecisti]] italicum? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:20, 16 Augusti 2026 (UTC) :In linguistics & general writing (at least in English), styleguides italicize words cited as words: ::[[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] est [[Britanniarum Regnum|Rex Britanniarum]], et eius nomen Latinum est ''Carolus.'' ::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :Carolus et Leo sunt homines in orbe [[realitas|reali]] habitantes; ''Carolus'' autem et ''Leo'' sunt eorum nomina (quae neque videri neque tangi possunt). Confer etiam hoc lemma: '''Wolfgangus Amadeus Mozartus''' (nomine baptizatus ''Ioanne Chrysostomo Wolfgango Theophilo Mozarto''), usw. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:03, 17 Augusti 2026 (UTC) :: Intellego. Nescio tamen quid nobis hac de re faciendum sit. Nomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis prorsus licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Fortasse de hac re in [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] disputandum est. P.S. Formula {{Fn|ores}} (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dfn><cite>...</cite></dfn></syntaxhighlight>) in paginis de operibus adhibetur; si titulus alia ratione typis italicis ostenditur, tum formula {{Fn|ires}} (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dfn>...</dfn></syntaxhighlight>) adhibenda est. Vale! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:27, 17 Augusti 2026 (UTC) cfr3ngv4ejs2oiulrsavb464u2okxye 3982102 3982097 2026-08-18T16:52:45Z Grufo 64423 /* Carolus: Cur titulus italicus? */ Mendam in titulo correxi 3982102 wikitext text/x-wiki *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2006]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2007]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2008]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2009]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2010]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2011]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2012]] *[[Usor:IacobusAmor/Disputata anni 2013]] ==Categoriae urbium== I asked UVbot to move a couple. I mention them to you because you happen to have created them: [[:Categoria:Philadelphia Pennsilvaniae]] and [[:Categoria:Concordia Massachusettae]]. In pagenames and categories for US cities (others too, usually) we choose "Name (State)" so I thought it best for these to match the others. Hope that's OK. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:40, 1 Ianuarii 2014 (UTC) :OK. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:11, 22 Septembris 2025 (UTC) ==... et poetarum== You've adumbrated four "Poetae formalistici" and two "Poetae formalistae". Since there are six, it's more efficient to create the category than delete the redlinks, but please tell me which form of words you prefer! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:33, 8 Ianuarii 2014 (UTC) :The agent-noun derived in recent times from newly coined words ending in ''-ismus'' commonly (but not exclusively) ends in ''-ista,'' and ''poeta formalista'' ('formalist-poet') might work as a double noun, much like ''participant-observer,'' a term of art in anthropology. Consistency is to be effected in such words whenever possible, but which pattern is best remains unclear. For yet another option (with faults of its own), see the hidden code in the basic article on the subject of new formalism in poetry: [[Novus Formalismus]]. (Whether to capitalize the names of movements is a topic about which people will no doubt have opinions.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:31, 9 Ianuarii 2014 (UTC) ::OK, thanks for your reply. Let's try "Poetae formalistae", since it's shorter, and see if anyone disagrees. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:43, 9 Ianuarii 2014 (UTC) == ... et sagarum == You had probably forgotten the discussion at [[Disputatio:Iudicia de magia apud Salem acta]]. Because of this, while merging your page with the existing one, I also changed the categories. I don't think we ought to say that these ladies were witches, though some people certainly thought they were! For the present, there is no longer a separate category corresponding to "Salem witch trials" -- just a couple of more general categories, [[:Categoria:Iudicia de magia]] and [[:Categoria:De magia quaesiti]] (I hope that name works ...) -- but a more specific category [[:Categoria:Iudicia de magia Salemensia]] (for example) would meet the POV objection and could surely be created if you care to do so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:47, 18 Februarii 2014 (UTC) == Welcome back Kotter == It's nice to see you back. I realize I still have far to go with latin but I would appreciate if you would hint a bit more to what would be wrong with the article.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 06:58, 1 Aprilis 2014 (UTC) == Adventures == I am appreciative of this page. I hope you don't mind if I peek and will make the necessary changes --slowly--? Thanks.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 11:20, 2 Aprilis 2014 (UTC) ==Portmanteau, a kind of , jeepney== Thanks for your corrections to Jeepney and your inputs about 'a kind of'. Portmanteau is great word to know but we can't use that word in Latin don't you think? Besides, in many current English dictionaries, it is a kind of travelling bag.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 09:34, 9 Aprilis 2014 (UTC) ==[[Candela canens]]== I like your candela canens article! I still am bothered a bit about how to translate feedback, which is a powerful concept.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:02, 3 Maii 2014 (UTC) :Maybe something related to ''responsum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:12, 6 Maii 2014 (UTC) ::The Romance languages suggest ''retroactio'', ''retroalimentatio'', ''realimentatio''. ''Retroago'' is an attested classical word, so ''retroactio'' might be possible as a <nowiki>{{convertimus}}</nowiki>. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 18:01, 7 Maii 2014 (UTC) :::I would like very much to suggest retroalimentation. The others seem like 'drive/push back'.Btw I can hardly do wiki these days because of my job.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:17, 21 Maii 2014 (UTC) ::::The concept has nothing to do with food. Since 11:03, 25 Martii 2017, the lemma has been ''retroactio.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:11, 22 Septembris 2025 (UTC) ==Talking of feedback ...== Hi, Iacobe. It would be good to have your answer to the last question I posed at [[Disputatio Categoriae:Pelliculae per civitates digestae]]! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:01, 5 Maii 2014 (UTC) :Last week of semester: grading papers, exams on Friday, etc. Busy busy. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:10, 6 Maii 2014 (UTC) ::While awaiting your reply there, I noted the redlink category names "Pelliculae documentariae atrae-et-albae" and "Pelliculae nigrae-et-albae". I'm going to delete these redlinks because (apart from being inconsistent with one another) these forms don't sound like real Latin to me. If I'm wrong, maybe cite a parallel? If I might be right, maybe consider instead "Pelliculae unicolores" or "incolores"? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:52, 20 Maii 2014 (UTC) ==[[Tosa Inu]]== Iacobus, please indicate what you think is wrong with this article. It will help me in the future. Thank you.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 10:39, 17 Maii 2014 (UTC) :Done long ago. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:47, 15 Iulii 2014 (UTC) == [[:Categoria:Studia Byzantina]] == Seems to me a useful, much-needed, long-desired category, but I don't see how [[Argos]] and [[Collegium Artium]] specially fit into it. That would need to be explained in the text of those articles maybe? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:45, 1 Iunii 2014 (UTC) ==Composita anorgana?== Dear IacobusAmor, I noticed that you created the [[:Categoria:composita inorganica]] in 2010. In English ''inorganic'' <ref name="Dorland2000">Anderson, D.M. (2000). ''Dorland’s illustrated medical dictionary'' (29th edition). Philadelphia/London/Toronto/Montreal/Sydney/Tokyo: W.B. Saunders Company.</ref> and in French ''inorganique''<ref name="Haan">Haan, H.R.M. de & Dekker, W.A.L. (1955-1957). ''Groot woordenboek der geneeskunde. Encyclopaedia medica.'' Leiden: L. Stafleu.</ref> is used (with an ''in privativum''), while in German<ref name="Haan"/> and Dutch<ref name="Haan"/><ref name="Pinkhof2012">Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). ''Pinkhof Geneeskundig woordenboek'' (12de druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.</ref> ''anorganisch'' is used (with an ''α privativum''). Earlier in English ''anorganic'' <ref name="Foster1891">Foster, F.D. (1891-1893). ''An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages.'' New York: D. Appleton and Company.</ref> and in French ''anorganique'' <ref name="Foster1891"/> was also used, but English ''anorganic'' seems to be nowadays restricted to "denoting tissue (e.g., bone) from which the organic material has been removed".<ref name="Dorland2000"/> The adjective ''inorganicus'' is not attested in classical Latin.<ref name="Lewis & Short">Lewis, C.T. & Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary.'' Oxford: Clarendon Press.</ref> In case one would find such a word, one would expect that it would resemble the ancient Greek adjective ἀνόργανος,<ref name="Liddell & Scott">Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). ''A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie.'' Oxford: Clarendon Press.</ref> instead of a hybrid derived from Latin in- and ancient Greek ὀργανικός. In Neolatin one can find ''anorganicus'' <ref name="Kraus">Kraus, L.A. (1844). ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' (Dritte Auflage). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.</ref><ref name="Siebenhaar1850">Siebenhaar, F.J. (1850). ''Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften.'' (Zweite Auflage). Leipzig: Arnoldische Buchhandlung.</ref><ref name=”Schlickum”>Schlickum, O. (1879). ''Lateinisch-deutsches Special-Wörterbuch der pharmazeutischen Wissenschaften.'' Leipzig: Ernst Günther’s Verlag.</ref><ref name="Foster1891"/> and ''anorganus'',<ref name="Siebenhaar1850"/> the latter more closely resembling ἀνόργανος. By the way, English ''inorganic'' is also translated in modern Greek as ἀνόργανος.<ref name="Divry1982">Divry, G.C. (red.) (1982). ''Divry’s modern English-Greek and Greek-English desk dictionary.'' New York: D.C. Divry. Inc., Publishers.</ref> I would like to suggest a move to ''composita anorgana''. In ancient Greek ἀνόργανος is both the form for the masculinum and femininum with ἀνόργανον for the neutrum. My source for anorganus only specified the masculinum, but we could use anorganus/-us/-um (M/F/N)? I would like to know whether you would agree. In case this request is unfounded, I would appreciate it, if you could explain possible objections. With kind regards, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 14:54, 14 Iulii 2014 (UTC) :Thanks for the question. I hadn't thought about it, but Google suggests that ''inorganicus'' is in well-established Latin use, going back at least as far as [[Franciscus Bacon|Francis Bacon]] ([http://books.google.com/books?id=a6PV3Lbk_jwC&pg=PT123&lpg=PT123&dq=inorganicum+bacon&source=bl&ots=wHZlyzlpMX&sig=tiVjerFP7znI0x-z41mdMGgFB6s&hl=en&sa=X&ei=Bg_FU_6KIei-8QHfqoDgCQ&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=inorganicum%20bacon&f=false hic]), and of course to the works of [[Linnaeus]] ([http://books.google.com/books?id=WlsUAAAAQAAJ&pg=PA1356&lpg=PA1356&dq=inorganicum&source=bl&ots=R1uvaa7UfB&sig=bYTMF6sqcdBiOMFJtN1rDjVBjZs&hl=en&sa=X&ei=jQ7FU_DpKIiV8gHz64Bw&ved=0CCUQ6AEwAjgU#v=onepage&q=inorganicum&f=false hic]) and other authors (e.g., [http://books.google.com/books?id=1QgUAAAAQAAJ&pg=PR13&lpg=PR13&dq=inorganicum&source=bl&ots=6t8wKAcrVc&sig=Jmwv54-bbmBjJagYxpQVT_B5HLg&hl=en&sa=X&ei=Rw3FU4CtBImT8AHUl4GIDQ&ved=0CFsQ6AEwCQ#v=onepage&q=inorganicum&f=false ''The Elements of Materia Medica''] (1839) and [http://books.google.com/books/about/Cursus_philosophiae_naturalis_de_inorgan.html?id=kD6_mAEACAAJ ''Cursus philosophiae naturalis, de inorganicis, de vita vegetativa. . .'' (1912)]). The OED traces English ''inorganic(al)'' back to 1621, but ''anorganic'' only to the late nineteenth century. If in an encyclopedia, as in dictionaries and biological taxonomies, prior use has pride of place over later use, then Bacon and Linnaeus trump Kraus (1844), Siebenhaar (1850), Schlockum (1879) and Divry (1982). Generally, like you, I cultivate a classical style, though we have to allow for the exigencies of technical terminology. Regarding categories, perhaps it's best to wait for the return of Andrew, nostri regis categoriarum. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 15 Iulii 2014 (UTC) ::If it's of interest: ''Cassell's Latin Dictionary,'' focusing on the classical idiom, reports: :::'''inorganic,''' render by phrase, referring to life (''vita'') or growth (''crescĕre''). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:49, 15 Iulii 2014 (UTC) ::::Dear Iacobus, thanks for the sources. It seems that inorganicus is slightly older. The earliest source I can find currently is from [http://books.google.nl/books?id=cWtPAAAAcAAJ&pg=PT31&dq=anorganicum&hl=nl&sa=X&ei=4FPGU_elOuHJ0QXqroCgCw&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q=anorganicum&f=false 1700] for anorganicum and from [http://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10523623_00069.html?contextType=scan&contextSort=score%2Cdescending&contextRows=10&context=anorexia 1673] for anorganus. I know that the principle of priority is used in botanical Latin. In terminici technici from other disciplines, like anatomy for example, priority is less of a concern as many terminici technici change over time. The official nomenclature committee declared that they do not want to change terms to often, but over the last 120 years some terms went through three or four revisions. Although the official nomenclature committee dictates to use their latest approved list of anatomic terms, different spellings/forms can be found within the same list, with some spellings more adhering to classical Latin or their ancient Greek roots than others. Kraus' earlier publication ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' was devised to correct incorrect forms and spellings used by his contemporaries and predecessors. Although I can not find ''inorganicus'' in his Lexikon, I think he would probably remark that the form would be ''falsch'' and would suggest ''anorganicus''. Unfortunately Kraus didn't list the more rare ''anorganus'' as can be found in Siebenhaar's dictionary. But I find it an excellent idea to wait for Andrew's input! With kind regards and thanks for the response, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 11:04, 16 Iulii 2014 (UTC) :Nice of you to invite me to comment, gentlemen! On the minor issue of how to form the feminine (you probably knew this, Iacobe? Greek adjectives normally have a feminine in -a/-e if they are simple words, but in -os if they are compounds) I believe that it is very rare in Latin to transfer -us -us -um from Greek, and that it would startle readers, so we should prefer -us -a -um. :On the major issue, I really don't know what's best. In an article we can of course list all three attested forms, but in a category name we have to choose one. My initial inclination is to say that if "inorganicus" goes back as far as Bacon, and is additionally close to the form in many modern languages (though admittedly not modern Greek), it will be much more familiar to readers and may deserve a slight preference for that reason. Also, to me, Greek "anorganos" ought not really to have the required meaning: it ought to mean "without an organ". What do you say to that, Wimpus? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:46, 24 Iulii 2014 (UTC) ::Dear Andrew, thank you for response and insights. Regarding the feminine: there are a lot of Greek loan adjectives in the Tensaurus Italograecus<ref name="Saalfeld1884">Saalfeld, G.A.E.A. (1884). ''Tensaurus Italograecus. Ausführliches historisch-kritisches Wörterbuch der Griechischen Lehn- und Fremdwörter im Lateinischen.'' Wien: Druck und Verlag von Carl Gerold's Sohn, Buchhändler der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften.</ref> that have two endings, i.e. -os for the masculine and femine and -on for the neuter. And there are by the way alot of feminine loan nouns that end on -os (anhydros, diametros). In case one wants to ''import'' a word from Greek into Latin one can stick to the Greek form on ''os''. Some people<ref name=”Miller1897”>Miller, W. (1897). Scientific names of Latin and Greek derivation. ''Proceedings of the California Academy of Sciences, 3''(1), 115-143, p.127</ref> however cast doubt on the Latinitas of this procedure to keep the Greek ending intact: :::"Of course, there can be no question about the existence of forms in -os for Greek -ος and -on for -ov in a certain class of writers of the Silver Age, when, according to that same Juvenal, Rome was more Greek than Latin. Apuleius occasionally so transliterates; but it is simply one of his many Greek mannerisms. Pliny the Elder is responsible for the most of the transgressions of that law which are to be found in the dictionaries; his reason for such violation of the Latin law is found in his desire to present the technical or scientific words of his Greek original in an untranslated, unchanged form. The same phenomenon, with the same reason underlying, is to be found in the Church Fathers. And so we have, hammo-chrysos, hady-osmos, ophidion, gingidion, and many more; most of them, as I said, are Pliny's Latin, but Pliny's solecisms or mannerisms should not be good enough for any one when a better than Pliny (in point of Latinity, at least) can be found; and the law both before and after Pliny was: Greek ος is Latin -us, and Greek -ov is Latin -um." ::For a Greek adjective of two endings one can create a masculine adjective on ''us''. But do we have to create a third ending on -a for the feminine? In the Tensaurus Italograecus there are enough examples of Greek loan adjectives on ος/ov that became -us/-a/-um in Latin. However, are these exact forms in each gender attested? Miller<ref name=”Miller1897”>Miller, W. (1897). Scientific names of Latin and Greek derivation. ''Proceedings of the California Academy of Sciences, 3''(1), 115-143, p.133</ref> comments on this procedure: :::"In general, it is arbitrary and inexact to make adjectives of three endings in Latin out of Greek adjectives of two endings. The old Latinists used the form in -us for both masculine and feminine, and -um for the neuter; e. g. curo-troph-us (-os), masc. and fem., curo-troph-um (-on), neut.; dory-phorus, masc. and fem., dory-phorum, neut.; disco-phorus, masc. and fem.; eu-petalus, masc. and fem.; poly-stomus, masc. and fem., -um, neut. The only exception I find given in the Latin dictionary is di-somus, -a, -um; but that is erroneous and should read disomus,- um." ::I only have difficulties in finding these aforementioned forms as adjectives (as adjectives: curotrophoe<ref name="Lewis & Short">Lewis, C.T. & Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary.'' Oxford: Clarendon Press.</ref><ref name="Saalfeld1884"/>, it seems like a plural feminine). So I have to try harder. But, it seems a complicated issue. ::As you have mentioned, Ancient Greek ἀνόργανος is translated as "without instruments"<ref name="Liddell & Scott"/> or "without organs (zonder organen)"<ref name="Muller1932">Muller, F. (1932). ''Grieksch woordenboek.'' (3de druk). Groningen/Den Haag/Batavia: J.B. Wolters’ Uitgevers-Maatschappij N.V.</ref> and ὀργανικός is translated as "serving as organs or instruments, instrumental"<ref name="Liddell & Scott"/> In this respect, it seems like ἀνόργανος is related (negatively) to ὀργανικός. But to make it more complicated, in Ancient Greek the adjective ὄργανος/η/ον is also attested with the meaning "working, forming"<ref name="Liddell & Scott"/> as well as the verb ὀργανόω, "to be organized"<ref name="Liddell & Scott"/> (hence anorganus as "nicht-organisiert"?). So, could anorganus can also be seen as the opposite of organicus? As I mentioned earlier, English ''inorganic'' is also translated in modern Greek as ἀνόργανος.<ref name="Divry1982"/> Or is ἀνοργανικός also attested as translation of English ''inorganic''? I must admit, that I am more accustomed to the form with the alpha privativum and not with the in privativum as in my native tongue (Dutch), the adjective is ''anorganisch''. Maybe I have created even more confusion. My apologies :) With kind regards, [[Usor:Wimpus|Wimpus]] ([[Disputatio Usoris:Wimpus|disputatio]]) 21:39, 24 Iulii 2014 (UTC) ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Ironman== Thank you for your Ironman dubsigs! They will help me and other latin enthusiasts to improve our latin.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:46, 25 Iulii 2014 (UTC) I hate to admit it but I guess it deserved a latinatis. I guess I have to look really hard with the other ones. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:57, 25 Iulii 2014 (UTC) ==Accusative of respect== What do you think about it? Is it not recommended to use?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:50, 25 Iulii 2014 (UTC) :Gildersleeve (#338) implies it's a Greekism, a verbal tic of Sallust & Livy, and "much more common in the poets": "Good prose uses the Ablative for [it]." No matter how we look at it, your ''cordem'' isn't the accusative of ''[[cor]].'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:16, 25 Iulii 2014 (UTC) I know now, cordem was a mistake, good catch! I will try my best to avoid Greekism, but shouldn't we use more of fundamental grammar? Books on higher prose are not too available.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:35, 26 Iulii 2014 (UTC) :Forgive me for intruding, o amici. In these terms the alternative to "prose" is "poetry". I don't think it's a good idea for us to try to write like the poets :) We really are writing prose. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:05, 26 Iulii 2014 (UTC) ::Hey, I was going to say that! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 26 Iulii 2014 (UTC) It is great to have people like you around. The rest of us are not Latin specialists, eg we need to stick to basic grammar. Which also brings me to the question, I see a lot 'this is used in poetry' in my Teach Yourself Latin book(can't remember any grammar rule now). I'm, sure it is ok to use them here right?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 18:16, 26 Iulii 2014 (UTC) :It depends on how peculiar or self-conscious you want to sound. If a grammar says "used in poetry," it's probably warning you to be careful about using it in prose. As a rule, check any hints about usage that dictionaries give. They may say point-blank that a word is poetic: for 'sword', Cassell's offers "''gladius, ensis'' (poet.), ''ferrum'' (esp. in general or abstract sense)." Or you may have to figure it out for yourself from the citations given: for ''gladius,'' Cassell's cites Caesar, Cicero, Vergil, Livy; for ''ensis,'' it cites Lucretius, Livy, and Vergil. Those sets of authors alone tell you that ''gladius'' is going to be perfectly acceptable in prose, but ''ensis'' has the danger of evoking poetry, or at least sounding a little odd. Maybe the situation there is like ''sword'' and ''blade'' in English: the latter (like ''ensis'') can be found in prose, but it's not the usual term, so it might lead a reader to wonder what's afoot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 26 Iulii 2014 (UTC) I meant to say in the summary, Welcome ^<u>back</u>^ Andrew!--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 18:18, 26 Iulii 2014 (UTC) ==Lingua Gesticulatoriae== ciao, come va?? ho fatto qualche errore?? --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 16:50, 2 Augusti 2014 (UTC) :cari amici [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] e [[Usor:Jondel|Jondel]], allora vi dico che i numeri delle statistiche, purtroppo non è *perfetto*, perchè non è facile avere numeri ufficiali, ma solo su Istituzioni come la EUD o la WFD qualcosa sui numeri si sa qualcosa ma non sempre purtroppo... :quanto ai termini per favore non scrivete ''NON UDENTE'' in quanto è un termine offensivo, quindi propongo di usare semplicemente i termini come ''Deaf People'', ok?? :se avete dubbi o problemi da chiarire riguardo alla conoscenza della Comunità Sorda, chiedimi pure... :Ave Dux :D ciao a tutti e 2! --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 09:03, 4 Augusti 2014 (UTC) ::Iacobe, if you feel interested in the sign language articles, that makes me happy and I'll leave them alone for a bit. There is definitely a need for one Latinist, but not necessarily two :) If, on the other hand, you'd rather not, just let me know. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:29, 4 Augusti 2014 (UTC) ::::Language-related topics engage my keyboard in general, but the textual hiccups in question have elicited from the little gray cells about as much as they're likely to, at least for the moment. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:25, 4 Augusti 2014 (UTC) :::Hi Surdus, so we should use deaf people not deaf? Homines Surdi or Homines surdium? For myself (To Andrew and Iacobe) I don't know if there is anything I can add now. So I'd be leaving the articles alone for the meantime. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 11:44, 4 Augusti 2014 (UTC) ::::As was implied before (on another page), ''homines surdium'' doesn't make sense: ''surdium'' isn't a word, and even if it were, it wouldn't look (in the slightest) as if it might be an adjective modifying ''homines.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:25, 4 Augusti 2014 (UTC) :::::@[[Usor:Jondel|Jondel]] ''Homines Surdi'' :) --[[Usor:SurdusVII|SurdusVII]] [[Disputatio Usoris:SurdusVII|''(LIS)'']] 12:30, 4 Augusti 2014 (UTC) ==[[Mana]]== Hi, Iacobe. I deleted the uncreated categories at Mana. If you intend to create them, then -- as always -- please revert my edits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:30, 28 Augusti 2014 (UTC) Give [[Usor:L&#39;arpetaniaku|L&#39;arpetaniaku]] ([[Disputatio Usoris:L&#39;arpetaniaku|disputatio]]) 16:12, 20 Iulii 2022 (UTC) ==Diaboli parvi== Hi again. Could you comment at [[Disputatio:Aemilius Zola]]? You may well be right, but I don't see anything to justify it in our text, or in en:wiki, or even in the starred article at fr:wiki! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:23, 1 Septembris 2014 (UTC) :No answer? Does that mean it was a mistake? You are nearly always right, so I would have loved to hear from you before reverting :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:26, 4 Septembris 2014 (UTC) I have to add that I am full of admiration for your sourcing of the name [[Luguvalium (Pennsylvania)]] ... A great find. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:48, 1 Septembris 2014 (UTC) :When curiosities like that by chance come into view, Vicipaedia is a good place to document them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 3 Novembris 2014 (UTC) ==Better== I noticed your edits to [[:Categoria:Collegium Smith]] and [[:Categoria:Collegium Mount Holyoke]]. I think these were mostly bad changes because # you removed two supercategories that all other comparable categories have, and left one blue and one red supercategory in their place, thus making the categories more difficult for others to find # you added hidden text in English We ought surely to aim always to leave pages (even category pages) in a better state than we found them in. I think (tell me if you disagree) that you left these two in a worse state than you found them in. If this was part of a general plan to subcategorize the area of universities and colleges, again, do tell me: I'm happy to discuss it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:26, 4 Septembris 2014 (UTC) ==[[Alexander Essenus]]== I moved back to "Esseno". Tell me if I'm missing something, but this is just a modern surname, isn't it? and we don't change them. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:09, 11 Septembris 2014 (UTC) :It's apparently an adjective posing as a surname. See the disputation page. ¶ However, the article is probably going to be deleted, so the point is moot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:13, 11 Septembris 2014 (UTC) ::Good point :) But I must say that I moved back too quickly -- you hadn't had time to write your explanation on the talk page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:23, 11 Septembris 2014 (UTC) ==Edit war around [[Ordo pro Merito Melitensi]]== You are, of course, correct to flag [[Usor:Mabelina]]'s changes; she seems to be a beginner at Latin. But the edit history this morning looks a bit like an edit war -- is that really useful? I've been trying to clean up a bit of the mess she's left (she? with no user page I'm going by the username), and it may be more constructive to correct the grammar instead of just flagging the pages, time permitting of course (it's looking like one of those crazy semesters). I'm not going to do anything drastic here; verbum sapienti.... [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 12:19, 11 Septembris 2014 (UTC) :Yes, but I have no time for correcting today! It's enough to dispose of Alexander the Essene! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:22, 11 Septembris 2014 (UTC) ::Mabelina has responded to my changes the way (s)he has to Laurentianus's: either with gross innocence, or intent on edit-warring. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:24, 11 Septembris 2014 (UTC) :::Hello to you both & thank you for your concern re ''Pro Merito Melitensi''. I can assure you that it is out of innocence & my definite rusty Latin (as if it were ever perfect!) that I am finding it difficult to perfect the Latin phraseology. My reason for introducing the article is because this Order happens to be among the few extant examples of Latin in usage today and which has no recognisable equivalent name in the vernacular, hence I thought it would be of interest to our Latin readers. What to do next? & thanks again for your help. [[Mabelina|M]] :::PS. but it is not only [[Mabelina|me]] who has been editing this article, hence a bit of confusion on my part as to whose previous edits to follow/correct/etc... Thanks again. ::::They were all helping, or at least trying to. At bedtime, 17 of 54 words were problematic, and now at breakfasttime, 15 of 55 are. Jondel's overnight ministrations (not all of which were successful) raised the score from 69 to 73, on the scale I [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/Adventures once experimented with:] still a –5, but better! (The scale from minus one to minus seven, and the descriptions like "Latinitas huius paginae magnopere corrigenda est," predate my arrival in Vicilandia.) If we were to back-translate the text into English, you might be surprised at how bizarre the diction is, but no time is available today. For starters, ask yourself why, in the caption, you changed (the correct) ''Crux'' to ''Cruce''&thinsp;; since all captions lacking a visible verb are sentences fundamentally of the form "[This is an] X," it wants to be in the nominative case. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:17, 12 Septembris 2014 (UTC) ==[[Pathologia]]== Salve Iacobus, ut vales? Amabo te ponere dubsigs in re, ut soles. Gatias--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:35, 12 Septembris 2014 (UTC) Etiam.quaeso, in [[Eruptio ebolae in Africa occidentali anno 2014]] si tempus tibi sit. [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 09:12, 12 Septembris 2014 (UTC) :In [[Pathologia]], for starters, ''qua'' means 'by which' (but don't you want it to mean 'which'?) and the chances may be at least 99 to 1 that ''tractat'' is in the wrong place. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:26, 12 Septembris 2014 (UTC) ::It should be quae, you're right, thanks! OK, about the word order of tractat. I'll fix it now. [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:49, 14 Septembris 2014 (UTC) ==Ursule Mirouët== Salve [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] & thank you for your kind suggestion re '''eques Venerabili Ordinis Sancti Ioannis'''. I concur that it is a minefield trying to word some modern-day formal protocol satisfactorily in Classical terminology - but I guess it is worth it, otherwise our Latin readers could quite excusably assume that things which have (d)evolved continue as was to the present day! ==The Order for Maltese Merit== I hope you approve of using ''in vulgare'' for Ursula Mirouet, and it is my intention to expand the UM article and others (where I know something about the subject), but since so many of my recent posts have been amended (notwithstanding that my Latin is/hopefully becoming less) rusty! it has been difficult for me sometimes to know whose edits are good ones to follow... Perhaps you could be so kind as to give a brief overview of [[Ordo pro Merito Melitensi]]? which I introduced being one current institution which has no recognisable name in the vernacular, & of course hoping that the subject itself is of interest to some! Thanks again & till soon [[Mabelina|M]] ::Time is lacking, but if you really want to improve the text, start by learning something about declensions & conjugations. This is your text as it stands: :::Ordo pro Merito Melitensi est ordo meritum Suprema Ordinis Melitensis (breviter S.M.O.M.) anno MCMXX condidit. Pro viris feminae non solum membrorum Æcclesiae Romanae qui sibi afferentit ut auxilioque operam det honore et decus Ordinem Melitensis retributur. Honores per decretum Summo Consilii sunt concessit motu proprio pro Magno Magistro ordinis. ::This is more or less what it's saying, with each problematic word rendered in a similarly problematic way: :::The Order for Maltese Merit is an order, a merit. The Funeral Rites of the Maltese Order (briefly S.M.O.M.) in the year MCMXX it founded. For men and a woman's not only of the limbs of the Roman Tchurtch whooch conveigheth to himself so that it might apply himself and to assistance by honor and a dignity to the Order of a Maltese is repayied. The Top of the Council has honors by decree. It granted by a motu proprio on behalf of the Grand Master of the order. ::The wrong (or extremely problematic in context) words are: :::meritum, Suprema, S.M.O.M., condidit, feminae, membrorum, Æcclesiae, qui, sibi, afferentit, auxilioque, honore, Ordinem, Melitensis, retributur, Summo, Consilii, sunt, concessit. ::That's 19 words out of 49, giving a score of 61, which on the scale I devised long ago is a –6. Even this isn't as dire as –7, which indicates that a text isn't written in Latin, though it would be hard to argue on the basis of what the text is actually saying (see the translation above) that it belongs in a published encyclopedia. Two or three times the text has (perhaps generously) been marked –5, and several times you've removed that indication, in effect asserting that the Latin is satisfactory. Let's fix that right now (inserting –6). Meanwhile, see if you can figure out what's wrong with the words listed above. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:48, 18 Septembris 2014 (UTC) :::As for which edits are "good ones to follow": almost all of them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IaconusAmor|disputatio]]) 02:55, 18 Septembris 2014 (UTC) ::::Quotation below altered to focus on the problem: [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) :::::Is this any better? [[Mabelina|M]] ::::::"Ordo pro Merito Melitensi conditus anno MCMXX a Ordine Supremus Militaris Melitensis (breviter S.M.O.M.). Ordinem meritorum pro viris feminisque non solum fides Ecclesiae Romanae pro honore et decus ad Ordinem Melitensis retributur. Honores concessit per decretum Supremus Consilii motu proprio pro Magno Magistro ordinis." :::::::Yes: 14 errors out of 44 words (or 15 out of 44 if you count the verb missing from the first sentence) on the proposed scale would be a –5. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) ::::::::Also, in the caption "Crucem pro Merito Melitensi" (not shown above), the first word is in the wrong case. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC) :::::::::Nine days ago, [[Usor:RHaworth]] asked "How long before you learn to sign?" [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:14, 18 Septembris 2014 (UTC)<!-- ==Vide etiam== *[[Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani]] ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> ==Nexus externi== *[http://www.orderofmalta.int/der-orden-und-seine-einrichtungen/560/orden-pro-merito-melitensi/?lang=de Situs proprius,] www.orderofmalta.int {{Ling|Germanice}} [[Categoria:Melita|!]] [[Categoria:Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani|!]] [[Categoria:Constituta saeculo 20]] [[Categoria:Ordines militares]] unqte--> ==Donaldus Adamson== PS. would it be possible for you perhaps to make the appropriate correction to Donaldus Adamson just in case it might be considered vandalism by me? [[Mabelina|M]] :The system won't let me do any editing on that page. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:06, 18 Septembris 2014 (UTC) ::OK <small>[= Mabelina, commode signare nolens, 05:47, 19 Septembris 2014‎]</small> ==Ursule Mirouët== This article has only just been started & at least hasn't received a -7 Latinatus mark so, in addition to quite a few other areas where Vicipaedicia could be improved, is this going to be easy for me to do with messages such as the following! <small> {{fn|Non stipula}} Haec pagina nondum stipula est. Oportet inter 7 dies admeliorare. Paginis minimis Vicipaedicis necesse sunt: Titulus, in prima sententia litteris pinguibus repetitus Textus (e litteris 200 vel pluribus compositum) qui rem utiliter describat Nexus extra-Vicipaedianus (sive et fons bibliographicus) qui rem satis corroboret Nexus interni caerulei ex hac pagina et in hanc paginam; categoriae caeruleae (aut formula {{fn|Dubcat}}); pagina annexa apud Wikidata (aut formula {{fn|Nexus absunt}}) Aliquid maius, huic encyclopaediae congruens, e.g. textus (explicationes, historica, exempla); imago cum descriptione; nexus externi utiles plures; bibliographia.</small><br> I think a hiatus might be better than constant wrangling..? [[Mabelina|M]] <small>[= Mabelina, commode signare iam nolens, 05:47, 19 Septembris 2014‎]</small> :Statim autem adiecit commentario [[Ursule Mirouët]] hora 05:23 diei 20 Septembris 2014 priorum verborum auctor: ::Rumoris huius exploratur atque Ursule innocentiem probitate. :Forsan exemplum conaminum [[Ne falsum quidem|ne falsorum quidem]]? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:32, 20 Septembris 2014 (UTC) ==All that jazz== You raised a good point at [[Disputatio Categoriae:Musici Iaz]] but it would be better if at the same time we could make all the names agree. I see that at [[Disputatio:Jazz]] you suggested, long ago, "Iazensis musica" and cited a source. There was no follow-up, but I don't see anything better about the later alternative "Musica iazzica", so we could now go with "iazensis" as you then proposed. Or we could accept "iaz", quietly assuming that it is the notional base form of "iazensis". What would be your preference? You're our greatest musician, after all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:44, 4 Octobris 2014 (UTC) :We were told that "z" always scans long, so a doubled "z" would imitate non-Latin orthographies and imply a weird pronunciation. Neander keeps warning about using unmarked order in lemmata. Putting these considerations together gives us ''musica iazensis'' or ''musica iazica.'' Declinable forms are always useful, and even English has ''jazzy.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:38, 6 Octobris 2014 (UTC) ::Thanks. Then we'll rename the existing categories using "iazensis", since the single-z spelling of that word has a source (cited by you originally, I think). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:39, 6 Octobris 2014 (UTC) ==[[Comus (deus)]]== I have a feeling the first paragraph is all made up. The transvestite bit was what first made me suspect something, but actually it's hard to find any reliable source that says Comus was a god in Greek mythology. Can you find any? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 3 Novembris 2014 (UTC) :Not today. Other obligations loom! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 3 Novembris 2014 (UTC) ==Categoria:Conformationes terrestres ...== A while ago I was standardizing geographical categories across the world (I mean, the small world of Vicipaedia). Thinking about what kind of thing categories so named actually contained -- all sorts of geographical things that were not towns -- I renamed those that already existed to "Categoria:Res geographicae ..." and went right on and created categories under that name for all countries (for listing see [[:Categoria:Res geographicae per civitates digestae|here]]). But I didn't touch the ones you had created for single US states, because they were OK as they were and there was no reason to fiddle with them (for listing see [[:Categoria:Conformationes terrestres Civitatum Foederatarum civitate digestae|here]]). Now that you are doing some more US geographical pages, it strikes me that it might be a good idea to change these too (e.g., [[:Categoria:Conformationes terrestres Floridae]] to [[:Categoria:Res geographicae Floridae]]) and then, if you want to make new ones for the remaining US states, they could follow the same pattern. We could change the existing ones automatically, if UVbot will help. Would you object? If you have a reason for preferring "Conformationes terrestres", please say so and we can leave them as they are -- it seemed to me too long and abstract a formulation, but you might view it differently! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:36, 1 Decembris 2014 (UTC) :''Res geographicae'' is fine, but these and other permutations are sometimes too much for the little gray cells to keep straight—which is why the first thoughts that usually come to mind echo the formulations in enwiki. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:42, 1 Decembris 2014 (UTC) ::Thanks very much. Yes, I saw (or heard) the echo! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:51, 1 Decembris 2014 (UTC) :::That change is all complete now, and if you want to create further categories "Res geographicae ..." for US States that don't have them yet, by all means go ahead. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:32, 21 Ianuarii 2015 (UTC) == Defaultsort == I just noticed that [[Societas Avium Cohortalium et Ovorum Civitatum Foederatarum]], one of your translations, retained the "Defaultsort" of the English page. "Defaultsorts" from an English page need to be deleted when you're translating, because they make the page file under its English name, normally wrong for us. This one made it file under "U. S. ..." although the pagename you chose (rightly I think) was "Societas ..." No one looking through the category page would understand why this title beginning with "S" was filing under "U". There is the exception of people's names -- we need defaultsorts for those, adjusted from the English ones, to make pages file under the person's surname. But other defaultsorts need to be deleted. I guess you probably know all this and it was just a slip, but I thought I'd better mention it :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:32, 21 Ianuarii 2015 (UTC) == Acknowledging the source == Thanks for your comments on the Taberna. I have created formula <nowiki>{{Attributio}}</nowiki> (example of use: <nowiki>{{Attributio|fr|François Hollande}}</nowiki>) to be placed on a talk page. I have to admit this has an advantage over the summarium method in that it links automatically to the history page of the original. And it is quick. So, anyway, as they say in American restaurants, enjoy! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:36, 30 Ianuarii 2015 (UTC) == Encouraging redlinks to go blue == Here's another thing I hope you may enjoy using. The new formula <nowiki>{{Creanda}}</nowiki> should be very little trouble and would help potential translators to get to work. When translating from en:, instead of simply making links which you know will be red, consider using this formula. Instead of * <nowiki>[[Collegium Amherstianum]]</nowiki> -- or * <nowiki>[[Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano]]</nowiki> you write * <nowiki>{{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum}}</nowiki> -- or * <nowiki>{{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano}}</nowiki> I admit it's longer, but you have that name "Amherst College" in your text already, so it's not ''much'' longer. The result is this: * {{Creanda|en|Amherst College|Collegium Amherstianum|Collegio Amherstiano}} It gives your reader a handy link to the English page, from which the said reader could start creating a Latin page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:50, 30 Ianuarii 2015 (UTC) :OK, I'll make an experiment of it, but I'm hard-pressed for time today (and for probably much of the year). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:59, 30 Ianuarii 2015 (UTC) ::The extra "(en)" makes it look cumbersome, and it doesn't link to the English page: it links to an editing box. See [[Regio Antarctica]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:15, 30 Ianuarii 2015 (UTC) :::I see: you have to click on "(en)" to get the interwiki link. Interesting, but too much for tomorrow's contributions. Surely not needed for Linnaean names? Maybe to be used just here & there? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:18, 30 Ianuarii 2015 (UTC) ::::Exactly. I agree, with Linnaean names it's hardly worth the trouble. The most useful occasions would be (a) if you think creation is "urgent", (b) if (because the Latin name is a translation) it might be difficult to find the relevant page on another Wikipedia. I notice you sometimes include an original name in hidden text in such cases. Instead of doing that, you could now think of using this method. ::::As you already see, if you wanted to turn any existing redlinks into this form, you simply change the final <nowiki>]]</nowiki> to <nowiki>}}</nowiki> and change the initial <nowiki>[[</nowiki> to <nowiki>{{Creanda|en|Englishpagename|</nowiki>. ::::After the new page has been created and the internal link goes blue, it's easy for a bot to turn these formulae into ordinary bluelinks. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:46, 31 Ianuarii 2015 (UTC) == A devil == It might amuse you to know that [[Gerardus Depardieu]], one of your tax rebels, started out in life as a printer's devil. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:37, 1 Februarii 2015 (UTC) :I'm easily amused. ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:38, 1 Februarii 2015 (UTC) == Nondum stipula? == Iacobe, cur commentationem de [[Concilium climaticum Cancuniense|Concilio climatico Cancuniensi]] "nondum stipulam" esse notasti? Velim causam exactam indices, nam ex rerum "ameliorandarum" indice non satis bene apparet causa tantae severitatis. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 14:40, 3 Februarii 2015 (UTC) :Pagina <!--nexu extra-Vicipaediano (sive et fonte bibilographico),--> categoria caerulea et "aliquo maiore" caret. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 3 Februarii 2015‎ (UTC) ::Haec nuper videns categorias (quas alii corrigere possunt!) et imaginem (= aliquid maius) addo. Fontem iam observo in nota subiuncta positum. Igitur formulam removi: an recte feci? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:10, 3 Februarii 2015 (UTC) :::Recte fecisti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 3 Februarii 2015‎ (UTC) ::::Gratias ago ambobus, quia Christiana Figueres (cuius imago per serendipitiam repperi) [[Vicipaedia:Feminae 3000|feminam celebrandam]] mihi videtur. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:26, 3 Februarii 2015 (UTC) :The example of [[Steganographia]], which you supplied at [[Disputatio Formulae:Non stipula]]) possibly shows the unwisdom of allowing "non annexa" pages to linger on for years (because that will be why nobody ever saw that page till now). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:58, 4 Februarii 2015 (UTC) ::I probably noticed its entry in Categoria:Cryptographia when I was translating [[Alanus Turing]], but I don't recall whether I read its text. Can Vicipaedia's machinery generate a list of who reads (or at least opens!) a given article? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 4 Februarii 2015 (UTC) :::The US and UK governments probably could. Let's ask them :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:23, 4 Februarii 2015 (UTC) :I said so in that discussion, while knowing all the time that quite a lot of the "Non annexae" pages are your creations ... But I think it possible that the problem of the "non annexae" ''taxonomic'' pages could be solved by a bot, which could possibly put a ''Vide etiam'' on the nearest available higher taxonomic node. That's what I do, without wasting more time on reflection, when I see such pages, but, possibly, a bot could do it quicker! We might ask a friendly bot owner about that ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:58, 4 Februarii 2015 (UTC) ::Hmm. That's not an ideal fix, but it'd indeed annexify all but a handful of the unannexed pages I've created (and some that others, including perhaps [is it] Hendricus under multiple anonymous IPs, have created), and it'd be much quicker than the progress I've been making along those lines, so it seems like a good plan. However, so I could continue improving the lot by hand, would there be a way of generating a list of something like "taxonomically ranked plants & animals not linked to an item at the next-higher taxonomic rank"? (I.e., species not linked to a genus, genera not linked to a family, and so on.) That might generate some surprises! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 4 Februarii 2015 (UTC) :::I say hmm too ... Dunno. I don't run a bot myself, we'd have to ask Anne or UV perhaps. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:23, 4 Februarii 2015 (UTC) == Translated? == I think you were mistaken to say that [[Annecium]] is translated from French: I started it, and the history suggests it has just gradually developed from there (and hasn't reached very far yet!) Did you have a special reason for thinking that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:18, 8 Februarii 2015 (UTC) :Misreading <nowiki>{{Link FA|fr}}</nowiki> as a link to the page? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:24, 8 Februarii 2015 (UTC) ::What does a link to the page have to do with it? A link to another wiki would most often mean the creator of the page is a tiro, but it doesn't in itself mean the page is a translation. To know that, I guess you'd have to ask the writer, or, if you really suspect copyright violation, compare the texts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:30, 9 Februarii 2015 (UTC) :::It's what the anonymous contributor did and continues to do, even today, just as I'd been doing for years. The likeliest default interpretation is that the link indicates the source of the text, not some random link that the author chose so as to tease the custodians of history. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:21, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::It had that special meaning to you, as you explained elsewhere, but generally it would mean that the contributor just hasn't learned to use Wikidata yet. We can't just assume that someone else is translating from any particular source: if they are, ''they'' should acknowledge. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::The anonymous user's IP number suggests the contributor could be our Swiss montagnard. Ask him? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:58, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::::See, for example, the histories of wiki citations in the first published versions of [[Autrêches‎‎]], [[Avilly-Saint-Léonard‎‎]], [[Avrigny]], [[Babœuf‎‎]], [[Bachivillers‎‎]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:05, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::::Wait! The magic wikidata robot has already come by and wiped out the evidence. One has to be quick! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:05, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::::::That is all between you, Helveticus, and the anonymous IP. Doesn't interest me a whit :=) Let's just acknowledge our own translations, we don't need to guess at other people's. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:27, 13 Februarii 2015 (UTC) :::::::::I was following your suggestion at [[Vicipaedia:Taberna#What's to be done with people]] to "start a talk page with <nowiki>{{Attributio||}}</nowiki>." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:23, 18 Februarii 2015 (UTC) ::::::::::If you re-read, you'll see that your question there was about "people unfamiliar with wikipedia (perhaps in any language) who in good faith contribute translated articles without the acknowledgment discussed above". We ''do'' really have to look out for misguided copyright violation. Nothing to do with this. If you want to worry about the origin of these short stubs about French communes -- far too short to have any relevance to copyright issues -- you're a free man and can worry about it all you like, but it doesn't have anything to do with a suggestion of mine. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:21, 18 Februarii 2015 (UTC) :::I often add things (especially bibliographic data),† adjust the structure, move images around, and so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:21, 13 Februarii 2015 (UTC) ::::†For example, just last night I translated an article from the English wiki that doesn't cite any of the published biographies of the subject, so I added those in, all three of them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:27, 13 Februarii 2015 (UTC) I hadn't realised you'd written about [[Omnia|everything]]. That's it, then. We can all go home now! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:36, 13 Februarii 2015 (UTC) == Non stipula == When you add "Non stipula" to a page, I think it's important not to mark the edit as "minor". It could be a final warning for the page, so to speak. The more Vicipaedians who are aware of it, the better. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:39, 24 Februarii 2015 (UTC) :... but, in case I haven't said so clearly enough, I'm very much in favour of this work. We have many pages that ought either to be improved or deleted, and you are finding them. I am rescuing some, but selecting the ones that seem to matter more :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:17, 27 Februarii 2015 (UTC) == [[Universitas Gonzagae]] == I removed the hidden text you had added to this page. # In one case (the Association of Jesuit Universities) I think there are two better ways to do what you did with hidden text: (a) adding the English name visibly, in parentheses, in italics; (b) adding the English name with the Latin names in a "Creanda" formula, as we discussed a little way above. That's the way I chose in this case. # In the other two cases, there was a link in the text, which you followed with a suggested link in hidden text, marked "melius". I don't see why, if we think something is simply better, we wouldn't do it for real. Hidden text is only seen by the small minority of readers who open an edit window. So most readers won't see what you think is "melius", and those few who do see it will not know who it was who thought something else was "melius", or why he thought it, or, if he thought it, why he didn't do it. And I am one of those; so I just removed your hidden text in those two cases, not knowing its purpose. I think there are a very few cases where hidden text may be useful to all (usually when it says "Don't break this formula"). Those cases aside, I'd say in general adding hidden text to a page you're working on is fine, ''if you afterwards remember to remove it''. If you forget to remove it, or if you add it to a page that someone else is working on, I'd say it's usually a nuisance, because some other Wikipedian then has the job of removing it. Maybe you disagree -- I know you add hidden text often. Anyway, since I think it's generally a nuisance, and I happened to know this is a page on which new Vicipaedians are working (see my talk page) I removed it quickly from this page because I thought it set a bad example. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:53, 27 Februarii 2015 (UTC) :Hidden text is for editors, not readers. In [[Universitas Gonzagae]], I've now unhidden it by applying the creanda to the rest of the links. To my eyes, the "(en)" doesn't help the readability. ¶ That's a good point about marking texts "m" in coniunction with "Non stipula," but the well-trained fingers sometimes forget. Long ago, when I created [[Cultura]], Vicipaedia's longest page and surely one of the longest pages in all of Wikilandia, those fingers marked it "m" (an option no longer available at the creation of pages). ¶ Busy today. . . . [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:32, 27 Februarii 2015 (UTC) ::Thanks for your change to Universitas Gonzagae. I think that's a good solution, [but I've removed some less relevant/less helpful links.] ::I see what you mean about the legibility in formula:Creanda. Some wikis using a similar formula deal with this by making the (en) a superscript ^[en] like a footnote reference. Might that help? We can easily vary the format. ::Believe me, I know how easy it is to mark a major edit as minor, though I never yet did it with anything quite as major as [[Cultura]]. :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:29, 27 Februarii 2015 (UTC) ==To amuse you== Since you noticed a French commune with 8 inhabitants -- and I guess it will have pages in 25 Wikipedias, i.e. 3+ pages per inhabitant -- you might like to laugh over the fact that an English village ([[Broad Chalke]] in Wiltshire) with about 700 inhabitants, a 1000-year history and several famous past residents was represented on only 3 Wikipedias, till I added a Latin page today. And that's not unusual -- I have found many similar cases while gradually adding English towns and villages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:01, 12 Martii 2015 (UTC) :And then I could have named a city of 3 million inhabitants still lacking a Vicipaedia page, [[:en:Surabaya]]. There may well be others. It's lucky Vicipaedia is a work in progress! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:18, 13 Martii 2015 (UTC) ::The biggest might be [[:en:Shenzhen]], with ten million! [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 16:16, 13 Martii 2015 (UTC) :::If we covered the world with as much thoroughness as we cover French & Italian hamlets, we'd have hundreds of thousands of articles from East and South Asia! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 13 Martii 2015 (UTC) ::::According to the National League of [US] Cities, the United States are the home of about 20,000 municipal governments, with an average of about 15,000 people each. Extending that proportion worldwide would imply the existence of about 500,000 municipal governments. Throw in the hamlets and we'd be swimming in articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:45, 13 Martii 2015 (UTC) ==Non stipula? Quod mihi facendum est?== Salve, vidi [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Declinatio_prima_linguae_graecae_antiquae&curid=234714&diff=2867421&oldid=2867416 recensionem] tuam... quod facendum est mihi? ''Hi, I've seen your edit... what should I do?'''--[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 12:12, 7 Aprilis 2015 (UTC) :Vide titulum: ::Titulus, in prima sententia litteris pinguibus repetitus : '''OK.''' ::Textus (e litteris 200 vel pluribus compositum) qui rem utiliter describat. '''OK''' ::Nexus extra-Vicipaedianus (sive et fons bibliographicus) qui rem satis corroboret : '''CARET''' ::Nexus interni caerulei ex hac pagina et in hanc paginam; : '''CARENT?''' ::categoriae caeruleae (aut formula <nowiki>{{Dubcat}}); pagina annexa apud Wikidata (aut formula {{Nexus absunt}}</nowiki>) : '''???''' ::Aliquid maius, : '''OK.''' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:20, 7 Aprilis 2015 (UTC) :::Ok :) expediam. Gratias ago!--[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 12:29, 7 Aprilis 2015 (UTC) ::::Expedies? Menses habes sex. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:32, 7 Aprilis 2015 (UTC) :::::Sed... cur exspectaturus sum, si nunc expedire possum? ;) --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 17:51, 7 Aprilis 2015 (UTC) ::::::Addidi categoriam ac nexus, at fontes non invenio (in pagina e qua traduxi non sunt)... --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 18:55, 8 Aprilis 2015 (UTC) :::::::Fontes inveni et addidi. Lectoribus nostris (ut mihi videtur) utilius est fontes Latinos citare si possumus. Hoc autem casu artes grammaticae Graecae, Latine divulgatae, appellaverunt "primam ''et'' secundam declinationes" illam quam nos hodie "primam" nuncupamus. Propter hanc rationem fontem Anglicum insuper addidi, recentiorem, cuius terminologia cum tua consonat. :::::::Iacobus noster recte fontem vel bibliographiam postulavit. Regula apud Wikipedias omnes est "Wikipedia non est fons fidelis". Ad notabilitatem et fidelitatem comprobandas necesse est fontem externum (aut plures) citare -- id quod paginas nostras lectoribus utiliores reddit. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:03, 9 Aprilis 2015 (UTC) ::::::::Ago gratias tibi quoque! --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 15:00, 9 Aprilis 2015 (UTC) ==Translating the interface in your language, we need your help== <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello IacobusAmor, thanks for working on this wiki in your language. [http://laxstrom.name/blag/2015/02/19/prioritizing-mediawikis-translation-strings/ We updated the list of priority translations] and I write you to let you know. The language used by this wiki (or by you in your preferences) needs [[translatewiki:Translating:Group_statistics|about 100 translations or less]] in the priority list. You're almost done!<!-- [[Image:Translatewiki.net logo.svg|frame|link=translatewiki:|{{int:translateinterface}}]]--> Please [[translatewiki:Special:MainPage|register on translatewiki.net]] if you didn't yet and then '''[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|help complete priority translations]]''' (make sure to select your language in the language selector). With a couple hours' work or less, you can make sure that nearly all visitors see the wiki interface fully translated. [[User:Nemo_bis|Nemo]] 14:06, 26 Aprilis 2015 (UTC)</div><!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Meta:Sandbox&oldid=12031713 --> ==Thanks== Thank you for your attention to [[Academia Scientiarum Utilium]]. I hadn't realised a little edit war was going on! I think Giorno2 has got the idea now, but I'll watch the page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:51, 21 Maii 2015 (UTC) :If it had been reverted once more, I'd have asked about it in Taberna. Maybe putting the attribution into the text is the way they do it in the Esperanto wiki; for most readers, it probably looks like mere clutter. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:37, 21 Maii 2015 (UTC) == [[Crimes of the Heart]] == Tibi gratias ago causa relecturae istae paginae! Vale! [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 11:55, 25 Maii 2015 (UTC) == De lexico ''Norstedts svensk-latinska ordbok'' == Salve! Thanks for your emendations on the ''[[Norstedts svensk-latinska ordbok]]''. Just one questions: as you may have noticed, I referred twice to the preface of the book in the ''Notae''. Couldn't they also count as ''fontes'', because aren't they technically extra-Vicipaedian sources? [[Usor:Φιλέτυμος|Φιλέτυμος]] ([[Disputatio Usoris:Φιλέτυμος|disputatio]]) 15:04, 29 Maii 2015 (UTC) == Thanks == ... for glancing over the d. w. E. m. prime ministers. You always spot something to improve! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:21, 1 Iunii 2015 (UTC) == [[Venceslaus I (rex Bohemiae)]] == Hi, [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Venceslaus_I_%28rex_Bohemiae%29&diff=next&oldid=2901886 you asked] what "Grapilziensi" means. It is not "Grapilziensi", but two incomplete words. Whole legend would be WENCEZLAUS DEI GRA(tia) PILZIENSI(s et Budissens)IS DUX. Salve --[[Usor:Silesianus|Silesianus]] ([[Disputatio Usoris:Silesianus|disputatio]]) 14:18, 10 Iunii 2015 (UTC) :OK. Thanks! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:53, 10 Iunii 2015 (UTC) == ISBNs == Hi, Iacobe. Why do you take out the hyphens from ISBNs? They are irrelevant to machines, but I think they are useful to human eyes because they distinguish elements of distinct meaning and make the number easier to grasp -- and we are writing for humans. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:12, 15 Iunii 2015 (UTC) :(1) The Library of Congress doesn't use [http://catalog.loc.gov/vwebv/holdingsInfo?searchId=1141&recCount=25&recPointer=22&bibId=16023163 them?] (2) They're typographically inefficient? (3) Almost nobody reads bibliographies & footnotes? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:08, 16 Iunii 2015 (UTC) ::Hmm. 3 seems to be an argument for not bothering with bibliographies at all rather than for copyediting them, but, as it happens, I disagree on it anyway. I also disagree on 2. In general we don't follow the model of library catalogues in our bibliographies, so, although I don't dispute 1 (and thanks for the link!), I don't see it as strongly relevant. OK, I'll ask at the Taberna in case anyone else has a comment. ::Melius erit regulam apud nos constituere ne editores futuri inutiliter labores aliorum mutent. De legibilitate, non de utilitate automatica, disputatur: apud machinas 0-19-860617-8 et 0198606178 idem sonant. Forma punctuata saepius in libris ipsis videtur (nisi fallor), forma soluta in catalogis bibliothecarum. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 16 Iunii 2015 (UTC) == [[Belavia]] &c == I have nearly completed a project whose aim is to make sure we have biographies of all current heads of state and lists of their predecessors. The last area I have to deal with is Oceania. At [[Duces civitatum Australianarum et Pacificarum hodiernarum]] the navboxes I still have to complete are listed but I'd be really pleased if you would look at the names of countries and pronounce (Oceania being an area of your expertise!) on whether the names we are using are ideal. I'm especially doubtful about Palau, which we seem to call Belavia, but I don't know why. Should we be happy with that name? (I notice that the adjective "palauensis" exists in taxonomy.) If we want to change, now's the time. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:01, 22 Augusti 2015 (UTC) :Since you haven't replied, maybe the name Belavia is a mystery to you too! The creator of the page was Rolandus, a figure from our past, but no sign of where he got the name from. Anyway, I've asked on the Taberna in case anyone can shed light on it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:54, 9 Septembris 2015 (UTC) ::My encyclopedia was advised by indigenous people to write "Palau (Belau)." There seemed to be some feeling that ''Belau'' should be used by native speakers of Palauan, but foreigners should say ''Palau.'' Indeed, the latter fits better with the phonology of many Oceanic languages (including the Polynesian ones, which have no /b/). This ''Belavia'' looks to be derived from ''Belau,'' but what's the source of the Latin? Presumably the Vatican would know. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:08, 9 Septembris 2015 (UTC) :::It's odd to say that all natives should say one thing and all foreigners another :) ::::The situation with Ivory Coast is more drastic: the country advised my publisher that ''Côte d'Ivoire'' was the only acceptable spelling <small>IN ENGLISH.</small> The publisher complied, and so does the [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2846.htm U.S. Department of State.] [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:29, 9 Septembris 2015 (UTC) :::::Yes, I fear oddity stretches far beyond Palau. Though "Myanmar" is officially preferred as spelling, how many know how to pronounce it? And indeed, how many casual speakers can get close to ''Côte d'Ivoire'' (French, Canadian or Ivorian accent) or to ''Timor Leste'' (Portuguese, Brazilian or Timorian)? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:39, 9 Septembris 2015 (UTC) :::I found no source at all for "Belavia", not even apostolic, but if there really is one, of course we could follow it. Otherwise "Palau" seems to be practically universal in the Wikipedias, so we had probably better follow that trend. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:19, 9 Septembris 2015 (UTC) == Eduardus Augustus Schneider ‎ == The phrase I am looking to translate is "flew like a bird from coast to coast" can you translate it for me? Is there the equivalent of "template:infobox person", all I see is one for presidents. --[[Usor:Richard Arthur Norton (1958- )|Richard Arthur Norton (1958- )]] ([[Disputatio Usoris:Richard Arthur Norton (1958- )|disputatio]]) 19:03, 1 Septembris 2015 (UTC) :Sorry to intrude! I added the infobox. It draws on Wikidata and needs no parameters here. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:26, 1 Septembris 2015 (UTC) == Categories for people by cities of birth == We've discussed this briefly, long ago, and I know it's a possibility that is still in your mind. In mine too. In fact we've both done it -- you for Bostonians, me for Monemutenses. The question is, should we do it wholesale? I shied off not because of any rooted opposition but (a) because of the amount of labour involved, (b) because we haven't yet got articles about enough cities, or verified their Latin names. But, meanwhile, technology overtaking us, it could now be largely done by a bot. This information (where someone was born) is stored at Wikidata, from which a bot could extract it to add the appropriate category to each biography on Vicipaedia. If we ''afterwards'' correct or verify a Latin name, a bot could probably change the category name to match. We would need to make some decisions: the form of category name (it would have to be something that could be applied automatically); whether it covers all cities and towns and villages down to the smallest, or, if not, where it stops; and whether we take over the bot-produced result to make our own changes and additions afterwards, or leave it permanently automatic. Does this seem to you worth discussion? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Octobris 2015 (UTC) :My default ideal has always been to follow the English wiki, so generally, I'd accept categories for cities (and surely Boston & New York would meet anybody's criteria for having enough wikified inhabitants)—but if bots can do it, so much the better. Discussion is better placed in the Taberna. Meanwhile, I have categories to bluify—but then we see in the disputatio for [[Erich Polz]] an implication that German and Germanic ‎‎are the same languages, and then we see that my edits in [[Ocelum Genuensium]] have just been reverted, restoring the blank sections and putting the Notae below the Nexus externi. (Maybe the Italian-hamlet style won't distract overmuch if it's confined to the peninsula and can be kept from infecting other lands.) As Roseanne Roseannadanna used to say, "It's always something!" [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:18, 1 Octobris 2015 (UTC) ::You're right, we could transfer to the Taberna. The problem with city, internationally, is the lack of an international definition: in French for example both town and city are ''ville'' ... I'm not sure what's best. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:08, 1 Octobris 2015 (UTC) :::Meanwhile my project for next year (having done enough world politicians for the time being) is to improve our coverage of world cities, I mean, those with considerably more than 12 inhabitants. This will as a side-effect confirm a whole lot of names which could then be applied to city-of-origin categories. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:46, 20 Novembris 2015 (UTC) ::::That will most definitely be helpful. Btw, when you get to North American settlements, you'll find that many kinds of them—cities, towns, townships, boroughs, unincorporated locations, and so forth—have exquisitely precise definitions in the law. "Independent cities" (e.g., [[:en:Fairfax, Virginia|Fairfax, Virginia]]) may be located wholly within counties but are legally outside them. Correlating Latin terms with local concepts could sometimes be problematic. I've already added [[Oppidum Novae Angliae]], a particular kind of town. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:26, 20 Novembris 2015 (UTC) I'm about to create a few categories of this kind as examples. When those few exist, I'll ask for comments and possible adjustments before doing any more. Your comments will be eagerly awaited. Watch this space ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:55, 27 Iunii 2017 (UTC) :OK, but my neighbors and I might be distracted for a couple of weeks—because the circus is coming to town! (http://www.festival.si.edu/2017/circus-arts/smithsonian) Expect a few new circus-themed articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:43, 27 Iunii 2017 (UTC) ::I have created some categories for [[:Categoria:Homines per urbes digesti]]. You can see them all there, mostly new, but including some miscellaneous ones that you, I and others had created already. They are worded "Incolae Romae" etc. Corresponding categories on other wikis are usually worded in English "People from Rome", in German "Person (Rom)", in French "Personnalité liée à Rome", etc. ::I suggest that we follow a guideline of ensuring there is a category for the city (creating it if necessary) before creating a category for "Incolae" of the city. That way, we can be sure that the same name is used and that the categories will be easy to find. ::I am building them up by incorporating subcategories for ::* people who have taught in the city, see [[:Categoria:Professores universitatum et scholarum per urbes digesti]] (German wiki normally has subcategories matching these, English only occasionally) ::* people who have studied in the city, see [[:Categoria:Alumni universitatum et scholarum per urbes digesti]] (other wikis generally don't have this subcategory, but may include these people randomly) ::* bishops and local politicians etc. (English and other wikis do this similarly) ::It would be possible ''either'' to create subcategories for people who were born in the city and who died in it (French and some other wikis have done this systematically, see [[:fr:Catégorie:Décès à Rome]] and [[:fr:Catégorie:Naissance à Rome]]), or simply to include all such people directly as "Incolae" without subcategories. Do you have any thoughts about that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:19, 6 Iulii 2017 (UTC) ::: I wonder whether it is worth the effort to manually maintain "born-in-this-city" and "died-in-this-city" categories. Wikidata can give the answer if needed: here are two quick-and-dirty queries for [https://petscan.wmflabs.org/?psid=1153220 people with an article on Vicipaedia that were born in Marseille] and for [https://petscan.wmflabs.org/?psid=1153221 people with an article on Vicipaedia that died in Marseille]. (Note that these queries are quick-and-dirty in the sense that they currently only show persons for which Wikidata specifies they were born/died in "Marseille" itself, and currently do not show persons for which Wikidata specifies they were born in parts of Marseille, e. g. in the "2nd arrondissement of Marseille" - but it would probably not be too difficult to adapt the queries to include at least some parts of the territorial entity as well.) --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 20:04, 6 Iulii 2017 (UTC) ::::Thanks for commenting, UV, I had a feeling you would notice this discussion. Your point about the use of Wikidata is important, and your example searches are very interesting. Given that only a few readers will use CatScan queries directly, are you thinking that we could and should persuade a bot to use Wikidata to produce born-in-city and died-in-city categories? (I imagine that the French wikipedia did this.) ::::A major question is, how reliable would that information be? I had noticed that Wikidata sometimes gives a place of birth or death that is either more specific (a district or even a building) or more vague (a province) than we would like. Also, naturally, Wikidata sometimes takes an apparently false place of birth or death from a Wikipedia that happened to have inaccurate information. The false and too-vague data should eventually be improved on Wikidata, and in that case would eventually be corrected in a bot-produced category. On the other hand, as you say, the query used by the bot would have to be shaped as well as possible to deal with over-specific data, because such data will probably increase: general policy on Wikidata seems to favour it. ::::My current feeling is that in spite of imperfections it ''would'' be useful to create these two subcategories automatically for those cities for which we have an "Incolae" category (probably a growing number). This would save manual labour, while still leaving us free to add the simple "Incolae" category directly on pages for people who didn't study or teach or come into the world or die in the city, but notably lived and worked there. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:21, 7 Iulii 2017 (UTC) ::::: You are right that Wikidata encourages the use of very specific places of birth and death (e.g. hospital or road or urban district over city), and you are absolutely right that information on Wikidata is sometimes inaccurate and sometimes vandalized (just like information on Vicipaedia or any other wikipedia). ::::: I have no objections at all against an "Incolae" category for people who notably lived and/or notably worked in a city. ::::: It would surely be possible for a bot to produce and to update born-in-city and died-in-city categories, using information from wikidata. I, however, do not have the time to do this myself, and furthermore I am not sure whether such bot-generated and bot-maintained categories are the way we should go. ::::: We might, however, consider creating a template that we could use on our "Incolae" categories and that provides two links very similar to the two links above: one link to the query for people born here and another link to the query for people who died here – either as a first step towards such categories or as a replacement for such categories. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 21:57, 7 Iulii 2017 (UTC) :For the record: I've gone to the circus and shall have no time for a few days. ¶ Too bad an encyclopedia can't always distinguish between a (legal) residence and a domicile. For example, a US citizen can be a resident of one state (for the purposes of voting, paying taxes, getting a driver's license, and being counted in the census) while spending most of his or her time (that is, "living") in another. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:17, 8 Iulii 2017 (UTC) ::Well, yes, an encyclopedia can make such distinctions in footnote-supported text. I can imagine citing news reports about British and European politicians who notably don't seem to live where they claim to, or seem to live in several places at the same time. Wikipedia categories, though, don't help in such cases: they are ON/OFF, and you can't footnote them. ::I take UV's point. Perhaps the suggested template is a better idea. Although I see some value in the well-stocked born-in and died-in categories available on French wiki, I must admit that it is a limited value. The fact that I was born in Liverpool isn't notable to me or to anyone else -- the hospital happened to be in Liverpool -- and there are many other such cases. When writing short political biographies I say where the subjects grew up whenever it differs from the place where they were born: the place where they grew up, and the places where they studied and worked, are significant in their lives. Analogously, an "Incolae" category that editors have chosen to add in each case will have greater value than a born-in or died-in category. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:32, 8 Iulii 2017 (UTC) ::: I have made a start – see [[Formula:Incolae urbis]], [[:Categoria:Incolae Berolini]] and [[:Categoria:Massilia]]. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 22:50, 8 Iulii 2017 (UTC) ::::Neat, but there's one problem, I think. It didn't strike me before. These queries result in a list of Wikidata pages that contain links to Vicipaedia pages. OK, but Wikidata pages are user-unfriendly: most readers would not understand how to get back to Vicipaedia from there. Is it possible to make queries resulting in a direct list of Vicipaedia pages? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:18, 9 Iulii 2017 (UTC) ::::: Good idea, I have changed the queries accordingly. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 12:19, 9 Iulii 2017 (UTC) ::::: … and I have now improved the queries: They should now include people born in hospitals, urban districts etc. as well. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 15:26, 9 Iulii 2017 (UTC) ==[[Lympha]]== Iacobus, how are you? Would it be possible to ask what you find incomprehensible or grammatically wrong? Thank you for your time in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:01, 20 Novembris 2015 (UTC) == Projected "supplementum" space == Please, Iacobe, if you have any further ideas or comments -- positive or negative -- chime in at [[Disputatio Vicipaediae:Spatium supplementorum]]. Thanks! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:32, 25 Novembris 2015 (UTC) == [[Geometria]] == Hello, a few months ago you uncommented a section in [[Geometria]] about axioms. Do you happen to know what axiom system it is? They're not the ancient Euclidean axioms, nor the more modern axioms of affine (or projective) geometry. If they're some unknown system, I'd like to replace them. [[Usor:Bavo C. Jozef|Bavo C. Jozef]] ([[Disputatio Usoris:Bavo C. Jozef|disputatio]]) 19:38, 30 Novembris 2015 (UTC) == Categories == Hi, Iacobe. I realise I was deleting redlink categories the same day you were creating categories. If I deleted any that you were about to turn blue, revert me without a qualm. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:25, 17 Decembris 2015 (UTC) :That's OK. I'd intended to do the categories soon after adding the articles, but they must have slipped through the cracks. I've recently been working my way through categories for the batch added on 30 November, and am about halfway through. Unfortunately, this is a busy time of year. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:28, 17 Decembris 2015 (UTC) ::Then I'll leave the rest a bit longer. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 22:04, 17 Decembris 2015 (UTC) == de sepia vel saepia == Salve Iacobe. Certe recte scripsisti ''sepia'' pro ''saepia''. Sed animadvertimus Plinium Maiorem pluriens'' saepiam'' scribere et Ciceronem in sua ''Natura deorum'' l. c. in editione Teuberiana item de ''saepia'' agere. Qua de causa ''saepiam'' vocabulum non plane falsum iudicandum esse egoquidem puto. Vale. --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 15:18, 20 Decembris 2015 (UTC) : Sinete, o amici, me intervenire sermoni. Equidem puto ''saepiam'' hypercorrectismum esse, quo librarii medii aevi usi sunt. De Plinio quidem nihil certi nunc dicere audeo, utrum hic hypercorrectismus ex ipsius an ex editoris manuscripta deteriora secuti calamo ortus sit. Quod attinet ad Ciceronem (''Nat.deor.'' 2.127), solum in editione Plasbergiana (Teubner, 1917) ''saepiae'' scriptum esse videtur, quamquam editionem Axianam (Teubner, 1933) consulere nequivi. Ceteris in editionibus ''sepiae'' scriptum est. Praesertim editionem Josephi B.Mayor dico auctoritate gravem, quem H.Rackham secutus est in editione Loebiana (1933). [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 19:35, 20 Decembris 2015 (UTC) ::Probe dixistis, amici, ac scitote nos in dicione immortalis [[Linnaeus|Linnaei]] hic habitare, qui nomen ut videtur ''sepia'' scripsit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:31, 20 Decembris 2015 (UTC) ::@Neander: Salve. Quid scriptum sit in editione Axiana anni 1961 (sc. in editione stereotypica editionis secundae 1933), cognitum habeo: ''saepiae'', ut scripsi. In apparatu critico nullam invenio adnotationem pertinentem ad hanc rem. Sed non affirmo vocabulum ''saepia'' propabilius esse quam ''sepia''. Immo - immortalis Linnaei praesidio - non mediocriter sum miratus legens ''saepia'', non ''sepia''. Valete. -[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 21:51, 20 Decembris 2015 (UTC) {{Iubilaeum Vicipaedianorum}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:52, 1 Ianuarii 2016 (UTC) == Non stipula == I found the page you wanted: [[Usor:Amahoney/Non stipula]]. The ones that have been marked for longest are at the bottom of the page. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:27, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :A useful list!—but apparently not updated in almost half a year. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:44, 6 Ianuarii 2016 (UTC) ::Perhaps the winter break would be a good time to ask for an update. :) Also useful, however, is [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Formula:Non_stipula]], which I think is in order of page creation. I've deleted a few recently, but only those which I thought might never rise to stipula status. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 15:48, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :::I've done a few too, similar cases, tagged much longer ago than six months. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:49, 6 Ianuarii 2016 (UTC) ::::Quite a few them—[[Ahura Mazda]], [[Aphrodite]], and all other major godlike entities; [[Apostolus]] and all other consequential religious & philosophical terms; [[Carcharhiniformes]] and all other taxonomic terms at and above the level of [[ordo (taxinomia)|ordo]]; [[Perotinus]] and all other historically indispendable composers, artists, and so on—are impossible for any respectable encyclopedia not to have and probably therefore shouldn't be deleted. Trivia like [[My Little Pony: Friendship Is Magic]] and out-of-the-way hamlets not so much! (Insert arguments about notability here.) Maybe there should have been a category like "non stipula, but must not be deleted" for those. Just kidding! A proliferation of these formulas may not be a good idea. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:05, 6 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Well, we have the choice: either add non stipula, or add a cogent sentence and a source! It doesn't take much. But it's time to do one or the other, surely. A ten-word article about a major topic does us no more credit than the absence of an article. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:13, 6 Ianuarii 2016 (UTC) In case you hadn't noticed this, [[Usor:Amahoney/Non stipula|Anne's list]] has now been updated. Earliest at the foot of the page. Hence, indirectly, Jondel's message on my talk page today. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:27, 27 Ianuarii 2016 (UTC) == Losing articles == Wikipedia cannot afford to lose articles for silly reasons. If you see the grammar is poor, then you yourself should fix it instead of putting a deletion tag on it. [[Usor:Philmonte101|Philmonte101]] ([[Disputatio Usoris:Philmonte101|disputatio]]) 23:28, 11 Ianuarii 2016 (UTC) :Take it up with [[usor:Andrew Dalby|Andrew]], who invented the augenda formula, and [[usor:UV|UV]], who imposed the pessima formula. It isn't an article: the augenda formula tells you what it lacks and, if it's to survive, what it needs. Meanwhile, if you care to save it, you might want to improve the text, which at the moment stands thus, with a literal English translation: ::'''North Coast Inland Trail''' (Anglice) est et sternet sibi Ohium. ::There is (in English) the '''North Coast Inland Trail''' and it shall stretch Ohio out for itself. :That's the likeliest syntax that makes the grammar of the whole text work. Of course, variants of vocabulary are available: for example, "it overthrows Ohio for itself" (but that and others are even more bizarre than the one given above); also, ''se sternere'' is an idiom meaning 'to lie down', but "it shall lie down, Ohio" leaves Ohio unexplained, unless Ohio is undertaking the action: ::There is (in English) the '''North Coast Inland Trail''' and Ohio shall lie down. :Was the original a machine translation? If so, you see, via literal English glosses of it, why machine translations are generally deprecated. For the question of how long impossible texts may survive, see various discussions in the Taberna, where talk is often in English so it may have the widest possible audience. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:19, 12 Ianuarii 2016 (UTC) ::I wasn't directly involved in the point that Philmonte101 raised, because I didn't put the "Delenda" tag on the article. Mine was the "Augenda", which says approx. "improve within three months". But, to be frank, I was being generous and optimistic. If an article consists of 10 words (4 in English, untranslated, and 4 which don't seem to make sense) Vicipaedia ''can'' afford to lose it. It would be easier all round to delete it and start again. Hence I think "Delenda" was a practical solution. But if Philmonte101 wants to improve the article (there was no sign of that initially), that's even better. ::Hmm ... afterthought ... I'm no oracle, but does the "101" by any chance imply "US student beginning Latin"? If there's a class that wants to work here, we can happily work along with that and help. The teacher just needs to speak up, and we can discuss. Articles can be marked {{expungo|{{[[Formula:In usu|In progressu]]}}|Nomen formulae mutavit --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} {{fn|In usu}} "please leave alone -- work in progress" or {{fn|Succurre}} "please help". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:43, 12 Ianuarii 2016 (UTC) :::A North American beginner's attempt, especially if guided by a teacher, is likelier to have the syntax of ::::'''X''' est res in Ohio. :::That it doesn't here could be suggestive. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:21, 12 Ianuarii 2016 (UTC) ::::I'm not a student of Latin. In fact I honestly don't know much Latin at all. [[Usor:Philmonte101|Philmonte101]] ([[Disputatio Usoris:Philmonte101|disputatio]]) 00:38, 15 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Thanks for replying, Philmonte -- and thanks for your involuntary hospitality Iacobe :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:13, 15 Ianuarii 2016 (UTC) :::::Thank you Iacobe and Andrew for your hospitality and being accommodating. To Philmonte , please understand that there is a lot of things that need to get deleted in any wiki, really. We do want quality articles here don't we? Allow me to beef up the North Trail as best as I can, although, I do need to study more Latin. I highly recommend Latin yourself Philmonte, it would be good for your.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:56, 15 Ianuarii 2016 (UTC) ==Ligeti== Hi. Thanks for your edits to the article I created. What do you mean by the maxdubium sign? I'm not exactly sure! Do you mean the Latin's bad (it seems OK to me) or that the article is (it is getting off the ground!) [[Usor:Knucmo2|Knucmo2]] ([[Disputatio Usoris:Knucmo2|disputatio]]) 20:47, 23 Ianuarii 2016 (UTC) ==[[Toth]]== Iacobo si tibi placeat qua videtur dubium sit et emenda si possis. Gratias tibi ago.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 13:15, 1 Februarii 2016 (UTC) ==[[Selfie]]== Hi Iacobus, how are you? Kindly you indicate what you feel is wrong or dubius and allow for discussions.Thank you. --[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:37, 20 Februarii 2016 (UTC) :In your sentence ::Saepe monstratur in [[Interrete|interretiale]] retio{{dubsig}} [[societas humana|congregabilio]]{{dubsig}} [[situs interretialis|situ]] sicut [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], et [[Tumblr]]. :This ''reti(us/um)'' is not a word, and ''congregabili(us/a/um)'' is not a word. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:04, 20 Februarii 2016 (UTC) ::It was meant to be rete and congregabile. Thank you for your time!--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 16:00, 20 Februarii 2016 (UTC) == De "re" quadam == Iacobe, I'm not sure if I understand your question (regarding [[arcus caelestis]]): "But is it really a phenomenon (and not a res)?" What I'm wondering in particular is how definig arcus caelestis as "res" (instead of "phaenomenon") would add to our understanding of the definiendum. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 13:23, 13 Martii 2016 (UTC) :Not sure I do either, but as long as it's linked to [[phaenomenon]] to show that it's not a [[noumenon]], it's probably OK. Cantius himself contrasted rain (a noumenon) with a rainbow (a phaenomenon). I wasn't sure that you actually wanted to go there, and a general term (like ''res'') would avoid the philosophical allusion. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 13 Martii 2016 (UTC) :: OK, thanks. One of the reasons I didn't provide "phaenomenon" with an internal nexus was that I wanted to hold to everyday use (like in the English wikipedia and elsewhere) instead of swamping into Kantian questions. We can't have any empirical knowledge of noumena, except that they (must) exist. It's my understanding that rain and its causal relation to rainbow are all phenomenal. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:00, 13 Martii 2016 (UTC) :::"Phaenomena": ''appearances in the air or sky'' (Lewis & Short, citing Lactantius and alluding to the Latin versions of Aratus) -- as I expect you both know already. It doesn't appear to me that Cicero used the word "Phaenomena", but Germanicus [if it was he] probably did. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:23, 13 Martii 2016 (UTC) == More positive? also more ominous? == You were right to tag [[Hilarius Putnam]], of course, but (forgive me if you really knew this perfectly well already) for new pages in 2016 the best tag to use is {{fn|Augenda}}. This is because it can be dated e.g. "Augenda|2016|03" and because it allows just 3 months' leeway rather than 6. Fewer of them are appearing, month by month, thank goodness. It will be easier to shepherd them, tend them, and even slaughter them if they can't be saved, in monthly cohorts ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:18, 24 Martii 2016 (UTC) :Oops. Forgot. Busy for a while. ¶ Met him once or twice in the 1960s, when he was perceived to be quite the radical in a political sense. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:38, 24 Martii 2016 (UTC) == [[Michael Fred Phelps]] == This is one of your very old pages. There was a lot of English still in it, which I've tried to clean out (I suspect you never really finished it off): therefore the count goes down, and it's among the 10,000 pages. Thought I'd mention it in case you have a spare moment to add some nice Latin to it :) If you want that English back as a basis for further work, just revert me. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 2 Aprilis 2016 (UTC) :Spare moments are few & far between these days (aside from times when coffee is being sipped and the little gray cells are resting, able to do little more than add the NS formula without thinking), but after your ministrations, the text still has 7,840 characters, which times 1.07 = 8,389, still ''above'' the intermediate (8,000) cutoff for the 10K list. The higher cutoff is 16,000, unlike the 1K list, whose cutoffs are 10,000 and 30,000. (The authorities like to confuse us.) So perceptions of urgency are not required! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 2 Aprilis 2016 (UTC) == De nominibus constellationum == Hi, Iacobe. Please don't move any constellation pages without checking the official Latin name. The Latin names are international, easily checked on any serious astronomical site, and I think all our pages agree with them till the two you moved today. The anonym who is adding. names and references maybe doesn't know this, and the references and added names do no harm, but they shouldn't Trump (if I may use the expression ) the modern official names ... Which I will source myself if necessary when I am no longer limited to the editing that an iPad can do ... Greetings from beautiful [[Tenos]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:30, 11 Aprilis 2016 (UTC) :No problem. It was a chance event, not part of a broader program. Enjoy the isles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:15, 11 Aprilis 2016 (UTC) ::Thank you very much, Iacobe! My daughter and I did a lot of hill-walking but no astronomy. Now that I'm back, I'm adding sources for our Latin names of constellations. ::Interesting that our anonymous editor went on to alter the Latin names on the German article [[:de:Liste der Sternbilder in verschiedenen Sprachen]] (mentioning in an edit summary that you had moved the relevant Latin pages -- hence was evidently watching you carefully). Also that in adding footnotes to our page [[Dorado (constellatio)]] this editor pretended that the sources support only "Xiphias" whereas in fact those sources, now that I've checked them, support the official name "Dorado" as well! These clues suggest that the editor has an agenda which doesn't simply favour encyclopaedic Latinity; or, at least, should be persuaded to get an account and explain. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:04, 20 Aprilis 2016 (UTC) == Parallel 5 N == You may have seen my latest comment in that discussion: if you care to add a source and a few words of text, then of course the page becomes a self-respecting stipula and there's no earthly need to delete or merge it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:58, 22 Aprilis 2016 (UTC) == Officina == Salve Iacobe. Iamne consonamus cum verbo 'Officina' significante anglice 'office',tibi?--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:52, 1 Maii 2016 (UTC) :I'll put in my twopenn'orth if you gentlemen permit. The senses of office and "officina" may overlap but they are far from identical. For the head office of a large business, my old dictionary suggests "sedes" or "domus". For the office as the section of any business where they do correspondence etc., maybe "scriptorium" (but it's not a classical term in this sense) or "tabularium". But what will Iacobus say? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:07, 1 Maii 2016 (UTC) ::Both Cassell's and Traupman define 'official' only as ''publicus.'' Traupman amplifies that by adding the example ''domus publica'' for 'official residence'. For websites, that would seem to be the most appropriate way to go; however, I've sometimes used ''proprius'' in the sense 'personal, individual, special, his/her very own'. ''Officialis'' is postclassical; see [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dofficialis L&S]. ¶ According to Traupman, a place of work is an ''officina,'' a political office is an ''honor,'' and a duty is an ''officium.'' In the case of ''officina,'' the element of work is apparently the key point: some sort of labor must occur there, as the term can be glossed 'shop, workshop, manufactory, laboratory', and even 'place where fowls are kept', presumably because the work done there is the laying of eggs and the hatching of chicks ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dofficina L&S]). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:25, 1 Maii 2016 (UTC) :::The only sense of 'office' relating to 'a place of business' given in Cassell's is "''tabularium'' (= record-office)." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:31, 1 Maii 2016 (UTC) ::::According to [https://books.google.com/books?id=baxAAAAAMAAJ&pg=PA315&lpg=PA315&dq=scala+musica+sunt&source=bl&ots=YZ0GvhlZfr&sig=7uEzk3GYeOBbFAT_legOkBSXPHw&hl=en&ei=-MHATNeZCIOC8gat2p3ZBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&sqi=2#v=onepage&q=office&f=false Ainsworth's] (the early-19th-century dictionary), the navy-office is the ''curia navalis,'' the place where you'll find a prince's master of ceremonies is a ''salutatorium,'' and the place where you'll be tortured & executed ('the hangman's office'!) is a ''carnificina''—but otherwise, the welter of examples given illustrate only senses having to do with things that must be done (duties, functions), by their silence perhaps implying that we use the term ''office'' in reference to a location much more readily than our ancestors did. That, in turn, might be a caution against looking for a single, general way to translate the term. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:55, 1 Maii 2016 (UTC) :::::... agreed: but, yes, "curia" is worth considering. Hadn't thought of that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:12, 1 Maii 2016 (UTC) Your insights are valued, Andrew and Iacobus. You are aware that in Vatican/Catholic Latin, 'dicasterium' appears? Anyway is 'tabularium' ok for 'office for daily business transactions'? The future article will leave out 'function' or 'role' meanings.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 14:33, 1 Maii 2016 (UTC) == [[Eliana]] == [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#De Eliana et lingua valentina|Lectiones]], quas mihi [[Usor:Spqv]] proposuit, fortasse ad te mittere debuit? Haud scio! Maiuscula adiectivorum ethnicorum hodie rursus correxi; de aliis rebus curare potes si vis ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:05, 4 Maii 2016 (UTC) :I've seen the discussion in several disputation pages but haven't had the occasion to add anything. Certainly the Loeb Library edition capitalizes adjectives (and adverbs!) derived from proper nouns. If you want an example, here's one I found in quite literally three seconds: ''Reatina rura'' 'the country about Reate' (Suetonius, vol. 2, p. 302). Also, in dates, I should think writing ''III. Kal. ian.'' for ''III. Kal. Ian.'' would look strange (''Ian.'' there being an adjective), as would ''graece'' and ''latine'' and such. (Both Cassell's and Traupman capitalize them all.) Certainly capitalizing proper adjectives & adverbs has been the ''mos Vicipaedianus'' since the beginning. ¶ Generally, when contributors pop up to push a particular theory, they work on one particular item or set of related items and then disappear, so the damage to consistency is negligible. An example of that is the fellow who changed every (attested!) ''televisificus'' to (unattested!) ''televisivus''—with extensive disputing about why the latter is better—and then vanished. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:05, 4 Maii 2016 (UTC) ::That reminds me: one thing that lowercase-loving writers don't appreciate (or should we say not value highly) is the distinction that variable capitalization can make between, for example, ''mos Vicipaedianus'' 'the Vicipaedian custom' (referring to the Latin one) and ''mos vicipaedianus'' 'the wikipedian custom' (referring to the whole enterprise, the collection of wikipedias). This is the same point as ''Africa Orientalis'' 'East Africa' (a formally defined region) and ''Africa orientalis'' 'eastern Africa' (some vague area, perhaps accompanied by hand-waving). But I digress. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:05, 4 Maii 2016 (UTC) :::Granted: the original question is about ''ethnic'' adjectives only; but as the response implies, that can be construed part of a larger question. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:20, 4 Maii 2016 (UTC) De litterarum maiuscularum usu in gentilicios: Scriptura romana distinctionem inter maisculam et minusculam non cognovit. Scriptura mediaevalis cognovit distinctionem, sed non habuit regulam certam. Vide quodlibet manuscriptum mediaevale. Unde haec regula oritur? Ex lingua anglica. Eruditi anglici opera latina, grammaticas et thesauros secundum propriam ortographiam scripserunt. Propter linguae anglicae potentiam hic mos hodie servatus est etiam ab multis scriptoribus hispanis, italicis et lusitanis (qui non habent hanc regulam). Conclusio: lex non est, sed mos. Tu, more anglico, scribes “Romani”; ego, more hispanico, “romani”. Sed nec fiat mos regionalis lex universalis. Latinitas longa, vita brevis. De nomina moderna transferendo in latinum: Ego non video “José Plácido Domingo” versatum in linguam anglicam: “Joseph Pleasing Sunday”, ne quidem “Joseph Pleasing Domingo”. Nec “George Walker Bush” in linguam hispanam: “Jorge Peatón Arbusto”, ne quidem “Jorge P. Bush”. Et cetera, et cetera. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) :Tell it to Laurentius Rabe (1465–1527), the Silesian scholar & poet, who called himself [[:en:Laurentius Corvinus|Laurentius Corvinus]]. Tell it to Heinrich Schütz (1585–1672), the preeminent early Baroque German composer, who called himself [[Henricus Sagittarius]] ([https://de.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Sch%C3%BCtz auf Deutsch hic]). Tell it to Philipp Schwartzerdt (1497–1560), the German theologian, who called himself [[Philippus Melanchthon]] ('Atra Terra'): he changed "his surname from 'Schwartzerdt' (literally 'black earth'), into the Greek equivalent 'Melanchthon' (Μελάγχθων), ''a custom which was usual among humanists of that time''" (emphasis added). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:16, 10 Maii 2016 (UTC) Haec deformatio vel pervertio aperte risu (vel irae) dignum est. Homines romani et mediaevales latina nomina habebant. Homines moderni (praeter summos pontifices vel raros viros illustres) sua nomina in propria lingua maneant. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) De regulis ad nova vocabula latina fingenda scribam in extenso alio loco. Parire monstrua sicut: “teleiussibulum”, “laophorium”, “chamulcus”, “diamesolabeta”, et cetera vitandum est. [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 18:40, 5 Maii 2016 (UTC) :Salve Spqv! Conversio praenominum, multum alibi disputata, statum [[Vicipaedia:De nominibus propriis|regulae]] apud nos accepit. Hic etiam est mos multorum qui hodie extra Vicipaediam Latine scribant, ut [http://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2016/documents/papa-francesco_20160418_patrona-lussemburgo.html in Vaticano] (Rainerio Mariae). :Recte dicis vocabula recentia saepe utilia esse. Sin bonum locutio vel vocabulum classicum classicum exstat, eo uti malumus. Exempli gratia, in pagina disputationis Andreae de vocabulo "mercatus, -i" scripsisti. Fortasse haec declinatio apud scriptores Medii Aevi reperiri potest, sed cur non "mercatus, -ūs", quod apud Ciceronem, Livium et alios reperitur? [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 23:39, 9 Maii 2016 (UTC) ::Similiter, in [[Eliana]] he/she had written "mercatos . . . aspiciebat," and thinking it was a typo, I corrected it to "[[mercator]]es . . . aspiciebat," but he/she has reverted that change, going back to ''mercatos.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:23, 10 Maii 2016 (UTC) :::Verbum q.e. "mercatus -i" (meá paginá disputationis propositum) nullo fonte reperire possum. An fontem adducere potes, Spqv? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:00, 10 Maii 2016 (UTC) Salve, Spqv, maiuscularum usum Anglicum tibi displicere non miror, cum mihi quoque alienus videatur, nam in terris septentrionalibus idem fere mos maiuscularum scribendarum est ac apud Hispanos. Multi tamen sunt qui credant urbanum esse usui Anglico morigerari. Paucis ante diebus titulum "[[Bésame Mucho]]" iam octo fere annos conservatum in "Bésame mucho" mutavi. ¶ Ut dicis, "lex non est, sed mos," et de moribus non est disputandum. Cum quidem aliqua uniformitas praeferenda sit, ego pro mea parte ex auctorum Romanorum editionibus philologis (Bibliotheca Teubneriana, Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, Les Belles Lettres) rationem scribendi deprompsi. Dicat quispiam, ne horum quidem morem sibi consistere. Fortasse ita, sed "pictura grandis" uniformitatem satis bonam exhibet. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 08:11, 10 Maii 2016 (UTC) :A cautionary note: remember that were talking about ''coding'' here, not about how texts appear on readers' screens. Coding texts in uppercase/lowercase style ''enables'' readers who wish to see nothing but lowercase text—or nothing but uppercase text, in the antique Roman manner—to use gadgets to do so (while it enables readers who wish to see uppercase/lowercase style to do so); coding texts in lowercase style ''prohibits'' readers who wish to see uppercase/lowercase style from doing so. The former enhances individual liberty; the latter squelches it. Those are the potential extremes. What seems to be in play here is the ''degree'' to which uppercase/lowercase style should be hard-coded. Expressions of anguish over the evils of English, which have explicitly appeared in talk pages from time to time over the past ten years, are't necessarily free of the appearance of what used to be called a cultural cringe. Ironically, they sometimes ignore actual English style, which, for example, has the Great Pee Dee '''R'''iver and the Little Pee Dee '''R'''iver, but together the Great Pee Dee and Little Pee Dee '''r'''ivers (lowercased because ''rivers'' isn't part of the ''name'' of either entity). Or, to cite a possibility where a preference for lowercasing adjectives leads into logical error: ''Virginia Occidentalis'' (a state west of Virginia) and ''Virginia occidentalis'' (an area in Virginia): those are not the same things, though universally lowercasing adjectives makes them so. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:50, 10 Maii 2016 (UTC) ::In case it's of interest, Captain Grammar Pants [sic] laid down these rules in Facebook just twenty-nine minutes ago: <<If you are located in the South, you may capitalize the word because it is a place. You might live in the Pacific Northwest of the United States, but you can still have friends in the East. However, when someone travels south to Brighton or north to Darwin, do not capitalize the direction. A key memory trick is to note that if it’s “the West,” with “the,” then capitalize. If it’s “driving west,” do not capitalize. As for the adjectives southern, western, northeastern, etc., capitalize them when they refer to a cultural identity (e.g., “Western thought”) but not when they are just regular adjectives (e.g., “the southwestern states”).>> Note the "key memory trick." Latin lacks this ''the,'' and therefore can't make this distinction with a word, but it can do so with a capital letter. ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:37, 10 Maii 2016 (UTC) “Mercatus, -us” habet sensum vetus (locus ad quem mercatores emendi vendendique gratia conveniunt) et sensum modernum secundum modernam scientiam oeconomicam. Igitur melius est: “agricultura elianensis mercatus aliarum nationum aspiciebat”. “Mercatores” error non est sed in hoc casu melioris electio non est. De usu maiuscularum: In omnibus linguis semper possibilitas confusionis est. Scriptores et lectores italici, hispani et lusitani proprias linguas comprehendere possunt, quamvis anglica regula de gentilicio vocabulo non utuntur. Quod ad me attinet, ego bene intelligo “civitas Graeca” et “civitas graeca”, “rex Persarum” et “rex persarum”. Optasne forsan universalem grammaticam? Pulchrum propositum; sed cur, casu, anglica grammatica universalis est? De nomina moderna: Post s. XVI multi nomina latina sibi imposuerunt, velut Renatus Cartesius (René Descartes † 1650), et cetera, et sic legimus opera latina qui iidem scripserunt. Alli non mutaverunt propria nomina, velut Immanuel Kant († 1804), qui scripsit latine dissertationem “De mundi sensibilis forma” et nomen germanum non mutavit. Vide opera eius. Sed illo tempore multi de philosophia eius latine scripserunt et nomen eius mutaverunt: Emmanuel Kantius. Quoque Thomas Hobbes († 1679) in Hobbesio mutaverunt, et cetera. Ergo hodie licitum est haec nomina latina uti. Sed qui ipsi nomina non mutaverunt neque nullam relationem ad linguam latinam habent, cur mutare? Omnes linguae (Vide Vicipaedia) dicunt “George W. Bush”; sola Vicipaedia latina in “Georgio” mutare audet, etiam “Bushius” uti. Omnes dicunt: “José Plácido Domingo”; sola Vicipaedia latina: “Iosephus Placidus Domingo”. Pessima sors evenit praesidenti Barack Obama, cum Baracus euphemismus anglice (= bad ass) etiam est, hodie toto orbe notissimus, et omnes actoris “Mister T” memori sunt. Et cetera et cetera. Ridiculus mos delendus est. Num sola nomina latine scribere scimus? Utrum encyclopaediam an rem comicam Vicipaediam latinam esse exoptamus? [[Usor:Spqv|Spqv]] ([[Disputatio Usoris:Spqv|disputatio]]) 10:31, 13 Maii 2016 (UTC) :Brevissime (si permittis, mi Iacobe) verba mea interpono. Vicipaediani hic, sicut in aliis linguis, a fontibus externis incipiunt. "Baracum" scribimus non e mente editoris cuiusdam, sed quia fontem Latinum habemus. Praenomina, quae formam Latinam traditionalem habent, convertere solemus non quia consuetudinem e novo invenimus, sed quia scriptores Latini temporis nostri (e.g. scribae Vaticanae, editores qui titulos Latinos divulgant, oratores universitatum, etc.) eandem rem faciunt, morem maiorum sequentes. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:58, 13 Maii 2016 (UTC) :: Non quidem omnes scriptores, mi Andrea, nam scriptores Nuntiorum Latinorum praenomina missum facere solent. ''Barack Obama, Vladimir Putin, John Kerry, Sergei Lavrov'' scribunt, quamquam, si opus est, ''Vladimirum Putin'' declinant. Ut iam antea monui, morem nostrum nimis orthodoxum esse puto, nec hos laudo Vicipaedianismos: ''Kevin Costner'' apud nos [[Coemgenus Costner]], ''Tamara Smirnova'' apud nos ex arcanis [[Thamar Smirnova]], ''Brigitte Bardot'' apud nos per miram metathesin [[Birgitta Bardot]], etc. Veniam da, si insolentius haec profero. Neminem offendere volo. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 12:57, 13 Maii 2016 (UTC) ::::Me non offendis! Neque Coemgenum neque Birgittam (tamquam nomina) amo. Usum nominativi nativi casuumque obliquorum declinatorum iamdudum suasi et ego, si recte memini. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:12, 13 Maii 2016 (UTC) :::In the world at large, translating forenames into local languages appears to be the default, not the exception, and it cannot therefore surprise anyone. Certainly the world has millions of boys formally named (in Spanish) ''Juan Pablo'' in honor of the man whom we call in English ''John Paul'' but whose proper name was ''Ioannes Paulus.'' Indeed, the Polish wiki, in his native language, translates his name into ''[[:pl:Jan Paweł II|Jan Paweł]].'' The Samoan wiki calls George III ''[[sm:Siaosi III|Siaosi III]]'' and Elizabeth II [[sm:Masiofo Elisapeta II|Elisapeta II]]. Plenty of similar examples can be found, even in the rarefied atmosphere of Wikilandia. The practice called ridiculous above may in modern languages be the norm; at the very least, it's not at all unusual. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:48, 13 Maii 2016 (UTC) ::::An norma sit, i quaere! Sed, sicut dicis, saepe fit. Graeci hodierni qui [[Syngraphus|syngraphos]] habent ibi duo nomina praebent, Graece (stylo classico) et Anglice. Insuper praenomen demoticum habent. Igitur [[Georgius Papandreu (natus 1952)|Georgius Papandreu]] est Γεώργιος apud situm parlamenti Graeci, Γιώργος in diariis, "George" apud Anglos, "Georges" saepius apud Francicos: in syngrapho suo, si recte intellegi, praenomina habebit Γεώργιος et George. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:03, 13 Maii 2016 (UTC) ::::: Iacobe, papae et reges/reginae hypocoristica quadam vi et sensu a vulgo distingui videntur. Licet ''Jan Paweł'' inter Hispanos ''Juan Pablo'' sit, ''Jan Matejko'' inter Hispanos non ''Juan Matejko'' appellatur. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:20, 13 Maii 2016 (UTC) == Rosa Viterbiensis == Gratias, Iacobus. --[[Usor:Cláudio José Aarão Rangel|Cláudio José Aarão Rangel]] ([[Disputatio Usoris:Cláudio José Aarão Rangel|disputatio]]) 14:40, 8 Maii 2016 (UTC) == Correction == Could you please correct the text in [[Iacetania]]? I am not sure if thre is any mistakke --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 21:03, 21 Maii 2016 (UTC) :I found some. The notice is to put links like this Regnum =><nowiki>[[Regnum]]</nowiki>. I think it is ok and removed the notice.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 01:46, 22 Maii 2016 (UTC) ::Well, almost. The Augenda formula was because the article wasn't complete, with sufficiently long text and reliable external sourcing. The Vicificanda formula was because some of the styling wasn't quite right; it's mostly OK now, but a few quirks remain, like the number 18.664, which is in the wrong form (Vicipaedia follows [[ISO]]). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:12, 22 Maii 2016 (UTC) == Jamaican creole == Hi! Sorry to bother but could you please explain me the template <nowiki>{{Latinitas|-2}}</nowiki> and the word "Stipula". --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 18:33, 23 Maii 2016 (UTC) :''Stipula'' = 'stub', which Vicipaedia defines technically according to criteria specified by the <nowiki>{{Non stipula}}</nowiki> formula, less completely by the (new) <nowiki>{{Augenda}}</nowiki> formula. Latinitas = 'Latinity', a judgment of (mostly grammatical) quality from 1 to 7, where 1 is best. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:39, 23 Maii 2016 (UTC) : Thanks for clarifying it and for your help. :) --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 19:25, 23 Maii 2016 (UTC) == Num opportet omnes subscriptiones puncto concludere? == Salve Iacobe, cordialiter te invito, ut istam quaestionem nobiscum in Taberna diputares. [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 20:15, 26 Maii 2016 (UTC) == Have you a moment? == ... if so, please glance at [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Litterae Asturianae]] and maybe give Katxis some hints. I have to break off here. Of course I know you're busy too ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:06, 1 Iunii 2016 (UTC) :Time to break off here too, but categorizing the new articles is probably more urgent. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:14, 1 Iunii 2016 (UTC) == Litterae Asturianae == Hi! I've made some changes in [[Litterae Asturianae]]. Could you please take a look at it? I hope it is better now. --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:12, 2 Iunii 2016 (UTC) ::Not just yet; still fixing the categories in articles added yesterday, and no time left today to complete even that task. :/ [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:30, 2 Iunii 2016 (UTC) :: No worries. Whenever you have time, please check it out. If you need a hand with categories, just ask me and I'll try to help you. --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:55, 2 Iunii 2016 (UTC) : Regarding [[Estoria de España]], is there any template to indicate that I am still writing the article? --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 14:13, 2 Iunii 2016 (UTC) ::Happened to see this. Fixed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:25, 2 Iunii 2016 (UTC) == [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Cultura Romana antiqua etc.]] == It's quite a long conversation now, but if you cared to add a comment just at the end it would be welcome :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:42, 20 Iunii 2016 (UTC) == Articles == Could you please correct the words that are wrong? --[[Usor:Katxis|Katxis]] ([[Disputatio Usoris:Katxis|disputatio]]) 02:15, 22 Iunii 2016 (UTC) :Ut ait noster Andreas: "I want to be helpful but I cannot spend time on your pages every day. I am only one user, like you, and I have my own work to do. I suggest, if you want help with each page, that you ask each time at the [[Vicipaedia:Taberna]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:41, 22 Iunii 2016 (UTC) ==familiariter utitur== Iacobus I just want to express that I appreciate your research about this usage and hope you continue doing this kind of research here at wikipedia.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 08:55, 3 Iulii 2016 (UTC) == [[Transplantatio organorum]] == Hi Iacobus, I realize you are busy but could you help me out with this article, what you find dubius or incorrect. Thanks in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 15:42, 3 Iulii 2016 (UTC) :Yes, I'm busy, but worse: I'm not even here! You might find me [http://www.festival.si.edu/ on the Mall.] ;) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:08, 3 Iulii 2016 (UTC) :::Ow knock yourself out, PARTY!!! Anyway, tonight <s>we dine in HELL!</s> I will be posting the English version and hopefully Neander (and you would help me out :) ).--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:14, 4 Iulii 2016 (UTC) I have cousins in Sta Ana and Orange County and stayed there. They drove me all the way to Las Vegas.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 00:16, 4 Iulii 2016 (UTC) == hymni == Salve, Iacobe. Inspicias quaeso paginam ''hymnus'' eiusque indices omnes fere rubricatos. Hi cantus, ut mi videtur, nullo modo hymni possunt dici. Sunt, ut tu ipse in pagina discussionis affirmas, res aliae. Nonne delendi sunt? --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 14:56, 5 Augusti 2016 (UTC) ==dubsigs== Salve Iacobus, ut vales? May encourage you to continue placing dubsigs, they are very useful both for learning and fixing the latin. I may be working to fix the nympha marina, for example to replace ascitur with collegitur or additus.Thanks and best regards.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 01:10, 7 Augusti 2016 (UTC) :Salve Iacobe, gratias ([[Oxazepamum]]). hoc mei auxiliarissime sentio. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 12:54, 23 Martii 2017 (UTC) ==[[Bili ape]]== Hi Iacobus , kindly be more specific about what is incorrect or vague with this article. Thank you.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 15:21, 24 Augusti 2016 (UTC) == De latinitate maxdubia == Iacobe, [[ethica deontologica|ethicam deontologicam]] tantis erroribus scatere vidisti, ut commentationem latinitate maxdubia scriptam esse iudicares. Cum tu et ego soli textum ediderimus, nec credo te textum a te ipso editum vituperare, fieri potest, ut meam latinitatem repudiaris. Itaque rogo, ut errores in textu repertos indices. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 13:21, 31 Augusti 2016 (UTC) :I didn't deliberately add that marking and I don't know why it's there! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:40, 31 Augusti 2016 (UTC) ::Wait! I've figured out how it happened! I was copying the image :::<nowiki>{{Latinitas|-3}}[[Fasciculus:Jeremy_Bentham_by_Henry_William_Pickersgill_detail.jpg|thumb|200 px|Ieremias Bentham.]]</nowiki> ::from the page on [[Ieremias Bentham]], and as you see here, the "Latinitas|-3" came along for the ride. I didn't notice it! Since your Latin is far better than mine, you can be sure that I wouldn't intentionally mark it maxdubia! (I'll go and delete that rating now.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:45, 31 Augusti 2016 (UTC) ::: OK, to tell the truth, I had to rub my eyes a few times, but it didn't go away! ''':–)''' [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:58, 31 Augusti 2016 (UTC) ===Bono=== By the way, you might want to think about rephrasing "Rectum Bono praefertur." It's perfectly good Latin, succinct & clear, but impressionable teenagers are going to snicker that it means 'A rectum is preferred to [[:en:Bono|Bono]].' (!!!) Maybe lowercasing ''bono'' would help. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:52, 31 Augusti 2016 (UTC) : As you certainly have realized, I have a near-compulsory dislike of initial majuscula. ''':–)''' Now that I for once used this stylistic gimmick, the result is deplorable: comparing Bono with rectum, and preferring the latter! Phew! Maybe it's better, indeed, to return to my old habits. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 15:58, 31 Augusti 2016 (UTC) == [[Abrahamus Bloteling]] == Salve, Iacobe. Jacobsdr. (Jacob dochter) valet "Iacobi filia". --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 17:59, 1 Septembris 2016 (UTC) == Edwinus Atherstone and Stropha regalis== Salve, please forgive me using international language instead of Latin, but I did not have much Latin at school. Thank You very much for reviewing my articles. I think Edwin Atherstone should be in Latin Wikipedia, as he wrote chiefly about ancient wars, battles and disasters. Perhaps another, more detailed, article about ''The Fall of Nineveh'' should be made and - one day I hope - will be written. Another thing is about Stropha regalis. I had no source for Latin name of the stanza, it is just a translation. I do not know, if somebody ever wrote about the form in Latin. You surely know that the strophe is called also Chaucerian strophe or Troilus strophe, but I did not find any text written in Latin with such terms. I just thought that Kynaston's work should be appreciated. May be, his translation is the only example of the use of rhyme royal in Latin. Although ''non sum dignus'', I would like to write something else for Latin Wikipedia, but I am afraid I will work very slowly. Thanks once again ([[Usor:Anagram16|Anagram16]] ([[Disputatio Usoris:Anagram16|disputatio]]) 23:20, 3 Septembris 2016 (UTC)) :Any honest attempts to contribute are welcome, so please feel free to continue, and good luck! One of the best Latin poets of the nineteenth century is said to have been [[:en:Walter Savage Landor|Walter Savage Landor]]. He got into legal trouble for some of his Latin insults. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:02, 17 Septembris 2016 (UTC) == Thanks for the Muisca additions == Hi IacobusAmor, thanks for the Muisca articles you translated into Latin. For me it's too long ago and too far down in my brain to actively use Latin, but nice to see. What about adding a category Muisca, to have the (hopefully) future articles organised in one category? The detail I am building in en:wiki may be too much for now, but 1 cat for "Muisca" would be good? Keep up the good work and I will hopefully add more Muisca soon. ''Ex nihilo nihil fit''. Cheers, [[Usor:Tisquesusa|Tisquesusa]] ([[Disputatio Usoris:Tisquesusa|disputatio]]) 00:35, 17 Septembris 2016 (UTC) :You're welcome. Our category maven is Andrew Dalby; I prefer the category structure of the English wiki, but it gets adjusted over here. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:02, 17 Septembris 2016 (UTC) ::First time in my life anyone's called me a maven! ::Of course a category can be added as soon as anyone's sure Vicipaedia will have a plurality of articles on the subject. A category that remains populated by only one article is at some risk of being eventually merged or deleted. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:17, 17 Septembris 2016 (UTC) == Alta Franciae == Salve Iacobe, rogo te, ut responsum meum in pagina disputationis '''Alta Franciae''' [https://la.wikipedia.org/wiki/Disputatio:Alta_Franciae] legeres! Spero valeas! [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 23:41, 3 Novembris 2016 (UTC) == Secretary of Labor == I noticed the Latin equivalent you cited, "Secretary of Labor = Minister Laboris". What do you think about this yourself? I asked myself the question just recently when making navigation boxes for other US "Secretaries". Eventually I saw no reason not to use the word "secretarius". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:29, 20 Novembris 2016 (UTC) :I suppose they're both OK. I've been treating governmental departments as ''ministeria,'' and so their heads might just as well be '''''ministri''''' (of whom the chief is of course the [[primus minister|primus]]). For the political sense of 'secretary', Traupman gives the generic term ''(ad)minister''—but then he gives six examples: secretary of agriculture, commerce, education, the interior, state or foreign affairs, the treasury = ''agriculturae provehendae, commercii, eruditionis, rerum interiorum, rerum externarum, aerarii '''praefectus.''''' So that's not one, not two, but three possibilies! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:50, 20 Novembris 2016 (UTC) ::For a governmental agency (distinct from a department), I've been using ''agentura,'' which seems to be unclassical. The distinction has just become urgent in the United States because Donald Trump apparently wants to hire his son-in-law to work for him in the White House, but a federal antinepotism law forbids such a thing in governmental "agencies"—and so Trump's apologists are now arguing that the White House isn't an agency. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:56, 20 Novembris 2016 (UTC) == [[:Categoria:Pagi Samoani]] == ''A propos'', you might care to glance at your pages in this category. Some are currently marked "augenda". All they lack, I think, is an external source. It may even be that one source would serve for all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 4 Decembris 2016 (UTC) :Yes, I've been thinking of tidying them up, alongside certain Oceanic languages, as part of a December cleanup. So much to do! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:27, 4 Decembris 2016 (UTC) == NexInt == Nesciebam de elegante nova formula {{fn|NexInt}}, mi Iacobe! --[[User:Xaverius|<span style="color:blue;">Xave</span>]][[:eu:Lankide:Xaverius|<span style="color:green;">ri</span>]][[:eu:Lankide_eztabaida:Xaverius|<span style="color:red;">us</span>]] 08:40, 9 Decembris 2016 (UTC) :Multae res fiebantur te absente, amice! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:09, 9 Decembris 2016 (UTC) ==De nexibus rubris== Why you put link with page that don´t exist? That is unnecessary, and hurt the seeing.--[[Usor:Al-Baco|Al-Baco]] ([[Disputatio Usoris:Al-Baco|disputatio]]) 16:59, 27 Decembris 2016 (UTC) :Mos vicipaedianus. Maybe you didn't notice that I inserted two correct links whose bad versions you'd deleted (if you'd tried harder, you might have found them: [[gens Iulia]] for the wrong <nowiki>[[Iulia (familia)]]</nowiki> and [[Bucolica]] for the wrong <nowiki>[[Bucolica (Vergilius)]]</nowiki>); one of the other red links will be turning blue today because of an article that's about to be added (because the red link enticed me to work on it). Also, the page in question ([[Aeneis]]) is one of the [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome 10,000 officially most important pages], and for purposes of the competition at [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles Meta], longer is better. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:33, 27 Decembris 2016 (UTC) ::I agree with Iacobus. Red links are often very useful, because they encourage people to create needed articles (compare the English guideline at [[:en:WP:RED]]). [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 18:01, 27 Decembris 2016 (UTC) == Papuan languages == It's really good to have some articles about languages of this group. How about the suffix -ana? Do we need to do that (given that e.g. English doesn't)? ''Should'' we do it without a source for the adjective? My feeling would be that "Lingua Angal", like the English, works OK and means that we aren't inventing anything. But what's your view? Happy New Year, incidentally :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:32, 1 Ianuarii 2017 (UTC) :Well, unless you have a source, I'll move those pages. Several years ago I verified all the names of language pages, moving those whose "Latin" name couldn't be verified. Let's keep up that standard: nolemus fingere. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:01, 26 Ianuarii 2017 (UTC) ::Ah, what? (Sorry; missed this.) It seems like a productive suffix to me. (Indeed, it's officially so in botany.) The English ''Engan languages'' presupposes Latin ''linguae Enganae,'' not ''linguae Enga.'' Similarly ''Papuan'' and ''Papuana.'' And so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:34, 26 Ianuarii 2017 (UTC) :::Consider the pagenames [[Lingua Angaliana]], [[Lingua Engana]], [[Lingua Huliana]], [[Lingua Ipiliana]], [[Lingua Kewana]], [[Lingua Kyakana]], [[Lingua Lembena]], [[Lingua Neteana]], [[Lingua Samberigiana]]. I haven't seen any parallel outside Latin for those names: I think they are made up. If there ''are'' parallels, please, by all means cite them! Otherwise, these seem to be unnecessary inventions. We're not supposed to do that, and we don't need to. :::What I mean is, we could just say "lingua Angal" etc. and that means we're not making anything up. Isn't that better? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:27, 27 Ianuarii 2017 (UTC) ::::Yes, that's fine, but the English does warrant a differentation between ''lingua Enga'' ('Enga language') and ''linguae Enganae'' ('Engan languages'), the ''anus'' suffix serving a linguistic function; compare the ''icus'' suffix for protolanguages. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:35, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :::::I agree with that, and I think the English names for the ''groups'', containing that Latin suffix -an, indeed give us just the precedent we need for names in -ana. You pointed this out above, incidentally showing that my initial comment wasn't perfectly clear (I was probably rushing to save the page before dinner). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:51, 27 Ianuarii 2017 (UTC) == Nystalus Obamai etc. == I'm enjoying learning about an unexpected aspect of the Obama legacy. Thank you! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:20, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :You're welcome. One or two more biota named after him have no entry in any wiki yet, and I haven't had time to compile an article on them de novo. Feel free to do so, if you like! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:24, 27 Ianuarii 2017 (UTC) ::I'll try to get ''[[Teleogramma obamaorum]]'' (a fish named for the whole family) done soon. There's a Cuban bee with no separate article (of genus ''[[Lasioglossum]]'') and a parasitic worm (''[[Paragordius obamai]]''). So that's ten items. Will Trump have more? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:33, 27 Ianuarii 2017 (UTC) :::Note the genitive seen in ''obamai‎.'' Do zoologists know that they're using an archaic form here (''obamāī'')? They've probably decided to form genitives universally by adding ''i'' to proper nouns. With names ending in ''a,'' botanists wouldn't do that, would they? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:43, 27 Ianuarii 2017 (UTC) == Mandarins == You were right to reinstate the "FD ref" against "Lingua Mandarina normalis" -- I carelessly deleted it while preparing a version of the beginning of that article to go on our pagina prima. Do you have anything to add at [[Disputatio:Lingua Mandarina]]? All comments welcome! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:49, 31 Ianuarii 2017 (UTC) :But I hadn't noticed your deletion! I was just wanting to prompt people to search for a source. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:51, 31 Ianuarii 2017 (UTC) == [...]² == Yes, and you can tell me what my page interferes on the other articles? I'm not causing any problems on other pages, you just go to my page if you want, no one is forcing you. --[[Usor:HunteWinchester123|HunteWinchester123]] ([[Disputatio Usoris:HunteWinchester123|disputatio]]) 21:31, 12 Februarii 2017 (UTC) :Nobody said anything about interference. I was just trying to be useful in suggesting ways you might help with the project. That, after all, is the central question: how can we improve scope and the Latinity of Vicipaedia? I'm not an administrator, so feel free to take your questions elsewhere. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:57, 12 Februarii 2017 (UTC) == Punctuation in captions == You might want to comment at the Taberna? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:25, 21 Martii 2017 (UTC) == de partibus frumenti == Salve amice! Ut video, in pagina ''fascis'' heri laboravisti. Certe eam partem frumenti, e qua fasces fecisti, ''caulem'' appellare licet. Sed usitatius et testibus melius probatum mihi vocabulum ''[[culmus]]'' videtur esse. Tu quidem de ea re quid sentis? Vale! --[[Usor:Bavarese|Bavarese]] ([[Disputatio Usoris:Bavarese|disputatio]]) 10:27, 2 Aprilis 2017 (UTC) :Qua pro causa definitionem in Wikipedia Anglica iam in paginis privatis converteram ut commentarium de culmo in Vicipaediam mox inonerarem. Ideo ambo texta nunc misceo. Manent autem haec verba: ::<small>==Malting==</small> ::<small>In the production of malted grains the culms refer to the rootlets of the germinated grains. The culms are normally removed in a process known as "deculming" after kilning when producing [[hordeum vulgare|barley]] malt, but form an important part of the product when making [[sorghum]] or [[millet]] malt. These culms are very nutritious and are sold off as animal feed.<nowiki>><ref>{{cite web | url=http://www.fao.org/ag/AGA/AGAP/FRG/AFRIS/Data/467.HTM | title=Malt culms, malt sprouts, malt coombs | publisher=Animal Feed Resources Information System}}</ref></nowiki></small> :Gratias! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:02, 2 Aprilis 2017 (UTC) == Timothaeus? == Hi, Iacobe. I doubt that "Timothaeus" is a usual spelling: I think the name comes from Greek Τιμόθεος, which converts normally to Latin "Timotheus". The spelling "Timothaeus" is fairly rare on Google. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:30, 25 Maii 2017 (UTC) :Oops. Well, let's change it back then. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:08, 25 Maii 2017 (UTC) == Poets == It is distinctly useful to have lists of poets by country. I'm really glad you're doing that! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:51, 7 Iunii 2017 (UTC) :Thanks. A few have problematic nationalities, so they're being left for later. It's surprising how many countries have no poets. Sadly, one is finding that many of these articles, especially those that date from the early days of the project, were typed with characteristic sloppiness, and their coding wantonly includes extra spaces, extra blanklines, unnecessary italics, gratuitous instances of "right" and "250px" in illustrations, the use of "mortuus est" where "mortuus" is better, and so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:25, 7 Iunii 2017 (UTC) ::So many of those pages copy-edited, so many still to do. Let us praise the Vicipaedian who gave us such entries rather than no entries at all, but I only wish that, having typed them, he had paused for a moment to read them :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:58, 7 Iunii 2017 (UTC) :::Yes, but that's the least of our worries (says someone who lives a mile from the White House). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 7 Iunii 2017 (UTC) == [[Lien]] == Thank you for your help in analysing the article. Please feel free to provide constructive advise or even correct it. I will be making some corrections. Thanks in advance.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 07:01, 28 Iunii 2017 (UTC) == Imagines bis datae == When we have a duplicate image because of the addition of an infobox, there's sometimes another way to deal with it. If the image is not a mugshot (I hate the term, but they use it as standard on Vicipaedia Anglica these days), it may be better to insert a mugshot as the preferred image at Wikidata, and to retain our image on our page ... which will (a) with luck, have an informative caption, and (b) no longer be identical with the image that comes through from Wikidata. This is what I have done at [[Guillelmus II (rex Siciliae)]] and [[Lucius III]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:38, 12 Iulii 2017 (UTC) :OK, but note the problem with bibliographical formulas that random recasting turned up in [[Lucius III]]. The best way to handle bibliographic entries might be to use a formula that will produce text in a style chosen by readers. Sometimes one sees hard-coded styles or formula-produced styles that make one say "Ugh," but some of these formulas are obscure enough not to be modifiable without bothersome research. This is an ancient problem. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:47, 12 Iulii 2017 (UTC) ::...err.. I wasn't talking about bibliographical formulas but about the infobox. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:13, 12 Iulii 2017 (UTC) :::Yes, I was acknowledging the problem of twice-given images and then raising another issue. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:05, 12 Iulii 2017 (UTC) ::::That's good. ::::I don't know what the bibliographical issue was (was it on those same pages?): my general response is that we ought really to be able to agree on a bibliographical format, but it would require discussion and compromise. If that happened, we could keep to the agreed standard in future, and all formulae could be adjusted to match, quite easily in most cases. I don't think anything's hard-coded. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:15, 12 Iulii 2017 (UTC) == [[Gualterus Ophamil]] == Hunc effectum produxit interventio tua: ''Delle Donne, Fulvio. 2003. {{{3}}}, "Gualtiero" in Dizionario biografico degli Italiani (Romae)? 60: 224–227.'' Auctoris nomen D.J.A. Matthew minime redarguisti, quia Dalby id fecit? Et quid sit de latino disputando? --[[Usor:Enzian44|Enzian44]] ([[Disputatio Usoris:Enzian44|disputatio]]) 00:40, 13 Iulii 2017 (UTC) :I just happened to look at that page this morning. I removed your hidden text in English: surely it's bad to add hidden text, especially if not in Latin, to a page that is in a good state? It makes the page worse in general. Specifically it makes it more difficult for other editors, especially those who don't use English, to edit. I notice that the hidden text was about the problem you raise in our discussion just above. Always happy to discuss bibliographical formats, but let's do it where others can join in :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:41, 13 Iulii 2017 (UTC) == [[Zubin Mehta]] == It was an almost empty page to which I added some curriculum vitae. So, what made you then add "ScDub"? Was it some terrible mistake of mine? Do tell ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:57, 28 Iulii 2017 (UTC) :He's a conductor, not a [[concentus magister]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:39, 28 Iulii 2017 (UTC) ::Well, if you couldn't remember the Latin for "conductor", why didn't you at least say what was wrong? A tiny bit unhelpful to put a tag like that, without explanation, on a page which has two inaccurate words. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:40, 29 Iulii 2017 (UTC) ::: In rebus musicis variae notionum confusiones esse solent, sicut hic. [[Herbertus de Karajan|Herbert von Karajan]] "concentus magister" appellatur, et [[Leonardus Bernstein|Leonard Bernstein]] "dux orchestrae", quoae appellatio invicem in "concentus magistrum" dirigitur. Equidem [[Norstedts svensk-latinska ordbok|lexicon Vilborgianum]] secutus illos homines (nec non Mehtam) '''moderatores musicorum''' dixerim. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 11:06, 29 Iulii 2017 (UTC) ::::Gratias ago. Id nunc scripsi, formula {{fn|ScDub}} deleta. Tibi placet, Iacobe? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:30, 29 Iulii 2017 (UTC) == "Fixed typo" == I was looking through your recent contributions, hoping to spot a potential pagina mensis, and [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Brasilia&diff=next&oldid=3284318 this caught my eye]. You're 100% right, needless to say. Maybe you are aware of what I'm going to say already, but just in case you're not: there is an anonymous user who quite frequently inserts low-grade vandalism with edit summaries like "fixed typo". Curiously, in this case, it wasn't ''exactly'' vandalism: a reasonable person might really feel that Michel Temer is not among the must-have illustrations for an article on Brazil. However, whether this means that the said anonymous user has suddenly come out as left-of-Genghis-Khan, or has a politically active twin sister who uses the same edit summary, or it's a complete coincidence, isn't clear, at least to me ... If you have any recent long articles that you'd like to suggest as pagina mensis, please say at once! now's the time! I have left this a bit too long. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:45, 30 Iulii 2017 (UTC) :I didn't know that, about low-grade anonymous vandalism, but now that you explain it, it seems likely—and human nature being what it is, we can predict with a fair degree of confidence that the world has produced more than one such perpetrator. (I hadn't noticed it here before; maybe you're speaking about other wikis?) ¶ As for paginae mensis, have we done [[Petrus Seeger]]? As you probably know, you can find my contributions in the series of annual pages of which [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/Addita_anno_2017 this] is the current one. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:03, 30 Iulii 2017 (UTC) ::Thanks very much, I was trying to remember the name, of course I'd seen the Pete Seeger article. It will surely be used. I'll put a comment on the Pagina mensis page asking for other suggestions. Don't hang back. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:13, 30 Iulii 2017 (UTC) :::[[Fasciculus:PeteSeeger2.jpg|thumb|upright=1.3]] That article has a thickly revelatory historical photo, showing the First Lady of the United States being entertained by a U.S. Army soldier who at the time was (secretly) a member of the Communist Party, surrounded by blacks & whites in a city where the mixing of the races at social events was generally prohibited. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:24, 30 Iulii 2017 (UTC) == [[Ecclesia Sancti Ioannis Baptistae in Pulchra Villa]] == Tibi gratias ago, vale!!! [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 14:33, 16 Augusti 2017 (UTC) == Two formulae or one? == Hi, Iacobe. I notice that you continue to use both "Non stipula" and "Augenda". And why not? Both exist! But I was wondering whether both of them ''need'' to go on existing, or whether we can merge them. What do you think? The advantage of "Augenda" is that it is dated (to the month) automatically, making it easier to see when a page is out of time. A substantive difference between the two is that "Augenda" offers three months, "Non stipula" six months, but that's really just history and I don't believe there's any reason to continue with two different deadlines. Anyway, I'd be glad to hear your views. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:13, 20 Septembris 2017 (UTC) ::I thought we'd agreed that inadequate articles contributed ''before'' some fixed date (July 2016, perhaps) were to get the "Non stipula" formula, and any such articles contributed ''after'' then were to get the "Augenda" one. Maybe the agreement was unclear. ¶ Many times, however, I've asked myself if especially the older "Non stipula" ones shouldn't be sent to some sort of limbo, rather than the death row (so to speak) where they now live, subject to random execution. After all, some of them are in the 10K---or even 1K---list, and Vicipaedia can't afford to go without them. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 20 Septembris 2017 (UTC) :::Indeed, I feel sure you're right and we did say that initially, but I am wondering if the distinction continues to be useful. :::As to being on death row, I see what you mean but I regard these formulae as being the "limbo" rather than the "death row". I don't think I have ever deleted a page that was in the 10,000 (or maybe there was one, consisting of nine totally useless words) and even with other pages I'm sure we all often improve them, to push them over the bar, rather than let them fall. If we're worried about this, incidentally, we could agree that six months is a better deadline than three months. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:22, 20 Septembris 2017 (UTC) :A propos, but a very minor point, I couldn't see what made [[Libatio]] a "Non stipula" so I took out that formula. Please put it back by all means, but maybe with a helpful hint :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:24, 20 Septembris 2017 (UTC) ::Ha! I was just intending to remove the expired "succurre" formula; so you did right. As a rule, all pre-breakfast edits should be subject to more scrutiny than properly caffeinated ones! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 20 Septembris 2017 (UTC) :::A useful rule, I'll remember it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:22, 20 Septembris 2017 (UTC) == Beneharo == What it means is: That Beneharo accepted the Spanish conquest of the island. In all the Latin articles of these Guanche kings he speaks of this, of the kings who fought against the Spanish conquerors and the kings who peacefully accepted the conquest. :[[Adjoña]], [[Añaterve]], [[Beneharo]] and [[Pelinor]] accepted the conquest peacefully. :[[Acaimo]], [[Bencomo]], [[Pelicar]], [[Romen]] and [[Tegueste II]] did not accept it and war with the Spaniards. Greetings.--[[Specialis:Conlationes/87.223.177.29|87.223.177.29]] 08:21, 25 Septembris 2017 (UTC) == De pagina prima mea== Pagina mea habebat magnos erroros, quaeso adiuvatis me corrigere hos erroros, sed scio Latine male. Debeo scribere: nescio Anglice item. Scribitisne Russice? P. S. Nolite delere paginam meam, Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :Ne te crucia: paginas delere nequeo. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:06, 11 Novembris 2017 (UTC) ::Intellegisne quid scribam in pagina de signis? Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::Intellego. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:14, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::Num haec pagina habet grammaticos errores? Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::''Errorus'' non est verbum Latinum. In dictionario vide ''mendum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:03, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::''Error'' est verbum diclinationis tertiae. Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::::Ita vero, ''error'' est verbum Latinum; ''erroros'' tamen non est. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:30, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::Videbam huius verbum in vocabularo Dvoretscii. Tamen, quaeso corrigere mea munda in pagina de signis diacriticis. Товарищ герцог Мальборо [die 11 Novembris 2017, hora 13:58)] :::::::Tempore hodie careo. Vale. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:30, 11 Novembris 2017 (UTC) ::::::::Intellego hanc phrasam. Gratias. == Usus declinationis == Salvete! Habebam usum diclinationis antiquae in verbo ''error'': alternatio '''o''' et '''e''' in principio huius diclinationis erat (legebam de historia morphologiae Latinae) Et nota vestra exacta est. In Latina Classica (et Latina vulgaris item) "error" est verbum diclinationis tertiae. P. S. Gratias, commilito. Cognitiones vestrae in Latina magnae sunt, sed meae malae sint. Товарищ герцог Мальборо :Si de historia morphologiae Latinae legebas, optime, o amice. Sed hic scribenti, adiumenta petenti, tibi melius erit consilium accipere: linguá Latiná "erroros" error est :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:43, 12 Novembris 2017 (UTC) :::Gratias, Andrea! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:15, 12 Novembris 2017 (UTC) :: Ubi est linguá Latiná in historia huius linguae? Non videbam haec verba in libro. Videbam tantummodo alternationem diclinationis tertiae. Товарищ герцог Мальборо :::Hmm, melius mihi erit in [[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо|pagina disputationis tua]] respondere. (Ave, Iacobe!) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:49, 12 Novembris 2017 (UTC) Non ''tua'', sed ''vestra''. Respicite meam personam, quaeso[[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо == De [[Henricus Dundas|Dundate]], politico Anglico == Salvete! Si vultis, potestis corrigere meos error'''e'''s huius paginae.[[Usor:Товарищ герцог Мальборо|Товарищ герцог Мальборо]] ([[Disputatio Usoris:Товарищ герцог Мальборо|disputatio]]) 16:17, 9 Decembris 2017 (UTC) ==Double infinitive == Happy New Year Iacobus!! This is an example of a double infinitive([https://www.google.com.ph/search?ei=RoBRWrrVIcWR8gX83oj4CQ&q=Ita+hac+opinione+fretus+tuto+se+facere+posse+existimabat.&oq=Ita+hac+opinione+fretus+tuto+se+facere+posse+existimabat.&gs_l=psy-ab.3..33i160k1.25309.25309.0.26605.1.1.0.0.0.0.259.259.2-1.1.0....0...1c.1.64.psy-ab..0.1.258....0.s2Tr0eS7Ni8 Ita hac opinione fretus tuto se facere posse existimabat.]) with which you created so much attention. Best regards.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:09, 7 Ianuarii 2018 (UTC) :Forgive me for intruding -- I have no idea of the context of your discussion, Donald Trump and Michael Wolff must have monopolized ''my'' attention -- but double infinitives are quite often seen in the context of an accusative and infinitive construction (with main verb of saying or thinking, ''existimabat'' in this case) if the leading verb within the construction (''posse'' in this case) would regularly demand an infinitive anyway. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:08, 8 Ianuarii 2018 (UTC) ::Mysteries abound! Maybe someone will supply a link? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:20, 8 Ianuarii 2018 (UTC) My apologies, I can't seem to find the link, I'm obviously mistaken. Although I've been avoiding this usage. Thanks Iacobus and Andrew for clearing this up.--[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 12:30, 9 Ianuarii 2018 (UTC) == I reverted ... momentarily ... == ... at [[Septentrio]], because by removing the old interwiki links you demonstrated that, for some strange reason, no Wikidata link had taken their place. So I created a Wikidata link, and then restored your edit. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:04, 9 Ianuarii 2018 (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:41, 29 Martii 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17881422 --> == Apple or not == Thanks for deleting the stultitias at [[Malum]]. I noticed you rephrased an existing hidden argument about the fruit in the Garden of Eden. I've deleted it now, because surely disputes are for the talk page and the best thing to do with hidden text is, almost always, to remove it. As to the point raised, there's not much wrong with the Latin sentence as it stands, is there? Some people ''do'' call it an apple, and some artists have painted it as such. I guess one could expand the sentence to say that the texts don't support this identification and there are many others. Would that be your solution? But I guess what's really needed is a Latin page corresponding to [[:en:Forbidden fruit]]. The identification is discussed at length there, and illustrated with a Breughel/Raphael painting in which it certainly is an apple, though Adam seems to be looking at the wrong (pair of) fruits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:07, 6 Aprilis 2018 (UTC) == Iocozuna == [[Asashorius]] has not been "solus Iocozuna" of sumo for a decade now.[[Specialis:Conlationes/12.144.5.2|12.144.5.2]] 22:41, 8 Aprilis 2018 (UTC) == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 Aprilis 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:48, 20 Aprilis 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == [[Formula:BE-WLX]] == Hi, Iacobe. Your edit to this template was maybe a slip of the pen? I reverted it. A template (formula) isn't an encyclopedia page, needn't be wikified, and shouldn't be lengthened. It wants to be as short and efficient as possible. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:47, 5 Maii 2018 (UTC) :Oops. I didn't notice. Thanks for fixing it! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:45, 5 Maii 2018 (UTC) == Gosh == Gosh, here am I reverting again. That move to [[Syndroma Skuminianum]]: the rule is to cite a source when you move a page, unless you do it to improve poor Latinity. In this case you weren't improving, because (a) syndroma is feminine (if I mistake not, Watson) (b) "Skuminianum" seems to be a made-up word. Tell me if I'm wrong. I found and cited a source for "Syndroma Skumin", see the footnote, but I'm not satisfied with it: it's a wild wiki and could well have been written by our own contributor immediately before our page was created. However, if there is eventually no good source to be found, "Syndroma Skumin" contains no invented words and would therefore remain acceptable as a translated term, if I understand our guidelines correctly. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:31, 9 Maii 2018 (UTC) :Since the time of Caesar at the latest, a syntactic transform functional in the living language has been (and in botany formally remains) freely to add ''(i)anus'' to make an adjective from personal names. See [https://books.google.com/books?id=Xa_CpgHUlbsC&pg=PA174&lpg=PA174&dq=einsteiniana+sunt&source=bl&ots=MQD5Q4HB29&sig=iKYJ3xeT4UCwiXgFNFIXmzGsTf8&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjp2PaC4_jaAhXBVt8KHT8fCMcQ6AEwA3oECAAQVA#v=onepage&q=einsteiniana%20sunt&f=false ''formuala illa Einsteiniana''] (by Stephen Berard) and [http://ephemeris.alcuinus.net/archi2007/nuntius.php?id=334 ''Oratio Bushiana''] (at ''Ephemeris'') and [http://ephemeris.alcuinus.net/nuntius.php?id=1286 de administratione Trumpiana] (also at ''Ephemeris''). ¶ ''Syndroma'' could well be feminine (and as such it does get hits via Google), but examples of neuter exist, both on the internet (e.g., [https://portal.abczdrowie.pl/pytania/villi-placentares-et-residua-deciduae-sine-villoris-cum-signis-syndromatis-arias-stellae-w-wyniku-badania-histopatologicznego "cum signis syndromatis Arias-Stellae,"] and in Vicipaedia itself (e.g., in [[Antiarrhythmicum]]). Something to be investigated! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:08, 9 Maii 2018 (UTC) ::Well, go ahead, but it's borrowed from classical Greek συνδρομή, 1st decl. feminine, already used by medical authors to mean 'concurrence of symptoms' etc., so I'm thinking those people have made a mistake. ::I agree -ianus and -ensis are actively used in classical-to-current Latin to form new adjectives. If I encounter apparent neologisms of this kind in our ''text'', and they read naturally, and I can understand them, I generally leave them alone. But in pagenames our rules surely don't allow us to make up such words. Since our pagenames are (willy nilly, via Google) an almost universal source on the Latin name for things, and it's good that Vicipaedia (willy nilly, via Google) is taken seriously on this, we should be careful with pagenames and follow our guidelines. ::Of course it's just great if ''Ephemeris'', or the Vatican, or the Linnaean nomenclatura, or a university oration, or any recent Latin publication, gives us the word. That's quite different: we use the word and cite the source. Others can see where we got the word from, and judge the name accordingly. We don't help anyone if we make up words in pagenames. Let's face it, it is common in classical-to-modern Latin to borrow foreign names in an unchanged or transliterated form, and most modern languages do the same. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:11, 9 Maii 2018 (UTC) ::: Who writes ''syndroma, -atis'' commits an understandable mistake called hypercorrection. It's true that the shape of ''syndroma'' suggests a neuter noun for anyone with some knowledge of Greek, but ultimately, each word has a life of its own. The natural Latin counterpart of Greek συνδρομή is ''syndroma, -ae'' like the counterpart of Greek κόμη is ''coma, -ae''. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 16:15, 9 Maii 2018 (UTC) ::::As far as I understood the a-declension in ancient greek for singular (nom., gen., dat., acc.) is: συνδρομή, συνδρομῆς, συνδρομῇ, συνδρομήν; plural: συνδρομαί, συνδρομῶν, συνδρομαῖς, συνδρομας. Would that be correct? Further, I read, it may be possible in latin to use to form of declensions, a latinized and a greek version: ::::Latin: syndroma, -ae, -ae, -am, -ā; -ae, -ārum, -īs, -ās, -īs. ::::"Greek" forms correct?: syndromē, syndromēs ?, syndrome (/-i?), syndromen, syndromē; plural: syndromae, syndromon?, syndromīs?, sydromās, syndromīs? ::::Apud varias dissertationes inaugurales I found several forms of συνδρομή, ''f''. with ''greek'' declensions: nominativi "[https://books.google.de/books?id=L0BdAAAAcAAJ&pg=PA35&dq=dissertatio+inauguralis+syndroma&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjRpbHm3szeAhVDNOwKHetZARQQ6AEIVjAG#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndroma&f=false|ipsa syndrome]", accusativi "[https://books.google.de/books?id=dCsWVLZ3S7MC&pg=PA3&dq=dissertatio+inauguralis+syndromes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjd-JDN_8zeAhUSzoUKHev8D8U4ChDoAQg1MAI#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndromes&f=false]syndromen", ablativi "[https://books.google.de/books?id=RhFeAAAAcAAJ&pg=PA12&dq=dissertatio+inauguralis+syndroma&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjRpbHm3szeAhVDNOwKHetZARQQ6AEIZDAI#v=onepage&q=dissertatio%20inauguralis%20syndroma&f=false|in syndrome]". Somehow it appears to me, the greek derived forms could the preferred ones. What do you think? ::::[[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 19:30, 11 Novembris 2018 (UTC) == à propos == It's amazing how often a chance edit of yours lays bare the fact that something deeper may be wrong with a page. I have now tagged [[Syndroma Skumin]] for deletion. On the disputatio page see my references to the repeated deletion discussions on en:wiki. And please comment, either way :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:54, 9 Maii 2018 (UTC) :A mystery! The doctor's bio in the English wiki does cite the syndrome, but with a link to the French wiki. The Russian has a suffix that seems to make the term ''Skumin's syndrome'' or ''the Skuminian syndrome.'' No more time today. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:26, 9 Maii 2018 (UTC) == Civitate Italus == Salve, Iacobe! Conlator "2A02:A03F:5050:C100:69F0:9420:F30D:545B" maluit ''civitate Italus'' &c scribere, et quidem recte; cf. Cic. de legibus 2.5 "ortu Tusculanus ... civitate Romanus". [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 11:39, 15 Maii 2018 (UTC) :Ubi? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:00, 15 Maii 2018 (UTC) == US of A == Thank you very much for struggling to keep this in its proper place. I have blocked the other user. I notice that the version I restored has L-3. It's a pity that such a busy page is marked thus (though it's not the only one!) Could you possibly try to judge what might be wrong, and, if you can't put it right yourself or the problem is too general, indicate briefly on the talk page where work is needed? That would be really helpful. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:22, 7 Septembris 2018 (UTC) :No time at the moment for any major work, but my memory is that parts of the text are more or less L-1, but some sections are L-3 or worse. Maybe the average could be raised to L-2. As for the renaming of the page: I defended the lemma but thought it best to let a magistrate handle the redirects, lest I inadvertently do something to make the situation worse. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:49, 7 Septembris 2018 (UTC) ::It looks as if yours truly on 11 Iulii 2011 raised the rating from L-4 to L-3 (where it's remained ever since) but had earlier lowered it from L-2 to L-4. Clearly something to check when time becomes available! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:03, 7 Septembris 2018 (UTC) :::Thanks, that already gives useful clues. I'll have a look myself. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:39, 7 Septembris 2018 (UTC) == Mass creation == As with the Big Bang (but unfortunately Wikimedia was not functioning at that epoch, hence the mess the universe is in right now) a mass creation can be mass deleted. As soon as I saw your alert I did that. Another time, no need for you to edit them all: the single message was enough. But thanks for your tireless vigilance! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:30, 20 Septembris 2018 (UTC) :It's good news indeed that you have a reset button—as long as it's applicable globally. What if 100,000 different IP addresses more or less simultaneously added 100,000 articles each? Could that kind of attack be instantly undone too? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:06, 20 Septembris 2018 (UTC) == [[Mohamed Salah]] == I restored the text (which maybe you never saw) just in case the creator wants to emend it: otherwise "delete" will certainly be the answer. In the meanwhile, note the term "ius-winger". How would you go about explaining to Google Translate that it doesn't quite work? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:58, 6 Octobris 2018 (UTC) :The article when it came into view on my screen consisted of a blank page, which naturally wanted to be deleted. "Ius-winger" LOL. Not even "ius-alator" or "alaficator." :D [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:38, 6 Octobris 2018 (UTC) == Three templates are too many? == I suggest that adding three templates all at once, even to a highly unfinished page, is too much: it's like three punches in the nose. If the "augenda" template is attended to, "delenda" will become false; if the "augenda" template is ignored, deletion would follow. Hence, logically, use "delenda" only if the prescriptions given under "augenda" would not cure the problem. Does that work? It is, probably, impossible for unfamiliar users to create a fully satisfactory page via a mobile, but the system encourages them to try. We're mopping up the mess. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:55, 20 Octobris 2018 (UTC) :OK, now that (as chance had it) I'm about done with this basket of hiccups posing as articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 20 Octobris 2018 (UTC) ::Wait! It might be said that the Augenda formula doesn't require the text to have a lemma. Novices need to be told precisely the kinds of changes they should make. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 20 Octobris 2018 (UTC) :::I can say "wait!" too. I think I really mean, roughly two templates plus <nowiki>{{Nexus desiderati}}</nowiki>. We have to have interwiki links. But that one is a small template at the foot of the page, more like a dig in the ribs than a punch in the nose ... :::Yes, lemma is true: this user omits lemmata. We could addd that point to the "Augenda" formula. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:16, 20 Octobris 2018 (UTC) ::::It could be said to be there in the phrase "textu, qui rem definit," but novices may take the ''rem'' as being the title, rather than the (boldfaced) subject of the first sentence, so the wording of the Augenda formla might want to be more explicit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:48, 20 Octobris 2018 (UTC) :::::I added the need for a lemma. One is compromising between the perfect and the possible: not all tirones know how to do boldface (but any subsequent editor can add boldface for them, so I didn't demand it); but then, not all tirones know what a lemma is ... Still, it may help! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:37, 20 Octobris 2018 (UTC) ::::::Macte! Sed in "cum nomine paginae congruens" melius ''congruente''? Sive quam speciose ''congruente paginae nomine'' (the model syntax in Bradley's Arnold being ''vera animi magnitudo'' 'true greatness of mind')? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:29, 20 Octobris 2018 (UTC) == [[LZ 129 Hindenburg]] == I noticed your helpful edits to this page. I changed the order of the supplementa to "Notae, Bibliographia, Nexus interni, Nexus externi" as we [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 18#Structura paginae|discussed]] and [[Vicipaedia:Structura paginae|fixed it in 2011]] and [[Disputatio Vicipaediae:Structura paginae#Placement of Nexus interni|confirmed it in 2016]] ... Easy to forget, I know! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:02, 21 Novembris 2018 (UTC) == [[Ricardus Simmons]] == It's maybe worth explaining, incidentally ... I see ''now'' the history of "Ricardus Simmons" with all your reverts and all your improvements, but I never saw any of them at the time when you made them because you marked them all as "minor". You're a highly trusted, highly experienced user, so I don't check your minor edits, and I don't suppose any other magistratus checks them either. That's why your capitalized appeal to sleeping MAGISTRATUS was never seen by me, nor, probably, by any magistratus, even when we woke up. By ticking the "minor" box you were saying "No one needs to look at this", and that included the edit summary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:37, 3 Decembris 2018 (UTC) :Oh. I didn't know that. My screen shows all the minor edits, where much of the action is! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:27, 3 Decembris 2018 (UTC) ::And I'm very glad you do watch them. It's amazing how many undesirable small edits you catch and correct. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:22, 3 Decembris 2018 (UTC) :::I shouldn't have reverted you today -- Jeff Dunham's Latin was worse than I thought. This happened because I had improved it and had then carelessly reverted ''myself''. 31 December resolution: no more reverts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:54, 31 Decembris 2018 (UTC) == [[Seleucia ad Tigrim]] == I noticed your much-needed improvements, also the move of an image to the top of the page. I moved it back again -- here's why. There was already one image at the top (a map); if we put multiple images at the top of any page, it means, on a mobile screen, you have to sweep downwards some way before you see any text at all. Half our readers, or more, are on mobiles, and many of these with short attention spans, and it's better if they see at least some text before flicking on impatiently. In fact the Wikimedia people who do the mobile design recommend ''no'' image before the first paragraph of text. Personally I think that would be pointless or counter-productive -- and an enormously laborious change on all the Wikipedias -- but ''only one'' image before the text is probably a goodish idea. As to ''which'' image should come at the top, that's quite another question, one that is well worth pondering, if we hope to catch the eyes of the same mobile readers. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:37, 5 Ianuarii 2019 (UTC) :How about putting all such files but the first immediately after the first paragraph, as I've just done with [[Petropolis (Dacota Meridiana)]]? Since we don't know how they're going to sort themselves out later, when articles will be expanding, often by a huge factor (five! ten! twenty! forty!), we might as well just put them in one place and let later graphic designers choose their best locations. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:00, 5 Ianuarii 2019 (UTC) ::For the same reason, and for general design reasons, it's surely better still to sprinkle them through: one at the head of each section or each paragraph ... Which is roughly what we normally do anyway ... A big bunch of images at any point suggests a badly designed article. If starting a stub one might add a couple of extra images that seem essential so as to have them ready when expanding, but why more? Those who come along afterwards to enlarge the article will want to choose, and will have more and different images to choose from than we have, and can look at en: and other wikis to get more ideas: to spend time choosing for them would be a waste, wouldn't it? ... But I must admit, life is short, the art of writing a Vicipaedia is long, we merely do our best :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 5 Ianuarii 2019 (UTC) ::On another matter, I hope you don't disapprove of the "page-of-the-day" idea for the [[Vicipaedia:Pagina prima]]. In the nature of things, choosing among recent pages means choosing yours as well as others ... No harm in highlighting them, I feel. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:47, 5 Ianuarii 2019 (UTC) == Shorter way? == Not wishing to divert a discussion that's going on elsewhere, I comment here: ''everything else'' (as in ''Lord High Everything Else'') is crying out for use as a descriptor either of the set of humans who are potentially relevant to that association, or of the set of humans who are not potentially relevant to it. But I'm hanged if I know which. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:52, 16 Ianuarii 2019 (UTC) == Articulus == Hi. I've seen that you have recently changed an "articulus" into a "capitulum". No strong feelings about the question on my side (although according to the Pons dictionary, "capitulum" is as much late Latin as "articulus"). I just want to make sure it's all thought through, because laws also have "chapters". That particular treaty e.g. has titles which have chapters which have sections which have articles which have paragraphs. If we make that titulus-caput-sectio-capitulus-paragraphus, would that actually work (I was going to write "pars" for "section", but some laws also have "parts")? If you think that's good and there can be a consensus about it, I'm willing to follow. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:14, 24 Ianuarii 2019 (UTC) :Long ago (2006? 2007? 2008?), if memory serves, some reasonably skilled Latinists noticed that beginners were typically using ''articulus'' to denote articles in Vicipaedia; after discussion, the consensus was to use ''commentarius'' or ''commentariolus'' or ''commentatio'' or something like those. But as you point out, the structural hierarchies inherent in constitutions, laws, and treaties do invite multiple terms, each denoting one level, and so maybe the obvious parallels of ''articulus'' for 'article' and ''sectio'' for 'section' would be a good idea, so feel free to propose a complete list (in Taberna). For reference: Cassell's has ''caput'' and ''condicio'' for 'article' = "a clause or item in a law or agreement," and Traupman has ''caput'' for 'article' = "clause in a law" (reserving ''articulus'' for the grammatical sense of the English word). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:57, 24 Ianuarii 2019 (UTC) == Condicio == Hi there. Are you sure about your change? This was supposed to be the noun going with ''condo'', not ''condico''... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 07:53, 12 Martii 2019 (UTC) :[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcondicio Vide L&S II.B.] + De ''conditione,'' Cassell's ait: '(1) pickling or preserving of fruits' et '(2) a seasoning, making savoury' + Traupman ait: 'seasoning; method of preserving (''food'')'. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:51, 12 Martii 2019 (UTC) ::Thanks, but when I follow your link I don't see any definition of ''condicio'' that corresponds to what is meant. So, what is the noun then that expresses that ''Communitas '''condita''' est''. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 12:59, 12 Martii 2019 (UTC) :::What are you trying to say about it? 'Regarding the founding of the community' could be ''de communitate condita.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 12 Martii 2019 (UTC) ::::Just like ''ab urbe condita'' "from the founding/foundation of the city". Sorry to intrude :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:47, 12 Martii 2019 (UTC) :::::I was hoping he'd find it himself. :/ [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:53, 12 Martii 2019 (UTC) ::::::You're a good teacher. You put it into my mind as well. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:11, 12 Martii 2019 (UTC) This (in the original languages):<br> traité instituant la Communauté (économique) européenne<br>Vertrag zur Gründung der Europäischen (Wirtschafts)gemeinschaft<br>trattato che istituisce la Comunità (Economica) Europea<br>verdrag tot oprichting van de Europese (Economische) Gemeenschap<br>So, completely different try: Foedus Communitatem (Oeconomicam) Europaeam instituens? [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 14:31, 12 Martii 2019 (UTC) :Ah, I see. Iacobe, correct me if I say something silly. I think this also wants a verb form, as in Sigur's last suggestion ... but not a participle. It wants a gerundive: "Foedus ad communitatem ... instituendam". Am I on the right track? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:00, 12 Martii 2019 (UTC) ::Yes, now that we know what it was trying to say, once again we've had the same thought, though the genitive (''foedus communitatis instituendae'') may also do. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:09, 12 Martii 2019 (UTC) :::I like yours better, and it's even closer to the French example (historically the Latin gerundive actually became the French participle). The Italian method, using a relative clause, might work but would be more clumsy. Evidently Germanic languages go for nouns. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:17, 12 Martii 2019 (UTC) ::::Great. So then the Lisbon Treaty in full blossom (i.e. Treaty of Lisbon amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community) becomes: ''Foedus Olisipone ictum Foedus de Unione Europaea et Foedus Communitatis Europaeae instituendae mutans''. OK? ::::And while I have you here: You're OK with "mutans" as well? Because I've translated "amending" elsewhere, I'd rather get it right. ::::Finally, because I never get enough: Could you also have a look [[Disputatio:Foedus unicum Europaeum|here]]? That would be very helpful. Thanks! [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 17:09, 12 Martii 2019 (UTC) :::::''Mutans'' is usually transitive, and ''de X mutans'' makes it intransitive, and 'to amend' is ''emendare'' (or ''corrigere''). Maybe the best solution is to break it apart with a clause: ''Foedus Olisipone ictum, quod foedera Europaearum unionis communitatisque instituendae emenda(vi)t.'' That's a mouthful! Otherwise, I'm busy at the moment. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:31, 12 Martii 2019 (UTC) For some time when you're less busy: What it needs to be is a phrase that could have been the title of the first page of the treaty if it had been written in Latin alongside all the other language versions that exist. One thing this means IMHO is that we need to keep the titles of the two amended treaties as they are (except for inflection). There is a '"Treaty ''on'' European Union" (French: 'traité ''sur'' l'Union européenne") and a "Treaty ''establishing'' the European Community" (French: "traité ''instituant'' la Communauté européenne"). Lumping that together the way you do may sound nicer, but it seems to me too liberal a translation to be correct. And would one really use a relative clause in that way in a treaty title? It sounds weird to me, but maybe I'm just not familiar enough with Latin treaty drafting. And yes, I see they did it in Italian, so maybe... (Of course, this is only to be used once, to give the full title of the treaty, not to refer to it anywhere else.) If you think ''emendare'' is the verb of choice, I'll use it; I avoided it, because it also means "to improve" making things less neutral, but admittedly the names are given by the people who make the changes, and those will never say they make things worse... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:08, 12 Martii 2019 (UTC) :Thanks for your continued hospitality, Iacobe! I'm busy too, but briefly: Latin is concise, so if the translated title is shorter than in other languages, fine. I think I would have done almost exactly the same as Iacobus except that I would have put the relative clause in the passive: "... quo foedera de unione et communitate Europaea emendantur". You would certainly find other examples of Latin officialese in that style. I am putting the adjective "Europaea" in the singular, but one can argue that the plural is logical. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:07, 12 Martii 2019 (UTC) == Decadus == Hi, I've seen your changes on ''Calendarium republicanum Francicum'', and I wonder if you have a source for ''decadus, -ūs'', as you have used it. I think it would be great to mention a source there (even if not online), because it's difficult to find (at least for me...). ''Decadus'' is so close to the French ''décade'' that it would be really perfect with a source. Otherwise, I admit that my version was only a half-educated guess in the first place (coined on triduum, quadriduum and the occasional octoduum), but a three-quarter-educated guess might also be ''decemduum'' for which I've even found a source [https://archive.org/details/bub_gb_G9ZBal6CIc4C/page/n297 here] (right column on page 85) . I also wonder whether there might be a decent Latin word somewhere for the ten-day period of the ancient Egyptian calendar. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 20:35, 19 Aprilis 2019 (UTC) :A few other sources for "decemduum" in recent Latin can be found, it seems to me. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:05, 19 Aprilis 2019 (UTC) ::Other than [https://www.researchgate.net/profile/Vu_Thanh2/publication/6885374_Lipomyces_orientalis_sp_nov_a_yeast_species_isolated_from_soil_in_Vietnam/links/56a53bf508ae1b6511329549/Lipomyces-orientalis-sp-nov-a-yeast-species-isolated-from-soil-in-Vietnam.pdf this], on the internet, it would generally seem to be scanning errors. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 21:12, 19 Aprilis 2019 (UTC) :::For 'decade', Cassell's has ''decem anni'' (but of course that excludes nonannual decades, like sections of the rosary), Traupman has ''decas, -adis,'' f., and (again for the temporal sense) Vicipaedia has been known to use ''decennium.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:51, 19 Aprilis 2019 (UTC) ::::Oh, I see. It seems you had the unlikely ''decadua'' (n. pl.), which, since A and S are adjacent keys on the QWERTY keyboard, I interpreted as a typo for ''decadus'' (m. pl.) and assumed you had a source! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:54, 19 Aprilis 2019 (UTC) Let's continue on the relevant [[Disputatio:Calendarium republicanum Francicum|talk page]]. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:56, 19 Aprilis 2019 (UTC) == [[Akihitus]] == We were both nibbling at the edges of [[Akihitus]] at the same time. I hope I didn't lose anything of yours with my last saves. All yours now if you want, but I'll look at it again in about 6 hours and might add a bit more at that point. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 30 Aprilis 2019 (UTC) :It's all yours! I was just tinkering idly (and not quite awake) while sipping the morning's coffee! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:28, 30 Aprilis 2019 (UTC) ==Fifty-storey building== How to describe a "fifty-storey" building? See [[Mode Gakuen Cocoon Tower]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:50, 5 Maii 2019 (UTC) :Well, Caesar speaks of a ''turris quattuor tabulatorum,'' so I'd guess ''aedificium quinquaginta tabulatorum.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:59, 5 Maii 2019 (UTC) ::Seems good. I thought you'd appreciate "L-fabula", which was the initial attempt :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:07, 5 Maii 2019 (UTC) :::Yeah, that's a scream, and the typography makes it worse: "tawā)L-fabula." Over & over we see our East Asian friends rejecting the idea that a space wants to go before & after parentheses. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:14, 5 Maii 2019 (UTC) == Heterophylophilia == I saw your <nowiki>{{dubsig}}</nowiki> [[Homophylophilia#Alii conceptus|here]]. As similar formulations occur elsewhere in the article as well, wouldn't it be worth elaborating (perhaps in the talk page there, I'm just trying to draw your attention here)? [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 18:26, 17 Maii 2019 (UTC) :Perhaps, but time is not unlimited! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:42, 17 Maii 2019 (UTC) == Willy Brandt == Hi. You wrote: "Eodem anno, pseudonymum ''Willy Brandt'' legitime accepit." But wouldn't that mean that he legitimately acquired the pseudonym ''Willy Brandt''? Which is not what happened: He had had the pseudonym ''Willy Brandt'' since 1934, and in 1949 he made it his legal name. ("1948" was a typo of mine). [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 15:38, 9 Iunii 2019 (UTC) :I was just interpreting what the original seemed to mean. ¶ In any case, both Cassell's and Traupman tell us to translate 'legal' as ''legitimus'' (not, for example, ''legalis''). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:54, 9 Iunii 2019 (UTC) == Likely overlap? == It seems to me there's a large potential overlap between existing categories on the pattern [[:Categoria:Aegypti scripta]] and the ones you are now creating on the pattern [[:Categoria:Litterae Aegypti]]. What's your view on this? So as not to confuse others we should be clear about the difference, I think. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:42, 12 Augusti 2019 (UTC) :Yes, these will have to be sorted out someday. For 'literature', both Cassell's and Traupman give ''litterae,'' and Cassell's adds ''litterarum monumenta'' (pl.). I think of ''scripta'' (rightly or wrongly!) as being 'writings', written objects, and so that term would be fine under which to collect books, librettos, newspapers, poems, and so forth, whereas literature, as a metaphor (with a meaning that goes well beyond the mere letters of the alphabet), seems larger, including nontangible things, like concepts & techniques & prizes. (So ''scripta'' would be a subcategory of ''litterae.'') Also, we have the example of ''Litterarum humanarum doctor'' (L.H.D., Doctor of Humane Letters), where ''litterae humanae,'' the humane letters, are the humanities in general. I haven't seen anything similar with ''scripta.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:07, 13 Augusti 2019 (UTC) ::Yes, I've been putting the new "litterae" as subcategories of "scripta", but I see it makes sense the other way round. Thank you. I'll implement that right away. ::I quite agree that "Scripta" works bbest as a category for single written/printed texts. At the time those "Scripta" categories were introduced, in about 2008 (?), Vicipaedia had practically nothing else in the literary field. Recently, thank goodness, we have more, and it is largely your achievement. ::I'm happy to go ahead on that basis. It should work well. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:27, 13 Augusti 2019 (UTC) :::Cool. Now I must get back to the myrias list. I had [[Litterae Arabicae]] about ready to go last night, but lost the text to a frozen screen resulting from a presumed virus that tried (and failed) to come in when I clicked on the article's link to the ''Jerusalem Post.'' To save everybody else the trouble, that link will be disappearing from the posted article! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:50, 13 Augusti 2019 (UTC) ::::I think I've built the right structure based on the categories you had created so far: see e.g. [[:Categoria:Litterae per civitates digestae]]. Getting the interwiki links right is my next job, not all done yet. Meanwhile, no reason not to create further categories on the same pattern as [[:Categoria:Litterae Canadae]] if you want to. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:03, 13 Augusti 2019 (UTC) :::::My goodness! You've gone into overdrive, but the result is looking much better organized. Several more of those general articles among the 10,000 important pages are beckoning, and I'm doing them in the order listed. Macte! (He said, getting ready for lunch.) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:11, 13 Augusti 2019 (UTC) === About the languages concerned === Now here's a different question. You'll notice from my first response to the page [[Litterae Britanniae]] that the introductory argumentation about which places and which languages are involved in these articles strikes an outside observer (I mean, this outside observer) as strange and slanted. A part of the introduction to [[Litterae Franciae]], now that I read it, strikes me the same way. I know, of course, that you're translating -- incidentally, that has surely been a good way to start -- so my characterization of slanted strangeness or strange slantedness applies not to your writing but to the way things get hammered out on en:wiki! So I make an offer. When you've done your initial work on the national literature pages, I could add a short paragraph, somewhere soon after the lead, saying which languages are involved and when. It would be relevant to la:wiki, of course, because it would incidentally show when and to what extent Latin is relevant; and it's an area I've done some work in. Any use? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:54, 14 Augusti 2019 (UTC) :By all means, and no need to wait, as the rules of the ten-thousand-word game prefer quantity over quality (or should we say over length), so I'm adding new articles briefly, rather than developing them fully. If time allows, I'm translating the whole introduction, usually several paragraphs (down to where the English wiki puts the table of contents and the first big subhead), but these are topics that can go on and on. :Incidentally, looking for Dewey decimal numbers for these articles shows that Dewey and his people have had trouble with a similar issue: how to handle languages and countries (or regions). For example, [[Poetae Confoederationis]] (poets of the Canadian confederacy) is '''811.409971''' = '''8''' Literature / '''81''' American & Canadian / '''811''' Poetry / '''811.4''' Later 19th century [and so on], whereas [[Litterae Canadae]] is '''819.1''' = '''8''' Literature / '''81''' American & Canadian / '''819''' American literature in English outside the USA / '''819.1''' English literature from Canada. So Canadian poetry in English is not a subset of Canadian literature in English! (And where is Canadian literature in French?) Something similar happens with [[Litterae Arabicae]] and national or regional literatures in Arabic. I haven't looked at the literature of India & Pakistan, but I'd expect the numbers to be equally problematic. :Up today: [[Litterae Sinarum|China]]. The Dewey number is '''895.1''' = '''8''' Literature / '''89''' Other languages [than American & Canadian, English, German, French, Italian, Spanish & Portuguese, Latin, Greek] / '''891''' East Asian / '''891.1''' Chinese—but "American & Canadian" isn't a language, and "Chinese" isn't a single language, and so on. The world is a slippery mess. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:21, 14 Augusti 2019 (UTC) ::Yes, that was the slippery mess that we tried to sort out just a tiny bit by having separate categories by language and by country. At that time we were the only Wikipedia doing it, but now the Germans and some others have imitated us. There are even some literature-by-language categories on en:wiki! Unluckily those people didn't know they were imitating us, so their categories have not usually been linked to ours. I find I have quite a bit of sorting out to do on Wikidata. ::Therefore, go ahead of course with creating categories like "Categoria:Litterae Iaponiae". There will always be categories like "Categoria:Iaponiae scripta" and "Categoria:Scriptores Iaponiae" which you can make into subcategories of your new one. And don't worry if there is a momentary interwiki conflict: I will get to it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:13, 18 Augusti 2019 (UTC) :::In regard to which, one happens to notice that the English wiki has the categories "Persian literature" and "Persian-language literature," of which the latter seems analogous to those with ". . . scripta." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:18, 18 Augusti 2019 (UTC) ::::You're right. To me, those two English categories look like duplicates: both are categorized under "Category:Literature by language". But I think I'll leave someone else to deal with that :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:50, 18 Augusti 2019 (UTC) == Greenberg == I noticed that you touched this new page momentarily. Would you care to improve the second paragraph? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:08, 5 Septembris 2019 (UTC) :Definitely would, but time is lacking! Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:18, 5 Septembris 2019 (UTC) ::OK, done! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:24, 5 Septembris 2019 (UTC) == Taxobox == I'm testing a new version of the plant/animal taxobox, making it look more like our newer infoboxes. You create a lot of plant and animal pages, so please, if you have a moment, look at some pages and see what you think. It's work in progress. * The main taxonomic detail seems to be working correctly. If the layout, order, font size should be improved, it'll be easy to experiment. * With the supplementary information (fossil range, conservation status, synonyms, subdivisions) a heading will certainly appear, at the foot of the box, if there is any information to display. Click on "expand". OK: the question is, having clicked on "expand", do you see anything useful? It would be good to have a note of a few pages on which the answer is No! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:35, 4 Octobris 2019 (UTC) ::Ahhh. Busy at the moment, but will check later. Note that it's sometimes useful to list intermediate groupings (superorders, subfamilies, tribes, and whatnot), so that capability needs to be retained. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:49, 4 Octobris 2019 (UTC) :::I think they are all in there -- amazing how many there are -- but do please verify. Any subdivision that is listed on our page should appear, just like the previous version. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:20, 4 Octobris 2019 (UTC) ::::Is (the bizarre) ''parvordo'' there? No time to check. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:09, 5 Octobris 2019 (UTC) :::::Speaking of bizarre, what do you think of the modern coinages of ''[[mortido]]'' (''-inis'') & ''[[destrudo]]'' (''-inis'') to signify the [[antonymum|antonym]] of ''[[libido]]''? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:11, 5 Octobris 2019 (UTC) ::::::I prefer not even to think about them, but thank you for the opportunity :) ::::::I have visited all the taxoboxes that have a "Fossil range" section (about 200 of them). It took me quite some time to see how the formula {{fn|Fossil range}} works. It is amazing how many different ways editors have discovered to avoid using it quite as intended (these will be editors on en:wiki: you and I, I think, have just tended to copy-and-paste what they did). But it's not really amazing, because the usage is not self-evident and very easy to get wrong. ::::::I think that all of these formulae {{fn|Fossil range}} are now consistently used: they all show a date range on the timeline diagram, though in some cases it's too brief to be visible; they all show both the date range and the first-and-last geological periods in text form, and the periods are linked to relevant articles. See for example [[Hominidae]] (it's the "palaeontologia" section of the taxobox). I decided that "Recent" is [[Recens]] (redirected to "Holocaenum"), not the many other Latin versions that we have all used. I decided that the correct case for the geological periods is the accusative of length-of-time, because the taxon concerned lived during the period concerned -- and since the period names are adjectives functioning as neuter nouns, the accusative always has the same form as our pagename, making the links so very nice and simple. I felt really happy after deciding this, so I hope you can find a way to avoid telling me it doesn't work grammatically! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:41, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::Happiness is always to be recommended! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:24, 7 Octobris 2019 (UTC) ::::::To see how to use this formula in the future -- it actually is easy when you're in the habit -- see the instruction at {{fn|Fossil range}}. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:41, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::A problem I see with the new taxoboxes is how they appear in the layout of the whole page: their leftmost boundary touches the rightmost letters of the main text. All other fasciculi, whether printing on the left side or the right side, are separated from the text by a space maybe two ems wide. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:24, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::: Thank you for spotting this! I have fixed the margins. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 19:40, 7 Octobris 2019 (UTC) :::::::::Macte! It looks much better now! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:05, 7 Octobris 2019 (UTC) ::::::::::Yes, thank you to both, I was focusing too firmly on the box and didn't notice that it touched the text. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:08, 7 Octobris 2019 (UTC) == !--???-- == Looking at your latest fossil fish, I noticed a hidden message I hadn't seen before <nowiki>{{Fontes biologici}}<!--???--></nowiki> Why the three queries? Since I designed the "Fontes biologici" formula, maybe they are trying to say something to me? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:17, 8 Novembris 2019 (UTC) :Three catch more eyes than one does! At the time, IIRC, that formula was printing blankly, something like this: ::Situs scientifici: :Maybe the fontes don't appear until the system has registered an article elsewhere, giving it a Q-number, or whatever it is. Anyway, it's good to know that the formula works on new articles with no effort on the part of authors. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:54, 8 Novembris 2019 (UTC) ::Yes, you have it. It requires the link to be made at Wikidata. I know you don't do that, but once a bot has done it, the formula will work automatically. So no need for the queries -- just crossed fingers or a leap of faith :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:59, 8 Novembris 2019 (UTC) == Categories for fossils == En:wiki is anything but consistent, but its best way of timing the flourishing of extinct taxa is to give two categories, one for when they started, the other for when they stopped. So I've given us categories like that, and I have added them to your latest fish. You could do this regularly if you like. In these three cases the method gives "Categoria:Silurio nata" and "Categoria:Silurio exstincta". There is duplication (of "Silurio") here, but it's a method that anyone can easily apply, so I suggest we can live with this. I have removed the category "Fossilia" because all extinct Linnean taxa are based on fossils, so "Fossilia" is a supercategory of all the "... exstincta" categories. [PS: Well, it is now. I thought I had fixed that already, but I had forgotten, so thanks for bringing it to mind.] [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:17, 8 Novembris 2019 (UTC) :Coding is getting so complicated that an author can hardly remember all its quirks, but we plod on. You might be interested to know that in Dewey Decimal Classification, fossils are so distinctive that they get their own trinumeral, and even their own binumeral group. All fish are 597, one of the ten divisions of group 59, Animalia—except that all fish known only as fossils are 567, a division of 56, "Fossils and prehistoric life." (One wonders whether the coelacanth was allowed to change its number when it turned up alive.) You can always tell what I'm thinking a text is about by checking its Dewey number. Since that system, like any such system, is a bit leaky, the number will sometimes be a little off, or even a mistake, but it'll be apt most of the time. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:10, 8 Novembris 2019 (UTC) ::Like all former librarians, I know and love (!) those Dewey numbers ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:01, 8 Novembris 2019 (UTC) :::Surely it's a love–hate relationship? Someone you know tears his hair from time to time, trying to find the aptest number for a given topic. It doesn't help that some of the numbers have changed over time, and because the system is copyrighted, the most recent version generally available dates from seventysomething years ago. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:30, 18 Novembris 2019 (UTC) == Mons Gerardus == I am quite new to Latin, would you please correct the text of Mons Gerardus? The episcope was thrown down he hill during the revolt... [[Usor:Kapeter77|Kapeter77]] ([[Disputatio Usoris:Kapeter77|disputatio]]) 08:32, 17 Novembris 2019 (UTC) ::Thank you for your help. Now I am trying to create another page via the new page translation. Can you please have a look? https://la.wikipedia.org/wiki/Draft:_Insula_Margherita [[Usor:Kapeter77|Kapeter77]] ([[Disputatio Usoris:Kapeter77|disputatio]]) 01:14, 18 Novembris 2019 (UTC) :::The text reads: "Insula Margherita est [[Insula|insula in]] [[Budapestinum]]. July XX, MMXIII ad [[ Alba XIII. perimetri|Alba XIII. regio est]] ubi, quia recta administratio est in caput Hungaria. Quidam hotels, metus partis palaestras stadia exstructa, et [[ Marcus Island Water Tower|Margareta Island Water Tower]] nisi aedificationes non non quod omnis insula est in actu ingens [[Viridarium|parco]] quidem in caput ingens parco medii aevi sacris architecturae monumenta, in memoriam propter viam ad parva lacus. Et vehiculum traffic - [[Laophorium|buses]] et [[Taxiraeda|taxis]] exceptio - Nemo, tetendit insidias in [[ Arpad uero pontem (Budapestini)|Arpad pontem]] militat accessible raedam est. In [[2011|MMXI]], secundum numerum unc Insulanus populi population est III, in tertiam et numerum mansionum." :::Sadly, that's not in Latin. It's incomprehensible. Machines haven't yet learned about conjugations & declensions. Nothing can be done about that without the expense of more time than is available. Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:23, 18 Novembris 2019 (UTC) ::::Hint, for example: ''insula in Budapestinum'' means 'an island into Budapest'. If you want to say 'an island in Budapest', you need the locative case (or its equivalent), something that students "quite new to Latin" aren't likely to have learned. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 05:23, 18 Novembris 2019 (UTC) == Mutual intelligibility == Salve, Iacobe. You might have a suggestion to make at [[Disputatio:Lingua Neapolitana]]. If so, please make it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:37, 18 Novembris 2019 (UTC) == Logotypus == Hi. Personally, I have no idea, but the name of the relevant page is the neuter [[Logotypum]]... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 14:57, 5 Decembris 2019 (UTC) :The lemma was masculine, with a plausible etymology, when I wrote the article! See https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Logotypum&diff=2820099&oldid=2819462 [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:02, 5 Decembris 2019 (UTC) ::All fine with me. I'll let you fight it out with Andrew (who moved that page), if he insists. - [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 17:17, 5 Decembris 2019 (UTC) :::Hadn't seen this till now. No Latin source was ever cited. It's normal in Latin to borrow technical terms from Greek, so I checked the Greek term and found it was neuter. That's fairly normal in Greek, and therefore in borrowed Latin, for a compound term based on a masculine word. If there's a strong reason why this word should be masculine in Latin, or if there's a Latin source, feel free to move again. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:48, 27 Decembris 2019 (UTC) ::::''Typus'' is masculine in Stearn's ''Botanical Latin'' and elsewhere in biological writing, but we have: [https://rateyourmusic.com/release/album/%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B7_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85/homo_logotypus/ this too.] Also, in addition to ''logotypum,'' the form ''logotypa'' can be found on the internet, sometypes neuter, sometimes feminine, and sometimes a typo for the English singular! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:57, 27 Decembris 2019 (UTC) :::::Oh, well, thanks for searching! Let's not go for the feminine .,. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:01, 27 Decembris 2019 (UTC) == Nontrinitarianismus == Salve, Iacobe! Habesne fontem verbo [[:Categoria:Nontrinitarianismus|nontrinitarianismus]] (vel fortasse ''atrinitar(ian)ismus'')? Verbum ''antitrinitarismus'' inveni ([https://books.google.com/books?id=9y9AAAAAcAAJ&pg=PA122&dq=Antitrinitarismum hic] et [https://books.google.com/books?id=m1AxAQAAMAAJ&pg=PA3&dq=antitrinitarismi hic]), sed nec ''nontrinitarianismus'' nec ''nontrinitarismus''. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:49, 26 Decembris 2019 (UTC) == Wikidata == Hi there. Is there a a reason why you manually link your new pages to the English Wikipedia, instead of linking them to Wikidata? I don't see the point, but maybe I'm missing something here... [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 21:37, 13 Ianuarii 2020 (UTC) :Doing this shortens the labour of creating any new page on a plant or animal. I save my first version of the page, I link it immediately at Wikidata, and then I use the sources that come up in <nowiki>{{Fontes biologici}}</nowiki> to verify the name and sometimes suggest a correction or an additional citation. Worth a try! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:05, 15 Februarii 2020 (UTC) == Andreas Chenier == I was working on this at the same time. Perforce I overwrote your edits, but I'll now go back and incorporate them. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:10, 13 Februarii 2020 (UTC) :I did so, with minor variations. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:35, 13 Februarii 2020 (UTC) == Muslim ibn al-Hajjaj == Just in case he is next on your list: You will find him as "Muslim Nisaburensis" [https://books.google.com/books?id=4XhFAAAAcAAJ&pg=RA1-PA410&dq=nisaburensis here]; and the form "Muslimus" for the name "Muslim" also occurs (e.g. [https://books.google.com/books?hl=de&id=vGY-AAAAYAAJ&dq=muslimus&q=muslimus#v=snippet&q=muslimus&f=false here]). [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 22:15, 12 Martii 2020 (UTC) :Thanks for the tip! Indeed, his name could be coming up in about ten days. You may not have noticed that I'm contributing articles on a ten-day cycle, adapted to what's conventionally called the Dewey Decimal System. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:38, 13 Martii 2020 (UTC) ::I like to look at your new pages, but I'm evidently no codebreaker: I hadn't guessed that system. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:53, 13 Martii 2020 (UTC) :::I'm no codebreaker either. In fact, until today, I knew very exactly nothing at all about the Dewey Decimal System. I just had had a look [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Wikipediis contineri oportet/Expansio/Homines#Religiones "Abrahamicae" dictae|here]] and realised what his last activities on that list had been. [[Usor:Sigur|Sigur]] ([[Disputatio Usoris:Sigur|disputatio]]) 13:43, 13 Martii 2020 (UTC) ::::Cycling through the Dewey numbers began by accident in December. It can be discerned in the fourth column from the left in the table showing progress [https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:IacobusAmor/100wikidays(3) in the current 100-day challenge]. It's getting hard to maintain. No guarantees that it'll continue! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:55, 13 Martii 2020 (UTC) == [[Ioannes Petrus Thiollet]] == You may have noticed that an anonymous editor, either [[Ioannes Petrus Thiollet|the above in person]] or his best friend, has been spamming references to him with increasing enthusiasm, mostly in articles about music. Anonymity in such cases usually suggests a conflict of interest. I have just removed most of those references. I would trust your judgment on this: if you feel that any of my edits over the last hour should be reverted, because the references I deleted are really useful, please revert me! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:05, 23 Martii 2020 (UTC) :That's fine. We hardly need someone's recent memoirs as a source for the fact that Dinu Lipatti was a pianist! Whose birthname, btw, according to Wikipedia, was ''Constantin''[''us''], and ''Dinu'' is a nickname. How should Vicipaedia handle that? There may still be no consensus about how to specify brithnames, nicknames, pen names, stage names, and the like. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:11, 23 Martii 2020 (UTC) ::Evidently the creator of this page wasn't aware of the etymology (nor was I). Our normal practice is to resolve abbreviated forenames into the Latin version of the real or official name that they represent. If the abbreviated forename doesn't correspond to the subject's real or official name, then I don't think we have a rule: we sort of do what comes naturally :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:45, 3 Aprilis 2020 (UTC) == [[Linguae Malayo-Polynesiae]] == Hi, Iacobe. Notice the deletion on this page by [[:en:User:Austronesier]] (a serious contributor at en:). It's up to you, I don't know the background, but you might want to reinstate the deleted text? or invite Austronesier to discuss? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:26, 26 Martii 2020 (UTC) :Thanks. I saw it but had other things to do. The contributor said the big paragraph that he deleted was obsolete, but that doesn't make it any less a fact if the cited scholar did write what the text said he wrote. It'd be helpful for someone to import the newer taxonomy, but that's not on my to-do list at the moment. Must hasten to add today's article from the myrias list: [[Machina quaesitoria]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:39, 26 Martii 2020 (UTC) == [[Muslim Nisaburensis]] == Hi, Iacobe. It would have been helpful to add a link to the article, even the page, where this Latin name was found! In this case I've now followed your tracks (ah, I see that we were both following Sigur's tracks) and I've added the links myself. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:16, 29 Martii 2020 (UTC) :A link (the one found by Sigur) was captured in the first draft, but while phrases were being moved around and footnotes inserted, it took the opportunity to escape! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:29, 29 Martii 2020 (UTC) ::Of course, I understand now! That happens to me as well ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:15, 29 Martii 2020 (UTC) == Lets stop our "full stop war"! == Salve Iacobe! Laborem, quem in Vicipaedia Latina ex decenniis demonstravisti, maxime admiro. Propono autem, ut bellum nostrum "calidum" de punctis in fine subscriptionum addendis an non addendos finiremus. Video duas solutiones: Aut disputationem a me olim in Taberna incohatam (vide [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 25#Num oportet omnes subscriptiones puncto concludere?]]) ad consensum ferremus aut uterque nostri altero propriam consuetudinem in punctis addendis respective sinendis concedet. Quid est opinio tua? [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 01:09, 8 Aprilis 2020 (UTC) : Disputavimus etiam hic: [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 27#Punctum an non?]]. Ut valeatis optime! --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 19:21, 8 Aprilis 2020 (UTC) == Constantinopolis article == Hello. [[Constantinopolis]] does not have a truly and solely mediterranean climate. That is incorrect. It has a transitional climate of three climate types: the [[:en:oceanic climate|oceanic climate]], the [[:en:humid subtropical climate|humid subtropical climate]] and the [[:en:mediterranean climate|mediterranean climate]]. Please see the climate section of [[:en:Istanbul#Geography|Istanbul]] and of other Istanbul articles in Wikipedia. Please correct this by using the sources in the Istanbul articles. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 16:10, 19 Aprilis 2020 (UTC) :The English wikipedia, by far the product of the most human calculating brainpower (and therefore worthy of respect), says: "In the Köppen–Geiger classification system, Istanbul has a borderline Mediterranean climate (''Csa''), humid subtropical climate (''Cfa'') and oceanic climate (''Cfb''), due to its location in a transitional climatic zone." If you want to translate that entire explanation (and the omitted matter that follows), by all means go ahead! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:14, 19 Aprilis 2020 (UTC) ::Hello. ::I requested the correction from you, because you know Latin, and I don't. I only partially understand it. As it stands, it is wrong. Trying to correct it myself was wrong and it backfired. Sorry. Can you send me a reply. Certainly, I do have a right to alert and ask users like yourself for a correction, when something is incorrect or partially incorrect. There are not many Latin speakers around. Can you correct this? Can you improve this rudimentary and grammatically wrong text I typed "[[Clima]] Constantinopolitanum est inter [[Clima subtropicum humidum|subtropicum humidum]], [[temperatum]] [[Clima oceanicum|oceanicum]] et [[Clima mediterraneum|mediterraneum]] per [[enumeratio climatum Köppen–Geiger|enumerationem Köppen–Geiger]]" and perhaps slightly expand it, and add it in the article?[[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 21:54, 19 Aprilis 2020 (UTC) :Users are all individuals and have their own priorities and their own work to do. Anyway, you have now asked me too, and I'll look at this later today :Checking the history, I see that Iacobus has already made some changes. Thanks, Iacobe! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:02, 20 Aprilis 2020 (UTC) ::One of those changes is what the unnamed person is objecting to, but don't worry: in the absence of time to translate the whole passage, I can add an adverb that'll make the false word 100% true! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:29, 20 Aprilis 2020 (UTC) :::Ha! I see you've already made almost the same quick fix I'd have made! (I'd have merely added ''partim.'') Ha! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:33, 20 Aprilis 2020 (UTC) ::::I did that before I'd even glanced at the history. And even then I didn't study who first said what when. The latest episodes seem to prove that unlike the world in general, unlike the political condition of most of the countries we know, Vicipaedia is fated to improve slightly from day to day, whoever happens to be editing. Let's hold to that. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:08, 20 Aprilis 2020 (UTC) :::::Thank you very much for the corrections. (Trivia: Until the 1990s, Istanbul indeed had only a mediterranean climate, and the annual precipitation in 1959 was 1/3 less (as dry as London is today)! According to projections, in the near future, most coastal areas of Turkey will only have a humid subtropical climate with much wetter summers and much drier winters (also in the rest of the country), which is already happening.) [[Specialis:Conlationes/31.200.14.219|31.200.14.219]] 18:28, 22 Aprilis 2020 (UTC) == [[Disputatio:Forum Iulii-Venetia Iulia]] == Salve! Paginam "Forum Iulii-Venetia Iulia" tu inter alios edidisti. De nomine huius paginae s.t.p. placita tua adde. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:58, 11 Iunii 2020 (UTC) ==Litteræ vel litterae?== Salve! Ego nova in Vicipædia sum et linguam Latinam non bene scio, sed nonnihil scripsi ut alii textos corrigere possunt. Visi, post divulgationem texti, quod in Vicipædia litteras Æ et Œ non scribere debeturia sum. Quidni? Gratias ago si mihi respondere potes, nam scire volo!--[[Usor:Вѣра Павловна Розалскаяа|Вѣра Павловна Розалскаяа]] ([[Disputatio Usoris:Вѣра Павловна Розалскаяа|disputatio]]) 20:37, 12 Iunii 2020 (UTC) == Uncreated categories == I've been tidying up uncreated categories. I noticed you put a lot of uncreated categories about swimming in [[Michael Fred Phelps]] and [[Marcus Spitz]]. They'd been there for some months, but if you were just about to create them, feel free to revert my latest edits and go ahead. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:18, 26 Iunii 2020 (UTC) ==Woohoo!== Woohoo! Yesterday was the last day of a whole year in which I added at least one new article from the Myrias list every day. See [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(4)]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:30, 3 Iulii 2020 (UTC) : Wow, nearly incredible! Congratulations! --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 21:27, 3 Iulii 2020 (UTC) ::I could see you were working on this, but I didn't see that you were adding a Myrias page every day. I think it's almost incredible too! But, in spite of that, I believe it! A great achievement [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:48, 4 Iulii 2020 (UTC) :::Wait! a small miscalculation has occurred! The first century did begin on 3 July 2019 (so "a whole year in which I added at least one new article every day" remains true), but the unbroken Myrias series began on 3 August—so it appears we'll having more birds, and then possibly more mammals, before we reach the Myrias milestone. Also, a slight error may have occurred on one day in 2019, so a recheck is necessary. The articles in question are documented in four sortable tables: [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(1)|(1)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(2)|(2)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(3)|(3)]], [[Usor:IacobusAmor/100wikidays(4)|(4)]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:00, 4 Iulii 2020 (UTC) ::::Unless I've miscounted, the tables show that the number of articles—Myrias + "ordinary" texts (but not categories, redirects, & such)—added in the year starting on 3 July 2019 was 564, averaging 1.54 a day. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:17, 4 Iulii 2020 (UTC) == Birds == The general system I've been following, which we discussed elsewhere recently, means that I have now merged "Categoria:Genera avium" into [[:Categoria:Genera animalium]] and "Categoria:Familiae avium" into [[:Categoria:Familiae animalium]]. I know you like the ''Aves'', so I want to assure you that nothing is lost. From the categories as they now stand you (and anyone) will easily be able to get a list of "genera of birds" or any other combination of taxon level + classification node. When I've finished I'll ask UVbot to help me provide a link for this on relevant category pages -- but if you want to know right away, just ask and I'll show you how to do it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:32, 4 Iulii 2020 (UTC) :Maybe in a month or two (after the birds, I'll be checking the mammals), a kind programmer will finish the job by automatically making a list of articles that contain a taxobox but not the category "[X] animalium" or "[X] plantarum" or "[X] fungorum" (where ''X'' is a taxonomic level). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:28, 15 Iulii 2020 (UTC) ::Sorry, didn't see this reply till now. I believe I have done all the plants already. At the same time I have been doing the bare minimum with each page to ensure that it has a taxobox (some don't) and that it is sourced -- simply by adding <nowiki>{{Fontes biologici}}</nowiki>. This gets even the shortest of them two-thirds of the way to being a stipula. There are only a few fungi and bacteria and they may already be done, I don't recall offhand. I was saving the animals for a bit ... But anything in that area that you want to do, don't let me stop you!! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:04, 26 Iulii 2020 (UTC) ::I hope UV is all right, by the way. Not active recently. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:18, 26 Iulii 2020 (UTC) == [[Loxodonta africana]] == Hi, Iacobe. You added some categories to this page and hid them. I must say I've never known why you add hidden categories to the pages you create, and I delete them when I see them (mentioning it to you if it seems possible you're still working on the page): but why on earth add them to a page someone else created? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:09, 6 Iulii 2020 (UTC) :Um, pour encourager les autres? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) Amice Iacobe, I feel I've been discouraging hidden text in discussion with you for something close to a decade, and removing your hidden text on sight (with warning summaries) for several years. Feel free to check if this is exact. It doesn't seem to have discouraged you. Other Wikipedians, in general and on Vicipaedia, don't do it, so far as I can see. :They do it a great deal in the English wiki, but in consideration of your disapproval of it, I've often suppressed it when translating articles from there. ¶ Why, in the past week or so, I suppressed "<nowiki><!--Linked page allows download of the 48MB pdf--></nowiki>" in "[[Columbidae]]" and "[[Picidae]]" and "[[Procellariidae]]" and probably elsewhere (for a certain oft-cited source). ¶ I've suppressed "<nowiki><!--Whole paragraph cited--></nowiki>" and "<nowiki><!--cotylae mediales & laterales--></nowiki>" and "<nowiki><!-- AmMusNovit2400. Condor54:174. --></nowiki> and several similar bibliographic references in "[[Picidae]]." ¶ I've suppressed <nowiki>"<!-- cites previous two sentences -->" (five times!) and "<!-- cites previous 3 sentences -->" (twice!) and "<!-- cites previous 3.5 sentences -->" and "<!-- cites previous 4 sentences -->" and "<!-- {{cite journal | last1=Kennedy | first1=Martyn | last2=Spencer | first2=Hamish G. | year=2004 | title=Phylogenies of the frigatebirds (Fregatidae) and tropicbirds (Phaethonidae), two divergent groups of the traditional order Pelecaniformes, inferred from mitochondrial DNA sequences | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=31 | issue=1 | pages=31–38 | doi=10.1016/j.ympev.2003.07.007 | pmid=15019606}} -->"</nowiki>—all in "[[Fregatidae]]"! ¶ An example of hidden text that I've never, in years & years, imported from the English wiki—and which occurs with surprising frequency in taxonomic articles—is the announcement that a category, and sometimes a whole article, has been generated by a bot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) So I'll tell you the way other Wikipedians solve the main problems that you try to solve with hidden text. :#You think the Latin word you're marking is a wrong choice, and you're pretty sure of a better choice. In this case, others correct the Latin word. :#You aren't sure of the best Latin word, but you think there may be a better one lurking. Others make two choices. Better than adding a <nowiki>{{Dubsig}}</nowiki> (that is a legitimate ploy, but can serve as an irritation) is to say on the talk page, visible to all, what you believe to be wrong, mentioning any solution you have in mind. :#There's more to be said, currently visible on en:wiki, but you haven't time to add it. Happens all the time. If it's your translation, you are already acknowledging en:wiki on the talk page. It's on the talk page that you should add this fact and date it. :#There are notes, references and formulas that don't work. If you consider them essential, and can't make them work yourself, say it on the talk page. If you consider them non-essential, leave them out. :#You have too many lovely images. Choose. Add the best, visibly. Leave the rest out. Later editors will have a bigger selection to choose from. :#There are categories that don't work. Here you have three choices. If you consider them essential, create them and have a go at populating them. If you aren't so sure, find a supercategory that would work for the time being. It's very easy and fast to test category ideas if you have HotCat turned on (Preferences -- Gadgets.) For example, if [[:Categoria:Mammalia Angoliae]] doesn't exist, and you don't have 5 minutes to create and populate it, try [[:Categoria:Biota Angoliae]]. It does. With HotCat you can look at its subcategories as well: there might be a suitable one. Less than 1 minute to do all that, I reckon. Leave the remaining categories out. :Hiding categories and notes-about-categories in Latin is bad, because anyone who adds or removes categories afterwards, using HotCat, doesn't see your little deposits, and they might remain there till the end of Wikimedia. Hiding other text in Latin is bad too, and hiding text in English is of course worse. Potential editors won't see hidden text; many active editors won't see it in the way that you do; especially if the formatting is at all complicated, the next save may result in the hiding of a large stretch of good text. :If there are other problems that you try to solve with hidden text and I haven't yet thought of, please tell me! And if any other Vicipaedian thinks I'm being unreasonable, or has better solutions, do join in. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:28, 10 Iulii 2020 (UTC) ::OK, let's do away with all hidden text altogether. People will ignore it anyway, as when my helpful "<nowiki>[[fictilia elegantia]]<!--porcelain (Traupman)--></nowiki>" was changed to the redlink "[[porcellana]]" (as if the attestation must be disregarded). And likewise "<nowiki>{{dubsig}}</nowiki>" doesn't always elicit desired improvements, as my "[[ebur|ebore]], [[silex|silice]], ''[[slate]]''<nowiki>{{dubsig}}</nowiki>, [[lignum|lignoque]]" has recently become "[[ebur|ebore]], [[silex|silice]], quadra lapidea, [[lignum|lignoque]]," even though in the series of raw materials, "quadra lapidea" looks wrong as a translation of a substance (not a geometrical shape) defined by Wikipedia as "a fine-grained, foliated, homogeneous metamorphic rock derived from an original shale-type sedimentary rock composed of clay or volcanic ash through low-grade regional metamorphism." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) ::I must admit that you look at English wiki pages through the edit window far more than I do, these days, and for the best reasons. Of course I accept what you say. But even such messages date rapidly (48 MB? a couple of minutes or less). ::It may be that uses of hidden text such as <nowiki><!-- Bot-generated text --></nowiki> are the oldest type. Since you aren't a bot, I didn't have them in mind above. But in general, yes, it would be good to test if we can manage without. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:26, 15 Iulii 2020 (UTC) :::: I'm sorry, Iacobe, for having given an inadequate rendition of ''slate''. Having no inkling of its technical side, I had to conjure up something that might more or less fit into the context. For a non-native, ''slate'' looks like a wildly polysemous everyday word. Now that I had reason to look it up in the English wiki, I picked up Spanish in the language links, and ''pizarro'' in del Col: ''ardesia'' and ''lapis sectilis''. Then, I kinda finished your job by replacing my feeble rendition by ''ardesia''. Maybe ''lapis sectilis'' is better, I do not know. I agree with Andrew (point 2 above) that it's better to discuss these matters in the talk page. [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 10:20, 16 Iulii 2020 (UTC) ::::: On the slate question, I had a look at some of the sources and threw together [[Ardesia]], if anyone wants to take a look at it and add/change things. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 17:02, 16 Iulii 2020 (UTC) :::::: Macte, Lesgles! [[Usor:Neander|Neander]] ([[Disputatio Usoris:Neander|disputatio]]) 20:52, 16 Iulii 2020 (UTC) ==Disorder in the left column== And here I waffle about hidden policy, and meanwhile they've suddenly given me a list of other language articles, in the left column of each article, arranged in an order that makes no earthly sense. Is it the same for you? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:13, 10 Iulii 2020 (UTC) :Yes, for several days the order has been peculiar—quite a jumble, though not exactly random. Someone should report it to the authorities. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:03, 15 Iulii 2020 (UTC) ::I did report it, as did others from all over the wikiworld. They are all buzzing about it, and can't yet solve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:33, 15 Iulii 2020 (UTC) :::They continued to buzz around this for a long time, but it appears that they have now fixed it, thank goodness. :::Enjoy your mammals. My current project, one to which I often return, is foods and gastronomy. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:50, 28 Iulii 2020 (UTC) ::::Yes, I noticed when disorder in the left column ended. ¶ The categorization of the mammals, as I found it a few days ago, left a lot to be desired—but then so does their categorization in the English wiki, which (for reasons that aren't immediately apparent) at the higher-order levels uses a system somewhat different from its practice with other animals. I think we should make our mammalian categories conform with the rest of our zoological ones, even if (and though) they don't have links to the English wiki. Part of our problem was that we didn't have articles on some of the most important topics, but that's changing, as they've been sitting unloved for years among the certified myriads but are now at the top of my list of things to do. Up today: the baboons! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:45, 14 Augusti 2020 (UTC) ==Collatores inscii== Iacobe, noting your five nice, polite, old-fashioned letters to Vilho-Veli at [[Disputatio:Puls]], [[Disputatio:Leonardus Peikoff]], [[Disputatio:Carolus Rahner]], [[Disputatio:Quercus]], [[Disputatio:Hippolytus Taine]], I'd say it would be more effective to say it all in one at [[Disputatio Usoris:Vilho-Veli]]. You probably didn't foresee how many there were going to be. If you do that now, please greet Vilho-Veli at the same time, with the usual <nowiki>{{Salve}}</nowiki> template. No one's done so yet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 19:20, 14 Iulii 2020 (UTC) :No, we didn't foresee that, and other additions by the same party remain to be checked. Likewise, as we discovered just this morning, additions by a certain Tarih. Why people (let's assume they're people, and not bots) think it helpful to add words in the wrong language is a mystery. That their efforts deserve welcoming isn't necessarily an established fact. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:51, 15 Iulii 2020 (UTC) ::Oh, I agree. One of many such "facts". Only wanted to save your time really. Maybe, after weighing up the overall contributions of VV, Tarih and any other such, they are better discouraged. If similar unhelpful edits continue after your messages, I can warn and block. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 15 Iulii 2020 (UTC) :::They now seem mainly to be adding images. They may not be doing it very well, but currently the contributions appear to me positive rather than negative :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:58, 12 Augusti 2020 (UTC) :::Sorry to monopolize your talk page -- I'll go quiet after this. I understand a bit more now. These people are going in for one of those wiki competitions, apparently decribed at #WPWPTR #WPWP (which means nothing to me). This one is about "improving" Wiki articles, in all the languages of Eve, by adding pictures to them. My advice for what it's worth (I will do this myself) :::# If they added a portrait to a bio page that didn't have one, try the effect of replacing their addition with <nowiki>{{Capsa hominis Vicidata}}</nowiki>. If that doesn't help -- :::# Simply revert any of their edits you happen to notice that is unhelpful, with a quick summary such as "inutile". [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:36, 14 Augusti 2020 (UTC)<br> Thanks for the advice. Fortunately, these little surprises don't happen often, and they're not all bad. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Fish == Rather a nice coincidence that you should have described ''[[Ctenopharyngodon idella]]'' just two months ago and now I find myself describing [[Shuizhu yu|one way to cook it]]. I wish it well in the wild, needless to say. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:55, 31 Iulii 2020 (UTC) :It must be a popular fish, as it's on the Myrias list! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Orsay == Forgive me for moving your comment about the name of the museum to [[Disputatio:Museum Orsay]]. You may be right, who knows? but I felt the issue might become a distraction at [[Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis]]. As to that, please do add further comments for or against the listed pages, and above all please feel free to add pages of your own or others you have noticed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:55, 12 Augusti 2020 (UTC) :No answer yet from the curator at the Quai Branly. As you know, Europe goes on holiday in August. All the better, though, to watch the Tour de France, which has been postponed to the end of the month. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) == Donkeys == You've created [[Equus africanus asinus]] which seems to be about the same topic as the existing [[Equus asinus]]. Surely it would have been better to move the existing page to the newly correct name, and then expand it? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:21, 12 Augusti 2020 (UTC) :I've been working from the Myrias list, where "''[[Equus asinus]]''" wasn't a registered article (indeed, it has links only to a a few minor wikis), but my initial thought (when discovering its existence, well into the process) was to leave it in case there might be some value in recording the history of the name, for which purpose a brief article to that effect is conceivable: "''Equus asinus'' was the name of mammals blablabla, erected as a species by [zoologist] in [year], which [official body, international consensus, whatever] in [year] made a subspecies of ''Equus africanus'' on the basis of blablabla, though investigators X and Y are still unpersuaded blablabla, as shown in their article blablabla." That sort of thing. Rather than work that problem out, I'd rather spend my time adding new articles from the Myrias list. We have about <small>THREE THOUSAND</small> to go! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) ::A pertinent fact: the English wiki does have articles like this; see [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Obsolete_mammal_taxa Category:Obsolete mammal taxa.] [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:59, 14 Augusti 2020 (UTC) :::Yes, I guessed after writing the above that because of the interwikis you might not have even discovered [[Equus asinus]] till too late. That's very bad luck, owed to someone's odd decision at Wikidata. It's true, one could have an obsolete taxa category, but in most cases, I would say, it would be more helpful to put all the information we have at the current taxon (and move it whenever those taxonomists change their minds). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:01, 14 Augusti 2020 (UTC) ==Small in the taxobox== IIRC, the old taxobox formerly printed small the name & year specified on the "....._authority" line, but now we have to type it in. Is memory playing tricks here? Was it decided that small wasn't desirable? or was the elimination of that feature an accidental byproduct (which nobody has complained about)? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:32, 14 Augusti 2020 (UTC) :Better not key in <nowiki><small></small></nowiki>, because, when we decide, we will want the decision to apply to every case. I didn't make this line small-font only because the font is now a bit smaller throughout the infobox and I didn't know whether even smaller was desirable here. If we agree that it is, I can very easily make it so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:01, 14 Augusti 2020 (UTC) ::Yesterday in "[[Cercopithecidae]]" (as previously in other articles), I'd keyed it in, albeit without the correct "....._authority" introduction, which I've just now fixed. I like the smallness of it. Couldn't a program include (in if-then codespeak, of course) the provision that "if a small command isn't already in the text, print it small"? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:41, 14 Augusti 2020 (UTC) :::There's a difference between what the code might be able to do and what I can make it do! I'm not so very clever. But in any case there's a better way. We decide the formatting (remembering also the need for italics for genus and species ... and anything else we think of), change the template to suit us perfectly, and then ask a bot to strip out unnecessary formatting from all existing cases. That way, anyone in the future will be able to use the template, confident that the formatting will be correctly applied. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:26, 17 Augusti 2020 (UTC) ::::I guess I was waiting in case you had a further comment, but, if not, I will now make the authority lines uniformly small. OK? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:40, 20 Octobris 2020 (UTC) :::::OK! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 20 Octobris 2020 (UTC) ::::::Finally I've done it. I wasn't looking forward to it because the design necessitated a large number of manual edits in this case and it's easy to get any one of them a tiny bit wrong! I think it's OK but please tell me if you notice any apparent errors. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:55, 9 Novembris 2020 (UTC) == [[Sinus Bengalensis]] == I moved to this because the name is directly confirmed in several sources. It also happens to agree with the current name [[Bengala]] of the article about the region. I didn't (yet) find any confirmation of "Sinus Bengaliensis", but in any case the footnote giving evidence of that spelling for the adjective is useful and remains in place. I hope that's OK. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:37, 20 Octobris 2020 (UTC) :That's fine. Today's question is what to do with the Beaufort Sea. The word ''beaufort'' might reflect something like ''bel(li)forte,'' but words having that shape are hardly abounding on the internet, and certainly not for so-named sea. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:49, 20 Octobris 2020 (UTC) ::I doubt if there is a direct Latin source for this one. ''[[Sabellaria vulgaris beaufortensis]]'' and ''[[Cosmiodiscus beaufortianus]]'' and ''[[Amphora beaufortiana]]'' and ''[[Mastogloia beaufortiana]]'' were all named after the marine research station at Beaufort (North Carolina): no good. The ''Beaufortenses'' seem to come from there too ... You've probably checked all this yourself. We might have to start out with "Mare Beaufort". Sorry. ::But why does the sea have this name? Ah, Britannica says "It is named for the British rear admiral Sir Francis Beaufort", a fact that en:wiki omits. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:38, 20 Octobris 2020 (UTC) ::::My response here seems to have disappeared; maybe an edit conflict. Anyway, no time now. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:02, 20 Octobris 2020 (UTC) :::Wait! As you sometimes say :) Note the article title "[https://www.researchgate.net/publication/336540944_Mantoniella_beaufortii_and_Mantoniella_baffinensis_sp_nov_Mamiellales_Mamiellophyceae_two_new_green_algal_species_from_the_high_arctic Mantoniella beaufortii and Mantoniella baffinensis sp. nov. (Mamiellales, Mamiellophyceae), two new green algal species from the high arctic]". If the Beaufort Sea isn't the high Arctic I don't know what is! So you could go for [[Mare Beaufortii]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:55, 20 Octobris 2020 (UTC) == [[Disputatio Categoriae:Operae]] == Last chance to comment on the best name for this category! As things stand, it's about to be moved. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:54, 1 Novembris 2020 (UTC) :Thanks for the heads-up. No good solution comes to mind, other than to leave well enough alone. Rushing, time being short. . . . [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:20, 1 Novembris 2020 (UTC) == [[Kamala Harris]] == Thanks for your edits there. Looking at it again, I had made a big mistake: I quibble only with the cure you prescribed. I had put her in the Vice-Presidents category. She isn't in that category yet, and if (e.g.) the world comes to an end before January or certain proposed lawsuits succeed (I'm putting this in order of probability) she never will be. So I've deleted that category now. On the other hand, inserting the navbox, i.e. the list of vice-presidents, on her page is (I think) useful already -- e.g. it would help a reader to verify that she is the first woman on the list -- and the list correctly adds the term "futura" against her name (one could make it "electa" or some other caveat, I don't know: it's freely editable); so I restored the navbox. I hope you would agree? She is also the first of non-U.S. parentage on both sides: is that true? I think it is. I say on both sides because John Adams (for example) had a British father. If that claim about her is correct, one might try to think of a neat Latin phrase to assert it ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:58, 9 Novembris 2020 (UTC) :Yes, she's the first VP whose parents were immigrants. (A TV announcer said it, so you know it must be true.) Her mother was an immigrant from India, and her father was an immigrant from Jamaica. Like most African-Americans, she has European ancestors, one of whom was allegedly [[:en:Hamilton Brown|Hamilton Brown]], a Scots-Irish slave-trader from County Antrim, Ireland. A brief search via Google isn't revealing the town of his birth, but he had business connections with Ballymoney, so that may be it. (Which would be amusing, since two great-great-great-great-great-grandparents of someone you know emigrated from there to New England in 1730, as did President William McKinley's great-grandparents in 1743.) Also, Kamala Harris may be the first VP whose parents—both of them!—were doctors of philosophy and university professors. If it's true that she attended a French-speaking primary school in Quebec, she probably has at least a passing acquaintance with French. She brings a lot to the table, as people might say. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 9 Novembris 2020 (UTC) ::As to the formulas, the point was merely to highlight a technicality. Biden isn't even a president elect, and Harris isn't even a vice-president elect, except in popular parlance. The purpose of the election last Tuesday was to elect the electors; they, in turn, will be voting on "the Monday after the second Wednesday in December" (says the law), and the votes will be counted by the Congress on 6 January 2021, when we'll at last have a constitutionally certified president elect and vice president elect. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:44, 9 Novembris 2020 (UTC) :::That's a fair point. No one-word expression will get this exactly right. In the navboxes I tend to use "nominatus" if no election is involved, "futurus" if some kind of election or selection procedure has taken place ... allowing myself to gloss over the fact that the future is more uncertain than is the word "futurus"! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:08, 9 Novembris 2020 (UTC) ::::We also have ''exspectatus.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:14, 9 Novembris 2020 (UTC) :::::I never thought of that. Yes, a good idea. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:27, 9 Novembris 2020 (UTC) == [[Abiogenesis]] == Salve Iacobe, in hac pagina, quam nuper redigisti, patet error quidam citationis. Potesne illum corrigere? [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 23:01, 13 Novembris 2020 (UTC) :Dictum factum! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:30, 15 Novembris 2020 (UTC) == Gratias ... == ... sicut saepissime, tibi ago propter paginas heri Russice additas rubricationem. Delevi. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:35, 15 Novembris 2020 (UTC) :Salve Iacobe, [[Usor:Andrew Dalby|Andreae]] in gratias habendas libenter succedo: tibi etiam ego gratias ago. Aliquid pueriliter deletioni tarditatem attuli. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 10:04, 15 Novembris 2020 (UTC) == Ioannes Petrus Thiollet == Ioannes Petrus Thiollet page deletionem dolendum videtur fuisse error vester. Vide Viaf.org.--[[Specialis:Conlationes/2001:861:4981:4510:50AE:9FAD:C34E:4CCC|2001:861:4981:4510:50AE:9FAD:C34E:4CCC]] 14:02, 22 Ianuarii 2021 (UTC) :Magistratus non sum. Paginas delere non possum. Ergo erratum (si erratum videbatur) meum non erat. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:21, 22 Ianuarii 2021 (UTC) == Sexing carrots == You might scarcely notice, but I responded (very late in the day) in re carotarum: [[Vicipaedia:Taberna#Greges cultivarietatum (cultivar groups)]]. Mind you, what I said is no help in explaining the grammar of ''D. carota'' subsp. ''sativus'', because I can't explain it! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 11:21, 26 Ianuarii 2021 (UTC) :Thanks for the head's-up. ''Carota'' certainly ''looks'' feminine, but we never know what Latin-writing scientists who don't know what they're doing might be thinking. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:10, 26 Ianuarii 2021 (UTC) == Chillies == All right, then, now look at [[Capsicum (fructus)#Pinacotheca varietatum selectarum]]. Some missing that are in the list above: in those cases I can't find an image on Commons. Do you grow any in your garden?? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:17, 7 Februarii 2021 (UTC) :Sadly, I don't have a garden of my own, though I've been known to putter in the condominium's plantation. I once managed to sneak some radishes in, but people who've never not lived in a city thought they were weeds. What can we do? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:26, 18 Februarii 2021 (UTC) == Motus Neo-Borbonis == Hello, the "[[Motus Neo-Borbonis]]" page has already been rewritten. I would like to know what are the main grammatical errors. Thank you. --[[Usor:AEOS1130|AEOS1130]] ([[Disputatio Usoris:AEOS1130|disputatio]]) 16:07, 18 Februarii 2021 (UTC) :Hi, Iacobe. Note the comment on my page also. If you can grasp that text better than I can, and are able to disentangle it, I'll be your fan for life. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:06, 18 Februarii 2021 (UTC) ::Andrew, when a text is so obscure that its meaning can't quickly be puzzled out, but it's not ''wholly'' in a foreign language, the aptest Latinitas-marker is probably –6. In this case, the lack of any such article in the other wikis is something of a red flag. The English wiki defines Neo-Bourbonism as "nostalgia for the Kingdom of the Two Sicilies" but has no article on it per se. The lemma itself is suspect, and the author has removed my <nowiki>{{dubsig}}</nowiki> formula, insisting, in effect, that ''Neo-Borbonis'' is good Latin. Time is lacking for the necessary editorial work. (For example, was the movement really born at Naples, as the text says? and so what? and is it really a movement, not mere nostalgia?) The world is sending us more pressing things to address at the moment. Not everything can be done. Life is short. And so forth. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:22, 18 Februarii 2021 (UTC) :::On second thought, after a couple of minutes trying to parse a few sentences, I'm not so sure that –7 wouldn't be the apter Latinitas marker. Oh well. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:09, 18 Februarii 2021 (UTC) ::::Thanks very much for giving time to this, Iacobe. I doubted my judgment at first, but I agree with your assessment. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:50, 19 Februarii 2021 (UTC) :::::Et Iacobi et Andreae consentio; quomodo, o AEOS1130, existimes; mihi equidem videtur, ut non solum latinitas sed etiam argumentatio paginae emendandae aequabilitate meliore sint. Non dubito, quin lectoribus nostris et historia et <u>''diversae''</u> aspectae [[Regnum Utriusque Siciliae|Utriusque Siciliae]] aestimationem afferant. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 11:41, 19 Februarii 2021 (UTC) For example, here, in English, is what the second sentence might be telling us: :Ab articulorum scriptorem et cantuum , televisionis et cinematographicae textuum auctorem Ricardi Pazzaglia serie, cum Ianuario De Crescenzo magistro, scriptore, diurnario et tabulario, contra celebrare adventum Iosephi Garibaldi in Neapolim (die 7 Septembris 1860) ideam nata est. :The sight was born from of the little joints of writers and songs , of television and of a cinematographic female of texts to Richard Pazzaglia's author with regard to a succession, along with Ianuary De Crescenzo, master, writer, journalist and recorder, to celebrate opposite the arrival of Joseph Garibaldi into Naples (on 7 September 1860). ::After some study of these words, we can guess more or less what you're trying to say, ''but you're not actually saying it,'' and encyclopedias exist to do more than provide puzzles for readers. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:17, 19 Februarii 2021 (UTC) == Detritus? == Hi, Iacobe. One more page from our list of 10,000 added! Your energy amazes me. But it seems to me the strange unlinked numbers and letters at the end of each item in the bibliography at [[Arcus insularum]] require linking (if really useful) or taking away. Were you intending to do that? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:09, 8 Martii 2021 (UTC) :Really? I'm not finding "Island arc" in the list of 10,000. I added the article to turn a relink blue. That link, in turn, was in a new article, on the [[Insulae Kermadecenses]], added because a swarm of strong earthquakes in that area may be indicating important action in the "Ring of Fire." ¶ In bibliographies, I just preserve what the English wiki tells us. The doi is itself a link: [https://library.uic.edu/help/article/1966/what-is-a-doi-and-how-do-i-use-them-in-citations "You can turn any DOI into a URL by adding http://doi.org/ before the DOI."] The ISSN unambiguously identifies the (serial) publication. Bibcode "has the form YYYYJJJJJVVVVMPPPPA[,] where YYYY is the four-digit year of the reference and JJJJJ is a code indicating where the reference was published. In the case of a journal reference, VVVV is the volume number, M indicates the section of the journal where the reference was published (e.g., L for a letters section), PPPP gives the starting page number, and A is the first letter of the last name of the first author" (says Wikipedia). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 8 Martii 2021 (UTC) ::Wow, I must have just assumed it was in the 10,000. Still, maybe it will be next month. I wouldn't be surprised if you're ahead of the wave. ::I haven't seen you do this in bibliographies before. Perhaps I haven't looked at the right pages. But, for what it's worth, you're not doing what the English wiki does: their codes are linked. Yours aren't. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:42, 8 Martii 2021 (UTC) ::::Yes, their codes are linked. Programs running in the background make the necessary connections, but we're not a programmer. Maybe one will come along and visit us from the English wiki, where the signal of "doi:" plus a number are all the information that needs to be typed into the text; the programming does the rest. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:26, 18 Martii 2021 (UTC) :::::Slight correction: since most of the bibliographic & footnoted matter seen over there is expanded from coding inside curly brackets, the programming probably involves the governing formulas, and not just hard-coded "doi:" signals. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:05, 18 Martii 2021 (UTC) :::There was no reply, so I've removed these unlinked bibliographic codes. Our aim is to help readers, not to puzzle them (I'm agreeing, in fact, with what you quite rightly said in the discussion just above). Our citations should give standard bibliographical information, as one would do in a professionally published academic work. And also -- this is the wonder of an online encyclopedia -- if we can link to an available online version of the text we're citing, we should certainly do it. :::Putting raw codes on the page, with no links, is no help to anyone. Let's not do it. After all, it seems to me, the place to preserve material on en:wiki is in the history of en:wiki. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:18, 18 Martii 2021 (UTC) ::::As for "professionally published academic work," the American Psychological Association's styleguide says: :::::Follow these guidelines for including DOIs and URLs in references: ::::::Include a DOI for all works that have a DOI, regardless of whether you used the online version or the print version. ::::::If a print work does not have a DOI, do not include any DOI or URL in the reference. ::::::If an online work has both a DOI and a URL, include only the DOI. ::::Additional recommendations follow, but these are the most pertinent. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:26, 18 Martii 2021 (UTC) :::::If we want to include ''and link'' the DOI, that becomes useful, and we can probably do it. :::::The DOI would normally take you to the publisher's website (hence no additional need for a url). The text may be available there free, but more often requiring subscription: still useful if your library has a subscription. Similarly a JSTOR number: many libraries subscribe to JSTOR. Hold on, then, and I'll have a go. "Programming", with luck, will be an overstatement :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:59, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::There's no need for me to do that: the DOI formula already exists here, and is in use on many older pages written by you. It was created by Robert Baruch, possibly for you, back in 2010! It seems we just have to remember to use it. I would have used it myself if I'd known. Instead of writing "doi:''number''", we have to write <nowiki>{{doi|number}}</nowiki>. That's it, folks. I think we can do that. For an example see [[Accipitridae]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:20, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::: I have now added a brief documentation to {{fn|doi}}. But we can even do without the template and instead of writing "doi:''number''" we can write "<nowiki>[[</nowiki>doi:''number'']]", which will automatically turn the doi into a link. Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 22:45, 18 Martii 2021 (UTC) ::::::::Why not do without the curly brackets and the square brackets and enable any string that begins "doi:" to be a link? Vicipaedia has a nontrivial number (less than a thousand but probably more than a hundred) of such strings already in place, as, for example, in "[[Asteroides orbitam Martis transiens]]." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:33, 19 Martii 2021 (UTC) :::::::::It's a good thing this has come up for discussion, and a good thing too that there turn out to be easy answers. But I want to raise an issue that (in my limited understanding) makes the use of a formula <nowiki>{{}}</nowiki> preferable to the <nowiki>[[]]</nowiki> that UV offers and the "magic number" method that Iacobus has in mind. :::::::::In my view, en:wiki is still at the adolescent stage here: you link the numbers and you show the numbers (although human eyes will avoid reading the numbers and don't ever need to). The adult stage is when you link the numbers and quietly tell the human eye what the link will do. So, with the apparent steady increase in bibliographic codes, a fully featured en:wiki bibliography ends up with a long list of blue numbers, unreadable and not actually requiring to be read, at the end of each item. :::::::::To see the difference, compare what you get on en:wiki in the box labelled "taxon identifiers" at the foot of [[:en:Tomato]], with what you get on la:wiki in the line headed "situs scientifici" at the foot of ''[[Solanum lycopersicum]]''. On en:wiki you're given all the numbers (but how many readers need them?); on la:wiki you get the name of the site, which is what most readers might want. Of course, by mousing or clicking, you can see the number if you want it. :::::::::This isn't a new idea, of course -- it's what hyperlinks normally do! You present to the eye the name of the site or page, and you hide the URL behind it. :::::::::That's what I think we should be able to do, and that's why (in my limited understanding) the use of <nowiki>{{}}</nowiki> would be a better way to go. Sorry, Iacobus, about this long text on your page -- but somehow you're often at the eye of the storm :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:56, 19 Martii 2021 (UTC) :::::::::: Enabling any string that begins with <code>doi:</code> to be a link (i. e. a fourth "magic link" besides [[:Categoria:Pages using ISBN magic links|ISBN]], [[:Categoria:Pages using PMID magic links|PMID]] and [[:Categoria:Pages using RFC magic links|RFC]]) cannot be configured locally on la.wikipedia, and there are arguments against (further) such magic links, see [[mw:Help:Magic links]] and [[mw:Requests for comment/Future of magic links]]. Therefore we should use the curly or square brackets when we provide a DOI. :::::::::: Whether the template method (curly brackets) or the interwiki method (square brackets) can or will programmatically provide richer information to readers in the future is difficult to foresee. It may well be that changing our {{fn|doi}} template here on la.wikipedia may enable us to improve the presentation of dois, but it might also happen that MediaWiki programmers will enhance the interwiki doi presentation in a way that would be difficult to achieve with templates here on Vicipaedia. But perhaps the template method (curly brackets) will turn out a bit more flexible. In any way, we should use either of these two methods whenever we provide a doi (and it would be a good idea to link any doi in either of the two ways). Greetings, --[[Usor:UV|UV]] ([[Disputatio Usoris:UV|disputatio]]) 23:09, 19 Martii 2021 (UTC) {{outdent}}Regardless of the linking method, I think that this is something that we can present more cleanly than in the format prescribed by style manuals. The ''Chicago Manual of Style'', for example, says something similar to the APA. Here's an example of how they would cite an online journal article:<blockquote>Wesoky, Sharon R. “Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics.” ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66. https://doi.org/10.1086/679524.</blockquote> :The DOI is useful as a theoretically permanent link. Writing it out in full is necessary in a print publication, but here I would argue that we can just attach the link to the title. Here's with a full URL: <blockquote>Wesoky, Sharon R. [https://doi.org/10.1086/679524 "Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics"]. ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66.</blockquote> :With <nowiki>[[doi:X]]</nowiki>, it loses the external link symbol, which is unfortunate: <blockquote>Wesoky, Sharon R. [[doi:10.1086/679524|"Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics"]]. ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66.</blockquote> :It doesn't look like {{fn|doi}} allows for a different label like this, but I imagine that would be simple to add. [[Usor:Lesgles|Lesgles]] ([[Disputatio Usoris:Lesgles|disputatio]]) 17:48, 20 Martii 2021 (UTC) ::Sorry I didn't reply before, Lesgles. I'm glad you agree that in an online bibliography there's no need to show the number (e.g. the DOI number): the need is to link it. ::I like your solution -- placing the DOI behind the article title -- especially because it strikes me that DOIs are becoming more and more the standard reference, almost month by month. But I hesitate for two reasons. One is that, for the great majority of the older stuff we cite in bibliographies, there is no DOI: so it's not standard enough yet! The other is that it is more complicated to adopt that method in transferring a bibliography from another source, such as en:wiki: on en:wiki's and other people's bibliographies, the doi appears (if at all) at the end of each entry. The simplest thing on each case would just be to put the curly brackets around the DOI where it is: I can imagine persuading others to do that, I can't so easily imagine persuading others to take the DOI, transfer it just ahead of the article title, and format a link around the whole thing. There's more risk of typos when doing that, and it would take longer each time. [So for clarity, this is my preferred method: <blockquote>Wesoky, Sharon R. "Bringing the Jia Back into Guojia: Engendering Chinese Intellectual Politics". ''Signs'' 40, no. 3 (Spring 2015): 647–66. [https://doi.org/10.1086/679524 doi]</blockquote> ::And it would be simpler, I think, if we were doing that, to make the {{fn|doi}} template do it for us, hence no need to add the "<nowiki>[https://doi ]</nowiki>" each time, just the curly brackets. But if others prefer the Lesgles format as in the examples he gives, above, I will happily go along with that.] Iacobe, do you have a view on this? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:12, 1 Aprilis 2021 (UTC) == Titles == I answered you at [[Disputatio:The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]] -- but to no purpose, I'm afraid. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:31, 11 Aprilis 2021 (UTC) :Really useful answers have now been added. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:17, 11 Aprilis 2021 (UTC) ::Quae iam legimus, sed memoriá tenebimus? :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:24, 11 Aprilis 2021 (UTC) == improve the page == Hello dear friend! I think that the important page "Princeps senatus" has some fault and mistakes. for example the word "inientes" in this page what does mean?! please improve this article. Thanks! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 09:07, 20 Aprilis 2021 (UTC) == question == Hello dear friend! in the article [[Philippicae (Cicero)]], i think that the word "Lupercaliis" is wrong because in en.wiktionary.org, it is written as "Lupercālibus" and in online-latin-dictionary.com/ is written such. see: https://en.wiktionary.org/wiki/Lupercalia#Latin and https://www.online-latin-dictionary.com/latin-dictionary-flexion.php?lemma=LUPERCALIA100 [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 20:58, 27 Aprilis 2021 (UTC) :For the plural noun ''Lupercalia'' (meaning 'the festival of Lupercus'), Cassell's (1968) gives the genitive as both ''-ium'' (third declension) and ''-iorum'' (second declension), but Traupman (2007) gives it only as ''-ium.'' If either interpretation is acceptable but the third declension is preferable, feel free to change it! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:52, 27 Aprilis 2021 (UTC) == Fodico fodico == Hello again! You hinted here [[Vicipaedia:Taberna#Translation_help,_please]] that you might be willing and able to translate the text under the gentleman at [https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw126465/John-Florio?LinkID=mp69527&search=sas&sText=Florio&role=sit&rNo=0]. I'm after this since I think it could be a good addition to his en-WP-article. If you're interested in such things, he is also accused of writing the works of Shakespeare [https://en.wikipedia.org/wiki/Florian_theory_of_Shakespeare_authorship]. [[Usor:Gråbergs Gråa Sång|Gråbergs Gråa Sång]] ([[Disputatio Usoris:Gråbergs Gråa Sång|disputatio]]) 08:49, 6 Iulii 2021 (UTC) There's an attempt at translation going on '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Reference_desk/Humanities#Latin here]''', feel free to comment. [[Usor:Gråbergs Gråa Sång|Gråbergs Gråa Sång]] ([[Disputatio Usoris:Gråbergs Gråa Sång|disputatio]]) 09:08, 16 Iulii 2021 (UTC) == Hello == Hello, please save the [[Qaem Shahr]] article and link it to the wiki data item. Thanks [[Usor:Viera iran|Viera iran]] ([[Disputatio Usoris:Viera iran|disputatio]]) 09:21, 25 Iulii 2021 (UTC) :I can tidy it up, but I'm not a magistrate, and I don't handle wikidata. Aren't bots supposed to make such links? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 25 Iulii 2021 (UTC) Hello, please save the [[FC Nassaji Mazandaran]] article and link it to the wiki data item. Thanks [[Usor:Viera iran|Viera iran]] ([[Disputatio Usoris:Viera iran|disputatio]]) 15:46, 4 Maii 2022 (UTC) :As indicated above, I'm not a magistrate, and I don't handle wikidata. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 25 Iulii 2021 (UTC) == De vandalismo == You can say what you like to me, Iacobe, see my talk page for [[Disputatio Usoris:Andrew Dalby#Dalby, you are monkey, not Aryan!|evidence]], but your summaries at [[Tokelau]] and [[Niue]] are unreasonable to all magistrates. Like other people, we sleep. Like other people, we have things to do in the real world. (I've been pickling chillies this morning.) Compared with other wikis of comparable size, Vicipaedia is quite good at clearing up vandalism. And you are a major part of this. Thank you with all my heart for watching so closely and for reverting as you do. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:57, 18 Septembris 2021 (UTC) :At least eleven hours and four minutes elapsed between the first instance of vandalism and the first deletion. That's a rather long time for a large handful of magistrates all to be asleep! ¶ Why not divide the day into segments, for each of which at least one magistrate would be responsible? If each of (say) eight magistrates checked the "Nuper mutata" once a day at a set time (the times being distributed at equal intervals), the result of an attack would be visible for less than three hours. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:37, 18 Septembris 2021 (UTC) ::''Omnia aliena, tempus tantum nostrum.'' Vicipaediae, tempus hominum ceteroum gubernare non decet. Officio nostro verecunde mi licet, Vicipaedia non, quia est libera. Ut ceteri/ceterae spectare continuabo. Pariter, ut iam supra scriptum, vigilantiae omnium gratias quoque ago. [[Usor:Andreas Raether|Andreas Raether]] ([[Disputatio Usoris:Andreas Raether|disputatio]]) 17:25, 21 Septembris 2021 (UTC) == Corrections == I thank you a lot for the corrections you're making on my articles. I always read what you correct back and your summaries hoping to improve my knowledge on Latin. If you ever think that my article edits bring more harm than good, don't be afraid at all to tell me and I'll stop. I've just started learning Latin so I am aware that my language skill level is very low at the moment. Having said all that, I wanted to correct you on something though: 1 hectometer is equal to 100 meters so 138.8 meters are equal to 1.388 hectometers or ~1.4 hm. This is in reference to [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Hectometrum&curid=298908&diff=3642576&oldid=3642575&diffmode=source this edit]. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 10:41, 28 Septembris 2021 (UTC) :Yes, good. I hadn't had my morning coffee yet and didn't see the period (.) and was thinking you didn't know that four-digit numbers (e.g. 1388) don't have a space, whereas numbers with more digits do (e.g., 13&thinsp;888 and 138&thinsp;888). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:41, 28 Septembris 2021 (UTC) I think [[mate]] may be good enough to read now: glance at it only if you have time. I found it a bit difficult to get back to the Latin coalface after 2 weeks away. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:55, 3 Octobris 2021 (UTC) :Ah, thanks for the heads-up, but I'm working on other projects at the moment; Vicipaedia fits the schedule best in the mornings (local time), with coffee. Maybe tomorrow. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:28, 3 Octobris 2021 (UTC) == "Sources we used" == I noticed your plea for a means to indicate which were the main sources for an article. I had wanted that myself. See what I've done at [[Eduardus Nignon]], under external links. It's an idea I got from French wiki. If you like it, this <nowiki>{{Penna}}</nowiki> can be added at the end of any line in a bibliography or external links. Optional, of course, and no real need to do it if the book is already cited in [multiple] footnotes. It would be possible to permit different messages, but I think maybe it saves time just to use the single fixed message. I felt it was simpler to do this than to have a separate list of sources -- in which case one would end up transferring titles from one list to another, or forgetting to do it, or duplicating titles etc. etc. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:23, 5 Octobris 2021 (UTC) == [[Colinus Powell]] == You may notice he's on the pagina prima today. Creating that article was a very good thing. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 20:06, 19 Octobris 2021 (UTC) :Well, he was a Famous Person, and we were all surely surprised that his life hadn't yet appeared in Vicipaedia! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:09, 19 Octobris 2021 (UTC) == emenda paginam == salve! paginam '''[[Rodolphus Graziani]]''' per transfĕrendum hanc [https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Rodolfo_Graziani&oldid=123491385 paginam] creavi. emenda illam paginam quaesso! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 12:52, 24 Octobris 2021 (UTC) == Nuper mutata == I made a quick comment. This postscript is for your attention: I'm amazed that you see eleven lines of text! In the case of the two examples you give, I see 3 and 4 lines respectively. The system appears to have a cutoff so that it doesn't go beyond the length of those two, but I quite agree that the current cutoff takes it far beyond what's necessary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:28, 3 Novembris 2021 (UTC) :Maybe the size of my font is larger, but the ''degree'' of difference is a surprise. Especially at the end of the day, I tend to spare my eyes by enlarging the letters. (Right now, on my screen, the first sentence starts flushleft with the word ''Maybe'', and the phrase ''end of the'' is at the right margin.) On a PC keyboard, enlarging the font is instantly effected by simultaneously depressing Ctrl and the plus-sign on the number pad—an action repeatable until satisfaction is achieved. Easy as pie! (Ctrl-minus works in reverse.) Surely on a handheld communication device, with a narrower width than my screen, the situation would be even worse? (But maybe the personality of people using such a device leads them not to bother with "Nuper mutata"?) Also in regard to the "Nuper mutata" page, the design of the screen wastes several lines with unnecessary blankspace, but I'll have to take to email to show you a screenshot. Hold on! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:26, 3 Novembris 2021 (UTC) ::My preference happens to be roughly the opposite of yours. I like plenty of text in fairly small size: my standard zoom level for Wikipedia is 80%, and I have a big screen. So the degree of difference is not so surprising after all. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:56, 22 Novembris 2021 (UTC) :::Notice my response on one point that you made at Klein Muci's talk page -- you can already eliminate formulas from your Nuper mutata! It takes <s>4</s> 5 clicks (it could be simpler, I admit). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:39, 19 Decembris 2021 (UTC) ==Note to oneself== Haec verba in Taberna die 13 Septembris 2021 scribebamus: "Are linguists aware that individual contributors' attempts to write in Latin can serve as evidence for the process of their acquisition of the language? Contributiors' understandings & misunderstandings are all available, in indisputable black & white, for future study, sometimes augmented by their declarations of doubt & certainty in editboxes & disputation pages. All manner of abilities & personalities are documented here. Some contributors will be seen to be recording their uncertainties, and some will be seen to be declaring that their grammar is 'perfectly fine' when it isn't. The history of this wiki is potentially a gold mine (so to speak) for linguistic and even psychological investigation." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 10 Novembris 2021 (UTC) == Thanks == Thanks for noticing those unwanted edits, which happened after my morning coffee and before yours. If a similar thing happens another time, do exactly the same thing -- with just one exception, if you happen to think of this. If the edit is defintely unhelpful, revert it (abrogare) and save. Don't be tempted to make other edits before saving. After saving, by all means go on and improve the page with a second edit, and save again. But if you revert and improve in the same edit, and especially if it's a very long page, the editor who comes after may be left in doubt whether you corrected all the bad things or only some of them. Verbum sapienti [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:51, 22 Novembris 2021 (UTC) :Ah, OK. When reverting, my eye often catches infelicities other than the ones inviting the reverting, and then my fingers begin to itch. ¶ Multiple unhelpful changes (like today's) often seem to occur when neither of us is awake. Maybe that's a clue as to where they're coming from. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:55, 22 Novembris 2021 (UTC) == Your nuper mutata == It was true, Iacobe, the method I gave you for excluding unwanted namespaces from your Nuper mutata will not, by itself, hold firm each time you go back to Nuper mutata. But it was also true, as Klein Muci then said, that you can make it hold firm for ever by finding the bookmark symbol at the right moment. Perhaps you've discovered this for yourself meanwhile. Tell me if you haven't and I'll explain exactly how. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:15, 30 Decembris 2021 (UTC) == Oysters and rivers == Thanks for your addition to [[Ostreae Rockefeller]], which served to remind me that I had more work to do on that page. On [[Flumen Grande]], via the German wiki (which lists old Spanish names) I guessed at a possible Latin name and found support for it. I haven't suggested moving the page, as yet, because there could surely be other, better or more recent Latin names which we haven't yet guessed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:09, 10 Februarii 2022 (UTC) :I searched the internet for "flumen grande" (in various cases) and found attestations of one—apparently in Brazil! Not pertinent, except that it does tell us that ''flumen grande'' is good Latin for the concept. Likewise, searches for ''fluvius grandis'' proved unavailing. Further, ''magnum flumen'' and ''magnus fluvius'' must abound, but maybe not helpfully so in regard to this particular example. We have an irony here, in that the river is never impressively wide, and the flow of its water has been so reduced by damming and climate change that it sometimes dries up completely now before reaching the Gulf of Mexico. As a site of undocumented immigration, however, it has enormous importance in U.S. politics, so I was surprised to see that Vicipaedia didn't have at least a stub on it; also, of course, it's one of the 10,000 essential articles. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:27, 10 Februarii 2022 (UTC) ::Speaking of those, I thought you wouldn't disagree if I gave your new page primary position at [[Sal]]. It's exactly what classical Latin writers would have meant when they said "Sal" -- but probably you would not have been able to put it at that title because deletion of existing redirects was necessary. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:19, 21 Februarii 2022 (UTC) :::Yes, that's fine. Redirects (both here and in the English wiki) are mostly useful, but they've sometimes proven problematic, and they've definitely cost us points at Meta. Speaking of which, we have the newly discovered problem of "[[Stagnum]]," which correctly links to English "Pond" but still isn't being counted among our 10,000 articles at Meta. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:02, 21 Februarii 2022 (UTC) ::::Will Meta recognize articles resurrected from the dead? See "[[Boeing]]," another of the 10,000 most important articles. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:02, 21 Februarii 2022 (UTC) == Georgius Fishta == Hello Iacobus! :) I was recently working on the article of Lissus (Lezha), an Albanian city and while listing some of its most well-known historical figures, I was surprised to see that the article for [[Georgius Fishta]] already existed and it was written by you some years ago. I got curious and I wanted to ask how come you've gotten interested in that writer. The creation summary you had provided some years ago included a number but I'm not sure what that is supposed to mean. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 18:56, 21 Februarii 2022 (UTC) :I have no idea why I wrote it. The number is in the Dewey Decimal Classification, a widely recognized system for cataloging publications. It's a guess, and it could be wrong! Here's a simple version of it; [https://www.librarything.com/mds/0 click to expand.] As you'll see, Albanian literature is 891.991. A problem with biographies, of course, is that people can have several specialties, each with its own number, so a cataloger has to choose the most important or exemplary. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:11, 21 Februarii 2022 (UTC) ::Interesting. Thank you! :) - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 11:05, 22 Februarii 2022 (UTC) == De systemate periodico extenso == Ave Iacobe, veniam peto ob fastidium a mihi tibi creato. Vidi te paginam de [[systema periodicum extensum ultra septimum periodum|systemate periodico extenso ultra septimum periodum ]] latinitatem -5 habere dixisse. Quid erratum est? Si possum, velim errores corrigere... Gratias ago, [[Usor:Llaaww|Llaaww]] ([[Disputatio Usoris:Llaaww|disputatio]]) 18:43, 28 Februarii 2022 (UTC) == Latin syntax == Hello! I had an overall question about the Latin syntax and I was wondering if you could help. I know that there is no fixed word order in Latin and I also know that in basic Latin guides students may be told that usually the verb goes in the end of the sentence. Does that "rule" still apply if the sentence is very long though? I was reading about my country to practice my Latin (reading about something you already know helps) and I noticed this sentence: ''A septemptrione Monte Nigro, oriente Kosoviae et Macedoniae, meridie Graeciae, occidente mari Hadriatico finitur.'' Its syntax does seem a bit awkward for my eyes. Having the verb in the end of the sentence usually makes for a more amused reader because it entertains their curiosity for meaning and context (you have to wait until the very ende of the sentence to know what the other is talking about). However in that case, the very long sentence feels like it surpasses the human cognitive load and when you eventually do get the verb, you may have to reread the beginning again to remember what it was about. Does it feel the same for you, an experienced Latin reader? Do you think that could be rewritten in a better way in regard to verb positioning? - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 16:07, 15 Aprilis 2022 (UTC) :''Finitur'' sounds fine to my ear. (But are the previous words in that sentence idiomatic?) The passage before ''finitur'' isn't all that long, and because it breaks down into four short phrases that are (or should be) grammatically parallel, it doesn't feel overlong at all. If you really want to tickle your syntactical senses, observe, in English, the first lines of book II of ''Paradise Lost'' (by John Milton), with the main verbs (of independent clauses) here in bold: ::High on a throne of royal state—which far ::Outshone the wealth of Ormuz and of Ind, ::Or where the gorgeous East with richest hand ::Showers on her kings barbaric pearl and gold— ::Satan exalted '''sat''', by merit raised ::To that bad eminence; and, from despair ::Thus high uplifted beyond hope, '''aspires''' ::Beyond thus high, insatiate to pursue ::Vain war with Heaven, and, by success untaught, ::He proud imaginations thus '''displayed.'''⁠ :Note that, although English is an SVO language, the last clause is SOV: "He imaginations displayed." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 18:53, 15 Aprilis 2022 (UTC) ::The provided example crushes all my dilemmas if the sentence I provided was "too much". I guess it's just too much for me than, my mind still unable to auto-break it down in meaning in 4 equal parts (even though the commas are there) while still remembering context. That sentence was from [[Albania]], second sentence of the article. Thank you for your insight! :) - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 11:42, 17 Aprilis 2022 (UTC) :::Meanwhile, did you hear the music of "I'''nd''' . . . ha'''nd''' . . . gol'''d'''" and "'''Sat'''an . . . '''sat'''" and "de'''sp'''ai'''r''' . . . a'''sp'''i'''r'''es . . . '''p'''u'''rs'''ue" and "'''h'''igh . . . '''h'''ope . . . '''h'''igh . . . '''H'''eaven"? Also, "by success untaught" may be a wry echo of ''indocilis pauperiem pati'' 'untaught to brook privation' in Horace's first ode of book one. Milton spoke & wrote Latin fluently, read Horace thoroughly, and worked echoes of Horace into various parts of ''Paradise Lost.'' ¶ Meanwhile, I doubt that the diction you cite is the most idiomatic possible. The not-quite parallelism could be problematic: 'It's bounded on the north in regard to Black Mountain, on Kosovo and Macedonia's east, on Greece's south, on the west to the Adriatic sea'. Can that be geographically right? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:55, 17 Aprilis 2022 (UTC) ::::I did when I was reading it quickly and it was aesthetically pleasing even though I had difficulties in finding out where it was coming from. I've been interested in taking a look at the so-called Milton's mysterious magnum opus but so far I have yet to read ''Paradise Lost''. I've been careful not to read too much on it online not wanting to spoil myself. ::::I believe not. This is "the same" sentence from the EnWiki version: ''It is located on the Adriatic and Ionian Seas within the Mediterranean Sea and shares land borders with Montenegro to the northwest, Kosovo to the northeast, North Macedonia to the east and Greece to the south.'' This paints a better picture I believe. - [[Usor:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Disputatio Usoris:Klein Muçi|disputatio]]) 17:29, 17 Aprilis 2022 (UTC) :::::I enjoyed reading this discussion, and, as often, I find that I agree fully with Iacobus. Milton is a lovely example (and well worth reading). If you want something simpler (and Latin instead of English) {{Ping|Klein Muçi}} Try reading Caesar's commentaries ''De Bello Gallico'' and maybe use a translation to help you follow it. It's an executive summary for senators of what Caesar claimed to have done each year. There, too, clauses and sentences fall into parallel groups, and as you learn to recognise them you find that the prose becomes easier to read. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:00, 5 Maii 2022 (UTC) == [[Saulges]] == Salve, carissime Iacobe, quomodo te habes? Adiutum tuum in hac pagina necesse est, quia nomen Gallicum inveni. Mutare possumus? Tibi gratias ago. [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 08:56, 3 Maii 2022 (UTC) == Strategy == I can't remember the answer to this: I'm sure you can. [[Capsicum (fructus)]], one of the Myriad, is already full length and I am still expanding it: will this further increase our score, or not? If yes, I'll continue. If no, I will take out the list of cultivarietates to make a separate list article, as is done in English. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:09, 12 Maii 2022 (UTC) :It's already got 76,490 octeti, so removing fewer than 60,490 shouldn't make a difference, as 16,000 qualifies a text for maximal points. The removal will reduce the mean by a small & probably negligible amount, but it certainly won't affect the median. Have at it, if you like! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:40, 12 Maii 2022 (UTC) == Musica Romae antiquae / Musica Romana antiqua == Salve, Iacobe. Petrus sum (tibi antea forte sub nomine "Frenchnerd" notus), is qui nuperrime ultimam partem [[Musica Romana antiqua|Musicae Romanae antiquae]] curavi. Quid censes de latinitate huius rei, estne melior nunc? Bene scio multa, quae ad artem Latine scribendi attinent, mihi etiamnunc addiscenda esse meumque scribendi genus fortasse quadam elegantia vel venustate carere, sed, ut ingenue fatear, istam elegantiam interdum sophisticam libenter neglegendam existimo perspicuitatis gratia... Si igitur tempus tibi fuerit, rem supra commemoratam, quaeso, iterum inspicias. Bibliographiam non attigi, quamvis multae quisquiliae ibi maneant, ut emendentur... Fortasse etiam de inscriptione rei nobis cogitandum erit, cum res inscribatur "Musica Romana antiqua", textus autem sic inchoet: ''Musica Romae antiquae...'' Quae cum ita sint: cura, amice, ut quam optime valeas! Tibi obstricissimus [[Usor:Petrus Tectander|Petrus Tectander]] ([[Disputatio Usoris:Petrus Tectander|disputatio]]) 12:14, 11 Iunii 2022 (UTC) ==De Curculionoideis== Gratias tibi ago de iis quae in omnibus commentationibus confers! De duobus in [[Curculionoidea|Curculionoideis]] consulere velim. Primum: Nonne "Curculionidae" et alia familiarum animalium nomina, sicut in fabulis "Atreidae" aliaque eiusmodi patronymica, masculina sunt? Alterum: Notam immisisti questus Anglicam Vicipaediam alibi Curculionoideum, alibi Bostrichoideum ''Austroplatypoda'' vocare. Egomet nusquam invenio aliud quam Curculionoideum esse. Potesne monstrare, ubi Bostrichoideum esse dicatur? [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 16:32, 13 Iunii 2022 (UTC) == Thanks == ... for your comment at [[Disputatio Usoris:PEDCPR]]. If you have time, please look there again. If you have additional time, please look at Petrus Tectander's query on my talk page. I know nothing about music ... But I know you're busy! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:08, 4 Iulii 2022 (UTC) :Yes, the (annual except for 2020 & 2021) folklife festival on the Mall has been proving irresistible to my (hobbyist) cameras, a double issue of an academic journal I copyedit has been in progress, and so forth. Busy, busy! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:13, 4 Iulii 2022 (UTC) ::Salvus sis, Iacobe. Video Andream te iam certiorem fecisse de iis, quae in eius pagina disputationis scripseram. Si tibi occupatissimo placebit, tempore dato rogatum meum [https://la.wikipedia.org/wiki/Disputatio_Usoris:Andrew_Dalby#Certamen_musicum/Concentus_vs._Concertatio_(?) ibi] legas. [[Usor:Petrus Tectander|Petrus Tectander]] ([[Disputatio Usoris:Petrus Tectander|disputatio]]) 18:41, 4 Iulii 2022 (UTC) == Amaro Pargo == Salve, de hoc; [[Disputatio:Amaro Pargo]]. Titulum articulum esse puto; Amarus Pagrus. Verbum "Pargo" = Pagrus, cognomen est piscis huius; [[:es:Pagrus_pagrus|Pagrus pagrus]]. Puto etiam nomen in hoc articulo Latinizandum esse: [[Maria de León Bello y Delgado]]. Omnes optimis. [[Specialis:Conlationes/87.223.45.200|87.223.45.200]] 20:09, 12 Iulii 2022 (UTC) :Mos noster est praenomina et agnomina, sed non cognomina, Latine reddi. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:45, 13 Iulii 2022 (UTC) == A couple of messages to me == Looking at the page history of [[Tyrone Power]] I see a couple of summaries by you, attached to edits tagged "minor", a couple of months ago, which begin "Andrew ..." I guess that must be me. Well, just to clarify, I don't hold the views you seem to attribute to me. I don't know why you thought I did. Never mind -- have a nice day, as they say -- [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:38, 21 Iulii 2022 (UTC) :I think I see what it was now. That page had been edited by a miscreant: you were unlucky enough to edit it straight afterwards without noticing the vandal's touch. Seeing the page afterwards, I regarded your edits as neutral rather than improvements, so I reverted to the previous good state of the page. In general, "Lifetime" is fine by me: I see it as neither better nor worse that the alternative. I agree that "CFA" is not the most helpful term to choose, but, as a link, it works. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:14, 21 Iulii 2022 (UTC) ::Ah, OK. Too long ago for worry, but you seem to have figured it out! ¶ Meanwhile, while we've got your attention: neither the new form of the disputatio-starting page, nor the current version of the so-called legacy form, may be looking as good as the truly old one. ¶ Also, in case you've noticed the absence of an article on this year's [[Circuitus Franciae]]: the cable network that used to show the race for free (as part of its ordinary programming) isn't doing so this year and is charging money for live-streaming, so the unfortunate cyclists have sunk into oblivion. Of course anyone remains free to add an article to continue the series. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:49, 21 Iulii 2022 (UTC) == Emenda! == Salve! emenda [[Provocatio ad populum|hanc paginam]], tibi gratias ago! [[Usor:Mehdi khazaee|Mehdi khazaee]] ([[Disputatio Usoris:Mehdi khazaee|disputatio]]) 19:18, 23 Iulii 2022 (UTC) == Starting a talk page == Trying to help you here without fully understanding your problem: therefore ignore if useless. On la:wiki I have no difficulty such as you describe. But maybe the following will help: On en:wiki, yes, I do see an unfriendly screen saying in large red letters "Why the hell do you want to do this, you idiot?" On that screen, I click on the button bizarrely labelled "Start a discussion". The system now reluctantly gets ready to open an edit window, while soupily urging "A new way to start topics is here" (a Dutchman must have written that). Alternatively it invites me to return to the "legacy experience", which would be sex, wouldn't it? All right, I think I used to like sex, I'll have a go at it. I click on "legacy experience". I have to insist once more on "legacy experience as default": then I get to my preference page and I have to push a button near the bottom labelled "open the wikitext editor". If I do all that, I get back to normality just in time for breakfast. It looks as if, from where you are, you would achieve the same outcome on Vicipaedia by going to "Modi/Praeferentiae", choosing the tab "Edit screen/Recensere", finding the button near the bottom labelled "open the wikitext editor", clicking it, and saving. None of this, I assure you, has anything to do with the magistratus :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:15, 24 Iulii 2022 (UTC) :It has to do with ''somebody,'' because these things don't happen of their own accord! One curiosity is that the summarium box has disappeared. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:35, 24 Iulii 2022 (UTC) ::It's a Wikimedia-wide change: you can find some explanations [[:mw:Talk pages project/Feature summary|here]], as I discovered in responding to your question. ::When you asked about it on the Taberna, I didn't immediately recall the event -- sorry -- but I must in fact have determined immediately in my own case to enjoy the "legacy experience" and followed the steps above almost without conscious thought. Again in my own case, and to try out the solution to your problem, I followed the same steps yesterday on en:wiki, as I narrated above. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 08:39, 25 Iulii 2022 (UTC) :::One is reminded of businesses that, when they make a change that inconveniences you, will post a sign or send an email to tell you it's "for your convenience." ¶ I tried the "legacy experience" a week or two ago, but the result differed somewhat from what was expected. Let's try it again when I add another orchid or bee. ¶ Speaking of bees, Vicipaedia may have made a mistake in making "[[Anthophila]]" equivalent to "[[:en:Bee|Bee]]" (though, strictly speaking, it seems to be), the problem being that ''anthophila'' is a clade, not one of the basic levels of taxa (class, order, family, genus, species). Would it have been better to say that ''anthophila'' = ''apis (cladus)'' and thus to distinguish between ''Apis (genus)'' and ''apis (cladus)''? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:34, 25 Iulii 2022 (UTC) ::::That's interesting. Tell me if I'm wrong, but I don't think there is a clade "Apis" (as distinct from the genus "Apis"), or indeed a clade "''Bee''" ... is there? If there isn't, we can't pretend there is. It would be an error to use "apis" in Latin, or "abeille" in French, to cover all the insects covered by English "bee", because vernacular names don't correspond in that way from language to language. It would be pointless, anyway, to create a Latin or French page specifically to enumerate all the insects that the English call "bee". That's a job for Victionarium or Victionnaire: our articles have to describe things, not words. Yes, I know, I'm saying things you have often said yourself. ::::Now there actually is a clade "Potato" these days (roughly on a level with [[Solanum subg. Leptostemonum]] but not defined as a subgenus). My question is, should I translate the name or not? You may have had similar issues among the cabbages. I think it will only cause confusion if I translate it (NB it includes the tomatoes as well as the potatoes), and I think I have to call it [[Solanum clad. Potato]], explaining the name in the first sentence. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:38, 25 Iulii 2022 (UTC) <!-- == Occidam vos omnes! Ego organa tua eximam et in platea proice! Videam te ibi! Crura tibi praecidam! Tua viscera suffocabo! cultrum in os tuum cogam! Peius, Kemalist! Puella ego te interficiam! Sit cruor in plateis, domi te interficiam! Sacrificium in platea prohibetur! == [[Specialis:Conlationes/195.155.192.228|195.155.192.228]] 13:32, 9 Augusti 2022 (UTC) [Ancyrae in Turcia fortasse divulgatum.] --> ==Question== Dear unknown user—apparently identified as 36.72.160.0 - 36.72.175.255 / netname: TLKM_BB_SERVICE_36_72_DIVRE3-4 / descr: PT TELKOM INDONESIA / descr: STO Gambir 3rd Floor / descr: Jl. Medan Merdeka Selatan No. 12 / descr: Jakarta 10110 / country: ID / admin-c: AR165-AP / tech-c: HM444-AP / abuse-c: AI598-AP / status: ASSIGNED NON-PORTABLE / mnt-by: MAINT-TELKOMNET / mnt-irt: IRT-IDTELKOM-ID / last-modified: 2021-01-26T22:07:12Z / source: APNIC<!-- irt: IRT-IDTELKOM-ID address: PT. TELKOM INDONESIA address: STO Telkom Gambir 3th Floor address: Medan Merdeka Selatan address: JAKARTA e-mail: abuse@telkom.co.id abuse-mailbox: abuse@telkom.co.id admin-c: DF99-AP tech-c: AR165-AP auth: # Filtered remarks: abuse@telkom.co.id was +validated on 2022-04-28 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2022-04-28T14:08:08Z source: APNIC role: ABUSE IDTELKOMID address: PT. TELKOM INDONESIA address: STO Telkom Gambir 3th Floor address: Medan Merdeka Selatan address: JAKARTA country: ZZ phone: +000000000 e-mail: abuse@telkom.co.id admin-c: DF99-AP tech-c: AR165-AP nic-hdl: AI598-AP remarks: Generated from irt object IRT-IDTELKOM-ID remarks: abuse@telkom.co.id was validated on 2022-04-28 abuse-mailbox: abuse@telkom.co.id mnt-by: APNIC-ABUSE last-modified: 2022-04-28T14:09:09Z source: APNIC role: PT Telkom Indonesia APNIC Resources Management address: PT. TELKOM INDONESIA address: Menara Multimedia Lt. 7 address: Jl. Kebonsirih No.12 address: JAKARTA country: ID phone: +62-21-3860500 fax-no: +62-21-3861215 e-mail: ip-admin@telkom.net.id admin-c: HM444-AP tech-c: HM444-AP nic-hdl: AR165-AP notify: hostmaster@telkom.net.id mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2008-09-04T07:54:16Z source: APNIC person: PT Telkom Indonesia Hostmaster nic-hdl: HM444-AP e-mail: hostmaster@telkom.net.id address: PT. TELKOM INDONESIA address: Menara Multimedia Lt. 7 address: Jl. Kebonsirih No.12 address: JAKARTA phone: +62-21-3860500 fax-no: +62-21-3861215 country: ID notify: hostmaster@telkom.net.id mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2008-09-04T07:29:40Z source: APNIC route: 36.72.160.0/20 descr: PT. Telekomunikasi Indonesia country: ID origin: AS17974 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2013-12-10T08:18:13Z source: APNIC route: 36.72.160.0/20 origin: AS7713 descr: Telekomunikasi Indonesia (PT) PT Telkom - Divisi Infratel Gedung STO Gambir LT 3 Sub Divisi Resource Management & Operation Jalan Merdeka Selatan No .12 mnt-by: MAINT-TELKOMNET last-modified: 2021-08-18T20:07:48Z source: APNIC-->—why did you delete my page in Vicipaedia? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 21:40, 27 Augusti 2022 (UTC) == [[Index communium praefecturae Pyrenaei Atlantici]] == I saw your comment when adding <nowiki>{{Augenda}}</nowiki> to one of these communes. You're right. There are 541 of them (setting aside other similar pages elsewhere). Helveticus created them all but he added no external sources (in most cases), he never wrote enough text to be useful, and he never even looked for Latin names. In a few cases others (Lesgles, me, etc.) have found the Latin names; in a few cases more text has been added. Otherwise, they remain as they were, "Non stipula" for three reasons, begging for deletion. If you're prepared to go through them, using [[Index communium praefecturae Pyrenaei Atlantici]] as a working list, and mark them <nowiki>{{Augenda|2022|9}}</nowiki>, I will take it from there. You could skip the few whose name is a redirect: these will normally have Latin pagenames, which makes them worth saving. I will work on the few pages about large towns, worth expanding and saving. After three months, I will delete the rest. How about it? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 12:49, 3 Septembris 2022 (UTC) :Being somewhat preoccupied the past few months, I've been looking for mindless activities to be doing while waking up at breakfast, and that project could be one of them, but its scope seems too daunting to make a promise. And how about the ''other'' prefectures? Is the true number of such unsourced articles in the thousands, or even the tens of thousands?! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:57, 3 Septembris 2022 (UTC) ::Quite a few of them, however, do seem to have sources, so it'd be a shame not to retain the lot. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:01, 3 Septembris 2022 (UTC) :::OK, the A's are done down to and including [[Araux]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 3 Septembris 2022 (UTC) ::::They'll still have three months, and I always judge each page individually, saving whatever I reasonably can. The reason for identifying these (sparked by your summarium, as I mentioned above) is that they were clearly unfinished and forgotten. The same may apply to communes in one or two other French départements, but the majority (many thousands of pages) are a tiny bit better ... [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:18, 3 Septembris 2022 (UTC) == [[Ordo saecularis]] == Salve Iacobe, I hope that you accept the usage of the English language for discussions. First of all, I am very thankfull for improving the ''Latinitas'' level of the new article [[Ordo saecularis]], but I have seen that you have categorised it as a ''pagina brevior'', which I honestly cannot comprehend. There are a definition, links to and from this site, a source (I thought it might be appropiate to choose a bilangual latin-italian one), images and a Vicidata link. Can you please tell me, what to do to improve the page? Gratiam tibi ago [[Usor:Socius sociologicus|Socius sociologicus]] ([[Disputatio Usoris:Socius sociologicus|disputatio]]) 12:40, 24 Septembris 2022 (UTC) :Dictum factum! The page is excellent. Feel free to continue adding articles! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:12, 24 Septembris 2022 (UTC) ::Gratias ago! [[Usor:Socius sociologicus|Socius sociologicus]] ([[Disputatio Usoris:Socius sociologicus|disputatio]]) 19:47, 24 Septembris 2022 (UTC) ==De nomine Catalauniae/Cataloniae/Catalanae== Salve! Commentationem de [[Lingua Catalana]] augere volo. Tamen ex disputationibus eius paginae atque [[Catalaunia]]e videtur numquam consensum esse de nomine eius terrae et linguae. Egomet huius rei haud sciens sum. Quaeso tu et alii in [[Disputatio:Catalaunia]] sententiam, si habes, proferas. [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 14:11, 25 Septembris 2022 (UTC) == de [[Renan Contar]]== Salvus sis! Tu homo multo magis patiens quam ego esse videris. Nam in commentatione de domino Contar singula verba non apta formula "Dubsig" ornasti. Revera res omnis non Latine scripta est, mea opinione! Latinis verbis utique sed sententiis non intelligibilibus. Ne perdamus tempus in erroribus singillatim et discretim detegendis. Sed cunctim et coacervatim erratica tamquam opusculum ab initio rescribendum patefaciamus. Dic, an sim in hoc nimis malignus contra tirones. - [[Usor:Giorno2|Giorno2]] ([[Disputatio Usoris:Giorno2|disputatio]]) 19:59, 19 Octobris 2022 (UTC) == [[Osvaldus Moles]] == Salve Iacobe, quomodo te habes? Redactiones feci, etiam ultima sicut Anonimus. Vale. [[Usor:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Disputatio Usoris:Rei Momo|disputatio]]) 23:17, 17 Novembris 2022 (UTC) == Apollo Poetry == If you feel I was wrong to delete [[Disputatio:Apollo Poetry|Apollo Poetry]] please say so. Your comment in our disputatio was partly about the status of the image. If you want to pursue that, you had better do so at [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:Apollo_Poetry.jpg Deletion requests/File:Apollo Poetry.jpg] -- quickly, I suggest. I have just noticed, this moment, that the editors at Commons were waiting on us before deleting the image. My personal view was that this was all self-promotion that survived too long, but evidently you have doubts. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 17:08, 7 Ianuarii 2023 (UTC) :It always arouses skepticism when a named but otherwise unknown party urges action for reasons untraceable elsewhere, but Mr. Poetry is hardly so notable as to be ''necessary'' to the enterprise, though he's doubtlessly ''much more notable'' than subjects we do tolerate, for example, the eleven denizens of [[Caychax]], a hamlet that, unlike Mr. Poetry, doesn't have a YouTube channel (most of the hamlet can apparently be glimpsed in the first six seconds of the video [https://www.youtube.com/watch?v=yKsenuPIjVQ here]). Furthermore, mainstream poets and their audiences tend to look down on performers billing themselves as "spoken word poets," and it's useful to guard against unwittingly adopting that kind of cultural imperialism. Additionally, since this one has been something of a political activist, maybe he's said or done something that has ruffled someone's feathers and that party wants to silence him. Or maybe he himself has private reasons to want to scrub from the internet any knowledge of his prior public activities. We just don't know, but it doesn't seem to be a clear case either way, so I guess the best response is a shrug. It'd be nice, though, to have a copy of the text for my archives; it was gone before I could retrieve it. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:46, 7 Ianuarii 2023 (UTC) ::OK, those are fair reasons! I've brought it back. If you decide to work on it a couple of reliable sources, not linked to him, would be the minimum. IMDB doesn't count as reliable because, like Wikipedia, anyone can edit it. What he says on YouTube might be interesting to cite but can't count among reliable sources about him. Hope that helps. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:19, 7 Ianuarii 2023 (UTC) == Iulianus Sands == Hello. Can you add the disappearance with news sources of the English actor [[Iulianus Sands]] in his article? He has been missing since 13 January 2023, after he went hiking in the San Gabriel Mountains in California near Los Angeles. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/31.200.22.67|31.200.22.67]] 20:14, 28 Ianuarii 2023 (UTC) :Sic fecit Andreas, sed eius loci natalis nomen Latinum invenimus nosmet. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:05, 30 Ianuarii 2023 (UTC) == [[Octopus]] == A very brief page, but a 10,000 problem: the text talks about the word, and correctly says that this word is the name of a genus. The taxobox, however, applies to the order '''Octopoda'' (not quite the same word, because it's neuter). It is the order that belongs to the 10,000. So we could # move this page to Octopoda, and correct the text, and hold on tight to the Wikidata link and thus to the 10,000 # start a page that will be truly about the genus, which will then be correctly titled "Octopus". Should we do these things? What's your opinion? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:50, 1 Martii 2023 (UTC) :Ahhhh. I'll take a look when time becomes available. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:53, 1 Martii 2023 (UTC) ::OK, quickly. Maybe the original text was trying to say 'kind' (in a general sense) instead of 'genus' (in a taxonomic sense), as the English wiki doesn't seem to recognize a genus having this name. As you imply, the article needs to define the order, to which a link to the other wikis is correctly in place. So both your options are good, except that the second one should be about the history of the word, not the (nonexistent) genus; or that page could just become a redirect, with the etymological information merely a section of the article on octopoda. ¶ Bear in mind that when articles among the 10,000 are moved to be under a new title, the system apparently doesn't recognize the change (and Vicipaedia loses points), as the link has to be manually updated (in ways unknown to me) in Meta (or wherever the links go). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:16, 1 Martii 2023 (UTC) :::I agree with you about the original text, but you made me gulp for a moment: did I check that before writing? No, I didn't, but I had remembered correctly: in fact there is a genus: see ''[[Octopus cyanea]]'' and on en:wiki see [[:en:Octopus (genus)]]. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:53, 1 Martii 2023 (UTC) ::::And there we see the value of the word ''seem.'' :) So yes, then, and both options are good as they stand! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:10, 1 Martii 2023 (UTC) == Planeta pulsaris vs Planetae pulsarium == Hi IacobusAmor! What do you think about [[Disputatio:Planeta pulsaris#Planeta_pulsaris_/_Planetae_pulsarium|this point]]? -- [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:43, 23 Martii 2023 (UTC) :See my comments there. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:55, 23 Martii 2023 (UTC) == Splitting comments for answering == Hi Iacobus. Just a technical note. I think it would be preferrable not to split other users' comments to intervene concerning something stated in the middle, because it makes the page unreadable to whoever approaches the discussion later. I created the {{fn|Re}} and {{fn|Cc}} templates exactly for these cases. For instance, if you have : This is not the really important thing…_{{{pq|← You want to leave a comment about this}}} Not exactly classical, but there is ... you could do : This is not the really important thing… Not exactly classical, but there is :: {{Re||This is not the really important thing…}} Your answer goes here --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2023 (UTC) :Thanks, but practices ingrained for fifteen years aren't easily changed, especially when acquiring new formulas isn't high on the to-do list. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:50, 14 Aprilis 2023 (UTC) :: I will keep unsplitting the comments every time you do that then :-) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:32, 14 Aprilis 2023 (UTC) P.S. On a different note, I just created the {{fn|Voco}} template, which is a clone of {{fn|Ping}} without the final colon. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:35, 14 Aprilis 2023 (UTC) == De Accumulatris == Hi Iacobus, What would you think if we followed this scheme? # [[Accumulatrum]] → [[d:Q2288996]] {{pq|✔ Done}} # [[Accumulatrum electricum]] → [[d:Q109376674]] # [[Pilae onerabiles]] (or whatever other alternative name) → [[d:Q187510]] Point #2 exists only in Italian, but that Wiki has two articles [[it:Accumulatore elettrico]] and [[it:Batteria ricaricabile]] (so #3 would be a subspecies of #2 – but #2 would include also [[condensatrum|condensatra]], for example – and #2 would be a subspecies of #1). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:13, 20 Aprilis 2023 (UTC) ==Ante Christum natum== Salutem dico. Laborem tuum in correptionibus dilaudo, ut commentarii poliantur. Hesternam autem non ita intellexi: nam dixisti (in commentatione [[anseres Capitolini|anserum Capitolinorum]]) formulam compendiariam ''a.Chr.n.'' non esse Latinam sed "Germanicam". Ecce quod inveni hic apud latinistas: [[Ante Christum natum]] sive https://dizionario.internazionale.it/parola/achrn Insuper sublineas "nos non esse Germanos!!". Fateor me ipsum quoque non Germanum esse!! Si Germanus essem, tamen criticam de usu formulae pure Latinae in Latina Vicipaediana (secundum Iacobum evitanda) non intelligerem. - [[Usor:Giorno2|Giorno2]] ([[Disputatio Usoris:Giorno2|disputatio]]) 05:38, 27 Maii 2023 (UTC) :[[:de:https://de.wikipedia.org/wiki/V._Chr.|"Gleichbedeutend mit ''v. Chr.'' ist die Abkürzung '''a. Chr. n.''', die für das lateinische ''ante Christum natum'' (‚vor der Geburt Christi‘) steht."]] Nihilominus, mos vicipaedianus '''[[a.C.n.]]''' semper fuit, est, erit. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:51, 27 Maii 2023 (UTC) == De astrologia planitiei Scythicae == Hi Iacobe. I think I mentioned before, if correcting and improving a page that has been vandalized, it's safest to deal with the vandalism in one edit, then save, then make any improvements you wish and save again. If you don't do it this way, you run the risk of wasting your time, because your edits could get reverted along with the vandalism. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:11, 8 Iunii 2023 (UTC) :Leapfrogging back over the vandalized version, I edited the last good version. You then restored the vandalized version. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:14, 9 Iunii 2023 (UTC) ::I don't see a case where I've done that. If there is, please tell me which article it is. ::Meanwhile, please respond directly to the point I'm making. If you correct vandalism and make other edits in the same move, you make it difficult for any following editor to verify that the vandalism has been corrected. And so, when I'm doing what you did, reverting to a previous version, I say so in the summary (e.g. "versionem stabilem restituo"). Then, if I need to make further changes, I do it in a second edit. That means any future editor knows what moves I made. If you revert ''and edit further in the same move'', with an unclear summary, it takes others longer to verify how your version differs from the previous one. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 10:39, 10 Iunii 2023 (UTC) :::To minimize clutter, my habit has been to do the leapfrogging & editing described above, but the history of ''[[Scorpio (astrologia)|this article]]'' seems to have been misremembered: I started with an ineptly coded but not necessarily vandalizing edit by an unknown entity. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:20, 10 Iunii 2023 (UTC) ::::OK, yes, in that case I think I was the one who took the vandalism out. It surely is vandalism, and it's a pattern being repeated across the zodiac. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 16:45, 10 Iunii 2023 (UTC) == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Latin Wikipedia? Yours sincerely, [[Usor:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Disputatio Usoris:Multituberculata|disputatio]]) 10:01, 12 Iunii 2023 (UTC) :Someone else tends to do mountains here. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:42, 23 Iunii 2023 (UTC) ::Do you do private translations? Where can I contact you? [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 20:33, 5 Ianuarii 2024 (UTC) :::''[[Laacher See|Laacher See has ready been translatad]]'' [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 00:50, 6 Ianuarii 2024 (UTC) == [[Renascentia litterarum]] == Hi, Iacobe. Notice the edit to this page, and consider in particular whether it represents Vasari's thinking as well as your version. Don't hesitate to edit further or to restore some of your text if needed. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:54, 23 Iunii 2023 (UTC) :The revision looks OK. It did cut a sentence, whose keywords I've added to the NexInt, where they can stay until such time as they go back into the main text. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:40, 23 Iunii 2023 (UTC) == Capital letters == I have noted you re-arranged my text in the [[Exaltatio Crucis]], thank you. I have the following question: when describing liturgical matters, it is quite natural for me to follow the conventions used in Roman liturgical editions, in which all canonical hours are capitalised, Vesperae, hymnus ad Vesperas dicendus, ad Matutinum etc. You changed into "vesperas", "matutinum". On the contrary, "sanctus" with personal names is spelt always with a lowercase, festum sanctae Caeciliae, sanctus Andreas and so on ("Sanctus" is mostly just for God). You changed into "Sancta Helena". Would you mind indicating whether the convention for using capitals / lowercase for such things has already been discussed somewhere? [[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 17:00, 24 Iunii 2023 (UTC) == Re "please don't model such bios on outdated formats" == Thanks for editing [[Gulielmus Shockley]]. What is the example of a non-outdated bio page?. [[Usor:Ornil|Ornil]] ([[Disputatio Usoris:Ornil|disputatio]]) 16:34, 29 Iunii 2023 (UTC) :The current version of "[[Gulielmus Shockley]]." Use the list at "Nuper mutata" to see what has changed, particularly the nexus at <nowiki>"[[Anglice]],"</nowiki> the footnote, and the Notae. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:40, 29 Iunii 2023 (UTC) ::Gratias tibi ago. [[Usor:Ornil|Ornil]] ([[Disputatio Usoris:Ornil|disputatio]]) 00:12, 30 Iunii 2023 (UTC) == Suspicious edits in Franciscus de Quevedo Villegas == Hello, I'm the user "Qondd2", do not remove tags, you removed a tag from the article Franciscus de Quevedo Villegas. If any user found the insertion of the marking necessary, it is their right and it is in accordance with the rules, I have already reverted your edit. Thank you! [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 22:33, 3 Ianuarii 2024 (UTC) :You didn't revert the previous edit: you accepted it in toto (including a typo, "Ialiane" for "Italiane"!), except for reinserting the <nowiki>{{scriptor-stipula}}</nowiki> formula, which had been removed because the text had a magnitude of 3859, well more than the usual upper limit of stubs, and except for suppressing a blankline customarily placed above the categories. The question of what the precise upper limit of stubs should be (or indeed whether there should be a precise limit) is a question best raised in the Taberna. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 00:34, 4 Ianuarii 2024 (UTC) ::"Revert" does not mean undo or undo, in wikipedian contexts, means "remove". Wikipedia doesn't have fixed rules, I can abolish sketch tags, I can remove valid text. [[Usor:Qondd2|Qondd2]] ([[Disputatio Usoris:Qondd2|disputatio]]) 01:16, 4 Ianuarii 2024 (UTC) == “Etc.” == Hi Iacobus! You might be interested in {{Fn|*Etc}} and {{Fn|*etc}}, which support the declension of “cetera” when you hover above them with your mouse: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*Etc}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et cetera”">Etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*Etc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*Etc|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et ceterorum”">Etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*Etc|gen}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*etc}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et cetera”">etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*etc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{*etc|gen}}</syntaxhighlight> *: ↳ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr title="“Et ceterorum”">etc.</abbr></syntaxhighlight> *:: ↳ {{*etc|gen}} More information at the documentation pages of these two templates. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:44, 27 Ianuarii 2024 (UTC) == Edita == One way or another quite a lot of English had got into the first paragraph at [[Petrus Lellouche]] ... it might have appeared almost imperialistic :) So I reduced it, taking out the hidden text in English, removing a couple of less-pertinent "Creanda" templates, and making the other such templates generally point at the more-relevant French wiki articles. I thought you wouldn't mind. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:32, 29 Ianuarii 2024 (UTC) :Yes, that's fine. The author looks French. A bit cheeky though, claiming he was reverting my edits to the true norms of Vicipaedia! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:36, 29 Ianuarii 2024 (UTC) ::... and reverting mine as well. I fear he may have learned the true norms from Google Translate (''vel sim.'') [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:44, 29 Ianuarii 2024 (UTC) :::LOL. I hadnn't noticed that. Maybe he'd like to give our other longtime editors a try. :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:55, 29 Ianuarii 2024 (UTC) == Corrections to my addition == Hello! I noticed you made some corrections to my edit on [[Statistica#Historia statisticae]], and, well... I'm afraid I do have some doubts about it. I hope we can clear all of them. * You edited the first sentence to "[[Vocabulum]] ''statistica'' primum a [[Hermannus Conringius|Hermanno Conringio]] res quaedam appellata est". Shouldn't the word ''vocabulum'' be in the ablative? I mean, maybe there is some attested example contradicting me, but that construction sounds suspiciously English-influenced. ::Not if it's the subject or an appositive of the subject. 'The word ''statistica'' was first called a certain thing by H,C.' ~ 'A certain thing was first called ''statistica'' by H.C.' (in which case, ''vocabulum'' should be cut). I may have misread this, intending to say ''Vocabulum'' statistica'' primum a H.C. rei cuidam adhibita est'' ('The word ''statistica'' was first applied to a certain thing by H.C.') but then got distracted. Maybe rethink the syntax? :::I mean, I precisely didn't think that it is correct to treat the "word" as the appositive of the subject, but I gotta say, I like the formulation with ''adhibeo'' much better. I think we should settle on this one. * You marked the word "magistratio" as unclear; my dictionary, a Castiglioni-Mariotti, translates it as ''teaching'', which I found appropriate. What was your reasoning? ::It's not in Cassell's, which, for 'a teaching', gives ''doctrina, disciplina, eruditio, institutio, praecepta.'' :::I see. The attestation seems to be this line of the Codex Theodosianus: ''Universos, qui usurpantes sibi nomina magistrorum in publicis magistrationibus cellulisque collectos undecumque discipulos circumferre consuerunt'', and it seems to exactly mean teaching; however, it for sure is hardly classical, being written in the 5th century. If we'd rather go for a Classical word maybe ''institutio'' or ''eruditio'' fit - they're both attested in Cicero. * Next: "quo verbo magistrationem universitariam 'scientiam politicam' significavit". I didn't mean to say that political science was the name or focus of his course; in fact, my source says that nowhere. I wanted to say the subject of the course was political science ''with a particular focus'' on the most important things about a state. So, something like "which is what he called a political science course focused on all things that were most noteworthy about a state", ''(hence "statistics''). ::Maybe. No time to check. Feel free to redo it! :::Agreed! * "Septemdecimi" was indeed a mistake on my part. However, did you write "saecul''i'' sept''e''m''o'' decim''o''" on purpose? Shouldn't it be all an ablative? I myself chose a genitive at first to mean that Petty and Graunt belonged to the 17th century, though you're probably right an ablative fits better. ::Should be ''saeculo septimo decimo'' 'in the seventeenth century'. :::Gonna correct this. * "et pertinebant ad indagandam rationem empiricam hominum consociationum ac [[demographia]]e. Cum vero ratione novae non essent inventae". I'm sorry but this should be reverted because the meaning is completely changed. I didn't want to say they investigated the ''empirical laws of sociology and demography", but that they investigated sociology and demography '''with the empirical method''', which was the real innovation. (Also, I suppose you mistyped "rationes", correct?) ::This 'with/by the empirical method' could be the bare ablative or perhaps ''per rationem empiricam'' or as actually used by Celsius: ''in usu tantum et experimentis positus'' (says Cassell's). :::I prefer the bare ablative, I gotta say. I think I see a divergence in that you're much keener on preferring Classical words. Is there any agreed upon guideline on this? * You seem to have substituted all instance of "methodos" with "ratio". Though I'd say the word fits indeed, was there a particular reason you found "methodos" to be unapt? ::It's not in Cassell's, which, for 'method', gives ''ratio, via, modus, ars.'' :::I see, however it is indeed a word, attested even as early as Vitruvius. See De Architectura, 1-1-4: ''difficilesque symmetriarum quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur''. * Is there a reason you pluralised "studi" to "studiorum"? The "quorum omnium" in the penultimate sentence was meant torefer to the ''mathematicians'', it isn't an adjective of "studi". ::''Studi'' isn't a word, so I was puzzled, and puzzlement is a dangerous state before the morning's coffee has kicked in. :::^{(Bruh, you should have some coffee in your sleep just so you're ready once you open Vicipaedia)} How is it not though? Genitive singular of ''studium'', with contraction of the -ii ending. * Finally, is there a reason you edited "vigesimo" to "vicensimo"? Again, my dictionary marks both as attested. ::''Vice(n)simus'' is the ''preferred'' form in Cassell's and Allen & Greenough and Traupman, the ''only'' form in Gildersleeve, and the ''prevailing'' form in Vicipaedia. Many of the extant examples of ''vigesimus'' here come from the keyboard of a single editor, long absent. :::I see, I will conform! And that's all, vale! [[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 22:44, 29 Ianuarii 2024 (UTC) ::It's a useful additon, and please add more! Another 1500 octeti or so will gain us a point for this article on the list of the 10,000 most important topics at Meta! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:56, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::Wish I could but unfortunately the book I used as the source (an introductory stats textbook I bought four years ago) doesn't say a lot more :( I mean, I could try being more verbose, but there's no need - I have plenty of books in my pipeline ready to be poured into Vicipaedia and that'll get us a ''ton'' of octeti. --[[Usor:Toadino2|<span style="color:grey">''Toadino2''</span><span style="color:red">''日本''</span>]] [[Disputatio usoris:Toadino2|<span style="color:green">Velisne</span><span style="color:grey"> theam</span><span style="color:red">fungi sapore?</span>]] 16:33, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::Interesting discussion. Would you allow me to add a comment, Iacobe? Cassell's, though evidently a very good and very handy guide, is not all-sufficient. Lewis & Short, among the sources available at [https://logeion.uchicago.edu/ Logeion], is useful for giving contexts (or at least precise citations): we sometimes need those if only to check whether the 19th century English of both dictionaries really corresponds to the meaning and nuance we need. :::I'm skimming Procopius's ''Wars''. Yesterday I noticed a footnote in the Loeb edition: describing a stony defensive mound, Procopius cites a Latin term, ''agesta'', which the Loeb editor Dewing explains with the real Latin "agger". I don't believe it, that's not close enough, I said to myself. So, remembering "suggestus", I looked at Logeion and found that there really was a Latin "aggestus", with variant "aggestum" cited from the easterner Ammianus Marcellinus. If Procopius heard the plural of the latter, in 6th century pronunciation in which double consonants would have been lost, "agesta" would be what he heard. Entirely irrelevant to my real purpose, I'm afraid, and also to yours, {{Ping|Toadino2}} and Iacobe, except to ask: are "aggestus" and "aggestum" both in Cassell's? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:49, 30 Ianuarii 2024 (UTC) ::::A compelling conjecture, but none of your suggested spellings is in Cassell's—which is what we'd expect, since Cassell's was compiled to help English-speaking students "in the writing of Latin prose in the manner of Cicero, Caesar[,] or Livy" (preface, p. vii), and Ammianus Marcellinus & Procopius represent eras & writing styles popular centuries later. I didn't need to check whether ''magistratio'' is in Cassell's, since the word just doesn't "look right" for prose of the Golden Age (in fact, it's not there). Your comments are always welcome! Well, ''almost'' always. :) No time for more at the moment. Later! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:00, 30 Ianuarii 2024 (UTC) :::::Quite true, Iacobe, Cassell's has a job to do. This responds to a question just raised above by {{Ping|Toadino2}}: yes, we have a guideline, and yes, we prefer classical vocabulary and style wherever possible. (For things and ideas that had not been conceived in the classical period, we may well look beyond: to scientific Latin for example.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 21:18, 30 Ianuarii 2024 (UTC) == Ancient Greek Wikipedia approval == Hi! I am sorry to bother you but I was wondering whether you could possibly sign [https://www.change.org/p/authorize-the-classical-greek-wikipedia?utm_medium=custom_url&utm_source=share_petition&recruited_by_id=69320297-a0f9-489c-a5ab-766152726b18 this] petition in order to get the Wikipedia in Ancient Greek approved and also vote [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/grc/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CE%94%CE%AD%CE%BB%CF%84%CE%BF%CF%82 here]. Thank you so much for your help. --[[Usor:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Disputatio Usoris:Jon Gua|disputatio]]) 11:10, 19 Februarii 2024 (UTC) == The middle of Lake Como == Hi, Iacobe. I'm thinking of saving your time here ... A quicker way with [[Centrum Lacus Comensis|this page]] might have been to mark it <nowiki>{{Latinitas|-6}}</nowiki> or <nowiki>{{Latinitas|-7}}</nowiki>, either of which, with all those errors, it surely deserves. It then gets deleted after a week or so. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:55, 26 Martii 2024 (UTC) :Again, I don't want the Genshin to waste your time. If they (or anyone) should add an alternative lemma without a source, I will delete it, as I have done at Corea and at the Chinese two-state article, and I suggest you do the same :) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:31, 5 Aprilis 2024 (UTC) ::No problem. Delete away! Sometimes when I'm editing early in the day, it doesn't matter what the subject is, as I may be only half-awake, waiting for the morning's caffeine to kick in! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:44, 5 Aprilis 2024 (UTC) :::The strange thing is, everything you do, whether in the matutinal mental state that you describe or post-caffeine or post-prandial or after a very good dinner, suits Vicipaedia perfectly. Don't stop! [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 18:04, 5 Aprilis 2024 (UTC) ::::LOL. One doesn't plan to stop, but life can intervene. The past year or so, after more than a year of creating a new page every day from the list of 10,000 most important articles, I've mostly refrained from creating new pages, but I have a list of lives that I'd like to write. Maybe someday! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:47, 5 Aprilis 2024 (UTC) == Itteras scholae == In {{Diff||3726726}}, quid significat "itteras"? Num vocabulum Latinum est? Fortasse nonne vis "litteras" scribere? Ego usor igontus emendare non possum, ergo quaeso emenda. [[Specialis:Conlationes/184.146.170.127|184.146.170.127]] 22:44, 15 Iunii 2024 (UTC) :Care usor "igonte": dictum factum. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 10:58, 16 Iunii 2024 (UTC) == Custos paginarum nuper mutatarum == {| style="box-sizing: border-box; border: 1px solid #ffa500; background-color: #fdffe7; margin: 1em auto 1.5em auto; border-radius: .75em; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2);" |- | style="padding: .25em .5em .25em 1em; box-sizing: content-box; text-align: center; width: 100px;" | [[Imago:Oversighter Barnstar.svg|100x150px|center|Custos Paginarum Nuper Mutatarum]] | style="padding: .25em 1em .25em .5em;" | <div style="border-bottom: 1px solid #ffa500; padding: 0 0 .25em 0; font-size: x-large; font-weight: bold;">Custos Paginarum Nuper Mutatarum – IacobusAmor</div> ''Haec stella Vicipaedianos protegit qui [[Specialis:Nuper mutata|paginas nuper mutatas]] tuentur et custodiunt.'' --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:33, 7 Octobris 2024 (UTC) |} Gratias tibi ago, Iacobe, quia paginas nuper mutatas semper inspicis. Hanc [[Vicipaedia:Gratulatio|gratulationem]] a me accipe. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:33, 7 Octobris 2024 (UTC) == Alexander Reis == Salve Iacobe, Commentationem “[[Alexander Reis]]” meliorem fecisti, attamen pagina videtur e spam InterViciali oriri et verisimiliter delenda est. Si dissentis, scribe sententiam tuam in [[Disputatio:Alexander Reis|pagina disputationis]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:10, 13 Octobris 2024 (UTC) == Fier article == @[[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] Hi IacobusAmor! I have created the article for the city of Fier in Albania and I used its correct name in Latin found in sources on the internet, one in an archive article, and the other in a book formatted as PDF. But I have used a translator to translate the content from English to Latin, so I would ask you can you view the original content I used in English, on this link on Dropbox: https://www.dropbox.com/scl/fi/9295rfp91fye2j01vgcia/fier_english_to_latin.docx?rlkey=s54bxvksod1mn59h76i64gvo8&st=hkl2n1bi&dl=0 and write it correctly in Latin on the article for Fier, so the article will be correct in Latin. Thanks [[Usor:LevaneNevale|LevaneNevale]] ([[Disputatio Usoris:LevaneNevale|disputatio]]) 18:27, 20 Novembris 2024 (UTC) == Mandatum ''Implementation''? == Salve. Gratias ago pro emendatis a te in commentatione [[PHP]], et si quae emendabis. Modo certissimum fieri volo, an consilio vocabulo "mandatum" pro Anglico ''implementation'' (nota, non ''instruction'') utaris. [[Usor:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Disputatio Usoris:Arbarulo|disputatio]]) 18:53, 5 Decembris 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Ianuarii 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Sorry == My mistake, I accidentaly pressed rollback. However, you added a link there that is actively cross-wiki spammed, and seen the behaviour and precedent elsewhere may end up on the global spam blacklist. Again, my apologies for the revert. [[Usor:Beetstra|Beetstra]] ([[Disputatio Usoris:Beetstra|disputatio]]) 14:50, 26 Ianuarii 2025 (UTC) :OK. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 14:58, 26 Ianuarii 2025 (UTC) == Disputatio duarum rerum == Salve Iacobe, concede mihi, ut duas res exprimerem, quae me premunt: 1) Diebus ultimis mihi idea venit, ut paginas dierum, quas corrigo, singula imagine ad eventum primum paginis pertinentem ornarem. Ideo, mihi videtur, paginae "visum singularem" accipient. Oculis meis locatio ad sinistram, immediate iuxta eventum correspondentem, magis placet quam in angulum sub calendarium. (Confer [[6 Aprilis]] vel [[7 Aprilis]]!) 2) Inscriptiones imaginum tu semper puncto concludis. Si bene memini, olim decretum est, ut solas sententias completas, non alia verba vel gregem verborum puncto concluderemus. Sed proelia editoria in paginis a me redactis evitare volo. [[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 22:37, 6 Aprilis 2025 (UTC) == Create a page for Peshkopi - Penestae in Latin == @[[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] Hi dear IacobusAmor! I am from Albania and I have a request. I want to ask you please can you create a page for Peshkopi: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peshkopi ,(Penestae in Latin) on Latin Wiki. I have asked Andrew Dalby to create it and he didn't created it. So I would be very grateful to you if you will create it yourself. Thanks [[Usor:NevaleLevane|NevaleLevane]] ([[Disputatio Usoris:NevaleLevane|disputatio]]) 16:29, 22 Aprilis 2025 (UTC) == De anno et tempore in nova formula {{[[Formula:Opus|Opus]]}} == Hi Iacobus! The {{Fn|Opus}} template is still experimental, but I made it automatically create internal links to the dates specified. And so when you see in a page <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Opus ... | annus = 1687 ... }}</syntaxhighlight> there is no need that [[Specialis:Diff/3886645/3886672|you surround the year in square brackets]], because the template will do it for you! {{tpe|En passant}} I would be happy if you had suggestions/improvements concerning the output format chosen by the {{Fn|Opus}} template! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:54, 23 Aprilis 2025 (UTC) == Request for translation == Hello! I was looking over your 100wikidays and I am nothing short of impressed. I am wondering if you also do translations (?) Here is the Main metapage of my community: [[:m:PPC|Pilipinas_Panorama_Community]]. I would be so honored to have Latin among our translated languages. Sincerely, [[User:Buszmail|Buszmail]] 15:59, 4 Iulii 2025 (UTC) == Roberti Badinter Paginae Recensus == Ave ! Legisti Roberti Badinter paginam, quam scripsi. Quamquam latinis graecisque litteris studeo, haud dudum incepi scribere in vicipaedia. Non optimus sum. Tibi gratias ago pro recensibus tuis. Addidi informationes a franca pagina. Estne melius ? Quid significat "2 [[Vicipaedia:Latinitas|Latinitas]]" ? Nunc, meretne iterum "2 [[Vicipaedia:Latinitas|Latinitas]]" ? [[Robertus Badinter]] Tibi gratias ago pro responso tuo. Vale ! :-) [[Usor:Tomtom121123|Tomtom121123]] ([[Disputatio Usoris:Tomtom121123|disputatio]]) 17:17, 12 Iulii 2025 (UTC) == De formulis variadicis == Salve, Iacobe. Titulum [[Specialis:Diff/3907336/3907352|tuae recensionis vacuae]] vidi (‘Quid significat "variadica"?’). Adiectivum est neologismus mathematicus, qui, exemplaria “{{wikten|monadicus}} {{pna|a|um}}”, “[[:en:p-adic number|p-adicus]] {{pna|a|um}}” et cetera imitans, functiones indicat quae numerum varium argumentorum accipiunt. Et similes sunt nostrae formulae vicitextuales variadicae. Exempli gratia, formula {{Fn|ISBN}} est variadica, quia numerum varium argumentorum accipit: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{ISBN|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1|978-1-4133-0454-1}} * Et cetera --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:46, 17 Augusti 2025 (UTC) == Schola evangelica (Smyrna) == Hello, IacobusAmor. Please correct the [[Schola evangelica (Smyrna)]] article. The school was not destroyed or even damaged in 1922. The building is intact. The Greek school closed after the flight of all Greeks from Izmir in 1922. It was reopened as a Turkish school in 1924 called ([[:en:Namık Kemal High School]]/[[:tr:Namık Kemal Lisesi (İzmir)]]. Please correct the article and rewrite the ultimate fate of this school. Yours sincerely, [[Specialis:Conlationes/&#126;2025-67140-0|&#126;2025-67140-0]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-67140-0|talk]]) 13:34, 21 Septembris 2025 (UTC) :OK? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 20:00, 21 Septembris 2025 (UTC) ::Thank you very much. [[Specialis:Conlationes/&#126;2025-69019-8|&#126;2025-69019-8]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-69019-8|talk]]) 10:21, 22 Septembris 2025 (UTC) == Paulus Papa VI == Iacobe, quid est [[Paulus Papa VI|haec pagina]]? Possumne delere? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:18, 20 Novembris 2025 (UTC) :??? Paulus VI (ut vulgo appellatur) fuit dux Ecclesiae Catholicae ab anno 1963 ad annum 1978. Eius plena nominis forma Latina more ecclesiastico est ''Paulus Papa VI,'' vel etiam ''Paulus Pater Patrum VI,'' saepe ''Paulus PP. VI'' scripta; similiter pro cardinalibus, ut cum Leo Papa XIV esset ''[[Leo XIV|Robertus Franciscus Cardinalis Prevost]].'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 11:39, 20 Novembris 2025 (UTC) :: Quaerebam quia redirectio erat male scripta. Nunc [[Specialis:Diff/3926286/3926319|correxi]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:42, 20 Novembris 2025 (UTC) == De formula {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} == Salve Iacobe. Hoc nuntium iam in [[Special:PermanentLink/3944826|summario meae ultimae recensionis]] scripsi, sed hic augere volo cum exemplis. Formula {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} categorias vestigatorias menstruas sine limite auget—e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2026]]—idcirco adhibenda est tantummodo in paginis vero augendis. Si pagina fontibus caret, formulam {{[[Formula:Pagina fontibus carens|Pagina fontibus carens]]}} inserere potes: '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Fontibus carens}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Fontibus carens|propositum=exhibitio}} Si formula de quodam vitio peculiari caremus, formula generalis est <code>{{[[Formula:Facienda|Facienda]]|Monitus 1|Monitus 2|...|Monitus N}}</code>. E.g. '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Facienda | Malus titulus corrigendus est | Pagina in plures paragraphos dividenda est | Nomina hominum sunt latinizanda | Et cetera }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Facienda|propositum=exhibitio | Malus titulus corrigendus est | Pagina in plures paragraphos dividenda est | Nomina hominum sunt latinizanda | Et cetera }} [[Vicipaedia:Index formularum]], [[:Categoria:Formulae de rebus corrigendis]] et [[:Categoria:Formulae monituum nuntiorumque]] alias formulas similes numerant. Si putas nos quandam formulam carere, a me petere potes ut creem. Spero hoc utile fore. Vale! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:45, 23 Februarii 2026 (UTC) == Ignosce mihi == Forgive me, Iacobe, [[Specialis:Diff/3946267/3946272|here]] and [[Specialis:Diff/3946269/3946273|here]] I though you had added those warnings to our new “Adumbratio” namespace, but I realized only afterwards that when you added these templates they were still in the main namespace. My bad. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 4 Martii 2026 (UTC) :No problem. Carry on! Excelsior! :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:36, 4 Martii 2026 (UTC) == “Haec” vel “quae” == Modificationem tuam vidi paginae de [[Adumbratio:Ascalon|Ascalone]], et quaestionem habeo. Quando bonum est vocabulum “haec” uti, et quando “quae”? Tiro sum, multa igitur mihi discenda. Vale. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 18:52, 14 Martii 2026 (UTC) == dubsig in pagina de Ascalone == Salve Iacobe! Animadverto hanc formulam in sectione quae vocatur “Parcus Nationalis Ascalonis” te addidisse. In ea sectione scribere volui de loco qui Anglice [[w:en:Ashkelon National Park|“Ashkelon National Park”]] vocatur. Vale! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:05, 12 Aprilis 2026 (UTC) :[[Saeptum Nationale Ascalonense]]? [[Hortus Nationalis Ascalonensis]]? (Quid est ''parcus,'' res cui aliquis pepercit?) Vide "[[Saeptum nationale]]" et eius disputationem. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 19:42, 12 Aprilis 2026 (UTC) ::Correxi. Gratis tibi ago! Vale, -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:08, 13 Aprilis 2026 (UTC) :::Macte! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:00, 13 Aprilis 2026 (UTC) == Castellum Poseidon == Non video quid huic articulo deficiat. Existimo eum perfecte exigit Wikipediae. Si consentis, potesne tollere observationem negativam? Gratias antehac.[[Usor:Andries Van den Abeele|Andries Van den Abeele]] ([[Disputatio Usoris:Andries Van den Abeele|disputatio]]) 16:36, 30 Iunii 2026 (UTC) == Castellum Poseidon == Non video quid huic articulo deficiat. Existimo eum perfecte exigit Wikipediae. Si consentis, potesne tollere observationem negativam? Gratias antehac. [[Usor:Andries Van den Abeele|Andries Van den Abeele]] ([[Disputatio Usoris:Andries Van den Abeele|disputatio]]) 16:37, 30 Iunii 2026 (UTC) ==[[Keiko Fujimori]] prose: "It is the first time that" vs "The first( women, etc) who" == I hope that you are aware of this phrase "It is the first time" as it(better prose) expressed in Latin as "[[https://logeion.uchicago.edu/primum Primum]]"? This is in contrast to the same frequently being expressed as "the first to" as "primum/prima mulier quae (praeses etc)". If you strongly prefer the latter then I'd like to know. I would prefer the former. Thanks for looking into this in advance.---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 04:02, 6 Iulii 2026 (UTC) == Carolus: Cur titulus italicus? == {{Et alibi | {{safesubst:Caduca deinde perennia|Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna/Tabularium 36|ad=2027-01-01 00:00:00|proscenium={{Recensio vacua exspectatur}}}}#Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? }} Salve, Iacobe! Cur titulum paginae “[[Carolus]]” [[Specialis:Diff/3981603/3981656|fecisti]] italicum? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:20, 16 Augusti 2026 (UTC) :In linguistics & general writing (at least in English), styleguides italicize words cited as words: ::[[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] est [[Britanniarum Regnum|Rex Britanniarum]], et eius nomen Latinum est ''Carolus.'' ::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :Carolus et Leo sunt homines in orbe [[realitas|reali]] habitantes; ''Carolus'' autem et ''Leo'' sunt eorum nomina (quae neque videri neque tangi possunt). Confer etiam hoc lemma: '''Wolfgangus Amadeus Mozartus''' (nomine baptizatus ''Ioanne Chrysostomo Wolfgango Theophilo Mozarto''), usw. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 01:03, 17 Augusti 2026 (UTC) :: Intellego. Nescio tamen quid nobis hac de re faciendum sit. Nomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis prorsus licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Fortasse de hac re in [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] disputandum est. P.S. Formula {{Fn|ores}} (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dfn><cite>...</cite></dfn></syntaxhighlight>) in paginis de operibus adhibetur; si titulus alia ratione typis italicis ostenditur, tum formula {{Fn|ires}} (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dfn>...</dfn></syntaxhighlight>) adhibenda est. Vale! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:27, 17 Augusti 2026 (UTC) pex11pjas4sjzvskmxco0oi7tv2pt37 0 14788 3982090 3980338 2026-08-18T16:26:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982090 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Victoria}} [[Fasciculus:13-06-22-schwerin-50mm-by-RalfR-010.jpg|thumb|upright]]<!--Quod et ubi?--> '''Victoria''' (nomine Graeco {{Polytonic|[[Nice (dea)|Νίκη]]}}) fuit [[dea]] a populo [[Roma]]no summa veneratione culta, cuius in [[ara]] ante simulacrum deae in [[Curia Hostilia|curia]] [[senatus]] constituta [[patres conscripti]] ante [[libatio|libare]] solebant, quam de [[respublica|re publica]] deliberaverunt, donec ara quidem, sed non simulacrum illud [[saeculum 4|saeculo quarto]] ab [[imperator]]ibus [[Christianitas|Christianis]] remota est. Qua de re controversia inter [[Symmachus|Symmachum]], praefectum urbi, et [[Ambrosius|Ambrosium]], [[episcopus|episcopum]] [[Mediolanum|Mediolanensem]], auctores gravissimos, orta ille anno [[384]] relatione tertia a [[Valentinianus II|Valentiniano altero eius nominis principe]] postulavit, ut ara in curia restitueretur. Admonuit eum priscae gloriae populi Romani, quam integram fuisse dixit, quoad Victoria coleretur, affirmavitque et paganos et [[Christianitas|Christianos]] idem [[numen|numinis]] venerari. Neque enim una via perveniri posse ad verum. Cui opinioni Ambrosius vehementer repugnavit. Imperatorem dei et [[religio]]nis ministrum esse oportere neque quemquam salvum esse, nisi qui veram fidem confiteretur. Imperatoribus praeterea iam pridem ab externis gentibus clades illatas ipsumque [[Valerianus|Valerianum]] esse captum. Ambrosius enim, cum privatus paganis quibusdam familiariter uti soleret, causam ipsam mordicus tenuit defendit obtinuit. Itaque—id quod cladis instar exemplo fuit paganos [[auctoritas|auctoritatem]] mox amissuros esse—ara Victoriae numquam restituta est<ref>H. A. Pohlsander, "[https://www.jstor.org/stable/4435106 Victory: The Story of a Statue]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 588-597</ref>. == Fontes antiqui == [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Dea Victoria in [[Quinarius|quinario]] Augusti post [[Bellum Actiacum|Actiacam victoriam]] expressa.]] *[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.14-17 *[[Prudentius]], libro secundo ''[[Contra Symmachum]]'' *[[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]], tertia ''Relatio'' {{NexInt}} *[[Controversia de ara Victoriae]] *[[Ludi Victoriae Sullanae]] *[[12 Victoria]] ==Fontes== * "[https://web.archive.org/web/20061202020600/http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/feuilleter.xsp?tome=5&partie=1&numPage=840&nomEntree=VICTORIA&vue=texte Victoria]" in {{Daremberg}} * Canfora, F., ed. [[1991]]. ''Simmaco et Ambrogio: L'altare della vittoria''. Panormi. {{myth-stipula}} [[Categoria:Dei belli]] [[Categoria:Deae Romanae]] [[Categoria:Personificationes]] [[Categoria:Victoria (dea)|!]] sbtv8vl36lmerpiq8sydfmc87eubjre 3982092 3982090 2026-08-18T16:29:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982092 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Victoria}} [[Fasciculus:13-06-22-schwerin-50mm-by-RalfR-010.jpg|thumb|upright]]<!--Quod et ubi?--> '''Victoria''' (nomine Graeco {{Polytonic|[[Nice (dea)|Νίκη]]}}) fuit [[dea]] a populo [[Roma]]no summa veneratione culta, cuius in [[ara]] ante simulacrum deae in [[Curia Hostilia|curia]] [[senatus]] constituta [[patres conscripti]] ante [[libatio|libare]] solebant, quam de [[respublica|re publica]] deliberaverunt, donec ara quidem, sed non simulacrum illud [[saeculum 4|saeculo quarto]] ab [[imperator]]ibus [[Christianitas|Christianis]] remota est. Qua de re controversia inter [[Symmachus|Symmachum]], praefectum urbi, et [[Ambrosius|Ambrosium]], [[episcopus|episcopum]] [[Mediolanum|Mediolanensem]], auctores gravissimos, orta ille anno [[384]] relatione tertia a [[Valentinianus II|Valentiniano altero eius nominis principe]] postulavit, ut ara in curia restitueretur. Admonuit eum priscae gloriae populi Romani, quam integram fuisse dixit, quoad Victoria coleretur, affirmavitque et paganos et [[Christianitas|Christianos]] idem [[numen|numinis]] venerari. Neque enim una via perveniri posse ad verum. Cui opinioni Ambrosius vehementer repugnavit. Imperatorem dei et [[religio]]nis ministrum esse oportere neque quemquam salvum esse, nisi qui veram fidem confiteretur. Imperatoribus praeterea iam pridem ab externis gentibus clades illatas ipsumque [[Valerianus|Valerianum]] esse captum. Ambrosius enim, cum privatus paganis quibusdam familiariter uti soleret, causam ipsam mordicus tenuit defendit obtinuit. Itaque—id quod cladis instar exemplo fuit paganos [[auctoritas|auctoritatem]] mox amissuros esse—ara Victoriae numquam restituta est<ref>H. A. Pohlsander, "[https://www.jstor.org/stable/4435106 Victory: The Story of a Statue]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 588-597</ref>. ==Notae== <references / == Fontes == === Antiqui === [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Dea Victoria in [[Quinarius|quinario]] Augusti post [[Bellum Actiacum|Actiacam victoriam]] expressa.]] *[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.14-17 *[[Prudentius]], libro secundo ''[[Contra Symmachum]]'' *[[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]], tertia ''Relatio'' === Moderni === * "[https://web.archive.org/web/20061202020600/http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/feuilleter.xsp?tome=5&partie=1&numPage=840&nomEntree=VICTORIA&vue=texte Victoria]" in {{Daremberg}} * Canfora, F., ed. [[1991]]. ''Simmaco et Ambrogio: L'altare della vittoria''. Panormi. {{NexInt}} *[[Controversia de ara Victoriae]] *[[Ludi Victoriae Sullanae]] *[[12 Victoria]] {{myth-stipula}} [[Categoria:Dei belli]] [[Categoria:Deae Romanae]] [[Categoria:Personificationes]] [[Categoria:Victoria (dea)|!]] 2r9zto5ky8esq2k0lc77zhxlypj9xcn 3982093 3982092 2026-08-18T16:31:16Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3982093 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Victoria}} [[Fasciculus:13-06-22-schwerin-50mm-by-RalfR-010.jpg|thumb|upright]]<!--Quod et ubi?--> '''Victoria''' (nomine Graeco {{Polytonic|[[Nice (dea)|Νίκη]]}}) fuit [[dea]] a populo [[Roma]]no summa veneratione culta, cuius in [[ara]] ante simulacrum deae in [[Curia Hostilia|curia]] [[senatus]] constituta [[patres conscripti]] ante [[libatio|libare]] solebant, quam de [[respublica|re publica]] deliberaverunt, donec ara quidem, sed non simulacrum illud [[saeculum 4|saeculo quarto]] ab [[imperator]]ibus [[Christianitas|Christianis]] remota est. Qua de re controversia inter [[Symmachus|Symmachum]], praefectum urbi, et [[Ambrosius|Ambrosium]], [[episcopus|episcopum]] [[Mediolanum|Mediolanensem]], auctores gravissimos, orta ille anno [[384]] relatione tertia a [[Valentinianus II|Valentiniano altero eius nominis principe]] postulavit, ut ara in curia restitueretur. Admonuit eum priscae gloriae populi Romani, quam integram fuisse dixit, quoad Victoria coleretur, affirmavitque et paganos et [[Christianitas|Christianos]] idem [[numen|numinis]] venerari. Neque enim una via perveniri posse ad verum. Cui opinioni Ambrosius vehementer repugnavit. Imperatorem dei et [[religio]]nis ministrum esse oportere neque quemquam salvum esse, nisi qui veram fidem confiteretur. Imperatoribus praeterea iam pridem ab externis gentibus clades illatas ipsumque [[Valerianus|Valerianum]] esse captum. Ambrosius enim, cum privatus paganis quibusdam familiariter uti soleret, causam ipsam mordicus tenuit defendit obtinuit. Itaque—id quod cladis instar exemplo fuit paganos [[auctoritas|auctoritatem]] mox amissuros esse—ara Victoriae numquam restituta est<ref>H. A. Pohlsander, "[https://www.jstor.org/stable/4435106 Victory: The Story of a Statue]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 588-597</ref>. ==Notae== <references /> == Fontes == === Antiqui === [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Dea Victoria in [[Quinarius|quinario]] Augusti post [[Bellum Actiacum|Actiacam victoriam]] expressa.]] *[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.14-17 *[[Prudentius]], libro secundo ''[[Contra Symmachum]]'' *[[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]], tertia ''Relatio'' === Moderni === * "[https://web.archive.org/web/20061202020600/http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/feuilleter.xsp?tome=5&partie=1&numPage=840&nomEntree=VICTORIA&vue=texte Victoria]" in {{Daremberg}} * Canfora, F., ed. [[1991]]. ''Simmaco et Ambrogio: L'altare della vittoria''. Panormi. {{NexInt}} *[[Controversia de ara Victoriae]] *[[Ludi Victoriae Sullanae]] *[[12 Victoria]] {{myth-stipula}} [[Categoria:Dei belli]] [[Categoria:Deae Romanae]] [[Categoria:Personificationes]] [[Categoria:Victoria (dea)|!]] k7n9x45wcq853tgifbuq7sp3x3r8hnj 0 19133 3982098 3981656 2026-08-18T16:48:46Z Grufo 64423 Da typis italicis disputatur hic: [[Vicipaedia:Taberna#Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne?|Vicipaedia:Taberna §&nbsp;Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne?]]; interim typos facio ordinarios 3982098 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Lingua Proto-Germanica | significatio = “Vir” / “Exercitus” | dies = 4 Novembris | imago = Carol I of Romania king.jpg | capitulum = [[Carolus I (rex Romaniae)|Carolus I]], [[Romania]]e rex. }} {{res|Carolus}}<ref>{{Riddlefons}}</ref> {{victio|Carolus|i|m}} est [[nomen]] masculinum vel a nomine [[Germanice|Germanico]] (praesertim [[Franci]]co) ''Karl,'' quod '[[vir]]um' significat, vel a verbo etiam Germanico ''heri'', quod '[[pedes|peditum]]' aut '[[exercitus|exercitum]]' significat, derivatum.<ref>[http://www.behindthename.com/php/search.php?terms=charles&nmd=n&gender=both&operator=or Etymologia nominis Caroli].</ref> == Homines == Permulti homines nomine ''Carolo'' appellantur. Alii praecipui hic nominantur. {{div col|2}} * Imperatores Sacri Imperii Romani ** [[Carolus Magnus]] (I) ** [[Carolus Calvus]] (II) ** [[Carolus III (imperator)|Carolus Crassus]] (III) ** [[Carolus IV a Luxemburgio|Carolus IV]] ** [[Carolus V (imperator)|Carolus V]] ** [[Carolus VI (imperator)|Carolus VI]] ** [[Carolus VII Albertus]] * Imperator Austriae ** [[Carolus I (imperator Austriae)|Carolus I]] (ut rex Hungariae et Croatiae idem est Carolus IV, ut rex Bohemiae autem Carolus III) * Reges [[Anglia]]e ** [[Carolus I (rex Anglicus)]] ** [[Carolus II (rex Anglicus)]] * Reges [[Francia|Franciae]] ** [[Carolus Magnus]] (I) ** [[Carolus Calvus]] (II) ** [[Carolus III (imperator)|Carolus Crassus]] (III) ** [[Carolus IV (rex Franciae)|Carolus IV]] ** [[Carolus V (rex Franciae)|Carolus V]] ** [[Carolus VI (rex Franciae)|Carolus VI]] ** [[Carolus VII (rex Franciae)|Carolus VII]] ** [[Carolus VIII (rex Franciae)|Carolus VIII]] ** [[Carolus IX (rex Franciae)|Carolus IX]] ** [[Carolus X]] * Reges [[Hispania]]e ** [[Carolus V (imperator)|Carolus I]] ** [[Carolus II (rex Hispaniae)|Carolus II]] ** [[Carolus III (rex Hispaniae)|Carolus III]] ** [[Carolus IV (rex Hispaniae)|Carolus IV]] * Reges [[Navarra]]e * Reges [[Portugallia]]e * Reges [[Romania]]e ** [[Carolus I (rex Romaniae)|Carolus I Romaniae]] ** [[Carolus II (rex Romaniae)|Carolus II Romaniae]] * Reges [[Suecia]]e ** [[Carolus VIII (rex Sueciae)|Carolus VIII]] ** [[Carolus IX (rex Sueciae)|Carolus IX]] ** [[Carolus X Gustavus (rex Sueciae)|Carolus X Gustavus]] ** [[Carolus XI (rex Sueciae)|Carolus XI]] ** [[Carolus XII (rex Sueciae)|Carolus XII]] ** [[Carolus XIII (rex Sueciae)|Carolus XIII]] ** [[Carolus XIV (rex Sueciae)|Carolus XIV]] ** [[Carolus XV (rex Sueciae)|Carolus XV]] ** [[Carolus XVI Gustavus (rex Sueciae)|Carolus XVI Gustavus]] * [[Sanctus|Sancti]] ** [[Carolus Borromaeus]] * Alii ** [[Carolus Aznavour]] ** [[Carolus Philippus Emanuel Bach|Carolus Bach]] ** [[Carolus Barks]] ** [[Carolus Baudelaire]] ** [[Carolus Borromaeus]] ** [[Carolus Chaplin]] ** [[Carolus Collodi]] ** [[Carolus Robertus Darwin]] ** [[Carolus Dickens]] ** [[Carolus du Fresne, Dominus du Cange]] ** [[Carolus Goldonius]] ** [[Carolus Gounod]] ** [[Carolus Leclerc]] ** [[Carolus Linnaeus]] ** [[Carolus Gustavus Aemilius Mannerheim]] ** [[Carolus Marxius]] ** [[Carolus Michel]] ** [[Carolus Montesquieu]] ** [[Carolus Perraultius]] ** [[Carolus Ruaeus]] ** [[Carolus Saavedra Lamas]] ** [[Carolus Sagan]] ** [[Carolus Ioannes Ståhlberg]] ** [[Carolus Tunberg]] ** [[Carolus Wojtyła]], vel P.P. Ioannes Paulus II {{div col end}} == Fontes == <references/> {{NexInt}} * [[Carolus Albertus]] * [[Ioannes Carolus]] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] cn58tcvobo8dx2bixolj3ay2z340von 3982099 3982098 2026-08-18T16:48:58Z Grufo 64423 3982099 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Lingua Proto-Germanica | significatio = “Vir” / “Exercitus” | dies = 4 Novembris | imago = Carol I of Romania king.jpg | capitulum = [[Carolus I (rex Romaniae)|Carolus I]], [[Romania]]e rex. }} {{res|Carolus}}<ref>{{Riddlefons}}</ref> {{victio|Carolus|i|m}} est [[nomen]] masculinum vel a nomine [[Germanice|Germanico]] (praesertim [[Franci]]co) ''Karl,'' quod '[[vir]]um' significat, vel a verbo etiam Germanico ''heri'', quod '[[pedes|peditum]]' aut '[[exercitus|exercitum]]' significat, derivatum.<ref>[http://www.behindthename.com/php/search.php?terms=charles&nmd=n&gender=both&operator=or Etymologia nominis Caroli].</ref> == Homines == Permulti homines nomine ''Carolo'' appellantur. Alii praecipui hic nominantur. {{div col|2}} * Imperatores Sacri Imperii Romani ** [[Carolus Magnus]] (I) ** [[Carolus Calvus]] (II) ** [[Carolus III (imperator)|Carolus Crassus]] (III) ** [[Carolus IV a Luxemburgio|Carolus IV]] ** [[Carolus V (imperator)|Carolus V]] ** [[Carolus VI (imperator)|Carolus VI]] ** [[Carolus VII Albertus]] * Imperator Austriae ** [[Carolus I (imperator Austriae)|Carolus I]] (ut rex Hungariae et Croatiae idem est Carolus IV, ut rex Bohemiae autem Carolus III) * Reges [[Anglia]]e ** [[Carolus I (rex Anglicus)]] ** [[Carolus II (rex Anglicus)]] * Reges [[Francia|Franciae]] ** [[Carolus Magnus]] (I) ** [[Carolus Calvus]] (II) ** [[Carolus III (imperator)|Carolus Crassus]] (III) ** [[Carolus IV (rex Franciae)|Carolus IV]] ** [[Carolus V (rex Franciae)|Carolus V]] ** [[Carolus VI (rex Franciae)|Carolus VI]] ** [[Carolus VII (rex Franciae)|Carolus VII]] ** [[Carolus VIII (rex Franciae)|Carolus VIII]] ** [[Carolus IX (rex Franciae)|Carolus IX]] ** [[Carolus X]] * Reges [[Hispania]]e ** [[Carolus V (imperator)|Carolus I]] ** [[Carolus II (rex Hispaniae)|Carolus II]] ** [[Carolus III (rex Hispaniae)|Carolus III]] ** [[Carolus IV (rex Hispaniae)|Carolus IV]] * Reges [[Navarra]]e * Reges [[Portugallia]]e * Reges [[Romania]]e ** [[Carolus I (rex Romaniae)|Carolus I Romaniae]] ** [[Carolus II (rex Romaniae)|Carolus II Romaniae]] * Reges [[Suecia]]e ** [[Carolus VIII (rex Sueciae)|Carolus VIII]] ** [[Carolus IX (rex Sueciae)|Carolus IX]] ** [[Carolus X Gustavus (rex Sueciae)|Carolus X Gustavus]] ** [[Carolus XI (rex Sueciae)|Carolus XI]] ** [[Carolus XII (rex Sueciae)|Carolus XII]] ** [[Carolus XIII (rex Sueciae)|Carolus XIII]] ** [[Carolus XIV (rex Sueciae)|Carolus XIV]] ** [[Carolus XV (rex Sueciae)|Carolus XV]] ** [[Carolus XVI Gustavus (rex Sueciae)|Carolus XVI Gustavus]] * [[Sanctus|Sancti]] ** [[Carolus Borromaeus]] * Alii ** [[Carolus Aznavour]] ** [[Carolus Philippus Emanuel Bach|Carolus Bach]] ** [[Carolus Barks]] ** [[Carolus Baudelaire]] ** [[Carolus Borromaeus]] ** [[Carolus Chaplin]] ** [[Carolus Collodi]] ** [[Carolus Robertus Darwin]] ** [[Carolus Dickens]] ** [[Carolus du Fresne, Dominus du Cange]] ** [[Carolus Goldonius]] ** [[Carolus Gounod]] ** [[Carolus Leclerc]] ** [[Carolus Linnaeus]] ** [[Carolus Gustavus Aemilius Mannerheim]] ** [[Carolus Marxius]] ** [[Carolus Michel]] ** [[Carolus Montesquieu]] ** [[Carolus Perraultius]] ** [[Carolus Ruaeus]] ** [[Carolus Saavedra Lamas]] ** [[Carolus Sagan]] ** [[Carolus Ioannes Ståhlberg]] ** [[Carolus Tunberg]] ** [[Carolus Wojtyła]], vel P.P. Ioannes Paulus II {{div col end}} == Fontes == <references/> {{NexInt}} * [[Carolus Albertus]] * [[Ioannes Carolus]] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] dcc7men7c8rx16cxjgniabfh20708sc 0 27385 3982100 3852237 2026-08-18T16:51:55Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982100 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:Français 12473, fol. 46, Folquet de Marseille.jpeg|thumb|''Folquet de Marseilla'' trobator et episcopus. [[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] MS [[BNF Français 12473|Français 12473]] f. 46r]] '''Fulco Tolosanus''' ([[Occitanice]] ''Folquet de Marselha'' sive ''Folc de Tolosa''; mortuus die [[25 Decembris]] [[1231]]) fuit mercator dives e stirpe [[Genua|Genuensi]] ''Anfos'' vel ''Anfossi'', [[Massilia]]m habitans, poeta [[lingua Occitana|linguae Occitanae]] vel ''trobator'', postea monachus [[ordo Cisterciensis|ordinis Cisterciensis]], abbas, episcopus [[Tolosa]]nus. Dies et annus nataliciae Fulconis ignoti sunt. Testator fuit (sub nomine ''Fulco Anfos'') documenti cuiusdam anno 1178 emissi Massiliae (igitur natus est ante annum 1164); carmen primum eius compositum est anno 1179. Carminum Fulconis supersunt 19 vel 20. Ut poeta circa annos 1180 et 1190 patronos habuit [[Raimundus Galfridus (vicecomes Massiliae)|Raimundum Galfridum Barral]] Massiliae et [[Alphonsus II (rex Aragoniae)|Alphonsum II]], regem [[Aragonia]]e, qui ut comes Provinciae aulam tenuit [[Aquae Sextiae|Aquis Sextiis]]. Carmina nonnulla mittit et [[Ricardus I (rex Angliae)|Ricardo I]] [[Anglia]]e (nuper Cruce signato), [[Raimundus V (comes Tolosanus)|Raimundo V]] Tolosano, [[Raimundus Rogerius (comes Fuxiensis)|Raimundus Rogerius]] [[Fuxium|Fuxiensi]], [[Guillelmus VIII (dominus Montispessulanensis)|Guillelmo VIII]] [[Monspessulanus|Montispessulanensi]]. Tres poetae pseudonymi quibus Fulco carmina sua mittit sunt ''Azimans'' ([[Bertrandus de Born]]); ''Tostemps'' ([[Raimundus de Miraval]]); ''Plus-Leial'' (fortasse [[Pons de Chapduelh]]). E carmine partito cuius initium est ''Tostemps, si vos sabetz d'amor'' ("O Omnetempus, si expertus es amoris"), a Fulcone et Raimundo de Miraval composito, licet aliquas res discere de veris amoribus eius. Alii trobatores de Fulcone loquuntur: [[Monachus de Montaudon]] in satira sua de poetis, [[Petrus Vidal]], [[Rambaldus de Vaqueiras]], [[Amalricus de Peguilhan]]. Circa annum 1195 fit monachus Cisterciensis et postea abbas [[Toronetum|Toronet]]i; uxor eius duoque filii eodem tempore vitam religiosam acceperunt. Anno 1205 electus est episcopus Tolosae. In episcopatu suo [[haeresis]] [[Cathari|Catharorum]] florebat; Fulco eam debellavit annos fere 25, adiuvantibus primo [[Sanctus Dominicus|Dominico de Osma]], postea [[Simon IV (comes Montisfortis)|Simone comite Montisfortis]] et hominibus expeditionis sacrae. Anno 1206 Dominicus Fulcoque fundaverunt refugium feminarum [[Prullianum]]. Anno 1215 in episcopatu suo instituit [[Ordo Fratrum Praedicatorum|ordinem fratrum praedicatorum]], duce Dominico: {{citatio|Nos Fulco Tolosanae Ecclesiae humilis Minister ad extirpandum haereticam pravitatem et vitia expellenda et fidei regulam edocendam et homines sanis moribus imbuendos instituimus praedicatores in Episcopatu nostro f. Dominicum et socios eius|Fulco Tolosanus|Epistula dioecesana, 1215}} Huic ordini Fulco ipse cum capitulo [[ecclesia Cathedralis Tolosana|ecclesia Cathedralis Tolosana]] sacellam Sancti Romani dedit ubi anno [[1216]] [[Conventus Sancti Romani Tolosanus|Conventus Sancti Romani]] constitutus est. Ordo praedicatorum anno [[1217]] a papa [[Honorius III|Honorio III]] confirmata est. Anno [[1229]] cum aliis Fulco instituit [[Universitas Tolosana|universitatem Tolosanam]]. == Carmina == #''Ben an mort mi e lor'' (comiti [[Raimundus Berengarius III (comes Provinciae)|Raimundo Berengario III]] missum, fortasse anno 1179, certe ante diem [[5 Aprilis]] [[1181]] cantatum; alludens poetae ''Azimans'') #''Tant m'abellis l'amoros pessamens'' (Nemauso missum ante annum 1187) #''Tan mou de cortesa razo'' (alludens [[Eudocia Comnena|Eudociae Comnenae]] ''l'emperairitz'', uxori Guillelmi VIII Montispessulani, ante annum 1186; etiam alludens ''Azimans'') #''Us volers outracujatz'' (vituperans deiectionem Eudociae a Guillelmo circa annum 1186) #''En chantan m'aven a membrar'' (veniam petens Guillelmi circa annum 1187; alludens ''Azimans'') #''Chantan volgra mon fin cor descobrir'' #''S'al cor plagues, ben for' oimais sazos'' (alludens ''Azimans'') #''Mout i fetz gran pechat Amors'' (alludens poetae ''Tostemps'') #''Amors, merce! no mueira tan soven!'' (alludens ''Tostemps'', ''Azimans'') #''A! quan gen vens et ab quan pauc d'afan'' (anno 1190 cantatum, alludens Ricardo I regi Angliae eo tempore a Massilia in [[Tertia Cruciata|tertiam expeditionem sacram]] proficiscens; etiam alludens ''Tostemps'', ''Azimans'') #''Sitot me soi a tart aperceubutz'' (alludens poetis ''Tostemps'', ''Azimans'', ''Plus-Leial'') #''Per Deu, Amors, ben sabetz veramen'' (alludens ''Tostemps'', ''Azimans'') #''Greu fera nuls homs falhensa'' (alludens ''Tostemps'', ''Azimans'') #''Ja no.is cug hom qu'ieu camje mas chansos'' (alludens ''Tostemps'', ''Azimans'', et mulieri ''Na Ponsa'', etiam vicecomiti Raimundo Galfrido Barral Massiliae iam mortuo; igitur post annum 1192 cantatum) #Carmen partitum (''tenso'') Fulconis et Raimundi de Miraval: ''Tostemps, si vos sabetz d'amor'' #Epigramma (''cobla''): ''Vermillon clam vos faç d'un' avol pega pemcha'' (de muliere ''Aut-Ram'') #''Si cum cel q'es tan greujatz'' (lamentum vicecomitis Barral anno 1192 mortui) #''Chantars mi torn'ad afan'' (hortatio in expeditionem sacram ab imperatore [[Henricus VI|Henrico VI]] promissam, anno 1195 cantatum; alludens regi Franciae [[Philippus II (rex Franciae)|Philippo]], vicecomiti Barral, iam mortuo, et ''Tostemps'') #''Hueimais no.y conosc razo'' (hortatio in expeditionem sacram post [[proelium ad Alarcos]] die [[19 Iulii]] [[1195]], ad Alphonso II regi Aragoniae et [[Alphonsus VIII (rex Castellae)|Alphonso VIII regi Castellae]] missa; alludens et poetae ''Azimans'') Etiam fecit poema de rege Ricardo Angliae Cruce signato anno 1187: hoc poema aut perditum est, aut potest esse carmen sine nomine traditum et in editione Stronski impressum: *27. ''Consiros, cum partitz d'amor'' == Fontes coaevales == * ''[[Canso de la Crosada]]'' * [[Petrus (monachus Vallium Cernaii)|Petrus Vallium Cernaii monachus]], ''[[Historia Albigensis]]'' * [[Iohannes de Garlandia (grammaticus)|Iohannes de Garlandia]], ''[[De triumphis ecclesiae]]'' * [[Petrus de Alvernia]], "''[[Cantarai d'aqestz trobadors]]''" (supplementum anonymum manuscripti '''a''') * [[Monachus de Montaudon]], "''[[Pos Peire d'Alvernh'a cantat]]''" * [[Iordanus de Saxonia]], ''[[Libellus de principiis Ordinis Praedicatorum]]'' * [[Guillelmus de Podio Laurentii]], ''[[Chronica (Guillelmus de Podio Laurentii)|Chronica]]'' == Fortuna == [[Vita (litterae Occitanicae)|Vita]] Occitanica Fulconis praetendit eum amasium fuisse mulierum nobilium, causaque eius Guillelmus VIII Montispessulanensis reiecit uxorem suam [[Eudocia Comnena|Eudociam Comnenam]].<ref>{{Boutiere}} pp. 470-484</ref> Famam eius celebravit [[Petrarca]] in ''[[Triumphus amoris|Triumpho amoris]]''. Fulco etiam persona in ''[[Divina comoedia]]'' [[Dantes Alagherius|Dantis Alagherii]] est.<ref>Vide paginam "[https://www.treccani.it/enciclopedia/folchetto-di-marsiglia_(Enciclopedia-Dantesca)/ Folchetto di Marsiglia]" apud ''Enciclopedia dantesca''. {{Ling|Italice}}</ref> == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == ; Editiones operum * Stanislaw Stronski, ''Le troubadour Folquet de Marseille''. Krakow: Académie des Sciences, 1910 {{Ling|Occitanice|Francogallice}} {{Google Books|_P3j0XQs1kEC|Paginae selectae}} ; Biographica et critica * Patrice Cabau, "[https://web.archive.org/web/20061126194421/http://www.societes-savantes-toulouse.asso.fr/samf/memoires/T_59/cabau.htm Les évêques de Toulouse et les lieux de leur sépulture]" in ''Mémoires de la Société Archéologique du Midi de la France'' vol. 59 (1999) * Patrice Cabau, "Foulque, marchand et troubadour de Marseille, moine et abbé du Thoronet, évêque de Toulouse (v. 1155/1160-25.12.1231)" in ''Cahiers de Fanjeaux'' no. 21 (1986) pp. 151-179 * N. M. Schulman, ''Where Troubadours were Bishops: The Occitania of Folc of Marseille (1150-1231)''. New York: Routledge, 2001. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20070313150741/http://www.trobar.org/troubadours/folquet/index.php Carmina Fulconis Occitanice] * [https://web.archive.org/web/20120111153214/http://www.dominicains.ca/francais/Documents/documents_gen/approbation2.htm Epistola dioecesana anni 1215] {{Ling|Francogallice}} [[Categoria:Mortui 1231]] [[Categoria:Auctores Occitanici]] [[Categoria:Episcopi Tolosani]] [[Categoria:Trobatores]] [[Categoria:Mercatores]] [[Categoria:Universitas Tolosana]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati saeculo 12]] [[Categoria:Personae Divinae Comoediae (Paradisus)]] is51dpgh5uwr8wma4e4o7bqvps1b8kf 0 32417 3982077 3742346 2026-08-18T15:56:44Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982077 wikitext text/x-wiki {{Non stipula}} {{latinitas|-1}} {{Interrete}} '''Forum interretiale''' ([[Anglice]] ''Internet Forum'') est [[situs interretialis|situs interretis]] ubi homines nuntios scribunt et ad nuntios aliorum respondent. Aliqua fora interretialia sunt [http://forums.fox.com FOX forums]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (de programmatibus in [[televisio]]ne) et [https://web.archive.org/web/20070620211352/http://www.vgsheets.com/ GMA], de [[:Categoria:ludi computatrales|ludis computatralibus]]. Nomen trahitur ab foris Romanis antiquis (e.g. [[Forum Romanum]]), quo homines conveniebant ut [[negotium|negotia]] cuiusque generis vel [[beneficentia|beneficentiam]] agerent. {{NexInt}} *[[Media socialia]] *[[deviantART]] *''[[Facebook]]'' *''[[Twitter]]'' [[Categoria:Media socialia]] 3w2rfjbt6xz3bua2nm83f5li6n4e8d0 0 34532 3982185 3960841 2026-08-19T02:30:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982185 wikitext text/x-wiki Subter est '''index urbium [[Finnia|Fennicarum]]''', nomine ordinatus. Anno [[1977]] iuridica differentia inter urbes, oppida et [[Index municipiorum Finniae|municipia seu communia]] ablata est. Hodie solum municipia seu communia agnita sunt, quorum ad aliquae vulgo relatum est sicuti [[urbs|urbes]] ([[Finnice]] ''kaupunki''; [[Suecice]] ''stad''). Municipium ipsum utrum urbis an oppidi designatione utatur decernere potest. Usque ad hodiernum tempus, multa ultimā utere decrevere, etiamsi crebro loca ne quidem satisfaciunt urbis definitioni ab [[Unio Europaea|UE]] factae, cui est minimus numerus incolarum 50 000 et minima [[spissitudo incolarum]] 500 incolarum pro chiliometro quadrato. Etiam, adhuc urbis centrum aut conurbatio ipsa tam urbana esse nequit. Simplex, independens decisio requiritur ut mutetur nomen ruralis "municipii" seu "communis" (Finnice ''kunta'') nomini "urbis" (''kaupunki''). Oppidis ante [[anni 1960|annos 1960]] conditis index annum ubi oppido charta regia concessa est includit. Multae fusiones municipales factae sunt in Finnia (et plurimae venturae sunt, propter municipalem ruris reformationem), quae etiam "urbem" definire difficile reddunt, quia in fusione, quamquam numerus incolarum paulum crescit, spissitudo incolarum decrescit. Verbi gratiā, secundum [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] definitionem, [[Tammerforsia]] urbs noniam est, propter completam municipalem fusionem cum [[oppidum Messubyense|oppido Messubyensi]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=4897 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Messubyensis”.</ref> ([[Finnice]] ''Messukylä''; [[Suecice]] ''Messuby''; [[Boreosamice]] ''Messukylä''), [[Aitolahti]]s ([[Finnice]] ''Aitolahti''; [[Suecice]] ''Aitolax''; [[Boreosamice]] ''Aitolahti'') et [[Teisko]]ne<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=12426 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Teiskoensis”.</ref> ([[Finnice]], [[Suecice]] et [[Boreosamice]] ''Teisko''), quae officialem spissitudinem incolarum ad 410,5 incolarum pro chiliometro quadrato deminuit, [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] anni [[2012]]. In Finnia, totum territorium urbis iuxta suos limites officialiter area urbis aut oppidi consideratur. Quamobrem, villagia, possibiles conurbationis areae et area centri administrativi (consistens ex urbis centro et districtibus urbis) satis accurate officialibus conceptibus distinguuntur. __NOTOC__ {| border="0" align="center" class="toccolours" ! Argumentum |- | align="center" | [[#A|A]] [[#B|B]] [[#C|C]] [[#E|E]] [[#F|F]] [[#G|G]] [[#H|H]] [[#I|I]] [[#K|K]] [[#L|L]] [[#M|M]] [[#N|N]] [[#O|O]] [[#P|P]] [[#R|R]] [[#S|S]] [[#T|T]] [[#U|U]] [[#V|V]] [[#W|W]] [[#X|X]] [[#Y|Y]] |- |} == Urbes == === A === [[Fasciculus:Turku Jewish Synagogue.jpg|thumb|<center>[[Synagoga]] [[Aboa|Aboensis]]</center>]] {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Aboa]]<ref>[https://books.google.it/books?id=2bINWLq6e5IC&dq=tornata+tornacum&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo, ovvero Breve trattato ...'', vol. 2, p. 706]</ref><ref>{{Graesse}}; [[Tuomo Pekkanen]] & [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''. Societas Litterarum Finnicarum, Helsinki, 2006; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Andra upplagan. Norstedts akademiska förlag, Stockholm, 2009.</ref> || ''Turku'' || ''Åbo'' || ''Turku'' || 186 030 || 306,37 |- | [[Acas]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Achas]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Akaa]] || ''Akaa'' || ''Ackas'' || ''Akaa'' || 17 052 || 314,38 |- | [[Aeaenekoski]] || ''Äänekoski'' || ''Äänekoski'' || ''Äänekoski'' || 19 609 || 1 138,38 |- | [[Aehtaeri]] || ''Ähtäri'' || ''Etseri'' || ''Ähtäri'' || 6 058 || 909,96 |- | [[Alajarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) 103 et 105, spec, etiam ex Alajarvi (...)".</ref> || ''Alajärvi'' || ''Alajärvi'' || ''Alajärvi'' || 9 973 || 1 056,75 |- | [[Alavo]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170228215513/http://etelapohjalaiset-juuret.fi/files/1ylioppilasmatrikkeli.pdf Matricula Scholae Trivialis Wasensis] ubi dicitur ”Johannes Kreander Sacellani filius Alavoensis”</ref> seu [[Alavus]] || ''Alavus'' || ''Alavo'' || ''Alavus'' || 12 020 || 842,73 |- | [[Aquae Equinae]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Orivesi'' || 'Orivesi'' || 'Orivesi'' || 9 359 || 960,08 |- | [[Aquilopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kotka'' || ''Kotka'' || ''Kotka'' || 54 342 || 949,74 |- | [[Arctopolis]]<ref>{{Ruhs}}</ref><ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Biorneburgum]]<ref>{{lexfons}}</ref> seu [[Bioerneburgum]]<ref>[http://www.histdoc.net/historia/se/ruhs_in.html textus]</ref> seu [[Ursorum Castrum]]<ref>{{Graesse}}</ref> || ''Pori'' || ''Björneborg'' || ''Pori'' || 85 256 || 1 704,07 |- | [[Arx Nova]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Castrum Novum (Finnia)|Castrum Novum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Savonlinna'' || ''Nyslott'' || ''Savonlinna'' || 35 504 || 1 973,13 |} === B === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Borgoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Porvoo'' || ''Borgå'' || ''Porvoo'' || 50 037 || 2 139,19 |- | [[Brahea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Lieksa'' || ''Lieksa'' || ''Lieksa'' || 11 739 || 4 067,60 |- | [[Brahestadium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Raahe'' || ''Brahestad'' || ''Raahe'' || 25 126 || 1 399,26 |- | [[Buckila]]<ref>[https://books.google.es/books?id=WkZnAAAAcAAJ&pg=PA84&lpg=PA84&dq=Buckila+juxta&source=bl&ots=_b_hoUoBZg&sig=Wml2rlc2B2ZmvU9-xf0p8FkS074&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjinP78-LjRAhWCcBoKHUB7ArwQ6AEIJTAB#v=onepage&q=Buckila%20juxta&f=false Linnaeus C. (1760); ''Amoenitates Academicae, Volumen Quintum''], ubi dicitur “(...) Apr. ad praedium equestre Buckila, ad quintum ab urbe lapidem (...)”.</ref> || ''Pukkila'' || '' Buckila'' || ''Pukkila'' || 1 976 || 145,94 |} === C === [[Fasciculus:Kokkola town hall.jpg|thumb|<center>[[Municipium]] [[Carolina vetus|Carolinae veteris]]</center>]] {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Caianeburgum]]<ref>{{Lexfons}}</ref> || ''Kajaani'' || ''Kajana'' || ''Kajaani'' || 37 646 || 2 264,01 |- | [[Calaioki]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161231054528/http://www.kaleviojanen.fi/ojanen-kuruII/suursillin.htm kaleviojanen.fi] ubi dicitur “(...) Adjunctus primo in Calajoki, deinde Sacellanus in GCarleby, obiit d. 10 Junii 1728 (...)”.</ref> || ''Kalajoki'' || ''Kalajoki'' || ''Kalajoki'' || 12 567 || 2 391,31 |- | [[Calcarium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kannus'' || ''Kannus'' || ''Kannus'' || 5 579 || 470,65 |- | [[Carolina Nova]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Neo-Carolina]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Uusikaarlepyy'' || ''Nykarleby'' || ''Uusikaarlepyy'' || 7 559 || 1 675,21 |- | [[Carolina Vetus]]<ref>{{Rytkonen}}</ref> seu [[Carolina Antiqua]]<ref>{{Graesse}}</ref> || ''Kokkola'' || ''Karleby'' || ''Kokkola'' || 47 634 || 2 730,81 |- | [[Chariovaldium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Harjavalta'' || ''Harjavalta'' || ''Harjavalta'' || 7 268 || 127,74 |- | [[Christinea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Christinaestadium]]<ref>[https://books.google.es/books?id=grdCAAAAcAAJ&pg=RA2-PA463&lpg=RA2-PA463&dq=Christinaestadium&source=bl&ots=UE_oHkrMyQ&sig=QGgY9qlP04EGn0bqYmu1ijuBP5k&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj2gcjL657RAhVMsxQKHSfwDuQQ6AEIMTAE#v=onepage&q=Christinaestadium&f=false Büsching A. F. (1754) ''Neue Erdbeschreibung: Dänemark, Norwegen, Schweden''] , ubi dicitur “(...) ''Christinestadt, ''Christinaestadium'', eine Seestadt'' (...)”.</ref> || ''Kristiinankaupunki'' || ''Kristinestad'' || ''Kristiinankaupunki'' || 6 798 || 1 678,98 |- | [[Clavivicus]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kurikka'' || ''Kurikka'' || ''Kurikka'' || 21 659 || 913,45 |- | [[Colpopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Lahti]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170921171655/http://docplayer.fi/3558131-Ihmisen-varaosat-studia-generalia-lahtiensis-22-03-2011-kimmo-kontula-hy-n-vararehtori-sisatautiopin-professori.html docplayer.fi] ubi dicitur "Ihmisen varaosat. Studia Generalia Lahtiensis Kimmo Kontula, HY:n vararehtori Sisätautiopin professori"</ref> || ''Lahti'' || ''Lahtis'' || ''Lahti'' || 118 885 || 154,58 |- | [[Copio]]<ref>[http://runeberg.org/ztfinland/0200.html ''Projekt Runeberg: Finland framstäldt i teckningar''], ubi dicitur "socken omtalas först 1554, och nomnet "Copio" förekommer icke förr äu 1571. Bland flera härledningar af namnet är den sanuolikast, som Kuopio vara en förfinskning (...)."</ref><ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> seu [[Cuopio]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Kuopio]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-2305002 Magistri linguae Latinae in urbe Kuopio convenerunt]. ''Nuntii Latini'', 8. Augusti 2014. (Audiri quoque potest: [http://areena.yle.fi/1-2305002]) </ref> || ''Kuopio'' || ''Kuopio'' || ''Kuopio'' || 112 158 || 2 317,24 |- | [[Cumoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Kumo]]<ref>[https://books.google.es/books?id=iUQDFlj1ykkC&pg=PA353&lpg=PA353&dq=kumoensis&source=bl&ots=inNod5PVhD&sig=PG52ouFZf_OB7fh_NUTGPxM_EsM&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjV49bT0J7RAhXF6RQKHY2hA34Q6AEIGjAA#v=onepage&q=kumoensis&f=false ], ubi apparet adiectivum “Kumoensis”.</ref> || ''Kokemäki'' || ''Kumo'' || ''Kokemäki'' || 7 579 || 531,27 |} === E === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Esboa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Espo]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe</ref> || ''Espoo'' || ''Esbo'' || ''Espoo'' || 270 416 || 528,14 |} === F === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Forsia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Forssa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Forssa'' || ''Forssa'' || ''Forssa'' || 17 389 || 253,39 |- | [[Fredericia (Finnia)|Fredericia]]<ref>[http://www.histdoc.net/historia/se/ruhs_in.html Finland av Friedr. Rühs. 1827.]</ref> || ''Hamina'' || ''Fredrikshamn'' || ''Hamina'' || 20 800 || 1 155,17 |} === G === [[Fasciculus:Jyvaskylan sokos.jpg|thumb|<center>Spectaculum pyrotechnicum [[Granivicus|Granivici]]</center>]] {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Granivicus]]<ref>[http://www.thesauruslex.com/sprak/latfin.htm ThesaurusLex, ''Latinska namn på finska städer och landskap'']</ref> seu [[Iyvaeskylae]]<ref>Ahti Rytkönen, [http://books.google.com/books?id=4OoXAAAAMAAJ&dq=jacobstadium&q=jyvaeskylae&pgis=1#search ''Lisiä suomalaiseen kielija kansantieteeseen''] (1976). Genetivus pluralis huius nominis est Jyvaeskylarum.</ref> || ''Jyväskylä'' || ''Jyväskylä'' || ''Jyväskylä'' || 137 392 || 1 466,34 |- | [[Grankulla]]<ref>[https://archive.org/stream/.../carolilinnaeiflo1745linn_djvu.txt Caroli Linnaei ... Flora Svecica :] ubi dicitur “(...) pago Grankulla intra arenae montes inter arbores r (...)”.</ref> || ''Kauniainen'' || ''Grankulla'' || ''Kauniainen'' || 9 395 || 6,00 |} === H === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Haapajärvi|Haapaiarvi]]<ref>[http://www.forgottenbooks.com/download_pdf/Acta_Soc_1100055494.pdf Acta Soc: Pro Fauna et Flora Fennica] ubi dicitur “(...) O m . p : Hellstr. , spe c. e Gamla Karleb y] ; Jakobstad : C.W. F ontell ! ; (st fq) ad ripas : Tenn. ,spec. ex Haapajärvi Pukkilahti ! O k . Kianta Kyllönen : Wainio Kasv . ; Kaj ana p : Must.p . 5 3 (...)”.</ref> || ''Haapajärvi'' || ''Haapajärvi'' seu ''Aspsjö'' || ''Haapajärvi'' || 7 424 || 789,08 |- | [[Haapavesi]] || ''Haapavesi'' || ''Haapavesi'' || ''Haapavesi'' || 7 157 || 1 086,15 |- | [[Hango]]<ref>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=143504 marinespecies.org] ubi apparet binomen "Coelogynopora hangoensis"</ref> seu [[Hanko]] || ''Hanko'' || ''Hangö'' || ''Hanko'' || 8 835 || 800,15 |- | [[Haustus Amnis]]<ref>Secundum etymologiam huius municipii in [https://fi.wikipedia.org/wiki/Kauhajoki#Etymologia Vicipaedia Fennica].</ref>|| ''Kauhajoki'' || ''Kauhajoki'' || ''Kauhajoki'' || 13 860 || 1 315,56 |- | [[Heinola]]<ref>[http://plants.jstor.org/stable/10.5555/al.ap.specimen.ld1220844 jstor.org] ubi dicitur “(...) Tavastia australis, in iugo pinifero iuxta oppidum Heinola (...)”.</ref> || ''Heinola'' || ''Heinola'' || ''Heinola'' || 19 498 || 839,29 |- | [[Helsingia]]<ref>Adiectivum [http://www.helsinki.fi/uh/4-2007/index.shtml ''Helsingiensis''].</ref> seu [[Helsinkium]]<ref name="dictionarium">Reijo Pitkäranta: [[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'', WSOY 2001, ISBN 951-0-22506-1)</ref> seu [[Helsingforsa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu [[Helsingforsia]]<ref>William T. Stearn, ''Botanical Latin'' (London, 1983: David & Charles), p. 222.</ref> seu [[Forsia Helsingiorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Helsingia Nova]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Helsinki'' || ''Helsingfors'' || ''Helsset'' || 629 512 || 715,49 |- | [[Hipponia Tavastorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Orimattila'' || ''Orimattila'' || ''Orimattila'' || 16 279 || 814,21 |- | [[Hogfors]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Nyhkala Anitila in Ridankorpi, circa officinam Hogfors et in primis ad Vattola (...)”.</ref> || ''Karkkila'' || ''Högfors'' || ''Karkkila'' || 8 966 || 255,31 |- | [[Hwittis]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?pid=5011 kansallisbiografia.fi] ubi dicitur “Huittinen mainitaan kirkkopitäjänä (Hwittis) jo 1410-luvulla. Harmaakivikirkon (S. Catharinae) rakentaminen oli aloitettu jo 1300-luvulla, ja kirkko oli valmistunut 1400-luvun lopulla (noin 1495–1500)”.</ref> || ''Huittinen'' || ''Vittis'' || ''Huittinen'' || 10 465 || 539,59 |- | [[Hyvinge]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) inter Hyvinge et Jokela (...)”.</ref> || ''Hyvinkää'' || ''Hyvinge'' || ''Hyvinkää'' || 46 477 || 336,76 |} === I === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Iacobstadium]]<ref name="GB">{{Rytkonen}}</ref> || ''Pietarsaari'' || ''Jakobstad'' || ''Pietarsaari'' || 19 464 || 396,25 |- | [[Iamsa]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Jamsa Soravuori et ad Niemola et Ohasvuori: Hult coll., spec, e Jamsa iam legit (...)"</ref> || ''Jämsä'' || ''Jämsä'' || ''Jämsä'' || 21 460 || 1 823,91 |- | [[Ianakkala]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=3746 helsinki.fi] ubi apparet adiectivum “Janakkalensis”</ref> || ''Janakkala'' || ''Janakkala'' || ''Janakkala'' || 16 862 || 586,07 |- | [[Idensalmi]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=3273 helsinki.fi] ubi apparet adiectivum “Idensalmiensis”</ref> || ''Iisalmi'' || '' Idensalmi'' || '' Iisalmi'' || 21 947 || 872,13 |- | [[Ikalis]]<ref>[https://www.geni.com/people/Kristian-Packal%C3%A9n/6000000011239179306 Geni.com] ubi apparet adiectivum “Ikalisensis”.</ref> || ''Ikaalinen'' || ''Ikalis'' || ''Ikaalinen'' || 7 166 || 843,46 |- | [[Imatra]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-3767337 Nuntii Latini Fennici] ubi dicitur: “His diebus animi Finlandensium commoti sunt homicidio triplici in urbe Imatra nocte diei Dominici (4.12.) facto. (...)”</ref> || ''Imatra'' || ''Imatra'' || ''Imatra'' || 27 721 || 191,28 |- | [[Iuankoski]] || ''Juankoski'' || ''Juankoski'' seu ''Strömsdal'' || ''Juankoski'' || 4 804 || 586,29 |} === K === [[Fasciculus:Kaskinen street.jpg|thumb|<center>Via in [[Kasko|Kaskone]]</center>]] {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Kankaanpaa]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna01fenngoog/actasocprofauna01fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) in par. Kankaanpaa extra territorium freqventior esse videtur: (...)"</ref> || ''Kankaanpää'' || ''Kankaanpää'' || ''Kankaanpää'' || 11 730 || 704,94 |- | [[Kasko]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'.']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ubi apparet toponymum “Kasko”.</ref> || ''Kaskinen'' || ''Kaskö'' || ''Kaskinen'' || 1 301 || 175,36 |- | [[Kemi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Ad litus maris adscendit usque in Kemi et Tornea (...)".</ref> || ''Kemi'' || ''Kemi'' || ''Giepma'' || 21 766 || 747,44 |- | [[Kemiiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) in Kuolajarvi, Kemijarvi, Sodankyla et ad flumen Ivalojoki in Inar (...)".</ref> || ''Kemijärvi'' || ''Kemijärvi'' || ''Giemajávri'' || 7 749 || 3 931,44 |- | [[Kerava]] || ''Kerava'' || ''Kervo'' || ''Kerava'' || 35 251 || 30,79 |- | [[Keuru]]<ref>[https://www.myheritage.es/names/abrahamus_suolaxius%20keuruensis www.myheritage.es], ubi apparet adiectivum “Keuruensis”.</ref> || ''Keuruu'' || ''Keuru'' || ''Keuruu'' || 10 087 || 1 430,57 |- | [[Kides]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet toponymum “Kides”.</ref> || ''Kitee'' || ''Kides'' || ''Kitee'' || 10 783 || 1 141,31 |- | [[Kiuruvesi]]<ref>[https://archive.org/stream/.../meddelandenafsoc05soci_djvu.txt ''Meddelanden af Societatis pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Etiam in Kiuruvesi, D. Lundström (...)".</ref> || ''Kiuruvesi'' || ''Kiuruvesi'' || ''Kiuruvesi'' || 8 556 || 1 422,90 |- | [[Kouvola]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt archive.org ''News in Latin''] ubi dicitur "(...) Deinde ad stationem biocolytarum urbis Kouvola portati sunt. (...)".</ref> seu [[Sustinere]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || '' Kouvola'' || '' Kouvola'' || '' Kouvola'' || 85 808 || 2 883,30 |- | [[Kuhmo]]<ref>[https://nl.wikipedia.org/wiki/Tycherus_kuhmoensis Articulus apud Vicipediam Nederlandicam de Tychero kuhmoensi], ubi apparet binomen “Tycherus kuhmoensis”</ref> || ''Kuhmo'' || ''Kuhmo'' || ''Kuhmo'' || 8 755 || 5 456,82 |- | [[Kuusamo]]<ref>[http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=m9a63261b5c779f45 algaebase.org]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet binomen “Spirogyra kuusamoensis f. skujaensis V. Poljansky.“</ref> || '' Kuusamo'' || '' Kuusamo'' || '' Guossán'' || 15 673 || 5 808,92 |} === L === [[Fasciculus:Lapp2.JPG|thumb|<center>Portus [[Lappeenranta|Lappeenrantensis]]</center>]] {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Laetala]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Laitila'' || ''Letala'' || ''Laitila'' || 8 527 || 545,33 |- | [[Lappeenranta]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-2594455 Nuntii Latini apud Yle Areena] ubi dicitur in nuntio de visitatione regis et reginae "In hoc itinere triduano etiam urbem Lappeenranta adierunt."</ref> seu [[Urbs Villmanstrandensis]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=10014 helsinki.fi] ubi dicitur "Andreas Lindén. n. 1768. Patre Præfecto (Ståthållare) Villmanstrandensis-provinciæ".</ref> || ''Lappeenranta'' || ''Villmanstrand'' || ''Lappeenranta'' || 72 868 || 1 723,50 |- | [[Lapponia Bothniensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Lapua'' || ''Lappo'' || ''Lapua'' || 14 628 || 750,77 |- | [[Limnaea Nylandorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Järvenpää'' || ''Träskända'' || ''Järvenpää'' || 41 039 || 39,94 |- | [[Loio]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=170 kansallisbiografia.fi] ubi apparet adiectivum “Lojoensis”.</ref> || ''Lohja'' || ''Lojo'' || ''Lohja'' || 47 241 || 441,19 |- | [[Loimaa]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/109565/Meditationes_sanctarum_epistolarum_40.pdf?sequence=1''Meditatio S. Epistolae Dominicae II''] ubi apparet adiectivum “Loimaensis”.</ref> || ''Loimaa'' || ''Loimaa'' || ''Loimaa'' || 16 421 || 851,93 |} === M === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Mantta-Philippopolis]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Keuruu Mantta (...)".</ref><ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> || ''Mänttä-Vilppula'' || ''Mänttä-Filpula'' || ''Mänttä-Vilppula'' || 10 564 || 657,10 |- | [[Michaelia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> seu [[Oppidum Sancti Michaelis]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> || ''Mikkeli'' || ''Sankt Michel'' || ''Mikkeli' || 54 606 || 2 124,60 |} === N === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Narpes]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ggFJAAAAcAAJ&pg=PA85&lpg=PA85&dq=Laihelae&source=bl&ots=SwrtEQMvHV&sig=Tsp8GNKHhS3bLqaIhCiZLxDvxcE&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjVlcLvmKLRAhXLOhQKHeybDXcQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Laihelae&f=false ''Dissertatio geographica de Ostro-Botnia''], ubi dicitur “(...) Paroecia Narpes, cui ab initio conjuncta fuerat Lapsierdensis (...)”.</ref> || ''Närpiö'' || ''Närpes'' || ''Närpiö'' || 9 392 || 2 334,15 |- | [[Neostadium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> sive [[Nystadium]]<ref>{{graesse}}</ref> || ''Uusikaupunki'' || ''Nystad'' || ''Uusikaupunki'' || 15 469 || 1 932,68 |- | [[Nicolaopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> seu [[Vaasa]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304080843/http://www.interrete.de/latein/nuntiifinarch1.html Nuntii Latini] ubi dicitur: "(...)) Die Martis nuntiatum est in Finnia quoque, scilicet in urbibus Helsinki, Vaasa (...)".]</ref> seu [[Vasa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> || ''Vaasa'' || ''Vasa'' || ''Vaasa'' || 67 495 || 397,44 |- | [[Nivala]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) typica, spec, e Lieksa Nivala (...)".</ref> || ''Nivala'' || ''Nivala'' || ''Nivala'' || 10 914 || 536,87 |- | [[Nokia (Finnia)|Nokia]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) interdum ex. gr. Karkku ad Karppaianjoki et Birkkala circa Nokia (...)".</ref> || ''Nokia'' || ''Nokia'' || ''Nokia'' || 33 118 || 347,76 |- | [[Nurmes]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Nurmes ad Pyssynvaara et Kopras:(...)".</ref> || '' Nurmes'' || '' Nurmes'' || '' Nurmes'' || 7 983 || 1 854,79 |} === O === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Olavia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Ulvila'' || ''Ulvsby'' || ''Ulvila'' || 13 334 || 422,52 |- | [[Oppidum Sanctae Catharinae]] || ''Kaarina'' || ''S:t Karins'' || ''Kaarina'' || 32 533 || 179,49 |- | [[Ostia Carelorum]]<ref>[[Reijo Pitkäranta]], ''[[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'' (Helsinki 2002).</ref> || ''Joensuu'' || ''Joensuu'' || ''Joensuu'' || 75 557 || 2 751,07 |- | [[Oulainen]] || ''Oulainen'' || ''Oulais'' || ''Oulainen'' || 7 597 || 597,54 |- | [[Outokumpu (Finnia)|Outokumpu]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161105000527/http://www.interrete.de/latein/nuntiifinarch3.html ''Lateinische Nachrichten - Nuntii Latini''], ubi dicitur "(...) In terram oppidi Outokumpu, quod in Carelia Finniae septentrionali situm (...)".</ref> || ''Outokumpu'' || ''Outokumpu'' || ''Outokumpu'' || 7 145 || 584,06 |} === P === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Pargas]]<ref>[https://sv.wikipedia.org/wiki/Inocybe_pargasensis Vicipaedia Suecica], ubi apparet binomen “Inocybe pargasensis".</ref> || ''Parainen'' || ''Pargas'' || ''Parainen'' || 15 456 || 5 548,25 |- | [[Parkano]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Parkano 3,5 km ad meridiem versus (...)".</ref> || '' Parkano'' || '' Parkano'' || '' Parkano'' || 6 755 || 909,66 |- | [[Pemar]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=4112 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Pemarensis”.</ref> || ''Paimio'' || ''Pemar'' || ''Paimio'' || 10 626 || 242,24 |- | [[Pieksamaki]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Atsari prope templum et stationem viae ferratae, Petajavesi ad fines par. (...)".</ref> || ''Pieksämäki'' || ''Pieksämäki'' || ''Pieksämäki'' || 18 712 || 1 836,39 |- | [[Portus Mariae]]<ref>{{Rytkonen}}</ref> || ''Maarianhamina'' || ''Mariehamn'' || ''Mariehamn'' || 11 521 || 20,75 |- | [[Pyhaiarvi]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/111014/De_urbe_Uloa_1.pdf?sequence=1''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Dn. ''Ericus Montanus'', Aboënsis, pastor in Pyhaejoki (...)".</ref> seu [[Lacus Sacer]] || ''Pyhäjärvi'' || ''Pyhäjärvi'' || ''Pyhäjärvi'' || 5 494 || 1 459,48 |} === R === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Raesonia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Raisio'' || ''Reso'' || ''Raisio'' || 24 330 || 50,06 |- | [[Raseburgum]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ZExYAAAAcAAJ&pg=PA156&lpg=PA156&dq=Raseburgum&source=bl&ots=jrvYOZl7F6&sig=HXQp1dXZyCRrk0VfVqFg6OKgOXA&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjotOfD0b3RAhUED5oKHRPDC3w4ChDoAQgZMAA#v=onepage&q=Raseburgum&f=false ''Ausführliche Geographie, Volumen 3''], ubi dicitur “(...) RASEBURG, Lat. ''Raseburgum'', eine (...)”.</ref> || ''Raasepori'' || ''Raseborg'' || ''Raasepori'' || 28 347 || 2 354,17 |- | [[Raumoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Rauma (Finnia)|Rauma]] || ''Rauma'' || ''Raumo'' || ''Rauma'' || 39 697 || 1 110,12 |- | [[Riihimaki]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt ''NEWS IN LATIN BY REIJO PITKÄRANTA AND TUOMO PEKKANEN, 2005 TO 2012''], ubi dicitur "(...) Pompa militum ostensionalis in oppido Riihimaki facta est (...)".</ref> || ''Riihimäki'' || ''Riihimäki'' || ''Riihimäki'' || 29 292 || 125,56 |- | [[Rovaniemi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae21soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Rovaniemi [Ob.] saepe betuletaconstituens (...)".</ref> || ''Rovaniemi'' || ''Rovaniemi'' || ''Roavvenjárga'' || 61 784 || 8 016,72 |} === S === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Saariiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Saarijarvi in praedio sacellani (...)".</ref> seu [[Lacus Insulae]] || ''Saarijärvi'' || ''Saarijärvi'' || ''Saarijärvi'' || 9 880 || 1 422,73 |- | [[Sala (Finnia Occidentalis)|Sala]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe#Cities_and_towns_in_Finland</ref> seu [[Sala Uscelensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Salo'' || ''Salo'' || ''Salo'' || 53 805 || 2 168,27 |- | [[Sastamala]] || ''Sastamala'' || ''Sastamala'' || ''Sastamala'' || 25 151 || 1 387,56 |- | [[Siikalatva]] || ''Siikalatva'' || ''Siikalatva'' || ''Siikalatva'' || 5 654 || 2 229,20 |- | [[Siundo]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?start=1250&total=1376&other=162&select=991 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Siundoensis”.</ref> || ''Siuntio'' || ''Sjundeå'' || ''Siuntio'' || 6 191 || 266,12 |- | [[Somero]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> || ''Somero'' || ''Somero'' || ''Somero'' || 9 053 || 697,68 |- | [[Suonenioki]]<ref>[http://www.ollikorhonen.com/category/testit-ja-visat/page/4/ ollikorhonen.com], ubi apparet adiectivum “Suonenjokiensi”.</ref> || ''Suonenjoki'' || ''Suonenjoki'' || ''Suonenjoki'' || 7 366 || 862,33 |} === T === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Tammerforsia]]<ref>Vb. adiect. "Tamperensis": cf. titulum libellorum ''Acta Universitatis Tamperensis''. "Tammerforsiensis": vide e.g. [http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=14016 hic]</ref><ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda. Norstedts Akademiska Förlag, Holmia, 2009. Adiectivis, "Tammerforsiensis" et "Tamperensis".</ref> || ''Tampere'' || ''Tammerfors'' || ''Tampere'' || 225 485 || 689,59 |- | [[Tavastum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Tavasteburgum]]<ref>[[Reijo Pitkäranta]], ''[[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'', sub voce ''Hämeenlinna'' (Helsinki 2002).</ref> seu [[Croneburgum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Groneburgum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Arx Tavastiae]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Hämeenlinna'' || ''Tavastehus'' || ''Hämeenlinna'' || 67 914 || 2031,55 |- | [[Tornia]]<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.</ref> seu [[Tornea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Tornio'' || ''Torneå'' || ''Duortnus'' || 22 187 || 1 348,55 |- | [[Trullonia Lappoensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kauhava'' || ''Kauhava'' || ''Kauhava'' || 16 756 || 1 328,37 |} === U === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Ulaburgum]]<ref>{{Ruhs}}</ref> seu [[Uloa (urbs)|Uloa]]<ref>Nomen "Uloa" extrahitur secundum librum Johannes Snellmann, Sari Kivistö, Arto Kirri, Oulu-seura, ''Oulun kaupungista = De urbe Uloa'' (2000) ISBN 951-96461-2-4</ref> || ''Oulu'' || ''Uleåborg'' || ''Oulu'' || 198 804 || 1 513,37 |- | [[Urbs Degerbyensis]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?start=1250&total=1376&other=162&select=991 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Degerbyensis”, quod ortum est ex antiquo nomine urbis secundum [https://fi.wikipedia.org/wiki/Loviisa Vicipaediam Fennicam].</ref> || ''Loviisa'' || ''Lovisa'' || ''Loviisa'' || 15 282 || 1 751,49 |} ===V=== {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Valkeakoski]]<ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae21soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) plures ad Jarventaka Kinttula etiam Vesilaks Laukko: Hjelt.— Ta. Valkeakoski: (...)".</ref> seu [[Flumen Album (Finnia)|Flumen Album]] || ''Valkeakoski'' || ''Valkeakoski'' || ''Valkeakoski'' || 21 305 || 372,04 |- | [[Vallis Gratiae]]<ref>{{Graesse}}.</ref><ref>[[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Editio secunda anni 2009.</ref> || ''Naantali'' || ''Nådendal'' || ''Naantali'' || 18 992 || 688,01 |- | [[Vantania]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe</ref> || ''Vantaa'' || ''Vanda'' || ''Vantaa'' || 215 813 || 240,34 |- | [[Varkaus]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae05soci/actasocprofaunae05soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Varkaus in vicinitate canalis (...)".</ref> seu [[Cleptopolis]] || ''Varkaus'' || ''Varkaus'' || ''Varkaus'' || 21 603 || 524,49 |- | [[Viitasaari]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Viitasaari plur. loc (...)".</ref> || ''Viitasaari'' || ''Viitasaari'' || ''Viitasaari'' || 6 654 || 1 589,13 |- | [[Vindala]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Vimpeli'' || ''Vindala'' || ''Vimpeli'' || 3 074 || 328,79 |} === W === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Wegelia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Seinäjoki'' || ''Seinäjoki'' || ''Seinäjoki'' || 61 658 || 1 469,23 |- | [[Wirdois]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocietatissc01suom/actasocietatissc01suom_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Sacellan. eccl. in Wirdois (...)".</ref> || ''Virrat'' || ''Virdois'' || ''Virrat'' || 6 972 || 1 299,07 |} === Y === {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Yloeiaervi]] || ''Ylöjärvi'' || ''Ylöjärvi'' || ''Ylöjärvi'' || 32 713 || 1 324,09 |} {{NexInt}} * [[Index divisionum administrativa Finniae]] == Notae == <references/> [[Categoria:Urbes Finniae|!]] [[Categoria:Indices urbium|Finnia]] krydfvlc04lgo8bbdecjn2ugydckbka 0 35518 3982193 3285880 2026-08-19T07:14:15Z Jondel 452 /* Secundum bellum mundanum et postea */ 3982193 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Historia Philippinarum''' creditur coepisse abhinc plus quam annos 30,000, per [[palaeolithicum|antiquum lapideum aevum]], cum homines via ponte terrestri primum migrabant et agros incolare incipiebant. Abhinc annorum plusquam quinquaginta milia greges palaeolithici habitabant in insulas. Per multa saecula fuerunt pars commercii maritimi [[Res publica popularis Sinarum|Serici]] [[Arabia Saudiana|Arabicique]]. [[Fasciculus:Boxer codex.jpg|thumb|left|<!--A 16th century Tagalog couple of the ''maharlika'' nobility caste-->Vir et mulier generis vocantur 'maharlika' (saec. XVI)]] A Serico tunc appellabantur Mai. Haec aggregatae insulae incolatae erat a gregibus paleolithicis per plurimas millium annorum. Fortasse Phillippinae sunt Maniola quam [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemaeo]] descripsit in sua opera [[Geographia]]. [[Neolithicum|Aera neolithica]] incoepit in illis insulis circa 9000 annis a.C.n. usque ad circa annum 1500, et cum metallis laborabant indigeni. Oppida forsan fuerunt autocthona similia stirpibus [[aete]]. Altera fuit [[Dumagats]] quorum stirps ex [[Papua Nova Guinea]] proveniebat. Per saecula 12 ad 15, conmigrationum series Malalaeanos quae sunt [[Indonesia]]ni [[Malaesia]]nique venerunt coeperunt incolare. [[Islamismus]] effundebat et constitit cum adventu Hispaniae. Etiam fuit systema litterarum appellatum [[Alibata]]. Postea detectae sunt [[1521]] a [[Ferdinandus Magellanus|Ferdinando Magellano]] [[Lusitania|Lusitano]], qui in insula [[Cebu]]a occisus est. Anno [[1565]], quam plurima urbes Legazpi conquisitatores [[Hispania|Hispanique]] ceperunt. Libera civitas suo proprio iure post regnum Hispaniae, anno [[1898]], declarata est, post autem regnum Civitatum Foederatarum Americae, anno [[1946]] haec declaratio in iure gentium invaluit. == Aevo Perventis Hispanis et Antequae == <!-- Cultura tunc Magellanos perventos --> Anno [[1521]] [[Ferdinandus Magellanus|Magellano]] pervento, philippinensis scriptae systema, consuetudo circumcisionis usque hodie sunt,et tunc [[Islamismus]] effundebat. In alteras, penates in dominos habebat et vocantur anitos. Ad unum deum vocantur Bathala cultus fuit. Quoti regionibus usque hodie ipsorum lingua ac consuetudoque sunt. == Aevo Hispano == Hispana [[Ecclesia Catholica|Christianitatium Catholicorum Romanorum]], [[Universitas|universitatium]], [[rectio|gubernaculorum]] rationem, instrumenta talis ut aratrum, raedam, codicem iurisprudentiae, typographias, etc intulit. Inter primos poetas fuit [[Gaspar Aquino de Belen]]. In multis regionibus, ecclesiae gerebant in loco gubernaculo. Indigenae autem iura aequalia iuribus Hispanorum non habebant. == Fossa Clysmatena aperta == Anno [[1869]], [[Fossa Clysmatena]] apertu, nobiles quae vocantur [[Rerum novarum cupidi#Rerum novarum cupidi illustriores|'ilustrados'(illustriores)]] emerserunt et ideas induxerunt occidentalarum liberalismum, aequalitatum, liberarum. Hi homines iura aequalitatem et repraesentationes pro indigenos. Intra illes, maxima clara fuerunt [[Gomburza]], et [[Jose Rizal]]. {{Vide etiam|Res Novae Philippinicae}} {{Vide etiam|Bellum Philippinicum-Americanum}} Ei fuerunt occisi icum accusationibus falsis. Eorum mortes exacerbaverunt nationem nascentem et intulerunt rebellionem ductam a Katipunan et adiuvata ab Americanis. [[Katipunan]] indixit independentiam anno [[1898]], quam America non agnovit, in vicem gubernaculum occupavit. Altera natio, [[Germania]] tenuit cuirassato expectante occupar, si non ita fecisset Americanae. Mox constituerunt Americanis [[Consortium Populorum]] Philippinarum. == Secundum bellum mundanum et postea == Anno [[1941]], cum [[secundum bellum mundanum|bello mundano secundo]] conflato [[Iaponia]] invasit. Anno 1946, Iaponia victam se declaravit. Interea [[Manuel Quezon]], tunc praeses, in exilo persuasum Congressum Americanum adeptus fuit ad liberandum qua concessu est anno [[1946]]. Anno [[1972]], tunc praeses [[Ferdinandus Marcos]] [[Lex militaris|iurem martialem]] dictus, vicesimos annos mansit dictatore. Anno [[1983]] [[Benignus Aquinas|Benigno Aquinas]] occisu, res nova erupit anno [[1986]]. [[Ferdinandus Marcos]] fugitu, [[Corazon Aquino]] Benigni uxori, praeses fuit. Hodiernus praesidens electa est [[Ferdinandus Marcos iunior(vulgo Bongbong Marcos]] abhinc anno [[2022]]. Populi paene omnes Catholici sed in australis sunt Islamici. Variae linguae omnibus sunt. Linguae publciae sunt [[Lingua Anglica |Anglica]] et [[Lingua Philippinica|Philippinica]]. Lingua Hispana fere exstincta est. Commercium linguae vel sermo sunt Tagalog, sed exstat creola Hispana appellatur [[Chabacani|Chabacano]] (Tsabacano) sive Zamboangenio origo ex urbe cognomine Zamboanga 250000 loquentium. [[Typhon Haiyan]] (in Philippinis Yolanda appellatus) diebus [[7 Novembris|7]] et [[8 Novembris]] anno [[2013]] saltem 4000 incolarum insularum, notabiliter in [[Leyte]] et [[Caebua]], necavit, detrimentum aliis millionibus afferens. Urbe [[Marawi]] incursu Maute copia islamico extremo, tota insula declarata a tunc [[Praeses|praeside ]] [[Rodericus Duterte|Roderico Duterte]] est sub [[Lex militaris|iure militari]] mense [[Maii]] 2017. {{NexInt}} * [[:Categoria:Hispania apud Philippinas]] * [[Ultimi Philippinarum]] * [[Michael Lopez de Legazpi]] [[Categoria:Historia Philippinarum]] {{Myrias|Historia}} h5gag0x5oiv9gypafovk10045y2eeh1 3982194 3982193 2026-08-19T07:14:48Z Jondel 452 /* Secundum bellum mundanum et postea */ 3982194 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Historia Philippinarum''' creditur coepisse abhinc plus quam annos 30,000, per [[palaeolithicum|antiquum lapideum aevum]], cum homines via ponte terrestri primum migrabant et agros incolare incipiebant. Abhinc annorum plusquam quinquaginta milia greges palaeolithici habitabant in insulas. Per multa saecula fuerunt pars commercii maritimi [[Res publica popularis Sinarum|Serici]] [[Arabia Saudiana|Arabicique]]. [[Fasciculus:Boxer codex.jpg|thumb|left|<!--A 16th century Tagalog couple of the ''maharlika'' nobility caste-->Vir et mulier generis vocantur 'maharlika' (saec. XVI)]] A Serico tunc appellabantur Mai. Haec aggregatae insulae incolatae erat a gregibus paleolithicis per plurimas millium annorum. Fortasse Phillippinae sunt Maniola quam [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemaeo]] descripsit in sua opera [[Geographia]]. [[Neolithicum|Aera neolithica]] incoepit in illis insulis circa 9000 annis a.C.n. usque ad circa annum 1500, et cum metallis laborabant indigeni. Oppida forsan fuerunt autocthona similia stirpibus [[aete]]. Altera fuit [[Dumagats]] quorum stirps ex [[Papua Nova Guinea]] proveniebat. Per saecula 12 ad 15, conmigrationum series Malalaeanos quae sunt [[Indonesia]]ni [[Malaesia]]nique venerunt coeperunt incolare. [[Islamismus]] effundebat et constitit cum adventu Hispaniae. Etiam fuit systema litterarum appellatum [[Alibata]]. Postea detectae sunt [[1521]] a [[Ferdinandus Magellanus|Ferdinando Magellano]] [[Lusitania|Lusitano]], qui in insula [[Cebu]]a occisus est. Anno [[1565]], quam plurima urbes Legazpi conquisitatores [[Hispania|Hispanique]] ceperunt. Libera civitas suo proprio iure post regnum Hispaniae, anno [[1898]], declarata est, post autem regnum Civitatum Foederatarum Americae, anno [[1946]] haec declaratio in iure gentium invaluit. == Aevo Perventis Hispanis et Antequae == <!-- Cultura tunc Magellanos perventos --> Anno [[1521]] [[Ferdinandus Magellanus|Magellano]] pervento, philippinensis scriptae systema, consuetudo circumcisionis usque hodie sunt,et tunc [[Islamismus]] effundebat. In alteras, penates in dominos habebat et vocantur anitos. Ad unum deum vocantur Bathala cultus fuit. Quoti regionibus usque hodie ipsorum lingua ac consuetudoque sunt. == Aevo Hispano == Hispana [[Ecclesia Catholica|Christianitatium Catholicorum Romanorum]], [[Universitas|universitatium]], [[rectio|gubernaculorum]] rationem, instrumenta talis ut aratrum, raedam, codicem iurisprudentiae, typographias, etc intulit. Inter primos poetas fuit [[Gaspar Aquino de Belen]]. In multis regionibus, ecclesiae gerebant in loco gubernaculo. Indigenae autem iura aequalia iuribus Hispanorum non habebant. == Fossa Clysmatena aperta == Anno [[1869]], [[Fossa Clysmatena]] apertu, nobiles quae vocantur [[Rerum novarum cupidi#Rerum novarum cupidi illustriores|'ilustrados'(illustriores)]] emerserunt et ideas induxerunt occidentalarum liberalismum, aequalitatum, liberarum. Hi homines iura aequalitatem et repraesentationes pro indigenos. Intra illes, maxima clara fuerunt [[Gomburza]], et [[Jose Rizal]]. {{Vide etiam|Res Novae Philippinicae}} {{Vide etiam|Bellum Philippinicum-Americanum}} Ei fuerunt occisi icum accusationibus falsis. Eorum mortes exacerbaverunt nationem nascentem et intulerunt rebellionem ductam a Katipunan et adiuvata ab Americanis. [[Katipunan]] indixit independentiam anno [[1898]], quam America non agnovit, in vicem gubernaculum occupavit. Altera natio, [[Germania]] tenuit cuirassato expectante occupar, si non ita fecisset Americanae. Mox constituerunt Americanis [[Consortium Populorum]] Philippinarum. == Secundum bellum mundanum et postea == Anno [[1941]], cum [[secundum bellum mundanum|bello mundano secundo]] conflato [[Iaponia]] invasit. Anno 1946, Iaponia victam se declaravit. Interea [[Manuel Quezon]], tunc praeses, in exilo persuasum Congressum Americanum adeptus fuit ad liberandum qua concessu est anno [[1946]]. Anno [[1972]], tunc praeses [[Ferdinandus Marcos]] [[Lex militaris|iurem martialem]] dictus, vicesimos annos mansit dictatore. Anno [[1983]] [[Benignus Aquinas|Benigno Aquinas]] occisu, res nova erupit anno [[1986]]. [[Ferdinandus Marcos]] fugitu, [[Corazon Aquino]] Benigni uxori, praeses fuit. Hodiernus praesidens electa est [[Ferdinandus Marcos iunior|Ferdinandus Marcos iunior(vulgo Bongbong Marcos]] abhinc anno [[2022]]. Populi paene omnes Catholici sed in australis sunt Islamici. Variae linguae omnibus sunt. Linguae publciae sunt [[Lingua Anglica |Anglica]] et [[Lingua Philippinica|Philippinica]]. Lingua Hispana fere exstincta est. Commercium linguae vel sermo sunt Tagalog, sed exstat creola Hispana appellatur [[Chabacani|Chabacano]] (Tsabacano) sive Zamboangenio origo ex urbe cognomine Zamboanga 250000 loquentium. [[Typhon Haiyan]] (in Philippinis Yolanda appellatus) diebus [[7 Novembris|7]] et [[8 Novembris]] anno [[2013]] saltem 4000 incolarum insularum, notabiliter in [[Leyte]] et [[Caebua]], necavit, detrimentum aliis millionibus afferens. Urbe [[Marawi]] incursu Maute copia islamico extremo, tota insula declarata a tunc [[Praeses|praeside ]] [[Rodericus Duterte|Roderico Duterte]] est sub [[Lex militaris|iure militari]] mense [[Maii]] 2017. {{NexInt}} * [[:Categoria:Hispania apud Philippinas]] * [[Ultimi Philippinarum]] * [[Michael Lopez de Legazpi]] [[Categoria:Historia Philippinarum]] {{Myrias|Historia}} 8xekq4ewke40i2vwhe1m7k9t8uehzv3 3982195 3982194 2026-08-19T07:15:24Z Jondel 452 /* Secundum bellum mundanum et postea */ 3982195 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Historia Philippinarum''' creditur coepisse abhinc plus quam annos 30,000, per [[palaeolithicum|antiquum lapideum aevum]], cum homines via ponte terrestri primum migrabant et agros incolare incipiebant. Abhinc annorum plusquam quinquaginta milia greges palaeolithici habitabant in insulas. Per multa saecula fuerunt pars commercii maritimi [[Res publica popularis Sinarum|Serici]] [[Arabia Saudiana|Arabicique]]. [[Fasciculus:Boxer codex.jpg|thumb|left|<!--A 16th century Tagalog couple of the ''maharlika'' nobility caste-->Vir et mulier generis vocantur 'maharlika' (saec. XVI)]] A Serico tunc appellabantur Mai. Haec aggregatae insulae incolatae erat a gregibus paleolithicis per plurimas millium annorum. Fortasse Phillippinae sunt Maniola quam [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemaeo]] descripsit in sua opera [[Geographia]]. [[Neolithicum|Aera neolithica]] incoepit in illis insulis circa 9000 annis a.C.n. usque ad circa annum 1500, et cum metallis laborabant indigeni. Oppida forsan fuerunt autocthona similia stirpibus [[aete]]. Altera fuit [[Dumagats]] quorum stirps ex [[Papua Nova Guinea]] proveniebat. Per saecula 12 ad 15, conmigrationum series Malalaeanos quae sunt [[Indonesia]]ni [[Malaesia]]nique venerunt coeperunt incolare. [[Islamismus]] effundebat et constitit cum adventu Hispaniae. Etiam fuit systema litterarum appellatum [[Alibata]]. Postea detectae sunt [[1521]] a [[Ferdinandus Magellanus|Ferdinando Magellano]] [[Lusitania|Lusitano]], qui in insula [[Cebu]]a occisus est. Anno [[1565]], quam plurima urbes Legazpi conquisitatores [[Hispania|Hispanique]] ceperunt. Libera civitas suo proprio iure post regnum Hispaniae, anno [[1898]], declarata est, post autem regnum Civitatum Foederatarum Americae, anno [[1946]] haec declaratio in iure gentium invaluit. == Aevo Perventis Hispanis et Antequae == <!-- Cultura tunc Magellanos perventos --> Anno [[1521]] [[Ferdinandus Magellanus|Magellano]] pervento, philippinensis scriptae systema, consuetudo circumcisionis usque hodie sunt,et tunc [[Islamismus]] effundebat. In alteras, penates in dominos habebat et vocantur anitos. Ad unum deum vocantur Bathala cultus fuit. Quoti regionibus usque hodie ipsorum lingua ac consuetudoque sunt. == Aevo Hispano == Hispana [[Ecclesia Catholica|Christianitatium Catholicorum Romanorum]], [[Universitas|universitatium]], [[rectio|gubernaculorum]] rationem, instrumenta talis ut aratrum, raedam, codicem iurisprudentiae, typographias, etc intulit. Inter primos poetas fuit [[Gaspar Aquino de Belen]]. In multis regionibus, ecclesiae gerebant in loco gubernaculo. Indigenae autem iura aequalia iuribus Hispanorum non habebant. == Fossa Clysmatena aperta == Anno [[1869]], [[Fossa Clysmatena]] apertu, nobiles quae vocantur [[Rerum novarum cupidi#Rerum novarum cupidi illustriores|'ilustrados'(illustriores)]] emerserunt et ideas induxerunt occidentalarum liberalismum, aequalitatum, liberarum. Hi homines iura aequalitatem et repraesentationes pro indigenos. Intra illes, maxima clara fuerunt [[Gomburza]], et [[Jose Rizal]]. {{Vide etiam|Res Novae Philippinicae}} {{Vide etiam|Bellum Philippinicum-Americanum}} Ei fuerunt occisi icum accusationibus falsis. Eorum mortes exacerbaverunt nationem nascentem et intulerunt rebellionem ductam a Katipunan et adiuvata ab Americanis. [[Katipunan]] indixit independentiam anno [[1898]], quam America non agnovit, in vicem gubernaculum occupavit. Altera natio, [[Germania]] tenuit cuirassato expectante occupar, si non ita fecisset Americanae. Mox constituerunt Americanis [[Consortium Populorum]] Philippinarum. == Secundum bellum mundanum et postea == Anno [[1941]], cum [[secundum bellum mundanum|bello mundano secundo]] conflato [[Iaponia]] invasit. Anno 1946, Iaponia victam se declaravit. Interea [[Manuel Quezon]], tunc praeses, in exilo persuasum Congressum Americanum adeptus fuit ad liberandum qua concessu est anno [[1946]]. Anno [[1972]], tunc praeses [[Ferdinandus Marcos]] [[Lex militaris|iurem martialem]] dictus, vicesimos annos mansit dictatore. Anno [[1983]] [[Benignus Aquinas|Benigno Aquinas]] occisu, res nova erupit anno [[1986]]. [[Ferdinandus Marcos]] fugitu, [[Corazon Aquino]] Benigni uxori, praeses fuit. Hodiernus praesidens electa est [[Ferdinandus Marcos iunior|Ferdinandus Marcos iunior(vulgo Bongbong Marcos)]] abhinc anno [[2022]]. Populi paene omnes Catholici sed in australis sunt Islamici. Variae linguae omnibus sunt. Linguae publciae sunt [[Lingua Anglica |Anglica]] et [[Lingua Philippinica|Philippinica]]. Lingua Hispana fere exstincta est. Commercium linguae vel sermo sunt Tagalog, sed exstat creola Hispana appellatur [[Chabacani|Chabacano]] (Tsabacano) sive Zamboangenio origo ex urbe cognomine Zamboanga 250000 loquentium. [[Typhon Haiyan]] (in Philippinis Yolanda appellatus) diebus [[7 Novembris|7]] et [[8 Novembris]] anno [[2013]] saltem 4000 incolarum insularum, notabiliter in [[Leyte]] et [[Caebua]], necavit, detrimentum aliis millionibus afferens. Urbe [[Marawi]] incursu Maute copia islamico extremo, tota insula declarata a tunc [[Praeses|praeside ]] [[Rodericus Duterte|Roderico Duterte]] est sub [[Lex militaris|iure militari]] mense [[Maii]] 2017. {{NexInt}} * [[:Categoria:Hispania apud Philippinas]] * [[Ultimi Philippinarum]] * [[Michael Lopez de Legazpi]] [[Categoria:Historia Philippinarum]] {{Myrias|Historia}} g03u739k1694wimu6c0b37l2adkv2v6 0 48890 3982080 3417270 2026-08-18T15:59:17Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982080 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bronze à l'oiseau frappé par les Sénons.jpg|thumb|upright=1.5|Nummus aeneus Senonum saeculo I a.C.n. incusus]] '''Senones''', Latine nonnumquam '''Galli Senones''', fuerunt [[gens]] quae in [[Gallia]] aetate [[Gaius Iulius Caesar|Gaii Iulii Caesaris]] vivebat in terris quae hodie ad praefecturas [[Sequana et Matrona|Sequanam et Matronam]], [[Ligerula (praefectura Franciae)|Ligerula]]m et [[Icauna (praefectura Franciae)|Icaunam]] pertinent. Hac in regione fuit urbs eorum [[Caput (urbs)|capitalis]], nomine Latino [[Agedincum Senonum]], postea "civitas Senonum", unde Francogallice ''Sens''. [[Polybius]] enarrat aliquos Senones circa annum [[400 a.C.n.]] in Italiam venisse et litus ad orientem versus [[paeninsula]]e inter [[Ariminum]] et [[Ancona]]m cepisse atque ibi urbem [[Sena Gallica|Senam Gallicam]] ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''Senigallia'') condidisse. Ergo haec regio [[ager Gallicus]] dicta est. Iidem sunt qui urbem Romam expugnasse narrantur antequam a [[Marcus Furius Camillus|Camillo]] expellerentur. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Bertrand Debatty, "[https://www.academia.edu/4551895/_Les_limites_de_la_cité_gallo-romaine_des_Sénons._Perception_et_réalité_ Les limites de la cité gallo-romaine des Sénons. Perception et réalité]" in ''Hypothèses 2004. Travaux de l'Ecole doctorale d'Histoire de l'Université Paris I Panthéon-Sorbonne'' (2005) pp. 85-94 * Jean-Paul Delor, ''Carte archéologique de la Gaule: L'Yonne''. 2002 * M. Dondin-Peyre, "L'Onomastique dans les cités de Gaule centrale (Bituriges Cubes, Éduens, Sénons, Carnutes, Turons, Parisii)" in M. Dondin-Peyre, M. T. Raepsaet-Charlier, edd., ''Noms, identités culturelles et romanisation sous le Haut-Empire'' (Bruxellis, 2001) pp. 193-341 {{Civitates trium Galliarum}} [[Categoria:Senones|!]] [[Categoria:Civitates Imperii Romani]] qz3tnj6i6udiok3pvyv66k16cys5kh9 0 51560 3982189 2612242 2026-08-19T04:45:13Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982189 wikitext text/x-wiki ''' Ioannes de Montreuil''' (natus die ignoto – necatus est die [[29 Maii]] [[1418]], cum Burgundi [[Ioannes (dux Burgundiae)|Ioanne]] duce Burgundiae ducti [[Lutetia]]m caperent) fuit eruditus [[Francia|Francicus]], qui vixit initio [[saeculum 15|saeculi XV]], nuntius Ludovici d'Orléans et socius [[Laurentius de Premierfait|Laurentii de Premierfait]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20080507235611/http://www.chss.montclair.edu/english/furr/medethum.html 'Jhesu Nichil Est Commune Ligurgo']: Disputatio inter eruditos circa annum 1405 pagina a Grover C. Furr scripta * [https://web.archive.org/web/20080520053810/http://www.chss.montclair.edu/english/furr/diss/disstoc.html Grover C. Furr, ''The Quarrel of the Roman de la Rose and Fourteenth Century Humanism.'' Dissertatio numquam edita, Princetonia anno 1979] == Bibliographia == * Ezio Ornato (c. 1405) ''Jean Muret et ses amis Nicolas de Clamanges et Jean de Montreuil'' (Genavae: Droz, 1969) * Françoise Autrand, ''Charles VI: le roi fou'' {{DEFAULTSORT:Montreuil, Ioannes de}} [[Categoria:Legati]] [[Categoria:Politici Franciae]] [[Categoria:Nati saeculo 14]] [[Categoria:Mortui 1418]] 5rbajpgcoj8oahu3xec9yfw1n4qplha 0 53452 3982107 2423909 2026-08-18T17:21:51Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982107 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Jaufre rudel.jpg|thumb|Galfridus Rudel ab [[Hodierna Tripolitana]] amplexus moritur ([[Bibliotheca Nationalis Francica]] MS [[BNF Français 12473|Français 12473]])]] '''Galfridus Rudel''' (natus circa annum [[1100]], mortuus circa [[1147]]) fuit [[trobator]]. Famam eius celebraverunt [[Petrarca]] in ''[[Triumphus amoris|Triumpho amoris]]'' et [[Edmundus Rostand]] in ''[[La princesse lointaine]]''. == Bibliographia == * Alfred Jeanroy, ed. et interpr., ''Les chansons de Jaufré Rudel''. Lutetiae: Champion, 1924 * Yves Leclair, Roy Rosenstein, edd. et interprr., ''Chansons pour un amour lointain de Jaufre Rudel: édition bilingue occitan-français''. Gardonne: Editions Fédérop, 2011. ISBN 978-2-85792-200-1 * George Wolf, Roy Rosenstein, edd. et interprr., ''The Poetry of Cercamon and Jaufre Rudel''. Novi Eboraci, 1983 == Nexus externi == * [http://www.trobar.org/troubadours/jaufre_rudel/ Opera Galfridi Rudel]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ling|Occitanice|Anglice}} * ''[http://jaufre-outremer.blogspot.fr/ The afterlife of Jaufré Rudel]'' {{bio-stipula}} {{Lifetime|saeculo 12|saeculo 12|Rudel, Galfridus}} [[Categoria:Auctores Occitanici]] [[Categoria:Trobatores]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] 47i2d0qgnl2rthvdrn6gjqntq9hothy 0 72099 3982192 3905457 2026-08-19T06:39:32Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982192 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Keith Jarrett-commons.jpg|thumb|right|Keith Jarrett]] '''Keith Jarrett''' (natus in Allentown, [[Pennsylvania]]e [[8 Maii]], [[1945]]) est [[clavile|clavilista]] et [[compositor]] [[iaz]]ensis [[CFA|Americanus]]. Frater minor eius, [[Christophorus Jarrett]], etiam est clavilista, et frater maior [[Scott Jarrett]] est cantor et canticorum scriptor. == Fontes == * Carr, Ian. [[1992]]. ''Keith Jarrett: The Man and His Music''. ISBN 0586092196. * Carr, Ian, Digby Fairweather, et Brian Priestley. [[2003]]. ''The Rough Guide To Jazz''. ISBN 1-84353-256-5. == Nexus externi == *[https://web.archive.org/web/20090420001307/http://www.keithjarrett.it/ KeithJarrett.it] * [http://www.lynndavidnewton.com/music/kj/JarrettSketch.html Keith Jarrett: brevis biographia ] * [https://web.archive.org/web/20080509061512/http://home.ica.net/~blooms/jarretthome.html Keith Jarrett discographia] * [https://web.archive.org/web/20201116195225/http://www.culturekiosque.com/jazz/portrait/keith_jarrett.html#hp/ Colloquium percontativum cum Keith Jarrett (2007)] * [http://artofthestates.org/cgi-bin/performer.pl?perf=691 Art of the States: Keith Jarrett] performing ''Lousadzak, op. 48'' (1944) by [[Alan Hovhaness]] * [http://launch.groups.yahoo.com/group/keithjarrett/ Keith Jarrett at Yahoo!Groups]. * [http://www.keithjarrett.org Keith Jarrett fansite]. * [http://www.ecmrecords.com/Catalogue/ECM/1900/1900.php?lvredir=712&cat=%2FArtists%2FJarrett+Keith%23%23Keith+Jarrett&catid=0&doctype=Catalogue&order=releasedate&rubchooser=901&mainrubchooser=9 Keith Jarrett on ECM Records]. * [http://keithjarrett.vilabol.uol.com.br Keith Jarrett by Otacílio Melgaço]{{Nexus deficit|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.jazz.com/jazz-blog/2008/2/4/keith-jarrett-standards-trio-celebrates-its-25th-anniversary "Keith Jarrett Standards Trio Celebrates Its 25th Anniversary"] by Ted Gioia [https://web.archive.org/web/20151021131326/http://www.jazz.com/ Jazz.com]. * [http://www.npr.org/programs/pianojazz/previousguests/winter2007/jarrett.html Keith Jarrett on Marian McPartland's Piano Jazz (NPR).] * [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E0DD153DF93AA35751C0A961958260 1997 ''New York Times'' profile of Jarrett] * [http://www.allaboutjazz.com/php/article.php?id=26093 AllAboutJazz review of Spheres] * [https://web.archive.org/web/20071031042832/http://www.thegline.com/disc-of-the-week/2006/09-28-2006.htm A detailed review of Spheres] {{DEFAULTSORT:Jarrett, Keith}} [[Categoria:Nati 1945]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Musici Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Musici Iaz]] 8i1jrqlw7yk0dqtr9dn2la7b916prdc 0 73620 3982042 3786054 2026-08-18T14:12:04Z LilyKitty 18316 de positivismo logico 3982042 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Avenarius Richard philosopher.png|thumb| Richardus Avenarius.]] '''Richardus Avenarius''' (natus [[Lutetia]]e die [[19 Novembris]] [[1843]]; mortuus est [[Turicum (urbs)|Turici]] die [[18 Augusti]] [[1896]]) fuit [[philosophus]] [[Germania|Germanicus]] [[empirismus|empirismo]]-[[cogitatio critica|criticismi]] more [[positivismus logicus|positivismo logico]]. Philosophiam super [[metaphysica]]m et [[materialismus|materialismum]] [[cogitatio|cogitavit]] quod [[Ernestus Mach|Ernesto Mach]] movit. [[Professor]] fuit [[Alma Mater Lipsiensis|Almae Matris Lipsiensis]] ad annum [[1877]] et deinde [[Universitas Turicensis|Universitatis Turicensis]] ad annum 1896. == Nexus externi == * {{PND|116389311}} * [http://mdz10.bib-bvb.de/~db/0001/bsb00016233/images/index.html?nativeno=468 De Richardo Avenario] in ''Neue Deutsche Biographie'' {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Avenarius, Richard}} [[Categoria:Nati 1843]] [[Categoria:Mortui 1896]] [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Philosophi]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] 3gbfnhcrai7cjrpp5fd8pvzwwk5pwek 0 78857 3982205 3716529 2026-08-19T09:02:53Z Bis-Taurinus 70496 Mortem addidi. 3982205 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Festus Mogea with George Bush July 10, 2003.jpg|thumb|upright=1.25|'''Festus Mogae''' et [[Georgius W. Bush|Georgius Bush]] anno 2003 picti]] '''Festus Mogae''' (natus in [[Serowe]] die [[21 Augusti]] [[1939]], mortuus [[8 Maii]] [[2026]] in [[Gaborone]]), alumnus [[Collegium Universitatis (Oxonia)|collegii Universitatis]] [[Oxonia|Oxoniensis]] et [[Universitas Sussexiensis|universitatis Sussexiensis]] in [[Anglia]], fuit argentarius et politicus [[Botswana]]e. Fuit ab anno [[1992]] praeses vicarius Botswanae et ab anno [[1998]] usque ad [[2008]] eiusdem praeses. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190208035907/http://www.africansuccess.org/visuFiche.php?id=572&lang=en Vita] apud ''African Success'' {{Ling|Anglice|Francogallice}} {{bio-stipula}} {{Praesides Botswanae}} {{DEFAULTSORT:Mogae, Festus}} [[Categoria:Politici Botsuanae]] [[Categoria:Duces civitatum]] [[Categoria:Nati 1939]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Sussexiensis]] [[Categoria:Argentarii]] rxkvx5o457ucit1am5n9x10p2eexhhx 3982223 3982205 2026-08-19T11:48:09Z IacobusAmor 1163 3982223 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Festus Mogea with George Bush July 10, 2003.jpg|thumb|upright=1|Festus Mogae et [[Georgius W. Bush|Georgius Bush]] anno 2003 picti.]] '''Festus Mogae''' (natus [[Serowe]] in [[vicus|vico]] urbano {{Creanda|en|Bechuanaland Protectorate|Protectoratus Betzuandialandiae}} die [[21 Augusti]] [[1939]]; mortuus [[Gaborone]] in oppido [[8 Maii]] [[2026]]), alumnus [[Collegium Universitatis (Oxonia)|Collegii Universitatis]] [[Oxonia|Oxoniensis]] et [[Universitas Sussexiensis|Universitatis Sussexiensis]] in [[Anglia]], fuit [[argentarius]] et [[politicus]] [[Botsuana]]e, qui ab anno [[1992]] praeses vicarius Botsuanae et ab anno [[1998]] usque ad [[2008]] eiusdem praeses meruit. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190208035907/http://www.africansuccess.org/visuFiche.php?id=572&lang=en Vita] apud ''African Success'' {{Ling|Anglice|Francogallice}} {{bio-stipula}} {{Praesides Botswanae}} {{Lifetime|1939|2026|Mogae, Festus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Sussexiensis]] [[Categoria:Argentarii]] [[Categoria:Duces civitatum]] [[Categoria:Politici Botsuanae]] ggt6te1cuco5ejbw6igzt8g5rh4wygw 0 88905 3982173 3711274 2026-08-18T23:18:13Z FedeMewing 213643 /* */ 3982173 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = | fossil_range= {{Geological range|Miocaenum|Recens}} |image = TeTuatahianui.jpg | image_caption = ''[[Apteryx mantelli]]'' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | infraclassis = [[Palaeognathae]] | clade = [[Novaeratitae]] | ordo = [[Apterygiformes]] | ordo_authority = [[Ernestus Haeckel|Haeckel]], [[1866]] | familia = [[Apterygidae]] | familia_authority = [[Georgius Robertus Gray|Gray]], [[1840]]<ref name="SN">{{cite web| url= http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51305.htm| title=Systema Naturae 2000 / Classification, Family Apterygidae | accessdate=4 Februarii 2009 |last=Brands | first=Sheila | date=14 Augusti 2008 | work=Project: The Taxonomicon }}.</ref> | genus = '''''Apteryx''''' | genus_authority = [[Georgius Shaw|Shaw]], [[1813]]<ref name="SN" /> | type_species = ''[[Apteryx australis]]'' | type_species_authority = [[Georgius Shaw|Shaw]], [[1813]]<ref name=ICZN1916/> | subdivision_ranks = [[Species]] | subdivision = ''[[Apteryx haastii]]''<br> ''[[Apteryx owenii]]''<br> ''[[Apteryx rowi]]''<br> ''[[Apteryx australis]]''<br> ''[[Apteryx mantelli]]''<br> † ''[[Apteryx littoralis]]''<br> | synonyms = '''''Stictapteryx''''' <small>Iredale & Mathews, 1926</small><br> '''''Kiwi''''' <small>Verheyen, 1960</small><br> '''''Pseudapteryx''''' <small>Lydekker 1891</small> | synonyms_ref = <ref>{{cite web| author= Gill| url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/checklist/Checklist-of-Birds.pdf | title=Checklist of the birds of New Zealand, Norfolk and Macquarie Islands, and the Ross Dependency, Antarctica | edition=4a | year=2010 | accessdate=22 Maii 2016 | publisher=Te Papa Press |website=}}.</ref> | range_map = NZ-kiwimap 5 species.png | range_map_caption = [[Distributio geographia]] alicuius speciei }} [[Fasciculus:KiwiEggRatio.svg|thumb|upright=0.8|Magnitudines avis et [[ovum|ovi]].]] '''''Apteryx''''' est [[genus (taxinomia)|genus]] [[aves|avium]] [[avis sine volatu|sine volatu]], quae in [[Nova Zelandia]] [[endemismus|endemicae]] sunt. Solum genus [[familia (taxinomia)|familiae]] '''Apterygidarum''' et [[ordo (taxinomia)|ordinis]] '''Apterygiformium''' est. ''Apteryges,'' [[magnitudo|magnitudine]] [[gallus|galli]] fere, multo minimae aves [[classis (taxinomia)|infraclassis]] [[Palaeognathae|Palaeognatharum]] sunt, quae etiam ''[[struthio camelus|struthiones camelos]],'' ''[[dromaius novaehollandiae|dromaios novaehollandiae]],'' ''[[rhea (avis)|rheas]],'' et ''[[casuarius|casuarios]]'' comprehendit. [[Ovum]] ''Apterygis'' est unum ex maximis ad magnitudinem adulti [[corpus|corporis]] pertinens (usque ad 20 centesimas [[pondus|ponderis]] [[femina (sexus)|feminae]]) ullius speciei avium descriptae.<ref>{{cite web|url=http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-kiwi.html|title=Birds: Kiwi|publisher=San Diego Zoo|accessdate=19 Septembris 2008}}</ref> Propter alias ''Apterygis'' [[adaptatio]]nes unicas, praecipue [[penna]]s [[pilus|capillaceas]], [[crus|crura]] brevia et pinguia, ac [[naris|nares]] in extremo [[rostrum (avis)|rostro]] longissimo, quibus [[praeda]] non visa detegitur, hae aves notissimae inter multas [[civitas sui iuris|civitates]] sunt. ''Apteryx'' quidem [[icon]] [[Nova Zelandia|Novae Zelandiae]] est, tam clarissima quam ''kiwi,'' suum [[nomen proprium|nomen]] [[Maori]]anum, [[demonymum]] hominum Novae Zelandiae facta est.<ref>{{cite web|url=http://glossary.immigration.govt.nz/Kiwis.htm |title=Kiwis/Kiwi - New Zealand Immigration Service (Summary of Terms) |publisher=Glossary.immigration.govt.nz |accessdate=13 Septembris 2012}}.</ref> [[Typus generis]] est ''[[Apteryx australis]]'' (Shaw, 1813). == Notae == <references/> == Bibliographia == * Burbidge, M. L., R. M. Colbourne, H. A. Robertson, et A. J. Baker. [[2003]]. "Molecular and other biological evidence supports the recognition of at least three species of brown kiwi." ''Conservation Genetics'' 4 (2): 167–77. [https://web.archive.org/web/20081121202313/http://www.kluweronline.com/issn/1566-0621/contents Editio interretialis.] * Cooper, Alan, et al. [[2001]]. "Complete mitochondrial genome sequences of two extinct moas clarify ratite evolution." ''Nature'' 409: 704–707. * Ho;tzapfel, Sebastian (Avi), et al. [[2008]]. ''Kiwi (''Apteryx spp.'') recovery plan, 2008-2018.'' Vellingtoniae Novae Zelandiae: Public Team, Department of Conservation. ISBN 9780478145236. * Le Duc, D., G. Renaud, A. Krishnan, M.S. Almen, L. Huynen, S. J. Prohaska, M. Ongyerth, B. D. Bitarello, H. B. Schioth, M. Hofreiter, et al. [[2015]]. "Kiwi genome provides insights into the evolution of a nocturnal lifestyle.: ''Genome Biology'' 16: 147–62. * Marsh, Sid. [[2005]]. ''Kiwi hunter: endangered icons: the view from ground level.'' Aucopoli: Halycon Press. ISBN 1877256528. * Peat, Neville. [[1999]]. ''Kiwi: New Zealand's remarkable bird.'' Aucopoli: ISBN 1869620461. * Peat, Neville. [[2006]]. ''Kiwi: the people's bird.'' Dunedin Novae Zelandiae: Otago University Press. ISBN 1877372366, ISBN 9781877372360. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Apteryx|''Apterygem''}} {{Wiktionary|kiwi|''Apterygem''}} {{Fontes biologici}} * SavetheKiwi.org {{cite web|url=http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm|title=Producing an Egg|accessdate=13 Augusti 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070629005119/http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm |archivedate = 29 Iunii 2007}} * {{cite web | url = http://www.doc.govt.nz/upload/documents/science-and-technical/tsrp60entire.pdf | title = Kiwi (''Apteryx'' spp.) recovery plan 2008–2018. (Threatened Species Recovery Plan 60)| year = 2008 | publisher = Department of Conservation | location = Vellingtoniae Nobvae Zelandiae | accessdate = 13 Octobris 2011}} * {{Citation | url = http://www.arkive.org/species/GES/birds/Apteryx_haastii/ | title = Species: birds | contribution = Great Spotted Kiwi | publisher = ARKive | access-date = 31 Octobris 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070614224819/http://www.arkive.org/species/GES/birds/Apteryx_haastii/ | archive-date = 14 Iunii 2007 | url-status = dead}}. * {{Citation | url = http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/birds/land-birds/kiwi/ | title = Native animals: birds | contribution = Land birds: Kiwi | publisher = Department of Conservation | place = Nova Zelandia | access-date = 25 Iulii 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091003115458/http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/birds/land-birds/kiwi | archive-date = 3 Octobris 2009 | url-status = dead}}. * {{Citation | url = http://www.kiwirecovery.org.nz/ | publisher = BNZ Save The Kiwi Trust | place = Nova Zelandia | title = Kiwi recovery}}. * {{Citation | url = http://www.terranature.org/kiwi1.htm | publisher = TerraNature | title = Kiwi}}. * {{Citation | url = http://hoopermuseum.earthsci.carleton.ca/flightless/losewing.htm | title = How the Kiwi Lost his Wings | type = Maori legend | publisher = /hoopermuseum.earthsci.carleton.ca}}. * {{Citation | url = http://www.teara.govt.nz/TheBush/NativeBirdsAndBats/Kiwi/en | contribution = Kiwi | title = Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand | publisher = The Government | place = NZ | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080608222703/http://www.teara.govt.nz/TheBush/NativeBirdsAndBats/Kiwi/en | archivedate = 8 Iunii 2008}}. * {{Citation | url = https://www.youtube.com/watch?v=go52mHlKDEo | type = daylight video | contribution = North Island Brown Kiwi feeding in the wild | title = YouTube}}. * {{Citation | url = http://www.taranakikiwi.org.nz/index.php?page=pests-and-threats | publisher = Taranaki Kiwi Trust | title = Pests & threats | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120402115711/http://www.taranakikiwi.org.nz/index.php?page=pests-and-threats | archivedate = 2 Aprilis 2012}}. * {{Citation | url = http://www.1080facts.co.nz/1080_case_studies | title = 1080 and kiwi | contribution = Case studies on 1080: the facts | publisher = 1080 facts | place = Nova Zelandia | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111202073649/http://www.1080facts.co.nz/1080_case_studies | archivedate = 2 Decembris 2011}}. {{Myrias|Biologia}} [[Categoria:Apteryx| ]] [[Categoria:Aves Novae Zelandiae]] [[Categoria:Genera animalium]] [[Categoria:Palaeognathae]] [[Categoria:Taxa Shaw]] [[Categoria:Taxa 1813]] dfnnvx81ug0myid2l2ju670iekv692y 0 113293 3982204 3815262 2026-08-19T09:01:25Z Nyoshin 213656 /* Scripta */ 3982204 wikitext text/x-wiki '''Ioannes Natalis Alexander Robert''' ([[Francogallice]] ''Jean-Noël Alexandre Robert,'' natus [[Lutetia]]e die [[30 Decembris]] [[1949]]) est [[orientalista]] [[Franci]]cus et [[historia]]e [[Buddhismus inIaponia|Buddhismi in Iaponia]] et decessorum [[Buddhismus in Sinis|Sinicorum]] peritus. Suum opus praecipue a [[Tendai]] et [[philologia]] [[textus|textuum]] [[Buddhismus|Buddicorum]] Sino-Iaponiensium tenetur. [[Interpres]] est ''[[Orsa]]e [[Nelumbo]]nis'', [[liber|libri]] ex antiquo textu Sinico in Francogallicum conversi, [[scriptura]]e [[Mahayana]]e maximi momenti. [[Professor]] apud [[Collegium Franciae]] anno [[2011]] creatus est, ut sedem philologiae [[civilizatio]]nis [[Iaponia|Iaponicae]]<ref>[[Francogallice]] ''Philologie de la civilisation japonaise.''</ref> habeat. [[Latine]] scribit nomine '''Alexandri Ricii.'''<ref>''Melissa'' 112 (2003): 16.</ref> == Scripta == * 2001: "Dea oratoria", in ''[[Melissa]]'', n° 102, anno 2001, pp. 12-16. * 2002: "Odium academicum I ", in ''Melissa'', n° 107, anno 2002, pp. 11-13. * 2002: "Odium academicum II ", in ''Melissa'', n° 108, pp. 9-11. * 2003: "Orsa cordis", in ''Melissa'', n° 112, pp. 10-13. * 2008: "[[eremitorium (liber)|Eremitorium]]" (Hojoki). * 2008: "Somnis Quaeritur Ignota Cadath" (The Dream Quest of Unknown Kadath), scripsit [[H. P. Lovecraft]]. * 2011: "Orsa Fulguralia" (Vajracchedika sutra). * 2013: "Crateris Chilias" (Haicua scifaiku). * 2013: "Orsa Quadraginta duorum capitum" (Shijunisho kyo). * 2015: "Cur buddica latine?" * 2015: "Centenorum Singula" (Hyakunin isshu). * 2026: "Canonici Alberici Codicium" (Canon Alberic’s Scrap-Book). == Nexus externi == * [http://www.pitaka.ch/ricius.htm Ricii situs] == Notae == <references/> {{Lifetime|1949||Ricius, Alexander}} [[Categoria:Auctores Latini hodierni]] [[Categoria:Professores apud Collegium Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores Melissae]] [[Categoria:Professores Scholae Practicae Studiorum Superiorum (Lutetia)]] [[Categoria:Alumni Scholae et Instituti Linguarum Orientalium (Lutetia)]] 2xyx0s9ap3qj6p5o0yx3bhnt6nm9xrv 0 114846 3982106 3962865 2026-08-18T17:10:55Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982106 wikitext text/x-wiki [[Image:Gaeltachtai le hainmneacha2.svg|thumb|350px|[[Hibernia]]e Gaeltachtaí officialia]] '''Gaeltacht''' ([[IPA]]: {{IPA|ˈɡeːɫ̪t̪ˠəxt̪ˠ}}&thinsp;; [[pluralitas|pluraliter]] ''[[:wikt:Gaeltacht|Gaeltachtaí]]'') est [[Lingua Hibernica|linguae Hibernicae]] nomen regionibus Hibernica lingua loquentibus datum. In [[Hibernia]], verbo ''Ghaeltacht'' demonstrantur districti vel singuli vel omnes, quorum [[rectio]]nes sermonem Hibernicum agnoscunt esse superantem; id est esse [[lingua vernacula|linguam vernaculam]], domi dictam.<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/gaeltacht Webster's Dictionary - de voce ''Gaeltacht''] {{Ling|Anglice}}</ref> Hae regiones in primis rectione agnitae sunt ineunte [[Civitas Libera Hibernica|Civitate Libera Hibernica]]{{dubsig}} (Ang. ''[[:en:Irish Free State|Irish Free State]]'', Hib. ''[[:ga:Saorstát Éireann|Saorstát Éireann]]''), post [[Gaelic Revival]]{{dubsig}}, ut pars consilii rectionis de linguae Hibernicae reconciliatione.<ref>Maguire, Peter A, ''Language and Landscape in the Connemara Gaeltacht'', '''Journal of Modern Literature''', Fall 2002, Vol. 26, No. 1, Paginae 99-107 [http://inscribe.iupress.org/doi/pdf/10.2979/JML.2002.26.1.99]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{NexInt}} *[[Gaelscoil]]eanna, [[schola]]e quibus discipuli, sermone Anglico patrio, Hibernice discunt *[[Gàidhealtachd]], regio illis Gaeltachtaí similis, [[Lingua Scotica (Gadelica)|sermoni Scotico]] *[[Y Fro Gymraeg]], regio illis Gaeltachtaí similis, [[Lingua Cambrica|sermoni Cambrico]] ==Nexus externi== * [http://www.colaistenabhfiann.ie/ Coláiste na bhFiann] {{Ling|Hibernice|Anglice}} * [http://www.pobail.ie/ Department of Community, Rural & Gaeltacht Affairs] {{Ling|Hibernice|Anglice}} * https://web.archive.org/web/20110716174535/http://www.beo.ie/ {{Ling|Hibernice}} * http://www.gaeilge.ie/ {{Ling|Hibernice|Anglice}} * https://web.archive.org/web/20130906145924/http://www.foinse.ie/ {{Ling|Hibernice|Anglice}} * http://www.forasnagaeilge.ie/ {{Ling|Hibernice|Anglice}} * [http://www.udaras.ie/ Údarás na Gaeltachta] {{Ling|Hibernice|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20101031192538/http://www.udaras.ie/index.php/corporate_menu/an_ghaeltacht/gaeltacht_maps/ireland/868 Tabula regionum Gaeltacht] {{Ling|Anglice}} * [http://www.rte.ie/news/2005/0610/irish.html Investigatio de qualitate linguae Hibernicae in scholis regionum Gaeltacht] {{Ling|Anglice}} * [http://www.independent.ie/national-news/gaelgeoir-group-to-start-new-gaeltacht-near-city-1200894.html Grex anno 2007 nuntiatus est incepturus Gaeltacht novi prope Eblanam esse] {{Ling|Anglice}} ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> {{geo-stipula}} [[Categoria:Hibernia]] [[Categoria:Lingua Hibernica]] [[Categoria:Verba Hibernica]] [[Categoria:Loci Hiberniae]] lrkt6zvpgl0x0yryg1zdjs0b9djvs3f 0 117602 3982122 3861802 2026-08-18T19:10:41Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982122 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Sitophilus granarius'' | image = Capturing-Natural-Colour-3D-Models-of-Insects-for-Species-Discovery-and-Diagnostics-pone.0094346.g001.jpg | image2 = Sitophilus.granarius.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | superfamilia = [[Curculionoidea]] | familia = [[Curculionidae]] | subfamilia = [[Dryophthorinae]] | tribus = [[Litosomini]] | genus = ''[[Sitophilus]]'' | species = '''''S. granarius''''' | binomial = ''Sitophilus granarius'' | binomial_authority = (Linnaeus, 1758)<ref>{{cite web|title=Sitophilus granarius Hustache, A. 1930|url=http://www.eol.org/pages/602722}}.</ref> }} '''''Sitophilus granarius''''' est [[Curculionoidea|curculionoideum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Curculionidae|Curculionidarum]], quod, per omnem orbem terrarum habitans, multis locis est [[insectum pestiferum]]. Id insigniter granos coacervatos laedere potest<ref>Quocirca [[Titus Maccius Plautus|Plautus]] personam parasiti [[Curculio (Plautus)|Curculionem]] appellavit. Cf [[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' II.1053-4: ...''ne congestum populetur acervum // Curculio'' </ref>. Adulti feminei permulta gignunt [[ovum|ova]], et [[Larva (zoologia)|larvae]] interiore [[nucleus (granum)|nucleorum]]<!--kernels--> parte vescuntur. {{NexInt}} *[[Curculio (Plautus)|Curculio]] == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Sitophilus granarius|''Sitophilum granarium''}} {{Wikispecies|Sitophilus granarius|Wheat weevil}} * [http://ohioline.osu.edu/hyg-fact/2000/2088.html Curculionidae granaria et oryzae] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?stat=BROWSE&query_src=photos_fauna_sci-Insect&where-lifeform=Insect&where-taxon=Sitophilus+granarius&where-ordr=Coleoptera&title_tag=Sitophilus+granarius CalPhotos: ''Sitophilus granarius''] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=all&search_value=Sitophilus+granarius&search_kingdom=every&search_span=exactly_for&categories=All&source=html&search_credRating=All Normativa Relationum ITIS Pagina: ''Sitophilus granarius''] [[Categoria:Curculionidae]] [[Categoria:Insecta pestifera]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1958]] [[Categoria:Taxa Hustache]] rm0g3jqqik3o9j7rqlq9k9nqvavdeak 0 118109 3982208 3981796 2026-08-19T09:11:42Z Bis-Taurinus 70496 Diem mortis addidi. 3982208 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hayden Panettiere 2009.jpg|thumb|'''Hayden Panettiere''']] '''Hayden Panettiere''' (nata ''[[Palisades]]'' in oppido [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] die [[21 Augusti]] [[1989]], mortua die [[16 Augusti]] [[2026]]) fuit [[actrix]] et [[ostentatrix]] [[CFA|Americana]]. == Pelliculae selectae == * [[1998]] - '' [[The Object of My Affection]] '' == Nexus externi == {{CommuniaCat}} * {{Imdb name|0659363|Hayden Panettiere}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1989|2026|Panettiere, Hayden}} [[Categoria:Actores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Cinematographia]] [[Categoria:Cantores]] 2jaew91isbfdinvnodnj7mod7zmbuz3 0 119959 3982203 3969884 2026-08-19T09:00:16Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982203 wikitext text/x-wiki '''''Leucippe et Clitophon''''', seu ''De Clitophontis et Leucippes amoribus'' ([[Graece]] {{Polytonic|τὰ κατὰ Λευκίππην καὶ Kλειτoφῶντα}}), est [[mythistoria romantica]] [[saeculum 1|saeculo primo]] seu [[saeculum 2|secundo]] ab [[Achilles Tatius|Achille Tatio]] scripta. Quidam ob descriptione [[Alexandria]]e in hoc opere inclusa [[auctor]]em ipsum Alexandrinum esse censent. == Editiones et versiones == * 1821 : Fridericus Iacobs, ed., ''Leucippe et Clitophon''. Lipsiae, 1821 {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|ZMwAAAAAYAAJ}} * 1856 : R. Hirschig, ed., ''Erotici Scriptores'' (Lutetiae: Didot) vol. 1 pp. 27-127 {{Ling|Graece|Latine}} {{Google Books|OsQkAAAAMAAJ}} * 1917 : [[Stephanus Gaselee|S. Gaselee]], ed., ''Achilles Tatius''. Londinii (''[[Loeb Classical Library]]'') {{Ling|Graece|Anglice}} [https://archive.org/details/achillestatiuswi00achiuoft Textus apud Internet Archive] * 2001 : Tim Whitmarsh, interpr., ''Achilles Tatius: Leucippe and Clitophon''. Oxonii: Oxford University Press, 2001 {{Ling|Anglice}} {{Google Books|besY16gkhKkC|Paginae selectae}} {{NexInt}} *[[Mythistoria Graeca]] == Nexus externi == *[https://web.archive.org/web/20130619213725/http://mercure.fltr.ucl.ac.be/HODOI/concordances/intro.htm#ACHILLES%20TATIUS Textus et versio] {{Ling|Graece|Francogallice}} *"[http://www.chss.montclair.edu/classics/petron/Leucippe.html Leukippe and Kleitophon: synopsis]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" == Bibliographia == * "[http://www.gutenberg.org/files/13306/13306-h/13306-h.htm#page33 ''Clitophon and Leucippe'']" in ''Blackwood's Edinburgh Magazine'' vol. 55 no. 339 (Ian. 1844) pp. 33-44 * James N. O'Sullivan, ''A Lexicon to Achilles Tatius''. Berolini: De Gruyter, 1980 {{Lit-stipula}} [[Categoria:Alexandria antiqua]] [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Mythistoriae Graecae]] [[Categoria:Scripta saeculo 2]] g3bcma7aj5kasgb19sg96x8i0ixmhq1 0 123776 3982072 3981474 2026-08-18T15:49:59Z Pippobuono 54500 nomen latinum 3982072 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontiniacum]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[Magna Fossa]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Marchia (Vosegus)|Marchia]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longchamp (Vosegus)|Longchamp]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lusse]] |- | 88277 | 88110 | [[Luvigny]] |- | 88278 | 88170 | [[Macuncurtis]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecuria]] |- | 88280 | 88450 | [[Maldisinum]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88283 | 88140 | [[Malini curia]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Manderae]] |- | 88286 | 88130 | [[Mareinvilla]] |- | 88287 | 88320 | [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]] |- | 88288 | 88270 | [[Monroniscurtis]] |- | 88289 | 88320 | [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mataincuria]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Maceriolae]] |- | 88296 | 88140 | [[Madonis villa]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Menardi Mons]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Mansile in Sanctesio]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Mudrevallis]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Montes ante Novum Castrum]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelli Domus]] |- | 88313 | 88330 | [[Murini villa]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mors Agni]] |- | 88316 | 88140 | [[Maurivilla]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]] |- | 88319 | 88420 | [[Medianum Monasterium]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompardivilla]] |- | 88330 | 88260 | [[Novilla (Vosegus)|Novilla]] |- | 88331 | 88600 | [[Nontiavilla]] |- | 88332 | 88800 | [[Noretum]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Ollevilla]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Audoleni villa]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortonis curia]] |- | 88340 | 88700 | [[Padua (Vosegus)|Padua]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Paretum (Vosegus)|Paretum]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargniacum subtus Mirevallem]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]] |- | 88348 | 88600 | [[Petreus Pons]] |- | 88349 | 88230 | [[Plenifesium]] |- | 88350 | 88170 | [[Pluvesia]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]] |- | 88353 | 88260 | [[Pons iuxta Undinovilla]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portus Caelorum]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Portus Suavis]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-et-Colroy]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Purneretum]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Radalli villa]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervilleriae]] |- | 88368 | 88500 | [[Rancuria]] |- | 88369 | 88160 | [[Romarici campus]] |- | 88370 | 88270 | [[Radonis curtis]] |- | 88371 | 88220 | [[Rapo ad Silvas]] |- | 88372 | 88110 | [[Rapo ad Stationem]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Ribovilla]] |- | 88377 | 88410 | [[Rainharii villa]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Ranconis curtis]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relangia]] |- | 88382 | 88500 | [[Rimacuria]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Romulficuria]] |- | 88387 | 88170 | [[Ramaldi villa]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Reparium]] |- | 88390 | 88320 | [[Roberticuria]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88394 | 88320 | [[Romania ad Silvas]] |- | 88395 | 88700 | [[Rotmundum]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Ruvera in Sanctesio]] |- | 88401 | 88170 | [[Roverium (Vosegus)|Roverium]] |- | 88402 | 88700 | [[Rovilla ad Quercus]] |- | 88403 | 88500 | [[Roserota]] |- | 88404 | 88320 | [[Roseriae supra Mosunam]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Sanctus Basolimons]] |- | 88412 | 88700 | [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]] |- | 88418 | 88700 | [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]] |- | 88424 | 88100 | [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]] |- | 88415 | 88200 | [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]] |- | 88416 | 88700 | [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]] |- | 88417 | 88700 | [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]] |- | 88518 | 88500 | [[Viverium]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] me6083oyuip0plf8f8mvhjznerv3tkl 3982218 3982072 2026-08-19T09:41:57Z Pippobuono 54500 nomen latinum 3982218 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontiniacum]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[Magna Fossa]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Marchia (Vosegus)|Marchia]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lussia]] |- | 88277 | 88110 | [[Luviniacus]] |- | 88278 | 88170 | [[Macuncurtis]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecuria]] |- | 88280 | 88450 | [[Maldisinum]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88283 | 88140 | [[Malini curia]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Manderae]] |- | 88286 | 88130 | [[Mareinvilla]] |- | 88287 | 88320 | [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]] |- | 88288 | 88270 | [[Monroniscurtis]] |- | 88289 | 88320 | [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mataincuria]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Maceriolae]] |- | 88296 | 88140 | [[Madonis villa]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Menardi Mons]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Mansile in Sanctesio]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Mudrevallis]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Montes ante Novum Castrum]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelli Domus]] |- | 88313 | 88330 | [[Murini villa]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mors Agni]] |- | 88316 | 88140 | [[Maurivilla]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]] |- | 88319 | 88420 | [[Medianum Monasterium]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompardivilla]] |- | 88330 | 88260 | [[Novilla (Vosegus)|Novilla]] |- | 88331 | 88600 | [[Nontiavilla]] |- | 88332 | 88800 | [[Noretum]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Ollevilla]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Audoleni villa]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortonis curia]] |- | 88340 | 88700 | [[Padua (Vosegus)|Padua]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Paretum (Vosegus)|Paretum]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargniacum subtus Mirevallem]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]] |- | 88348 | 88600 | [[Petreus Pons]] |- | 88349 | 88230 | [[Plenifesium]] |- | 88350 | 88170 | [[Pluvesia]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]] |- | 88353 | 88260 | [[Pons iuxta Undinovilla]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portus Caelorum]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Portus Suavis]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-et-Colroy]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Purneretum]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Radalli villa]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervilleriae]] |- | 88368 | 88500 | [[Rancuria]] |- | 88369 | 88160 | [[Romarici campus]] |- | 88370 | 88270 | [[Radonis curtis]] |- | 88371 | 88220 | [[Rapo ad Silvas]] |- | 88372 | 88110 | [[Rapo ad Stationem]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Ribovilla]] |- | 88377 | 88410 | [[Rainharii villa]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Ranconis curtis]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relangia]] |- | 88382 | 88500 | [[Rimacuria]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Romulficuria]] |- | 88387 | 88170 | [[Ramaldi villa]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Reparium]] |- | 88390 | 88320 | [[Roberticuria]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88394 | 88320 | [[Romania ad Silvas]] |- | 88395 | 88700 | [[Rotmundum]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Ruvera in Sanctesio]] |- | 88401 | 88170 | [[Roverium (Vosegus)|Roverium]] |- | 88402 | 88700 | [[Rovilla ad Quercus]] |- | 88403 | 88500 | [[Roserota]] |- | 88404 | 88320 | [[Roseriae supra Mosunam]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Sanctus Basolimons]] |- | 88412 | 88700 | [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]] |- | 88418 | 88700 | [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]] |- | 88424 | 88100 | [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]] |- | 88415 | 88200 | [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]] |- | 88416 | 88700 | [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]] |- | 88417 | 88700 | [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]] |- | 88518 | 88500 | [[Viverium]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] 90qcbywe6mc18w878ld2s5wiqcfqq3n 0 124098 3982089 3981276 2026-08-18T16:25:29Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3982089 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]] {{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur. ==Historia Arae== [[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]] Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est. ==Anno 357: Ara primitus remota est== Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>. ==Anno 361: Iulianus aram restituit== Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator aram restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt. ==Anno 382: Ara iterum remota est== Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur. *Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>. [[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]] *'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>. *Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref> Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit. *Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur. ==Anno 394: Ara postremo posita == [[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]] [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]] Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant. ==Controversia post Romam expugnatam renovata== [[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]] [[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]] Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est. ==Fontes== *[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)] *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)] ==Bibliographia== *Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90 *Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306 *Ch. Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476781 Zur Rede der Roma bei Symmachus Rel. 3]", ''Hermes'', 1990: 464-470 *H. A. Pohlsander, "[https://www.jstor.org/stable/4435106 Victory: The Story of a Statue]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 588-597 *James J. Sheridan, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41673351 The altar of Victory - Paganism's last battle]", ''L'Antiquité Classique'', 1966: 186-206 *Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca) * Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6 ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Historia Romae]] [[Categoria:Mythologia Romana]] 9d2wjtb4ti4pz39srva4qdripfqor5s 3982091 3982089 2026-08-18T16:28:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3982091 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Victoriastatue.jpg|thumb|Effigies Victoriae in globo sita]] {{res|Controversia de ara Victoriae}} annis [[357]] ad usque [[394]] fuit inter fautores Romanae religionis duce [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] et Christianos, quorum caput [[Ambrosius]] episcopus [[Mediolanum|Mediolani]] erat. Certatum est, an ara deae [[Victoria (dea)|Victoriae]] in curia [[Senatus Romanus|senatus]] [[Roma]]e maneret aut removeretur. ==Historia Arae== [[Fasciculus:Hw-augustus.jpg|80px|left|thumb|Octavianus Augustus]] Ara Victoriae anno [[29 a.C.n.]] post victoriam [[Actium|Actii]] partam iussu [[Octavianus|Octaviani]] in [[Curia Iulia]] erecta est: Fuit effigies deae in globo sita, ut in nummo huius temporis depicta est<ref>[[Cassius Dio]] LI 22,1</ref>. Quam statuam Romani anno [[272 a.C.n.]] praedam a [[Pyrrhus Epirotes|Pyrrho]] rege [[Epirus|Epiri]] ceperant. Ad tempus Augusti Victoriae imago [[Tarentum|Tarenti]] condita erat. Hac in ara, cum senatus conveniret, sacrificia faciebantur. In [[Antiquitas Posterior|Antiquitate Posteriore]] ara Victoriae signum religionis Romanae pristinae facta est. ==Anno 357: Ara primitus remota est== Anno [[357]] [[Constantius II]] Augustus, qui sectator Christianae fidei erat, [[Roma]]m visitabat<ref>[[Ammianus Marcellinus]], Res gestae, XVI,10</ref>. Cuius iussu ara primum e curia remota est<ref>[[Ambrosius]], ep. XVIII 32</ref>. ==Anno 361: Iulianus aram restituit== Anno [[360]] [[Iulianus]] Caesar, consobrinus Constantii, in [[Praefectura Galliarum|Gallia]] a militibus suis Augustus proclamatus est. Qui quamquam Christianus institutus pristinis deis favebat. Anno [[361]] bellum civile contra Constantium duxisset, nisi hic antea mortuus esset. Iulianus nunc solus imperator aram restitui iussit. Mansit in curia etiam, cum [[Iovianus]], [[Valentinianus I]] atque [[Valens]] imperatores fuerunt. ==Anno 382: Ara iterum remota est== Anno [[382]] [[Gratianus]] Augustus aram Ambrosio episcopo monente iterum e curia trahi iussit. De hac re et Ambrosius et Symmachus litteris et relationibus Gratianum ad suam sententiam movere conabantur. *Primo '''Symmachus''' relationem composuit, qua commemoravit Victoriam atque caerimonias avitas semper rei Romanae profuisse cum et [[Hannibal]]em et [[Galli|Gallos]] hostes ab Urbe arcebant. Scripsit verbatim: ''Romam nunc putemus adsistere atque his vobiscum agere sermonibus: optimi principum, patres patriae, reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit! utar caerimoniis avitis; neque enim paenitet. vivam meo more, quia libera sum! hic cultus in leges meas orbem redegit, haec sacra Hannibalem a moenibus, a Capitolio Senonas reppulerunt. ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro, quale sit, quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis. ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. aequum est, quidquid omnes colunt, unum putari. eadem spectamus astra, commune caelum est, idem nos mundus involvit. quid interest, qua quisque prudentia verum requirat? uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Sed haec otiosorum disputatio est. Nunc preces, non certamina offerimus''<ref>Quintus Aurelius Symmachus, relatio III 9-10</ref>. [[Fasciculus:AmbroseOfMilan.jpg|thumb|Ambrosius episcopus Mediolani]] *'''Ambrosius''' statim hanc relationem adhuc ignorans epistulam ad imperatorem Gratianum composuit<ref>Ambrosius, Ep. XVII</ref>. Hac in epistula primo argumentum paganorum recusavit, qui libertatem fidei petiverant: nam Ecclesiam ipsi diu persecuti erant: ''Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt''<ref>Op.cit., § 4</ref>. Deinde dixit persecutionis parem futurum, si ara iterum erecta esset, quod et senatores et imperator Christianus ad aram iurare coacti essent: ''Si hodie gentilis aliquis, Imperator, quod absit, aram statueret simulacris, et eo convenire cogeret christianos; ut sacrificantibus interessent, ut oppleret anhelitus et ora fidelium cinis ex ara, favilla de sacrilegio, fumus ex busto: et in ea curia sententiam diceret, ubi iurati ad aram simulacri in sententiam cogerentur (propterea enim interpretantur aram locatam, ut eius sacramento, ut ipsi putant, unusquisque conventus consuleret in medium, cum maiore iam curia christianorum numero sit referta), persecutionem esse crederet christianus, qui cogeretur tali optione ad senatum venire.<ref>Op.cit., § 9</ref>''. Postremo imperatori Christiano quasi excommunicatione minabatur: ''Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio tua, opus est tuum. Obsequium tuum Dominus Iesus recusat et respuit, quoniam idolis obsecutus es; dixit enim tibi: Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 25). Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt''<ref>Op.cit., §§ 14-15</ref>. *Relatione Symmachi cognita '''Ambrosius''' alteram epistulam ad Gratianum dedit et argumenta [[Praefectus urbi Romae|praefecti urbis]] recusare conatus est<ref>Ambrosius, Ep. XVIII</ref>. Primo refutavit sententiam Symmachi Romam esse sub tutela deae Victoriae: ''Ergo Hannibal diu sacris insultavit Romanis, et diis contra se dimicantibus, usque ad muros urbis vincendo pervenit. Cur se obsideri passi sunt, pro quibus deorum suorum arma pugnabant? Nam de Senonibus quid loquar, quos Capitolii secreta penetrantes Romanae reliquiae non tulissent, nisi eos pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Iupiter? An in ansere loquebatur? Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt''<ref>Op.cit., §§ 4-6</ref>. Deinde paganos admonuit officiorum Christiani imperatoris: ''Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox imperatoris nostri Christum resultet, et illum solum, quem sentit, loquatur [...] Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt.''<ref>Op.cit., $ 10</ref> Ambrosius tandem praevaluit neque Gratianus aram restituit. Anno [[385]] Symmachus ab officio praefecti urbi se abdicavit. *Et a [[Theodosius I|Theodosio I]] (anno [[390]]) et [[Valentinianus II|Valentiniano II]] (anno [[392]]) imperatoribus Symmachus frustra petivit, ut ara restitueretur. ==Anno 394: Ara postremo posita == [[Fasciculus:Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg|80px|left|thumb|Eugenius Imperator]] [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|right|80px|Theodosius Augustus|thumb]] Anno [[392]] Valentinianus II occidentis imperator necatus et [[Eugenius (imperator)|Eugenius]] imperator vel usurpator proclamatus est. Hic anno [[394]] aram curiae iterum restituit, quod Ambrosius epistula castigavit<ref>Ambrosius, Ep. LVII</ref>. Christianus quidem fuit, sed alias religiones non insequebatur. Qui autem eodem anno a Theodosio urbe [[Aquileia]] obsessus, victus, necatus est atque ara tandem sublata est. Tandem Theodosius victor clementem senatoribus se praebuit, qui Eugenium spe restitutionis pristinae religionis adducti adiuvarant. ==Controversia post Romam expugnatam renovata== [[Fasciculus:Eroberung roms 410.jpg|thumb|left|Roma anno 410 a rege Alarico capta]] [[Fasciculus:AugustineLateran.jpg|thumb|Sanctus Augustinus]] Anno [[409]], postquam [[Honorius]] postulata eius negaverat, [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alaricus]], rex [[Visigothi|Visigothorum]], Romam obsidebat et imperatorem novum [[Priscus Attalus|Priscum Attalum]] nominavit, qui antea senator paganus et [[praefectus urbi Romae]] fuerat. Nunc more [[Arianismus|Arianorum]]—ut plerique Germani—baptizatus est. De novo spes senatorum arae Victoriae renovandae aucta est. Praesertim, cum anno [[410]] Alaricus [[Roma capta (410)|Romam expugnavit]], quam cladem, quae totum imperium sollicitudine et maerore affecit, sectatores priscae religionis Romanae Christianae fidei imperatoribus assumptae attribuerunt. Ad hoc argumentum refutandum [[Augustinus]] [[Patres Ecclesiae|pater ecclesiae]] ''[[De civitate Dei]]'' libros composuit<ref>[https://web.archive.org/web/20121107235529/http://phil.flet.mita.keio.ac.jp/person/nakagawa/texts.html#august Augustinus, de civitate Dei (lingua Latina)]</ref>. Priscus Attalus autem paucos post menses, postquam Alaricus I cum Honorio imperatore de pace convenit, depositus est. Ita scilicet ara non renovata est. ==Fontes== *[http://www.hs-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Quintus Aurelius Symmachus, Relatio III (lingua Latina)] *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0339-0397,_Ambrosius,_Epistulae_Variae,_LT.pdf Ambrosius, Epistulae XVII et XVIII (lingua Latina)] ==Bibliographia== *Gaston Boissier, "[https://fr.wikisource.org/wiki/Essais_d%E2%80%99Histoire_religieuse/05 L'affaire de l'autel de la Victoire]", ''Revue des Deux Mondes'', 1888: 61-90 *Willy Evenepoel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44079800 Ambrose vs. Symmachus: Christians and Pagans in AD 384]", ''Ancient Society'', 1998-1999: 283-306 *Ch. Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476781 Zur Rede der Roma bei Symmachus Rel. 3]", ''Hermes'', 1990: 464-470 *H. A. Pohlsander, "[https://www.jstor.org/stable/4435106 Victory: The Story of a Statue]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 588-597 *James J. Sheridan, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/41673351 The altar of Victory - Paganism's last battle]", ''L'Antiquité Classique'', 1966: 186-206 *Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 12/2, s.v. "Victoria" c. 189-190 (lingua Theodisca) * Ramón Teja, ''La más antigua polémica sobre la tolerancia religiosa: el debate entre San Ambrosio de Milán y el senador Símaco sobre el Altar de la Victoria'', Matriti, 2023 ISBN 978-84-19782-23-6 ==Notae== <references /> [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Historia Romae]] [[Categoria:Mythologia Romana]] 2hhh3kgu5nmksfsw4b8mzr87rcadmzl 0 138708 3982028 3715936 2026-08-18T13:19:35Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982028 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Ennomini | image = Selenia lunularia FvL.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''[[Selenia lunularia]]'' exemplar [[color]]um habet quod in hoc tribu proprium est. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Hexapoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | unranked_superfamilia = [[Macrolepidoptera]] | superfamilia = [[Geometroidea]] | familia = [[Geometridae]] | subfamilia = [[Ennominae]] | tribus = '''Ennomini''' | tribus_authority = Duponchel, [[1845]] | subdivision_ranks = [[Genus (taxinomia)|Genera]] | subdivision = ''Vide commentarium.'' | synonyms = <ref>Forum Herbulot 2008.</ref> *Crocallidi <small>Tutt, 1896</small> *Crocallini <small>Tutt, 1896</small> *Ennomites <small>Duponchel, 1845</small> *Odopteridi <small>Stephens, 1850</small> *Odopterini <small>Stephens, 1850</small> *Seleniidi <small>Tutt, 1896</small> *Seleniini <small>Tutt, 1896</small> }} '''Ennomini''' sunt [[tribus (taxinomia)|tribus]] [[subfamilia]]e [[Ennominae|Ennominarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Geometridae|Geometridarum]]. Eis sunt [[corpus (physica)|corpora]] magna et aspectus tritus inter Ennominas, omnino [[Azelinini|Azelininorum]] et [[Nacophorini|Nacophorinorum]] simillimi.<ref name = young2008>Young 2008.</ref> Plurimis est [[color]] submurinus ad [[fuscus|fuscum]], et raro sunt exemplaria [[crypsis|cryptica]] quae in aliis Geometridis videntur. Usitatum Ennominorum exemplar in [[duo|duabus]] vel [[tres|tribus]] sectionibus costalibus ad dorsales<!--[[Glossary_of_Lepidopteran_terms#Wings|costal to dorsal]]--> consistit, quarum [[unus|una]] saepe est obscurior. Raro est plus quam una conspicua macula obscura vel clara in utro cuiusque [[ala]]e latere; plurimique Ennomini signis conspicuis omnino carent. == Systematica == ''[[Phaeoura]],'' quae ''[[Phaeoura quernaria|Phaeouram quernariam]]'' comprehendit<ref>Pitkin et Jenkins 2007.</ref> ([[typus generis]] inter [[Nacophorini|Nacophorinos]]), hodie proprius videtur Ennominos quam plurima [[genus (taxinomia)|genera]] nunc inter Nacophorinos digesta.<!-- It might be moved into the present tribe, making Nacophorini a [[junior synonym]] of Ennomini<ref name = young2008 />. The [[Lithinini]] and perhaps the [[Campaeini]] too, on the other hand, seem to warrant merging with the bulk of the Nacophorini, and in that case the resulting group would probably be named Lithinini. On the other hand, a more radical approach to achieve [[monophyly]] would be to merge all three tribes into the Ennomini. The enigmatic genus ''[[Hoplosauris]]'', of rather uncertain placement in the [[Ennominae]], is in some respects intermediate between the Nacophorini and the Ennomini.--> === Genera et species selectae === Quoniam multa Ennominorum genera in tribum non iam digesta sunt,<ref>Vide locos in Savela 2008.</ref> hic generum index est ad tempus. * ''[[Acrodontis]]'' (fortasse recte in [[Boarmiini]]s) * ''[[Artiora]]'' * ''[[Crocallis]]'' ** ''[[Crocallis elinguaria]]'' * ''[[Devenilia]]'' * ''[[Ectephrina]]'' * ''[[Eilicrinia]]'' * ''[[Ennomos]]''<!-- Anim.Behav.62: 349–368 --> ** ''[[Ennomos alniaria]]'' ** ''[[Ennomos autumnaria]]'' ** ''[[Ennomos erosaria]]'' ** ''[[Ennomos quercinaria]]'' * ''[[Exangerona]]'' * ''[[Hoplosauris]]'' (hic ad tempus circumscripta)<!-- Zootaxa1736:1 --> * ''[[Lignyoptera]]'' * ''[[Ocoelophora]]'' * ''[[Odontopera]]'' ** ''[[Odontopera bidentata]]'' * ''[[Pachycnemia]]'' * ''[[Proteostrenia]]'' * ''[[Scionomia]]'' * ''[[Selenia (papilio)|Selenia]]'' ** ''[[Selenia tetralunaria]]'' * ''[[Seleniopsis]]'' * ''[[Scodiomima]]'' * ''[[Xerodes]]'' (fortasse recte in Boarmiinis) == Notae == <references /> == Fontes == {{CommuniaCat|Ennomini|Ennominos}} * Forum Herbulot. [[2008]]. [https://web.archive.org/web/20131005171607/http://herbulot.de/famgroup.htm Family group names in Geometridae]. * Pitkin, Brian, et Paul Jenkins. [[2007]]. ''Butterflies and Moths of the World, Generic Names and Their Type-Species - [http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/butmoth/GenusDetails.dsml?NUMBER=18841.0 ''Nacophora'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * Savela, Markku. [[2008]]. [http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/geometroidea/geometridae/ennominae/index.html De tribu] apud situm funet.fi (Markku Savela's Lepidoptera and some other life forms) * Young, Catherine J. [[2008]]. Characterisation of the Australian Nacophorini using adult morphology, and phylogeny of the Geometridae based on morphological characters. ''[[Zootaxa]]'' 1736: 1–141. [http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01736p141f.pdf Abstractum PDF et locus] {{insecta-stipula}} [[Categoria:Ennomini| ]] [[Categoria:Taxa Duponchel]] [[Categoria:Taxa 1845]] 865jfs679wbzj8qx5ao95oerkasfw5l 0 151536 3982187 3202426 2026-08-19T04:07:22Z Jondel 452 3982187 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Cayce 1910.jpg|thumb|Edgar Cayce.]] '''Edgar Cayce''' (natus in [[Kentuckia]]e die [[18 Martii]] [[1877]]; mortuus die [[3 Ianuarii]] [[1945]]) fuit vates, [[mystica|mysticus]], vel [[propheta]] [[Civitates Foederatae|Americanus]],qui propheta dormiens appellatus. Inducto in [[mens|mente]] in excessum vel [[hypnosis|hypnosi]], quaestionibus respondebat de homine cum dictis aut lectionibus. Principio lectiones erant de [[salus|valetudine]], postea de mente compositu, [[meditatio]]ne, [[Atlantis insula|Atlantite]], [[vita]] [[anima]]e, [[interpretatio]]nibus [[somnus|somnorum]]. Societas ad Investigandum Illustrandumque has lectiones custodit. Edgar Cayce mortuus est die [[2 Ianuarii]] [[1945]]. Anno [[1910]], Wesley Ketchum Societati Investigationis Clinicae Americanae mentionem ingenii eius misit. <!--?? 43 annos, 14,000 lectionarum relatae papyris sunt.--> == Bibliographia == * Puryear, Herbert B. [[1982]]. ''The Edgar Cayce Primer: Discovering The Path to Self-Transformation.'' Novi Eboraci et Toronti: Bantam Books. Association for Research and Enlightenment, Inc. ISBN 0-553-25278-X. * Stearn, Jess. [[1967]]. ''The Sleeping Prophet.'' Bantam Books. ISBN 0-553-26085-5. == Nexus externi == * [http://www.britannica.com/search?query=Edgar%20Cayce Biographia,] www.britannica.com (''Encyclopaedia Britannica'') {{DEFAULTSORT:Cayce, Edgar}} [[Categoria:Nati 1877]] [[Categoria:Mortui 1945]] [[Categoria:Incolae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Mystici]] [[Categoria:Prophetae]] [[Categoria:Reincarnatio]] lb8f7r1xvz3k1hfbwg7cuntarrkoicw 3982188 3982187 2026-08-19T04:14:47Z Jondel 452 3982188 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Cayce 1910.jpg|thumb|Edgar Cayce.]] '''Edgar Cayce''' (natus in [[Kentuckia]]e die [[18 Martii]] [[1877]]; mortuus die [[3 Ianuarii]] [[1945]]) fuit vates, [[mystica|mysticus]], vel [[propheta]] [[Civitates Foederatae|Americanus]],qui propheta dormiens appellatus. Inducto in [[mens|mente]] in excessum vel [[hypnosis|hypnosi]], quaestionibus respondebat de homine cum dictis aut lectionibus. Principio lectiones erant de [[salus|valetudine]], postea de mente compositu, [[meditatio]]ne, [[Atlantis insula|Atlantide]], [[vita]] [[anima]]e, [[interpretatio]]nibus [[somnus|somnorum]]. Societas Inquisititionis et Illuminationis has lectiones adhunc asservat. Anno [[1910]], Wesley Ketchum Societati Investigationis Clinicae Americanae mentionem ingenii eius misit. <!--?? 43 annos, 14,000 lectionarum relatae papyris sunt.--> == Bibliographia == * Puryear, Herbert B. [[1982]]. ''The Edgar Cayce Primer: Discovering The Path to Self-Transformation.'' Novi Eboraci et Toronti: Bantam Books. Association for Research and Enlightenment, Inc. ISBN 0-553-25278-X. * Stearn, Jess. [[1967]]. ''The Sleeping Prophet.'' Bantam Books. ISBN 0-553-26085-5. == Nexus externi == * [http://www.britannica.com/search?query=Edgar%20Cayce Biographia,] www.britannica.com (''Encyclopaedia Britannica'') {{DEFAULTSORT:Cayce, Edgar}} [[Categoria:Nati 1877]] [[Categoria:Mortui 1945]] [[Categoria:Incolae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Mystici]] [[Categoria:Prophetae]] [[Categoria:Reincarnatio]] lunrtncrb7dxomglngzy3eqejgtz0ti 0 153248 3982124 3890914 2026-08-18T19:19:04Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982124 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Robigo (discretiva)}} [[Fasciculus:Stripe rust on wheat.jpg|thumb|Folia tritici robigine maculata, scilicet cum sporangiis (urediniis) ''Pucciniae striiformis'']]'''Robigo''' vel '''Rubigo'''<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' II.976-7: nunc consumit edax segetem rubigo maligni // aeris ex vitio... </ref> est morbus plantarum, cuius causa est [[fungus]] parasiticus ordinis [[Pucciniales|Puccinialium]], qui ordo etiam [[Uredinales]] dictus est eo quod plantae uri videantur. Partes aegrae colore enim rubicundo adficiuntur, robiginosi [[Ferrum|ferri]] simili, unde nomen huius morbi. Maximi momenti sunt species generis ''[[Puccinia|Pucciniae]]'', quae frumenta, exempli gratia [[Triticum (genus)|triticum]] parasitantur. Apud antiquos Romanos etiam dea [[Robigus|Robigo]] fuit (nisi nonnumquam deus erat Robigus nomine) quae agricolis placanda erat ne segetibus noceret : nam frumenta vastabat. == Plura legere si cupis == *Gilles Denis, "[https://books.openedition.org/pupvd/11703 Transmission des idées savantes sur les maladies des plantes à travers les textes Grecs, Latins, Arabes puis modernes]", in ''Monde rural et histoire des sciences en Méditerranée'', Presses universitaires de Perpignan, 1998ː 125-150 *Ramesh Maheshwari, "[https://www.jstor.org/stable/24099506 A scourge of mankind: From ancient times into the genomics era]", ''Current Science'', 2007ː 1249-1256 *Harri Meier, "[https://www.persee.fr/doc/hispa_0007-4640_1950_num_52_1_3220 Quelques descendants de « rōbīgo »]", ''Bulletin hispanique'', 1950ː 73-80 *Jan C. Zadoks, "[https://www.jstor.org/stable/41545347 Fox and Fire – a Rusty Riddle]", ''Latomus'', 2007ː 3-9 {{stipula}} [[Categoria:Morbi plantarum]] c8yelano9h62d3jeeqtin5xshhk6bc9 3982126 3982124 2026-08-18T19:20:42Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982126 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Robigo (discretiva)}} [[Fasciculus:Stripe rust on wheat.jpg|thumb|Folia tritici robigine maculata, scilicet cum sporangiis (urediniis) ''Pucciniae striiformis'']]'''Robigo''' vel '''Rubigo'''<ref>[[Prudentius]], ''[[Contra Symmachum]]'' II.976-7: nunc consumit edax segetem rubigo maligni // aeris ex vitio... </ref> est morbus plantarum, cuius causa est [[fungus]] parasiticus ordinis [[Pucciniales|Puccinialium]], qui ordo etiam [[Uredinales]] dictus est eo quod plantae uri videantur. Partes aegrae colore enim rubicundo adficiuntur, robiginosi [[Ferrum|ferri]] simili, unde nomen huius morbi. Maximi momenti sunt species generis ''[[Puccinia|Pucciniae]]'', quae frumenta, exempli gratia [[Triticum (genus)|triticum]] parasitantur. Apud antiquos Romanos etiam dea [[Robigus|Robigo]] fuit (nisi nonnumquam deus erat Robigus nomine) quae agricolis placanda erat ne segetibus noceret : nam frumenta vastabat. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Gilles Denis, "[https://books.openedition.org/pupvd/11703 Transmission des idées savantes sur les maladies des plantes à travers les textes Grecs, Latins, Arabes puis modernes]", in ''Monde rural et histoire des sciences en Méditerranée'', Presses universitaires de Perpignan, 1998ː 125-150 *Ramesh Maheshwari, "[https://www.jstor.org/stable/24099506 A scourge of mankind: From ancient times into the genomics era]", ''Current Science'', 2007ː 1249-1256 *Harri Meier, "[https://www.persee.fr/doc/hispa_0007-4640_1950_num_52_1_3220 Quelques descendants de « rōbīgo »]", ''Bulletin hispanique'', 1950ː 73-80 *Jan C. Zadoks, "[https://www.jstor.org/stable/41545347 Fox and Fire – a Rusty Riddle]", ''Latomus'', 2007ː 3-9 {{stipula}} [[Categoria:Morbi plantarum]] m1hdb1nxvguotcv4rhjrcku33ug8675 0 171905 3982219 3505427 2026-08-19T11:07:51Z Cyprianus Marcus 66550 3982219 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Friedland-Bahnhof-Strassenseite.jpg|thumb|left|Statio Ferroviaria Friedlandiae.]] [[Fasciculus:Lichtenhagen_Am_Foersterberg.jpg|thumb|left|Lichtenhagen.]] '''Friedlandia'''<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Friedlandiam etiam vici Ballenhausen, Deiderode, Elkershausen, Groß Schneen, Klein Schneen, Lichtenhagen, Ludolfshausen, Mollenfelde, Niedergandern, Niedernjesa, Reckershausen, Reiffenhausen atque Stockhausen pertinent. == Historia == Anno [[1285]] Friedlandia castellum primo in actis descriptum est. Quod inter [[bellum tricennale]] deletum est. Post [[secundum bellum mundanum]] hic aedes provisoriae aedificatae sunt, in quibus homines Theodisci ex oriente Germaniae fugati accipiebantur. Nomen Friedlandiae ita omni in Germaniae notum fuit. Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] itaque quattuordecim vici, qui ad novum commune se coniunxerunt, nomen Friedlandiae acceperunt. Friedlandia cum septem aliis communibus Europae eiusdem nominis coniuncta est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Friedland (Niedersachsen)|Friedlandiam}} * [http://www.friedland.de Pagina communis Friedlandiae (Theodisce)] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita 1973]] 6slnn3aa3uf1bd0fbu87fwt7t8apdvj 3982225 3982219 2026-08-19T11:53:52Z Cyprianus Marcus 66550 3982225 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Friedland-Bahnhof-Strassenseite.jpg|thumb|left|Statio Ferroviaria Friedlandiae.]] [[Fasciculus:Lichtenhagen_Am_Foersterberg.jpg|thumb|left|Lichtenhagen.]] '''Friedlandia'''<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Friedland'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Friedlandiam etiam vici [[Ballenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ballenhausen''), [[Deideroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Deiderode''), [[Elkershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Elkershausen''), [[Friedlandia (vicus)|Friedlandia]]<ref name="Friedland"/> (Theodisce ''Friedland''), [[Gandera Inferior]]<ref name="GI">Kirchengemeindelexikon. (s.d.). ''Niedergandern: Orts- und Kirchengeschichte''. Landeskirchliches Archiv Hannover.</ref> (Theodisce ''Niedergandern'') cum [[Manerium|Praedio Nobilium]] [[Besenhusa]]no<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rittergut Besenhausen''), [[Lichtenhaga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Lichtenhagen''), [[Ludolfshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Ludolfshausen''), [[Mollenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Mollenfelde''), [[Minus Iese]]<ref name="Cas">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. Verlag für Regionalgeschichte</ref> (Theodisce ''Niedernjesa''), (Theodisce ''Reckershausen'') cum Praedio Monasteriali [[Reinshofa]]no<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Klostergut Reinshof''), [[Reiffenhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Reiffenhausen''; [[Saxonice]] ''Riepenhusen'') [[Schneen Maius]]<ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Schneen''; [[Saxonice]] ''Chrauten Snain''), [[Schneen Minus]]<ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Schneen''; [[Saxonice]] ''Lütjen Snain''), atque [[Stockhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Stockhausen'') pertinent. == Historia == Anno [[1285]] Friedlandia castellum primo in actis descriptum est. Quod inter [[bellum tricennale]] deletum est. Post [[secundum bellum mundanum]] hic aedes provisoriae aedificatae sunt, in quibus homines Theodisci ex oriente Germaniae fugati accipiebantur. Nomen Friedlandiae ita omni in Germaniae notum fuit. Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] itaque quattuordecim vici, qui ad novum commune se coniunxerunt, nomen Friedlandiae acceperunt. Friedlandia cum septem aliis communibus Europae eiusdem nominis coniuncta est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Friedland (Niedersachsen)|Friedlandiam}} * [http://www.friedland.de Pagina communis Friedlandiae (Theodisce)] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita 1973]] 2cli0n4fqys20xgi83g7od02iyt2o0f 3982226 3982225 2026-08-19T11:56:11Z Cyprianus Marcus 66550 3982226 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Friedland-Bahnhof-Strassenseite.jpg|thumb|left|Statio Ferroviaria Friedlandiae.]] [[Fasciculus:Lichtenhagen_Am_Foersterberg.jpg|thumb|left|Lichtenhagen.]] '''Friedlandia'''<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Friedland'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Friedlandiam etiam vici [[Ballenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ballenhausen''), [[Deideroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Deiderode''), [[Elkershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Elkershausen''), [[Friedlandia (vicus)|Friedlandia]]<ref name="Friedland"/> (Theodisce ''Friedland''), [[Gandera Inferior]]<ref name="GI">Kirchengemeindelexikon. (s.d.). ''Niedergandern: Orts- und Kirchengeschichte''. Landeskirchliches Archiv Hannover.</ref> (Theodisce ''Niedergandern'') cum [[Manerium|Praedio Nobilium]] [[Besenhusa]]no<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Rittergut Besenhausen''), [[Lichtenhaga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Lichtenhagen''), [[Ludolfshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Ludolfshausen''), [[Mollenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Mollenfelde''), [[Minus Iese]]<ref name="Cas">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. Verlag für Regionalgeschichte</ref> (Theodisce ''Niedernjesa''), [[Reckershusa]] (Theodisce ''Reckershausen'') cum Praedio Monasteriali [[Reinshofa]]no<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Klostergut Reinshof''), [[Reiffenhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Reiffenhausen''; [[Saxonice]] ''Riepenhusen'') [[Schneen Maius]]<ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Schneen''; [[Saxonice]] ''Chrauten Snain''), [[Schneen Minus]]<ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Schneen''; [[Saxonice]] ''Lütjen Snain''), atque [[Stockhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Stockhausen'') pertinent. == Historia == Anno [[1285]] Friedlandia castellum primo in actis descriptum est. Quod inter [[bellum tricennale]] deletum est. Post [[secundum bellum mundanum]] hic aedes provisoriae aedificatae sunt, in quibus homines Theodisci ex oriente Germaniae fugati accipiebantur. Nomen Friedlandiae ita omni in Germaniae notum fuit. Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] itaque quattuordecim vici, qui ad novum commune se coniunxerunt, nomen Friedlandiae acceperunt. Friedlandia cum septem aliis communibus Europae eiusdem nominis coniuncta est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Friedland (Niedersachsen)|Friedlandiam}} * [http://www.friedland.de Pagina communis Friedlandiae (Theodisce)] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita 1973]] hvvykdfkjlqlmp7bgyq2735qy3nmeq2 0 175898 3982120 3450339 2026-08-18T19:04:05Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982120 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 45157.png|thumb|300px|Givraines: communis tabula]] ''' Givraines''' est commune [[Francia|Francicum]] 378 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ligerula (praefectura Franciae)|Ligerulae]] in provincia [[Centrum (regio Franciae)|Media]] {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Ligerulae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Givraines|Givraines}} * {{INSEE commune|45157|de=Givraines}} * [https://web.archive.org/web/20160621195401/http://www.givraines.fr/ Givraines pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Ligerulae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Ligerulae]] eqi0ewdf5zehed7lg6wnh6zll11r5h2 0 184154 3982110 3824444 2026-08-18T17:37:09Z ~2026-45278-17 213633 /* */ 3982110 wikitext text/x-wiki {{L-1}} [[Fasciculus:Aries2.jpg|thumb|Aries pictus]] [[Fasciculus:Aries.svg|thumb|Symbolum arietis]] '''Aries''' ([[Graece]]:κριός) est primum [[signum (zodiacum)|signum zodiacum]], in ordine post [[Pisces (astrologia)|pisces]] et ante [[Taurus (astrologia)|taurum]]. [[Gradus anguli|Gradus]] arietis in [[zodiacus|zodiaco]] sunt ab 0 usque ad 30, et Sol transit in hac zona ab [[aequinoctium|aequinoctio verno]], circiter [[20 Martii|21 Martii]], usque ad [[19 Aprilis]]. Aries nomen suum accepit a constellatione [[Aries (constellatio)|Arietis]]. In [[astrologia]] est unus trium signorum elementi [[Elementum (astrologia)|ignis]] una cum [[leo (astrologia)|leone]] et [[sagittarius (astrologia)|sagittario]], et unus quattuor signorum [[qualitas (astrologia)|cardinalium]] una cum [[cancer (astrologia)|cancro]], [[libra (astrologia)|libra]], [[capricornus (astrologia)|capricorno]]. In loco opposito arieti est [[Libra (astrologia)|libra]]. Aries videtur esse signum [[mas]]culinum sive activum sicut omnia tria signa ignis. == Clari homines nati [[Sol]]e ariete == * [[Leonardus Vincius]] * [[Vincentius van Gogh]] * [[Ioannes Christianus Andersen]] * [[Renatus Cartesius]] == Facta de ariete == * Tempus: ab [[20 Martii]] usque ad [[19 Aprilis]] * Planeta: [[Planetae (astrologia)|Mars]] * [[Elementum (astrologia)|Elementum]]: [[Ignis]] * [[qualitas (astrologia)|Qualitas]]: [[qualitas (astrologia)|Cardinalis]] * [[Sexus (astrologia)|Sexus]]: [[Sexus (astrologia)|Masculinus]] * Dies: [[Dies Martis]] == Nexus externi == * Lee Shapiro, "[https://www.ips-planetarium.org/page/a_shapiro1977 The real constellations of the zodiac]" (1977) apud ''International Planetarium Society'' {{Astrologia-stipula}} {{Formula:Signa zodiaca}} [[Categoria:Astrologia]] [[Categoria:Aries (constellatio)]] 6syrgjsrzbpbor71t4ydtfzjam8o6jz 3982139 3982110 2026-08-18T20:13:27Z Grufo 64423 Recensiones a conlatore [[Special:Contributions/~2026-45278-17|~2026-45278-17]] ([[User talk:~2026-45278-17|Disputatio]]) factas in superiorem redactionem a conlatore [[User:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] factam restitui 3824444 wikitext text/x-wiki {{L-1}} [[Fasciculus:Aries2.jpg|thumb|Aries pictus]] [[Fasciculus:Aries.svg|thumb|Symbolum arietis]] '''Aries''' ([[Graece]]:κριός) est primum [[signum (zodiacum)|signum zodiacum]], in ordine post [[Pisces (astrologia)|pisces]] et ante [[Taurus (astrologia)|taurum]]. [[Gradus anguli|Gradus]] arietis in [[zodiacus|zodiaco]] sunt ab 0 usque ad 30, et Sol transit in hac zona ab [[aequinoctium|aequinoctio verno]], circiter [[20 Martii]], usque ad [[19 Aprilis]]. Aries nomen suum accepit a constellatione [[Aries (constellatio)|Arietis]]. In [[astrologia]] est unus trium signorum elementi [[Elementum (astrologia)|ignis]] una cum [[leo (astrologia)|leone]] et [[sagittarius (astrologia)|sagittario]], et unus quattuor signorum [[qualitas (astrologia)|cardinalium]] una cum [[cancer (astrologia)|cancro]], [[libra (astrologia)|libra]], [[capricornus (astrologia)|capricorno]]. In loco opposito arieti est [[Libra (astrologia)|libra]]. Aries videtur esse signum [[mas]]culinum sive activum sicut omnia tria signa ignis. == Clari homines nati [[Sol]]e ariete == * [[Leonardus Vincius]] * [[Vincentius van Gogh]] * [[Ioannes Christianus Andersen]] * [[Renatus Cartesius]] == Facta de ariete == * Tempus: ab [[20 Martii]] usque ad [[19 Aprilis]] * Planeta: [[Planetae (astrologia)|Mars]] * [[Elementum (astrologia)|Elementum]]: [[Ignis]] * [[qualitas (astrologia)|Qualitas]]: [[qualitas (astrologia)|Cardinalis]] * [[Sexus (astrologia)|Sexus]]: [[Sexus (astrologia)|Masculinus]] * Dies: [[Dies Martis]] == Nexus externi == * Lee Shapiro, "[https://www.ips-planetarium.org/page/a_shapiro1977 The real constellations of the zodiac]" (1977) apud ''International Planetarium Society'' {{Astrologia-stipula}} {{Formula:Signa zodiaca}} [[Categoria:Astrologia]] [[Categoria:Aries (constellatio)]] 504as4mr9a6lkymfl63wjfwo36fyipq 0 186712 3982182 3960837 2026-08-19T02:12:30Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982182 wikitext text/x-wiki Hic habes '''indicem [[municipium|municipiorum]] [[Finnia]]e'''. {| class="wikitable sortable" style="margin: 0.5em 0 0 0;" |- ! [[Commune]] [[Latine]] !! Commune [[Finnice]] !! Commune [[Suecice]] !! Commune [[Boreosamice]] !! [[Numerus incolarum]] !! [[Area]]<br> ([[chiliometrum quadratum|km²]]) |- | [[Aboa]]<ref>[https://books.google.it/books?id=2bINWLq6e5IC&dq=tornata+tornacum&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo, ovvero Breve trattato ...'', vol. 2, p. 706]</ref><ref>{{Graesse}}; [[Tuomo Pekkanen]] & [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''. Societas Litterarum Finnicarum, Helsinki, 2006; [[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Andra upplagan. Norstedts akademiska förlag, Stockholm, 2009.</ref> || ''Turku'' || ''Åbo'' || ''Turku'' || 186 030 || 306,37 |- | [[Acas]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Achas]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Akaa]] || ''Akaa'' || ''Ackas'' || ''Akaa'' || 17 052 || 314,38 |- | [[Aeaenekoski]] || ''Äänekoski'' || ''Äänekoski'' || ''Äänekoski'' || 19 609 || 1 138,38 |- | [[Aehtaeri]] || ''Ähtäri'' || ''Etseri'' || ''Ähtäri'' || 6 058 || 909,96 |- | [[Alajarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) 103 et 105, spec, etiam ex Alajarvi (...)".</ref> || ''Alajärvi'' || ''Alajärvi'' || ''Alajärvi'' || 9 973 || 1 056,75 |- | [[Alavieska]] || ''Alavieska'' || ''Alavieska'' || ''Alavieska'' || 2 689 || 253,03 |- | [[Alavo]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170228215513/http://etelapohjalaiset-juuret.fi/files/1ylioppilasmatrikkeli.pdf Matricula Scholae Trivialis Wasensis] ubi dicitur ”Johannes Kreander Sacellani filius Alavoensis”</ref> seu [[Alavus]] || ''Alavus'' || ''Alavo'' || ''Alavus'' || 12 020 || 842,73 |- | [[Aquae Equinae]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Orivesi'' || 'Orivesi'' || 'Orivesi'' || 9 359 || 960,08 |- | [[Aquilopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kotka'' || ''Kotka'' || ''Kotka'' || 54 342 || 949,74 |- | [[Arctopolis]]<ref>{{Ruhs}}</ref><ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Biorneburgum]]<ref>{{lexfons}}</ref> seu [[Bioerneburgum]]<ref>[http://www.histdoc.net/historia/se/ruhs_in.html textus]</ref> seu [[Ursorum Castrum]]<ref>{{Graesse}}</ref> || ''Pori'' || ''Björneborg'' || ''Pori'' || 85 256 || 1 704,07 |- | [[Arx Nova]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Castrum Novum (Finnia)|Castrum Novum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Savonlinna'' || ''Nyslott'' || ''Savonlinna'' || 35 504 || 1 973,13 |- | [[Asikkala]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae30soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) inter Vaania [in par. Hollola] et Vesivehmas [in par. Asikkala] (...)”.</ref> || ''Asikkala'' || ''Asikkala'' || ''Asikkala'' || 8 297 || 755,54 |- | [[Askola]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. Pro Fauna Et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) Hull herb.; (p): Ssel. 0. Nyl., spec, ex Askola Grefvas! (...)”</ref> || '' Askola'' || '' Askola'' || '' Askola'' || 5 104 || 218,03 |- | [[Aura (Finnia)|Aura]] || ''Aura'' || '' Aura'' || '' Aura'' || 3 980 || 95,57 |- | [[Aythyopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Sotkamo'' || ''Sotkamo'' || ''Sotkamo'' || 10 507 || 2 952,11 |- | [[Bellonia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Polemopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Sodankylä'' || ''Sodankylä'' || ''Soađegilli'' || 8 739 || 12 415,46 |- | [[Bircala]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Pirkkala'' || ''Birkala'' || ''Pirkkala'' || 18 984 || 104,04 |- | [[Borgnas]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Borgnas prope Laha (...)”.</ref> || ''Pornainen'' || ''Borgnäs'' || ''Pornainen'' || 5 108 || 150,09 |- | [[Borgoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Porvoo'' || ''Borgå'' || ''Porvoo'' || 50 037 || 2 139,19 |- | [[Brahea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Lieksa'' || ''Lieksa'' || ''Lieksa'' || 11 739 || 4 067,60 |- | [[Brahestadium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Raahe'' || ''Brahestad'' || ''Raahe'' || 25 126 || 1 399,26 |- | [[Buckila]]<ref>[https://books.google.es/books?id=WkZnAAAAcAAJ&pg=PA84&lpg=PA84&dq=Buckila+juxta&source=bl&ots=_b_hoUoBZg&sig=Wml2rlc2B2ZmvU9-xf0p8FkS074&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjinP78-LjRAhWCcBoKHUB7ArwQ6AEIJTAB#v=onepage&q=Buckila%20juxta&f=false Linnaeus C. (1760); ''Amoenitates Academicae, Volumen Quintum''], ubi dicitur “(...) Apr. ad praedium equestre Buckila, ad quintum ab urbe lapidem (...)”.</ref> || ''Pukkila'' || '' Buckila'' || ''Pukkila'' || 1 976 || 145,94 |- | [[Caianeburgum]]<ref>{{Lexfons}}</ref> || ''Kajaani'' || ''Kajana'' || ''Kajaani'' || 37 646 || 2 264,01 |- | [[Calaioki]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161231054528/http://www.kaleviojanen.fi/ojanen-kuruII/suursillin.htm kaleviojanen.fi] ubi dicitur “(...) Adjunctus primo in Calajoki, deinde Sacellanus in GCarleby, obiit d. 10 Junii 1728 (...)”.</ref> || ''Kalajoki'' || ''Kalajoki'' || ''Kalajoki'' || 12 567 || 2 391,31 |- | [[Calcarium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kannus'' || ''Kannus'' || ''Kannus'' || 5 579 || 470,65 |- | [[Cangasala]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=2961 helsinki.fi] ubi dicitur "(...) Johannes Enckel. | primum Corporalis, deinde Adj. Min: | in Cangasala | hinc | Sacellanus ‹in Cangasala (...)".</ref> || ''Kangasala'' || ''Kangasala'' || ''Kangasala'' || 30 686 || 870,85 |- | [[Carolina Nova]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Neo-Carolina]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Uusikaarlepyy'' || ''Nykarleby'' || ''Uusikaarlepyy'' || 7 559 || 1 675,21 |- | [[Carolina Vetus]]<ref>{{Rytkonen}}</ref> seu [[Carolina Antiqua]]<ref>{{Graesse}}</ref> || ''Kokkola'' || ''Karleby'' || ''Kokkola'' || 47 634 || 2 730,81 |- | [[Chariovaldium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Harjavalta'' || ''Harjavalta'' || ''Harjavalta'' || 7 268 || 127,74 |- | [[Christinea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Christinaestadium]]<ref>[https://books.google.es/books?id=grdCAAAAcAAJ&pg=RA2-PA463&lpg=RA2-PA463&dq=Christinaestadium&source=bl&ots=UE_oHkrMyQ&sig=QGgY9qlP04EGn0bqYmu1ijuBP5k&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj2gcjL657RAhVMsxQKHSfwDuQQ6AEIMTAE#v=onepage&q=Christinaestadium&f=false Büsching A. F. (1754) ''Neue Erdbeschreibung: Dänemark, Norwegen, Schweden''] , ubi dicitur “(...) ''Christinestadt, ''Christinaestadium'', eine Seestadt'' (...)”.</ref> || ''Kristiinankaupunki'' || ''Kristinestad'' || ''Kristiinankaupunki'' || 6 798 || 1 678,98 |- | [[Clavivicus]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kurikka'' || ''Kurikka'' || ''Kurikka'' || 21 659 || 913,45 |- | [[Colpopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Lahti]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170921171655/http://docplayer.fi/3558131-Ihmisen-varaosat-studia-generalia-lahtiensis-22-03-2011-kimmo-kontula-hy-n-vararehtori-sisatautiopin-professori.html docplayer.fi] ubi dicitur "Ihmisen varaosat. Studia Generalia Lahtiensis Kimmo Kontula, HY:n vararehtori Sisätautiopin professori"</ref> || ''Lahti'' || ''Lahtis'' || ''Lahti'' || 118 885 || 154,58 |- | [[Copio]]<ref>[http://runeberg.org/ztfinland/0200.html ''Projekt Runeberg: Finland framstäldt i teckningar''], ubi dicitur "socken omtalas först 1554, och nomnet "Copio" förekommer icke förr äu 1571. Bland flera härledningar af namnet är den sanuolikast, som Kuopio vara en förfinskning (...)."</ref><ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> seu [[Cuopio]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Kuopio]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-2305002 Magistri linguae Latinae in urbe Kuopio convenerunt]. ''Nuntii Latini'', 8. Augusti 2014. (Audiri quoque potest: [http://areena.yle.fi/1-2305002]) </ref> || ''Kuopio'' || ''Kuopio'' || ''Kuopio'' || 112 158 || 2 317,24 |- | [[Coronium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kruunupyy'' || ''Kronoby'' || ''Kruunupyy'' || 6 654 || 752,64 |- | [[Cumoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Kumo]]<ref>[https://books.google.es/books?id=iUQDFlj1ykkC&pg=PA353&lpg=PA353&dq=kumoensis&source=bl&ots=inNod5PVhD&sig=PG52ouFZf_OB7fh_NUTGPxM_EsM&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjV49bT0J7RAhXF6RQKHY2hA34Q6AEIGjAA#v=onepage&q=kumoensis&f=false ], ubi apparet adiectivum “Kumoensis”.</ref> || ''Kokemäki'' || ''Kumo'' || ''Kokemäki'' || 7 579 || 531,27 |- | [[Cyronia Maior]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Isokyrö'' || ''Storkyro'' || '' Isokyrö'' || 4 766 || 356,99 |- | [[Cyronia Tavastorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Hämeenkyrö'' || ''Tavastkyro'' || ''Hämeenkyrö'' || 10 693 || 505,10 |- | [[Eckero]]<ref>[http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-13922-synthese ''Tela Botanica''], ubi apparet binomen “Carex hornschuchiana subsp. eckeroensis H.Lindb. & Palmgr.“</ref> || ''Eckerö'' seu ''Ekkeröö'' seu ''Ekkerö'' || ''Eckerö'' || ''Eckerö'' || 932 || 752,63 |- | [[Enonkoski]] || ''Enonkoski'' || ''Enonkoski'' || ''Enonkoski'' || 1 458 || 419,21 |- | [[Enontekiö|Enontekio]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210413094540/https://www.idigbio.org/portal/records/521a6e42-ccb7-4e41-81e5-f2416d3b52cc idigbio.org] ubi apparet locus “Lapponia Enontekioensis”</ref> || ''Enontekiö'' || ''Enontekis'' || ''Eanodat'' || 1 877 || 8 391,39 |- | [[Equilonia Finnorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Oripää'' || ''Oripää'' || ''Oripää'' || 1 375 || 117,73 |- | [[Esboa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Espo]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe</ref> || ''Espoo'' || ''Esbo'' || ''Espoo'' || 270 416 || 528,14 |- | [[Eura]]<ref>[https://www.myheritage.fi/research/individual-5001051/simon-michaelis-euraensis-polviander?s=154707191&rfr=tree&rpp=20 myheritage.fi] ubi apparet nomen “Simon Michaelis Euraensis Polviander”</ref> || ''Eura'' || ''Eura'' || ''Eura'' || 12 116 || 630,20 |- | [[Euraaminne]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=602 kansallisbiografia.fi] ubi apparet nomen “Gabriel Nicolai Euraåminnensis / Eurajokiensis”</ref> seu [[Euraioki]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=602 kansallisbiografia.fi] ubi apparet nomen “Gabriel Nicolai Euraåminnensis / Eurajokiensis”</ref> || ''Eurajoki'' || ''Euraåminne'' || ''Eurajoki'' || 5 934 || 643,78 |- | [[Evijärvi|Eviiarvi]] || ''Evijärvi'' || ''Evijärvi'' || ''Evijärvi'' || 2 559 || 390,71 |- | [[Forsia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Forssa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Forssa'' || ''Forssa'' || ''Forssa'' || 17 389 || 253,39 |- | [[Forsia Finnorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Koski Tl'' || ''Koskis'' || ''Koski Tl'' || 2 392 || 192,41 |- | [[Fredericia (Finnia)|Fredericia]]<ref>[http://www.histdoc.net/historia/se/ruhs_in.html Finland av Friedr. Rühs. 1827.]</ref> || ''Hamina'' || ''Fredrikshamn'' || ''Hamina'' || 20 800 || 1 155,17 |- | [[Fyghelde]]<ref>[https://archive.org/stream/mitteilungenderg2101618961902geog/mitteilungenderg2101618961902geog_djvu.txt ''Mitteilungen der Geographischen Gesellschaft und des Naturhistorischen Museums in Lübeck''] ,ubi dicitur “(...) Arnholm trans mare aland usque lynebetae multe jacent insule fyghelde nomine et notandum, quod de arnholm usque lynaebetae itur (...)”.</ref> || ''Föglö'' || ''Föglö'' || ''Föglö'' || 564 || 1 869,02 |- | [[Geta (Alandia)|Geta]] || ''Geta'' || ''Geta'' || ''Geta'' || 509 || 606,48 |- | [[Granivicus]]<ref>[http://www.thesauruslex.com/sprak/latfin.htm ThesaurusLex, ''Latinska namn på finska städer och landskap'']</ref> seu [[Iyvaeskylae]]<ref>Ahti Rytkönen, [http://books.google.com/books?id=4OoXAAAAMAAJ&dq=jacobstadium&q=jyvaeskylae&pgis=1#search ''Lisiä suomalaiseen kielija kansantieteeseen''] (1976). Genetivus pluralis huius nominis est Jyvaeskylarum.</ref> || ''Jyväskylä'' || ''Jyväskylä'' || ''Jyväskylä'' || 137 392 || 1 466,34 |- | [[Grankulla]]<ref>[https://archive.org/stream/.../carolilinnaeiflo1745linn_djvu.txt Caroli Linnaei ... Flora Svecica :] ubi dicitur “(...) pago Grankulla intra arenae montes inter arbores r (...)”.</ref> || ''Kauniainen'' || ''Grankulla'' || ''Kauniainen'' || 9 395 || 6,00 |- | [[Gustavia Alandorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kustavi'' || ''Gustavs'' || ''Kustavi'' || 898 || 769,88 |- | [[Gustavia Tavastorum ]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Hartola'' || ''Gustav Adolfs'' || ''Hartola'' || 2 955 || 675,38 |- | [[Haapajärvi|Haapaiarvi]]<ref>[http://www.forgottenbooks.com/download_pdf/Acta_Soc_1100055494.pdf Acta Soc: Pro Fauna et Flora Fennica] ubi dicitur “(...) O m . p : Hellstr. , spe c. e Gamla Karleb y] ; Jakobstad : C.W. F ontell ! ; (st fq) ad ripas : Tenn. ,spec. ex Haapajärvi Pukkilahti ! O k . Kianta Kyllönen : Wainio Kasv . ; Kaj ana p : Must.p . 5 3 (...)”.</ref> || ''Haapajärvi'' || ''Haapajärvi'' seu ''Aspsjö'' || ''Haapajärvi'' || 7 424 || 789,08 |- | [[Haapavesi]] || ''Haapavesi'' || ''Haapavesi'' || ''Haapavesi'' || 7 157 || 1 086,15 |- | [[Halso]]<ref>[https://www.lehtiluukku.fi/readpreview?pub=114131 lehtiluukku.fi] ubi dictitur “Fauna Halsoensis”.</ref> || ''Halsua'' || ''Halso'' || ''Halsua'' || 1 211 || 428,33 |- | [[Hammarlanda]]<ref>[https://books.google.es/books?id=140z85wYQVIC&pg=PA4&lpg=PA4&dq=Hammarlanda&source=bl&ots=T0r8dDDXR4&sig=9_kV26hnrNFaMRNtbSD6X5ywrBw&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjol6-Jl4vRAhWEWxoKHdvPAOsQ6AEIITAA#v=onepage&q=Hammarlanda&f=false Dissertatio sistens supplementum et emendationes] ubi dicitur “(...) Visa in crena ad Hammarlanda. (...)”</ref> || ''Hammarland'' || ''Hammarland'' || ''Hammarland'' || 1 521 || 1 223,01 |- | [[Hango]]<ref>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=143504 marinespecies.org] ubi apparet binomen "Coelogynopora hangoensis"</ref> seu [[Hanko]] || ''Hanko'' || ''Hangö'' || ''Hanko'' || 8 835 || 800,15 |- | [[Hankasalmi]]<ref>[https://www.jyu.fi/hum/laitokset/musiikki/henkilokunta/kesken/mavainio jyu.fi] ubi apparet nomen “Rex hankasalmiensis”.</ref> || ''Hankasalmi'' || '' Hankasalmi'' || '' Hankasalmi'' || 5 220 || 687,75 |- | [[Hattula]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=641 kansallisbiografia.fi] ubi apparet adiectivum “Hattulensis”.</ref> || '' Hattula'' || '' Hattula'' || '' Hattula'' || 9 739 || 427,39 |- | [[Hausiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae21soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Hausjarvi ad serratrinam Varunta: Sselan! och Vasa ad viam versus (...)”.</ref> || '' Hausjärvi'' || '' Hausjärvi'' || '' Hausjärvi'' || 8 721 || 398,78 |- | [[Haustus Amnis]]<ref>Secundum etymologiam huius municipii in [https://fi.wikipedia.org/wiki/Kauhajoki#Etymologia Vicipaedia Fennica].</ref>|| ''Kauhajoki'' || ''Kauhajoki'' || ''Kauhajoki'' || 13 860 || 1 315,56 |- | [[Heinavesi]] || ''Heinävesi'' || ''Heinävesi'' || ''Heinävesi'' || 3 562 || 1 318,99 |- | [[Heinola]]<ref>[http://plants.jstor.org/stable/10.5555/al.ap.specimen.ld1220844 jstor.org] ubi dicitur “(...) Tavastia australis, in iugo pinifero iuxta oppidum Heinola (...)”.</ref> || ''Heinola'' || ''Heinola'' || ''Heinola'' || 19 498 || 839,29 |- | [[Helsingia]]<ref>Adiectivum [http://www.helsinki.fi/uh/4-2007/index.shtml ''Helsingiensis''].</ref> seu [[Helsinkium]]<ref name="dictionarium">Reijo Pitkäranta: [[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'', WSOY 2001, ISBN 951-0-22506-1)</ref> seu [[Helsingforsa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu [[Helsingforsia]]<ref>William T. Stearn, ''Botanical Latin'' (London, 1983: David & Charles), p. 222.</ref> seu [[Forsia Helsingiorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Helsingia Nova]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Helsinki'' || ''Helsingfors'' || ''Helsset'' || 629 512 || 715,49 |- | [[Hipponia Tavastorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Orimattila'' || ''Orimattila'' || ''Orimattila'' || 16 279 || 814,21 |- | [[Hirvensalmi]] || '' Hirvensalmi'' || '' Hirvensalmi'' || '' Hirvensalmi'' || 2 262 || 746,58 |- | [[Hollola]] || '' Hollola'' || '' Hollola'' || '' Hollola'' || 23 913 || 531,84 |- | [[Honkaioki]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Honkajoki prope fines prov. (...)”.</ref> || ''Honkajoki'' || ''Honkajoki'' || ''Honkajoki'' || 1 795 || 333,02 |- | [[Hogfors]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Nyhkala Anitila in Ridankorpi, circa officinam Hogfors et in primis ad Vattola (...)”.</ref> || ''Karkkila'' || ''Högfors'' || ''Karkkila'' || 8 966 || 255,31 |- | [[Humppila]] || ''Humppila'' || ''Humppila'' || ''Humppila'' || 2 390 || 148,59 |- | [[Hwittis]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?pid=5011 kansallisbiografia.fi] ubi dicitur “Huittinen mainitaan kirkkopitäjänä (Hwittis) jo 1410-luvulla. Harmaakivikirkon (S. Catharinae) rakentaminen oli aloitettu jo 1300-luvulla, ja kirkko oli valmistunut 1400-luvun lopulla (noin 1495–1500)”.</ref> || ''Huittinen'' || ''Vittis'' || ''Huittinen'' || 10 465 || 539,59 |- | [[Hyrynsalmi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae05soci/actasocprofaunae05soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) Hyrynsalmi ad templum prope Kangaspuro (...)”.</ref> || ''Hyrynsalmi'' || ''Hyrynsalmi'' || ''Hyrynsalmi'' || 2 419 || 1 521,36 |- | [[Hyvinge]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur “(...) inter Hyvinge et Jokela (...)”.</ref> || ''Hyvinkää'' || ''Hyvinge'' || ''Hyvinkää'' || 46 477 || 336,76 |- | [[Iacobstadium]]<ref name="GB">{{Rytkonen}}</ref> seu [[Iacobia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> || ''Pietarsaari'' || ''Jakobstad'' || ''Pietarsaari'' || 19 464 || 396,25 |- | [[Iamiiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Jamijarvi in parte austro-occidentali (...)"</ref> || ''Jämijärvi'' || ''Jämijärvi'' || ''Jämijärvi'' || 1 940 || 224,33 |- | [[Iamsa]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Jamsa Soravuori et ad Niemola et Ohasvuori: Hult coll., spec, e Jamsa iam legit (...)"</ref> || ''Jämsä'' || ''Jämsä'' || ''Jämsä'' || 21 460 || 1 823,91 |- | [[Ianakkala]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=3746 helsinki.fi] ubi apparet adiectivum “Janakkalensis”</ref> || ''Janakkala'' || ''Janakkala'' || ''Janakkala'' || 16 862 || 586,07 |- | [[Idensalmi]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=3273 helsinki.fi] ubi apparet adiectivum “Idensalmiensis”</ref> || ''Iisalmi'' || '' Idensalmi'' || '' Iisalmi'' || 21 947 || 872,13 |- | [[Ii (commune Finnicum)|Ii]] || ''Ii'' || ''Ijo'' || ''Ii'' || 9 689 || 2 809,23 |- [[Iitti]]<ref>[https://archive.org/stream/manualconchind1014tryorich/manualconchind1014tryorich_djvu.txt Manual of conchology; structural and systematic. With illustrations of the species. Second series: Pulmonata] ubi apparet adiectivum “iittiensis”.</ref> || ''Iitti'' || ''Itis'' || ''Iitti'' || |- | [[Ikalis]]<ref>[https://www.geni.com/people/Kristian-Packal%C3%A9n/6000000011239179306 Geni.com] ubi apparet adiectivum “Ikalisensis”.</ref> || ''Ikaalinen'' || ''Ikalis'' || ''Ikaalinen'' || 7 166 || 843,46 |- | [[Ilmola]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/111562/De_terrae_motu.pdf?sequence=1 Dissertatio physisca de terrae motu] ubi dicitur: “(...) In Paroecia praesertim Ilmola, ad villam (...)”</ref> || ''Ilmajoki'' || ''Ilmola'' || ''Ilmajoki'' || 12 178 || 579,69 |- | [[Ilomants]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/110273/De_ecclesiis_Careliae_Svecicae_Graecam_religionem_profitentibus_2.pdf?sequence=1 ''Dissertatio historica de Ecclesiis Careliae Svecicae Graecam religionem profitentibus''], ubi dicitur "(...) hoc anno d. 13 Febr. in Taipale & d. 28 Febr. in Ilomants (...)"</ref> seu [[Urbs Ilomantsensis]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/110273/De_ecclesiis_Careliae_Svecicae_Graecam_religionem_profitentibus_2.pdf?sequence=1 ''Dissertatio historica de Ecclesiis Careliae Svecicae Graecam religionem profitentibus''], ubi dicitur "(...) sectam in tribus pagis Ecclesiae Ilomantsensis (...)"</ref> seu [[Ilomantsi]] || ''Ilomantsi'' || ''Ilomants'' || ''Ilomantsi'' || 5 316 || 3 172,69 |- | [[Imatra]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-3767337 Nuntii Latini Fennici] ubi dicitur: “His diebus animi Finlandensium commoti sunt homicidio triplici in urbe Imatra nocte diei Dominici (4.12.) facto. (...)”</ref> || ''Imatra'' || ''Imatra'' || ''Imatra'' || 27 721 || 191,28 |- | [[Inari]]<ref>[https://books.google.es/books?id=_n4WAAAAYAAJ&pg=PA81&dq=inarensis&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwiL_vWzu5DRAhWLuhQKHb4xCEMQ6AEIHjAA#v=onepage&q=inarensis&f=false S.F. Blake ''Geographical Guide to Floras of the World:''] ubi apparet toponymum "Lapponia imarensis".</ref> seu [[Enare]]<ref>[https://books.google.es/books?id=SGFJAAAAcAAJ&pg=PA270&lpg=PA270&dq=enare+lacus&source=bl&ots=xOWw8oxQ1u&sig=R423vsc5JoDPsz2METvsYMCudfc&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwiVsaT6tpDRAhWDWhoKHVnzB_0Q6AEIKTAC#v=onepage&q=enare%20lacus&f=false ''Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou'', vol. 8] ubi dicitur "211 ''Ranunculus hyperboricus'' (...) ad Pagum Kyro in Enare copiose (...)".</ref> || ''Inari'' || ''Enare'' || ''Anár'' || 6 777 || 17 333,77 |- | [[Ingo]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=976 kansallisbiografia.fi] ubi apparet adiectivum “Ingoensis”.</ref> || ''Inkoo'' || ''Ingå'' || ''Inkoo'' || 5 549 || 954,06 |- | [[Insula Carolina]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Hailuoto'' || ''Karlö'' || ''Hailuoto'' || 996 || 1 082,70 |- | [[Insula Sancti Iacobi]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Brändö|Brando]] || ''Brändö'' || ''Brändö'' || ''Brändö'' || 465 || 1 648,48 |- | [[Iokas]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet lacus homonymus “Iokas”.</ref> || ''Juva'' || ''Jockas'' || ''Juva'' || 6 527 || 1 345,55 |- | [[Iokioinen]] || ''Jokioinen'' || ''Jockis'' || ''Jokioinen'' || 5 424 || 181,95 |- | [[Iorois]]<ref>[https://archive.org/stream/schedaeoperisquo00lind/schedaeoperisquo00lind_djvu.txt Schedae operis quod inscribitur Plantae Finlandiae exsiccatae e Museo Botanico Universitatis Helsingforsiensis distributae] ubi dicitur “(...) Savonia borealis, par. Jorois, Jarvikyla, in graminosis siccis. 7 lun. 1911 (...)”.</ref> seu [[Ioroinen]]<ref>[https://archive.org/stream/schedaeoperisquo00lind/schedaeoperisquo00lind_djvu.txt Schedae operis quod inscribitur Plantae Finlandiae exsiccatae e Museo Botanico Universitatis Helsingforsiensis distributae] ubi dicitur “(...) Savonia borea1is, par. Joroinen, lyemmetinhaka, in prato (...)”.</ref> || ''Joroinen'' || ''Jorois'' || ''Joroinen'' || 5 117 || 711,73 |- | [[Ioutsa]] || ''Joutsa'' || ''Joutsa'' || ''Joutsa'' || 4 677 || 1 066,42 |- | [[Isojoki|Isoioki]]<ref>[kirjasto.rovaniemi.fi/digi/lappmarken4.pdf Anteckningar – Rovaniemi] ubi dicitur “(...) fluvium Isojoki (...)”.</ref> || ''Isojoki'' || ''Storå'' || ''Isojoki'' || 2 112 || 647,43 |- | [[Iuankoski]] || ''Juankoski'' || ''Juankoski'' seu ''Strömsdal'' || ''Juankoski'' || 4 804 || 586,29 |- | [[Iuuka]] || ''Juuka'' || ''Juga'' || ''Juuka'' || 5 022 || 1 846,57 |- | [[Iuupaioki]] || ''Juupajoki'' || ''Juupajoki'' || ''Juupajoki'' || 2 002 || 274,95 |- | [[Iumala]]<ref>secundum [https://sv.wikipedia.org/wiki/Jomala#Ortnamnet Vicipaediam Suecicam]</ref> seu [[Iomalum]]<ref>secundum [https://sv.wikipedia.org/wiki/Jomala#Ortnamnet Vicipaediam Suecicam]</ref> seu [[Iomala]]<ref>secundum [https://sv.wikipedia.org/wiki/Jomala#Ortnamnet Vicipaediam Suecicam]</ref><ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/s/schedaeoperisquo00lind.pdf Schedae operis quod inscribitur Plantae Finlandiae exsiccatae] ubi dicitur “(...) Jomala, in prato frondoso prope oppidum Marie- hamn, (...)”.</ref> || ''Jomala'' || ''Jomala'' || ''Jomala'' || 4 646 || 686,96 |- | [[Kaavi]] || ''Kaavi'' || ''Kaavi'' || ''Kaavi'' || 3 193 || 789,59 |- | [[Kangasniemi]] || ''Kangasniemi'' || ''Kangasniemi'' || ''Kangasniemi'' || 5 633 || 1 326,73 |- | [[Kankaanpaa]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna01fenngoog/actasocprofauna01fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) in par. Kankaanpaa extra territorium freqventior esse videtur: (...)"</ref> || ''Kankaanpää'' || ''Kankaanpää'' || ''Kankaanpää'' || 11 730 || 704,94 |- | [[Kannonkoski]] || ''Kannonkoski'' || ''Kannonkoski'' || ''Kannonkoski'' || 1 452 || 549,62 |- | [[Kariioki]]<ref>[http://www.naturkundemuseum-bw.de/sites/default/files/sammlung/stu_typen_flechten.pdf ''Types of lichens in the Herbarium STU, Staatliches Museum für Naturkunde in Stuttgart. Germany (December 2011)'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ubi dicitur "(...) Ostrobottnia australis: Karijoki, Vähävuori. Ad saxa in orientem versus sita rupis (...)."</ref> || ''Karijoki'' || ''Bötom'' || ''Karijoki'' || 1 363 || 186,55 |- | [[Karkola]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae35soci/actasocprofaunae35soci_djvu.txt ''Acta Soc. Pro Fauna Et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) Lammi, Koski et Karkola (...)”.</ref> || ''Kärkölä'' || ''Kärkölä'' || ''Kärkölä'' || 4 575 || 259,31 |- | [[Karsamaki]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofaunae21soci_djvu.txt ''Acta Soc. Pro Fauna Et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) inter Haapajarvi et Karsamaki (...)”.</ref> || ''Kärsämäki'' || ''Kärsämäki'' || ''Kärsämäki'' || 2 656 || 700,87 |- | [[Karstula]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. Pro Fauna Et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) loca maxime ad occidentem versus sunt Saarijarvi Summasjoki et Karstula (...)”.</ref> || ''Karstula'' || ''Karstula'' || ''Karstula'' || 4 259 || 963,47 |- | [[Karvia]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. Pro Fauna Et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...)10 km a Karvia ad Ruunalehto versus 1903 (...)”.</ref> || ''Karvia'' || ''Karvia'' || ''Karvia'' || 2 470 || 519,80 |- | [[Kasko]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'.']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ubi apparet toponymum “Kasko”.</ref> || ''Kaskinen'' || ''Kaskö'' || ''Kaskinen'' || 1 301 || 175,36 |- | [[Kaustinen]] || ''Kaustinen'' || ''Kaustby'' || ''Kaustinen'' || 4 281 || 61,12 |- | [[Keitele]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur ”(...) prope Keitele nunc exstincta (…)”.</ref> || '' Keitele'' || ''Keitele'' || ''Keitele'' || 2 359 || 578,39 |- | [[Kemi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Ad litus maris adscendit usque in Kemi et Tornea (...)".</ref> || ''Kemi'' || ''Kemi'' || ''Giepma'' || 21 766 || 747,44 |- | [[Kemiiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) in Kuolajarvi, Kemijarvi, Sodankyla et ad flumen Ivalojoki in Inar (...)".</ref> || ''Kemijärvi'' || ''Kemijärvi'' || ''Giemajávri'' || 7 749 || 3 931,44 |- | [[Keminmaa]] || ''Keminmaa'' || ''Keminmaa'' || ''Keminmaa'' || 8 383 || 645,79 |- | [[Kempele]]<ref>[http://www.zobodat.at/pdf/ANNA_115B_0075-0218.pdf ''Revision der Gattung Erysimum (Cruciferae)''], ubi dicitur "(...) Kempele, in harena viae publicae (...)".</ref> || ''Kempele'' ||| ''Kempele'' || ''Kempele'' || 17 041 || 110,35 |- | [[Kerava]] || ''Kerava'' || ''Kervo'' || ''Kerava'' || 35 251 || 30,79 |- | [[Keuru]]<ref>[https://www.myheritage.es/names/abrahamus_suolaxius%20keuruensis www.myheritage.es], ubi apparet adiectivum “Keuruensis”.</ref> || ''Keuruu'' || ''Keuru'' || ''Keuruu'' || 10 087 || 1 430,57 |- | [[Kides]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet toponymum “Kides”.</ref> || ''Kitee'' || ''Kides'' || ''Kitee'' || 10 783 || 1 141,31 |- | [[Kierkeslaeth]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170415100443/http://www.kirkkonummi.fi/prime278_fi.aspx kirkkonummi.fi]</ref> seu [[Kyrkioslaeth]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170415100443/http://www.kirkkonummi.fi/prime278_fi.aspx kirkkonummi.fi]</ref> seu [[Kirkensleth]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170415100443/http://www.kirkkonummi.fi/prime278_fi.aspx kirkkonummi.fi]</ref> || ''Kirkkonummi'' || ''Kyrkslätt'' || ''Kirkkonummi'' || 38 842 || 1 016,01 |- | [[Kihnio]] || ''Kihniö'' || ''Kihniö'' || ''Kihniö'' || 2 022 || 390,50 |- | [[Kimito]]<ref>[https://archive.org/stream/.../meddelandenafsoc15soci_djvu.txt ''Meddelanden af Societatis pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) In insula Kimito legi (...)".</ref> || ''Kemiönsaari'' || ''Kimitoön'' || ''Kemiönsaari'' || 6 906 || 2 800,87 |- | [[Kinnula]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofaunae13soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) ad Kinnula in Maaninka et ad Kaschkarantsa (...)".</ref> || ''Kinnula'' || ''Kinnula'' || ''Kinnula'' || 1 740 || 495,71 |- | [[Kittila]]<ref>[http://arenan.yle.fi/1-3790762 ''Nuntii Latini'' 23 dec. 2016]</ref> || ''Kittilä'' || ''Kittilä'' || ''Gihttel'' || 6 386 || 8 262,67 |- | [[Kiuruvesi]]<ref>[https://archive.org/stream/.../meddelandenafsoc05soci_djvu.txt ''Meddelanden af Societatis pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Etiam in Kiuruvesi, D. Lundström (...)".</ref> || ''Kiuruvesi'' || ''Kiuruvesi'' || ''Kiuruvesi'' || 8 556 || 1 422,90 |- |[[Kiviiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) ad ripam lacus Kivijarvi (...)".</ref> || ''Kivijärvi'' || ''Kivijärvi'' || ''Kivijärvi'' || 1 187 || 599,86 |- | [[Kokar]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Kokar ins. Lindo sp in lucoso declivi inter saxa (...)".</ref> || ''Kökar'' || ''Kökar'' || ''Körkar'' || 243 || 2 165,01 |- | [[Kolari]] || ''Kolari'' || ''Kolari'' || ''Kolari'' || 3 853 || 2 617,76 |- | [[Konnevesi]]<ref>[https://books.google.es/books?id=VAccAAAAMAAJ ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Konnevesi Kauppila in vicinitate templi ad Riitapuro (...)".</ref> seu [[Konnavesi]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet toponymum “Konnavesi”.</ref> || '' Konnevesi'' || '' Konnevesi'' || '' Konnevesi'' || 2 751 || 680,96 |- | [[Kontiolahti]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) 103 et 105, spec, etiam ex Alajarvi (...)".</ref> || ''Kontiolahti'' || ''Kontiolax'' || ''Kontiolahti'' || 14 795 || 1 029,82 |- | [[Korsholmia]]<ref>[https://archive.org/stream/henricigabrieli00portgoog/henricigabrieli00portgoog_djvu.txt S. G. Elmgren et A. Schauman ''Henrici Gabrielis Porthan opera selecta''], ubi dicitur “(...) exscensione prope Korsholmiam facta, (...)”.</ref> || ''Mustasaari'' || ''Korsholm'' || ''Mustasaari'' || 19 308 || 3 178,63 |- | [[Korsnas]]<ref>[https://archive.org/stream/mobot21753000023977/mobot21753000023977_djvu.txt ''Repertorium specierum novarum regni vegetabilis.''], ubi dicitur "(...) Korsnas, in littore marino (...)".</ref> || ''Korsnäs'' || ''Korsnäs'' || ''Korsnäs'' || 2 206 || 1 424,71 |- | [[Kouvola]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt archive.org ''News in Latin''] ubi dicitur "(...) Deinde ad stationem biocolytarum urbis Kouvola portati sunt. (...)".</ref> seu [[Sustinere]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || '' Kouvola'' || '' Kouvola'' || '' Kouvola'' || 85 808 || 2 883,30 |- | [[Kuhmo]]<ref>[https://nl.wikipedia.org/wiki/Tycherus_kuhmoensis Articulus apud Vicipediam Nederlandicam de Tychero kuhmoensi], ubi apparet binomen “Tycherus kuhmoensis”</ref> || ''Kuhmo'' || ''Kuhmo'' || ''Kuhmo'' || 8 755 || 5 456,82 |- | [[Kuhmoinen]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Kuhmoinen in vicinitate templi (...)".</ref> || ''Kuhmoinen'' || ''Kuhmois'' || ''Kuhmoinen'' || 2 322 || 936,68 |- | [[Kumlinge]]<ref>[https://books.google.es/books?id=gsdJAQAAMAAJ&pg=RA1-PA44&lpg=RA1-PA44&dq=Kumlingensis&source=bl&ots=ccJNouR-NA&sig=3MFmFYsLQZ15xKVu-eaM2Jfseto&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwji89vDr5_RAhXHXhQKHW1BC2IQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Kumlingensis&f=false Bexell S. P., Ahlquist A. Et Lignell A. (1835), ''Bidrag till Svenska kyrkans och Riksdagarnes historia ur Presteståndets Archiv''], ubi apparet adiectivum “Kumlingensis”.</ref> || ''Kumlinge'' || ''Kumlinge'' || ''Kumlinge'' || 315 || 860,38 |- | [[Kuortane]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) in Ostrobottniae australis paroecia Kuortane ad demos culta a (...)".</ref> || '' Kuortane'' || '' Kuortane'' || '' Kuortane'' || 3 717 || 484,89 |- | [[Kuusamo]]<ref>[http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=m9a63261b5c779f45 algaebase.org]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi apparet binomen “Spirogyra kuusamoensis f. skujaensis V. Poljansky.“</ref> || '' Kuusamo'' || '' Kuusamo'' || '' Guossán'' || 15 673 || 5 808,92 |- | [[Lacus Lapponicus]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Lappajärvi'' || ''Lappajärvi'' || ''Lappajärvi'' || 3 220 || 523,73 |- | [[Lacus Viperae]]<ref>Secundum articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Kyyj%C3%A4rvi Vicipaediae Anglicae] ubi versatur “Kyyjärvi” sicuti “Lacus Viperae” (''Lake of adder'').</ref> || ''Kyyjärvi'' || ''Kyyjärvi'' || ''Kyyjärvi'' || 1 371 || 469,62 |- | [[Laetala]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Laitila'' || ''Letala'' || ''Laitila'' || 8 527 || 545,33 |- | [[Laihela]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ggFJAAAAcAAJ&pg=PA85&lpg=PA85&dq=Laihelae&source=bl&ots=SwrtEQMvHV&sig=Tsp8GNKHhS3bLqaIhCiZLxDvxcE&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjVlcLvmKLRAhXLOhQKHeybDXcQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Laihelae&f=false ''Dissertatio geographica de Ostro-Botnia''], ubi dicitur “(...) Amnis Laihela, e paroecia Laihela ortus (...)”.</ref> || ''Laihia'' || ''Laihela'' || ''Laihia'' || 8 121 || 508,38 |- | [[Lampetrium Olaviorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Nakkila'' || ''Nakkila'' || ''Nakkila'' || 5 650 || 184,88 |- | [[Lapiniarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Maaninka ad ripam lacus Lapinjarvi cp in promuntorio Pappela (...)".</ref> || ''Lapinjärvi'' || ''Lappträsk'' || ''Lapinjärvi'' || 2 764 || 339,31 |- | [[Lapinlahti]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna22fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Lapinlahti in lacu Keskimmäinen (...)".</ref> || ''Lapinlahti'' || ''Lapinlax'' || ''Lapinlahti'' || 9 940 || 1 245,13 |- | [[Lappeenranta]]<ref>[http://areena.yle.fi/1-2594455 Nuntii Latini apud Yle Areena] ubi dicitur in nuntio de visitatione regis et reginae "In hoc itinere triduano etiam urbem Lappeenranta adierunt."</ref> seu [[Urbs Villmanstrandensis]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=10014 helsinki.fi] ubi dicitur "Andreas Lindén. n. 1768. Patre Præfecto (Ståthållare) Villmanstrandensis-provinciæ".</ref> || ''Lappeenranta'' || ''Villmanstrand'' || ''Lappeenranta'' || 72 868 || 1 723,50 |- | [[Lapponia Bothniensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Lapua'' || ''Lappo'' || ''Lapua'' || 14 628 || 750,77 |- | [[Larsmo]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ggFJAAAAcAAJ&pg=PA85&lpg=PA85&dq=Laihelae&source=bl&ots=SwrtEQMvHV&sig=Tsp8GNKHhS3bLqaIhCiZLxDvxcE&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjVlcLvmKLRAhXLOhQKHeybDXcQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Laihelae&f=false ''Dissertatio geographica de Ostro-Botnia''], ubi dicitur “(...) Post I. mill. a templo rurali, 1/2. vero a terra continenti, ad septentrione, oculis conspicienda offertur insula Larsmo, per I. mill. in longitudine, in latitudine alibi per 1/2., alibi 1/4. se extendens. (...)”.</ref> || ''Luoto'' || ''Larsmo'' || ''Luoto'' || 5 132 || 853,51 |- | [[Laukaa]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna21fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Broth., spec, e Laukaa (...)".</ref> seu [[Laukas]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna21fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Tb. Laukas (Woldstedt) Hypop (...)".</ref> || ''Laukaa'' || ''Laukas'' || ''Laukaa'' || 18 826 || 825,62 |- | [[Lembois]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna21fenngoog_djvu.txt ''Notiser ur Sällskapets pro Fauna et Flora Fennica Förhandlingar''], ubi dicitur "(...) Prope diversorium Lembois sac (...)”.</ref> || ''Lempäälä'' || ''Lembois'' || ''Lempäälä'' || 22 560 || 307,07 |- | [[Lemi]]<ref>[https://sv.wikipedia.org/wiki/Psyttalia_lemiensis Vicipaedia Suecica], ubi apparet binomen “Psyttalia lemiensis“</ref> || ''Lemi'' || ''Klemis'' || ''Lemi'' || 3 070 || 262,48 |- | [[Lemland]]<ref>[http://www.academia.edu/20040532/Daniel_Ferdinand_Mall%C3%A9ns_dissertationer_fr%C3%A5n_1792_om_de_%C3%A5l%C3%A4ndska_socknarna_Lemland_och_Lumparland_Latinsk_text_med_svensk_parallell%C3%B6vers%C3%A4ttning_av_Urban_Sikeborg_Sollentuna_2013_ ''Dissertatio Historica De Parœcia Alandiæ Lemland, Eique Annexa Lumparland''], ubi dicitur “(...) Sita est parœcia LEMLAND, de qua ut speciatim primum agam, ordinis postulat ratio (...)”. </ref> || ''Lemland'' || ''Lemland'' || ''Lemland'' || 1 991 || 965,31 |- | [[Leppavirta]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Leppavirta haud infrequens (...)".</ref> || '' Leppävirta'' || '' Leppävirta'' || '' Leppävirta'' || 9 939 || 1 519,67 |- | [[Lestiiarvi]] || ''Lestijärvi'' || ''Lestijärvi'' || ''Lestijärvi'' || 804 || 559,06 |- | [[Limingo]]<ref>Adiectivum “Limingoensis” apud [http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=56 www.helsinki.fi].</ref> || ''Liminka'' || ''Limingo'' || ''Liminka'' || 9 970 || 651,64 |- | [[Limnaea Nylandorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Järvenpää'' || ''Träskända'' || ''Järvenpää'' || 41 039 || 39,94 |- | [[Loio]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=170 kansallisbiografia.fi] ubi apparet adiectivum “Lojoensis”.</ref> || ''Lohja'' || ''Lojo'' || ''Lohja'' || 47 241 || 441,19 |- | [[Loimaa]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/109565/Meditationes_sanctarum_epistolarum_40.pdf?sequence=1''Meditatio S. Epistolae Dominicae II''] ubi apparet adiectivum “Loimaensis”.</ref> || ''Loimaa'' || ''Loimaa'' || ''Loimaa'' || 16 421 || 851,93 |- | [[Loppis]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/110711/De_Tavastia_1.pdf?sequence=1 ''Schemdiasmatis Historici de Tavastia''] ,ubi apparet adiectivum “Loppiensis”.</ref> || ''Loppi'' || ''Loppis'' || ''Loppi'' || 8 136 || 655,98 |- | [[Luhanka]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Luhanka in vicinitati templi in campo (...)".</ref> || ''Luhanka'' || ''Luhango'' || ''Luhanka'' || 764 || 313,25 |- | [[Lumiioki]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae35soci/actasocprofaunae35soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) inter Lumijoki (»Kumijocki») et Karinkanta (»Karinkango») (...)".</ref> || ''Lumijoki'' || ''Lumijoki'' || ''Lumijoki'' || 2 079 || 290,29 |- | [[Lumparland]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/51940/fv11499.pdf?sequence=1 ''Dissertatio Historica de Paroecia Alandiae Lemland, Eique Annexa Lumparland''], ubi dicitur "(...) Est autem Lumparland insula, ad boream, orientem & meridiem mari (...)".</ref> || ''Lumparland'' || ''Lumparland'' || ''Lumparland'' || 390 || 87,06 |- | [[Lundo]]<ref>[http://www.kansallisbiografia.fi/paimenmuisto/?eid=1012 kansallisbiografia.fi] ubi apparet adiectivum “Lundoensis”.</ref> || ''Lieto'' || ''Lundo'' || ''Lieto'' || 19 239 || 200,17 |- | [[Luumaki]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Valkiala, Luumaki et Joutseno (...)".</ref> || ''Luumäki'' || ''Luumäki'' || ''Luumäki'' || 4 866 || 859,83 |- | [[Luvia]]<ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Luvia in taeniis (...)".</ref> || ''Luvia'' || ''Luvia'' || ''Luvia'' || 3 327 || 861,20 |- | [[Malax]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=147 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Malaxensis”.</ref> || ''Maalahti'' || ''Malax'' || ''Maalahti'' || 5 520 || 1 954,93 |- | [[Mantsala]]<ref>[https://archive.org/stream/synopsismollusco00wests/synopsismollusco00wests_djvu.txt ''Synopsis molluscorum extramarinorum Scandinaviæ (Sueciæ, Norvegiæ, Daniæ & Fenniæ)''], ubi dicitur "(...) in amne ad Frugard in Mantsala (...)".</ref> || ''Mäntsälä'' || ''Mäntsälä'' || ''Mäntsälä'' || 20 726 || 596,10 |- | [[Mantta-Philippopolis]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Keuruu Mantta (...)".</ref><ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> || ''Mänttä-Vilppula'' || ''Mänttä-Filpula'' || ''Mänttä-Vilppula'' || 10 564 || 657,10 |- | [[Mantyhariu]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Mantyharju Toivala in marginibus agri (...)".</ref> || ''Mäntyharju'' || ''Mäntyharju'' || ''Mäntyharju'' || 6 124 || 1 210,99 |- | [[Martinopolis (Finnia)|Martinopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> seu [[Oppidum Sancti Martini]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> || ''Marttila'' || ''S:t Mårtens'' || ''Marttila'' || 2 018 || 195,98 |- | [[Masku]]<ref>[https://helda.helsinki.fi/bitstream/handle/10138/19437/historie.pdf?sequence=2 ''Historiebruk kring Nådendal''], ubi apparet adiectivum “Maskuensis”.</ref> || ''Masku'' || ''Masko'' || ''Masku'' || 9 694 || 204,11 |- | [[Meriiarvi]] || ''Merijärvi'' || ''Merijärvi'' || ''Merijärvi'' || 1 130 || 231,63 |- | [[Michaelia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> seu [[Oppidum Sancti Michaelis]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> || ''Mikkeli'' || ''Sankt Michel'' || ''Mikkeli' || 54 606 || 2 124,60 |- | [[Miehikkala]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Miehikkala Kotilahti in silva cum typo (...)".</ref> || ''Miehikkälä'' || ''Miehikkälä'' || ''Miehikkälä'' || 2 060 || 440,35 |- | [[Morskom]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Morskom et Stromforsl, verisimiliter etiam in aliis locis".</ref> || ''Myrskylä'' || ''Mörskom'' || ''Myrskylä'' || 1 966 || 206,34 |- | [[Muhos]]<ref>[http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-13922-synthese Tyni R. & Uutela A. (1984); ''Geoogical Survey of Finland, Bulletin 330, Microfossils from the Precambrian Muhos formation in Western Finland''], ubi apparet binomen “Floritheca muhosensis“.</ref> || '' Muhos'' || '' Muhos'' || '' Muhos'' || 9 066 || 797,39 |- | [[Muldia]]<ref>[https://eurekamag.com/research/006/415/006415940.php EurekaMag.com], ubi apparet binomen "D. Muldiensis".</ref> || ''Multia'' || ''Muldia'' || ''Multia'' || 1 702 || 765,62 |- | [[Muonio]]<ref>[ttps://science.mnhn.fr/all/list?countryCode=FI ''Muséum National d'Histoire Naturelle''], ubi dicitur "(...) Lapponia Kemensis, par. Muonio, in colle prope templum (...)".</ref> || ''Muonio'' || ''Muonio'' || ''Muoná'' || 2 362 || 2 038,15 |- | [[Muurame]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae35soci/actasocprofaunae35soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Tb. Jyvaskyla prope oppidum versus Muurame (...)".</ref> || ''Muurame'' || ''Muurame'' || ''Muurame'' || 9 816 || 194,05 |- | [[Narpes]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ggFJAAAAcAAJ&pg=PA85&lpg=PA85&dq=Laihelae&source=bl&ots=SwrtEQMvHV&sig=Tsp8GNKHhS3bLqaIhCiZLxDvxcE&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjVlcLvmKLRAhXLOhQKHeybDXcQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Laihelae&f=false ''Dissertatio geographica de Ostro-Botnia''], ubi dicitur “(...) Paroecia Narpes, cui ab initio conjuncta fuerat Lapsierdensis (...)”.</ref> || ''Närpiö'' || ''Närpes'' || ''Närpiö'' || 9 392 || 2 334,15 |- | [[Neostadium]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> sive [[Nystadium]]<ref>{{graesse}}</ref> || ''Uusikaupunki'' || ''Nystad'' || ''Uusikaupunki'' || 15 469 || 1 932,68 |- | [[Nicolaopolis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> seu [[Vaasa]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304080843/http://www.interrete.de/latein/nuntiifinarch1.html Nuntii Latini] ubi dicitur: "(...)) Die Martis nuntiatum est in Finnia quoque, scilicet in urbibus Helsinki, Vaasa (...)".]</ref> seu [[Vasa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam]</ref> || ''Vaasa'' || ''Vasa'' || ''Vaasa'' || 67 495 || 397,44 |- | [[Nivala]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) typica, spec, e Lieksa Nivala (...)".</ref> || ''Nivala'' || ''Nivala'' || ''Nivala'' || 10 914 || 536,87 |- | [[Nokia (Finnia)|Nokia]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofauna16fenngoog/actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) interdum ex. gr. Karkku ad Karppaianjoki et Birkkala circa Nokia (...)".</ref> || ''Nokia'' || ''Nokia'' || ''Nokia'' || 33 118 || 347,76 |- | [[Nousis]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref><ref>[https://core.ac.uk/download/pdf/39970962.pdf ''Chronicon Episcoporum Finlandorum''.], ubi apparet adiectivum "Nousisensi".</ref> || ''Nousiainen'' || ''Nousis'' || ''Nousiainen'' || 4 856 || 199,43 |- | [[Nurmes]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Nurmes ad Pyssynvaara et Kopras:(...)".</ref> || '' Nurmes'' || '' Nurmes'' || '' Nurmes'' || 7 983 || 1 854,79 |- | [[Nurmiiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/schedaeoperisquo00lind/schedaeoperisquo00lind_djvu.txt ''Schedae operis quod inscribitur Plantae Finlandiae exsiccatae e Museo Botanico Universitatis Helsingforsiensis distributae''], ubi dicitur "(...) Nylandia, par. Nurmijarvi, Klaukkala, in silva (...)".</ref> || ''Nurmijärvi'' || ''Nurmijärvi'' || ''Nurmijärvi'' || 41 997 || 367,24 |- | [[Olavia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Ulvila'' || ''Ulvsby'' || ''Ulvila'' || 13 334 || 422,52 |- | [[Oppidum Saltvicense]]<ref>[https://archive.org/stream/suomi45seurgoog/suomi45seurgoog_djvu.txt ''Suomi''], ubi apparet adiectivum “Saltvicensis”.</ref> || ''Saltvik'' || ''Saltvik'' || ''Saltvik'' || 1 827 || 1 166,70 |- | [[Oppidum Sanctae Catharinae]] || ''Kaarina'' || ''S:t Karins'' || ''Kaarina'' || 32 533 || 179,49 |- | [[Ostia Carelorum]]<ref>[[Reijo Pitkäranta]], ''[[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'' (Helsinki 2002).</ref> || ''Joensuu'' || ''Joensuu'' || ''Joensuu'' || 75 557 || 2 751,07 |- | [[Oulainen]] || ''Oulainen'' || ''Oulais'' || ''Oulainen'' || 7 597 || 597,54 |- | [[Outokumpu (Finnia)|Outokumpu]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161105000527/http://www.interrete.de/latein/nuntiifinarch3.html ''Lateinische Nachrichten - Nuntii Latini''], ubi dicitur "(...) In terram oppidi Outokumpu, quod in Carelia Finniae septentrionali situm (...)".</ref> || ''Outokumpu'' || ''Outokumpu'' || ''Outokumpu'' || 7 145 || 584,06 |- | [[Padasioki]]<ref>[http://www.forgottenbooks.com/download_pdf/Acta_Soc_1100055494.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) infreqvens,in Padasjoki secundum (...)".</ref> || ''Padasjoki'' || ''Padasjoki'' || ''Padasjoki'' || 3 136 || 729,87 |- | [[Paldamo]]<ref>[https://www.myheritage.es/names/beata_schroderus%20paldamoensis myheritage.es], ubi apparet adiectivum “Paldamoensis”.</ref> || ''Paltamo'' || ''Paldamo'' || ''Paltamo'' || 3 474 || 1 139,09 |- | [[Palkane]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Parkano 3,5 km ad meridiem versus (...)".</ref> || ''Pälkäne'' || ''Pälkäne'' || ''Pälkäne'' || 6 682 || 738,14 |- | [[Pargas]]<ref>[https://sv.wikipedia.org/wiki/Inocybe_pargasensis Vicipaedia Suecica], ubi apparet binomen “Inocybe pargasensis".</ref> || ''Parainen'' || ''Pargas'' || ''Parainen'' || 15 456 || 5 548,25 |- | [[Parikkala]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt ''NEWS IN LATIN BY REIJO PITKÄRANTA AND TUOMO PEKKANEN, 2005 TO 2012''], ubi dicitur "(...) in paroechia Parikkala situs (...)".</ref> || ''Parikkala'' || ''Parikkala'' || ''Parikkala'' || 5 219 || 760,71 |- | [[Parkano]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Parkano 3,5 km ad meridiem versus (...)".</ref> || '' Parkano'' || '' Parkano'' || '' Parkano'' || 6 755 || 909,66 |- | [[Pedersore]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170228215513/http://etelapohjalaiset-juuret.fi/files/1ylioppilasmatrikkeli.pdf ''Matricula Scholae Trivialis Wasensis''], ubi apparet adiectivum “Pedersorensis”.</ref> seu [[Petronia Septentrionalis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Pedersören kunta'' || ''Pedersöre'' || ''Pedersöre'' || 11 098 || 826,05 |- | [[Pelkosenniemi]] || ''Pelkosenniemi'' || ''Pelkosenniemi'' || ''Pelkosenniemi'' || 962 || 1 881,73 |- | [[Pello]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Ylitornio infra Lapinlahti, ad Pello parce, Raanukoski et Kaaranes (...)".</ref> || ''Pello'' || ''Pello'' || ''Pello'' || 3 615 || 1 863,69 |- | [[Pemar]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=4112 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Pemarensis”.</ref> || ''Paimio'' || ''Pemar'' || ''Paimio'' || 10 626 || 242,24 |- | [[Perho]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna22fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Perho Oksakoski: Hellstr. nomine N. albae (var. minor erythrosrigma) (...)".</ref> || '' Perho'' || '' Perho'' || '' Perho'' || 2 913 || 775,19 |- | [[Pertunmaa]] || '' Pertunmaa'' || '' Pertunmaa'' || '' Pertunmaa'' || 1 809 || 454,18 |- | [[Petaiavesi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Atsari prope templum et stationem viae ferratae, Petajavesi ad fines par. (...)".</ref> || ''Petäjävesi'' || 'Petäjävesi'' || 'Petäjävesi'' || 3 993 ||495,39 |- | [[Pieksamaki]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Atsari prope templum et stationem viae ferratae, Petajavesi ad fines par. (...)".</ref> || ''Pieksämäki'' || ''Pieksämäki'' || ''Pieksämäki'' || 18 712 || 1 836,39 |- | [[Pielavesi]]<ref>[https://www.researchgate.net/publication/286959755_Catalogue_and_typifications_of_new_taxa_of_vascular_plants_described_by_Finnish_botanist_Harald_Lindberg_1871-1963 ''Catalogue and typifications of new taxa of vascular plants described by Finnish botanist Harald Lindberg (1871-1963)''], ubi dicitur “(...) Savonia borealis, par. Pielavesi [Maaninka], in ripa arenosa iuxta ostium Korkeakoski (...)”.</ref> || ''Pielavesi'' || ''Pielavesi'' || ''Pielavesi'' || 4 737 || 1 406,57 |- | [[Pihtipudas]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) haud adnotata (...) Pihtipudas Ilosjoki (...)".</ref> || ''Pihtipudas'' || ''Pihtipudas'' || ''Pihtipudas'' || 4 210 || 1 247,47 |- | [[Poeytyae]] || ''Pöytyä'' || ''Pöytis'' || ''Pöytyä'' || 8 547 || 773,69 |- | [[Polviiarvi]]<ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) etiam in Polvijarvi, Niinikkosaari et insulis Telmo inveniri dicitur (...)".</ref> || ''Polvijärvi'' || ''Polvijärvi'' || ''Polvijärvi'' || 4 528 || 958,35 |- | [[Pomarkku]] || ''Pomarkku'' || ''Påmark' || ''Pomarkku'' || 2 232 || 332,04 |- | [[Portus Mariae]]<ref>{{Rytkonen}}</ref> || ''Maarianhamina'' || ''Mariehamn'' || ''Mariehamn'' || 11 521 || 20,75 |- | [[Posio]] || ''Posio'' || ''Posio'' || ''Posio'' || 3 470 || 3 544,95 |- | [[Pudasiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Pudasjarvi prope (...)".</ref> || ''Pudasjärvi'' || ''Pudasjärvi'' || ''Pudasjärvi'' || 8 242 || 5 867,24 |- | [[Pungalaitio]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=10113 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Pungalaitioensis”</ref> || ''Punkalaidun'' || ''Pungalaitio'' || ''Punkalaidun'' || 3,058 || 364,02 |- | [[Puolanka]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Puolanka in horto praedii sacerdotis (...)".</ref> || ''Puolanka'' || ''Puolango'' || ''Puolanka'' || 2 765 || 2 598,75 |- | [[Puumala]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Puumala, usque ad Rantasalmi (...)".</ref> || ''Puumala'' || ''Puumala'' || ''Puumala'' || 2 237 || 1 237,70 |- | [[Pyhaiarvi]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/111014/De_urbe_Uloa_1.pdf?sequence=1''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Dn. ''Ericus Montanus'', Aboënsis, pastor in Pyhaejoki (...)".</ref> seu [[Lacus Sacer]] || ''Pyhäjärvi'' || ''Pyhäjärvi'' || ''Pyhäjärvi'' || 5 494 || 1 459,48 |- | [[Pyhaeioki]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/111014/De_urbe_Uloa_1.pdf?sequence=1''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Dn. ''Ericus Montanus'', Aboënsis, pastor in Pyhaejoki (...)".</ref> seu [[Fluvius Sacer]] || ''Pyhäjoki'' || ''Pyhäjoki'' || ''Pyhäjoki'' || 3 207 || 1 365,31 |- | [[Pyhaentae]] || ''Pihäntä'' || ''Pihäntä'' || ''Pihäntä'' || 1 587 || 847,48 |- | [[Pyharanta]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) ad litora ad Tervois et Pyharanta (...)".</ref> seu [[Litus Sacrum]] || '' Pyhäranta'' || '' Pyhäranta'' || '' Pyhäranta'' || 2 125 || 291,75 |- | [[Pyttis]]<ref>[https://books.google.es/books?id=rydSAAAAcAAJ Hougberg W. (1824); ''Diss. acad. inaug. De Lovisa, urbe Fenniae meridionaalis''], ubi dicitur "(...) Perno et Pyttis, paroeciae ambae fines urbis ab latere (...)".</ref> || ''Pyhtää'' || ''Pyttis'' || ''Pyhtää'' || 5 306 || 780,96 |- | [[Quercopolis Tavastorum]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Tammela'' || ''Tammela'' || 'Tammela'' || 6 271 || 715,12 |- | [[Raakkyla]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) paroeciae, Vartsila, Raakkyla, Rasivaara (...)".</ref> || ''Rääkkylä'' || ''Bräkylä'' || ''Rääkkylä'' || 2 343 || 699,69 |- | [[Raesonia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Raisio'' || ''Reso'' || ''Raisio'' || 24 330 || 50,06 |- | [[Rantasalmi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae13soci/actasocprofaunae13soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Fennia ad Rantasalmi (...)".</ref> || ''Rantasalmi'' || ''Rantasalmi'' || ''Rantasalmi'' || 3 714 || 925,77 |- | [[Ranua]] || '' Ranua'' || ''Ranua'' || ''Ranua'' || 4 001 || 3 694,82 |- | [[Raseburgum]]<ref>[https://books.google.es/books?id=ZExYAAAAcAAJ&pg=PA156&lpg=PA156&dq=Raseburgum&source=bl&ots=jrvYOZl7F6&sig=HXQp1dXZyCRrk0VfVqFg6OKgOXA&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjotOfD0b3RAhUED5oKHRPDC3w4ChDoAQgZMAA#v=onepage&q=Raseburgum&f=false ''Ausführliche Geographie, Volumen 3''], ubi dicitur “(...) RASEBURG, Lat. ''Raseburgum'', eine (...)”.</ref> || ''Raasepori'' || ''Raseborg'' || ''Raasepori'' || 28 347 || 2 354,17 |- | [[Raumoa]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> seu [[Rauma (Finnia)|Rauma]] || ''Rauma'' || ''Raumo'' || ''Rauma'' || 39 697 || 1 110,12 |- | [[Rautalambi]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref><ref>[http://blogit.ksml.fi/porthanin-jalanjaljilla/on-sita-eletty-ennenkin/ blogit.ksml.fi], ubi apparet adiectivum “Rautalambi ensis”</ref> || ''Rautalampi'' || ''Rautalampi'' || ''Rautalampi'' || 3 292 || 761,97 |- | [[Rautavaara]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) ad Pisavuori et Rautavaara in lacu Suojarvi (...)".</ref> || ''Rautavaara'' || ''Rautavaara'' || ''Rautavaara'' || 1 734 || 1 234,96 |- | [[Rautiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Rautjarvi cp ad viam publicam (...)".</ref> || ''Rautjärvi'' || ''Rautjärvi'' || ''Rautjärvi'' || 3 505 || 401,89 |- | [[Reisiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Reisjarvi ad finem superiorem lacus Pitkajarvi prope praedium (...)".</ref> || ''Reisjärvi'' || ''Reisjärvi'' || ''Reisjärvi'' || 2 885 || 503,17 |- | [[Riihimaki]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt ''NEWS IN LATIN BY REIJO PITKÄRANTA AND TUOMO PEKKANEN, 2005 TO 2012''], ubi dicitur "(...) Pompa militum ostensionalis in oppido Riihimaki facta est (...)".</ref> || ''Riihimäki'' || ''Riihimäki'' || ''Riihimäki'' || 29 292 || 125,56 |- | [[Ristiiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) sed in Ristijarvi et Kianta (...)".</ref> || ''Ristijärvi'' || ''Ristijärvi'' || ''Ristijärvi'' || 1 346 || 897,92 |- | [[Rovaniemi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae21soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Rovaniemi [Ob.] saepe betuletaconstituens (...)".</ref> || ''Rovaniemi'' || ''Rovaniemi'' || ''Roavvenjárga'' || 61 784 || 8 016,72 |- | [[Ruocolax]]<ref>[http://runeberg.org/bkfnf/4/0047.html ''Bidrag till Kännedom af Finlands Natur och Folk, utgifna af Finska Vetenskaps-Societeten / Fjärde Häftet''], ubi dicitur "(...) submittit Johannes Falck, Past. in Ruocolax, (...)".</ref> || ''Ruokolahti'' || ''Ruokolax'' || ''Ruokolahti'' || 5 305 || 1 219,90 |- | [[Ruovesi]]<ref>[https://www.google.es/search?q=Ruovesiensis&ie=utf-8&oe=utf-8&client=firefox-b&gfe_rd=cr&ei=6jF5WNfJB-ys8weL5pCABg#q=Ruovesiensis&nfpr=1 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Ruovesiensis”</ref> || ''Ruovesi'' || ''Ruovesi'' || ''Ruovesi'' || 4 629 || 950,15 |- | [[Rusko]]<ref>[https://archive.org/stream/henricigabrieli00portgoog/henricigabrieli00portgoog_djvu.txt ''Bidrag till Kännedom af Finlands Natur och Folk, utgifna af Finska Vetenskaps-Societeten / Fjärde Häftet''], ubi dicitur "(...) D. MAGNUS, natione Finlandensis, natus in Paroecia Rusko, villa (...)".</ref> || ''Rusko'' || ''Rusko'' || ''Rusko'' || 6 134 || 127,90 |- | [[Saariiarvi]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Saarijarvi in praedio sacellani (...)".</ref> seu [[Lacus Insulae]] || ''Saarijärvi'' || ''Saarijärvi'' || ''Saarijärvi'' || 9 880 || 1 422,73 |- | [[Saeckyla]]<ref>[https://www.geni.com/surnames/säkylensis geni.com], ubi apparet adiectivum “Saeckylensis”.</ref> seu [[Saekyla]] seu [[Sakyla]]<ref>[https://www.geni.com/surnames/säkylensis geni.com], ubi apparet adiectivum “Sakylensis”.</ref> seu [[Saekyla]]<ref>[https://www.geni.com/surnames/säkylensis geni.com], ubi apparet adiectivum “Saekylensis”.</ref> seu [[Seckylensis]]<ref>[https://www.geni.com/surnames/säkylensis geni.com], ubi apparet adiectivum “Seckylensis”.</ref> || ''Säkylä'' || ''Säkylä'' || ''Säkylä'' || 7 063 || 268,44 |- | [[Sagu]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=2255 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Saguensis”</ref> || ''Sauvo'' || ''Sagu'' || ''Sauvo'' || 3 027 || 299,71 |- | [[Sala (Finnia Occidentalis)|Sala]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe#Cities_and_towns_in_Finland</ref> seu [[Sala Uscelensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Salo'' || ''Salo'' || ''Salo'' || 53 805 || 2 168,27 |- | [[Salla]] || ''Salla'' || ''Salla'' || ''Salla'' || 3 705 || 5 872,21 |- | [[Sastamala]] || ''Sastamala'' || ''Sastamala'' || ''Sastamala'' || 25 151 || 1 387,56 |- | [[Sastmola]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?select=1000 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Sastmolensis”</ref><ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) quattuor in locis (Nystrom), Sastmola inter Pirttijiirvi e (...)".</ref> || ''Merikarvia'' || ''Sastmola'' || ''Merikarvia'' || 3 178 || 1 246,2 |- | [[Savitaipale]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?start=1250&total=1376&other=162&select=991 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Savitaipalensis”.</ref> || ''Savitaipale'' || ''Savitaipale'' || ''Savitaipale'' || 3 584 || 690,55 |- | [[Savukoski]] || ''Savukoski'' || ''Savukoski'' || ''Suovvaguoika'' || 1 054 || 6 496,04 |- | [[Sievi]] || ''Sievi'' || ''Sievi'' || ''Sievi'' || 5 114 || 800,88 |- | [[Siikais]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=14162 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Siikaisensis”.</ref> || ''Siikainen'' || ''Siikais'' || ''Siikainen'' || 1 534 || 491,34 |- | [[Siikaioki]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=9077 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Siikaiokiensis”.</ref> || ''Siikajoki'' || ''Siikajoki'' || ''Siikajoki'' || 5 456 || 1 653,96 |- | [[Siikalatva]] || ''Siikalatva'' || ''Siikalatva'' || ''Siikalatva'' || 5 654 || 2 229,20 |- | [[Siilinjärvi]] || '' Siilinjärvi'' || '' Siilinjärvi'' || '' Siilinjärvi'' || 21 767 || 507,81 |- | [[Sibbo]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=1878 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Sibboensis”.</ref> || ''Sipoo'' || ''Sibbo'' || ''Sipoo'' || 19 528 || 698,59 |- | [[Simo]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> || ''Simo'' || ''Simo'' || ''Simo'' || 3 220 || 2 085,54 |- | [[Siundo]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?start=1250&total=1376&other=162&select=991 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Siundoensis”.</ref> || ''Siuntio'' || ''Sjundeå'' || ''Siuntio'' || 6 191 || 266,12 |- | [[Soini]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Kauniais et Kulju in hortis, etiam ad Soini, Karimiiki, Lammentaka cp in aggere viae ferratae (...)".</ref> || ''Soini'' || ''Soini'' || ''Soini'' || 2 213 || 574,24 |- | [[Somero]]<ref>[http://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/28211/allardt_tabula_sueciae.jpg?sequence=1&isAllowed=y H. Allardt (1664) ''Tabula regnorum Sueciae et Norvegiae''. Amstelodami'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> || ''Somero'' || ''Somero'' || ''Somero'' || 9 053 || 697,68 |- | [[Sonkaiaervi]] || ''Sonkajärvi'' || ''Sonkajärvi'' || ''Sonkajärvi'' || 4 279 || 1 576,77 |- | [[Sottunga]]<ref>[https://www.forgottenbooks.com/de/download/ActaSocietatis_10337112.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) nec non in Sottunga (...)".</ref> || ''Sottunga'' || ''Sottunga'' || ''Sottunga'' || 99 || 342,46 |- | [[Sulkava]] || ''Sulkava'' || ''Sulkava'' || ''Sulkava'' || 2 706 || 769,21 |- | [[Sund (Alandia)|Sund]] || ''Sund'' || ''Sund'' || ''Sund'' || 1 033 || 184,12 |- | [[Suomussalmi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) [»Suomussalmi»] p, interdum (...)".</ref> || ''Suomussalmi'' || ''Suomussalmi'' || ''Suomussalmi'' || 8 290 || 5 857,59 |- | [[Suonenioki]]<ref>[http://www.ollikorhonen.com/category/testit-ja-visat/page/4/ ollikorhonen.com], ubi apparet adiectivum “Suonenjokiensi”.</ref> || ''Suonenjoki'' || ''Suonenjoki'' || ''Suonenjoki'' || 7 366 || 862,33 |- | [[Sysmae]] || ''Sysmä'' || ''Sysmä'' || ''Sysmä'' || 4 015 || 936,18 |- | [[Taipalsaari]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae21soci/actasocprofaunae21soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Taipalsaari in colle silvatico (...)".</ref> || ''Taipalsaari'' || ''Taipalsaari'' || ''Taipalsaari'' || 4 794 || 761,95 |- | [[Taivalkoski]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) versus ab Oulankajoki[prope Kiekerojoki] inter Taivalkoski et (...)".</ref> || ''Taivalkoski'' || ''Taivalkoski'' || ''Taivalkoski'' || 4 187 || 2 650,63 |- | [[Tammerforsia]]<ref>Vb. adiect. "Tamperensis": cf. titulum libellorum ''Acta Universitatis Tamperensis''. "Tammerforsiensis": vide e.g. [http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=14016 hic]</ref><ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda. Norstedts Akademiska Förlag, Holmia, 2009. Adiectivis, "Tammerforsiensis" et "Tamperensis".</ref> || ''Tampere'' || ''Tammerfors'' || ''Tampere'' || 225 485 || 689,59 |- | [[Tarvasioki]] || ''Tarvasjoki'' || ''Tarvasjoki'' || ''Tarvasjoki'' || 1 959 || 102,41 |- | [[Tavastum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Tavasteburgum]]<ref>[[Reijo Pitkäranta]], ''[[Suomi-latina-suomi-sanakirja|Suomi-latina-suomi-sanakirja: Lexicon Finnico-Latino-Finnicum]]'', sub voce ''Hämeenlinna'' (Helsinki 2002).</ref> seu [[Croneburgum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Groneburgum]]<ref>{{Graesse}}</ref> seu [[Arx Tavastiae]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Hämeenlinna'' || ''Tavastehus'' || ''Hämeenlinna'' || 67 914 || 2031,55 |- | [[Tervo]]<ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Tervo et Mantyjarvi, sine dubio etiam in Ylitornio (...)".</ref> || '' Tervo'' || '' Tervo'' || '' Tervo'' || 1 617 || 494,23 |- | [[Tervola]] <ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae35soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Simo in viciniis inter Simo et Tervola p. in parte maxima (...)".</ref> || ''Tervola'' || ''Tervola'' || ''Tervola'' || 3 168 || 1 594,38 |- | [[Teuva]] || ''Teuva'' || ''Östermark'' || ''Teuva'' || 5 459 || 556,01 |- | [[Toefsala]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=3876 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Toefsalensis”.</ref> || ''Taivassalo'' || ''Tövsala'' || '' Taivassalo'' || 1 643 || 217,67 |- | [[Tohmaiarvi]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae51soci/actasocprofaunae51soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Valivaara et Kantosyrja, Tohmajarvi complur. (...)".</ref> || ''Tohmajärvi'' || ''Tohmajärvi'' || ''Tohmajärvi'' || 4 741 || 895,35 |- | [[Toholampi]] || ''Toholampi'' || ''Toholampi'' || ''Toholampi'' || 3 290 || 616,88 |- | [[Toivakka]] || ''Toivakka'' || ''Toivakka'' || ''Toivakka'' || 2 414 || 413,94 |- | [[Tornea Superior]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Ylitornio'' || ''Övertorneå'' || ''Badje-Duortnus'' || 4 265 || 2212,69 |- | [[Tornia]]<ref name=NSLO>Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.</ref> seu [[Tornea]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Tornio'' || ''Torneå'' || ''Duortnus'' || 22 187 || 1 348,55 |- | [[Trullonia Lappoensis]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Kauhava'' || ''Kauhava'' || ''Kauhava'' || 16 756 || 1 328,37 |- | [[Tuusniemi]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofaunae13soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Fennia in Satakunta et Savonia boreali locis pluribus: in Kuopio, Tuusniemi, Nilsia (...)".</ref> || ''Tuusniemi'' || ''Tuusniemi'' || ''Tuusniemi'' || 2 694 || 699,43 |- | [[Tuusula]]<ref>[https://archive.org/stream/NewsInLatinByReijoPitkaerantaAndTuomoPekkanen2005To2012/LatinitasModernaNuntiiLatiniLatinNews_djvu.txt ''NEWS IN LATIN BY REIJO PITKÄRANTA AND TUOMO PEKKANEN, 2005 TO 2012''], ubi dicitur "(...) quae in paroechia Tuusula est (...)".</ref> seu [[Urbs Tusbyensis]]<ref>[https://sv.wikipedia.org/wiki/Ranunculus_tusbyensis Secundum articulum apud Vicipaediam Suecicam], ubi apparet binomen “Ranunculus tusbyensis.“</ref> || ''Tuusula'' || ''Tusby'' || ''Tuusula'' || 38 564 || 225,46 |- | [[Tyrnava]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae41soci/actasocprofaunae41soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Ob. Liminka [sacell. Tyrnava] Ollila (...)".</ref> || ''Tyrnävä'' || ''Tyrnävä'' || ''Tyrnävä'' || 6 807 || 494,89 |- | [[Ulaburgum]]<ref>{{Ruhs}}</ref> seu [[Uloa (urbs)|Uloa]]<ref>Nomen "Uloa" extrahitur secundum librum Johannes Snellmann, Sari Kivistö, Arto Kirri, Oulu-seura, ''Oulun kaupungista = De urbe Uloa'' (2000) ISBN 951-96461-2-4</ref> || ''Oulu'' || ''Uleåborg'' || ''Oulu'' || 198 804 || 1 513,37 |- | [[Urbs Degerbyensis]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/hakutulos.php?start=1250&total=1376&other=162&select=991 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Degerbyensis”, quod ortum est ex antiquo nomine urbis secundum [https://fi.wikipedia.org/wiki/Loviisa Vicipaediam Fennicam].</ref> || ''Loviisa'' || ''Lovisa'' || ''Loviisa'' || 15 282 || 1 751,49 |- | [[Urbs Finstromensis]]<ref>[https://archive.org/stream/suomi45seurgoog/suomi45seurgoog_djvu.txt archive.org] ubi dicitur: “(...) Martini dementis Carolus Petri subscribit Finstromensis (...)”</ref> || ''Finström'' || ''Finström'' || ''Finström'' || 2 529 || 172,48 |- | [[Urbs Libelitsensis]]<ref>[https://www.doria.fi/bitstream/handle/10024/111180/De_ecclesiis_Careliae_Svecicae_Graecam_religionem_profitentibus_1.pdf?sequence=1 ''Ecclesiis Careliae Svecicae Graecam Religionem Profitentibus''], ubi apparet adiectivum “Libelitsensi”.</ref> || ''Liperi'' || ''Libelits'' || ''Liperi'' || 12 328 || 1 161,22 |- | [[Urdiala]]<ref>[bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae51soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Kangasala et Urdiala complur. loc. (...)".</ref> || ''Urjala'' || ''Urdiala'' || ''Urjala'' || 4 919 || 505,38 |- | [[Utaiarvi]]<ref>[nuntii8.rssing.com/chan-38557678/all_p10.html ''Nuntii Latini'' apud rssing.com], ubi dicitur "(...) Vetus lex in Utajärvi sublata Utajärvi (...)".</ref> || ''Utajärvi'' || ''Utajärvi'' || ''Utajärvi'' || 2 855 || 1 736,70 |- | [[Utsioki]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161105000538/http://www.interrete.de/latein/nuntiifinarch7.html ''Lateinische Nachrichten - Nuntii Latini - Interrete''], ubi dicitur "(...) in ecclesia paroeciae Utsjoki officio divino Samice celebrato inauguratum es (...)".</ref> || ''Utsjoki'' || ''Utsjoki'' || ''Ohcejohka'' || 1 246 || 5 371,78 |- | [[Uurainen]] || ''Uurainen'' || ''Urais'' || ''Uurainen'' || 3 703 || 372,26 |- | [[Vaala]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Vaala ad Oulujarvi prope effluvium flum (...)".</ref> || ''Vaala'' || ''Vaala'' || ''Vaala'' || 3 069 || 1 763,95 |- | [[Valkeakoski]]<ref>[http://bhl-china.org/bhldatas/pdfs/a/actasocprofaunae21soci_bw.pdf ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) plures ad Jarventaka Kinttula etiam Vesilaks Laukko: Hjelt.— Ta. Valkeakoski: (...)".</ref> seu [[Flumen Album (Finnia)|Flumen Album]] || ''Valkeakoski'' || ''Valkeakoski'' || ''Valkeakoski'' || 21 305 || 372,04 |- | [[Vallis Gratiae]]<ref>{{Graesse}}.</ref><ref>[[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Editio secunda anni 2009.</ref> || ''Naantali'' || ''Nådendal'' || ''Naantali'' || 18 992 || 688,01 |- | [[Valtimo]] seu [[Arteria (Finnia)|Arteria]] || ''Valtimo'' || ''Valtimo'' || ''Valtimo'' || 2 310 || 838,10 |- | [[Vantania]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Latin_place_names_in_Europe</ref> || ''Vantaa'' || ''Vanda'' || ''Vantaa'' || 215 813 || 240,34 |- | [[Varkaus]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae05soci/actasocprofaunae05soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Varkaus in vicinitate canalis (...)".</ref> seu [[Cleptopolis]] || ''Varkaus'' || ''Varkaus'' || ''Varkaus'' || 21 603 || 524,49 |- | [[Vero (Finnia)|Vero]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> || ''Vöyri'' || ''Vörå'' || ''Vöyri'' || 6 691 || 1 499,91 |- | [[Vesanto]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Vesanto in stagno Asilampi (...)".</ref> || ''Vesanto'' || ''Vesanto'' || ''Vesanto'' || 2 188 || 569,70 |- | [[Vesilax]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=2379 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Vesilaxensis”.</ref> || ''Vesilahti'' || ''Vesilax'' || ''Vesilahti'' || 4 481 || 353,94 |- | [[Vetelia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Veteli'' || ''Vetil'' || ''Veteli'' || 3 287 || 520,91 |- | [[Vierema]]<ref>[https://archive.org/stream/.../actasocprofauna16fenngoog_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Vierema et in vicinitate templi (...)".</ref> || ''Vieremä'' || ''Vieremä'' || ''Vieremä'' || 3 735 || 973,38 |- | [[Viitasaari]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocprofaunae30soci/actasocprofaunae30soci_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Viitasaari plur. loc (...)".</ref> || ''Viitasaari'' || ''Viitasaari'' || ''Viitasaari'' || 6 654 || 1 589,13 |- | [[Vindala]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Vimpeli'' || ''Vindala'' || ''Vimpeli'' || 3 074 || 328,79 |- | [[Vodoe]] || ''Vårdö'' || ''Vårdö'' || ''Vårdö'' || 433 || 572,66 |- | [[Waemo]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Vehmaa'' || ''Vemo'' || ''Vehmaa'' || 2 271 || 202,09 |- | [[Wederlax]]<ref>[https://www.haminanseurakunta.fi/virolahden-kirkkojen-historiaa/ www.haminanseurakunta.fi], ubi apparet adiectivum “Wederlaxensis”.</ref> || ''Virolahti'' || ''Vederlax'' || ''Virolahti'' || 3 327 || 558,92 |- | [[Wegelia]]<ref>[https://fi.wikipedia.org/wiki/Luettelo_Suomen_alueiden_latinankielisist%C3%A4_nimist%C3%A4 Catalogus Nominum Latinorum Regionum Fennicarum apud Vicipediam Fennicam].</ref> || ''Seinäjoki'' || ''Seinäjoki'' || ''Seinäjoki'' || 61 658 || 1 469,23 |- | [[Wichtis]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref><ref>[https://www.google.es/search?q=wichtis+urbem&ie=utf-8&oe=utf-8&client=firefox-b-ab&gfe_rd=cr&ei=nqh7WIKdEvSs8we-o7V4#q=wichtensis kansallisbiografia.fi], ubi apparet adiectivum “Wichtensis”.</ref> seu [[Vihti]]<ref>[http://www.mapress.com/j/pt/article/viewFile/phytotaxa.47.1.1/558 Lindberg H.; ''Phytotaxa'], ubi dicitur "(...) Regio Aboënsis, par. Vihti, Sandbacka, in alneto (...)".</ref> || ''Vihti'' || ''Vichtis'' || ''Vihti'' || 28 933 || 567,08 |- | [[Wirdois]]<ref>[https://archive.org/stream/actasocietatissc01suom/actasocietatissc01suom_djvu.txt ''Acta Soc. pro Fauna et Flora Fennica''], ubi dicitur "(...) Sacellan. eccl. in Wirdois (...)".</ref> || ''Virrat'' || ''Virdois'' || ''Virrat'' || 6 972 || 1 299,07 |- | [[Wirmo]]<ref>[https://www.raremaps.com/gallery/enlarge/30443 ''Tabula Regnorum Sueciae et Norvegiae'', Amstelodami apud Hugo Allardt anno 1664.]</ref> seu [[Virmo]]<ref>[http://www.helsinki.fi/ylioppilasmatrikkeli/henkilo.php?id=2023 helsinki.fi], ubi apparet adiectivum “Virmoensis”.</ref> || ''Mynämäki'' || ''Virmo'' || ''Mynämäki'' || 7 867 || 536,08 |- | [[Ylivieska]] || ''Ylivieska'' || ''Ylivieska'' || ''Ylivieska'' || 15 076 || 573,12 |- | [[Yloeiaervi]] || ''Ylöjärvi'' || ''Ylöjärvi'' || ''Ylöjärvi'' || 32 713 || 1 324,09 |- | [[Ypaeiae]] || ''Ypäjä'' || ''Ypäjä'' || ''Ypäjä'' || 2 419 || 183,25 |} ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> Vide: [[Communia Finniae]] [[Categoria:Urbes Finniae]] [[Categoria:Municipia|Finnia]] [[Categoria:Indices communium et municipiorum|Finnia]] rctzlkuctyqzfrlq2mnoyd99fm2yadk 0 191426 3982109 3430539 2026-08-18T17:36:14Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982109 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Gargilesse_-_H%C3%B4tel_de_ville.JPG|thumb|250px|Gargilesse-Dampierre: vici conciliabulum]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 36081.png|left|thumb|250px|Gargilesse-Dampierre: communis tabula]] ''' Gargilesse-Dampierre ''' est commune [[Francia|Francicum]] 319 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Andra (praefectura Franciae)|Andrae]] in regione [[Centrum (regio Franciae)|Media]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Andrae|Indicem communium praefecturae Andrae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Gargilesse-Dampierre |Gargilesse-Dampierre }} * [https://web.archive.org/web/20220411162758/https://gargilesse.fr/ Gargilesse-Dampierre pagina interretialis] * {{INSEE commune|36081|de=Gargilesse-Dampierre}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Ingeris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Ingeris]] 9g0za5bqdsb2wilwqmu0ls2witckop7 0 197636 3982145 3899959 2026-08-18T20:30:59Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982145 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox scriptor | birth_name = Gulielmus Seward Burroughs II | image = | caption = | birth_date = {{birth date|mf=yes|1914|2|5}} | birth_place = [[Urbs Sancti Ludovici]] [[Missuria]]e [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] | death_date = {{death date and age|mf=yes|1997|8|2|1914|2|5}} | death_place = [[Laurentia (Kansia)|Laurentia]] [[Kansia]]e [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] | occupation = Auchor | alma_mater = Universitas Harvardiana | pseudonym = William Lee | spouse = Ilsa von Klapper (1937–1946)<br>[[Ioanna Vollmer]] (1946–1951) | partner = | children = [[Gulielmus S. Burroughs, Jr.]] | relatives = [[Gulielmus Seward Burroughs I]], avus<br>[[Ivy Lee]], matris frater | genre = [[Satura]], [[fictio paranoidea]] | movement = [[Aetas Prostrata]], [[Litterae Postmodernae|Postmodernismus]] | notableworks =''[[Naked Lunch]]'' (1959) | influences = [[Samuel Beckett]], [[Aloisius-Ferdinandus Céline]], [[Iosephus Conrad]], [[Ioannes Black]], [[Ioannes Genet]], [[:en:Brion Gysin|Brion Gysin]], [[Dashiell Hammett]], [[Henricus Velentinus Miller|Henricus Miller]], [[Alfredus Korzybski]], [[Gulielmus Reich]], [[Arthurus Rimbaud]], [[Osvaldus Spengler]], [[Ioannes Paulus Sartre]], [[Ionathan Swift]], [[Tristanus Tzara]], [[Denton Welch]] | influenced = [[Catherina Acker]], [[J. G. Ballard]], [[Clive Barker]], [[David Bowie]], [[Poppy Z. Brite]], [[Curtius Cobain]], [[Dionysius Cooper]], [[David Cronenberg]], [[Ioannes Curtis]], [[Brian Eno]], [[Paulus Di Filippo]], [[Genesis P-Orridge]], [[Gulielmus Gibson]], [[Alanus Ginsberg]], [[Keith Haring]], [[Iacobus Kerouac]], [[Ken Kesey]], [[Marcus Leyner]], [[Lydia Lunch]], [[Normannus Mailer]], [[Alanus Moore]], [[Grant Morrison]], [[Thomas Pynchon]], [[Ludovicus Reed]], [[Will Self]], [[Patricia Smith]], [[Hunter S. Thompson]], [[Augustus Van Sant]], [[Thomas Waits]], [[Irvine Welsh]], [[Robertus Wyatt]], [[Ioannes Zorn]] | signature = William S Burroughs signature.svg }}--> [[Fasciculus:Tonnis - William S. Burroughs 3.jpg|thumb|Gulielmus S. Burroughs. [[Impressio]] a [[Christianus Tonnis|Christiano Tonnis]] anno [[1999]] facta.]] [[Fasciculus:WilliamBurroughsinLawrence.png|thumb|upright|William S. Burroughs et Iacobus Grauerholz in [[via postica]] pone Jazzhaus Laurentiae Kansiae (1996) ambulant.]] '''Gulielmus Seward Burroughs II,''' brevius '''Gulielmus S. Burroughs,'''<ref>[[Anglice]] ''William S. Burroughs.''</ref> [[Anglice]] etiam ''William Lee'' appellatus (natus [[5 Februarii]] [[1914]]; mortuus [[2 Augusti]] [[1997]]), fuit [[scriptor mythistoriarum]], [[scriptor fabularum brevium]], [[libellista]]<!--essayist-->, [[pictor]], et exsecutor ''[[verbum dictum|spoken word]]'' [[Civitates Foederatae|Americanus]]. Primarius [[Aetas Prostrata|Aetatis Prostratae]] [[persona]] et maior auctor [[postmodernismus|postmodernista]], habetur "[[unus]] ex mordacibus [[civilitas|civilitate]], in potentibus [[cultura]], novantibus [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] [[ars|artificibus]]."<ref>[[Anglice]] "one of the most politically trenchant, culturally influential, and innovative artists of the 20th century."</ref><ref name="penguin">''Junky'' (Penguin Modern Classics, 2003).</ref> Sua [[vis]] varietatem [[cultura popularis|culturae popularis]] et [[litterae|litterarum]] affecisse habetur. [[Duodeviginti|Duodevicensimas]] [[mythistoria]]s et [[novella]]s, [[sex]] congeries [[fabula brevis|fabularum brevium]], et [[quattuor]] congeries libellorum conscripsit. [[Quinque]] [[liber|libri]] eius conloquiorum et [[epistola]]rum prolati sunt. Conlaboravit in propositis et recordationibus cum permultis exsecutoribus et[[musicus|musicis]], saepe in [[pellicula|pelliculis]] apparuit. Ortus est familiae diviti [[Urbs Sancti Ludovici|Sancti Ludovici]] [[Missuria]]e, nepos [[Gulielmus Seward Burroughs I|Gulielmi Seward Burroughs I]], [[inventor]]is et conditoris [[Societas Burroughsiana|Societatis Burroughsianae]], et [[filius]] [[Ivy Lee]], [[matris frater|matris fratris]] et administratoris coniunctionum publicarum. Ipse [[puer]] libellos et ephemerides scribere coepit. Anno [[1932]] domum reliquit ad intrandam [[Universitas Harvardiana|Universitatem Harvardianam]], [[lingua Anglica|Anglicae]] et [[anthropologia]]e ut postgraduatus studuit, et deinde [[schola medica|scholam medicam]] [[Vindobona]]e frequentavit. [[Secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]] commoto, ab [[Officium Operum Artis Belli Gerendi|Officio Operum Artis Belli Gerendi]] et [[Classis Civitatum Foederatarum|Classe Civitatum Foederatarum]] anno [[1942]] reiectus, ex [[societas humana|societate communi]] excidit seque [[medicamentum|medicamentis]] dedit, cum varia opera conficeret. Anno [[1943]] [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] degens, [[Alanus Ginsberg|Alano Ginsberg]] et [[Iacobus Kerouac|Ioanni Kerouac]] favit, mutuo potentia fundamenta quae [[Aetas Prostrata]], motus contraculturalis, facta sunt. Multum sui operis est [[autobiographia|semiautobiographicum]], plerumque ex suis experientiis [[heroinum|heroino]] deditus cum [[Mexicopolis|Mexicopoli]], [[Londinium|Londinii]], [[Lutetia|Lutetiae]], [[Berolinum|Berolini]], [[Tingis|Tingiti]] in [[Marocum|Maroco]], atque in [[Silva Pluvialis Amazonica|Silva Pluviali Amazonica]] [[America Australis|Americae Australis]] [[habitatio|habitaret]]. Burroughs, quamquam ''[[Junkie]]'' suam primam [[mythistoria]]m confessionalem (1953) prospere gessit, fortasse notissimus est pro ''[[Naked Lunch]]'' (1959), mythistoria [[tres|tertia]] et opere controversissimo, quod in iudicium ob [[leges sodomiae in Civitatibus Foederatis|leges sodomiae]] vocatum est. Una cum [[Brion Gysin]], in commune iudicium [[litterae|litterariam]] [[ratio scissa|rationem scissam]] accommodavit in [[The Nova Trilogy]] (1961–1964) et aliis operibus. Anno [[1983]], electus est sodalis [[Academia Americana et Institutum Artium et Litterarum|Academiae Americanae et Instituti Artium et Litterarum]], et anno [[1984]] [[Ordo Artius et Litterarum]] ei a [[Francia]] concessus est.<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/data/author/william-s-burroughs Biographia,] ''The Guardian.''</ref> Ioannes Kerouac eum appellavit maximum [[satura]]e [[scriptor]]em post [[Ionathan Swift]]."<ref>[[Anglice]]: "greatest [[Satire|satirical]] writer since [[Jonathan Swift]]."</ref><ref name="harpermodern">''Naked Lunch: The Restored Text'', Harper Perennial Modern Classics (2005). It includes an introduction by [[J. G. Ballard]] et appendix of biography and reference to further reading: "About the author", "About the book" and "Read on".</ref> famam evocans quam suae aeternae systematum [[mos|moralis]], [[civilitas|politici]], et [[oeconomia|oeconomici]] [[societas humana|societatis]] Americanae hodiernae subversioni attribuit,<ref name="penguin"/> [[sardonicismus|sardonicismo]] saepe obscure dicace articulatam. [[J. G. Ballard]] habuit Burroughs esse "[[scriptor]]em maximi momenti, qui post secundum bellum mundanum exstitit,"<ref>[[Anglice]]: "the most important writer to emerge since the Second World War."</ref> ac [[Normannus Mailer]] eum declaravit "solum [[scriptor]]em Americanum, qui a Genio possessum esse intellegi possit.<ref>[[Anglice]]: "the only American writer who may be conceivably possessed by genius."</ref><ref name="harpermodern"/> Burroughs unum genuit [[filius|filium]], [[Gulielmus S. Burroughs III|Gulielmum Seward Burroughs III]] (1947–1981), ex [[Ioanna Vollmer]] [[uxor]]e altera. Vollmer [[Mexicopolis|Mexicopoli]] anno [[1951]] mortua est, Burroughs [[homicidium|homicidii]] convicto, quod eventum scripta eius alte penetravit. Burroughs, [[infarctus cordis|infarctum cordis]] patiens domi [[Laurentia (Kansia)|Laurentiae]] in [[Kansia]] anno [[1997]] mortuus est. ==Universitas Harvardiana== Burroughs [[schola superior|scholam superiorem]] anno [[1932]] finivit in Taylor School [[Clayton (Missuria)|Clayton]] [[Missuria]]e, et [[Cantabrigia (Massachusetta)|Cantabrigiam]] migravit ut gradum in artibus peteret in [[Universitas Harvardiana|Universitate Harvardiana]], ubi se cum [[Domus Adamsensis|Domu Adamsensi]] coniunxit. Gradum [[A.B.]] anno [[1936]] abstulit. <!--Remove next section (which has two subsections) when infobox becomes functional--> ==Momentum in arte== ===Qui Burroughs moverunt=== Inter [[artifex|artifices]] qui Burroughs insigniter moverunt sunt [[Samuel Beckett]], [[Aloisius-Ferdinandus Céline]], [[Iosephus Conrad]], [[Ioannes Black]], [[Ioannes Genet]], [[Brion Gysin]], [[Dashiell Hammett]], [[Henricus Miller]], [[Alfredus Korzybski]], [[Gulielmus Reich]], [[Arthurus Rimbaud]], [[Osvaldus Spengler]], [[Ioannes Paulus Sartre]], [[Ionathan Swift]], [[Tristanus Tzara]], [[Denton Welch]]. ===Quos Burroughs movit=== Inter [[artifex|artifices]] quos Burroughs insigniter movit sunt [[Catherina Acker]], [[J. G. Ballard]], [[Clive Barker]], [[David Bowie]], [[Poppy Z. Brite]], [[Curtius Cobain]], [[Dionysius Cooper]], [[David Cronenberg]], [[Ioannes Curtis]], [[Brian Eno]], [[Paulus Di Filippo]], [[Genesis P-Orridge]], [[Gulielmus Gibson]], [[Alanus Ginsberg]], [[Keith Haring]], [[Iacobus Kerouac]]<!--recte: Ioannes?-->, [[Ken Kesey]], [[Marcus Leyner]], [[Lydia Lunch]], [[Normannus Mailer]], [[Alanus Moore]], [[Grant Morrison]], [[Thomas Pynchon]], [[Ludovicus Reed]], [[Will Self]], [[Patricia Smith]], [[Hunter S. Thompson]], [[Augustus Van Sant]], [[Thomas Waits]], [[Irvine Welsh]], [[David Woodard]], [[Robertus Wyatt]], [[Ioannes Zorn]]. ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *[[Iacobus Grauerholz|Grauerholz, James]], Ira Silverberg, et Ann Douglas, eds. [[2000]]. ''Word Virus: The William S. Burroughs Reader.'' Novi Eboraci: Grove Press. ISBN 080213694X, ISBN 9780802136947. {{OCLC|57590795}}. *[[Theodorus Morgan|Morgan, Ted]]. [[1988]]. ''Literary Outlaw: The Life and Times of William S. Burroughs.'' Novi Eboraci: Avon. ISBN 0805009019. *Wason, Thomas. [[1951]]. [https://web.archive.org/web/20150904032129/http://catarina.udlap.mx/u_dl_a/acervos/mcc/volumen_04/1951_02_15.pdf "William Burroughs."] ''Mexico City Collegian,'' 15 Februarii. ==Bibliographia addita== ===Materies prolatae=== *Charters, Ann, ed. [[1992]]. ''The Portable Beat Reader.'' Novi Eboraci: Penguin Books. ISBN 0670838853; ISBN 0140151028. *Gilmore, John. [[1997]]. ''Laid Bare: A Memoir of Wrecked Lives and the Hollywood Death Trip.'' Searching for Rimbaud. Amok Books. *Harris, Oliver. [[2003]]. ''William S. Burroughs and the Secret of Fascination.'' Carbondale Illinoesiae: Southern Illinois University Press. *Johnson, Robert Earl. [[2006]]. ''The Lost Years of William S. Burroughs: Beats in South Texas.'' Texas A&M University Press. *Miles, Barry. [[1992]]. ''William Burroughs: El Hombre Invisible, A Portrait.'' Novi Eboraci: Hyperion. *Sargeant, Jack. [[2009]]. "Naked Lens: Beat Cinema." Ed. 3a. Novi Eboraci: Soft Skull. *Schneiderman, Davis, et Philip Walsh. [[2004]]. ''Retaking the Universe: William S. Burroughs in the Age of Globalization.'' Londinii: Pluto Press. *Stevens, Michael. [[2009]]. ''The Road to Interzone: Reading William S. Burroughs Reading.'' Archer City Texiae: Suicide Press. *ills, David S. [[2013]]. ''Scientologist! William S. Burroughs and the Weird Cult.'' Londinii: Beatdom Books. ===Fontes archivales=== *[http://findingaids.cul.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4078569/ William Seward Burroughs Papers, 1957–1976.] Bibliothecae Universitatis Columbiae (findingaids.cul.columbia.edu). <!-- 2 linear feet--> *William S. Burroughs Papers, WSB97 (ca. 1945-ca. 1984). Bibliothecae Universitatis Civicae Ohii.<!-- (58 boxes)--> *[https://web.archive.org/web/20141205020115/http://findingaids.library.emory.edu/documents/burroughs1192/ William S. Burroughs collection,] findingaids.library.emory.edu<!-- (3 linear feet) are held in the Manuscript, Archives, and Rare Book Library at--> (Emory University) ==Nexus externi== {{CommuniaCat|William S. Burroughs|Gulielmum S. Burroughs}} {{wikiquote|William S. Burroughs|Gulielmum S. Burroughs}} *{{IMDb name|0123221}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-26862}} *{{cite journal| url=http://www.theparisreview.org/interviews/4424/the-art-of-fiction-no-36-william-s-burroughs| title=William S. Burroughs, The Art of Fiction No. 36| work=The Paris Review| author=Conrad Knickerbocker| date=Fall 1965 }} *[http://realitystudio.org/ RealityStudio,] realitystudio.org<!-- fan site with texts, community, scholarship, criticism--> *[https://web.archive.org/web/20120622160831/http://cstl-cla.semo.edu/gurnow/burroughs/main.htm William S. Burroughs Internet Database,] cstl.cla.semo.edu (Universitas Civica Missuriae Meridiorientalis) *[http://www.nakedlunch.org Feriae internationales diei anniversarii ''Naked Lunch,''] www.nakedlunch.org<!-- (International festivities for 50th anniversary of ''Naked Lunch'')--> *[http://www.beatbookcovers.com/burroughs Pinacotheca designationum tegminum librorum Burroughsianorum,] www.beatbookcovers.com<!--book cover designs--> * [http://www.vlib.us/beats/malcolmmcneill.html Malcolm McNeill: On Beat Writer William Burroughs,] www.vlib.us (colloquium a Georgio Laughead, Augusto 2007 habitum) * [http://www.dhalgren.com/Doom/ch10.html Doom Patrols: 10. WILLIAM BURROUGHS by Steven Shaviro,] www.dhalgren.com * [https://web.archive.org/web/20091012165539/http://www.beatdom.com/tom_waits.htm William Burroughs et Thomas Waits,] www.beatdom.com * [https://web.archive.org/web/20090907012212/http://www.researchpubs.com/books/bgtgexc1.php Ex colloqui,] www.researchpubs.com (RE/Search) * [http://www.vlib.us/beats/shootingjoan.html Shooting Joan Burroughs by George Laughead,] www.vlib.us * [http://www.vlib.us/beats/wsbginsberg.html Allen Ginsberg et William S. Burroughs, Ultima Apparitio Publica,] www.vlib.us (Laurentiae Kansiae, 2 Novembris 1996) * [https://web.archive.org/web/20110401203429/http://en.qantara.de/webcom/show_article.php/_c-310/_nr-675/i.html William S. Burroughs' ''Naked Lunch'': American Literature from Morocco,] en.qantara.de * [http://ebsn.eu/ Europaeum Studiorum Prostratorum Rete,] ebsn.eu * [http://www.pbs.org/independentlens/william-s-burroughs/ ''William S. Burroughs: A Man Within,''] www.pbs.org <!--site for [[Independent Lens]] on [[Public Broadcasting Service|PBS]]--> * [https://web.archive.org/web/20141205115257/http://sensitiveskinmagazine.com/william-s-burroughs-interview/ William S. Burroughs interviewed by Allen Ginsberg,] www.sensitiveskinmagazine.com<!-- March 1992 in Lawrence, Kansas, from ''Sensitive Skin'' magazine #8, published April, 2012--> {{Lifetime|1914|1997|Burroughs, Gulielmus S.}} [[Categoria:Alumni Universitatis Harvardianae]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Contracultura annorum 1960]] [[Categoria:Exsules]]<!--Vide en:American expatriates in. . . .--> [[Categoria:Homosexualitas]]<!--pro tem, pro :Scriptores LGBT Civitatum Foederatarum--> [[Categoria:Incolae Angliae]]<!--en:American expatriates in the United Kingdom--> [[Categoria:Incolae Franciae]]<!--en:American expatriates in France--> [[Categoria:Incolae Kansiae]]<!--en:People from Lawrence, Kansas--> [[Categoria:Incolae Maroci]]<!--en:American expatriates in Morocco--> [[Categoria:Incolae Mexici]]<!--en:American expatriates in Mexico--> [[Categoria:Incolae Missuriae]]<!--en:People from St. Louis, Missouri + Writers from Missouri--> [[Categoria:Professores Universitatis Naropa]] [[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Scriptores fabularum brevium]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Verbum dictum]]<!--en:Spoken word artists by country--> [[Categoria:Viri]]<!-- [[Category:American people convicted of manslaughter]] [[Category:American people of English descent]] [[Category:American spoken word artists]] [[Category:Chevaliers of the Ordre des Arts et des Lettres]] [[Category:Deaths from myocardial infarction]] [[Category:Drug policy reform activists]] [[Category:ESP-Disk artists]] [[Category:Psychedelic drug advocates]]--> lvewi7txd489kre3sdfa38rbi4rf0cr 0 201173 3982197 3759177 2026-08-19T07:17:14Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982197 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:La_Souche.JPG|thumb|250px|La Souche:despectus in vicum]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 07315.png|thumb|left|250px|La Souche: communis tabula]] ''' La Souche''' est commune [[Francia|Francicum]] 349 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ardesca (praefectura Franciae)|Ardescae]] in regione [[Rhodano-Alpes|Rhodano-Alpibus]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Ardescae|Indicem communium praefecturae Ardescae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| La Souche | La Souche }} * [https://web.archive.org/web/20140517165542/http://la-souche.fr/ La Souche pagina interretialis] * {{INSEE commune|07315|de=La Souche}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Ardescae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Ardescae]] 0tg3xmswr2bfwdi7odvb2v1i2iqutyg 0 213396 3982216 2726344 2026-08-19T09:39:36Z Pippobuono 54500 +1 3982216 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Campus Longus''' potest singificare: == Toponyma == * '''[[Campus Longus (Venetia)]]''' (alia nomina: '''[[Campus Longus ad Brintam]]'''): * '''[[Campus Longus Maior]]''': * '''[[Campus Longus Minor]]''' ac '''[[Bibatorium]]''' (alia nomina: '''[[Campus Aureus]]'''): * '''[[Campus Longus de Fovea Alta]]''' seu '''[[Fossalta Plavis]]''': * '''[[Longus Campus (Clivus Aureus)]]''': * '''[[Longus Campus (Vosegus)]]''': communis Francicum [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]]. jzhog9foca45h3023e47289y1e9vhd8 0 216135 3982024 3981937 2026-08-18T13:15:56Z Cyprianus Marcus 66550 3982024 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]] '''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur. Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur. Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent. Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent: * Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent. * Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent. * 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent. * 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent. === A === {{div col|3}} * [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small> * [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small> * [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small> * [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small> * [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small> * [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small> * [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small> * [[Aesdorpe]]<ref name="Niedersächsisches Landesarchiv">Niedersächsisches Landesarchiv. (s. d.). ''Guts- und Familienarchiv von Freytag zu Estorf''. Arcinsys Niedersachsen, Bestand NLA HA Dep. 138.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small> * [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small> * [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'') * [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small> * [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small> * [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small> * [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small> * [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small> * [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small> * [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small> * [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small> * [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small> * [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small> * [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small> * [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small> * [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small> * [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small> * [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small> * [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small> * [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small> * [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small> * [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small> * [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small> * [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small> * [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small> * [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small> * [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small> * [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small> * [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small> * [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small> * [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small> * [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small> * [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small> * [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small> * [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small> * [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small> * [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small> * [[Auricum (Saxonia Inferior)|Auricum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small> {{div col end}} === B === {{div col|3}} * [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small> * [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small> * [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small> * [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small> * [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small> * [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small> * [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small> * [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small> * [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small> * [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small> * [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small> * [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small> * [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small> * [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small> * [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small> * [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small> * [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small> * [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small> * [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small> * [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small> * [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small> * [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small> * [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small> * [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small> * [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small> * [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small> * [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small> * [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small> * [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small> * [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small> * [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small> * [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small> * [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small> * [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small> * [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small> * [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small> * [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small> * [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small> * [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small> * [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small> * [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small> * [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small> * [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small> * [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small> * [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small> * [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small> * [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small> * [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small> * [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small> * [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small> * [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small> * [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small> * [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small> * [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small> * [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small> * [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small> * [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small> * [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small> * [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small> * [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small> * [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small> * [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small> * [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small> * [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small> * [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small> * [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small> * [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small> * [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small> * [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small> * [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small> * [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small> * [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small> * [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small> * [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small> * [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small> * [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small> * [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small> * [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small> * [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small> * [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small> * [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small> * [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small> * [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small> * [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small> * [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small> * [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small> * [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small> * [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small> * [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small> * [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small> * [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small> * [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small> * [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small> * [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small> * [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small> * [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small> * [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small> * [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small> * [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small> * [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small> * [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small> * [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small> {{div col end}} === C === {{div col|3}} * [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small> * [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small> * [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small> * [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small> * [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small> * [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small> * [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'') * [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small> * [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small> {{div col end}} === D === {{div col|3}} * [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small> * [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small> * [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small> * [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small> * [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small> * [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small> * [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small> * [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small> * [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small> * [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small> * [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small> * [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small> * [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small> * [[Derental]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007"/> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small> * [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small> * [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small> * [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small> * [[Didderse]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small> * [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small> * [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small> * [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small> * [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small> * [[Dinklage]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small> * [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small> * [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small> * [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small> * [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small> * [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small> * [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small> * [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small> * [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small> * [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small> * [[Drage (Albis)|Drage]]<ref name="Drage">'''Drage-es'''; declinatio regularis generis Graeci vel Latini in prima declinatione, aut ut nomen substantivum regulare primae declinationis in geographicis rationibus modernis tractatum. Quo de toponymo, vide: Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small> * [[Drentwede]]<ref name="Hodenberg 1842"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small> * [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small> * [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small> * [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small> * [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small> * [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small> * [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small> * [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small> {{div col end}} === E === {{div col|3}} * [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small> * [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small> * [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small> * [[Edemissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small> * [[Edestorpe]]<ref name="Minden 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden (Band 1)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small> * [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small> * [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small> * [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small> * [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small> * [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small> * [[Eima]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small> * [[Eime]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small> * [[Eimke]] <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small> * [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small> * [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small> * [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small> * [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small> * [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small> * [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small> * [[Embsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small> * [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small> * [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small> * [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small> * [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm_source=chatgpt.com ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small> * [[Emsbura]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small> * [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small> * [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small> * [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small> * [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small> * [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small> * [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small> * [[Eschede]] <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small> * [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small> * [[Esdorpe]]<ref name="Lisch & Wigger">Lisch, G. C. F., & Wigger, F. (Ed.). (1878). ''Mecklenburgisches Urkundenbuch''.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small> * [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small> * [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small> * [[Esterwega]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small> * [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small> * [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small> * [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small> * [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small> * [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small> * [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small> * [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup'')</small> {{div col end}} === F === {{div col|3}} * [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small> * [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small> * [[Farva]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small> * [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small> * [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small> * [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small> * [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small> * [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small> * [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small> * [[Freda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small> * [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small> * [[Frera]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small> * [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small> * [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small> * [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small> * [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]] <small>([[Theodisce]] ''Friedland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Friesoythe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Fürstenau]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Furstenberga]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> {{div col end}} === G === {{div col|3}} * [[Ganderkesee]] <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27; [http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small> * [[Gandesbergen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Garbsen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Garlstorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Garstedt]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Gartow]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Geeste]] * [[Geestland]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Gehrde]] * [[Gehrden]] <small>[[urbs]]</small> * [[Georgsdorf]] * [[Georgsmarienhütte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Gerdau]] * [[Gersten]] * [[Getelo]] * [[Gevensleben]] * [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small> * [[Geversdorf]] * [[Gieboldehausen]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Giesen]] * [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small> * [[Gilten]] * [[Glandorf]] * [[Gleichen]] * [[Gnarrenburg]] * [[Gödenstorf]] * [[Göhrde]] * [[Goldenstedt]] * [[Gölenkamp]] * [[Golmbach]] * [[Gorleben]] * [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small> * [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small> * [[Grafhorst]] * [[Grasberg]] * [[Grasleben]] * [[Grethem]] * [[Gronau]] <small>[[urbs]]</small> * [[Groß Berßen]] * [[Großefehn]] * [[Großenkneten]] * [[Großenwörden]] * [[Großheide]] * [[Groß Ippener]] * [[Groß Meckelsen]] * [[Groß Oesingen]] * [[Groß Twülpstedt]] * [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small> * [[Grünendeich]] * [[Guderhandviertel]] * [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small> * [[Gusborn]] * [[Gyhum]] {{div col end}} === H === {{div col|3}} * [[Hademstorf]] * [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small> * [[Hage]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Hagen am Teutoburger Wald]] * [[Hagen im Bremischen]] * [[Hagenburg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Hagermarsch]] * [[Hahausen]] * [[Halbemond]] * [[Halle (comitatus Binethensis)|Halle]] <small>(b.Neuenhaus)</small> * [[Halle (Holtisminni)|Halle]] <small>(Montes Visurgis)</small> * [[Halvesbostel]] * [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small> * [[Hambergen]] * [[Hambühren]] * [[Hämelhausen]] * [[Hamersen]] * [[Hammah]] * [[Handeloh]] * [[Handorf]] * [[Handrup]] * [[Hankensbüttel]] * [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small> * [[Hann. Münden]] <small>commune sui iuris</small> * [[Hanstedt (Circulus Ulsenensis)|Hanstedt]] <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small> * [[Hanstedt (Nordheide)|Hanstedt]] <small>(Nordheide)</small> * [[Harbarnsen]] * [[Hardegsen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Haren (Amisia)]] <small>[[urbs]]</small> * [[Harmstorf]] * [[Harpstedt]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Harsefeld]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Harsum]] * [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small> * [[Hasbergen]] * [[Haselünne]] <small>[[urbs]]</small> * [[Haßbergen]] * [[Hassel (Weser)]] * [[Hassendorf]] * [[Haste]] * [[Hatten]] * [[Hattorf ad Harthicos montes]] * [[Häuslingen]] * [[Haverlah]] * [[Hechthausen]] * [[Hedeper]] * [[Heede (Emsland)|Heede]] * [[Heemsen]] * [[Heere]] * [[Heeslingen]] * [[Heeßen]] * [[Hehlen]] * [[Heidenau (Saxonia Inferior)|Heidenau]] * [[Heinade]] * [[Heinbockel]] * [[Heiningen (Niedersachsen)|Heiningen]] * [[Heinsen]] * [[Hellwege]] * [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small> * [[Helpsen]] * [[Helvesiek]] * [[Hemmingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small> * [[Hemsbünde]] * [[Hemslingen]] * [[Hemsloh]] * [[Hepstedt]] * [[Herzberg am Harz]] <small>[[urbs]]</small> * [[Herzlake]] * [[Hesel]] * [[Hespe]] * [[Hessisch Oldendorf]] <small>[[urbs]]</small> * [[Heuerßen]] * [[Heyen]] * [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small> * [[Hilgermissen]] * [[Hilkenbrook]] * [[Hillerse]] * [[Hilter am Teutoburger Wald]] * [[Himbergen]] * [[Himmelpforten]] * [[Hinte]] * [[Hipstedt]] * [[Hittbergen]] * [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small> * [[Hodenhagen]] * [[Höhbeck]] * [[Hohenhameln]] * [[Hohne]] * [[Hohnhorst]] * [[Hohnstorf (Albis)]] * [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]] * [[Holenberg]] * [[Holle]] * [[Hollenstedt]] * [[Hollern-Twielenfleth]] * [[Hollnseth]] * [[Holste]] * [[Holtgast]] * [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small> * [[Holtland]] * [[Holzen (prope Eschershusam)|Holzen]] * [[Hoogstede]] * [[Hörden ad Harthicos montes]] * [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]] * [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small> * [[Hoyerhagen]] * [[Hoyershausen]] * [[Hude (Oldenburg)]] * [[Hüde]] * [[Hülsede]] * [[Husum (bei Nienburg)|Husum]] * [[Hüven]] {{div col end}} === I === {{div col|3}} * [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small> * [[Ihlienworth]] * [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]] * [[Ilsede]] * [[Ingeleben]] * [[Isenbüttel]] * [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small> * [[Isterberg]] * [[Itterbeck]] {{div col end}} === J === {{div col|3}} * [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]] * [[Jameln]] * [[Jelmstorf]] * [[Jembke]] * [[Jemgum]] * [[Jerxheim]] * [[Jesteburg]] * [[Jork]] * [[Jühnde]] * [[Juist]] {{div col end}} === K === {{div col|3}} * [[Kakenstorf]] * [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]] * [[Kalefeld]] * [[Karwitz]] * [[Katlenburg-Lindau]] * [[Kettenkamp]] * [[Kirchbrak]] * [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]] * [[Kirchgellersen]] * [[Kirchlinteln]] * [[Kirchseelte]] * [[Kirchtimke]] * [[Kirchwalsede]] * [[Kissenbrück]] * [[Klein Berßen]] * [[Klein Meckelsen]] * [[Kluse (Emsland)|Kluse]] * [[Kneitlingen]] * [[Köhlen]] * [[Königsmoor]] * [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]] * [[Krebeck]] * [[Krummendeich]] * [[Krummhörn]] * [[Kührstedt]] * [[Küsten]] * [[Kutenholz]] {{div col end}} === L === {{div col|3}} * [[Laar]] * [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Lachendorf]] * [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small> * [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]] * [[Lähden]] * [[Lahn (Hümmling)|Lahn]] * ''[[Lamspringe]]'' * [[Lamstedt]] * [[Landesbergen]] * [[Landolfshausen]] * [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]] * [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small> * '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small> * [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small> * [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]] * [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Langeoog]] * [[Langlingen]] * [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lastrup]] * [[Lathen]] * [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lauenbrück]] * [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lauenhagen]] * [[Leese]] * [[Leezdorf]] * [[Lehe (Emsland)|Lehe]] * [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]] * [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Leiferde]] * [[Lembruch]] * [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lemgow]] * [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small> * [[Lengede]] * [[Lengenbostel]] * [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]] * [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]] * [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small> * [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small> * [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Liebenburg]] * [[Lilienthal]] * [[Lindern (Oldenburg)]] * [[Lindhorst]] * [[Lindwedel]] * [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Linsburg]] * [[Lintig]] * [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small> * [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small> * [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Lorup]] * [[Loxstedt]] * [[Lübberstedt]] * [[Lübbow]] * [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small> * [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]] * [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]] * [[Lüdersburg]] * [[Lüdersfeld]] * [[Lüerdissen]] * [[Luhden]] * [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small> * [[Lünne]] * [[Lütetsburg]] * ''[[Lutter am Barenberge]]'' * [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small> {{div col end}} === M === {{div col|3}} * [[Maasen]] * [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''], ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small> * [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Marienhagen]] * [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]] * [[Marklohe]] * [[Marl (Dümmer)|Marl]] * [[Marschacht]] * [[Martfeld]] * [[Marxen]] * [[Mechtersen]] * [[Meerbeck]] * [[Meine]] * [[Meinersen]] * [[Melbeck]] * [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Mellinghausen]] * [[Menslage]] * [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small> * [[Merzen]] * [[Messenkamp]] * [[Messingen]] * [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]] * [[Misselwarden]] * [[Mittelnkirchen]] * [[Mittelstenahe]] * [[Moisburg]] * [[Molbergen]] * [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small> * [[Moormerland]] * [[Moorweg]] * [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Müden (Alara)]] * [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]] * [[Mundia Hannoverana]] <small>[[urbs]]</small> * [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small> * [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === N === {{div col|3}} * [[Nahrendorf]] * [[Natendorf]] * [[Neetze]] * [[Negenborn]] * [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]] * [[Neubörger]] * [[Neu Darchau]] * [[Neuenhaus]] <small>[[urbs]]</small> * [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small> * [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small> * [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small> * [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small> * [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small> * [[Neuenkirchen-Vörden]] * [[Neuharlingersiel]] * [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]] * [[Neukamperfehn]] * [[Neulehe]] * [[Neuschoo]] * [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Neu Wulmstorf]] * [[Niederlangen]] * [[Niedernwöhren]] * [[Niemetal]] * [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]] * [[Nienstädt]] * [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small> * [[Nordholz]] * [[Nordleda]] * [[Nordsehl]] * [[Nordstemmen]] * [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small> * [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small> * [[Nortmoor]] * [[Nortrup]] * [[Nottensdorf]] * [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small> * [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small> {{div col end}} === O === {{div col|3}} * [[Oberlangen]] * [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]] * [[Obernfeld]] * [[Obernholz]] * [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Ochtersum]] * [[Odisheim]] * [[Oederquart]] * [[Oerel]] * [[Oetzen]] * [[Ohne]] * [[Ohrum]] * [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> * [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small> * [[Oldendorf (Luhe)]] * [[Osloß]] * [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small> * [[Osteel]] * [[Osten (Oste)|Osten]] * [[Osterbruch]] * [[Ostercappeln]] * [[Ostereistedt]] * [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Osterwald]] * [[Ostrhauderfehn]] * [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Otter]] * [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small> * [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Ovelgönne]] * [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small> * [[Oyten]] {{div col end}} === P === {{div col|3}} * [[Padingbüttel]] * [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Parsau]] * [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Pegestorf]] * [[Pennigsehl]] * [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small> * [[Pohle]] * [[Pollhagen]] * [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small> * [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small> * [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small> * [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small> * [[Prezelle]] * [[Prinzhöfte]] {{div col end}} === Q === {{div col|3}} * [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small> * [[Quendorf]] * [[Querenhorst]] * [[Quernheim]] {{div col end}} === R === {{div col|3}} * [[Räbke]] * [[Radbruch]] * [[Raddestorf]] * [[Rastdorf]] * [[Rastede]] * [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]] * [[Rechtsupweg]] * [[Reeßum]] * [[Regesbostel]] * [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rehden]] * [[Rehlingen]] * [[Reinstorf]] * [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]] * [[Renkenberge]] * [[Rennau]] * [[Reppenstedt]] * [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rhade]] * [[Rhauderfehn]] * [[Rhede (Ems)]] * [[Rhumspringe]] * [[Ribbesbüttel]] * [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]] * [[Rieste]] * [[Ringe]] * [[Ringstedt]] * [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Ritterhude]] * [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rodewald]] * [[Rohrsen]] * [[Roklum]] * [[Rollshausen]] * [[Römstedt]] * [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Rosche]] * [[Rosdorf]] * [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]] * [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small> * [[Rötgesbüttel]] * [[Rüdershausen]] * [[Rühen]] * [[Rullstorf]] {{div col end}} === S === {{div col|3}} * [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small> * [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small> * [[Salzbergen]] * [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small> * [[Salzhausen]] * [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Samern]] * [[Sandbostel]] * [[Sande (Frisia)|Sande]] * [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small> * [[Sassenburg]] * [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small> * [[Sauensiek]] * [[Schapen]] * [[Scharnebeck]] * [[Scheden]] * [[Scheeßel]] * [[Schellerten]] * [[Schiffdorf]] * [[Schladen-Werla]] * [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schnega]] * [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Scholen]] * [[Schönewörde]] * [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schwaförden]] * [[Schwanewede]] * [[Schwarme]] * [[Schwarmstedt]] * [[Schweindorf]] * [[Schweringen]] * [[Schwerinsdorf]] * [[Schwienau]] * [[Schwülper]] * [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]] * [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]] * [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small> * [[Seggebruch]] * [[Sehlde]] * [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]] * [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Selsingen]] * [[Semmenstedt]] * [[Seulingen]] * [[Sibbesse]] * [[Sickte]] * [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Sittensen]] * [[Soderstorf]] * [[Sögel]] * [[Söhlde]] * [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]] * [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small> * [[Soltendieck]] * [[Sottrum]] * [[Spahnharrenstätte]] * [[Spelle]] * [[Spiekeroog]] * [[Sprakensehl]] * [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small> * [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small> * [[Staffhorst]] * [[Staufenberg]] * [[Stavern]] * [[Stedesdorf]] * [[Steimbke]] * [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]] * [[Steinfeld (Oldenburg)]] * [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]] * [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]] * [[Stelle]] * [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]] * [[Stemshorn]] * [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Stinstedt]] * [[Stöckse]] * [[Stoetze]] * [[Stolzenau]] * [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small> * [[Südbrookmerland]] * [[Suderburg]] * [[Südergellersen]] * [[Südheide]] * [[Sudwalde]] * [[Suhlendorf]] * [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Süpplingen]] * [[Süpplingenburg]] * [[Süstedt]] * [[Sustrum]] * [[Surwold]] * [[Suthfeld]] * [[Syke]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === T === {{div col|3}} * [[Tappenbeck]] * [[Tarmstedt]] * [[Tespe]] * [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small> * [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small> * [[Thedinghausen]] * [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small> * [[Thomasburg]] * [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small> * [[Thuine]] * [[Tiddische]] * [[Tiste]] * [[Toppenstedt]] * [[Tostedt]] * [[Tosterglope]] * [[Trebel]] * [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small> * [[Tülau]] * [[Twieflingen]] * [[Twist (Emsland)|Twist]] * [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === U === {{div col|3}} * [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Uehrde]] * [[Uelsen]] * [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small> * [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small> * [[Ummern]] * [[Undeloh]] * [[Upgant-Schott]] * [[Uplengen]] * [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small> * [[Utarp]] {{div col end}} === V === {{div col|3}} * [[Vahlberg]] * [[Vahlbruch]] * [[Vahlde]] * [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small> * [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small> * [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small> * [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Varrel]] * [[Vastorf]] * [[Vechelde]] * [[Velpke]] * [[Veltheim (Ohe)]] * [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small> * [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small> * [[Vierden]] * [[Vierhöfen]] * [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small> * [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small> * [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm_source=chatgpt.com ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small> * [[Visbek]] * [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small> * [[Vögelsen]] * [[Vollersode]] * [[Voltlage]] * [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small> * [[Vordorf]] * [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]] * [[Vrees]] {{div col end}} === W === {{div col|3}} * [[Waake]] * [[Waddeweitz]] * [[Wagenfeld]] * [[Wagenhoff]] * [[Wahrenholz]] * [[Walchum]] * [[Walkenried]] * [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small> * [[Wallmoden]] * [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Wangelnstedt]] * [[Wangerland]] * [[Wangerooge]] * [[Wanna]] * [[Warberg]] * [[Wardenburg]] * [[Warmsen]] * [[Warpe]] * [[Wasbüttel]] * [[Wathlingen]] * [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small> * [[Weener]] <small>[[urbs]]</small> * [[Weenzen]] * [[Wehrbleck]] * [[Welle]] * [[Wendeburg]] * [[Wendisch Evern]] * [[Wennigsen]] * [[Wenzendorf]] * [[Werdum]] * [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small> * [[Werpeloh]] * [[Wesendorf]] * [[Weste (Niedersachsen)|Weste]] * [[Westergellersen]] * [[Westerholt]] * [[Westertimke]] * [[Westerwalsede]] * [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]] * [[Westoverledingen]] * [[Wetschen]] * [[Wettrup]] * [[Weyhausen]] * [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small> * [[Wieda]] * [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Wiefelstede]] * [[Wielen]] * [[Wienhausen]] * [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small> * [[Wietmarschen]] * [[Wietze]] * [[Wietzen]] * [[Wietzendorf]] * [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> * [[Wilstedt]] * [[Wilsum]] * [[Wingst]] * [[Winkelsett]] * [[Winnigstedt]] * [[Winsen (Aller)]] * [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small> * [[Winzenburg]] * [[Wippingen]] * [[Wirdum]] * [[Wischhafen]] * [[Wistedt]] * [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small> * [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Wittmar]] * [[Wittorf]] * [[Wohnste]] * [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small> * [[Wollbrandshausen]] * [[Wollershausen]] * [[Wölpinghausen]] * [[Wolsdorf]] * [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]] * [[Woltershausen]] * [[Worpswede]] * [[Wremen]] * [[Wrestedt]] * [[Wriedel]] * [[Wulfsen]] * [[Wulften ad Harthicos montes]] * [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Wurster Nordseeküste]] * [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === Z === {{div col|3}} * [[Zernien]] * [[Zetel]] * [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small> * [[Zorge]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]] 9x6pjzo9lu0zmhp5r1xmzqxfaw2h9vo 0 216380 3982198 3439459 2026-08-19T07:42:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982198 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Mairie_de_Laissey_DSC_0111.JPG |thumb|250 px|Laissey: [[vici conciliabulum]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 25323.png|thumb|left|250px|Laissey: communis tabula]] ''' Laissey''' est commune [[Francia|Francicum]] 464 incolarum (anno [[2011]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Dubis (praefectura Franciae)|Dubis]] in regione [[Liber Comitatus (regio Franciae)|Libero Comitatu]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Dubis|Indicem communium praefecturae Dubis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Laissey|Laissey}} * [https://web.archive.org/web/20220310144714/https://laissey.org/ Laissey pagina interretialis] * {{INSEE commune|25323|de=Laissey}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Dubis]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Dubis]] 35b56xt3afjxolglzl18llpoakqwh1i 0 223231 3982017 3967082 2026-08-18T12:32:42Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982017 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Union Park Congregational Church and Carpenter Chapel Chicago IL.jpg|thumb|[[Templum]] Congregationale [[Sicagum|Siacgi]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]].]] [[Fasciculus:Elsternwick Congregational Church, exterior (2).jpg|thumb|Templum Congregationale Elsternwicense (1894–1977); Orrong Road, [[Elsternwick (Victoria)|Elsternwick]] [[Victoria]]e [[Australia]]e.<ref>[http://vhd.heritage.vic.gov.au/places/heritage/35582 Victorian Heritage Database: Former Union Church: corner Orrong Road and King Street, Elsternwick (foundation stone laid 1889)] [http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=en&geocode=&q=-37.883517,145.006273&sll=-37.883517,145.006273&sspn=0.011787,0.021973&g=84-86+Orrong+Road,+Elsternwick,+Victoria,+Australia&ie=UTF8&ll=-37.883517,145.00627&spn=0.001473,0.002747&z=19]</ref>]] [[Fasciculus:'A Missionary Preaching to the Natives, under a Skreen of platted Cocoa-nut leaves at Kairua' by William Ellis.jpg|thumb|[[Gulielmus Ellis (missionarius)|Gulielmus Ellis]] ad indigenas praedicat, [[Havaii]]s, circa [[1823]].]]<!-- [[Fasciculus:Congregational Church, from Robert N. Dennis collection of stereoscopic views.jpg|right|thumb|Templum Congregational [[Detroitum|Detroiti]] [[Michigania]]e (1880).]]--> [[Fasciculus:First Congr Church of Ceredo WV.jpg|thumb|Templum Congregationale in [[vicus|vico]] [[Ceredo]] [[Virginia Occidentalis|Virginiae Occidentalis]].]] [[Fasciculus:CoralGablesCongregationalChurch.jpg|thumb|Templum Congregationale in oppido [[Coral Gables]] [[Florida]]e.]] '''Ecclesiae Congregationales''' sunt [[ecclesia]]e [[Protestantismus|Protestantes]] [[Christianitas|Christianae]] quae [[politia Congregationalis|gubernationem ecclesiasticam Congregationalem]] exercent, in qua ulla [[congregatio]] [[libertas|libere]] et [[sui iuris|autonomice]] suas res tractat. Multae ecclesiae Congregationales sese a familia [[cultus (sensus hodiernus)|sectarum Christianarum]]<!--nexus=?!--> Protestantium quae ex ratione coniunctionis a [[theologus|theologo]] [[Brownismus|Roberto Browne]] anno [[1592]] prolata ortas fuisse dicunt. Ex motu [[nonconformismus|nonconformistico]] per [[Puritani|Puritanam]] [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] correctionem ortae sunt. In [[Magna Britannia]], primi congregationalistae separatistae vel independentistae appellati sunt ad eos distinguendos [[Calvinismus|Calvinistis]], similiter [[Presbyterianismus|Presbyterianis]]. Nonnullae congregationalistae in Britannia se [[Independens (religio)|Independentes]] iam appellant. Ecclesiae Congregationales late constitutae sunt in [[Colonia Plimmuta|Colonia Plimmutensi]] et [[Colonia Sinus Massachusettensium]], deinde [[Nova Anglia]]. Latum est exemplar ecclesiarum Congregationalium a [[colonia|colonis]] a Nova Anglia in [[Novum Eboracum]] [[migratio|migrantibus]] et tum in "[[Boreoccidens Vetus|Boreoccidentem Veterem]]" (Territorium Boreoccidentale), quod Civitates Foederatae per [[Res Novae Americanae|res novas]] adeptae sunt, nunc [[Civitatum Foederatarum civitas|civitates]] [[Illinoesia]], [[Indiana]], [[Michigania]], [[Ohium]], et [[Visconsinia]] (et parva [[Minnesota]]e regio). Lbera loci corpora postulantes, magni momenti fuerunt in multis motibus [[correctio socialis|correctionem socialem]]<!--social reform--> suadentibus, inter quos motus [[abolitionismus|abolitionismi]]<!--melius nexus: A. in Civitatibus Foederatis-->, [[Motus temperantiae|temperantiae]], et [[suffragium]] [[mulier]]um. Congregationalismus in Civitatibus Foederatis hodie in tres corpora diffisus est: [[Coniuncta Christi Ecclesia]]<!--United Church of Christ-->, [[Societas Nationalis Ecclesiarum Christianarum Congregationalium]]<!--Nat. Assoc. of Congregational Christian Churches-->, et [[Congressus Christianus Congregationalis Conservativus]]<!--Conservative Congregational Christian Conference-->, qui [[theologia|theologice]] est conservatissimus.<!--PLUS IN EN:--> ==Samoa== [[Ecclesia Christiana Congregationalis in Samoa]]<ref>[[Samoane]] ''Ekalesia Fa'apotopotoga Kerisiano i Samoa''&thinsp;; [[Anglice]] ''Congregational Christian Church in Samoa.''</ref> est unus ex maximis ecclesiarum Christianarum gregibus per [[Oceanus Pacificus|regionem Pacifica]] distributis.<ref>[http://www.cccs.org.ws/ Situs priprius.]</ref> Condita est in [[insula]] [[Savaii]] anno [[1830]] a [[Ioannes Williams (missionarius)|Ioanne Williams]], [[missionarius|missionario]] [[Societas Missionaria Londiniensis|Societatis Missionariae Londiniensis]]. Ecclesia crescens [[collegium|collegia]] [[theologia|theologica]] in Samoa et [[Viti]]s constituit et iam sustinet. Sunt plus quam 100&thinsp;000 sodalium qui plus quam 2000 congregationum per mundum frequentant, quorum plurima in [[Samoa]], [[Samoa Americana]], [[Nova Zelandia]], [[Australia]], et [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] sitae sunt. Ecclesia quidem Christiana Congregationalis [[Iamaica]]e in [[Mare Caribaeum|Mari Caribaeo]] sub constitutione Ecclesiae Samoanae cadit. ==Nova Anglia== Congregationalistae [[Nova Anglia|Novam Angliam]] deduxerunt et diu continuerunt, praecipue [[Massachusetta]]m et [[Connecticuta]]m. [[Saeculum 17|Saeculo septimo decimo]], [[Peregrinatores (Colonia Plimmuta)|Peregrinatores]] [[Colonia Plimmuta|Plimmutam Massachusettae]], parvam [[colonia]]m, deduxerunt. [[Puritani]] [[vicus|vicos]] et [[oppidum Novae Angliae|oppida]] multo frequentiores in [[Colonia Sinus Massachusettensium]] et alicubi in Nova Anglia condiderunt. Rebus [[religio]]sis solidati sunt a [[Consilium Cantabrigiense|Consilio Cantabrigiensi]]<!--Cambridge Platform-->, anno [[1648]] facto. His colonis fuit [[Ioannes Cottonus (clericus)|Ioannes Cottonus]] dux maximi momenti, anno [[1633]] incipiente. Scripta Cottoniensia [[Ioannes Owen (theologus)|Ioanni Owen]], [[Calvinismus|Calvinistae]] [[theologus|theologo]], suaserunt ut ab ecclesia [[Presbyterianismus|Presbyteriana]] disceret. Qui deinde magnopere in progressu theologiae Congregationalisticae et notionum [[gubernatio]]nis ecclesiae valebat. [[Ionathan Edwards]] etiam fuit Congregationalista.<ref>Clifton E. Olmstead, ''History of Religion in the United States,'' p. 163.</ref><!--PLUS IN EN:--> Nonnulla ex primis collegiis et universitatibus in [[America]], inter quas [[universitas|universitates]] [[Universitas Harvardiana|Harvardiana]] et [[Universitas Yalensis|Yalensis]] ac [[collegium|collegia]] [[Collegium Dartmuthense|Dartmuthense]], [[Collegium Williamsianum|Williamsianum]], [[Collegium Bowdoinianum|Bowdoinianum]], [[Collegium Medioburiense|Medioburiense]]<!--Middlebury-->, et [[Collegium Amherstense|Amherstense]], omnia a Congregationalistis condita sunt, ut deinde fuerunt collegia [[Collegium Carletonianum|Carletonianum]], [[Collegium Grinnellianum|Grinnellianum]], [[Collegium Oberliniense|Oberliniense]], [[Collegium Beloitianum|Beloitianum]], et [[Collegium Pomonensis|Pomonensis]].<!--PLUS IN EN:--> {{NexInt}} * [[Arminianismus]]<!-- *[[Index ecclesiarum Congregationalium churches]] *[[Fellowship of Independent Evangelical Churches]] *[[Christian Congregation in the United States]]--> ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Bibliographia== * Opera [[Ioannes Waddington (clericus)|Ioannis Waddington]] ** ''Congregational Martyrs.'' Londinii, 1861.<!-- intended to form part of a series of 'Historical Papers,' which, however, were not continued; 2nd ed. 1861--> ** ''Congregational Church History from the Reformation to 1662.'' Londinii, 1862.<!-- awarded the bicentenary prize offered by the Congregational Union--> ** ''Surrey Congregational History.'' Londinii, 1866.<!-- in which he dealt more particularly with the records of his own congregation--> ** ''Congregational History.'' 5 vol. Londinii, 1869–1880. * McConnell, Michael W. [[2003]]. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5002019127 Establishment and Disestablishment at the Founding, Part I: Establishment of Religion.] ''William and Mary Law Review'' 44:2105+. ==Nexus externi (ecclesiae nominibus Anglicis appellatae)== * [http://www.efcc.karoo.net Evangelical Fellowship of Congregational Churches of the United Kingdom] * [http://www.congregational.org.uk Congregational Federation of the United Kingdom] * [https://web.archive.org/web/20200918140016/http://cfwales.org.uk/ Congregational Federation of Wales] * [http://www.cuofi.com Congregational Union of Ireland] * [http://www.cccc.ca Congregational Christian Churches of Canada] * [http://www.ccccusa.com Conservative Congregational Christian Conference of the United States of America] * [http://www.eccenter.com Evangelical Congregational Church of the United States of America] * [http://www.naccc.org National Association of Congregational Christian Churches of the United States of America] * [https://web.archive.org/web/20090130054304/http://www.fcc-cong.org/ Fellowship of Congregational Churches of Australia] * [https://web.archive.org/web/20140809213734/http://www.cfanz.org.au/cfanz.org.au/Welcome.html Congregational Federation of Australia] * [http://www.congregational.org.nz Congregational Union of New Zealand] * [https://web.archive.org/web/20120830031342/http://www.uccsa.co.za/ United Congregational Church of Southern Africa] * [https://web.archive.org/web/20090901115946/http://www.ecchurch.co.in/ Evangelical Congregational Church of India] * [https://web.archive.org/web/20211230200106/http://wecf-cong.org/ World Evangelical Congregational Fellowship] * [https://web.archive.org/web/20140426234219/http://www.congregational.org.uk/who-we-work-with/international-congregational-fellowship-1 International World Congregational Fellowship] {{DEFAULTSORT:Ecclesiae Congregationales}}<!-- [[Category:Chalcedonianismus]]--> [[Categoria:Congregationalismus| ]] [[Categoria:Termini Christiani]]<!-- [[Categoria:United Church of Christ predecessor churches--> dulj8wfcutbvlnsizszknqb3ub2gyaa 0 223290 3982154 3296160 2026-08-18T21:06:14Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982154 wikitext text/x-wiki '''Haroldus Frederic''' (natus ''Harold Henry Frederick''; [[19 Augusti]] [[1856]]—[[19 Octobris]] [[1898]]<ref>Bridget Bennett, [http://books.google.com/books?id=_s8HwWIxI30C&lpg=PA3&dq=%22Harold%20Frederic%22&lr&pg=PA3#v=onepage&q&f=false ''The Damnation of Harold Frederic''] (Syracusis Novi Eboraci: Syracuse University Press, 1997), xix. ISBN 0-8156-0390-8.</ref>) fuit [[diurnariorum ars|diurnarius]] et [[scriptor mythistoriarum]] [[Civitates Foederatae|Americanus]].<!--PAULO PLUS IN EN:--> == Opera == === [[Mythistoria]]e === * 1887. ''Seth's Brother's Wife''. Novi Eboraci, Londinii. * 1890. ''The Lawton Girl''. Charles Scribner's Sons, Novi Eboraci. * 1890. ''In the Valley,'' [[fabula]] anni [[1777]]. Novi Eboraci, Londinii. * 1892. ''The Return of the O'Mahoney.'' G. W. Dillingham Co., Novi Eboraci. Londinii, 1893. * 1893. ''The Copperhead.'' Charles Scribner's Sons. Novi Eboraci. * 1896. ''Marsena.'' Londinii. * 1896. ''The Damnation of Theron Ware.'' Stone & Kimball, Novi Eboraci. Etiam ''Illumination'' appellatus, Londinii, Lipsiae, 1896. Reimpressus, Harvard University Press, 1960. * 1896. ''March Hares.'' Londinii. * 1898. ''Gloria Mundi.'' Sicagi, Novi Eboraci, Londinii. * 1899. ''The Market Place.'' Novi Eboraci, Londinii. === Corpora [[fabula brevis|fabularum brevium]] === * 1894. '' 'The Copperhead' and Other Stories of the North During the American War.'' Londinii. * 1894. '' 'Marsena' and Other Stories of the Wartime.'' Novi Eboraci. * 1896. ''Mrs. Albert Grundy: Observations in Philisia.'' Novi Eboraci, Londinii. * 1897. ''In the Sixties.'' * 1898. ''"The Deserter" and Other Stories: A Book of Two Wars.'' Bostoniae: Lothrop Publishing Company. * 1966. ''Harold Frederic's Stories of York State.'' === Non [[fictio]] === * 1891. ''The Young Emperor William II of Germany: A Study in Character Development on a Throne.'' Novi Eboraci: G. P. Putnam's Sons. * 1892. ''The New Exodus: A Study of Israel in Russia.'' Novi Eboraci, Londinii. == Notae == <references /> ==Bibliographia==<!-- *{{EB1911|wstitle=Frederic, Harold}} *{{Cite NIE|wstitle=Frederic, Harold|year=1906}}--> * Cargill, Oscar. [[1933]]. ''The Social Revolt. American Literature from 1888 to 1914.'' The Macmillan Company. * Gatta, John. [[1997]]. ''American Madonna: Images of the Divine Woman in Literary Culture.'' Oxoniae: Oxford University Press. * Hind, C. Lewis. [[1922]]. [https://archive.org/stream/moreauthorsi00hind#page/112/mode/2up Harold Frederic.] In ''More Authors and I.'' Dodd, Mead and Company. * O'Donnell, Thomas Francis. [[1961]]. ''Harold Frederic.'' Twayne Publishers. * Payne, William Morton. [[1902]]. [https://archive.org/stream/editorialechoes00paynrich#page/276/mode/2up Harold Frederic.] In ''Editorial Echoes.'' A. C. McClurg & Co. * Wilson, Edmund. [[1973]]. ''The Devils and Canon Barham.'' Farrar, Straus and Giroux. ==Nexus externi==<!-- {{wikisource author|Harold Frederic}}--> {{CommuniaCat|Harold Frederic|Haroldum Frederic}} * [https://web.archive.org/web/20150531000613/http://helios.acomp.usf.edu/~rrogers/biooffrederic.html Harold Frederic's ''The Damnation of Theron Ware''] (biographia, bibliographia) * {{worldcat id|id=lccn-n79-73600}} * {{gutenberg author|id=Harold_Frederic|name=Haroldi Frederic}} * [https://archive.org/search.php?query=creator%3Aharold%20frederic%20-contributor%3Agutenberg%20AND%20mediatype%3Atexts Opera Haroldi Frederic,] archive.org (Internet Archive) * [http://www.unz.org/Author/FredericHarold Opera Haroldi Frederic,] www.unz.org {{DEFAULTSORT:Frederic, Harold}} <!--Utica--> <!-- [[Category:American newspaper journalists]] [[Category:American male novelists]]--> [[Categoria:Nati 1856]] [[Categoria:Mortui 1898]] [[Categoria:Diurnarii Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Incolae Novi Eboraci]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Civitatum Foederatarum]] cug6v8cmb52asxftmb00mat08bla3qg 0 233781 3982129 3353469 2026-08-18T19:29:52Z LilyKitty 18316 de opere ab Alberto Einstein 3982129 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Anti-capitalism color— Restored.png|thumb|''[[Pyramid of Capitalist System]]'' ('Pyramis rationis capitalisticae'), [[folium murale]] societatis [[Industrial Workers of the World]] anni [[1911]]]] '''Anticapitalismus''' varia rationum, [[motus socialis|motuum socialium]], [[activismus|activismum]], notionum, habituumque genera attingit qui [[capitalismus|capitalismo]] obstant. Anticapitalistae, sensu stricto, sunt qui capitalismum pro alio [[ratio oeconomica|rationis oeconomicae]] genere reponere velint. == Placita Marxiana == {{Main|Placita Marxiana}} === Discrimen reditus, paupertas colonialismusque === Quod principium capitalismi [[Mercatus (oeconomia)|mercatus liber]] saepe [[discrimen oeconomicum]], violationem [[ius laborandi|iuris laborandi]], [[paupertas|paupertatem]] necnon [[inaequitas reditus|discrimen reditus]] et [[divitiae|divitiarum]] hodieque [[discrimen digitale]] parit. Atque more [[idololatria]]e [[pecunia]]e quod [[Carolus Marx]] qualitate [[fetischismus|fetischismi]] [[merx|mercis]] putat.<ref>''[[Das Kapital, Volumen I]]'', Sectio I, caput III</ref> Deinde Marx [[accumulatio capitalis|accumulationem capitalis]] causam paupertatis, [[subsidium industriale|subsidii industrialis]] et [[colonia]]e putavit.<ref>''[[Das Kapital, Volumen I]]'' Sectio VII, caput XXIII et XXV</ref> === Negatio religionis et moralitatis === Carolus Marx et [[Fridericus Engels]] in opera "Ideologia Germanica" ut [[industria]] magna hominem individualem [[aemulatio mercatoria|aemulationem]] coget et [[religio]]nem, [[moralitas|moralitatem]] et [[ideologia]]m negare nisi illusionem falsam mutare conata esse putaverunt<ref>''[[Die deutsche Ideologie]]'', Tomus I, I "Feuerbach"</ref>. Censent autem [[globalizatio|mercatum mundi]] contra voluntatem [[conservatismus|conservatismi]], nationalem [[traditio]]nem privare et relationem naturalem cum sola [[pecunia]] mutavisse.<ref>[[Praeconium Communisticum]], Sectio I</ref> == Oecologia et critica "hominis oeconomici" == Quod capitalismus in genere [[lucrum]] solum aestimat, actio vel industria sub [[capitale|capitali]] saepe destructionem [[Natura|rerum naturae]] sicut [[pollutio]]nem parit.<ref>[http://w2.vatican.va/content/francesco/la/encyclicals/documents/papa-francesco_20150524_enciclica-laudato-si.html Francisci Summi Pontificis Litterae Encyclicae 'Laudato si'] [[Laudato si']]: Caput Primum, §V Mundana [[inaequitas reditus|Inaequalitas]]</ref> Quod [[oecologia|oecologicus]] et [[ideologia viridis|ideologiae viridis]] motus contra capitalismum affirmant. [[Rationalismus]] autem principii [[microoeconomia]]e, sicut "[[homo oeconomicus]]", saepe causa criticae peritis [[anthropologia]]e et [[sociologia]]e fit. {{NexInt}} * ''[[Adbusters]]'' * ''[[Le Capital au XXIe siècle]]'' * [[Cogitatio critica]] * [[Decrementum]] * [[Didacus Fusaro]] * [[Internationalis Situationista]] * ''[[Kappa (diegema)|Kappa]]'' * [[Motus antiglobalisticus]] * [[Oeconomia anarchistica]] * ''[[Quare socialismus ?]]'' * [[Servitus salariaria]] == Notae == <references /> [[Categoria:Oeconomia]] [[Categoria:Oecologia]] [[Categoria:Sociologia]] [[Categoria:Marxiana]] [[Categoria:Res politicae]] 4hg5zey57mz3vc6b0k7etwvsnq674ax 0 236716 3982200 3447713 2026-08-19T08:22:46Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982200 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Moutaret_-_2009.jpg |thumb|250 px|Le Moutaret: despectus in vicum]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 38268.png|thumb|left|250px|Le Moutaret: communis tabula]] '''Le Moutaret''' est commune [[Francia|Francicum]] 237 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Isara (praefectura Franciae)|Isarae]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Isarae|Indicem communium praefecturae Isarae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Le Moutaret|Le Moutaret}} * {{INSEE commune|38268|de=Le Moutaret}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=23132 De hoc commune apud Cassini] * [https://web.archive.org/web/20160303181836/http://www.lemoutaret.fr/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Isarae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Isarae]] r095pzqjcb39e9z3thqpd7e23bedha1 0 237231 3982196 3447693 2026-08-19T07:17:00Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982196 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 38470.png|thumb|250px|La Salle-en-Beaumont: communis tabula]] '''La Salle-en-Beaumont''' est commune [[Francia|Francicum]] 322 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Isara (praefectura Franciae)|Isarae]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Isarae|Indicem communium praefecturae Isarae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|La Salle-en-Beaumont|La Salle-en-Beaumont}} * {{INSEE commune|38470|de=La Salle-en-Beaumont}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=35126 De hoc commune apud Cassini] * [https://web.archive.org/web/20160716034650/http://www.la-salle-en-beaumont.fr/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Isarae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Isarae]] p2yt8lk22yq7fz6vz43ccwdqkbg1bh8 0 238230 3982191 3449965 2026-08-19T06:23:29Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982191 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 42115.png|thumb|250px|Jonzieux: communis tabula]] '''Jonzieux''' est commune [[Francia|Francicum]] 1'196 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Liger (praefectura Franciae)|Ligeris]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Ligeris|Indicem communium praefecturae Ligeris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Jonzieux|Jonzieux}} * {{INSEE commune|42115|de=Jonzieux}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17893 De hoc commune apud Cassini] * [https://web.archive.org/web/20141220234624/http://www.jonzieux.fr/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia Praefecturae Ligeris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Ligeris]] thk0htwdnhicrhg4deeqsohv9bcm1as 0 239379 3982025 3981621 2026-08-18T13:16:00Z Cyprianus Marcus 66550 3982025 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:Municipalities in WTM.svg|300px|right|Communia in circulo Widmundensi]] '''Circulus Widmundensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Widmundensis" -Theodisce ''Landkreis Wittmund'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Widmundensis-e" ad [[Witmundia]]m refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}; et quo de gentilicio, vide [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281 ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, auctore Ioanne Luyts].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Wittmund''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Wittmund''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et deinde ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Witmundia]] est. == Historia == Ager circuli ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est, anno [[1919]] [[Wilhelmshaven]] urbs a circulo separata est. Ab anno [[1946]] Circulus Widmundensis pars Saxoniae Inferioris est. Annis [[1977]] - [[1980]] circulus Widmundensis dissolutus et inter circulos finitimos divisus erat, sed tum voluntate civium iterum conditus est. == Communia circuli == Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt: * [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'') (10.156 incolae) * [[Langeoog]] (1741) * [[Spiekeroog]] (776) * [[Witmundia]] (Theod. ''Wittmund''), caput circuli (20.363) * [[Esena (commune generale)|Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'') commune generale (14.183) ** [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'') (1099) ** [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens''), urbs et sedes administrationis (7221) ** [[Holtgast]] (1735) ** [[Moorweg]] (848) ** [[Neuharlingersiel]] (987) ** [[Stedesdorf]] (1574) ** [[Werdum]] (719) * [[Holtriem (commune generale)|Holtriem]] commune generale (9181) ** [[Eversmeer]] ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'') (838) ** [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'') (1689) ** [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]] (751) ** [[Neuschoo]] (1137) ** [[Ochtersum]] (896) ** [[Schweindorf]] (701) ** [[Utarp]] (640) ** [[Westerholt]], sedes administrationis (2529) ==Notae== <references /> {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Widmundensis circulus}} [[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1885]] [[Categoria:Frisia orientalis]] 9wxqsai3favoc88ugkddxhefn5tkxvx 0 239382 3982019 3982011 2026-08-18T13:11:07Z Cyprianus Marcus 66550 3982019 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Rathaus Friedeburg.JPG|thumb|left|Curia Frideburgensis.]] [[Fasciculus:Bürgerhaus und Heimatkundliches Museum Friedeburg.jpg|thumb|left|Museum patriae et domus civium Frideburgi.]] '''Frideburgum'''<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Widmundensis|Circuli Widmundensis]]. Ad Frideburgum et [[vicus|vici]] [[Abickhavia]]<ref name="-havia-ae">Germanica toponyma cum suffixis ''-hav(e)(n)'' et ''-haf(e)(n)'', "portum" significantibus, plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-havia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bruvenhavia]], [[Cuxhavia]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Abickhafe''), [[Dose]] (Theodisce ''Dose''), [[Etzel]] (Theodisce ''Etzel''), [[Frideburgum (vicus)|Frideburgum]]<ref name="Frideburgum"/> (Theodisce ''Friedburg''), [[Hesel]] (Theodisce ''Hesel''), [[Hoheesche]] (Theodisce ''Hoheesche''), [[Horsta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Horsten''), [[Markese]]<ref name="Markese">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marx/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist der Ort erstmals als ''Markese'' im ''Chronicon Rastedense'' genannt (...)".</ref> (Theodisce ''Marx''), [[Repesholte]]<ref name="Repesholte">Vide [https://www.offizialat-vechta.de/fileadmin/user_upload/Download/DasOffi/Archiv/Urkundenbuch_Suedoldenburg.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Reepsholt, Gemeinde Friedeburg, Landkreis Wittmund''], ubi dicitur "(...) Nicolaus Prepositus de Repesholte (...)".</ref> (Theodisce ''Reepsholt''), [[Tractus Graminosus]]<ref name="TG">''Bentstreek'' nomen Germanicum compositum est. Pars prior, [https://archive.org/stream/lexiconfrisicum01halbgoog/lexiconfrisicum01halbgoog_djvu.txt ''Bent-'', ad ''Bentgras''] pertinet, id est ad "gramen quoddam rude", et propterea Latine reddi potest vocabulo "gramen". Pars posterior, [https://www.ensie.nl/meaning/streek-streke ''-streek'' optime redditur vocabulo "tractus"]. Itaque ''Bentstreek'' Latine reddi potest "Tractus Graminosus", id est "tractus gramine abundans".</ref> (Theodisce ''Bentstreek''), [[Wiesede]] (Theodisce ''Wiesede'') atque [[Wiesedermeer]] (Theodisce ''Wiesedermeer'') et [[villagium|villagia]] [[America (Frideburgum)|America]]<ref name="Amerika">''Amerika'' Latine "America" redditur, sicut in usu geographico Neo-Latino. Itaque colonia Frideburgensis, cui nomen Theodiscum ''Amerika'' est, Latine "America" dici potest. "America, -ae", f. primae declinationis est. Hoc villagium nomem a [[America|continenti]] cepit.</ref> (Theodisce ''Amerika''), [[Barge]] (Theodisce ''Barge''), [[Heselerfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Heselerfeld''), [[Horsta Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Klein-Horsten''), [[Paganitas (Frideburgum)|Paganitas]]<ref name="Paganitas">''Heidendom'', id est ''Heidentum'', Latine "paganitas" reddi potest; cf. Duden, s. v. ''Heidentum''. Latinum "paganitas, -atis" ''Heidentum'' significat; cf. Georges, ''Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch'', s. v. "paganitas", ubi explicite "paganitas" = ''das Heidentum'' legitur.</ref> (Theodisce ''Heidendom''), [[Priemelsfehn]] (Theodisce ''Priemelsfehn''), [[Silva Alta]]<ref name="Silva Alta">Theodiscum ''Holz'' Latine "silva redditur"; Theodiscum ''hoch'' autem Latine "altus". Itaque ''Hohejohls'', si sensu suo composito interpretetur, "Silva Alta" dici potest. Cf. Frisch, ''Teutsch-Lateinisches Wörter-Buch'', s. vv. ''Holz'' et ''hoch''; necnon ''Lateinisch-deutsches und deutsch-lateinisches Schul-Wörterbuch'', s. v. "altus", ubi "altus" Theodisco ''hoch'' respondet.</ref> (Theodisce ''Hohejohls''), [[Tractus Palustris]]<ref name="TP">Theodiscum ''Moor'' Latine "palus, paludis" redditur; cf. Köbler, ''Altsächsisches Wörterbuch'', s. v. ''mōr'', ubi ''mōr'' → "palus" testatur. ''Strich'' autem, sensu ''Landstrich, Gegend'', Latine "tractus redditur"; cf. ''Dictionarium bilingue Latino-Germanicum & Germanico-Latinum'', s. v. "tractus", ubi ''Strich lands / geländ / landschaft'' → "tractus" legitur.</ref> (Theodisce ''Moorstrich''), [[Russia (Fridebrugum)|Russia]]<ref>''Rußland'' Latine "Russia" redditur. Vox "Russia, -ae", f. est nomen geographicum Latinum pro Theodisco ''Russland;'' eadem forma in lexicis geographicis Germanico-Latinis traditur. Itaque colonia Friedeburgensis, cui nomen ''Rußland'' est, Latine "Russia" dici potest.</ref> (Theodisce ''Rußland'') atque [[Upschört]] (Theodisce ''Upschört''), (Theodisce ''Priemelsfehn'') pertinent. == Historia == Castellum Frideburgense anno [[1359]] primo in actis descriptum est, de oppido diu inter comites [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgenses]] et duces [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] pugna erat. Annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit, tum ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit.Ab anno [[1815]] Friedland [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Frideburgum pars novi Circuli Widmundensis factum est, qui circulus autem annis [[1977]] ad usque [[1980]] dissolutus erat. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in regionem venerunt. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedeburg (Ostfriesland)|Frideburgum}} * [http://www.friedeburg.de/ www.friedeburg.de] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 14]] axtj4iiql5uc4ayhpoa05erd84usehn 3982020 3982019 2026-08-18T13:11:43Z Cyprianus Marcus 66550 3982020 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Rathaus Friedeburg.JPG|thumb|left|Curia Frideburgensis.]] [[Fasciculus:Bürgerhaus und Heimatkundliches Museum Friedeburg.jpg|thumb|left|Museum patriae et domus civium Frideburgi.]] '''Frideburgum'''<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Widmundensis|Circuli Widmundensis]]. Ad Frideburgum et [[vicus|vici]] [[Abickhavia]]<ref name="-havia-ae">Germanica toponyma cum suffixis ''-hav(e)(n)'' et ''-haf(e)(n)'', "portum" significantibus, plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-havia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bruvenhavia]], [[Cuxhavia]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Abickhafe''), [[Dose]] (Theodisce ''Dose''), [[Etzel]] (Theodisce ''Etzel''), [[Frideburgum (vicus)|Frideburgum]]<ref name="Frideburgum"/> (Theodisce ''Friedburg''), [[Hesel (Frideburgum)|Hesel]] (Theodisce ''Hesel''), [[Hoheesche]] (Theodisce ''Hoheesche''), [[Horsta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Horsten''), [[Markese]]<ref name="Markese">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marx/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist der Ort erstmals als ''Markese'' im ''Chronicon Rastedense'' genannt (...)".</ref> (Theodisce ''Marx''), [[Repesholte]]<ref name="Repesholte">Vide [https://www.offizialat-vechta.de/fileadmin/user_upload/Download/DasOffi/Archiv/Urkundenbuch_Suedoldenburg.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Reepsholt, Gemeinde Friedeburg, Landkreis Wittmund''], ubi dicitur "(...) Nicolaus Prepositus de Repesholte (...)".</ref> (Theodisce ''Reepsholt''), [[Tractus Graminosus]]<ref name="TG">''Bentstreek'' nomen Germanicum compositum est. Pars prior, [https://archive.org/stream/lexiconfrisicum01halbgoog/lexiconfrisicum01halbgoog_djvu.txt ''Bent-'', ad ''Bentgras''] pertinet, id est ad "gramen quoddam rude", et propterea Latine reddi potest vocabulo "gramen". Pars posterior, [https://www.ensie.nl/meaning/streek-streke ''-streek'' optime redditur vocabulo "tractus"]. Itaque ''Bentstreek'' Latine reddi potest "Tractus Graminosus", id est "tractus gramine abundans".</ref> (Theodisce ''Bentstreek''), [[Wiesede]] (Theodisce ''Wiesede'') atque [[Wiesedermeer]] (Theodisce ''Wiesedermeer'') et [[villagium|villagia]] [[America (Frideburgum)|America]]<ref name="Amerika">''Amerika'' Latine "America" redditur, sicut in usu geographico Neo-Latino. Itaque colonia Frideburgensis, cui nomen Theodiscum ''Amerika'' est, Latine "America" dici potest. "America, -ae", f. primae declinationis est. Hoc villagium nomem a [[America|continenti]] cepit.</ref> (Theodisce ''Amerika''), [[Barge]] (Theodisce ''Barge''), [[Heselerfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Heselerfeld''), [[Horsta Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Klein-Horsten''), [[Paganitas (Frideburgum)|Paganitas]]<ref name="Paganitas">''Heidendom'', id est ''Heidentum'', Latine "paganitas" reddi potest; cf. Duden, s. v. ''Heidentum''. Latinum "paganitas, -atis" ''Heidentum'' significat; cf. Georges, ''Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch'', s. v. "paganitas", ubi explicite "paganitas" = ''das Heidentum'' legitur.</ref> (Theodisce ''Heidendom''), [[Priemelsfehn]] (Theodisce ''Priemelsfehn''), [[Silva Alta]]<ref name="Silva Alta">Theodiscum ''Holz'' Latine "silva redditur"; Theodiscum ''hoch'' autem Latine "altus". Itaque ''Hohejohls'', si sensu suo composito interpretetur, "Silva Alta" dici potest. Cf. Frisch, ''Teutsch-Lateinisches Wörter-Buch'', s. vv. ''Holz'' et ''hoch''; necnon ''Lateinisch-deutsches und deutsch-lateinisches Schul-Wörterbuch'', s. v. "altus", ubi "altus" Theodisco ''hoch'' respondet.</ref> (Theodisce ''Hohejohls''), [[Tractus Palustris]]<ref name="TP">Theodiscum ''Moor'' Latine "palus, paludis" redditur; cf. Köbler, ''Altsächsisches Wörterbuch'', s. v. ''mōr'', ubi ''mōr'' → "palus" testatur. ''Strich'' autem, sensu ''Landstrich, Gegend'', Latine "tractus redditur"; cf. ''Dictionarium bilingue Latino-Germanicum & Germanico-Latinum'', s. v. "tractus", ubi ''Strich lands / geländ / landschaft'' → "tractus" legitur.</ref> (Theodisce ''Moorstrich''), [[Russia (Fridebrugum)|Russia]]<ref>''Rußland'' Latine "Russia" redditur. Vox "Russia, -ae", f. est nomen geographicum Latinum pro Theodisco ''Russland;'' eadem forma in lexicis geographicis Germanico-Latinis traditur. Itaque colonia Friedeburgensis, cui nomen ''Rußland'' est, Latine "Russia" dici potest.</ref> (Theodisce ''Rußland'') atque [[Upschört]] (Theodisce ''Upschört''), (Theodisce ''Priemelsfehn'') pertinent. == Historia == Castellum Frideburgense anno [[1359]] primo in actis descriptum est, de oppido diu inter comites [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgenses]] et duces [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] pugna erat. Annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit, tum ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit.Ab anno [[1815]] Friedland [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Frideburgum pars novi Circuli Widmundensis factum est, qui circulus autem annis [[1977]] ad usque [[1980]] dissolutus erat. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in regionem venerunt. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedeburg (Ostfriesland)|Frideburgum}} * [http://www.friedeburg.de/ www.friedeburg.de] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 14]] 5t5jorq1kziuokcgz30jxhsbet0gfpr 3982021 3982020 2026-08-18T13:12:42Z Cyprianus Marcus 66550 3982021 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Rathaus Friedeburg.JPG|thumb|left|Curia Frideburgensis.]] [[Fasciculus:Bürgerhaus und Heimatkundliches Museum Friedeburg.jpg|thumb|left|Museum patriae et domus civium Frideburgi.]] '''Frideburgum'''<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Widmundensis|Circuli Widmundensis]]. Ad Frideburgum et [[vicus|vici]] [[Abickhavia]]<ref name="-havia-ae">Germanica toponyma cum suffixis ''-hav(e)(n)'' et ''-haf(e)(n)'', "portum" significantibus, plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-havia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bruvenhavia]], [[Cuxhavia]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Abickhafe''), [[Dose]] (Theodisce ''Dose''), [[Etzel]] (Theodisce ''Etzel''), [[Frideburgum (vicus)|Frideburgum]]<ref name="Frideburgum"/> (Theodisce ''Friedburg''), [[Hesel (Frideburgum)|Hesel]] (Theodisce ''Hesel''), [[Hoheesche]] (Theodisce ''Hoheesche''), [[Horsta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Horsten''), [[Markese]]<ref name="Markese">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marx/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist der Ort erstmals als ''Markese'' im ''Chronicon Rastedense'' genannt (...)".</ref> (Theodisce ''Marx''), [[Repesholte]]<ref name="Repesholte">Vide [https://www.offizialat-vechta.de/fileadmin/user_upload/Download/DasOffi/Archiv/Urkundenbuch_Suedoldenburg.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Reepsholt, Gemeinde Friedeburg, Landkreis Wittmund''], ubi dicitur "(...) Nicolaus Prepositus de Repesholte (...)".</ref> (Theodisce ''Reepsholt''), [[Tractus Graminosus]]<ref name="TG">''Bentstreek'' nomen Germanicum compositum est. Pars prior, [https://archive.org/stream/lexiconfrisicum01halbgoog/lexiconfrisicum01halbgoog_djvu.txt ''Bent-'', ad ''Bentgras''] pertinet, id est ad "gramen quoddam rude", et propterea Latine reddi potest vocabulo "gramen". Pars posterior, [https://www.ensie.nl/meaning/streek-streke ''-streek'' optime redditur vocabulo "tractus"]. Itaque ''Bentstreek'' Latine reddi potest "Tractus Graminosus", id est "tractus gramine abundans".</ref> (Theodisce ''Bentstreek''), [[Wiesede]] (Theodisce ''Wiesede'') atque [[Wiesedermeer]] (Theodisce ''Wiesedermeer'') et [[villagium|villagia]] [[America (Frideburgum)|America]]<ref name="Amerika">''Amerika'' Latine "America" redditur, sicut in usu geographico Neo-Latino. Itaque colonia Frideburgensis, cui nomen Theodiscum ''Amerika'' est, Latine "America" dici potest. "America, -ae", f. primae declinationis est. Hoc villagium nomem a [[America|continenti]] cepit.</ref> (Theodisce ''Amerika''), [[Barge (Frideburgum)|Barge]] (Theodisce ''Barge''), [[Heselerfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Heselerfeld''), [[Horsta Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Klein-Horsten''), [[Paganitas (Frideburgum)|Paganitas]]<ref name="Paganitas">''Heidendom'', id est ''Heidentum'', Latine "paganitas" reddi potest; cf. Duden, s. v. ''Heidentum''. Latinum "paganitas, -atis" ''Heidentum'' significat; cf. Georges, ''Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch'', s. v. "paganitas", ubi explicite "paganitas" = ''das Heidentum'' legitur.</ref> (Theodisce ''Heidendom''), [[Priemelsfehn]] (Theodisce ''Priemelsfehn''), [[Silva Alta]]<ref name="Silva Alta">Theodiscum ''Holz'' Latine "silva redditur"; Theodiscum ''hoch'' autem Latine "altus". Itaque ''Hohejohls'', si sensu suo composito interpretetur, "Silva Alta" dici potest. Cf. Frisch, ''Teutsch-Lateinisches Wörter-Buch'', s. vv. ''Holz'' et ''hoch''; necnon ''Lateinisch-deutsches und deutsch-lateinisches Schul-Wörterbuch'', s. v. "altus", ubi "altus" Theodisco ''hoch'' respondet.</ref> (Theodisce ''Hohejohls''), [[Tractus Palustris]]<ref name="TP">Theodiscum ''Moor'' Latine "palus, paludis" redditur; cf. Köbler, ''Altsächsisches Wörterbuch'', s. v. ''mōr'', ubi ''mōr'' → "palus" testatur. ''Strich'' autem, sensu ''Landstrich, Gegend'', Latine "tractus redditur"; cf. ''Dictionarium bilingue Latino-Germanicum & Germanico-Latinum'', s. v. "tractus", ubi ''Strich lands / geländ / landschaft'' → "tractus" legitur.</ref> (Theodisce ''Moorstrich''), [[Russia (Fridebrugum)|Russia]]<ref>''Rußland'' Latine "Russia" redditur. Vox "Russia, -ae", f. est nomen geographicum Latinum pro Theodisco ''Russland;'' eadem forma in lexicis geographicis Germanico-Latinis traditur. Itaque colonia Friedeburgensis, cui nomen ''Rußland'' est, Latine "Russia" dici potest.</ref> (Theodisce ''Rußland'') atque [[Upschört]] (Theodisce ''Upschört''), (Theodisce ''Priemelsfehn'') pertinent. == Historia == Castellum Frideburgense anno [[1359]] primo in actis descriptum est, de oppido diu inter comites [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgenses]] et duces [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] pugna erat. Annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit, tum ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit.Ab anno [[1815]] Friedland [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Frideburgum pars novi Circuli Widmundensis factum est, qui circulus autem annis [[1977]] ad usque [[1980]] dissolutus erat. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in regionem venerunt. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedeburg (Ostfriesland)|Frideburgum}} * [http://www.friedeburg.de/ www.friedeburg.de] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 14]] be6p8bwczg3o8qbfnld4gjt16w5ec11 0 243058 3982190 3428741 2026-08-19T06:20:20Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982190 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 90057.png|thumb|250 px|Joncherey: communis tabula]] [[Fasciculus: Joncherey-90-eglise.JPG|thumb|250 px|left|Joncherey: [[ecclesia]] [[Sanctus Andreas|Sancto Andreae]] dicata]] '''Joncherey''' ([[Germanice]] ''Guntscherach'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 1'279 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ager Belfortii|Agri Belfortii]] in regione [[Liber Comitatus|Libero Comitatu]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Burgundia et Liber Comitatus|Burgundia et Libero Comitatu]]) {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Agri Belfortii|Indicem communium praefecturae Agri Belfortii]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Joncherey|Joncherey}} * [https://web.archive.org/web/20110721001311/http://www.joncherey.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {{INSEE commune|90056|de=Joncherey}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17874 De hoc commune apud Cassini] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia territorii Belfortii]] [[Categoria:Loci habitati territorii Belfortii]] 2rdnu64qho5480u1icyp9xigu0rmmd7 0 245477 3982199 3460051 2026-08-19T07:48:34Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982199 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lamure_sur_Azergues.JPG |thumb|250 px|Lamure-sur-Azergues:despectus in vicum [[hiems|hieme]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 69107.png|thumb|left|250px|Lamure-sur-Azergues: communis tabula]] '''Lamure-sur-Azergues''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 1'035 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhodanus (praefectura Franciae)|Rhodani]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rhodani|Indicem communium praefecturae Rhodani]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lamure-sur-Azergues|Lamure-sur-Azergues}} * {{INSEE commune|69107|de=Lamure-sur-Azergues}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18489 De hoc commune apud Cassini] * [https://web.archive.org/web/20100513152209/http://lamuresurazergues.com/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Rhodani]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rhodani]] 0yjqnv88vifjh8zjfx8ruaid7ak4nt7 0 246005 3982220 3496684 2026-08-19T11:08:13Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982220 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 79154.png|250 px|thumb|Lubiliacum: communis tabula]] '''Lubiliacum''',<ref name="Ledain">Bélisaire Ledain, ''Dictionnaire topographique du département des Deux-Sèvres'' (Pictaviae, 1902) [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110100q textus]</ref> vulgo ''Loubillé'', est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 379 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Utraeque Separae|Utrarumque Separarum]] in provincia occidentali [[Pictaviensis et Carantoni|Pictaviensi et Carantonis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Aquitania Lemovicensis Pictaviensis et Carantoni|Aquitania Lemovicensi Pictaviensi et Carantonis]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Utrarumque Separarum|Indicem communium praefecturae Utrarumque Separarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Loubillé|Lubiliacum}} * {{INSEE commune|79154|de=Lubiliaco}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20077 De hoc commune apud cassini.ehess.fr] * [https://web.archive.org/web/20151110001551/http://www.loubille.fr/ Huius communis pagina interretialis] == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae utriusque Separis]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae utriusque Separis]] e7u8jwzt52emepqslapgtbonf8xstol 0 247032 3982062 3463363 2026-08-18T15:32:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982062 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Eglise-de-Flagy-DSC_0447.jpg |thumb|250 px|Flagy: [[ecclesia]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 77184.png|250 px|left|thumb|Flagy: communis tabula]] '''Flagy''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 645 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Sequana et Matrona|Sequanae et Matronae]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Sequanae et Matronae|Indicem communium praefecturae Sequanae et Matronae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Flagy (Seine-et-Marne)|Flagy}} * {{INSEE commune|77184|de=Flagy}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=13919 De hoc commune apud cassini.ehess.fr] * [https://web.archive.org/web/20100730052536/http://www.flagy.fr/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Sequanae et Matronae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Sequanae et Matronae]] 1puby2to8yq05mmoq0y0p9fmxtiyczd 0 255548 3982186 3972412 2026-08-19T02:40:25Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982186 wikitext text/x-wiki {{L1}}[[Fasciculus:Cropduster spraying pesticides.jpg|thumb|[[Aeroplanum]] generis ''crop-duster'' insecticidam supra agrum in Civitatibus Foederatis diffundit. Qui usus in [[Unio Europaea|Unione Europaea]] prohibetur.]] [[Fasciculus:Lite-Trac Crop Sprayer.jpg|thumb|[[Lite-Trac]], [[machina]] aspergens [[rota]]rum quattuor a se propulsa, in agro pesticidam aspergit.]] [[Fasciculus:FLIT Spray Can 1.jpg|thumb|[[Flit]], [[manus|manualis]] insectidarum aspergendarum antlia magni momenti ex [[1928]].]] [[Fasciculus:Myrosinase general mechanism.png|thumb|Biosynthesis ''antifeedants'' per actionem myrosinasis.]] [[Fasciculus:Doppeldecker 01 KMJ.jpg|thumb|[[Aeroplanum]] generis ''crop-duster'' insecticidam supra agrum in Civitatibus Foederatis diffundit.]] [[Fasciculus:Warning2Pesticides.jpg|thumb|Signum de pesticidis monet: "[[Ignis]] halitus [[venenum|toxicos]] efficiet."]] {{res|Insecticida}} ({{pns|ae|m}})<ref>[[Suffixum]] ''-cida'' ([[Anglice]], [[Francice]] ''-cide'') a ''caedendo'' = Anglice 'to cut, kill'. ''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (Springfield Massachusettae: Merriam-Webster, 1985), 240. Vide etiam disputationem.</ref> est [[chemia|chemicum]] ad [[insecta]] interficienda adhibitum.<ref>{{cite web |url=http://www.iupac.org/publications/pac/2006/pdf/7811x2075.pdf |title=Glossary of Terms Relating to Pesticides |author=IUPAC |publisher=IUPAC, 2123 |year=2006}}.</ref> Inter insecticidas sunt ovicidae et [[larvicida]]e contra insectorum [[ovum|ova]] et [[larva]] proprie adhibiti. Insecticidae in [[agricultura]], [[medicina]], et [[industria]] et ab emptoribus privatis adhibentur. Insecticidae maior causa incrementi in [[agricultura]]li [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] [[productivitas|productivitatis]] dicuntur.<ref name="EmdenPeakall1996">van Emden et Peakall 1996.</ref> Paene omnes insecticidae oecosystemata magnopere mutare possunt; multi [[homo sapiens|hominibus]] [[venenum|toxici]] sunt; nonnulli sese secundum catenam [[cibus|ciborum]] accumulant. Insecticidae describi possunt in duos greges maiores: [[insecticida systemica|insecticidas systematicas]]{{dubsig}}, quae diutine valent, et insecticidas contactiles, quae effectu diuturno carent. Praeterea, distingui possunt insecticidae [[natura]]les, sicut expressiones [[nicotinum|nicotini]], [[pyrethrum|pyrethri]], et ''[[Azadirachta indica|Azadirachtae indicae]],'' a [[planta|plantis]] contra insecta factae, insecticidae inorganicae{{dubsig}}, quae sunt [[metallum|metalla]], aut insecticidae organicae, quae sunt composita chemica organica quae plerumque contactu operantur. [[Modus actionis]], ratio per quam pesticida [[pestis|pestem]] interficit vel inertem facit, est alius modus insecticidarum describendorum. Modus actionis magnopere iuvat intellectum num insecticida [[species]] non cognatas [[venenum|venenet]], sicut [[pisces]], [[aves]], et [[mammalia]]. ==Insecticidae singulae== {{div col|2}} ===[[Organochloridum|Organochlorida]]=== *[[Aldrin]] *[[Chlordane]] *[[Chlordecone]] *[[DDT]] *[[Dieldrin]] *[[Endosulfan]] *[[Endrin]] *[[Heptachlor]] *[[Hexachlorobenzene]] *[[Lindane]] (gamma-hexachlorocyclohexane) *[[Methoxychlor]] *[[Mirex]] *[[Pentachlorophenol]] *[[Dichlorodiphenyldichloroethane|TDE]] ===[[Organophosphas|Organophosphates]] === *[[Acephate]] *[[Azinphos-methyl]] *[[Bensulide]] *[[Chlorethoxyfos]] *[[Chlorpyrifos]] *[[Chlorpyriphos-methyl]] *[[Diazinon]] *[[Dichlorvos]] (DDVP) *[[Dicrotophos]] *[[Dimethoate]] *[[Disulfoton]] *[[Ethoprop]] *[[Fenamiphos]] *[[Fenitrothion]] *[[Fenthion]] *[[Fonofos]] *[[Fosthiazate]] *[[Malathion]] *[[Methamidophos]] *[[Methidathion]] *[[Mevinphos]] *[[Monocrotophos]] *[[Naled]] *[[Omethoate]] *[[Oxydemeton-methyl]] *[[Parathion]] *[[Parathion-methyl]] *[[Phorate]] *[[Phosalone]] *[[Phosmet]] *[[Phostebupirim]] *[[Phoxim]] *[[Pirimiphos-methyl]] *[[Profenofos]] *[[Terbufos]] *[[Tetrachlorvinphos]] *[[Tribufos]] *[[Trichlorfon]]<!-- === [[Carbamate]]s === *[[Aldicarb]] *[[Bendiocarb]] *[[Carbofuran]] *[[Carbaryl]] *[[Dioxacarb]] *[[Fenobucarb]] *[[Fenoxycarb]] *[[Isoprocarb]] *[[Methomyl]] *[[2-(1-Methylpropyl)phenyl methylcarbamate]] ===[[Pyrethroid]]s=== *[[Allethrin]] *[[Bifenthrin]] *[[Cyhalothrin]] **[[Lambda-cyhalothrin]] *[[Cypermethrin]] *[[Cyfluthrin]] *[[Deltamethrin]] *[[Etofenprox]] *[[Fenvalerate]] *[[Permethrin]] *[[Phenothrin]] *[[Prallethrin]] *[[Resmethrin]] *[[Tetramethrin]] *[[Tralomethrin]] *[[Transfluthrin]] ===[[Neonicotinoid]]s=== *[[Acetamiprid]] *[[Clothianidin]] *[[Imidacloprid]] *[[Nithiazine]] *[[Thiacloprid]] *[[Thiamethoxam]] === [[Ryanoid]]s === *[[Chlorantraniliprole]] *[[Cyantraniliprole]] *[[Flubendiamide]] === Insect growth regulators === *[[Benzoylurea]]s **[[Diflubenzuron]] **[[Flufenoxuron]] *[[Cyromazine]] *[[Methoprene]] *[[Hydroprene]] *[[Tebufenozide]]--> ===Plantae=== *[[Anabasinum]] *[[Anetholum]]<!--mosquito larvae<ref name="sdcinn"/>--> *''[[Azadirachta indica]]'' (neem) *[[Caffeinum]] *''[[Derris]]'' *''[[Nicotiana rustica]]'' *''[[Origanum vulgare]]''<!--oil kills beetles ''[[Rhizopertha dominica]]''<ref> {{cite web| url=http://www.sciencedaily.com/releases/2008/05/080522072339.htm| title=Oregano Oil Works As Well As Synthetic Insecticides To Tackle Common Beetle Pest| publisher=www.sciencedaily.com.}} </ref> (bug found in stored cereal)--> *[[Pyrethrum]]<!-- *[[Annonin]] *[[Asimina]] (pawpaw tree seeds) for [[lice]] *[[Azadirachtin]] *[[Carapa]] *[[Cinnamaldehyde]] (very effective for killing mosquito larvae)<ref>{{cite web|url=http://www.wissenschaft.de/wissen/news/243037.html|title=Cornelia Dick-Pfaff: Wohlriechender Mückentod, 19.07.2004}}.</ref> *[[Cinnamon]] leaf oil (very effective for killing mosquito larvae)<ref name="sdcinn"> {{cite web| url=http://www.sciencedaily.com/releases/2004/07/040716081706.htm| title=Cinnamon Oil Kills Mosquitoes| publisher=www.sciencedaily.com.}} </ref> *[[Cinnamyl acetate]] (kills mosquito larvae)<ref name="sdcinn"/> *[[Citral]] *[[Deguelin]] *[[Derris]] ([[rotenone]]) *''[[Desmodium caudatum]]'' (leaves and roots) *[[Eugenol]] (mosquito larvae)<ref name="sdcinn"/> *[[Linalool]] *[[Myristicin]] *[[Neem]] ([[Azadirachtin]]) *''[[Peganum harmala]]'', seeds (smoke from), root *[[Polyketide]] *''[[Quassia]]'' (South American plant genus) *[[Ryanodine]] *[[Tetranortriterpenoid]] *[[Thymol]] (controls [[varroa mite]]s in [[bees|bee colonies]])<ref name=bees>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4780034.stm|title=Almond farmers seek healthy bees | work=BBC News | date=2006-03-08}}.</ref>--> ===Res biologicae=== *''[[Bacillus sphaericus]]'' *''[[Bacillus thuringiensis]]'' *''[http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis aizawi]'' *''[[Bacillus thuringiensis israelensis]]'' *''[http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis kurstaki]'' *''[http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis tenebrionis]'' *''[[Lecanicillium lecanii]]''<!-- *[[Nuclear Polyhedrosis Virus|Nuclear Polyhedrosis virus]] *[[Cydia pomonella granulosis virus|Granulovirus]] *[[Spinosad]] AKA Spinosyn A *[[Spinosyn D]]--> ===Aliae res=== *[[Acidum boricum]] *[[Borax]] *[[Boratum]] *[[Diatomae]] *[[Insecticidium]] *[[Terra diatomacea]] {{div col end}} == Notae == <references/> ==Bibliographia== *McWilliams, James E. [[2008]]. ‘The Horizon Opened Up Very Greatly’: Leland O. Howard and the Transition to Chemical Insecticides in the United States, 1894–1927. ''Agricultural History'' 82:468–95. *van Emden, H. F., et David B. Peakall. [[1996]]. ''Beyond Silent Spring.'' Springer. ISBN 978041272800. [https://books.google.com/books?id=PyjFtiNFVG0C Google Books.] ==Nexus externi== {{Wiktionary|insecticide}} *InsectBuzz.com. [https://web.archive.org/web/20101211112244/http://insectbuzz.com/ Nuntia quotidiana de insectis.] *International Pesticide Application Research Centre. [https://web.archive.org/web/20150801105210/http://dropdata.org/ Situs proprius.] *National Pest Management Association. [http://www.pestworld.org/ Situs proprius.] *Patings, P. M. [https://web.archive.org/web/20120602083834/http://www.zen-garden.org/html/page_control.htm Tsubo-en Control of pests, weeds and diseases in Tsubo-en.] Lelystad Nederlandiae. zen-garden.org. *Statewide Integrated Pest Management Program, University of California Agriculture & Natural Resources. [https://web.archive.org/web/20160301034028/http://www.ipm.ucdavis.edu/GENERAL/pesticides.html Pesticide information.] *Vittum, Patricia. [[2016]]. [https://web.archive.org/web/20130903022817/http://grounds-mag.com/mag/grounds_maintenance_insecticides_work/index.html How Insecticides Work.] ''Ground Maintenance for Golf & Green Industry Professionals. *Wood, Alan. [http://www.alanwood.net/pesticides/class_insecticides.html Classificatio insecticidarum.]<!-- * Streaming online video about efforts to reduce insecticide use in rice in Bangladesh. [http://www.irri.org/videos/LITE-research.wmv on Windows Media Player], [http://www.irri.org/videos/LITE-research.rm on RealPlayer]--> {{Myrias|Technologia}} [[Categoria:Biocidae]] [[Categoria:Insecticidae|!]] d4q45o4ll7y5c0mz06epr51hxqoirpx 0 255845 3982121 3110262 2026-08-18T19:07:37Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982121 wikitext text/x-wiki {{L1}}[[Fasciculus:Rheinwaldhorn.jpg|thumb|Mons Adula super Glaciarium Paradisi.]] '''Glaciarium Paradisi''' est [[glaciarium]] [[Alpes|alpinum]] in pago [[Grisonia]] [[Helvetia]]e. Ad latus orientalem montis [[Adula]] qui 3402 metra super maris aequor eminet ex Glaciario Paradisi flumen [[Rhenus|Rhenus posterior]] oritur. [[Oreobatia|Ascensus montis]] Adulae a vico Hinterrhein in valle Rheni sub transitu [[Mons Avium (transitus)|Montis Avium]] sito ad [[casa montana Zapport|casam montanam Zapport]]<ref>[http://www.zapporthuette.ch Situs publicus casae Zapport.]</ref> et super glaciarium Paradisi difficilis est. {{NexInt}} * [[Hinterrhein (districtus)|Districtus Rheni posterioris]] * [[Ticinum (pagus)|Ticinum]] == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == * Jürg Alean: ''Gletscher der Alpen''. [[Berna]]e 2010. ISBN 978-3-258-07608-9. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Rheinwaldhorn|montem Adulam}} * {{LHH|1496}} * [http://glaciology.ethz.ch/messnetz/glaciers/paradies.html Situs de glaciariis.] * [http://www.demrheinentlang.rua.ch/Region01Destination02Paradiesgletscher.htm De Glaciario Paradisi.]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Categoria:Alpes]] [[Categoria:Glaciaria Helvetiae]] [[Categoria:Res geographicae Grisoniae]] [[Categoria:Rhenus]] d44stons1630k7a3rwox0xu806ipozr 0 257959 3982044 3896681 2026-08-18T14:14:15Z LilyKitty 18316 de Richardo Avenario 3982044 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Eingang Mathematisches Kolloquium.TIF|thumb|Aditus seminarii mathematici [[Universitas Vindobonensis|Universitatis Vindobonensis]] (Boltzmanngasse 5), ubi Circulus Vindobonensis convenire solebat.]] '''Positivismus logicus''' et '''empirismus logicus''', ex quibus exstitit '''neopositivismus''', in [[philosophia Occidentalis|philosophia occidentali]] fuerunt doctrinae, quae principia '''[[verificatio]]nis''' protulerunt, id est [[epistemologia|theoriam epistemologicam]], quae significationem [[cognitio|cognitivam]] negat propositionibus esse nisi observatione empirica comprobari possunt. Qui motus philosophicus [[anni 1920|annis 1920]] et [[anni 1930|1930]] in multis sedibus floruit. Ad prohibendam confusionem in dictione obscura et coniecturis inprobabilibus insidentem capti sunt conatus ad philosophiam in hanc novam "philosophiam scientificam" mutandam, quae cum optimis exemplaribus scientiae empiricae, sicut [[relativitas generalis|relativitate generali]] [[Albertus Einstein|Einsteiniana]], communicaret.<ref>Friedman 1999:xiv.</ref> [[Circulus Berolinensis]] et [[Circulus Vindobonensis|Circulus Vindobonensis]] positivismum logicum annis 1920 exeuntibus proposuerunt. [[Fasciculus:Ludwig Wittgenstein.jpg|thumb|125px|left|[[Ludovicus Wittgenstein]] anno [[1930]].]] Positivistae logici, [[Ludovicus Wittgenstein|Ludovici Wittgenstein]] ''[[Tractatus Logico-Philosophicus|Tractatum Logico-Philosophicum]]'' interpretantes, principium confirmationis normamque significationis cognitivae agnoverunt. Ex [[logicismus|logicismo]] [[Bertrandus Russell|Bertrandi Russell]], [[mathematica]]m ad logicam redigere conabantur, cum [[atomismus logicus|atomismo logico]] Russelliano, [[phaenomenalismus|phaenomenalismo]] [[Ernestus Mach|Ernesti Mach]] (num [[mens]] solam [[experientia]]m sensoriam veram aut capacem sciat, quae res contentae omnium [[scientia (ratio)|scientiarum]] est, sive [[physica]] sive [[psychologia]]), et cogitationes [[Percy Bridgman]] quas alii [[operationalismus|operationalismum]] appellabant. Ea re, solum res per [[cognitio]]nem significantes quae comprobari poterant scientificae, quandoquidem res quae comprobari non possunt erant dicta falsa, non physica<!--scientific (Traupman)-->, cognitione carentes (num [[metaphysica]], [[animi motus]], vel alia sint), disputatione philosophica non digna, cognitionem rerum ordinare vel scientiam novam excolere nequientia. [[Fasciculus:Schlick_sitting.jpg|thumb|175px|left|[[Mauritius Schlick]], unus ex ducibus [[Circulus Vindobonensis|Circuli Vindobonensis]], circa [[1930]].]] [[Fasciculus:Otto Neurath.jpg|thumb|upright=0.7|[[Otto Neurath]], unus ex ducibus [[Circulus Vindobonensis|Circuli Vindobonensis]].]] Positivismus logicus late describitur positionem extremam, quae dicit [[lingua]]m physicam numquam attingere debere aliquid [[innotabile]], etiam ut videtur nucleares [[causalitas|causalitatis]], mechanismi, principiorum notiones, sed sic dicere est in maius extollere. Argumenta de talibus rebus quae videri non possunt [[metaphora|metaphorica]] essent—observationes simplices in abstracto consideratae—aut, maxime alienae, res [[metaphysica]]e vel [[animi motus|affectus animi moventes]]. Leges theoreticae redigerentur in leges [[empirismus|empiricas]], cum [[vocabulum|vocabula]] theoretica significationes ex data observata per regulas congruentiae colligerent. Mathematica physicae ad [[logica symbolica|logicam symbolicam]] per [[logicismus|logicismum]] redigeret, cum [[reconstructio rationalis]] [[lingua naturalis|linguam naturalem]] in pares normativas mutaret, omnibus per [[syntaxis logica|syntaxem logicam]] ordinatis et coniunctis. Theoria scientifica declararetur cum sua ratione comprobationis, qua via [[calculus logicus]] vel [[operationalismus|effectio empirica]] eius [[valor veritatis|falsum aut veritatem]] [[coniectura deductiva|comprobare]] posset. [[Fasciculus:Ernst-Mach-1900.jpg|thumb|upright=0.7|[[Ernestus Mach]] anno [[1900]].]] [[Anni 1930|Annis 1930]] exeuntibus positivistae logici, [[Germania]]m et [[Austria]]m relinquentes, in [[Britannia]]m et [[Civitates Foederatae|Civitates Foederatas]] confugerunt. Multi antehac in locum [[phaenomenalismus|phaenomenalismi]] [[Ernestus Mach|Ernesti Mach]] [[physicalismus|physicalismum]] [[Otto Neurath|Ottonis Neurath]] substituerant, et [[Rudolphus Carnap|Rudolphi Carnap]] in verificationis meram confirmationem substituere petiverat. [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]] anno [[1945]] confecto, positivismus logicus mitior factus est, empirismus logicus appellatus, plerumqe in [[America]] a [[Carolus Gustavus Hempel|Carolo Gustavo Hempel]], qui [[exemplar legitimum tegens]]<!--covering law model--> explanationis scientificae exposuit. Motus positivismi logici factus est solidum [[philosophia analytica|philsophiae analyticae]] fundamentum,<ref name="autogenerated1">Vide [http://plato.stanford.edu/entries/vienna-circle "Vienna Circle"] in ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.</ref> et in philosophiam [[Anglosphaera]]e dominabatur, [[philosophia scientiae]] non exclusa, cum scientias usque ad [[decennium 197|annos 1960]] moveret. Sed motus suas difficultates medias non resolvit,<ref>Smith 1986:[https://books.google.com/books?id=IZ6aAAAAIAAJ&pg=PA314 314].</ref><ref> Bunge 1996:[https://books.google.com/books?id=8YAV43gVMsIC&pg=PA317 317].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140107230818/http://www.drury.edu/ess/philsci/popper.html "Popper, Falsifiability, and the Failure of Positivism,"] 7 Augusti 2000.</ref> et sua [[dogma]]ta magis magisque reprehendebantur, vehementissime ab [[Norwood Russell Hanson|Norwood Hanson]], [[Carolus Gustavus Hempel|Carolo Hempel]], [[Thomas Samuel Kuhn|Thoma Kuhn]], [[Carolus Popper|Carolo Popper]], [[Hilarius Putnam]], [[Willardus Van Orman Quine|W. V. O. Quine]]. {{NexInt}} {{div col|4}} *[[Alfredus Iulius Ayer]] *[[Richardus Avenarius]] *[[Gustavus Bergmann]] *[[R. B. Braithwaite]] *[[Herbertus Feigl]] *[[Curtius Grelling]] *[[Ioannes Hahn (mathematicus)|Ioannes Hahn]] *[[Edmundus Husserl]] *[[Idealismus]] *[[Inobservabile]] *[[Ernestus Nagel]] *[[Naturalismus (philosophia)]] *[[Philosophia analytica]] *[[Philosophia continentalis]] *[[Positivismus]] *[[Positivismus sociologicus]] *[[Realismus scientificus]] *[[Ioannes Reichenbach]] *[[Scientismus]] *[[Fridericus Waismann]] {{div col end}} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== [[Fasciculus:Karl Popper.jpg|thumb|upright=0.7|[[Carolus Popper]]]] [[Fasciculus:Hilary Putnam.jpg|thumb|upright=0.7|[[Hilarius Putnam]].]] *Achinstein, Peter, et Stephen Francis Barker. [[1969]]. ''The Legacy of Logical Positivism: Studies in the Philosophy of Science.'' Baltimorae: Johns Hopkins Press. *Ayer, Alfred Jules. [[1959]]. ''Logical Positivism.'' Glencoe Illinoesiae: Free Press. *Barone, Francesco. [[1986]]. ''Il neopositivismo logico.'' Roma Bari: Laterza. *Bechtel, William. [[1988]]. ''Philosophy of Science: An Overview for Cognitive Science.'' Hillsdale Novae Caesareae: Lawrence Erlbaum Associates. *Bergmann, Gustav. [[1954]]. ''The Metaphysics of Logical Positivism.'' Novi Eboraci: Longmans Green. *Bunge, M. A. [[1996]]. ''Finding Philosophy in Social Science.'' Yale University Press. ISBN 9780300066067. *Cirera, Ramon. [[1994]]. ''Carnap and the Vienna Circle: Empiricism and Logical Syntax.'' Atlantae: Rodopi. *Edmonds, David, et John Eidinow. [[2001]]. ''Wittgenstein's poker: the story of a ten-minute argument between two great philosophers.'' Novi Eboraci: Ecco. ISBN 0066212448. *Friedman, Michael. [[1999]]. ''Reconsidering Logical Positivism.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. *Gadol, Eugene T. [[1982]]. ''Rationality and Science: A Memorial Volume for Moritz Schlick in Celebration of the Centennial of his Birth.'' Vindobonae: Springer. *Geymonat, Ludovico. [[1934]]. ''La nuova filosofia della natura in Germania.'' Torini. *Giere, Ronald N., et Alan W. Richardson. [[1997]]. ''Origins of Logical Empiricism.'' Minneapoli: University of Minnesota Press. *Hanfling, Oswald. [[1981]]. ''Logical Positivism''. Oxoniae: B. Blackwell. ISBN 023105386X. *Jangam, R. T. [[1970]]. ''Logical Positivism and Politics.'' Dellii: Sterling Publishers. *Janik, Allan, et Stephen Toulmin. [[1973]]. ''Wittgenstein's Vienna.'' Londinii: Weidenfeld and Nicolson. *Kraft, Victor. [[1953]]. ''The Origin of Neo-positivism, a Chapter in the History of Recent Philosophy.'' Novi Eboraci: Greenwood Press. *McGuinness, Brian. [[1979]]. ''Wittgenstein and the Vienna Circle: Conversations Recorded by Friedrich Waismann.'' Conv. Joachim Schulte et Brian McGuinness. Novi Eboraci: Barnes & Noble Books. *Milkov, Nikolay, ed. [[2015]]. ''Die Berliner Gruppe: Texte zum Logischen Empirismus von Walter Dubislav, Kurt Grelling, Carl G. Hempel, Alexander Herzberg, Kurt Lewin, Paul Oppenheim und Hans Reichenbach.'' Hamburgi: Meiner. *Mises von, Richard. [[1951]]. ''Positivism: A Study in Human Understanding.'' Cantabrigiae: Massachusettae: Harvard University Press. *Munz, Peter. [[2004]]. ''Beyond Wittgenstein's poker: new light on Popper and Wittgenstein.'' Aldershot Hantoniae Angliae et Burlingtoniae Montis Viridis: Ashgate. ISBN 0754640159; ISBN 0754640167 (carta). *Novick, Peter. [[1988]]. ''That Noble Dream: The 'Objectivity Question' and the American Historical Profession.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. *Parrini, Paolo. [[1983]]. ''Empirismo logico e convenzionalismo: saggio di storia della filosofia della scienza.'' Mediolani: F. Angeli. *Parrini, Paolo, Wesley C. Salmon, et Merrilee H. Salmon, eds. [[2003]]. ''Logical Empiricism: Historical and Contemporary Perspectives.'' Pittsburgi: University of Pittsburgh Press. *Reisch, George. [[2005]]. ''How the Cold War Transformed Philosophy of Science : To the Icy Slopes of Logic.'' Novi Eboraci: Cambridge University Press. *Rescher, Nicholas. [[1985]]. ''The Heritage of Logical Positivism.'' Lanham Terrae Mariae: University Press of America. *Richardson, Alan, et Thomas Uebel, eds. [[2007]]. ''The Cambridge Companion to Logical Positivism.'' Novi Eboraci: Cambridge University Press. *Salmon, Wesley, et Gereon Wolters, eds. [[1994]]. ''Logic, Language, and the Structure of Scientific Theories: Proceedings of the Carnap-Reichenbach Centennial, University of Konstanz, 21–24 May 1991.'' Pittsburgi: University of Pittsburgh Press. *Sarkar, Sahotra, ed. [[1996]]. ''Decline and Obsolescence of Logical Empiricism: Carnap vs. Quine and the Critics.'' Novi Eboraci: Garland Publishing. *Sarkar, Sahotra, ed. [[1996]]. ''The Emergence of Logical Empiricism: From 1900 to the Vienna Circle.'' Novi Eboraci: Garland Publishing. *Sarkar, Sahotra, ed. [[1996]]. ''The Legacy of the Vienna Circle: Modern Reappraisals.'' Novi Eboraci: Garland Publishing. *Sarkar, Sahotra, ed. [[1996]]. ''Logical Empiricism and the Special Sciences: Reichenbach, Feigl, and Nagel.'' Novi Eboraci: Garland Publishing. *Sarkar, Sahotra, ed. [[1996]]. ''Logical Empiricism at Its Peak: Schlick, Carnap, and Neurath.'' Novi Eboraci: Garland Publishing. *Smith, L. D. [[1986]]. ''Behaviorism and Logical Positivism: A Reassessment of the Alliance.'' Stanford University Press. ISBN 9780804713016. [https://books.google.com/books?id=IZ6aAAAAIAAJ&pg=PA314 Google Books.] *Spohn, Wolfgang, ed. [[1991]]. ''Erkenntnis Orientated: A Centennial Volume for Rudolf Carnap and Hans Reichenbach.'' Bostoniae: Kluwer Academic Publishers. *Stadler, Friedrich. [[2001]]. ''The Vienna Circle: Studies in the Origins, Development, and Influence of Logical Empiricism.'' Ed. 1a. Novi Eboraci: Springer. *Stadler, Friedrich. [[2015]]. ''The Vienna Circle: Studies in the Origins, Development, and Influence of Logical Empiricism.'' Ed. 2a. Dordrecht: Springer. *Stadler, Friedrich, ed. [[2003]]. ''The Vienna Circle and Logical Empiricism: Re-Evaluation and Future Perspectives.'' Dordrecht, Bostoniae, Londinii: Kluwer. *Stahl, William A., Robert A Campbell, Yvonne Petry, et Gary Diver. [[2002]]. ''Webs of Reality: Social Perspectives on Science and Religion.'' Piscataway Novae Caesareae: Rutgers University Press. *Suppe, Frederick, ed. [[1977]]. ''The Structure of Scientific Theories.'' Ed. 2a. Urbanae: University of Illinois Press. *Werkmeister, William. [[1937]]. Seven Theses of Logical Positivism Critically Examined. ''The Philosophical Review'' 46(3):276–297. doi:10.2307/2181086. JSTOR 2181086. ==Nexus externi== ;Comentarii a positivistis logicis scripti *[https://sites.google.com/site/gnadav/TheScientificConceptionoftheWorldeng.doc The Scientific Conception of the World: The Vienna Circle.] *Carnap, Rudolf. [https://web.archive.org/web/20120722114850/http://www.calstatela.edu/dept/phil/pdf/res/Carnap-Elimination-of-Metaphysics.pdf The Elimination of Metaphysics Through Logical Analysis of Language.] *Carnap, Rudolf. [http://www.ditext.com/carnap/carnap.html Empiricism, Semantics, and Ontology.] *Carnap, Rudolf. [https://web.archive.org/web/20051215185548/http://philosophy.ru/edu/ref/sci/carnap.html Philosophy and Logical Syntax.] *Feigl, Herbert. [[1974]]. [https://web.archive.org/web/20110511191629/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhicontrib2.cgi?id=dv3-69 Positivism in the Twentieth Century (Logical Empiricism.] ''Dictionary of the History of Ideas.'' Gale Group. Editio electronica. *Hempel, Carl. [https://web.archive.org/web/20060615004555/http://www.lawrence.edu/fast/boardmaw/Hempel_Emp_Crit.html Problems and Changes in the Empiricist Criterion of Meaning.] ;Commentarii de positivismo logico *Kemerling, Garth. [http://www.philosophypages.com/hy/6q.htm Logical Positivism.] ''Philosophy Pages.'' *Murzi, Mauro. [[2007]]. 'Logical Positivism. ''The New Encyclopedia of Unbelief,'' ed. Tom Flynn. Prometheus Books. [http://www.murzim.net/Articles/Positivism.pdf PDF.] *Murzi, Mauro. [http://murzim.net/LP/LP00.html The Philosophy of Logical Positivism.] *Passmore, John. [[1967]]. [https://web.archive.org/web/20141014040321/http://collegewing.com/logical-positivism-j-passmore-1967/ Logical Positivism.] ''The Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Paul Edwards. Novi Eboraci: Macmillan. ;Commentarii de rebus cognatis *Hájek, Alan. [[2003]]. [http://plato.stanford.edu/archives/sum2003/entries/probability-interpret/ Interpretations of Probability.] ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Edward N. Zalta. *Rey, Georges. [[2003]]. [http://plato.stanford.edu/archives/fall2003/entries/analytic-synthetic/ The Analytic/Synthetic Distinction.] ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Edward N. Zalta. *Ryckman, Thomas A. [[2001]]. [http://plato.stanford.edu/archives/win2001/entries/genrel-early/ Early Philosophical Interpretations of General Relativity.] ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Edward N. Zalta. *Woleński, Jan. [[2003]]. [http://plato.stanford.edu/archives/sum2003/entries/lvov-warsaw/ Lvov-Warsaw School.] ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Edward N. Zalta. *Woodward, James. [[2003]]. [http://plato.stanford.edu/archives/sum2003/entries/scientific-explanation/'Scientific Explanation.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' ed. Edward N. Zalta. {{Myrias|Philosophia}} [[Categoria:Empirismus]] [[Categoria:Epistemologia scientiae]] [[Categoria:Motus philosophici]] [[Categoria:Philosophia analytica]] [[Categoria:Philosophia scientiae]] [[Categoria:Positivismus]] [[Categoria:Positivismus logicus| ]] [[Categoria:Theoriae linguae]] [[Categoria:Theoriae epistemologicae]]<!-- [[Category:Philosophical schools and traditions]] [[Category:Linguistic turn]] [[Category:Meaning in religious language]]--> fva67zi05ul0r317mrthdg0fwjzbazb 0 260027 3982152 3846816 2026-08-18T20:56:34Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982152 wikitext text/x-wiki {{capsa urbis Vicidata}} {{Res|Haiphongum}}<ref>{{LLHL24 geo|Haiphong|119}}. Vb. adiectivum "Haiphongensis".</ref><ref>Vide {{CathHierDiocese|haip|Dioecesis Haiphongensis}}</ref> ([[Vietnamice]] ''Hải Phòng'') est [[urbs]] [[Vietnamia]]e et tertia maxima cum 2&thinsp;028&thinsp;514 incolarum (4 Aprilis [[2019]])<ref>Cục Thống kê - Thành phố Hải Phòng (1 Nov. 2019) [http://thongkehaiphong.gov.vn/tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-nam-2019/ket-qua-so-bo-tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-nam-2019-324.html]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Urbis nomen "defensionem litoris" significat. Haiphong [[portus]] maximi momenti septentrionalis Vietnamiae est et nonnulla viridaria industrialia a [[corporatio]]nibus multinationalibus investa habet. Prope ad ostium [[Flumen Rubrum (Asia)|fluminis Rubri]] situm est. Ab urbe capitali [[Hanoi]] 100 fere chiliometris distat. Ad latera viarum videntur plantationes arborum speciei ''[[Delonix regia|Delonicis regiae]],'' cuius flores ignicolores feriis quotannis mense Maio celebrantur. ==Notae== <references/> ==Nexus externi== [[Fasciculus:07-HAIPHONG PORT.jpg|thumb|Portus Haiphongensis]] {{fontes geographici}} {{CommuniaCat|Haiphong|Haiphongum}} *[https://web.archive.org/web/20120727060502/http://haiphong.gov.vn/Portal/ Situs officialis] {{ling|Vietnamice}} *[http://www.haiphongtourism.gov.vn/ De periegese]{{Nexus deficit|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in Haiphong Tourism {{ling|Anglice}} {{coord|20|51|54.5|N|106|41|01.8|E|region:VN_type:landmark|display=title}} {{Urbes Asiae maximae}} [[Categoria:Urbes Vietnamiae]] [[Categoria:Portus maris Sinensis australis]] ey58mcnkw1xv7xvjwd6w4gs0vluq75t 0 266073 3982037 3980724 2026-08-18T13:52:17Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982037 wikitext text/x-wiki {{Pagina non annexa}} [[Fasciculus:Ottendorferova_vila_4.JPG|thumb|Museum Esperanticum Svitavae (Bohemia)]] '''Esperanticorum museum Svitavae'''<ref>Nomen Latinum urbis [http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/orblats.html hic invenitur.]</ref> (lingua Bohemica: ''Muzeum esperanta ve Svitavách'') in [[Bohemia]] situm est ubi de [[lingua Esperantica|Esperanticis]] agitur. Sub aegide Associationis Bohemicae Esperanticae est adiuvantibus magistratibus urbanis necnon regionalibus Esperantici fautoribus. == Historia == Inauguratio sollemnis die 20 Septembris 2008 celebrata est. In pedeplanis villae romanticae Ottonis de Ottendorfer instituerunt museum apud aream centralem urbis situm. Ministerium culturale Rei publicae Bohemicae, urbs et [[civitates Foederatae Americae|Americanum]] opus fundatum cui nomen ''Esperantic Studies Foundation'' colunt haec omnia. Cum urbs possessionem Ottendorferensem sibi arrogaverit museum vectigalibus locatoriis caret. Internorum multa Associationis Bohemicae Esperanticae est. == Scopi == Curatores volunt colligere et catalogizare res ad Linguam internationalem attinentes; eis cordi est vulgare quam plurimis hominibus ideas [[Ludovicus Lazarus Zamenhof|Zamenhofianas]] et modum quo et in mundo hodierno utiles sint. Expositiones et spectacula culturalia dantur, praelectiones praesentantur, libri Esperantici venduntur, archivium bibliothecaque accessui patent. Sectio inde a Septembri anni 2015 dicatur novis methodis cultuum mundi civilium cognoscendorum. Visitatores diversis machinis ad interactivitatem incitantur. Mense Octobri 2011 sedes Esperantistarum Bohemicorum officialis in museum collocata est. Cum urbs Svitava in regione rei periegeticae aptissima sita sit, museum internationale nemini ingratum est. In urbe ipsa tabulae indicatoriae nonnullae bilingues sunt. == Notae == <references/> == Externi nexus == {{Commonscat|Esperanto Museum in Svitavy|Esperanticorum museum Bohemicum}} * [http://www.muzeum.esperanto.cz/eo Situs proprius]{{Nexus deficit|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ipernity.com/home/181031/ Paginae apud Ipernity] * [https://web.archive.org/web/20210416175544/http://www.muzeum.svitavy.cz/stale-exp/ottendorferova-knihovna/muzeum-ceskeho-esperanta-ve-svitavach/383-1/ Museum municipale de Esperanticis in situ] * [https://web.archive.org/web/20160703152851/http://www.muzeum.svitavy.cz/foto.php?id_cl=383/ Photographemata in inauratione facta] * [http://muzeo.rajce.idnes.cz/ Pinacotheca apud rajce.idnes.cz] * [https://www.facebook.com/muzeumesperantasvitavy Esperanto-Muzeo Svitavy apud Facebook] * [https://www.facebook.com/groups/esperanto.muzeo.svitavy/ Coetus amicorum Svitavensium] [[Categoria:Lingua Esperantica]] [[Categoria:Musea|Svitava]] [[Categoria:Cechia]] pdfe27p5cff0ocmj58f7j0mvla5deru 0 273793 3982174 3865914 2026-08-18T23:31:34Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982174 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Besler001.jpg|thumb|''[[Helianthus annuus]]'' in ''Horto Eystettensi'' pictus (exemplar manu tinctum)]] '''''Hortus Eystettensis''''' est [[liber pictus]] botanicus a [[Basilius Besler|Basilio Besler]] apothecario anno [[1613]] editus, quo describuntur plantae in viridario episcopi [[Aichstadium|Eystettensis]], ab eodem Besler curato, cultae. Qui liber pulcherrimus sub variis formis annis insequentibus iterum divulgatus est. == Bibliographia == [[Fasciculus:Hortus Eystettensis currants.jpg|thumb|''[[Ribes]]'' spp. in ''Horto Eystettensi'' pictae (exemplar manu tinctum apud [[Regium Collegium Medicorum Anglicum]])]] ; Editiones * 1613 : [[Basilius Besler]], ''Hortus Eystettensis, sive Diligens et accurata omnium plantarum, florum, stirpium... quae in celeberrimis viridariis arcem episcopalem ibidem cingentibus, hoc tempore conspiciuntur, delineatio et ad vivum repraesentatio'' ; Eruditio * Hans Baier, "Die Ausgaben des Hortus Eystettensis" in ''Aus dem Antiquariat'' vol. 26 (1970) pp. A273–A280 * Nicholas Barker, ''Hortus Eystettensis: the Bishop's Garden and Besler's Magnificent Book''. Londinii, 1994 * Regina Doppelbauer et al., "Die Kupferplatten zum „Hortus Eystettensis“" in ''Wiener Geschichtsblätter'' vol. 54 (1999) pp. 22–32 * Franz Widnmann, ''[http://www.mdz-nbn-resolving.de/urn/resolver.pl?urn=urn:nbn:de:bvb:12-bsb10723727-1 Catalogus systematicus secundum Linnaei Systema vegetabilium adornat. arborum, fruticum et plantarum celeberrimi Horti Eystettensis]''. Norimbergae: Felsecker, 1805 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hortus Eystettensis|''Hortum Eystettensem''}} * Exemplar [https://archive.org/details/HortusEystettensisSiveDiligensEtAccurataOmniumPlantarumFlorumStirpium1613BasiliusBeslerIII uno volumine] manu tinctum apud ''Internet Archive'' * Exemplar [https://web.archive.org/web/20160912165902/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1617 vol. 1] [https://web.archive.org/web/20161108225825/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1623 vol. 2] manu tinctum apud Regium Hortum Botanicum Matritense * Exemplar [http://dx.doi.org/10.3931/e-rara-8550 uno volumine] apud ''ETH-Bibliothek'' Turicensem * Exemplar [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b73000048/f1.image vol. 1] [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b7300003v/f1.image vol. 2] apud Bibliothecam Nationalem Francicam * Exemplar [https://web.archive.org/web/20240622192556/http://beeld.teylersmuseum.nl/Digital_Library/Emags/131a_24-1/index.html#/1/ vol. 1] [https://web.archive.org/web/20241207101657/http://beeld.teylersmuseum.nl/Digital_Library/Emags/131a_24-2/index.html#/1/ vol. 2] [https://web.archive.org/web/20241207101247/http://beeld.teylersmuseum.nl/Digital_Library/Emags/131b_24-3/index.html#/1/ vol. 3] apud Teylers Museum * Editionis 1640 exemplar [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/45339#/summary uno volumine] apud ''Missouri Botanical Garden'' ** [[:commons:Category:Hortus Eystettensis (1640, Peter H. Raven Library – BHL 45339)|Imagines huius exemplaris apud Communia]] * [https://web.archive.org/web/20210926161736/https://www.rcpe.ac.uk/sites/default/files/library_papers/besler.pdf De hoc libro], cum imaginibus aliquibus manu tinctis, apud bibliothecam Collegii Regalis Medicorum Anglici * Mara Hofmann, Caroline Zöhl, ''[http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/volltexte/2010/963 Hortus Eystettensis. Studien zur Entstehung des Kupferstichwerks und zum Exemplar des Andrea Vendramin]'' (2003) [[Categoria:Libri picti]] [[Categoria:Libri botanici]] [[Categoria:Germaniae scripta]] [[Categoria:Scripta 1613]] [[Categoria:Aichstadium]] 8dncfzloye3g6if0ohm773cqagby9tp 0 278963 3982094 3799964 2026-08-18T16:32:44Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982094 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:50_ve_100_fransiz_frangi.PNG|thumb|Franci 50 et 100.]] [[Fasciculus:200_ve_500_fransiz_frangi.PNG|thumb|Franci 200 et 500.]] [[Fasciculus:Franc à cheval 1360 73001139.jpg|thumb|upright=0.8|Francus equestris.]] [[Fasciculus:Charles V France franc pied 73001141.jpg|thumb|upright=0.8|Francus pedestris.]] [[Fasciculus:France 1795-96-A 5 Centimes.jpg|thumb|upright=0.8|Quinque [[centesima]]e anni [[1795]], nummus primo anno [[fractio]]num decimalium factus.]] '''Francus Francicus''' ([[Francice]] ''franc''<ref>[[Vocabulum]] imminutum '''F''' et '''Fr''' et '''FF,''' quod [[Unicode]] monetae [[littera]] praesto est, sed numquam ascitam numquam publice adhibetur.</ref>), primum '''[[francus (nmmus)|francus]]''' et '''franchus''' tantum appellatus, [[signum|signoque]] '''₣'''<ref>{{citation |first=Yannis |last=Haralambous |date=2007 |title=Fonts & Encodings |p=78}}.</ref> ab [[Eduardus Balladur|Eduardo Balladur]], [[Minister Oeconomiae (Francia)|Ministro Oeconomiae]], anno [[1988]] proposito,<ref>Édouard Balladur, "Un symbole pour le franc" (1988).</ref> fuit [[moneta]] [[Francica]].<ref>du Cange, Charles du Fresne, ''Glossarium Mediae et Infimae Latinitatis,'' ed. augmentata (Niort: L. Favre, 1883‑1887), vol. 3, col. 593a. [https://web.archive.org/web/20110218061722/http://ducange.enc.sorbonne.fr/ s.v. ''Francus'' et ''Franchus.'']</ref> Hic [[nummus]] ab anno [[1360]] ad annum [[1641]] erat nummus valoris unius [[libra turonensis|librae turonensis]], et [[vocabulum]] huius valoris [[pecunia]]e vulgo manebat. In [[libra Francica|systemate decimali]] anno [[1795]] restitutus est. Iterum [[revaluatio|aestimatus est]] anno [[1960]], quoque '''franco novo''' ('''NF''') valorem [[centum|100]] francorum veterum habente. Designatio NF nonnullos annos continuabat, antequam nummus iterum francus tantum appellari coepit; homines quidem Franci res per francum vetustum iam aestimabat, pro nova [[centesima]] ([[Francice]] ''centime'') valentem, donec [[euro]] annis [[1999]] (in [[confectio tabularum|confectione tabularum]]<!--accounting-->) et [[2002]] (nummis et notis argentariis) introductum est. Francus Francicus [[saeculum|saeculis]] [[saeculum 19|undevicensimo]] et [[saeculum 20|vicensimo]] erat [[moneta reservata]]<!--reserve currency-->, usitate inter [[civitas|civitates]] seposita. ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Chélini, Michel-Pierre. [[2001]]. ''Histoire du franc français au XXe siècle.'' Lutetiqe: Picard. ISBN 2708406116. *Cuhaj, George S., ed. [[2009]]. [https://books.google.com/books?isbn=1440228019 ''Standard Catalog of World Coins 1801–1900,''] ed. 6a. Krause. ISBN 978-0-89689-940-7. *Dulles, Eleanor Lansing. (1929), [[1978]]. ''The French franc, 1914-1928.'' Novi Eboraci: Arno Press. ISBN 0405112149. *Fielding, David. [[2002]]. ''The macroeconomics of monetary union: an analysis of the CFA franc zone.'' Novi Eboraci et Londinii: Routledge. ISBN 0415250986. *Parmentier, J. M., et R. Tenconi. [[1996]]. ''Zone franc en Afrique: fin d'une ère ou renaissance?'' Lutetiae: Editions l'Harmattan. *Pinton, Michel. [[2000]]. ''Vive le franc! : une monnaie qui a de l'avenir.'' Lutetiae: Guibert. ISBN 2868396429. *Vinay, Bernard. [[1980]]. ''Zone franc et coopération monétaire.'' Lutetiae: République française, Ministère de la coopération. *Wolfe, Martin. [[1968]]. ''The French franc between the wars, 1919–1939.'' Novi Eboraci: AMS Press. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|French franc|francum Francicum}} *[http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/business/2001/euro_cash/spent_currencies/f_franc.stm Despectus in francum Francicum.] BBC. *[https://web.archive.org/web/20230208095608/https://frenchbanknotes.com/france.php Notae argentariae Franciae.] *[https://www.statbureau.org/en/france/inflation-calculators Machinulae calculatoriae et chartae inflationis franci Francici (1951-1999) et euronis (ex 1999.] *[https://web.archive.org/web/20150724115813/http://banknoter.com/s/france Notae argentariae Franciae: Catalogus francorum Francicorum.] *[http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Frankreich-B-En.htm Historicae notae argentariae Franciae.] [[Categoria:Francus]] [[Categoria:Historia Franciae]] [[Categoria:Monetae]] [[Categoria:Nummi]] k47fyktw69gr076b91oi2lcax00mo1v 0 282958 3982057 3978859 2026-08-18T15:18:38Z CommonsDelinker 1422 Imago Roberto_bolaño.jpg deleta est ex Communibus ab Jameslwoodward. Ille hanc rationem dedit: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Roberto bolaño.jpg|]] 3982057 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Gabriel Garcia Marquez.jpg|thumb|upright=0.6|[[Gabriel García Márquez]] (1927–2014), clarissimus inter scriptores motus boom.]] '''Litterae Americae Latinae''' sunt [[litterae]] [[America Latina|Americae Latinae]] nonnullis [[lingua|linguis]] scriptae, praecipue [[Hispanice|Hispanica]], [[Portugallice|Lusitanica]], [[linguae indigenarum Americarum|linguisque indigenarum Americarum]], et [[litterae orales|oralibus]] et [[scriptura|scriptis]], una cum litteris [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] [[Hispanice]] expressis. Per [[mundus|mundum]] altero [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] dimidio innotuit, plerumque [[stilus|stili]] [[realismus magicus|realismi magici]] causa. Litterae huius [[regio]]nis saepe solum cum hoc stilo consociatur, tamque cum [[boom Latinae Americae]], motu litterarum saeculi vicensimi, quam cum [[Gabriel García Márquez|Gabriele García Márquez]], suo [[interpres|interprete]] clarissimo. Litteris Americae Latinae est multiplex productionis litterarum [[traditio]], quae multa [[saeculum|saecula]] viget. ==Nonnulli auctores magni momenti== {{div col|3}} *[[Isabella Allende]] *[[Michael Angelus Asturias]] *[[Andreas Bello]]<!-- *[[Marius Benedetti]]--> *[[Simon Bolívar]] *[[Georgius Ludovicus Borges]]<!-- *[[Ernestus Cardenal]]--> *[[Bartholomaeus Casaus]] *[[Paulus Coelho]]<!-- *[[Euclides da Cunha]] *[[Ruben Darío]] *[[Bernal Díaz del Castillo]] *[[Iosephus Ioachim Fernández de Lizardi]]--> *[[Eduardus Galeano]] *[[Gabriel García Márquez]]<!-- *[[Nicolaus Guillén]] *[[Georgius Isaacs]]--> *[[Petrus Lemebel]] *[[Iosephus Martí]]<!-- *[[Ioannes Leo Mera]]--> *[[Gabriella Mistral]] *[[Paulus Neruda]] *[[Octavius Paz]] *[[Manuel Puig]] *[[Gundisalvus Rojas]] *[[Dominicus Faustinus Sarmiento]]<!-- *[[Iosephus Hernández (scriptor)|Iosephus Hernández]]--> *[[Caesar Vallejo]] {{div col end}} ==Praemia== [[Praemium]] litterarum Hispanicarum maximi momenti late habetur [[Praemium Michaeli de Cervantes dicatum]]<!--Premio de Literatura en Lengua Castellana Miguel de Cervantes-->, qui [[honor]] in [[Hispania]] quotannis conceditur. Inter [[auctor]]es Americae Latinae qui hoc praemium acceperunt sunt: [[Iosephus Aemilius Pacheco]] (Mexicum), [[Ioannes Gelman]] (Argentina), [[Nicanor Parra]] (Tsilia), [[Sergius Pitol]] (Mexicum), [[Gundisalvus Rojas]] (Tsilia), [[Alvarus Mutis]] (Columbia), [[Georgius Edwards]] (Tsilia), [[Gulielmus Cabrera Infante]] (Cuba), [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia), [[Dulce María Loynaz|Dulcis Maris Loynaz]] (Cuba), [[Adolfus Bioy Casares|Adolphus Bioy Casares]] (Argentina), [[Augustus Roa Bastos]] (Paraquaia), [[Carolus Fuentes]] (Mexicum), [[Ernestus Sabato]] (Argentina), [[Octavius Paz]] (Mexicum), [[Ioannes Carolus Onetti]] (Uruquaia), [[Georgius Ludovicus Borges]] (Argentina), [[Alexius Carpentier]] (Cuba), [[Raphael Cadenas]] (Venetiola). Inter auctores Latinae Americae quibus concessum est [[Praemium Nobelianum Litterarum]], praemium litterarum maximi momenti, sunt [[Gabriella Mistral]] (Tsilia, 1945), [[Michael Angelus Asturias]] (Guatemala, 1967), [[Paulus Neruda]] (Tsilia, 1971), [[Gabriel García Márquez]] (Columbia, 1982), [[Octavius Paz]] (Mexicum, 1990), [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia, 2010). [[Praemium Internationale Litterarum Neustadtianum]], fortasse praemium litterarum maximi momenti post Praemium Nobelianum, concessum est nonnullis auctoribus Latinae Americae, inter quos Claribel Alegría (Nicaragua), Alvarus Mutis (Columbia), Ioannes Cabral de Melo Neto (Brasilia), Octavius Paz (Mexicum), et Gabriel García Márquez (Columbia).<!-- Candidates for the prize include: Ricardo Piglia (Argentina), Mario Vargas Llosa (Peru), Marjorie Agosin (Chile), Eduardo Galeano (Uruguay), Homero Aridjis (Mexico), Luis Fernando Verissimo (Brasilia), Augusto Monterroso (Guatemala), Ernesto Cardenal (Nicaragua), Carlos Fuentes (Mexico), Jorge Luis Borges (Argentina), Jorge Amado (Brazil), Ernesto Sábato (Argentina), Carlos Drummond de Andrade (Brazil), and Pablo Neruda (Chile).--> Aliud praemium litterarum magni momenti internationalis est [[Praemium Hierosolymitanum]], inter cuius acceptores sunt [[Marcus Aguinis]] (Argentina), Marius Vargas Llosa (Peruvia), Ernestus Sabato (Argentina), Octavius Paz (Mexicum), Georgius Ludovicus Borges (Argentina).<!-- Auctores Brasiliani qui [[Praemium Camões|Praemium Camonianum]] acceperunt, the most prestigious literary award in the Portuguese language, include: João Cabral de Melo Neto, Rachel de Queiroz, Jorge Amado, Antonio Candido, Autran Dourado, Rubem Fonseca, Lygia Fagundes Telles, João Ubaldo Ribeiro, and Ferreira Gullar. Some notable authors who have won Brazil's [[Prêmio Machado de Assis]] include: Rachel de Queiroz, Cecília Meireles, João Guimarães Rosa, Érico Veríssimo, Lúcio Cardoso, and Ferreira Gullar.--> ==Annales operum magni momenti== [[Fasciculus:Sor Juana by Miguel Cabrera.png|thumb|upright=0.8|Soror [[Ioanna Agnes a Cruce]] (1651–1695), [[monacha]], [[poetria]], [[ludus scaenicus|dramatumque]] auctrix [[Mexico|Mexicana]]. Michael Cabrera anno 1750 pinxit.]] [[Fasciculus:Rubén Darío.jpg|thumb| upright=0.6| [[Rubén Darío]] (1867–1916), pater [[modernismus|modernismi]] [[Hispanice|Hispanici]].]] [[Fasciculus:Cesar vallejo 1929 RestauradabyJohnManuel.jpg|thumb|upright=0.6|[[Caesar Vallejo]] (1892–1938), [[poeta]] [[Peruvia]]nus, a [[Thomas Merton|Thoma Merton]] "maximus poeta post [[Dantes|Dantem]]"<ref>[[Anglice]] "the greatest universal poet since Dante."</ref> dictus.]] [[Fasciculus:Jorge Luis Borges.jpg|thumb|upright=0.6|[[Georgius Ludovicus Borges]] (1899–1986), [[poeta]], [[interpres]], et [[Argentina|Argentinus]] [[diegema]]tum, [[carmen|carminum]], commentationum [[scriptor]], anno [[1976]].]] [[Fasciculus:Pablo Neruda 1963.jpg|thumb|upright=0.6|[[Paulus Neruda]] (1904–1973) anno [[1963]].]] [[Fasciculus:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|thumb|upright=0.6|[[Octavius Paz]] (1914–1998), [[scriptor]], [[poeta]], [[legatus]] [[Mexicum|Mexicanus]], anno [[1988]].]] {{div col|2}} *'''1888''' ''Azul'' [[Rubén Darío]] (Nicaragua) *'''1889''' ''Aves sin nido'' [[Clorinda Matto de Turner]] (Peruvia) *'''1899''' ''Dom Casmurro'' [[Ioachim Maria Machado de Assis]] (Brasilia) *'''1900''' ''Ariel'' [[Iosephus Henricus Rodó]] (Uruquaia) *'''1900''' ''El Moto'' [[Ioachim Garcia Monge]] (Costa Rica) *'''1902''' ''Los maitines de la noche'' [[Iulius Herrera y Reissig]] (Uruquaia) *'''1902''' ''Os Sertões'' [[Euclides da Cunha]] (Brasilia) *'''1903''' ''Horas lejanas'' [[Darius Herrera]] (Panama) *'''1915''' ''El hombre de oro'' [[Ruphinus Blanco-Fombona]] (Venetiola) *'''1915''' ''Los de abajo'' [[Marianus Azuela]] (Mexicum) *'''1917''' ''Los sueños son vida'' [[Ricardus Jaimes Freyre]] (Bolivia) *'''1919''' ''Irremediablemente'' [[Alphonsina Storni]] (Argentina) *'''1919''' ''Los frutos ácidos'' [[Alphonsus Hernández Catá]] (Cuba) *'''1919''' ''Raza de bronce'' [[Alcides Arguedas]] (Bolivia) *'''1922''' ''La amada inmóvil'' [[Amatus Nervo]] (Mexicum) *'''1922''' ''Trilce'' [[Caesar Vallejo]] (Peruvia) *'''1922''' ''Paulicéia desvairada'' [[Marius de Andrade]] (Brasilia) *'''1922''' ''Desolación'' [[Gabriella Mistral]] (Tsilia) *'''1922''' ''La señorita Etcétera'' [[Arqueles Vela]] (Mexicum) *'''1924''' ''La vorágine'' [[Iosephus Eustasius Rivera]] (Columbia) *'''1926''' ''Don Segundo Sombra'' [[Ricardus Güiraldes]] (Argentina) *'''1926''' ''La canción de una vida'' [[Fabius Fiallo]] (Respublica Dominicana) *'''1928''' ''Macunaíma'' [[Marius de Andrade]] (Brasilia) *'''1928''' ''Poemas en menguante'' [[Marianus Brull]] (Cuba) *'''1929''' ''Doña Bárbara'' [[Romulus Gallegos]] (Venetiola) *'''1929''' ''Los siete locos'' [[Robertus Arlt]] (Argentina) *'''1929''' ''Onda'' [[Rogelius Sinán]] (Panama) *'''1930''' ''O Quinze'' [[Rachel de Queiroz]] (Brasilia) *'''1931''' ''Altazor'' [[Vincentius Huidobro]] (Tsilia) *'''1931''' ''Las lanzas coloradas'' [[Arturus Uslar Pietri]] (Venetiola) *'''1931''' ''Sóngoro Cosongo'' [[Nicolaus Guillén]] (Cuba) *'''1934''' ''Huasipungo'' [[Georgius Icaza]] (Aequatoria) *'''1936''' ''Angústia'' [[Gracilianus Ramos]] (Brasilia) *'''1937''' ''Doble acento'' [[Eugenius Florit]] (Cuba) *'''1938''' ''Olhai os Lírios do Campo'' [[Ericus Veríssimo]] (Brasilia) *'''1939''' ''El pozo'' [[Ioannes Carolus Onetti]] (Uruguaia) *'''1940''' ''La invención de Morel'' [[Adolphus Bioy Casares]] (Argentina) *'''1940''' ''Mamita Yunai'' [[Carolus Ludovicus Fallas]] (Costa Rica) *'''1941''' ''El mundo es ancho y ajeno'' [[Ciro Alegria]] (Peruvia) *'''1943''' ''Todo verdor perecerá'' [[Eduardus Mallea]] (Argentina) *'''1943''' ''Vestido de Noiva'' [[Nelson Rodrgues]] (Brasilia) *'''1944''' ''Ficciones'' [[Georgius Ludovicus Borges]] (Argentina) *'''1945''' ''A rosa do povo'' [[Carolus Drummond de Andrade]] (Brasilia) *'''1946''' ''El señor presidente'' [[Michael Angelus Asturias]] (Guatemala) *'''1947''' ''Al filo del agua'' [[Agustinus Yáñez]] (Mexicum) *'''1948''' ''El túnel'' [[Ernestus Sabato]] (Argentina) *'''1948''' ''Adán Buenosayres'' [[Leopoldus Marechal]] (Argentina) *'''1949''' ''Hombres de maíz'' [[Michael Angelus Asturias]] (Guatemala) *'''1949''' ''O tempo e o vento'' [[Ericus Veríssimo]] (Brasilia) *'''1949''' ''El Aleph'' [[Georgius Ludovicus Borges]] (Argentina) *'''1949''' ''El reino de este mundo'' [[Alexius Carpentier]] (Cuba) *'''1950''' ''Canto general'' [[Paulus Neruda]] (Tsilia) *'''1950''' ''El laberinto de la soledad'' [[Octavius Paz]] (Mexicum) *'''1950''' ''La vida breve'' [[Ioannes Carolus Onetti]] (Uruquaia) *'''1950''' ''Prisión verde'' [[Ramón Amaya Amador]] (Honduria) *'''1951''' ''La mano junto al muro'' [[Guliermus Meneses]] (Venetiola) *'''1952''' ''El confabulario'' [[Ioannes Iosephus Arreola]] (Mexicum) *'''1952''' ''La carne de René'' [[Vergilius Piñera]] (Cuba) *'''1953''' ''Los pasos perdidos'' [[Alexius Carpentier]] (Cuba) *'''1955''' ''El negrero'' [[Linus Novás Calvo]] (Cuba) *'''1955''' ''Morte e Vida Severina'' [[Ioannes Cabral de Melo Neto]] (Brasilia) *'''1955''' ''Pedro Páramo'' [[Ioannes Rulfo]] (Mexicum) *'''1956''' ''Grande Sertão: Veredas'' [[Ioannes Guimarães Rosa]] (Brasilia) *'''1956''' ''La hora 0'' [[Ernestus Cardenal]] (Nicaragua) *'''1958''' ''Gabriela, cravo e canela'' [[Georgius Amado]] (Brasilia) *'''1958''' ''Los ríos profundos'' [[Iosephus Maria Arguedas]] (Peruvia) *'''1959''' ''A Morte e a Morte de Quincas Berro d'Água'' [[Georgius Amado]] (Brasilia) *'''1960''' ''Hijo de hombre'' [[Augustus Roa Bastos]] (Paraquaia) *'''1960''' ''La tregua'' [[Marius Benedetti]] (Uruguaia) *'''1962''' ''Sobre héroes y tumbas'' [[Ernestus Sabato]] (Argentina) *'''1962''' ''El siglo de las luces'' [[Alexius Carpentier]] (Cuba) *'''1962''' ''La amortajada'' [[Maria Ludovica Bombal]] (Tsilia) *'''1962''' ''La muerte de Artemio Cruz'' [[Carolus Fuentes]] (Mexicum) *'''1963''' ''Rayuela'' [[Iulius Cortázar]] (Argentina) *'''1963''' ''La ciudad y los perros'' [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia) *'''1964''' ''A Paixão segundo G.H.'' [[Clarice Lispector]] (Brasilia) *'''1965''' ''O Vampiro de Curitiba'' [[Dalton Trevisan]] (Brasilia) *'''1965''' ''Tres tristes tigres'' [[Gulielmus Cabrera Infante]] (Cuba) *'''1965''' ''Marzo anterior'' [[Iosephus Balza]] (Venetiola) *'''1966''' ''Cenizas de Izalco'' [[Claribel Alegría]] (Salvatoria) *'''1966''' ''La casa verde'' [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia) *'''1966''' ''Paradiso'' [[Iosephus Lezama Lima]] (Cuba) *'''1967''' ''Cien años de soledad'' [[Gabriel García Márquez]] (Columbia) *'''1967''' ''Quarup'' [[Antonius Callado]] (Brasilia) *'''1968''' ''Fuera del juego'' [[Herbertus Padilla]] (Cuba) *'''1969''' ''El mundo alucinante'' [[Reinaldus Arenas]] (Cuba) *'''1970''' ''El obsceno pájaro de la noche'' [[Iosephus Donoso]] (Tsilia) *'''1970''' ''La cruz invertida'' [[Marcus Aguinis]] (Argentina) *'''1971''' ''Sargento Getúlio'' [[Ioannes Ubaldo Ribeiro]] (Brasilia) *'''1973''' ''As Meninas'' [[Lygia Fagundes Telles]] (Brasilia) *'''1974''' ''Yo, el supremo'' [[Augustus Roa Bastos]] (Paraguaia) *'''1974''' ''El limonero real'' [[Ioannes Iosephus (scriptor)|Ioannes Iosephus]] (Argentina) *'''1975''' ''El otoño del patriarca'' [[Gabriel García Márquez]] (Columbia) *'''1975''' ''Lavoura Arcaica'' [[Raduan Nassar]] (Brasilia) *'''1975''' ''Pobrecito poeta que era yo'' [[Roque Dalton]] (Salvatoria) *'''1975''' ''Poema Sujo'' [[Ferreira Gullar]] (Brasilia) *'''1975''' ''Terra nostra'' [[Carolus Fuentes]] (Mexicum) *'''1976''' ''El beso de la mujer araña'' [[Emanuel Puig]] (Argentina) *'''1976''' ''La guaracha del Macho Camacho'' [[Ludovicus Raphaelis Sánchez]] (Portus Dives) *'''1978''' ''Maitreya'' [[Severus Sarduy]] (Cuba) *'''1978''' ''Casa de campo'' [[Iosephus Donoso]] (Tsilia) *'''1979''' ''O Que É Isso, Companheiro?'' [[Fernandus Gabeira]] (Brasilia) *'''1980''' ''Respiración artificial'' [[Ricardus Piglia]] (Argentina) *'''1981''' ''La guerra del fin del mundo'' [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia) *'''1982''' ''La casa de los espíritus'' [[Isabella Allende]] (Tsilia) *'''1985''' ''El amor en los tiempos del cólera'' [[Gabriel García Márquez]] (Columbia) *'''1985''' ''El desfile del amor'' [[Sergius Pitol]] (Mexicum) *'''1988''' ''El imperio de los sueños'' [[Ioannina Braschi]] (Portus Dives) *'''1988''' ''O Alquimista'' [[Paulus Coelho]] (Brasilia) *'''1989''' ''Como agua para chocolate'' [[Laura Esquivel]] (Mexicum) *'''1990''' ''Agosto'' [[Reuben Fonseca]] (Brasilia) *'''1991''' ''La Gesta del Marrano'' [[Marcuss Aguinis]] (Argentina) *'''1992''' ''Antes que anochezca'' [[Reinaldus Arenas]] (Cuba) *'''1995''' ''Maqroll el gaviero'' [[Alvarus Mutis]] (Columbia) *'''1998''' ''[[Yo-Yo Boing!]]'' [[Ioannina Braschi]] (Portus Dives) *'''1998''' ''Los detectives salvajes'' [[Robertus Bolaño]] (Tsilia) *'''1999''' ''La pasion segun Carmela'' [[Marcus Aguinis]] (Argentina) *'''2000''' ''La fiesta del chivo'' [[Marius Vargas Llosa]] (Peruvia) *'''2000''' ''Dois irmãos'' [[Milton Hatoum]] (Brasilia) *'''2001''' ''La reina de América'' [[Georgius Majfud]] (Uruguaia) *'''2002''' ''Ojos, de otro mirar: poemas'' [[Homerus Aridjis]] (Mexicum) *'''2002''' ''Poesía'' [[Dulce María Loynaz|Dulcis Maria Loynaz]] (Cuba) *'''2004''' ''2666'' [[Robertus Bolaño]] (Tsilia) *'''2007''' ''The Brief Wondrous Life of Oscar Wao'' [[Junot Díaz]] (Respublica Dominicana) *'''2011''' ''United States of Banana'' [[Ioannina Braschi]] (Portus Dives) {{div col end}} {{NexInt}} {{div col|3}} *[[Christophorus Columbus]] *[[Conquisitatores Hispani|Conquisitatores]] *[[Cultura Americae Latinae]] *[[Criollismus]] *[[Litterae Africae]] *[[Litterae Asiae]] *[[Litterae Chicanae]] *[[Litterae Europae]] *[[Litterae Oceaniae]] *''[[Martinus Fierro]]'' ([[poema epicum]]) *[[Modernismus]] *[[Motus Nuyoricanus]] *[[Naturalismus (litterae)|Naturalismus]] *[[Poesis Americae Latinae]] *[[Poesis Chicana]] *[[Popol Vuh]] *[[Romanticismus]] {{div col end}} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Adorno, Rolena. ''The Polemics of Possession in Spanish American Narrative.'' *André, María, et Eva Bueno, eds. [[2008]]. ''Latin American women writers: an encyclopedia.'' *Balderston, Daniel, ed. [[2004]]. ''Encyclopedia of Latin American and Caribbean literature, 1900-2003.'' *Barnstone, Willis. [[2003]]. ''Literatures of Latin America: from antiquity to the present.'' *Bloom, Harold, ed. [[1990]]. ''Modern Latin American fiction.'' The Critical Cosmos Series. *Boland, Roy C. [[1991]]. ''Magical realism and beyond: the contemporary Spanish and Latin American novel.'' *Castro-Klarén, Sara. [[2008]]. ''A companion to Latin American literature and culture.'' *Condé, Lisa P. [[1991]]. ''Feminist readings on Spanish and Latin-American literature.'' *Echevarría, Roberto González, ed. [[1996]]. ''The Cambridge history of Latin American literature.'' *Fernández Moreno, César, ed. [[1980]]. ''Latin America in its literature.'' *Foster, David William. [[1975]]. ''Modern Latin American literature.'' A Library of Literary Criticism. *Foster, David William, ed. [[1992]]. ''Handbook of Latin American literature.'' *Foster, David William, ed. [[1997]]. ''From romanticism to modernismo in Latin America.'' *Forster, Merlin H., ed. [[1975]]. ''Tradition and renewal: essays on twentieth-century Latin American literature and culture.'' *Gallagher, David Patrick. [[1973]]. ''Modern Latin American literature.'' *Gracia, Jorge, ed. [[1989]]. ''Philosophy and literature in Latin America: a critical assessment of the current situation.'' *Johnson, Harvey Leroy, ed. [[1973]]. ''Contemporary Latin American literature; a conference.'' *King, John, ed. [[1987]]. ''Modern Latin American fiction: a survey.'' *Klein, Leonard S., ed. [[1988]]. ''Latin American literature in the 20th century: a guide.'' *Kristal, Efraín. [[2005]]. ''The Cambridge companion to the Latin American novel.'' *Loustau, Laura Rosa. [[2002]]. ''Cuerpos errantes: literatura latina y latinoamericana en Estados Unidos.'' *Luis, William, ed. [[1994]]. ''Modern Latin-American fiction writers.'' *Minc, Rose S., ed. [[1979]]. ''Latin American fiction today: a symposium.'' *Moss, Joyce. [[1999]]. ''Latin American literature and its times.'' 12 vol. *Plimpton, George, ed. [[2003]]. ''Latin American writers at work (Interviews).'' *Preuss, Mary M. [[1991]]. ''Past, present, and future: selected studies on Latin American Indian literatures.'' *Rogers, Elizabeth S., ed. [[1987]]. ''In retrospect: essays on Latin American literature.'' *Sánchez Garay, Elizabeth, et Roberto Sánchez Benítez, eds. [[2007]]. ''Literatura latinoamericana: historia, imaginación y fantasía.'' Mexici D.F.: Plaza y Valdés: Universidad Michoacana de San Nicolás de Hidalgo: Instituto de Comunicación, Artes y Humanidades de Monterrey AC: Consejo Zacatecano de Ciencia y tecnología: Universidad Carolina de Praga. ISBN 9789707226609. *Smith, Verity, ed. [[1997]]. ''Encyclopedia of Latin American literature.'' *Smith, Variety, ed. [[2000]]. ''Concise encyclopedia of Latin American literature.'' *Solé, Carlos A., ed. [[1989]]. ''Latin American writers.'' 3 vol. *Solé, Carlos A., et Klaus Müller-Bergh. [[2002]]. ''Latin American writers. Supplement I.'' *Stavans, Ilan, ed. [[1999]]. ''Mutual impressions: writers from the Americas reading one another.'' *Stavans, Ilan, ed. [[2011]]. ''The FSG Book of Twentieth-Century Latin American Poetry: An Anthology.'' *Stavans, Ilan, Edna Acosta-Belén, Harold Augenbraum, et Gustavo Pérez Firmat, eds. [[2010]]. ''The Norton Anthology of Latino Literature.'' *Valdés, Mario J. [[2004]]. ''Literary cultures of Latin America: a comparative history.'' ==Nexus externi== *[http://www.minitextos.org Fabulae breves, poemata, commentarii, theatrum.] *[https://web.archive.org/web/20110311113341/http://latineos.com/ "Latineos."] Artes et cultura Americae Latinae et Maris Caribici. *[http://lanic.utexas.edu/la/region/literature/ "Literature from Latin America."] LANIC. *[https://web.archive.org/web/20220401161215/https://palabravirtual.com/ "Palabra virtual."] Latin American Poetry. {{DEFAULTSORT:Litterae Americae Latinae}} [[Categoria:Litterae Hispanicae|-]] [[Categoria:Cultura Americae Latinae]] [[Categoria:Litterae Lusitanicae|-]] [[Categoria:Litterae Anglicae|-]] {{Myrias|Ars}} 88g2iw254rkke4z5m9au9hy0pugt7x3 1 287703 3982115 3979808 2026-08-18T18:32:02Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Disputationes orbae|Disputationes orbae]]}} 3982115 wikitext text/x-wiki {{Disputationes orbae}} == about Bibliographia == the entire section "Bibliographia" seems to be copied from another language. if possible can you please create content corresponding to hyperlinks. [[Uzanto:Leela52452|Leela52452]] ([[Uzanto-Diskuto:Leela52452|diskuto]]) 12:34, 20 apr. 2020 (UTC) [[:m:User_talk:leela52452|any OTHER suggestion or critique is preferred here]] == De nuntio de pagina spammifera == De nuntio de pagina spammifera videatur [[:en:Special:PermanentLink/1367706659]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:40, 9 Augusti 2026 (UTC) 1o6153dm9ncpai0a5xsh2jphzzmn0to 0 298541 3982103 3796350 2026-08-18T16:56:10Z Andrew Dalby 1084 bibl 3982103 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Sancteuremondus''',<ref>"Sancteuremondus" [https://archive.org/details/bub_gb_BrRHCH6wA64C/page/n193/mode/2up p. 174] {{Google Books|7HNgQ7n7d5gC|p. 74}}</ref> [[Francogallice]] ''Charles de Saint-Évremond'' (apud [[Saint-Denis-le-Gast]] natus mense Ianuario [[1616]];<ref>F. Verdier, "Date de la naissance de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 18 (1911) pp. 620-626 [https://www.jstor.org/stable/40517041 JSTOR]</ref> [[Londinium|Londinii]] anno [[1703]] mortuus) fuit philosophus et gastronomus. Ab anno [[1661]], a [[Francia]] exsul, breve spatium in [[Batavia]] sed multos annos [[Londinium|Londinii]] habitabat. == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Editiones et versiones operum * 1705 : ''Oeuvres meslées'' (Londinii: Tonson) {{GB|6wv7uLCSHiwC|vol. 1}} {{GB|e3rGj2_xGPEC|vol. 2 pars 1}} {{Google Books|yj9tGOFo8TAC|vol. 2 pars 2}} * 1708 : ''Mélange curieux, contenant les meilleures piéces atribuées a Mr. de Saint-Evremond''. Londinii; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_1/ vol. 1]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_2 vol. 2] * 1725 : Pierre Des Maizeaux, ed., '' Oeuvres de Monsieur de Saint-Évremond, publiées sur les manuscrits de l'auteur. Nouvelle édition revue, corrigée et augmentée de la vie de l'auteur''. 7 voll. (Londinii: Tonson) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6290638p vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62927807 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6291568s 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929850 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929909 5] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62915696 6] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6292887g 7] ** Editio 1753. 5 voll. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122889v vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122890s 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1228915 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122888g 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122892j 5] * 1930 : John Hayward, interpr., ''The letters of Saint Evremond''. Londinii: Routledge [https://archive.org/details/lettersofsaintev0000sain/ Exemplar mutuabile] * 1933 : René Ternois, ed., "Lettres inédites de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 40 (1933) pp. 239-258 [https://www.jstor.org/stable/40519925 JSTOR] * 1957 : Quentin Manning Hope, ed., "A Letter from Saint-Evremond to the Abbé de Hautefeuille" in ''Princeton University Library Chronicle'' vol. 18 (1957) pp. 183-188 [https://doi-org.lonlib.idm.oclc.org/10.2307/26403240 JSTOR] * 2017 : Denys Potts, ed., ''Saint-Évremond: A Voice from Exile. Unpublished Letters to Madame De Gouville and the Abbe De Hautefeuille 1697-1701''. Londinii: Routledge {{Google Books|8CNBDwAAQBAJ|Fragmenta}} ; Fontes fere coaevi * 1669 : [[Kenelmus Digbius|Kenelm Digby]]; George Hartman, ed.? ''[[The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened|The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened]]''. Londinii: Henry Brome {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|pp. 153-155}} ; Eruditio * Enzo Caramaschi, "Essai sur Saint-Évremond critique" in ''Aevum'' vol. 38 (1964) pp. 301-322 [https://www.jstor.org/stable/20859723 JSTOR] * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond: The Honnête Homme as Critic''. Indiana University Press, 1962 * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond and His Friends''. Genavae: Droz, 1999 {{Google Books|asoS4C46OO0C|Paginae selectae}} * Victor de Langsdorff, "[https://www.jstor.org/stable/44727439 Un Sceptique sous Louis XIV: Saint-Évremond et sa vie d'exil]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 56 (Martii 1865) pp. 209-235 * Frank Puaux, "Saint-Évremond et les réfugiés de la Révocation à Londres" in ''Bulletin de la Société de l'Histoire du Protestantisme Français'' vol. 67 (1918) pp. 184-208 [https://www.jstor.org/stable/24288392 JSTOR] * [[Sainte-Beuve]], "[https://www.jstor.org/stable/44690994 Madame de Krüdner et ce qu'en aurait dit Saint-Évremond]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 3 (1849) pp. 1011-1027 * René Ternois, "En écoutant Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 60 (1960) pp. 165-176 [https://www.jstor.org/stable/40521963 JSTOR] [[Categoria:Nati 1616]] [[Categoria:Mortui 1703]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Ganeones]] 0jcfj71v9fs5uc8bfcf7gxex8whvz0x 3982136 3982103 2026-08-18T19:48:26Z Andrew Dalby 1084 bibl 3982136 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Sancteuremondus''',<ref>"Sancteuremondus" [https://archive.org/details/bub_gb_BrRHCH6wA64C/page/n193/mode/2up p. 174] {{Google Books|7HNgQ7n7d5gC|p. 74}}</ref> [[Francogallice]] ''Charles de Saint-Évremond'' (apud [[Saint-Denis-le-Gast]] natus mense Ianuario [[1616]];<ref>F. Verdier, "Date de la naissance de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 18 (1911) pp. 620-626 [https://www.jstor.org/stable/40517041 JSTOR]</ref> [[Londinium|Londinii]] anno [[1703]] mortuus) fuit philosophus et gastronomus. Ab anno [[1661]], a [[Francia]] exsul, breve spatium in [[Batavia]] sed multos annos [[Londinium|Londinii]] habitabat. == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Editiones et versiones operum * 1705 : ''Oeuvres meslées''. Londinii: Tonson {{GB|6wv7uLCSHiwC|vol. 1}} {{GB|e3rGj2_xGPEC|vol. 2 pars 1}} {{Google Books|yj9tGOFo8TAC|vol. 2 pars 2}} * 1708 : ''Mélange curieux, contenant les meilleures piéces atribuées a Mr. de Saint-Evremond''. Londinii; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_1/ vol. 1]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_2 vol. 2] * 1725 : {{safesubst:creanda/m|fr|Pierre Des Maizeaux|Petrus Des Maizeaux|Pierre Des Maizeaux|t=2026-08-18 19:48:26}}, ed., ''Oeuvres de Monsieur de Saint-Évremond, publiées sur les manuscrits de l'auteur. Nouvelle édition revue, corrigée et augmentée de la vie de l'auteur''. 7 voll. (Londinii: Tonson) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6290638p vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62927807 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6291568s 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929850 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929909 5] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62915696 6] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6292887g 7] ** Editio 1753. 5 voll. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122889v vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122890s 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1228915 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122888g 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122892j 5] * 1930 : John Hayward, interpr., ''The letters of Saint Evremond''. Londinii: Routledge [https://archive.org/details/lettersofsaintev0000sain/ Exemplar mutuabile] * 1933 : René Ternois, ed., "Lettres inédites de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 40 (1933) pp. 239-258 [https://www.jstor.org/stable/40519925 JSTOR] * 1957 : Quentin Manning Hope, ed., "A Letter from Saint-Evremond to the Abbé de Hautefeuille" in ''Princeton University Library Chronicle'' vol. 18 (1957) pp. 183-188 [https://doi-org.lonlib.idm.oclc.org/10.2307/26403240 JSTOR] * 2017 : Denys Potts, ed., ''Saint-Évremond: A Voice from Exile. Unpublished Letters to Madame De Gouville and the Abbe De Hautefeuille 1697-1701''. Londinii: Routledge {{Google Books|8CNBDwAAQBAJ|Paginae selectae}} ; Fontes fere coaevi * 1669 : [[Kenelmus Digbius|Kenelm Digby]]; George Hartman, ed.? ''[[The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened|The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened]]''. Londinii: Henry Brome {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|pp. 153-155}} * 1693 : "Catalogue de quelques livres curieux qui se trouvent dans la bibliotheque de Mr. de S.E. a Londres" in ''Mercure galant'' (Octobre 1693) ; Eruditio * Patrick Andrivet, ''Saint-Évremond et l'histoire romaine''. Aurelianis: Paradigme, 1998 * Enzo Caramaschi, "Essai sur Saint-Évremond critique" in ''Aevum'' vol. 38 (1964) pp. 301-322 [https://www.jstor.org/stable/20859723 JSTOR] * Anna-Maria Crini, "Saint-Évremond e la corte di Toscana" in ''English Miscellany'' vol. 14 (1963) pp. 277-289 * Jean-Charles Darmon, ''Philosophie epicurienne et litterature au XVIIe siecle. Etudes surGassendi, Cyrano de Bergerac, La Fontaine, Saint-Évremond''. Lutetiae: Presses Universitaires de France, 1998 * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond: The Honnête Homme as Critic''. Indiana University Press, 1962 * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond and His Friends''. Genavae: Droz, 1999 {{Google Books|asoS4C46OO0C|Paginae selectae}} * Victor de Langsdorff, "[https://www.jstor.org/stable/44727439 Un Sceptique sous Louis XIV: Saint-Évremond et sa vie d'exil]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 56 (Martii 1865) pp. 209-235 * Jean M. Lanniel, "Un scepticisme nuancé de regret: Saint-Évremond et la dévotion" in ''XVIIe siecle'' vol. 93 (1971) pp. 13-25 * Richard Maber, "Saint-Évremond, Charles de Marguetel de Saint-Denis (bap. 1614, d. 1703)" (2004) in {{ODNB}} * Denys Potts, "Saint-Évremond and Buckingham, An Answer ... and a Question" in ''French Studies Bulletin'' no. 52 (1994) pp. 17-18 * Frank Puaux, "Saint-Évremond et les réfugiés de la Révocation à Londres" in ''Bulletin de la Société de l'Histoire du Protestantisme Français'' vol. 67 (1918) pp. 184-208 [https://www.jstor.org/stable/24288392 JSTOR] * [[Sainte-Beuve]], "[https://www.jstor.org/stable/44690994 Madame de Krüdner et ce qu'en aurait dit Saint-Évremond]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 3 (1849) pp. 1011-1027 * René Ternois, "En écoutant Saint-Évremond" in ''Revue d'histoire littéraire de la France'' vol. 60 (1960) pp. 165-176 [https://www.jstor.org/stable/40521963 JSTOR] * René Ternois, "[https://www.persee.fr/doc/annor_0003-4134_1960_num_10_3_4454 Saint-Évremond, gentilhomme normand]" in ''Annales de Normandie'' vol. 10 (1960) pp. 229-240 * René Ternois, "Saint-Évremond et la politique anglaise" in ''XVIIe siecle'' vol. 57 (1963) * René Ternois, "La vieillesse de Saint-Évremond" in ''Saggi e ricerche di letteratura francese'' vol. 4 (1963) * Rene Ternois, "Saint-Évremond devant la mort" in ''Saggi e ricerche di letteratura francese'' vol. 5 (1963) * René Ternois, "Saint-Évremond et Spinoza" in ''Revue d'histoire Litteraire de la France'' vol. 65 (1965) pp. 1-14 [[Categoria:Nati 1616]] [[Categoria:Mortui 1703]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Ganeones]] shmfl07q97189xqme2wzbkclx3k7nb5 3982137 3982136 2026-08-18T19:56:03Z Andrew Dalby 1084 3982137 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Sancteuremondus''',<ref>"Sancteuremondus" [https://archive.org/details/bub_gb_BrRHCH6wA64C/page/n193/mode/2up p. 174] {{Google Books|7HNgQ7n7d5gC|p. 74}}</ref> [[Francogallice]] ''Charles de Saint-Évremond'' (apud [[Saint-Denis-le-Gast]] natus mense Ianuario [[1616]];<ref>F. Verdier, "Date de la naissance de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 18 (1911) pp. 620-626 [https://www.jstor.org/stable/40517041 JSTOR]</ref> [[Londinium|Londinii]] anno [[1703]] mortuus) fuit philosophus et gastronomus. Ab anno [[1661]], a [[Francia]] exsul, breve spatium in [[Batavia]] sed multos annos [[Londinium|Londinii]] habitabat. == Notae == <references /> == Bibliographia == ; Editiones et versiones operum * 1705 : ''Oeuvres meslées''. Londinii: Tonson {{GB|6wv7uLCSHiwC|vol. 1}} {{GB|e3rGj2_xGPEC|vol. 2 pars 1}} {{Google Books|yj9tGOFo8TAC|vol. 2 pars 2}} * 1725 : {{safesubst:creanda/m|fr|Pierre Des Maizeaux|Petrus Des Maizeaux|Pierre Des Maizeaux|t=2026-08-18 19:48:26}}, ed., ''Oeuvres de Monsieur de Saint-Évremond, publiées sur les manuscrits de l'auteur. Nouvelle édition revue, corrigée et augmentée de la vie de l'auteur''. 7 voll. (Londinii: Tonson) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6290638p vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62927807 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6291568s 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929850 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62929909 5] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62915696 6] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6292887g 7] ** Editio 1753. 5 voll. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122889v vol. 1] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122890s 2] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1228915 3] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122888g 4] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k122892j 5] * 1930 : John Hayward, interpr., ''The letters of Saint Evremond''. Londinii: Routledge [https://archive.org/details/lettersofsaintev0000sain/ Exemplar mutuabile] * 1933 : René Ternois, ed., "Lettres inédites de Saint-Évremond" in ''Revue d'Histoire littéraire de la France'' vol. 40 (1933) pp. 239-258 [https://www.jstor.org/stable/40519925 JSTOR] * 1957 : Quentin Manning Hope, ed., "A Letter from Saint-Evremond to the Abbé de Hautefeuille" in ''Princeton University Library Chronicle'' vol. 18 (1957) pp. 183-188 [https://doi-org.lonlib.idm.oclc.org/10.2307/26403240 JSTOR] * 2017 : Denys Potts, ed., ''Saint-Évremond: A Voice from Exile. Unpublished Letters to Madame De Gouville and the Abbe De Hautefeuille 1697-1701''. Londinii: Routledge {{Google Books|8CNBDwAAQBAJ|Paginae selectae}} ; Fontes fere coaevi et editiones suppositiciae * 1669 : [[Kenelmus Digbius|Kenelm Digby]]; George Hartman, ed.? ''[[The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened|The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened]]''. Londinii: Henry Brome {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|pp. 153-155}} * 1693 : "Catalogue de quelques livres curieux qui se trouvent dans la bibliotheque de Mr. de S.E. a Londres" in ''Mercure galant'' (Octobre 1693) * 1701 : ''Saint-Evremoniana, ou Receuil de diverses pièces curieuses''. Amstelodami: Poerre Mortier {{Google Books|yfRWAAAAcAAJ}} * 1708 : ''Mélange curieux, contenant les meilleures piéces atribuées a Mr. de Saint-Evremond''. Londinii; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_1/ vol. 1]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_mlange-curieux-contenan_saint-evremond_1708_2 vol. 2] ; Eruditio * Patrick Andrivet, ''Saint-Évremond et l'histoire romaine''. Aurelianis: Paradigme, 1998 * Enzo Caramaschi, "Essai sur Saint-Évremond critique" in ''Aevum'' vol. 38 (1964) pp. 301-322 [https://www.jstor.org/stable/20859723 JSTOR] * Anna-Maria Crini, "Saint-Évremond e la corte di Toscana" in ''English Miscellany'' vol. 14 (1963) pp. 277-289 * Jean-Charles Darmon, ''Philosophie epicurienne et litterature au XVIIe siecle. Etudes surGassendi, Cyrano de Bergerac, La Fontaine, Saint-Évremond''. Lutetiae: Presses Universitaires de France, 1998 * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond: The Honnête Homme as Critic''. Indiana University Press, 1962 * Quentin Manning Hope, ''Saint-Évremond and His Friends''. Genavae: Droz, 1999 {{Google Books|asoS4C46OO0C|Paginae selectae}} * Victor de Langsdorff, "[https://www.jstor.org/stable/44727439 Un Sceptique sous Louis XIV: Saint-Évremond et sa vie d'exil]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 56 (Martii 1865) pp. 209-235 * Jean M. Lanniel, "Un scepticisme nuancé de regret: Saint-Évremond et la dévotion" in ''XVIIe siecle'' vol. 93 (1971) pp. 13-25 * Richard Maber, "Saint-Évremond, Charles de Marguetel de Saint-Denis (bap. 1614, d. 1703)" (2004) in {{ODNB}} * Denys Potts, "Saint-Évremond and Buckingham, An Answer ... and a Question" in ''French Studies Bulletin'' no. 52 (1994) pp. 17-18 * Frank Puaux, "Saint-Évremond et les réfugiés de la Révocation à Londres" in ''Bulletin de la Société de l'Histoire du Protestantisme Français'' vol. 67 (1918) pp. 184-208 [https://www.jstor.org/stable/24288392 JSTOR] * [[Sainte-Beuve]], "[https://www.jstor.org/stable/44690994 Madame de Krüdner et ce qu'en aurait dit Saint-Évremond]" in ''Revue des Deux Mondes'' 2a ser. vol. 3 (1849) pp. 1011-1027 * René Ternois, "En écoutant Saint-Évremond" in ''Revue d'histoire littéraire de la France'' vol. 60 (1960) pp. 165-176 [https://www.jstor.org/stable/40521963 JSTOR] * René Ternois, "[https://www.persee.fr/doc/annor_0003-4134_1960_num_10_3_4454 Saint-Évremond, gentilhomme normand]" in ''Annales de Normandie'' vol. 10 (1960) pp. 229-240 * René Ternois, "Saint-Évremond et la politique anglaise" in ''XVIIe siecle'' vol. 57 (1963) * René Ternois, "La vieillesse de Saint-Évremond" in ''Saggi e ricerche di letteratura francese'' vol. 4 (1963) * Rene Ternois, "Saint-Évremond devant la mort" in ''Saggi e ricerche di letteratura francese'' vol. 5 (1963) * René Ternois, "Saint-Évremond et Spinoza" in ''Revue d'histoire Litteraire de la France'' vol. 65 (1965) pp. 1-14 [[Categoria:Nati 1616]] [[Categoria:Mortui 1703]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Philosophi Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Ganeones]] qa9n86npvdvl0bq5haw8uh9bjmnpjdx 0 299941 3982049 3796355 2026-08-18T14:28:39Z Andrew Dalby 1084 /* Editiones */ 3982049 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Closet of Sir Kenelme Digbie title page.jpg|thumb|''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened'' (1669): titulus]] '''''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened''''' est liber de re coquinaria, atque praesertim de confectione [[hydromeli]]tis vel [[medus|medi]], e manuscriptis seu schedis [[Kenelmus Digbius|Kenelmi Digbii]] paratus. Auctore anno [[1665]] mortuo, permissione filii eius editio anno [[1669]] ab amanuensi confecta est. Nomine amanuensis non dato, suggeri potest Georgium Hartman hoc opus divulgavisse, qui anno anteriori ''[[Choice and Experimented Receipts in Physick and Chirurgery]]'' e collectionibus Kenelmi Digbii simili modo ediderat. Idem anno [[1682]] florilegium divulgavit praecepta selecta e libris ambobus comprehendens, titulo novo ''The True Preserver and Restorer of Health''. Praecepta fere 335 hoc libro recitantur, quorum fere 80 aliis inventoribus attribuuntur. Brevi adnotatione editoris anonymi praefato, insequuntur * Praecepta primae divisionis, potiones fortes comprehendentis, videlicet: ** [[hydromel]] (''meath, metheglin''), variis herbis aromatibusque additis, 103 ** vinum e cerasis, e [[ribes rubrum|ribis rubris]], ex uvis passis, e fragariis (''morello wine, cherry wine, currants wine, stepponi, strawberry wine''), 6 ** [[alla]]m vel [[cervesia]]m modo Anglico una cum [[pomacium]] (''ale, cider''), 10 * Praecepta secundae divisionis, cui rubrica ''Of Cookery'' "De re coquinaria" praeponitur, 219 Fere 12 praecepta [[Francia|Francica]] esse referuntur aut sub nominibus [[Francogallice|Francogallicis]] dantur; perpauca [[Italia|Italica]] ([[panis coctus]]: ''Pan cotto, as the Cardinals use in Rome''),<ref>{{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Pp. 167-168 editionis 1669}}</ref> [[Hispania|Hispanica]], [[Nederlandia|Hollandica]], [[Germania|Germanica]] esse videntur. Praeceptorum trium [[Portugallia|Portugallensium]] duo ad reginam [[Catharina de Bragantia|Catharinam Bragantiae]] comitissamque Penalvae ancillam reginalem adscribuntur. Ambo in arte coquinaria Lusitanica hodie usque celebrantur, videlicet [[cydoniatum]] vel ''marmelada'' (''White marmulate the Queens way'') et ''{{Creanda|pt|gemada}}'' (''The way that the Countess de Penalva makes Portuguez eggs for the Queen'').<ref>{{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Pp. 241-242 et 296-297 editionis 1669}}. Comitissa Penalvae anno 1662 in Angliam profecta est, anno 1665 ibi mortua est ([https://courtofficers.ctsdh.luc.edu/indices/Index%2002%20Household%20of%20Queen%20Catherine%201662b.pdf vide "Penalva"])</ref> [[Fasciculus:Hartman True Preserver 1682 tp.jpg|thumb|George Hartman, ed., ''The True Preserver and Restorer of Health'' (1682): titulus]] == Editiones == * 1669 : ''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened''. Londinii: Henry Brome; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1669/mode/2up Textus e micropellicula] {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Textus e fac-simile demptus}} [https://www.gutenberg.org/ebooks/16441 editio interretialis] apud ''Project Gutenberg'' * 1671 : 2a ed. Londinii: Henry Brome; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1671/mode/2up Textus e micropellicula] * 1677 : 3a ed. Londinii: Henry Brome [https://archive.org/details/closetofeminentl00digb Textus] apud ''Internet Archive''; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1677/ Textus e micropellicula] * 1682 (florilegium) : George Hartman, ed., ''The True Preserver and Restorer of Health, being a choice collection of select and experienced remedies for all distempers incident to men, women, and children. selected from and experienced by the most famous physicians and chyrurgeons in Europe, together with excellent directions for cookery ... with the description of an ingenious and useful engin for dressing of meat and for distilling th[e] choicest cordial waters with-out wood coals, candle or oyl; published for the publick good''. Londinii {{Google Books|j8abvtnQqM0C}} [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A42984.0001.001?view=toc editio interretialis] apud Michiganenses * 1911 : Anne Macdonell, ed., ''The Closet of Sir Kenelm Digby Knight Opened ... with introduction, notes, and glossary''. Londinii: Philip Lee Warner, 1910 [https://archive.org/details/closetofsirkenel00digb Textus] apud ''Internet Archive'' * 1967 : ''The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened, London, 1669'' (editio fac-simile primae editionis). ''Mallinckrodt Collection of Food Classics'', vol. 6 {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ}} * 1997 : Jane Stevenson, Peter Davidson, edd., ''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened (1669) ... with introduction, notes and appendices''. Londinii: Prospect Books, 1997. ISBN 978-0-907325-76-5 == Notae == <references /> == Bibliographia == * Priscilla Bain, Maggie Black, "A Glance at the Life of Sir Kenelm Digby, Knight, at his cookbook called The Closet Opened ..." in Harlan Walker, ed., ''Cooks and Other People: proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery 1995'' (Londinii: Prospect Books, 1996) {{Google Books|lpOqTUucwhUC|pp. 27-34}} * Clarissa Dickson Wright, ''A History of English Food'' (Londinii: Random House, 2011. ISBN 978-1-905-21185-2) pp. 223–229 [[Categoria:Libri de re coquinaria]] [[Categoria:Libri de potionibus fortibus]] [[Categoria:Scripta 1669]] [[Categoria:Litterae Anglicae]] 80oy7fc9bdgryvdwbuohkcun5r39cwk 0 300053 3982180 3876882 2026-08-19T00:46:50Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3982180 wikitext text/x-wiki '''Idolorum caput'''<ref>[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=277 1972, vol. 1, p. 275].</ref> ([[Russice]] ''Болванский нос, Bolvanskij Nos'') est [[promunturium]], in extremitate septentrionali [[Vaigatia]]e insulae situm; ad fretum [[Pylae Karicae|Pylas Karicas]] inter maria [[mare Barentsii|Barentsii]] et [[mare Karense|Karense]] spectat. In promunturio [[templum]] [[Lingua Nenetica|Neneticum]] erat, quod {{Creanda|en|Stephen Borough|Stephanus Borough}} nauta [[Anglia|Anglicus]] anno 1556 vidit, quodque fuse describit. A [[missionarius|missionariis]] anno 1828 incensum est. Annis ab 1984 ad 1987, expeditio [[archaeologia|archaeologica]] templi reliquias investigavit. ==Notae== <references /> ==Bibliographia== * Хлобыстин Л.П. ''Святилища острова Вайгач'' // Древности славян и финно-угров. Petropoli, 1992 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} * [[:s:ru:ЭСБЕ/Вайгач|De Idolorum capite]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20211120115958/https://www.culture.ru/objects/1822/bolvanskii-nos-v-neneckom-avtonomnom-okruge De investigatione archaeologica Idolorum capitis] {{ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20211120121418/https://sevprostor.ru/istorija/abandoned-facilities/213-bolvanskiy.html [[Statio meteorologica]] relicta in Idolorum capite] {{ling|Russice}} * [https://wikimapia.org/#lang=en&lat=70.415635&lon=59.001389&z=11&m=h&show=/10143389/Bolvanskiy-Nos Idolorum caput] apud ''Vicimapia'' * [http://www.getamap.net/maps/russia/nenetskiy_avtonomnyy_okrug/_bolvanskiynos_mys/ Idolorum caput] apud ''GETaMAP'' {{nexus absunt}} [[Categoria:Promunturia Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Archangelopolitana]] [[Categoria:Districtus autonomus Neneticus]] [[Categoria:Mare Karense]] [[Categoria:Promunturia Russiae Asiaticae]] q8hh35qa3mlxrcwk0mael8a7bvy80kp 0 300473 3982051 3965865 2026-08-18T14:32:15Z Andrew Dalby 1084 3982051 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Cooper Art of Cookery Refin'd 1654 title page.jpg|thumb|''The Art of Cookery Refin'd and Augmented'' (1654): titulus]] '''Ios. Cooper''', vulgo aut ''Josia'' aut ''Joseph'', qui medio saeculo XVII floruit, fuit coquus principalis vel privatus regi [[Anglia|Anglico]] [[Carolus I (rex Angliae)|Carolo I]]. Auctor fuit praeceptorum culinariorum titulo ''The Art of Cookery Refin'd and Augmented'' ("Ars coquinaria expolita et aucta") quae anno [[1654]] divulgata sunt (sub regimine parlamentario, rege iam interfecto). Nec de ipso Cooper nec de officio quo fungi dicitur ullam rem scimus nisi quod in titulo operis videtur. Proponitur eum [[Bellum Civile Anglicum|Bello Civili]] saeviente operam dedisse, quibus annis documenta pauca e domibus villisque ubi aula regia morabat servantur.<ref>{{qc|id=Richardson et Isabell (1984)}}</ref> Recenter etiam proponitur Iosephum Cooper patrem fuisse Augustini Cooper, "coloni" nuncupati (''Austin the Settler'')<ref>{{qc|id=Dalby (2021)}}</ref> qui in [[Palatium Hamptoniense|palatio Hamptoniensi]] habitavisse ibidemque in matrimonium coniunctum esse, anno 1661 (rege [[Carolus II (rex Angliae)|Carolo II]] restituto) cum familia sua [[Hibernia]]m petivisse, hic patrimonium sibi constituisse: patrem enim Augustini "officio apud aulam regis Caroli I" functum refertur.<ref>''Austin Cooper, whose father held an appointment in the Court of Charles I'': Sir Bernard Burke, ''A Genealogical and Heraldic History of the Landed Gentry of Ireland'' (1912) [https://archive.org/details/genealogicalhera00burkuoft/page/132/mode/2up p. 132] s.v. "Cooper of Killenure: Lineage"</ref> == Scriptum == * 1654 : ''The Art of Cookery Refin'd and Augmented, containing an Abstract of Some Rare and Rich Unpublished Receipts of Cookery collected from the Practise of that Incomparable Master of These Arts, Mr. Jos. Cooper, Chiefe Cook to the Late King''. Londinii: R. Lowndes; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheArtOfCookeryRefindAndAugmented1654/ Textus e micropellicula] {{Google Books|CY9mAAAAcAAJ}} [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A34445.0001.001 editio interretialis] == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{ec|id=Dalby (2021)|c=[[Andreas Dalby|Andrew Dalby]], "[https://www.academia.edu/64308720/Biogastronomica Biogastronomica]" in ''[[Petits propos culinaires]]'' no. 121 (2021) pp. 57-63}} * {{ec|id=Davidson (1999)|c="Cooper, Joseph" in Alan Davidson, ''The Oxford Companion to Food'' (Oxonii: Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-211579-0) p. 215 }} * [[William Carew Hazlitt|Gulielmus Carew Hazlitt]], ''Old Cookery Books and Ancient Cuisine'' (Londinii: Elliot Stock, 1886) [https://archive.org/details/b21525079 Textus] apud ''Internet Archive''; [https://www.gutenberg.org/files/12293/12293-h/12293-h.htm editio 1902] apud ''Project Gutenberg''; [[:s:en:Old Cookery Books and Ancient Cuisine|apud Vicifontem]] * {{ec|id=Richardson et Isabell (1984)|c=Louise A. Richardson, J. R. Isabell, ''Joseph Cooper, Chief Cook to Charles I'' in ''[[Petits Propos Culinaires]]'' no. 18 (1984) pp. 40-53}} == Nexus externi == * ''[https://gastronomyarchaeology.wordpress.com/tag/the-art-of-cookery-refind-and-augmented/ The Art of Cookery Refin'd and Augmented]'' apud ''GastronomyArchaeology'' * ''[https://firesidefeasts.wordpress.com/tag/the-art-of-cookery-refind-and-augmented-1654-by-joseph-cooper/ The Art of Cookery Refin'd and Augmented]'' apud ''Fireside Feasts'' * [https://sites.google.com/site/taniajesseppond/austin-the-settler-cooper De Augustino Cooper "colono" nuncupato] {{DEFAULTSORT:Cooper, Iosephus}} [[Categoria:Nati saeculo 17]] [[Categoria:Mortui saeculo 17]] [[Categoria:Artifices Angliae]] [[Categoria:Coqui]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] [[Categoria:Carolus I (rex Angliae)]] 15o5ygidcug9w5d53yyoq4azkkfbczw 0 305258 3982117 3780860 2026-08-18T18:37:43Z LilyKitty 18316 de scripto ab Alberto Einstein 3982117 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Třetí pětiletka.jpg|thumb|Anno [[1961]] in [[Cechoslovacia|Bohemoslovacia]] in quinquennium insecuturum: praesentantur fines oeconomici de [[carbo]]ne exercendo secundum ineptias [[communismus|communismi]].]] '''Oeconomia systematica-programmatica''',<ref>Christian Helfer, ''Lexicon auxiliare'' (Saraviponte: 1991), 424.</ref> seu '''oeconomia disposita''' vel '''ordinata''',<ref>Aloysius Györkösy, ''Magyar-Latin szótár / Dictionarium Hungaro-Latinum,'' p. 990.</ref> est genus systematis [[oeconomia|oeconomici]], ubi [[instrumentum productionis]], [[collocatio pecuniae|pecuniaria collocatio]], [[procreatio]], et allocatio [[mercimonium|bonorum]] [[capital]]ium per consilia oeconomicae et procreationis praedisposita effectuantur. Oeconomia praedisposita uti valet dispositione ad centralem, minus centralem, seu participatoriam ordinationem oeconomicam [[mos|more]] [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovietico]] patratam. Gradus centralis minusve centralis dispositionis in consiliis capiendis et participatione e certo rationis disceptatoriae adhibitae genere pendet. ==Quemadmodum patretur== [[Civitas|Civitates]] [[socialismus|socialisticae]], quae exemplo Sovietico innixae erant, dispositionem centralem adhibuerunt, etiamsi minoritas velut [[Iugoslavia]] quendam socialismi gradum mercatus instituisset (in propria operariorum administratione, quae dicebatur; [[Serbocroatice]] ''radničko samoupravljanje''). Socialismus mercatum aboliturus mercatum factorium calculatione immediata substituit ut instrumentum actionum coordinandi variarum [[societas humana|societatum]] oeconomicarum socialiter possessarum, quae oeconomiam componunt. Recentiores praedispositioni socialisticae et allocationi approximationes a quibusdam oeconimistis et scientistis [[computatrum|computatralibus]] rationes praedisponendi in [[scientia computatralis|scientia computatrali]] et [[technologia]] [[informatio]]nis repositos oriuntur. Oeconomiae praedispositae cum oeconomiis haud ordinatis discrepant, [[oeconomia mercatus|oeconomiis scilicet mercatus]], ubi societates autonomae, quae in mercatibus operantur, consilia ineunt de procreatione, distributione, aestimatione et collocatione. Oeconomiae mercatus, quae ''dispositione indicativa''<!--indicative planning--> utuntur, ''oeconomiae mercatus praedispositae,'' ''oeconomiae mixtae,'' et ''oeconomiae mercatus'' mixtae dicuntur. Oeconomia imperiosa sequitur systema administratorium imperia patrandi, quod proprium erat Unioni Sovieticae Foederique Orientali, antequam nonnullae ex his civitatibus ad oeconomiam mercatus mutabantur. Hoc auget gravissimum regiminis hierarchici momentum et publicam productionis possessionem ad allocationem opum in his rationibus oeconomicis. Tamen [[Albertus Einstein]], physicus clarus in eius scripto ''Quare socialismus?''<ref>[[Anglice]]: ''Why Socialism?''</ref> usum oeconomiae systematicae defensit, ad meliorem societatem domocraticam contra [[inaequitas reditus|inaequitatem oeconomicam]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationem mercatoriam]] quae [[creativitas|creativitatem]] humanam privat. {{NexInt}} * [[Aequilibrium oeconomicum]] * [[Bellum civile Russicum]] * [[Cybernetica]] * [[Macrooeconomia]] * [[Microoeconomia]] * [[Nationalizatio]] * [[Oeconomia administrativa]] * [[Oeconomia mercatus]] * [[Oeconomia politica]] == Bibliographia == * Cox, Robin. [[2005]]. "The Economic Calculation Controversy: Unravelling of a Myth." ''Common Voice'' 3. [https://libcom.org/files/CommonVoice3.pdf PDF.] * Damier, Vadim. [[2012]]. [http://aitrus.info/node/2595 "The Economy of Freedom"]. * Devine, Pat. [[2010]]. ''Democracy and Economic Planning.'' Polity. ISBN 978-0745634791. * [[Michael Ellman|Ellman, Michael]]. [[2014]]. [http://www.cambridge.org/US/academic/subjects/economics/economics-general-interest/socialist-planning-3rd-edition ''Socialist Planning,''] ed. tertia. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 1107427320. * Gregory, Paul R., et Robert C. Stuart. [[2003]]. ''Comparing Economic Systems in the Twenty-First Century.'' Bostoniae: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-618-26181-9. * Grossman, Gregory. [[1987]]. "Command economy." ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'' 1: 494–95. * Kaplan, Robert. ''International Economics and Foreign Relations,'' ubi naturam oeconomiae imperatae<!--?command economy--> tractat, nomen [[Maximilianus Weber|Weberianum]]. * Landauer, Carl. [[1947]]. ''Theory of National Economic Planning,'' ed. secunda. Berkeleiae et Angelopoli: University of California Press. * Mandel, Ernest. [[1986]]. "In Defence of Socialist Planning." ''New Left Review'' 159. * Nove, Alec. [[1987]]. "Planned economy." ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'' 3: 879–85. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Planned economy|oeconomiam programmaticam}} * Flaherty, Diana, "Self-management and Requirements for Social Property: Lessons from Yugoslavia." [http://www.nodo50.org/cubasigloXXI/congreso/flaherty_15abr03.pdf PDF.] * Jakopovich, Daniel. "Yugoslavia's Self-Management."[http://www.spokesmanbooks.com/Spokesman/PDF/117Jakopovich.pdf PDF.] * Petras, Iacobus, et Henricus Veltmeyer. [http://libcom.org/library/worker-self-management-in-historical-perspective "Worker self-management in historical perspective".] *[https://www.bpb.de/kurz-knapp/lexika/lexikon-der-wirtschaft/20292/planwirtschaft/ definitio in lexico oeconomico.] == Notae == <references/> [[Categoria:Communismus]] [[Categoria:Marxiana]] [[Categoria:Oeconomia]] [[Categoria:Socialismus]] {{Myrias|Societas}} kvw77clc6j2y3xji7gfykejd11b4s2b 3982128 3982117 2026-08-18T19:23:19Z LilyKitty 18316 de opere ab Alberto Einstein 3982128 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Třetí pětiletka.jpg|thumb|Anno [[1961]] in [[Cechoslovacia|Bohemoslovacia]] in quinquennium insecuturum: praesentantur fines oeconomici de [[carbo]]ne exercendo secundum ineptias [[communismus|communismi]].]] '''Oeconomia systematica-programmatica''',<ref>Christian Helfer, ''Lexicon auxiliare'' (Saraviponte: 1991), 424.</ref> seu '''oeconomia disposita''' vel '''ordinata''',<ref>Aloysius Györkösy, ''Magyar-Latin szótár / Dictionarium Hungaro-Latinum,'' p. 990.</ref> est genus systematis [[oeconomia|oeconomici]], ubi [[instrumentum productionis]], [[collocatio pecuniae|pecuniaria collocatio]], [[procreatio]], et allocatio [[mercimonium|bonorum]] [[capital]]ium per consilia oeconomicae et procreationis praedisposita effectuantur. Oeconomia praedisposita uti valet dispositione ad centralem, minus centralem, seu participatoriam ordinationem oeconomicam [[mos|more]] [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovietico]] patratam. Gradus centralis minusve centralis dispositionis in consiliis capiendis et participatione e certo rationis disceptatoriae adhibitae genere pendet. ==Quemadmodum patretur== [[Civitas|Civitates]] [[socialismus|socialisticae]], quae exemplo Sovietico innixae erant, dispositionem centralem adhibuerunt, etiamsi minoritas velut [[Iugoslavia]] quendam socialismi gradum mercatus instituisset (in propria operariorum administratione, quae dicebatur; [[Serbocroatice]] ''radničko samoupravljanje''). Socialismus mercatum aboliturus mercatum factorium calculatione immediata substituit ut instrumentum actionum coordinandi variarum [[societas humana|societatum]] oeconomicarum socialiter possessarum, quae oeconomiam componunt. Recentiores praedispositioni socialisticae et allocationi approximationes a quibusdam oeconimistis et scientistis [[computatrum|computatralibus]] rationes praedisponendi in [[scientia computatralis|scientia computatrali]] et [[technologia]] [[informatio]]nis repositos oriuntur. Oeconomiae praedispositae cum oeconomiis haud ordinatis discrepant, [[oeconomia mercatus|oeconomiis scilicet mercatus]], ubi societates autonomae, quae in mercatibus operantur, consilia ineunt de procreatione, distributione, aestimatione et collocatione. Oeconomiae mercatus, quae ''dispositione indicativa''<!--indicative planning--> utuntur, ''oeconomiae mercatus praedispositae,'' ''oeconomiae mixtae,'' et ''oeconomiae mercatus'' mixtae dicuntur. Oeconomia imperiosa sequitur systema administratorium imperia patrandi, quod proprium erat Unioni Sovieticae Foederique Orientali, antequam nonnullae ex his civitatibus ad oeconomiam mercatus mutabantur. Hoc auget gravissimum regiminis hierarchici momentum et publicam productionis possessionem ad allocationem opum in his rationibus oeconomicis. Tamen [[Albertus Einstein]], physicus clarus in eius scripto ''[[Quare socialismus ?]]''<ref>[[Anglice]]: ''Why Socialism?''</ref> anno [[1949]] usum oeconomiae systematicae defensit, ad meliorem societatem domocraticam contra [[inaequitas reditus|inaequitatem oeconomicam]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationem mercatoriam]] quae [[creativitas|creativitatem]] humanam privat. {{NexInt}} * [[Aequilibrium oeconomicum]] * [[Bellum civile Russicum]] * [[Cybernetica]] * [[Macrooeconomia]] * [[Microoeconomia]] * [[Nationalizatio]] * [[Oeconomia administrativa]] * [[Oeconomia mercatus]] * [[Oeconomia politica]] == Bibliographia == * Cox, Robin. [[2005]]. "The Economic Calculation Controversy: Unravelling of a Myth." ''Common Voice'' 3. [https://libcom.org/files/CommonVoice3.pdf PDF.] * Damier, Vadim. [[2012]]. [http://aitrus.info/node/2595 "The Economy of Freedom"]. * Devine, Pat. [[2010]]. ''Democracy and Economic Planning.'' Polity. ISBN 978-0745634791. * [[Michael Ellman|Ellman, Michael]]. [[2014]]. [http://www.cambridge.org/US/academic/subjects/economics/economics-general-interest/socialist-planning-3rd-edition ''Socialist Planning,''] ed. tertia. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 1107427320. * Gregory, Paul R., et Robert C. Stuart. [[2003]]. ''Comparing Economic Systems in the Twenty-First Century.'' Bostoniae: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-618-26181-9. * Grossman, Gregory. [[1987]]. "Command economy." ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'' 1: 494–95. * Kaplan, Robert. ''International Economics and Foreign Relations,'' ubi naturam oeconomiae imperatae<!--?command economy--> tractat, nomen [[Maximilianus Weber|Weberianum]]. * Landauer, Carl. [[1947]]. ''Theory of National Economic Planning,'' ed. secunda. Berkeleiae et Angelopoli: University of California Press. * Mandel, Ernest. [[1986]]. "In Defence of Socialist Planning." ''New Left Review'' 159. * Nove, Alec. [[1987]]. "Planned economy." ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'' 3: 879–85. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Planned economy|oeconomiam programmaticam}} * Flaherty, Diana, "Self-management and Requirements for Social Property: Lessons from Yugoslavia." [http://www.nodo50.org/cubasigloXXI/congreso/flaherty_15abr03.pdf PDF.] * Jakopovich, Daniel. "Yugoslavia's Self-Management."[http://www.spokesmanbooks.com/Spokesman/PDF/117Jakopovich.pdf PDF.] * Petras, Iacobus, et Henricus Veltmeyer. [http://libcom.org/library/worker-self-management-in-historical-perspective "Worker self-management in historical perspective".] *[https://www.bpb.de/kurz-knapp/lexika/lexikon-der-wirtschaft/20292/planwirtschaft/ definitio in lexico oeconomico.] == Notae == <references/> [[Categoria:Communismus]] [[Categoria:Marxiana]] [[Categoria:Oeconomia]] [[Categoria:Socialismus]] {{Myrias|Societas}} 0td2w65vb7eyenleixc7eryd4hswaom 10 307691 3982172 3943341 2026-08-18T23:17:32Z Grufo 64423 +compendium 3982172 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula transitoria}} {{Compendia formulae|dubcat}} Paginae quae hac formula utuntur in [[:Categoria:Paginae categoriis carentes]] numerabuntur. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Dubcat}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Dubcat|propositum=exhibitio}} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Paginae categoriis carentes}} * [[Specialis:Paginae sine categoriis]] * [[Vicipaedia:Categoria]] * [[Vicipaedia:Praefatio]] * [[Vicipaedia:PetScan]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae de rebus corrigendis|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> s7u0jlxvcy7n9dsjnkox0qm5bjx0yah 0 311240 3982068 3887672 2026-08-18T15:44:59Z LilyKitty 18316 de studio 3982068 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Otto Carolus Gulielmus Neurath''' ([[Theodisce]]: ''Otto Karl Wilhelm Neurath'', natus die [[10 Decembris]] [[1882]]; mortuus die [[22 Decembris]] [[1945]]) fuit [[philosophus]] [[scientia (ratio)|scientiae]], [[sociologia|sociologus]] et [[oeconomia|oeconomista]] [[politica|politicus]]. In [[statistica]] picta{{Convertimus|sicut=[[Anglice]]|barbarice=pictorial statistics}}, formulam "[[ISOTYPE]]" excogitavit. Ceterum innovator quoque fuit in moribus museorum. Et [[anni 1920]], [[positivismus logicus|positivista logici]] et [[placita Marxiana|Marxista]] fuit et [[lingua Esperantica|linguam Esperanticam]] studuit. Ab eo uxoreque eius, Maria Neurath, anno [[1936]] [[Carolus Kay Ogden]] petivit, ut "linguam pictam gentium" crearent partem seriei octo librorum in [[Basic English|lingua Anglica Basica]]. == Scripta selecta == Pleraque ab et de Neurath scripta Theodisce tantum sunt in promptu. Scripta in lingua Anglica {{Scholium|inspicitur=latinitas|Vide supra.|Basica}}, ab Ogden creata, etiam inveniuntur. === Libri === * 1913. ''Serbiens Erfolge im Balkankriege: Eine wirtschaftliche und soziale Studie''. Vindobonae : Manz. * 1921. ''Anti-Spengler''. Monachii, [[Callwey Verlag]]. * 1926. ''Antike Wirtschaftsgeschichte''. Lipsiae, Berolini: B. G. Teubner. * 1928. ''Lebensgestaltung und Klassenkampf''. Berolini: E. Laub. * 1933. ''Einheitswissenschaft und Psychologie''. Vindobonae. * 1936. ''International Picture Language; the First Rules of Isotype''. Londinii: K. Paul, Trench, Trubner & co., ltd., 1936 * 1937. ''Basic by Isotype''. Londinii, K. Paul, Trench, Trubner & co., ltd. * 1939. ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.176159|Modern Man in the Making]]''. Alfred A. Knopf * 1944. ''[[Foundations of the Social Sciences]]''. Sicagi, University of Chicago Press. * 1944. ''[[International Encyclopedia of Unified Science]]''. With [[Rudolf Carnap]], and [[Charles W. Morris]] (eds.). Sicagi, University of Chicago Press. * 1946. ''Philosophical Papers, 1913–1946: With a Bibliography of Neurath in English''. Marie Neurath and Robert S. Cohen, with Carolyn R. Fawcett, eds. 1983 * 1973. ''Empiricism and Sociology''. Marie Neurath and Robert Cohen, eds. With a selection of biographical and autobiographical sketches by Popper and Carnap. Includes abridged translation of ''Anti-Spengler''. == Notae == <references /> {{Lifetime|1882|1945|Neurath, Otto Carolus Gulielmus}} [[Categoria:Encyclopaedici]] [[Categoria:Philosophi scientiae]] [[Categoria:Philosophia analytica]] [[Categoria:Positivismus logicus]] [[Categoria:Incolae Austriae]] atyoz28a4t138e4buamzr4xg7uo9zv5 0 311241 3982073 3815640 2026-08-18T15:50:29Z LilyKitty 18316 de symbolo et statistica 3982073 wikitext text/x-wiki {{res|ISOTYPE}} ([[Anglice]] ''International System of Typographic Picture Education'' ‘Formula Eruditionis per Tabulas Typographicas inter Gentes Apta’) est modus nexuum [[societas humana|socialium]], [[technologia|technologicorum]], [[biologia|biologicorum]], [[historia|historicorumque]] [[pictura|tabularum pictarum]] ostendendorum. Constat in grege abstractorum regulatorumque [[symbolum|symbolorum]], qui, una cum praecipuis indiciis de modo easdem figuras coniungendi, iteratione in serie utendo, ad notiones sociales et scientificas repraesentandas adhibentur.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bresnahan|first=Keith|year=2011|title="An Unused Esperanto": Internationalism and Pictographic Design, 1930–70|journal=Design and Culture|volume=3|issue=1|pages=5–24 |doi=10.2752/175470810X12863771378671|s2cid=147279431 }}</ref> Cum haec ratio apud {{Creanda|en|Gesellschafts- und Wirtschaftsmuseum|museum oeconomiae societatisque Vindobonense}} inter annos [[1925]] et [[1934]] primum orta esset, innotuit nomine Rationis Vindobonensis pro [[Statistica]] Picta.{{Convertimus|sicut=[[Anglice]]|barbarice=Vienna Method of Pictorial Statistics}} Conditor et rector musei, [[Otto Neurath]], fuit creator et contemplator princeps talis rationis, [[Gerardus Arntz|Gerardo Arntz]] pictore tabularum. Nomen "ISOTYPE" ad hanc rationem significandam circa anno [[1935]] adhibitum est, cum studiosi huius disciplinae [[fascismus|fascismo]] in [[Austria]] orto coacti essent ut [[Vindobona]]m relinquerent. == Bibliographia == * Otto Neurath, ''International picture language''. London: Kegan Paul, 1936. Facsimile reprint: Department of Typography & Graphic Communication, University of Reading, 1980. * [http://www.isotyperevisited.org/1975/01/the-significance-of-isotype.html Michael Twyman, ‘The significance of Isotype’], 1975 * [[Robin Kinross]], ‘On the Influence of Isotype’. ''Information Design Journal'', ii/2, 1981, pp.&nbsp;122–30. * Marie Neurath and [[Robin Kinross]]. ''The transformer: principles of making Isotype charts''. London: [[Hyphen Press]], 2009. * Otto Neurath, ''From hieroglyphics to Isotype: a visual autobiography''. London, [[Hyphen Press]], 2010. * Christopher Burke, Eric Kindel, Sue Walker (eds), ''[https://hyphenpress.co.uk/products/books/978-0-907259-47-3 Isotype: design & contexts, 1925–1971]''. London, [[Hyphen Press]], 2013 * {{cite book | last=Lewi | first=Paul J. | author-link=Paul Lewi | title=Speaking of Graphics| year=2006 | url=http://www.datascope.be/sog.htm}} ==Notae== <references/> [[Categoria:Infographica]] [[Categoria:Linguae artificiosae]] c7ahcamvl8k3vzqpsl8xdj482vi2z0p 10 312130 3982167 3951585 2026-08-18T22:08:14Z Grufo 64423 ‘border’ → ‘border-bottom’ 3982167 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#if:{{{1|}}} | <div style="display: flow-roo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color|/}}} | t; backgroun{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color|}}} | d: {{{color}}} | d: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) }} | t }}; color: inheri{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|/}}} | t; colo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|}}} | r: {{{atramentum}}} | r: var(--color-base, #202122) }} | t }}; text-align: lef{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|/}}} | t; border-bottom: {{safesubst:<noinclude />#if:{{{color-marginum|}}} | 1px solid {{{color-marginum}}} | var(--border-base, 1px solid #a2a9b1) }} | t }}; margin: {{safesubst:<noinclude />#if:{{{margo|}}} | {{{margo}}}|1em }}; padding: .1em 1em; font-style: italic; border-radius: .25em;">{{{1}}}</div> | {{Error|Error: Verba absunt.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> lg2sm13cs4r6cu7sewb5jlk5h31b0d8 10 312131 3982183 3977553 2026-08-19T02:15:58Z Grufo 64423 De categoriis 3982183 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Metaformula quoque|Formulae vittarum discretivarum}} == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Vitta navigationis|Lorem ipsum}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Vitta navigationis|Lorem ipsum}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae capsarum]] <includeonly>{{In harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> o29uunpzgvvdqq5fgz7kp34f23h2odu 3982184 3982183 2026-08-19T02:17:01Z Grufo 64423 3982184 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Metaformula quoque | Formulae monituum nuntiorumque | Formulae vittarum discretivarum }} == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Vitta navigationis|Lorem ipsum}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Vitta navigationis|Lorem ipsum}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae capsarum]] <includeonly>{{In harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> nsyqz2v7u4mjlqr55rxlsf1tx37i9zb 10 321031 3982085 3981960 2026-08-18T16:16:30Z Grufo 64423 Minora 3982085 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|disputationis|annuntiationis}} | imago = Soft redirect arrow.svg | color = #3366aa | 1 = {{#ifeq:{{{namespace|}}}|14 | ; Haec est categoria [[Vicipaedia:redirectio|redirectionis]] : Ad categorias [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] explorandas, “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” tamquam synonyma tractantur. Oportet tamen hanc categoriam '''nullam paginam neque ullam subcategoriam continere'''.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Categoriae quae sunt redirectiones]]{{#ifeq:{{PAGESINCATEGORY:{{PAGENAME}}|all}}|0||[[Categoria:Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones]]}}}} | {{#if:{{{fragment|}}} | ; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] ad capitulum : Haec pagina ad capitulum '''[[{{{prefixedText|}}}#{{{fragment}}}|{{{prefixedText|}}} § {{{fragment}}}]]''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad capitula]]}} | ; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] : In [[Vicipaedia Latina]] {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|10 | formulae &#123;&#123;'''{{PAGENAME:{{{sourcePage}}}}}'''&#125;&#125; et &#123;&#123;'''{{#ifeq:{{{namespace|}}}|10 | [[:{{{fullText}}}|{{{text}}}]] | [[:{{{fullText}}}]] }}'''&#125;&#125; | “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” }} tamquam synonyma tractantur. }} }}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|119 | ; Disputationes ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] coniunctae : Quum pagina coniuncta in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paretur, disputationes ibidem inveniuntur. | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | | ; Disputationes ad aliud spatium nominale motae : Haec pagina disputationis ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit. }}{{#ifeq:{{{ratio|}}}|collectio | ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est pars alicuius rei maioris vel illic sunt relatae disputationes quae saepius visitantur. | {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{{sourcePage}}}|{{{fullText}}}|1|true}}|1 | ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est subpagina alicuius paginae maioris. | {{#switch:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | {{SUBJECTPAGENAME:{{{fullText}}}}} | ! }} = ; Disputationes unā cum pagina annexa motae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia unā cum pagina annexa mota est. | = ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit.[[Categoria:Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent]] | #default = ; Redirectio incongruens : Haec redirectio paginae annexae non congruit. Fortasse per errorem creata est.[[Categoria:Paginae disputationis quae male redigunt]] }} }} }} }} | {{#if:{{#invoke:params|new|pulling|sourcePage|with_value_matching|^%s*VP:%S|or|^%s*A:%S|value_of|sourcePage}} | ; Hoc est compendium : [[Vicipaedia:Compendium|Compendia]] sunt nexūs breves qui accessum facilem ad paginas praebent. Paginae in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico non solent fieri compendia, multa autem sunt compendia paginarum quae in spatiis nominalibus <code>Vicipaedia:</code> et <code>Auxilium:</code> iacent.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia]]}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|118 | ; Haec pagina ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] redigit : Haec pagina {{#ifeq:{{{text}}}|{{{sourcePage}}}|in|(sub titulo “{{{text}}})” in}} [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paratur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes in locum paginarum substitutae]]}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | | {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|118 | ; Haec fuit adumbratio : Pagina “[[:{{{fullText}}}]]” olim hic parata est.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes perfectae]]}} | ; Redirectio ad aliud spatium nominale : Haec pagina ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit. }} }} }} }} }}{{#if:{{{qid|}}} | ; Haec redirectio est ad [[Vicidata]] annexa : Entitas Vicidatorum [[:d:{{{qid}}}|{{Sin secus|{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera={{{qid}}}}}|{{{qid}}}|“|” <small>({{{qid}}})</small>}}]] huic redirectioni nectitur. Quod indicare solet hanc redirectionem esse caducam et paginam Latinam quae talem entitatem interpretatur hic exspectari. }}{{#if:{{{recensio|}}} | ; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }} : Haec [[Specialis:PermanentLink/{{{recensio}}}|fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }}]], quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}} | {{#ifeq:{{{olim|}}}|pagina | ; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }} : Haec fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }}, quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}} }} }}{{#ifeq:{{{subpageText|}}}|{{{text|}}} | | ; Haec est redirectio ad [[Vicipaedia:Subpaginae|subpaginam]] : Pagina “'''[[:{{{fullText|}}}|/{{{subpageText|}}}]]'''” sub pagina “'''[[:{{#if:{{{nsText|}}}|{{{nsText}}}:}}{{{baseText|}}}]]'''” iacet }}{{#if:{{{cum-disputationibus|}}} | ; Huic redirectioni sunt disputationes : De hac pagina [[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|disputatum est]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones cum disputationibus]]}} }}{{#switch:{{{protectio|}}} | partialis = ; Haec redirectio partim protegitur : [[Formula:Invitatio|Ustricibus usoribusque ignotis]] {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|hoc tempore|'''intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}'''}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|non licet]] hanc paginam recensere. Si nomine Vicipaediano cares, quaesumus ut emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}} proponas vel nomen [[Special:Userlogin|crees]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae semi-protectae]]}} | plena = ; Haec redirectio protegitur : Ob [[Vicipaedia:Malefactor|maleficia]] perpetua haec pagina {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|ad tempus|intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|protecta]] est. Suggere, quaesemus, emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}}, vel pete a [[Vicipaedia:Magistratus|magistratu]] ut pagina deprotegatur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae protectae]]}} }}{{#switch: {{safesubst:<noinclude />#invoke:params|new| pulling|fullText| pulling|sourcePage| with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|1| providing|fullText|0| providing|sourcePage|0| all_sorted| list_values }} | 01 = ; Redirectio antidiscretiva : Haec pagina discretiva ad paginam '''non discretivam''' aut '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]]}} | 10 = ; Redirectio ad paginam discretivam : Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]]}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Tituli ambigui]]}} | 11 = ; Redirectio discretiva : Haec pagina discretiva ad aliam [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]][[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]]}} }}{{#if:{{{annotatio|}}} | ; Annotatio de hac redirectione addita est {{Vitta sententiae|color=#fff|1={{{annotatio}}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 3wuzhh4i7b6d1t2rx3i5yzip18ki029 3982088 3982085 2026-08-18T16:25:17Z Grufo 64423 3982088 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|disputationis|annuntiationis}} | imago = Soft redirect arrow.svg | color = #3366aa | 1 = {{#ifeq:{{{namespace|}}}|14 | ; Haec categoria est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] : Ad categorias [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] explorandas, “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” tamquam synonyma tractantur. Oportet tamen hanc categoriam '''nullam paginam neque ullam subcategoriam continere'''.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Categoriae quae sunt redirectiones]]{{#ifeq:{{PAGESINCATEGORY:{{PAGENAME}}|all}}|0||[[Categoria:Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones]]}}}} | {{#if:{{{fragment|}}} | ; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] ad capitulum : Haec pagina ad capitulum '''[[{{{prefixedText|}}}#{{{fragment}}}|{{{prefixedText|}}} § {{{fragment}}}]]''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad capitula]]}} | ; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] : In [[Vicipaedia Latina]] {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|10 | formulae &#123;&#123;'''{{PAGENAME:{{{sourcePage}}}}}'''&#125;&#125; et &#123;&#123;'''{{#ifeq:{{{namespace|}}}|10 | [[:{{{fullText}}}|{{{text}}}]] | [[:{{{fullText}}}]] }}'''&#125;&#125; | “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” }} tamquam synonyma tractantur. }} }}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|119 | ; Disputationes ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] coniunctae : Quum pagina coniuncta in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paretur, disputationes ibidem inveniuntur. | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | | ; Disputationes ad aliud spatium nominale motae : Haec pagina disputationis ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit. }}{{#ifeq:{{{ratio|}}}|collectio | ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est pars alicuius rei maioris vel illic sunt relatae disputationes quae saepius visitantur. | {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{{sourcePage}}}|{{{fullText}}}|1|true}}|1 | ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est subpagina alicuius paginae maioris. | {{#switch:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | {{SUBJECTPAGENAME:{{{fullText}}}}} | ! }} = ; Disputationes unā cum pagina annexa motae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia unā cum pagina annexa mota est. | = ; Disputationes in singulum locum collectae : Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit.[[Categoria:Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent]] | #default = ; Redirectio incongruens : Haec redirectio paginae annexae non congruit. Fortasse per errorem creata est.[[Categoria:Paginae disputationis quae male redigunt]] }} }} }} }} | {{#if:{{#invoke:params|new|pulling|sourcePage|with_value_matching|^%s*VP:%S|or|^%s*A:%S|value_of|sourcePage}} | ; Hoc est compendium : [[Vicipaedia:Compendium|Compendia]] sunt nexūs breves qui accessum facilem ad paginas praebent. Paginae in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico non solent fieri compendia, multa autem sunt compendia paginarum quae in spatiis nominalibus <code>Vicipaedia:</code> et <code>Auxilium:</code> iacent.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia]]}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|118 | ; Haec pagina ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] redigit : Haec pagina {{#ifeq:{{{text}}}|{{{sourcePage}}}|in|(sub titulo “{{{text}}})” in}} [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paratur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes in locum paginarum substitutae]]}} | {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}} | | {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|118 | ; Haec fuit adumbratio : Pagina “[[:{{{fullText}}}]]” olim hic parata est.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes perfectae]]}} | ; Redirectio ad aliud spatium nominale : Haec pagina ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit. }} }} }} }} }}{{#if:{{{qid|}}} | ; Haec redirectio est ad [[Vicidata]] annexa : Entitas Vicidatorum [[:d:{{{qid}}}|{{Sin secus|{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera={{{qid}}}}}|{{{qid}}}|“|” <small>({{{qid}}})</small>}}]] huic redirectioni nectitur. Quod indicare solet hanc redirectionem esse caducam et paginam Latinam quae talem entitatem interpretatur hic exspectari. }}{{#if:{{{recensio|}}} | ; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }} : Haec [[Specialis:PermanentLink/{{{recensio}}}|fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }}]], quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}} | {{#ifeq:{{{olim|}}}|pagina | ; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }} : Haec fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} | 0 = commentatio | 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis | 6 = fasciculus | 10 = formula | 828 = modulus | 14 = categoria | #default = pagina }}, quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}} }} }}{{#ifeq:{{{subpageText|}}}|{{{text|}}} | | ; Haec est redirectio ad [[Vicipaedia:Subpaginae|subpaginam]] : Pagina “'''[[:{{{fullText|}}}|/{{{subpageText|}}}]]'''” sub pagina “'''[[:{{#if:{{{nsText|}}}|{{{nsText}}}:}}{{{baseText|}}}]]'''” iacet }}{{#if:{{{cum-disputationibus|}}} | ; Huic redirectioni sunt disputationes : De hac pagina [[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|disputatum est]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones cum disputationibus]]}} }}{{#switch:{{{protectio|}}} | partialis = ; Haec redirectio partim protegitur : [[Formula:Invitatio|Ustricibus usoribusque ignotis]] {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|hoc tempore|'''intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}'''}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|non licet]] hanc paginam recensere. Si nomine Vicipaediano cares, quaesumus ut emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}} proponas vel nomen [[Special:Userlogin|crees]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae semi-protectae]]}} | plena = ; Haec redirectio protegitur : Ob [[Vicipaedia:Malefactor|maleficia]] perpetua haec pagina {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|ad tempus|intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|protecta]] est. Suggere, quaesemus, emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}}, vel pete a [[Vicipaedia:Magistratus|magistratu]] ut pagina deprotegatur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae protectae]]}} }}{{#switch: {{safesubst:<noinclude />#invoke:params|new| pulling|fullText| pulling|sourcePage| with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$| mapping_by_mixing|1| providing|fullText|0| providing|sourcePage|0| all_sorted| list_values }} | 01 = ; Redirectio antidiscretiva : Haec pagina discretiva ad paginam '''non discretivam''' aut '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]]}} | 10 = ; Redirectio ad paginam discretivam : Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]]}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Tituli ambigui]]}} | 11 = ; Redirectio discretiva : Haec pagina discretiva ad aliam [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]][[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]]}} }}{{#if:{{{annotatio|}}} | ; Annotatio de hac redirectione addita est {{Vitta sententiae|color=#fff|1={{{annotatio}}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude> 22cudw56orgyqnbdmksh9k7rd12n04w 4 322071 3982095 3969438 2026-08-18T16:34:05Z Grufo 64423 /* Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne? */ Nova pars 3982095 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) gvxplvhxsyyzgdhs0auha9eyw0fqjwm 3982101 3982095 2026-08-18T16:52:07Z Grufo 64423 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ Mendam in titulo correxi 3982101 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) 1n7qq49hlzeolgj5nxz877bu6nwi1b0 3982105 3982101 2026-08-18T17:10:15Z Demetrius Talpa 81729 /* Paginae de preanominibus: lemmata typis italicis necne? */ Reply 3982105 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) 7qbicjuyac15wuvee6rgir3lud85uc6 3982175 3982105 2026-08-18T23:39:08Z IacobusAmor 1163 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ + 3982175 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) 8klg15p9o3nnfsxnhkm7gs6sulrpu82 3982176 3982175 2026-08-18T23:50:16Z IacobusAmor 1163 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ :) 3982176 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) m8zcd2jwem7dlizjhn9uqr19dgjwosg 3982177 3982176 2026-08-19T00:02:00Z Grufo 64423 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ Re 3982177 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{res|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martini'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) b084rd0fotkkfttghelmakzourpvil7 3982178 3982177 2026-08-19T00:02:35Z Grufo 64423 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ 3982178 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{res|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) kzr8yk7p9g6oyai7pf9vfqb1m0v4gui 3982179 3982178 2026-08-19T00:10:38Z Grufo 64423 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ 3982179 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) i468zj1yevbd0vkfhjvev6kcr8kdvsr 3982213 3982179 2026-08-19T09:29:43Z Demetrius Talpa 81729 /* Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? */ Reply 3982213 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) 7mnbp4im2woj02u7ul3177a1g85rcpm 0 324428 3982081 3981945 2026-08-18T16:08:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Descriptio */ 3982081 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Imperator rex Grecorum}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LIa reperitur.<ref name="de-cruce-signatis-46-55">{{Opus | titulus = De cruce signatis 46–55 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo5.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Imperator rex Grecorum, minas spernens paganorum, auro sumpto thesaurorum parat sumptus armatorum. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|(Refl.)}}Ayos o theos athanathos, ysma sather yschyros! miserere kyrios, salva tuos famulos! Almaricus miles fortis, rex communis nostre sortis, in Egypto fractis portis Turcos stravit dire mortis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|(Refl.)}}Ayos o theos athanathos, ysma sather yschyros! miserere kyrios, salva tuos famulos! Omnis ergo Christianus ad Egyptum tendat manus! semper ibi degat sanus, destruatur rex paganus! {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|(Refl.)}}Ayos o theos athanathos, ysma sather yschyros! miserere kyrios, salva tuos famulos!<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/> }} == Descriptio == Hoc carmen, in numerum carminum moralium et [[Satura|satiricorum]] insertum, res gestas in [[Expeditio sacra|expeditionibus sacris]] celebrat, praesertim ad [[Aegyptus|Aegyptum]] spectantes. Textus conatūs [[Imperium Romanum Orientale|Imperatoris Graecorum]] et regis [[Amalricus I (rex Hierosolymitanus)|Amalarici I Hierosolymitani]] contra hostes {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sarraceni|paganos|en|qid=Q105763}} et [[Turcae|Turcos]] laudat. Carmen est simul carmen bellicum et oratio religiosa, quod ex crebra repetitione [[dactylus|dactyli]] [[Lingua Graeca antiqua|Graeci]] in [[versus intercalaris|versibus intercalaribus]] patet, ad divinum auxilium pro exercitu christiano invocandum.<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/> Argumentum praecipuum est exhortatio ad omnes christianos ut arma capiant utque ad partes orientales tendant ad regem paganum destruendum. Versūs intercalares, qui verbis graecis utuntur (velut “Ayos o theos”, {{*ie}} [[Trishagion]]), peculiarem colorem [[Liturgia|liturgicum]] exoticumque textui conferunt, victoriam militarem cum salute [[Spiritualitas|spirituali]] coniungentes.<ref name="de-cruce-signatis-46-55"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] 512xlk8st7v5ao00cs46tud2qgjk68k 2 325268 3982040 3980321 2026-08-18T13:59:06Z Andrew Dalby 1084 /* Scriptores antiquiores */ 3982040 wikitext text/x-wiki g = scribendum; f = in usu; e = substipula; d = stipula text, basic links; c = stipula text, good bibliography and links; b = short text, good bibliography and links; a = full text, good bibliography and links == Scriptores antiquiores == * [[Ioannes Beale]] a * [[Henricus Wottonius]] a * [[Ioannes Raius]] a * [[Theodorus Mayernius]] a * [[Nicolaus Rigaltius]] a * [[Isaacus Casaubonus]] b * [[Andreas Agnellus]] b * [[Alexander Trallianus]] b * [[Iulianus Dati]] b * [[Petrus Morwen]] b * [[Angelus Trevisanus (legatus)]] b * [[Paulus Neile]] b * [[Lucius Roselli]] b * [[Ricardus Bradley]] c * [[Conradus Gesnerus]] c * [[Xenocrates Aphrodisiensis]] c * [[Ioannes Evelyn]] c * [[Petrus Sarmiento de Gamboa]] c * [[Andreas Bernáldez]] c * [[Petrus de Cieza de León]] c * [[Choricius Gazaeus]] c * [[Gao Lian]] c * [[Maturinus Gilbertus]] c * [[Franciscus López de Gómara]] c * [[Alphonsus Henrici de Guzmán]] c * [[Clements Markham]] c * [[Alphonsus de Molina]] c * [[Samuel Hartlibius]] c * [[Gulielmus Gueroult]] d * [[Oribasius]] d * [[Panthaleo de Conflentia]] d * [[Castor Durantes]] d * [[Ioannes Molinaeus (medicus)]] d * [[Rui de Pina]] d * [[Procopius Gazaeus]] d * [[Antonius de Remesal]] d * [[Ioannes Philippus de Lignamine]] d * [[Robertus Boyle]] d * [[Radulphus Austen]] e * [[Garcia de Resende]] e * [[Ricardus Willes]] e * [[Ricardus Eden]] e * [[Ioannes Frampton]] e * [[Antonius Colinus]] f * [[Hannibal Briganti]] f == Eruditi hodierni == * [[Iacobus Diggle]] c * [[Franciscus Goodyear]] c * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] == Libri == * [[De insulis nuper inventis]] b * [[De medicamentis (Marcellus)]] b * [[Crónica del Perú]] c * [[Epistolae duorum amantium]] c * [[In laudem Iustini Minoris]] c * [[Iohannis]] c * [[Syntagma de alimentorum facultatibus]] c * [[Vocabulário da língua de Japão]] c * [[De origine actibusque Getarum]] c * [[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)]] c * [[De historia stirpium commentarii insignes]] c * [[Descriptio Sanctae Sophiae]] d * [[Epistolae Abaelardi et Heloisae]] d * [[Pillularium omnibus medicis quam necessarium]] d * [[Summa lacticiniorum]] d * [[Collectiones medicae]] d * [[De orbe novo decades]] d * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)]] e * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Codex Florentinus]] e * [[Copa (carmen)]] f * [[Acetaria (Evelyn)]] g * [[Petits propos culinaires]] g i6uqwp1tmauxfoe5vrb4h6g8xa90ljy 3982041 3982040 2026-08-18T14:01:24Z Andrew Dalby 1084 3982041 wikitext text/x-wiki g = scribendum; f = in usu; e = substipula; d = stipula text, basic links; c = stipula text, good bibliography and links; b = short text, good bibliography and links; a = full text, good bibliography and links == Scriptores antiquiores == * [[Ioannes Beale]] a * [[Henricus Wottonius]] a * [[Ioannes Raius]] a * [[Theodorus Mayernius]] a * [[Nicolaus Rigaltius]] a * [[Isaacus Casaubonus]] b * [[Andreas Agnellus]] b * [[Alexander Trallianus]] b * [[Iulianus Dati]] b * [[Petrus Morwen]] b * [[Angelus Trevisanus (legatus)]] b * [[Paulus Neile]] b * [[Lucius Roselli]] b * [[Ricardus Bradley]] c * [[Gulielmus Kitchiner]] c * [[Conradus Gesnerus]] c * [[Xenocrates Aphrodisiensis]] c * [[Ioannes Evelyn]] c * [[Petrus Sarmiento de Gamboa]] c * [[Andreas Bernáldez]] c * [[Petrus de Cieza de León]] c * [[Choricius Gazaeus]] c * [[Gao Lian]] c * [[Maturinus Gilbertus]] c * [[Franciscus López de Gómara]] c * [[Alphonsus Henrici de Guzmán]] c * [[Clements Markham]] c * [[Alphonsus de Molina]] c * [[Samuel Hartlibius]] c * [[Gulielmus Gueroult]] d * [[Oribasius]] d * [[Panthaleo de Conflentia]] d * [[Castor Durantes]] d * [[Ioannes Molinaeus (medicus)]] d * [[Rui de Pina]] d * [[Procopius Gazaeus]] d * [[Antonius de Remesal]] d * [[Ioannes Philippus de Lignamine]] d * [[Robertus Boyle]] d * [[Radulphus Austen]] e * [[Garcia de Resende]] e * [[Ricardus Willes]] e * [[Ricardus Eden]] e * [[Ioannes Frampton]] e * [[Antonius Colinus]] f * [[Hannibal Briganti]] f == Eruditi hodierni == * [[Iacobus Diggle]] c * [[Franciscus Goodyear]] c * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] == Libri == * [[De insulis nuper inventis]] b * [[De medicamentis (Marcellus)]] b * [[Crónica del Perú]] c * [[Epistolae duorum amantium]] c * [[In laudem Iustini Minoris]] c * [[Iohannis]] c * [[Syntagma de alimentorum facultatibus]] c * [[Vocabulário da língua de Japão]] c * [[De origine actibusque Getarum]] c * [[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)]] c * [[De historia stirpium commentarii insignes]] c * [[Descriptio Sanctae Sophiae]] d * [[Epistolae Abaelardi et Heloisae]] d * [[Pillularium omnibus medicis quam necessarium]] d * [[Summa lacticiniorum]] d * [[Collectiones medicae]] d * [[De orbe novo decades]] d * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)]] e * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Codex Florentinus]] e * [[Copa (carmen)]] f * [[Acetaria (Evelyn)]] g * [[Petits propos culinaires]] g hk8w0n46n8a8vx1i607sbwoye6y6mlg 3982048 3982041 2026-08-18T14:21:34Z Andrew Dalby 1084 /* Scriptores antiquiores */ 3982048 wikitext text/x-wiki g = scribendum; f = in usu; e = substipula; d = stipula text, basic links; c = stipula text, good bibliography and links; b = short text, good bibliography and links; a = full text, good bibliography and links == Scriptores antiquiores == * [[Ioannes Beale]] a * [[Henricus Wottonius]] a * [[Ioannes Raius]] a * [[Theodorus Mayernius]] a * [[Nicolaus Rigaltius]] a * [[Isaacus Casaubonus]] b * [[Andreas Agnellus]] b * [[Alexander Trallianus]] b * [[Iulianus Dati]] b * [[Petrus Morwen]] b * [[Angelus Trevisanus (legatus)]] b * [[Paulus Neile]] b * [[Kenelmus Digbius]] b * [[Lucius Roselli]] b * [[Ricardus Bradley]] c * [[Gulielmus Kitchiner]] c * [[Sancteuremondus]] c * [[Conradus Gesnerus]] c * [[Xenocrates Aphrodisiensis]] c * [[Ioannes Evelyn]] c * [[Petrus Sarmiento de Gamboa]] c * [[Andreas Bernáldez]] c * [[Petrus de Cieza de León]] c * [[Choricius Gazaeus]] c * [[Gao Lian]] c * [[Maturinus Gilbertus]] c * [[Franciscus López de Gómara]] c * [[Alphonsus Henrici de Guzmán]] c * [[Clements Markham]] c * [[Alphonsus de Molina]] c * [[Samuel Hartlibius]] c * [[Gulielmus Gueroult]] d * [[Oribasius]] d * [[Panthaleo de Conflentia]] d * [[Castor Durantes]] d * [[Ioannes Molinaeus (medicus)]] d * [[Rui de Pina]] d * [[Procopius Gazaeus]] d * [[Antonius de Remesal]] d * [[Ioannes Philippus de Lignamine]] d * [[Robertus Boyle]] d * [[Radulphus Austen]] e * [[Garcia de Resende]] e * [[Ricardus Willes]] e * [[Ricardus Eden]] e * [[Ioannes Frampton]] e * [[Antonius Colinus]] f * [[Hannibal Briganti]] f == Eruditi hodierni == * [[Iacobus Diggle]] c * [[Franciscus Goodyear]] c * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] == Libri == * [[De insulis nuper inventis]] b * [[De medicamentis (Marcellus)]] b * [[Crónica del Perú]] c * [[Epistolae duorum amantium]] c * [[In laudem Iustini Minoris]] c * [[Iohannis]] c * [[Syntagma de alimentorum facultatibus]] c * [[Vocabulário da língua de Japão]] c * [[De origine actibusque Getarum]] c * [[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)]] c * [[De historia stirpium commentarii insignes]] c * [[Descriptio Sanctae Sophiae]] d * [[Epistolae Abaelardi et Heloisae]] d * [[Pillularium omnibus medicis quam necessarium]] d * [[Summa lacticiniorum]] d * [[Collectiones medicae]] d * [[De orbe novo decades]] d * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)]] e * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Codex Florentinus]] e * [[Copa (carmen)]] f * [[Acetaria (Evelyn)]] g * [[Petits propos culinaires]] g 2vh985dhsgx02ni1lachk2y5845ujhz 3982053 3982048 2026-08-18T14:34:00Z Andrew Dalby 1084 /* Libri */ 3982053 wikitext text/x-wiki g = scribendum; f = in usu; e = substipula; d = stipula text, basic links; c = stipula text, good bibliography and links; b = short text, good bibliography and links; a = full text, good bibliography and links == Scriptores antiquiores == * [[Ioannes Beale]] a * [[Henricus Wottonius]] a * [[Ioannes Raius]] a * [[Theodorus Mayernius]] a * [[Nicolaus Rigaltius]] a * [[Isaacus Casaubonus]] b * [[Andreas Agnellus]] b * [[Alexander Trallianus]] b * [[Iulianus Dati]] b * [[Petrus Morwen]] b * [[Angelus Trevisanus (legatus)]] b * [[Paulus Neile]] b * [[Kenelmus Digbius]] b * [[Lucius Roselli]] b * [[Ricardus Bradley]] c * [[Gulielmus Kitchiner]] c * [[Sancteuremondus]] c * [[Conradus Gesnerus]] c * [[Xenocrates Aphrodisiensis]] c * [[Ioannes Evelyn]] c * [[Petrus Sarmiento de Gamboa]] c * [[Andreas Bernáldez]] c * [[Petrus de Cieza de León]] c * [[Choricius Gazaeus]] c * [[Gao Lian]] c * [[Maturinus Gilbertus]] c * [[Franciscus López de Gómara]] c * [[Alphonsus Henrici de Guzmán]] c * [[Clements Markham]] c * [[Alphonsus de Molina]] c * [[Samuel Hartlibius]] c * [[Gulielmus Gueroult]] d * [[Oribasius]] d * [[Panthaleo de Conflentia]] d * [[Castor Durantes]] d * [[Ioannes Molinaeus (medicus)]] d * [[Rui de Pina]] d * [[Procopius Gazaeus]] d * [[Antonius de Remesal]] d * [[Ioannes Philippus de Lignamine]] d * [[Robertus Boyle]] d * [[Radulphus Austen]] e * [[Garcia de Resende]] e * [[Ricardus Willes]] e * [[Ricardus Eden]] e * [[Ioannes Frampton]] e * [[Antonius Colinus]] f * [[Hannibal Briganti]] f == Eruditi hodierni == * [[Iacobus Diggle]] c * [[Franciscus Goodyear]] c * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] == Libri == * [[The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened]] b * [[De insulis nuper inventis]] b * [[De medicamentis (Marcellus)]] b * [[Crónica del Perú]] c * [[Epistolae duorum amantium]] c * [[In laudem Iustini Minoris]] c * [[Iohannis]] c * [[Syntagma de alimentorum facultatibus]] c * [[Vocabulário da língua de Japão]] c * [[De origine actibusque Getarum]] c * [[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)]] c * [[De historia stirpium commentarii insignes]] c * [[Descriptio Sanctae Sophiae]] d * [[Epistolae Abaelardi et Heloisae]] d * [[Pillularium omnibus medicis quam necessarium]] d * [[Summa lacticiniorum]] d * [[Collectiones medicae]] d * [[De orbe novo decades]] d * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)]] e * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Codex Florentinus]] e * [[Copa (carmen)]] f * [[Acetaria (Evelyn)]] g * [[Petits propos culinaires]] g q9il63bksyh5c3h82yg7fkx0osllbaf 3982054 3982053 2026-08-18T14:34:38Z Andrew Dalby 1084 3982054 wikitext text/x-wiki g = scribendum; f = in usu; e = substipula; d = stipula text, basic links; c = stipula text, good bibliography and links; b = short text, good bibliography and links; a = full text, good bibliography and links == Scriptores antiquiores == * [[Ioannes Beale]] a * [[Henricus Wottonius]] a * [[Ioannes Raius]] a * [[Theodorus Mayernius]] a * [[Nicolaus Rigaltius]] a * [[Isaacus Casaubonus]] b * [[Andreas Agnellus]] b * [[Alexander Trallianus]] b * [[Iulianus Dati]] b * [[Petrus Morwen]] b * [[Angelus Trevisanus (legatus)]] b * [[Paulus Neile]] b * [[Ios. Cooper]] b * [[Kenelmus Digbius]] b * [[Lucius Roselli]] b * [[Ricardus Bradley]] c * [[Gulielmus Kitchiner]] c * [[Sancteuremondus]] c * [[Conradus Gesnerus]] c * [[Xenocrates Aphrodisiensis]] c * [[Ioannes Evelyn]] c * [[Petrus Sarmiento de Gamboa]] c * [[Andreas Bernáldez]] c * [[Petrus de Cieza de León]] c * [[Choricius Gazaeus]] c * [[Gao Lian]] c * [[Maturinus Gilbertus]] c * [[Franciscus López de Gómara]] c * [[Alphonsus Henrici de Guzmán]] c * [[Clements Markham]] c * [[Alphonsus de Molina]] c * [[Samuel Hartlibius]] c * [[Gulielmus Gueroult]] d * [[Oribasius]] d * [[Panthaleo de Conflentia]] d * [[Castor Durantes]] d * [[Ioannes Molinaeus (medicus)]] d * [[Rui de Pina]] d * [[Procopius Gazaeus]] d * [[Antonius de Remesal]] d * [[Ioannes Philippus de Lignamine]] d * [[Robertus Boyle]] d * [[Radulphus Austen]] e * [[Garcia de Resende]] e * [[Ricardus Willes]] e * [[Ricardus Eden]] e * [[Ioannes Frampton]] e * [[Antonius Colinus]] f * [[Hannibal Briganti]] f == Eruditi hodierni == * [[Iacobus Diggle]] c * [[Franciscus Goodyear]] c * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] == Libri == * [[The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened]] b * [[De insulis nuper inventis]] b * [[De medicamentis (Marcellus)]] b * [[Crónica del Perú]] c * [[Epistolae duorum amantium]] c * [[In laudem Iustini Minoris]] c * [[Iohannis]] c * [[Syntagma de alimentorum facultatibus]] c * [[Vocabulário da língua de Japão]] c * [[De origine actibusque Getarum]] c * [[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)]] c * [[De historia stirpium commentarii insignes]] c * [[Descriptio Sanctae Sophiae]] d * [[Epistolae Abaelardi et Heloisae]] d * [[Pillularium omnibus medicis quam necessarium]] d * [[Summa lacticiniorum]] d * [[Collectiones medicae]] d * [[De orbe novo decades]] d * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)]] e * [[Itinerarium Portugallensium]] e * [[Codex Florentinus]] e * [[Copa (carmen)]] f * [[Acetaria (Evelyn)]] g * [[Petits propos culinaires]] g 41gum4wwoewjfmcn6ugyd1bxiw3ud3n 0 325638 3982027 3972337 2026-08-18T13:18:51Z Andrew Dalby 1084 bibl 3982027 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{res|Ricardus Bradley}}, vulgo ''Richard'' (anno circiter [[1688]] natus; [[Cantabrigia]]e die [[5 Novembris]] [[1732]] mortuus), rerum naturalium scriptor, quamquam apud universitatem nullam eruditus erat, socius [[Regalis Societas Londini|Regalis Societatis Londiniensis]] annum vigesimum sextum, professor botanicae [[Universitas Cantabrigiensis|apud Cantabrigienses]] annum trigesimum octavum agens electus est. Quo munere sine salario fungens, opus novellum eruditissimum i.e. ''Historiam plantarum succulentarum'' inter annos [[1716]] et [[1727]] seriatim dispendio suo divulgans, ex aliis libris, quos crebriter componebat, vixit. Ad opus de re coquinaria ''The country housewife and lady's director'', anno fere [[1727]] editum semper semperque renovatum, praecepta amicorum lectorumque et patronorum postulabat. Inter contribuentes erat [[Lucius Roselli]] [[coffearia|coffearius]] [[Ultraiectum|Ultraiectensis]]. == Opera == * 1715 : ''A Short Historical Account of Coffee'' * 1716-1727 : ''Historia plantarum succulentarum = The history of succulent plants''. Londinii; [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/735 Textus apud BHL] * 1718-1720 : ''New Improvements of Planting and Gardening, both Philosophical and Practical''. Londinii: W. Mears; [https://wellcomecollection.org/works/qt884ddw editio 1719-1720 apud Wellcome Collection]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_new-improvements-of-plan_bradley-richard_1724 4a ed., 1724]; 5a ed.: 1726 {{Google Books|-cw6AAAAcAAJ|6a ed., 1731}} -- Opus [[Ioannes Beale|Ioannis Beale]], titulo ''Herefordshire orchards'', ad finem editionum 1724 et 1731 iungitur * 1721 : ''The Virtue and Use of Coffee'' * 1721 : ''The Plague at Marseilles''. Londinii: W. Mears {{Google Books|FtpbAAAAQAAJ}} * 1721 : ''A Philosophical Account of the Works of Nature'' {{Google Books|DJUQAAAAIAAJ}} * 1721-1724 : ''A General Treatise of Husbandry and Gardening'' in fasciculos 15, deinde in volumina 3 congessus * 1724 : ''New experiments and observations, relating to the generation of plants''. Londinii; [https://www.biodiversitylibrary.org/item/254963#page/1/mode/1up Textus apud BHL] * 1725 (interpres) : [[Natalis Chomel|Noël Chomel]], ''Dictionaire oeconomique''. 2 voll. Londinii {{Google Books|iXIiAQAAMAAJ|voll. 1-2}} {{GB|U9A_AQAAMAAJ|vol. 1}} {{GB|k9A_AQAAMAAJ|vol. 2}} {{GB|FVFeNq4jBMUC|vol. 1 editionis Dublinensis}} * 1727? : ''The country housewife and lady's director''. Londinii {{Google Books|nppgAAAAcAAJ|2a ed. 1727}}; [https://archive.org/details/b30507789/page/n7/mode/2up editio Dublinensis 1727]; [https://archive.org/details/countryhousewife00brad/ 6a ed., 1732, cui subiungitur pars altera nova]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_the-country-housewife-a_bradley-richard_1762 "6a ed." singulo volumine 1762] * 1727 : ''Ten Practical Discourses Concerning Earth and Water, Fire and Air, as They Relate to the Growth of Plants: With a Collection of New Discoveries for the Improvement of Land, Either in the Farm Or Garden'' {{Google Books|dHGInJ-LbscC}} * 1730 : ''A Course of Lectures upon the Materia Medica, Antient and Modern: Read in the Physick Schools at Cambridge''. Londinii {{Google Books|dHGInJ-LbscC}} == Bibliographia == * Frédéric Blanchard, "[https://www.erudit.org/en/journals/bshg/2022-n191-192-bshg07175/1091234ar.pdf Richard Bradley, le café, la peste, les serres d’Amsterdam et l’introduction d’une nouvelle culture dans les colonies néerlandaises des Guyanes au début du XVIIIe siècle]" in ''Bulletin de la Société d'Histoire de la Guadeloupe'' no. 191/192 (2022) pp. 1–151 [https://doi.org/10.7202/1091234ar DOI] * Caroline Davidson, ed., ''Richard Bradley: The country housewife and lady's director ... facsimile from the 1736 edition''. Londinii: Prospect Books, 1980 * J. Edmondson, "Richard Bradley (c. 1688–1732): an annotated bibliography, 1710–1818" in ''Archives of Natural History'' vol. 29 (2002) pp. 177–212; [https://doi.org/10.3366/anh.2002.29.2.177 DOI] * F. N. Egerton, "Richard Bradley's understanding of biological productivity: a study of eighteenth-century ecological ideas" in ''Journal of the History of Biology'' vol. 2 (1969) pp. 391–410 * F. N. Egerton, "Richard Bradley’s illicit excursion into medical practice in 1714" in ''Medical History'' vol. 14 (1970) pp. 53–62; [https://doi.org/10.1017/S0025727300015131 DOI] * F. N. Egerton, "Richard Bradley’s relationship with Sir Hans Sloane" in ''Notes and Records of the Royal Society of London'' vol. 25 (1970) pp. 59–77; [https://doi.org/10.1098/rsnr.1970.0005 DOI] * F. N. Egerton, "[https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1890/0012-9623(2006)87%5B117:AHOTES%5D2.0.CO;2 A history of the ecological sciences, part 20: Richard Bradley, entrepreneurial naturalist]" in ''Bulletin of the Ecological Society of America'' vol. 87 (2006) pp. 117–127 * F. N. Egerton, "Bradley, Richard (1688?–1732)" in {{ODNB}} * B. Henrey, ''British botanical and horticultural literature before 1800'' vol. 2 (1975) pp. 424-454, vol. 3 (1975) pp. 14–18 * G. D. Rowley, , ed., ''Richard Bradley: Collected writings on succulent plants''. 1964 * Melvin Santer, "Richard Bradley: A Unified, Living Agent Theory of the Cause of Infectious Diseases of Plants Animals, and Humans in the First Decades of the 18th Century" in ''Perspectives in Biology and Medicine'' vol. 52 (2009) pp. 566–578 * Fernando E. Vega, "[https://www.researchgate.net/publication/354081817_Richard_Bradley%27s_A_Short_Historical_Account_of_Coffee_1715_and_The_Virtue_and_Use_of_Coffee_1721 Richard Bradley’s A Short Historical Account of Coffee (1715) and The Virtue and Use of Coffee (1721)]" in ''Biosis: Biological Systems'' vol. 2 iii (2021) pp. 315-328 * R. Williamson, "John Martyn and the Grub-street Journal, with particular references to his attacks on Richard Bentley, Richard Bradley" in ''Medical History'' vol. 5 (1961) pp. 361–374 * R. Williamson, "The germ theory of disease: neglected precursors of Louis Pasteur (Richard Bradley, Benjamin Martin, Jean-Baptiste Goiffon)" in ''Annals of Science'' vol. 11 (1955) pp. 44–57 == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|saeculo 17|1732}} [[Categoria:Botanistae Britanniae]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Professores Universitatis Cantabrigiensis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] lor03hv8sib38nbwmnxfejj2c1d75h1 3982032 3982027 2026-08-18T13:44:23Z Andrew Dalby 1084 3982032 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{res|Ricardus Bradley}}, vulgo ''Richard'' (anno circiter [[1688]] natus; [[Cantabrigia]]e die [[5 Novembris]] [[1732]] mortuus), rerum naturalium scriptor, quamquam apud universitatem nullam eruditus erat, socius [[Regalis Societas Londini|Regalis Societatis Londiniensis]] annum vigesimum sextum, professor botanicae [[Universitas Cantabrigiensis|apud Cantabrigienses]] annum trigesimum octavum agens electus est. Quo munere sine salario fungens, opus novellum eruditissimum i.e. ''Historiam plantarum succulentarum'' inter annos [[1716]] et [[1727]] seriatim dispendio suo divulgans, ex aliis libris, quos crebriter componebat, vixit. Ad opus de re coquinaria ''The country housewife and lady's director'', anno fere [[1727]] editum semper semperque renovatum, praecepta amicorum lectorumque et patronorum postulabat. Inter contribuentes erat [[Lucius Roselli]] [[coffearia|coffearius]] [[Ultraiectum|Ultraiectensis]]. == Opera == * 1715 : ''A Short Historical Account of Coffee''<ref>De hoc opere vide {{qc|id= Vega (2021)}}</ref> * 1716-1727 : ''Historia plantarum succulentarum = The history of succulent plants''. Londinii; [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/735 Textus apud BHL] * 1718-1720 : ''New Improvements of Planting and Gardening, both Philosophical and Practical''. Londinii: W. Mears; [https://wellcomecollection.org/works/qt884ddw editio 1719-1720 apud Wellcome Collection]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_new-improvements-of-plan_bradley-richard_1724 4a ed., 1724]; 5a ed.: 1726 {{Google Books|-cw6AAAAcAAJ|6a ed., 1731}} -- Opus [[Ioannes Beale|Ioannis Beale]], titulo ''Herefordshire orchards'', ad finem editionum 1724 et 1731 iungitur * 1721 : ''The Virtue and Use of Coffee''. Londinii; [https://archive.org/details/b30547751/page/n5/mode/2up Textus]; [https://archive.org/details/b30384746 aliud exemplar] * 1721 : ''The Plague at Marseilles''. Londinii: W. Mears {{Google Books|FtpbAAAAQAAJ}} * 1721 : ''A Philosophical Account of the Works of Nature'' {{Google Books|DJUQAAAAIAAJ}} * 1721-1724 : ''A General Treatise of Husbandry and Gardening'' in fasciculos 15, deinde in volumina 3 vel 4 congessus; [https://catalog.hathitrust.org/Record/100123371 editio prima]; [https://archive.org/details/generaltreatiseo02brad/page/n3/mode/2up partes posteriores tantum] {{GB|Kuk1AAAAMAAJ|vol. 1 [1726]}} * 1724 : ''New experiments and observations, relating to the generation of plants''. Londinii; [https://www.biodiversitylibrary.org/item/254963#page/1/mode/1up Textus apud BHL] * 1725 (interpres) : [[Natalis Chomel|Noël Chomel]], ''Dictionaire oeconomique''. 2 voll. Londinii {{Google Books|iXIiAQAAMAAJ|voll. 1-2}} {{GB|U9A_AQAAMAAJ|vol. 1}} {{GB|k9A_AQAAMAAJ|vol. 2}} {{GB|FVFeNq4jBMUC|vol. 1 editionis Dublinensis}} * 1727? : ''The country housewife and lady's director''. Londinii {{Google Books|nppgAAAAcAAJ|2a ed. 1727}}; [https://archive.org/details/b30507789/page/n7/mode/2up editio Dublinensis 1727]; [https://archive.org/details/countryhousewife00brad/ 6a ed., 1732, cui subiungitur pars altera nova]; [https://archive.org/details/bim_eighteenth-century_the-country-housewife-a_bradley-richard_1762 "6a ed." singulo volumine 1762] * 1727 : ''Ten Practical Discourses Concerning Earth and Water, Fire and Air, as They Relate to the Growth of Plants: With a Collection of New Discoveries for the Improvement of Land, Either in the Farm Or Garden'' {{Google Books|dHGInJ-LbscC}} * 1730 : ''A Course of Lectures upon the Materia Medica, Antient and Modern: Read in the Physick Schools at Cambridge''. Londinii {{Google Books|dHGInJ-LbscC}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Frédéric Blanchard, "[https://www.erudit.org/en/journals/bshg/2022-n191-192-bshg07175/1091234ar.pdf Richard Bradley, le café, la peste, les serres d’Amsterdam et l’introduction d’une nouvelle culture dans les colonies néerlandaises des Guyanes au début du XVIIIe siècle]" in ''Bulletin de la Société d'Histoire de la Guadeloupe'' no. 191/192 (2022) pp. 1–151 [https://doi.org/10.7202/1091234ar DOI] * Caroline Davidson, ed., ''Richard Bradley: The country housewife and lady's director ... facsimile from the 1736 edition''. Londinii: Prospect Books, 1980 * J. Edmondson, "Richard Bradley (c. 1688–1732): an annotated bibliography, 1710–1818" in ''Archives of Natural History'' vol. 29 (2002) pp. 177–212; [https://doi.org/10.3366/anh.2002.29.2.177 DOI] * F. N. Egerton, "Richard Bradley's understanding of biological productivity: a study of eighteenth-century ecological ideas" in ''Journal of the History of Biology'' vol. 2 (1969) pp. 391–410 * F. N. Egerton, "Richard Bradley’s illicit excursion into medical practice in 1714" in ''Medical History'' vol. 14 (1970) pp. 53–62; [https://doi.org/10.1017/S0025727300015131 DOI] * F. N. Egerton, "Richard Bradley’s relationship with Sir Hans Sloane" in ''Notes and Records of the Royal Society of London'' vol. 25 (1970) pp. 59–77; [https://doi.org/10.1098/rsnr.1970.0005 DOI] * F. N. Egerton, "[https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1890/0012-9623(2006)87%5B117:AHOTES%5D2.0.CO;2 A history of the ecological sciences, part 20: Richard Bradley, entrepreneurial naturalist]" in ''Bulletin of the Ecological Society of America'' vol. 87 (2006) pp. 117–127 * F. N. Egerton, "Bradley, Richard (1688?–1732)" in {{ODNB}} * B. Henrey, ''British botanical and horticultural literature before 1800'' vol. 2 (1975) pp. 424-454, vol. 3 (1975) pp. 14–18 * G. D. Rowley, ed., ''Richard Bradley: Collected writings on succulent plants''. 1964 * Melvin Santer, "Richard Bradley: A Unified, Living Agent Theory of the Cause of Infectious Diseases of Plants Animals, and Humans in the First Decades of the 18th Century" in ''Perspectives in Biology and Medicine'' vol. 52 (2009) pp. 566–578 * {{ec|id = Vega (2021)|c= Fernando E. Vega, "[https://www.researchgate.net/publication/354081817_Richard_Bradley%27s_A_Short_Historical_Account_of_Coffee_1715_and_The_Virtue_and_Use_of_Coffee_1721 Richard Bradley’s A Short Historical Account of Coffee (1715) and The Virtue and Use of Coffee (1721)]" in ''Biosis: Biological Systems'' vol. 2 iii (2021) pp. 315-328 }} * R. Williamson, "John Martyn and the Grub-street Journal, with particular references to his attacks on Richard Bentley, Richard Bradley" in ''Medical History'' vol. 5 (1961) pp. 361–374 * R. Williamson, "The germ theory of disease: neglected precursors of Louis Pasteur (Richard Bradley, Benjamin Martin, Jean-Baptiste Goiffon)" in ''Annals of Science'' vol. 11 (1955) pp. 44–57 == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|saeculo 17|1732}} [[Categoria:Botanistae Britanniae]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Professores Universitatis Cantabrigiensis]] [[Categoria:Scriptores de re cibaria]] 19s0c92uyeo6i3r1d9gqlgthxxc4nc6 0 327763 3982029 3981822 2026-08-18T13:19:36Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982029 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] h9t5lxl2qbzd5p0765tudwu3c62om3k 3982030 3982029 2026-08-18T13:20:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982030 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] eiy9fhbki3qmiuqnt0v9otnzr6mzxlh 3982031 3982030 2026-08-18T13:27:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982031 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] kcugtwppb7of4ft9gp179p5qt3lulat 3982033 3982031 2026-08-18T13:48:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982033 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum et [[Sexualitas humana|sexualia]] flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud apologetas tertii saeculi (necnon philosophos antiqus iam antea) enumerata. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] l8wriybyc6z34wts0mckwdrmy6w0aa3 3982034 3982033 2026-08-18T13:48:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982034 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud apologetas tertii saeculi (necnon philosophos antiqus iam antea) enumerata. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] czgc2ejr4ky1bdcz521y7ezsn43lxg9 3982035 3982034 2026-08-18T13:49:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982035 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] tgukj6lqj3i5ctypjnx06peritdosid 3982038 3982035 2026-08-18T13:54:26Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982038 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] aotfpo05y0b616xk7weskgm8arwaxoq 3982039 3982038 2026-08-18T13:57:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982039 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] gdk45818pdp3dw1k1aqplsfkgm7fww9 3982043 3982039 2026-08-18T14:14:06Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982043 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] scriptam libro praefixit in qua narrationem Biblicam [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspetato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 76r9mza65ax7pugbq0genpn49f56fpg 3982045 3982043 2026-08-18T14:14:22Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982045 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] scriptam libro praefixit in qua narrationem Biblicam [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspetato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 3i96ado53q1qzaq2u7myimdy6x8pffa 3982046 3982045 2026-08-18T14:15:45Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982046 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] scriptam libro praefixit in qua narrationem Biblicam [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 99f9pfejfb4vvr9dgbit2sagp6upao9 3982047 3982046 2026-08-18T14:17:39Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982047 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] scriptam libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] abqrjrxef2sjmjunz7i9omdr74or7w7 3982050 3982047 2026-08-18T14:30:35Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3982050 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 38rwtdp5mk3tck0q0uwxl71jpqeeam6 3982055 3982050 2026-08-18T14:35:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982055 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggressus est). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] dc3yw3vkj99rpwijjd3desdzxfaa4ot 3982056 3982055 2026-08-18T14:37:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982056 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] oq1q3s1rfyv5k0ea9asdo96jeb15e44 3982063 3982056 2026-08-18T15:33:04Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982063 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. *'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi tertiae relationis argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandum<ref>II.578-640.</ref>. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 63cc4u855kwfoyyu6n98pyi36jb8whw 3982065 3982063 2026-08-18T15:38:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982065 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. *'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi tertiae relationis argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandam<ref>II.578-640.</ref>. In peroratione [[Honorius (imperator)|Honorium]] precatur ut deformia [[Gladiator|gladiatorum]] munera vetare vellet quae Romam infamem faciunt. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 3ozjipw8ewbdp9bwdt9f4zbj0y1nypn 3982076 3982065 2026-08-18T15:55:35Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982076 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. *'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi tertiae relationis argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandam<ref>II.578-640.</ref>. In peroratione [[Honorius (imperator)|Honorium]] precatur ut deformia [[Gladiator|gladiatorum]] munera vetare vellet quae Romam infamem faciunt. [[Rhetorica]] argumenta lectores modernos raro persuadent sed multum ridere fecit Prudentius cum Romam induceret gloriantem quod regnantibus Christianis nihil tale passa esset qualis Urbs a Senonibus capta [[Marcus Furius Camillus|Camilli]] tempore<ref>II.690-695.</ref>. Etenim non suspicabatur octo tantum post annos Romam ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico]] direptum iri. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] 7eyovfi2rtw6w83jdiu26pc7arwjmc8 3982078 3982076 2026-08-18T15:56:58Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Summarium */ 3982078 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]] '''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit. == Summarium == *'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur. *'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi tertiae relationis argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandam<ref>II.578-640.</ref>. In peroratione [[Honorius (imperator)|Honorium]] precatur ut deformia [[Gladiator|gladiatorum]] munera vetare vellet quae Romam infamem faciunt. [[Rhetorica]] argumenta lectores modernos raro persuadent sed multum ridere fecit Prudentius cum Romam induceret gloriantem quod regnantibus Christianis nihil tale passa esset qualis Urbs a [[Senones|Senonibus]] capta [[Marcus Furius Camillus|Camilli]] tempore<ref>II.690-695.</ref>. Etenim non suspicabatur octo tantum post annos Romam ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico]] direptum iri. == De sententiis illustribus == Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet: *''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35) *''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471) *''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807) ==Notae== <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948 * Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996 * Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani) == Plura legere si cupis == *T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386 *T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61 * JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259 *Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109 *Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82 **"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342 *Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180 ** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017 * Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172 *Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022 *Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica] *Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61 *D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253 *Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462 *Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257 *Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281 == Fontes externi == * [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem * [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Carmina didactica]] [[Categoria:Religio Romana]] gfq6sedga8kdnswmbnbvdtwjsaseo4l 0 327775 3982079 3982012 2026-08-18T15:58:58Z Coronus Tenebrosius 204685 3982079 wikitext text/x-wiki {{Pagina non annexa}} {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Polić Kamov}} (vulgo ''Janko''; [[1886]]–[[1910]]) fuit [[poeta]], prosator atque [[scriptor]] dramaticus [[Croatia|Croaticus]], cuius opera ad primam modernitatem atque expressionismum pertinent. Stylum audacem, abruptum, saepe provocantem coluit, quo a poetis aetatis suae se disiunxit. Rebellio et provocatio adversus consuetudines sociales litterariasque, praesertim in tractatione argumentorum et in audacia sermonis, effecerunt ut interdum “poeta rebellis” appellaretur. Locus quem Kamov in litteris Croaticis obtinet nonnullas analogias ostendit cum munere quod Arthur Rimbaud in litteris Francogallicis habet. Cognomen litterarium “Kamov” sibi assumpsit ex nomine Cham sive Ham, filii Noë Veteris Testamenti, qui patrem suum nudum et ebrium invenit nec eum operuit, sed irridit atque derisit; quo factum est ut Noë postea Cham malediceret. Notissima eius opera sunt libri poetici ''Psovka'' (Maledictio) et ''Ištipana hartija'' (Charta lacerata), romanus ''Isušena kaljuža'' (Calyx exsiccatus), necnon drama ''Tragedija mozgova'' (Tragoedia cerebrorum). Iuvenis mortuus est, sed in litteris Croaticis vestigium profundum reliquit. == Vide etiam: [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] == == Opera == * '''''Psovka''''' — liber poeticus (1907) — compositus anno 1905 Latine: [[s:la:Maledictio|Maledictio]] * '''''Ištipana hartija''''' — liber poeticus (1907) Latine: [[s:la:Charta lacerata|Charta lacerata]] * '''''Tragedija mozgova''''' — drama (1907) Latine: ''Tragoedia cerebrorum'' * '''''Na rođenoj grudi''''' — drama (1907) Latine: ''In nativa gleba'' == Opera posthuma == * '''''Ćaskanja''''' — commentarii (1914) Latine: ''Confabulationes'' * '''''Novele i eseji''''' — fabulae breves et commentationes (1938) Latine: ''Novellae et commentationes'' * '''''Samostanske drame''''' — dramata (1956–1958) Latine: ''Dramata claustralia'' * '''''Čovječanstvo''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Humanitas'' * '''''Mamino srce''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Cor matris'' * '''''Isušena kaljuža''''' — romanus (1957) — scripta annis 1906–1909 Latine: ''Calyx exsiccatus'' == Bibliographia == * [https://www.enciklopedija.hr/clanak/polic-kamov-janko Polić Kamov, Janko]. ''Hrvatska enciklopedija'', editio digitalis. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013–2026. Adiit die 2 mensis Iulii 2026. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Janko Polić Kamov|Ioannem Polić Kamov}} * Vicifons: Scriptor:Janko Polić Kamov [https://la.wikisource.org/wiki/Scriptor:Janko_Polić_Kamov] {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|1886|1910|Polić Kamov, Ioannes}} [[Categoria:Incolae Croatiae]] h5m0wgsfhr5njqufla64b0jc396m4m2 3982082 3982079 2026-08-18T16:08:44Z Coronus Tenebrosius 204685 3982082 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Polić Kamov}} (vulgo ''Janko''; [[1886]]–[[1910]]) fuit [[poeta]], prosator atque [[scriptor]] dramaticus [[Croatia|Croaticus]], cuius opera ad primam modernitatem atque expressionismum pertinent. Stylum audacem, abruptum, saepe provocantem coluit, quo a poetis aetatis suae se disiunxit. Rebellio et provocatio adversus consuetudines sociales litterariasque, praesertim in tractatione argumentorum et in audacia sermonis, effecerunt ut interdum “poeta rebellis” appellaretur. Locus quem Kamov in litteris Croaticis obtinet nonnullas analogias ostendit cum munere quod Arthur Rimbaud in litteris Francogallicis habet. Cognomen litterarium “Kamov” sibi assumpsit ex nomine Cham sive Ham, filii Noë Veteris Testamenti, qui patrem suum nudum et ebrium invenit nec eum operuit, sed irridit atque derisit; quo factum est ut Noë postea Cham malediceret. Notissima eius opera sunt libri poetici ''Psovka'' (Maledictio) et ''Ištipana hartija'' (Charta lacerata), romanus ''Isušena kaljuža'' (Calyx exsiccatus), necnon drama ''Tragedija mozgova'' (Tragoedia cerebrorum). Iuvenis mortuus est, sed in litteris Croaticis vestigium profundum reliquit. == Vide etiam: [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] == == Opera == * '''''Psovka''''' — liber poeticus (1907) — compositus anno 1905 Latine: [[s:la:Maledictio|Maledictio]] * '''''Ištipana hartija''''' — liber poeticus (1907) Latine: [[s:la:Charta lacerata|Charta lacerata]] * '''''Tragedija mozgova''''' — drama (1907) Latine: ''Tragoedia cerebrorum'' * '''''Na rođenoj grudi''''' — drama (1907) Latine: ''In nativa gleba'' == Opera posthuma == * '''''Ćaskanja''''' — commentarii (1914) Latine: ''Confabulationes'' * '''''Novele i eseji''''' — fabulae breves et commentationes (1938) Latine: ''Novellae et commentationes'' * '''''Samostanske drame''''' — dramata (1956–1958) Latine: ''Dramata claustralia'' * '''''Čovječanstvo''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Humanitas'' * '''''Mamino srce''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Cor matris'' * '''''Isušena kaljuža''''' — romanus (1957) — scripta annis 1906–1909 Latine: ''Calyx exsiccatus'' == Bibliographia == * [https://www.enciklopedija.hr/clanak/polic-kamov-janko Polić Kamov, Janko]. ''Hrvatska enciklopedija'', editio digitalis. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013–2026. Adiit die 2 mensis Iulii 2026. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Janko Polić Kamov|Ioannem Polić Kamov}} * Vicifons: Scriptor:Janko Polić Kamov [https://la.wikisource.org/wiki/Scriptor:Janko_Polić_Kamov] {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|1886|1910|Polić Kamov, Ioannes}} [[Categoria:Incolae Croatiae]] n1lh5yx62mq7yucvfggmy1ntbjzvcrk 3982083 3982082 2026-08-18T16:13:33Z Coronus Tenebrosius 204685 3982083 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Polić Kamov}} (vulgo ''Janko''; [[1886]]–[[1910]]) fuit [[poeta]], prosator atque [[scriptor]] dramaticus [[Croatia|Croaticus]], cuius opera ad primam modernitatem atque expressionismum pertinent. Stylum audacem, abruptum, saepe provocantem coluit, quo a poetis aetatis suae se disiunxit. Rebellio et provocatio adversus consuetudines sociales litterariasque, praesertim in tractatione argumentorum et in audacia sermonis, effecerunt ut interdum “poeta rebellis” appellaretur. Locus quem Kamov in litteris Croaticis obtinet nonnullas analogias ostendit cum munere quod Arthur Rimbaud in litteris Francogallicis habet. Cognomen litterarium “Kamov” sibi assumpsit ex nomine Cham sive Ham, filii Noë Veteris Testamenti, qui patrem suum nudum et ebrium invenit nec eum operuit, sed irridit atque derisit; quo factum est ut Noë postea Cham malediceret. Notissima eius opera sunt libri poetici ''Psovka'' (Maledictio) et ''Ištipana hartija'' (Charta lacerata), romanus ''Isušena kaljuža'' (Calyx exsiccatus), necnon drama ''Tragedija mozgova'' (Tragoedia cerebrorum). Iuvenis mortuus est, sed in litteris Croaticis vestigium profundum reliquit. == Vide etiam: [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] == == Opera == * '''''Psovka''''' — liber poeticus (1907) — compositus anno 1905 Latine: [[s:la:Maledictio|Maledictio]] * '''''Ištipana hartija''''' — liber poeticus (1907) Latine: [[s:la:Charta lacerata|Charta lacerata]] * '''''Tragedija mozgova''''' — drama (1907) Latine: ''Tragoedia cerebrorum'' * '''''Na rođenoj grudi''''' — drama (1907) Latine: ''In nativa gleba'' == Opera posthuma == * '''''Ćaskanja''''' — commentarii (1914) Latine: ''Confabulationes'' * '''''Novele i eseji''''' — fabulae breves et commentationes (1938) Latine: ''Novellae et commentationes'' * '''''Samostanske drame''''' — dramata (1956–1958) Latine: ''Dramata claustralia'' * '''''Čovječanstvo''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Humanitas'' * '''''Mamino srce''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Cor matris'' * '''''Isušena kaljuža''''' — romanus (1957) — scripta annis 1906–1909 Latine: ''Calyx exsiccatus'' == Bibliographia == * [https://www.enciklopedija.hr/clanak/polic-kamov-janko Polić Kamov, Janko]. ''Hrvatska enciklopedija'', editio digitalis. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013–2026. Adiit die 2 mensis Iulii 2026. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Janko Polić Kamov|Ioannem Polić Kamov}} * Vicifons: Scriptor:Janko Polić Kamov [https://la.wikisource.org/wiki/Scriptor:Janko_Polić_Kamov] {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|1886|1910|Polić Kamov, Ioannes}} [[Categoria:Incolae Croatiae]] [[Categoria:Poetae Croatiae]] nuz1nuiiane1fzd0nonvy7401uer1zd 3982084 3982083 2026-08-18T16:16:25Z Coronus Tenebrosius 204685 3982084 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ioannes Polić Kamov}} (vulgo ''Janko''; [[1886]]–[[1910]]) fuit [[poeta]], prosator atque [[scriptor]] dramaticus [[Croatia|Croaticus]], cuius opera ad primam modernitatem atque expressionismum pertinent. Stylum audacem, abruptum, saepe provocantem coluit, quo a poetis aetatis suae se disiunxit. Rebellio et provocatio adversus consuetudines sociales litterariasque, praesertim in tractatione argumentorum et in audacia sermonis, effecerunt ut interdum “poeta rebellis” appellaretur. Locus quem Kamov in litteris Croaticis obtinet nonnullas analogias ostendit cum munere quod Arthur Rimbaud in litteris Francogallicis habet. Cognomen litterarium “Kamov” sibi assumpsit ex nomine Cham sive Ham, filii Noë Veteris Testamenti, qui patrem suum nudum et ebrium invenit nec eum operuit, sed irridit atque derisit; quo factum est ut Noë postea Cham malediceret. Notissima eius opera sunt libri poetici ''Psovka'' (Maledictio) et ''Ištipana hartija'' (Charta lacerata), romanus ''Isušena kaljuža'' (Calyx exsiccatus), necnon drama ''Tragedija mozgova'' (Tragoedia cerebrorum). Iuvenis mortuus est, sed in litteris Croaticis vestigium profundum reliquit. == Vide etiam: [[Litterae Croaticae saeculis XIX et XX]] == == Opera == * '''''Psovka''''' — liber poeticus (1907) — compositus anno 1905 Latine: [[s:la:Maledictio|Maledictio]] * '''''Ištipana hartija''''' — liber poeticus (1907) Latine: [[s:la:Charta lacerata|Charta lacerata]] * '''''Tragedija mozgova''''' — drama (1907) Latine: ''Tragoedia cerebrorum'' * '''''Na rođenoj grudi''''' — drama (1907) Latine: ''In nativa gleba'' == Opera posthuma == * '''''Ćaskanja''''' — commentarii (1914) Latine: ''Confabulationes'' * '''''Novele i eseji''''' — fabulae breves et commentationes (1938) Latine: ''Novellae et commentationes'' * '''''Samostanske drame''''' — dramata (1956–1958) Latine: ''Dramata claustralia'' * '''''Čovječanstvo''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Humanitas'' * '''''Mamino srce''''' — drama (1956–1958) Latine: ''Cor matris'' * '''''Isušena kaljuža''''' — romanus (1957) — scripta annis 1906–1909 Latine: ''Calyx exsiccatus'' == Bibliographia == * [https://www.enciklopedija.hr/clanak/polic-kamov-janko Polić Kamov, Janko]. ''Hrvatska enciklopedija'', editio digitalis. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013–2026. Adiit die 2 mensis Iulii 2026. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Janko Polić Kamov|Ioannem Polić Kamov}} * Vicifons: Scriptor:Janko Polić Kamov [https://la.wikisource.org/wiki/Scriptor:Janko_Polić_Kamov] {{Fontes biographici}} {{Anni vitae|1886|1910|Polić Kamov, Ioannes}} [[Categoria:Incolae Croatiae]] [[Categoria:Poetae Croatiae]] [[Categoria:Scriptores Croatiae]] 06de2glfaok1etw8nhcy00vr4z6p4yq 1 327795 3982123 3981981 2026-08-18T19:12:31Z Coronus Tenebrosius 204685 /* De titulo paginae */ 3982123 wikitext text/x-wiki == De titulo paginae == Non est necesse aliquid mutare, sed brevis admonitio: Nomina propria auctorum recentiorum in Vicipaedia Latina plerumque non latinizantur, nisi forma historica aut tradita iam exstat. Nomen originale "Janko Polić Kamov" in fontibus Croaticis et internationalibus adhibetur atque forma stabilis est. [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 19:12, 18 Augusti 2026 (UTC) 3yexy8z34w1u4snrqu1alvhjinswtn4 0 327796 3982026 3982015 2026-08-18T13:18:17Z Coronus Tenebrosius 204685 3982026 wikitext text/x-wiki Magna renovatio litterarum, linguae, culturae Croaticae — immo etiam cogitationis nationalis — eruptive orta est cum '''Motu Illyrico''' publico et culturali prima parte et medio saeculi XIX. Totum saeculum XIX in litteris Croaticis videri potest quasi exordium Croatiae modernae: lingua renovata et stabilita est, per normas, scholam, litteras, diurnos.<ref>Motus Illyricus (annorum fere 1835–1863) fuit motus culturalis et politicus Croaticus, pars praecipua Renovationis Nationalis Croaticae, cuius propositum erat renovatio linguae, culturae et identitatis nationalis.</ref> [[File:Vlaho Bukovac, Ilirski preporod (svecani zastor Hrvatskog narodnog kazalista u Zagrebu).jpg|thumb|center|upright=1.2|Illyricus motus – Vlaho Bukovac (1896)]] In hoc saeculo agunt omnes “patres magni”: [[:en:August_Šenoa|August Šenoa]], conditor romani historici; [[:en:Ante_Kovačić|Ante Kovačić]] (auctor optimi romanzi Croatici saeculi XIX, In Registratura, secundum consensum criticorum litterariorum). Um artisticâ qualitate praestantissimi poetae Croatici saeculi XIX sunt: [[:en:Stanko_Vraz|Stanko Vraz]] (lyrica amatoria), [[:en:Petar_Preradović|Petar Preradović]] (poesis amoris erga patriam et linguam), [[:en:Silvije_Strahimir_Kranjčević|Silvije Strahimir Kranjčević]] (maximus poeta Croaticus aetatis realisticae — poesis classicae monumentalitatis, qua de condicionibus societatis sui temporis necnon de angustiis personalibus agitur). In fine saeculi XIX et initio saeculi XX creant: [[:en:Antun_Gustav_Matoš|Antun Gustav Matoš]], [[:en:Janko_Polić_Kamov|Janko Polić Kamov]] (Latine: [[Ioannes Polić Kamov]]), [[:en:Vladimir_Vidrić|Vladimir Vidrić]], et alii. Per saeculum XX creant classici litterarum et poesis Croaticae: [[:en:Tin_Ujević|Tin Ujević]], [[:en:Antun_Branko_Šimić|Antun Branko Šimić]], [[:en:Miroslav_Krleža|Miroslav Krleža]], [[:en:Ivan_Goran_Kovačić|Ivan Goran Kovačić]], [[:en:Ranko_Marinković|Ranko Marinković]], [[:en:Dobriša_Cesarić|Dobriša Cesarić]], [[:en:Jure_Kaštelan|Jure Kaštelan]], [[:en:Dragutin_Tadijanović|Dragutin Tadijanović]], [[:en:Vesna_Parun|Vesna Parun]], alii. Praecipue eminere debet scriptrix [[:en:Ivana_Brlić-Mažuranić|Ivana Brlić Mažuranić]] (1874–1938), auctrix fabularum et romanorum puerilium, quae ob praestantiam operum suorum saepe appellatur “Andersen Croaticus”. In altera parte saeculi XX apparent auctores qui, respectu priorum, exhibent proprietates postmodernismi: [[:en:Slavko_Mihalić|Slavko Mihalić]], repraesentans existentialismum (adhuc satis classicus), [[:en:Ivan_Slamnig|Ivan Slamnig]], fortasse clarissimus repraesentans ludismum (a poeta ludens), [[:en:Danijel_Dragojević|Danijel Dragojević]], repraesentans poeticam contemplativam et reductam, cum proprietatibus postmodernismi meditativi. == Nexus externi == * Vicifons: Categoria:Scriptores Croatiae[https://la.wikisource.org/wiki/Categoria:Scriptores_Croatiae] == Notae == aebjdzb9yb12dgbuelm7noa3ea67hn4 3982036 3982026 2026-08-18T13:51:42Z Coronus Tenebrosius 204685 3982036 wikitext text/x-wiki Magna renovatio litterarum, linguae, culturae Croaticae — immo etiam cogitationis nationalis — eruptive orta est cum '''Motu Illyrico''' publico et culturali prima parte et medio saeculi XIX. Totum saeculum XIX in litteris Croaticis videri potest quasi exordium Croatiae modernae: lingua renovata et stabilita est, per normas, scholam, litteras, diurnos.<ref>Motus Illyricus (annorum fere 1835–1863) fuit motus culturalis et politicus Croaticus, pars praecipua Renovationis Nationalis Croaticae, cuius propositum erat renovatio linguae, culturae et identitatis nationalis.</ref> [[File:Vlaho Bukovac, Ilirski preporod (svecani zastor Hrvatskog narodnog kazalista u Zagrebu).jpg|thumb|center|upright=1.2|Illyricus motus – Vlaho Bukovac (1896)]] In hoc saeculo agunt omnes “patres magni”: [[:en:August_Šenoa|August Šenoa]], conditor romani historici; [[:en:Ante_Kovačić|Ante Kovačić]] (auctor optimi romanzi Croatici saeculi XIX, In Registratura, secundum consensum criticorum litterariorum). Um artisticâ qualitate praestantissimi poetae Croatici saeculi XIX sunt: [[:en:Stanko_Vraz|Stanko Vraz]] (lyrica amatoria), [[:en:Petar_Preradović|Petar Preradović]] (poesis amoris erga patriam et linguam), [[:en:Silvije_Strahimir_Kranjčević|Silvije Strahimir Kranjčević]] (maximus poeta Croaticus aetatis realisticae — poesis classicae monumentalitatis, qua de condicionibus societatis sui temporis necnon de angustiis personalibus agitur). In fine saeculi XIX et initio saeculi XX creant: [[:en:Antun_Gustav_Matoš|Antun Gustav Matoš]], [[:en:Janko_Polić_Kamov|Janko Polić Kamov]] (Latine: [[Ioannes Polić Kamov]]), [[:en:Vladimir_Vidrić|Vladimir Vidrić]], et alii. Per saeculum XX creant classici litterarum et poesis Croaticae: [[:en:Tin_Ujević|Tin Ujević]], [[:en:Antun_Branko_Šimić|Antun Branko Šimić]], [[:en:Miroslav_Krleža|Miroslav Krleža]], [[:en:Ivan_Goran_Kovačić|Ivan Goran Kovačić]], [[:en:Ranko_Marinković|Ranko Marinković]], [[:en:Dobriša_Cesarić|Dobriša Cesarić]], [[:en:Jure_Kaštelan|Jure Kaštelan]], [[:en:Dragutin_Tadijanović|Dragutin Tadijanović]], [[:en:Vesna_Parun|Vesna Parun]], alii. Praecipue eminere debet scriptrix [[:en:Ivana_Brlić-Mažuranić|Ivana Brlić Mažuranić]] (1874–1938), auctrix fabularum et romanorum puerilium, quae ob praestantiam operum suorum saepe appellatur “Andersen Croaticus”. In altera parte saeculi XX apparent auctores qui, respectu priorum, exhibent proprietates postmodernismi: [[:en:Slavko_Mihalić|Slavko Mihalić]], repraesentans existentialismum (adhuc satis classicus), [[:en:Ivan_Slamnig|Ivan Slamnig]], fortasse clarissimus repraesentans ludismum (a poeta ludens), [[:en:Danijel_Dragojević|Danijel Dragojević]], repraesentans poeticam contemplativam et reductam, cum proprietatibus postmodernismi meditativi. == Nexus externi == * Vicifons: Categoria:Scriptores Croatiae[https://la.wikisource.org/wiki/Categoria:Scriptores_Croatiae] == Notae == [[Categoria:Scriptores Croatiae]] 98t6e1d7jhfzoamouc3n42ayoe68l1m 3982087 3982036 2026-08-18T16:21:33Z Coronus Tenebrosius 204685 3982087 wikitext text/x-wiki Magna renovatio litterarum, linguae, culturae Croaticae — immo etiam cogitationis nationalis — eruptive orta est cum '''Motu Illyrico''' publico et culturali prima parte et medio saeculi XIX. Totum saeculum XIX in litteris Croaticis videri potest quasi exordium Croatiae modernae: lingua renovata et stabilita est, per normas, scholam, litteras, diurna et ephemerides.<ref>Motus Illyricus (annorum fere 1835–1863) fuit motus culturalis et politicus Croaticus, pars praecipua Renovationis Nationalis Croaticae, cuius propositum erat renovatio linguae, culturae et identitatis nationalis.</ref> [[File:Vlaho Bukovac, Ilirski preporod (svecani zastor Hrvatskog narodnog kazalista u Zagrebu).jpg|thumb|center|upright=1.2|Illyricus motus – Vlaho Bukovac (1896)]] In hoc saeculo agunt omnes “patres magni”: [[:en:August_Šenoa|August Šenoa]], conditor romani historici; [[:en:Ante_Kovačić|Ante Kovačić]] (auctor optimi romanzi Croatici saeculi XIX, In Registratura, secundum consensum criticorum litterariorum). Um artisticâ qualitate praestantissimi poetae Croatici saeculi XIX sunt: [[:en:Stanko_Vraz|Stanko Vraz]] (lyrica amatoria), [[:en:Petar_Preradović|Petar Preradović]] (poesis amoris erga patriam et linguam), [[:en:Silvije_Strahimir_Kranjčević|Silvije Strahimir Kranjčević]] (maximus poeta Croaticus aetatis realisticae — poesis classicae monumentalitatis, qua de condicionibus societatis sui temporis necnon de angustiis personalibus agitur). In fine saeculi XIX et initio saeculi XX creant: [[:en:Antun_Gustav_Matoš|Antun Gustav Matoš]], [[:en:Janko_Polić_Kamov|Janko Polić Kamov]] (Latine: [[Ioannes Polić Kamov]]), [[:en:Vladimir_Vidrić|Vladimir Vidrić]], et alii. Per saeculum XX creant classici litterarum et poesis Croaticae: [[:en:Tin_Ujević|Tin Ujević]], [[:en:Antun_Branko_Šimić|Antun Branko Šimić]], [[:en:Miroslav_Krleža|Miroslav Krleža]], [[:en:Ivan_Goran_Kovačić|Ivan Goran Kovačić]], [[:en:Ranko_Marinković|Ranko Marinković]], [[:en:Dobriša_Cesarić|Dobriša Cesarić]], [[:en:Jure_Kaštelan|Jure Kaštelan]], [[:en:Dragutin_Tadijanović|Dragutin Tadijanović]], [[:en:Vesna_Parun|Vesna Parun]], alii. Praecipue eminere debet scriptrix [[:en:Ivana_Brlić-Mažuranić|Ivana Brlić Mažuranić]] (1874–1938), auctrix fabularum et romanorum puerilium, quae ob praestantiam operum suorum saepe appellatur “Andersen Croaticus”. In altera parte saeculi XX apparent auctores qui, respectu priorum, exhibent proprietates postmodernismi: [[:en:Slavko_Mihalić|Slavko Mihalić]], repraesentans existentialismum (adhuc satis classicus), [[:en:Ivan_Slamnig|Ivan Slamnig]], fortasse clarissimus repraesentans ludismum (a poeta ludens), [[:en:Danijel_Dragojević|Danijel Dragojević]], repraesentans poeticam contemplativam et reductam, cum proprietatibus postmodernismi meditativi. == Nexus externi == * Vicifons: Categoria:Scriptores Croatiae[https://la.wikisource.org/wiki/Categoria:Scriptores_Croatiae] == Notae == [[Categoria:Scriptores Croatiae]] 4ydmggze0386bv70493t0m6g5vd2dfo 3982127 3982087 2026-08-18T19:21:41Z Coronus Tenebrosius 204685 3982127 wikitext text/x-wiki Magna renovatio litterarum, linguae, culturae Croaticae — immo etiam cogitationis nationalis — eruptive orta est cum '''Motu Illyrico''' publico et culturali prima parte et medio saeculi XIX. Totum saeculum XIX in litteris Croaticis videri potest quasi exordium Croatiae modernae: lingua renovata et stabilita est, per normas, scholam, litteras, diurna et ephemerides.<ref>Motus Illyricus (annorum fere 1835–1863) fuit motus culturalis et politicus Croaticus, pars praecipua Renovationis Nationalis Croaticae, cuius propositum erat renovatio linguae, culturae et identitatis nationalis.</ref> [[File:Vlaho Bukovac, Ilirski preporod (svecani zastor Hrvatskog narodnog kazalista u Zagrebu).jpg|thumb|center|upright=1.2|Illyricus motus – Vlaho Bukovac (1896)]] In hoc saeculo agunt omnes “patres magni”: [[:en:August_Šenoa|August Šenoa]], conditor romani historici; [[:en:Ante_Kovačić|Ante Kovačić]] (auctor optimi romanzi Croatici saeculi XIX, In Registratura, secundum consensum criticorum litterariorum). Um artisticâ qualitate praestantissimi poetae Croatici saeculi XIX sunt: [[:en:Stanko_Vraz|Stanko Vraz]] (lyrica amatoria), [[:en:Petar_Preradović|Petar Preradović]] (poesis amoris erga patriam et linguam), [[:en:Silvije_Strahimir_Kranjčević|Silvije Strahimir Kranjčević]] (maximus poeta Croaticus aetatis realisticae — poesis classicae monumentalitatis, qua de condicionibus societatis sui temporis necnon de angustiis personalibus agitur). In fine saeculi XIX et initio saeculi XX creant: [[:en:Antun_Gustav_Matoš|Antun Gustav Matoš]], [[:en:Janko_Polić_Kamov|Janko Polić Kamov]] (Latine: [[Ioannes Polić Kamov]]), [[:en:Vladimir_Vidrić|Vladimir Vidrić]], et alii. Per saeculum XX creant classici litterarum et poesis Croaticae: [[:en:Tin_Ujević|Tin Ujević]], [[:en:Antun_Branko_Šimić|Antun Branko Šimić]], [[:en:Miroslav_Krleža|Miroslav Krleža]], [[:en:Ivan_Goran_Kovačić|Ivan Goran Kovačić]], [[:en:Ranko_Marinković|Ranko Marinković]], [[:en:Dobriša_Cesarić|Dobriša Cesarić]], [[:en:Jure_Kaštelan|Jure Kaštelan]], [[:en:Dragutin_Tadijanović|Dragutin Tadijanović]], [[:en:Vesna_Parun|Vesna Parun]], alii. Praecipue eminere debet scriptrix [[:en:Ivana_Brlić-Mažuranić|Ivana Brlić Mažuranić]] (1874–1938), auctrix fabularum et romanorum puerilium, quae ob praestantiam operum suorum saepe appellatur “Andersen Croaticus”. In altera parte saeculi XX apparent auctores qui, respectu priorum, exhibent proprietates postmodernismi: [[:en:Slavko_Mihalić|Slavko Mihalić]], repraesentans existentialismum (adhuc satis classicus), [[:en:Ivan_Slamnig|Ivan Slamnig]], fortasse clarissimus repraesentans ludismum (a poeta ludens), [[:en:Danijel_Dragojević|Danijel Dragojević]], repraesentans poeticam contemplativam et reductam, cum proprietatibus postmodernismi meditativi. == Nexus externi == * Vicifons: Categoria:Scriptores Croatiae[https://la.wikisource.org/wiki/Categoria:Scriptores_Croatiae] == Notae == [[Categoria:Scriptores Croatiae]] [[Categoria:Croatia]] mcjwmhqueaoq5od0zji3d6bd2x4gz43 0 327798 3982018 2026-08-18T13:10:37Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3982018 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Madonne-et-Lamerey, Monument Maréchal Leclerc.jpg|thumb|upright=0.8|left|Madonne-et-Lamerey: monumentum belli in honorem [[Philippus Leclerc de Hautecloque]].]] {{res|Madonne-et-Lamerey}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 407 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Incola notabilis == * [[Paulus Camus]] (1874–1938), miles Francogallicus, hic natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Madonne-et-Lamerey|Madonne-et-Lamerey}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 8jtyr9zoyeg3w2gnhteczwbnqn0ffr8 3982022 3982018 2026-08-18T13:14:55Z Pippobuono 54500 complementum 3982022 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Madonne-et-Lamerey, Monument Maréchal Leclerc.jpg|thumb|upright=0.8|left|Madonne-et-Lamerey: monumentum belli in honorem [[Philippus Leclerc de Hautecloque]].]] {{res|Madonne-et-Lamerey}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 407 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. Hoc commune a viculis Madonne et Lamerey,<ref>Qui dicitur ''Lameriacum'', secundum {{Graesse}}, t. 2, p. 340.</ref> paulo post 1790 constitutum est. == Incola notabilis == * [[Paulus Camus]] (1874–1938), miles Francogallicus, hic natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Madonne-et-Lamerey|Madonne-et-Lamerey}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] q3y05nbn5iaf7hfmkkvxidf0tyyuhu7 1 327799 3982023 2026-08-18T13:15:46Z Pippobuono 54500 attributio 3982023 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Madonne-et-Lamerey|238225265}} 9qmqa0xfr3bhap5piq13hpr60b97zv7 0 327800 3982052 2026-08-18T14:33:04Z Andrew Dalby 1084 Redirigens ad [[Ios. Cooper]] 3982052 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ios. Cooper]] ci0ui7v8xgn3zmf7ggevu2202kve6yh 0 327801 3982059 2026-08-18T15:31:34Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3982059 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Madegney, Église Saint-Martin 2.jpg|thumb|upright=0.8|left|Maldisinum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicata.]] {{res|Maldisinum}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 453.</ref> ([[Francogallice]]: ''Madegney'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 117 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Madegney|Maldisinum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] t4x1auum7qskn2et04spn8qh2b1ot4m 1 327802 3982061 2026-08-18T15:32:54Z Pippobuono 54500 attributio 3982061 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Madegney|238235105}} bdq6av2ldxoxdbqmnasrbkm4xi6h3s1 0 327803 3982066 2026-08-18T15:41:26Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3982066 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Eglise Ste Menne.JPG|thumb|upright=0.8|left|Madecuria: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sancta Menna|Sanctae Mennae]] dicata.]] {{res|Madecuria}} seu '''Matinicurtis'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 440.</ref> ([[Francogallice]]: ''Madecourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 52 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Madecourt|Madecuriam}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] a5bhw31gk8d8ymfczzuahoqyyfqfnqr 1 327804 3982067 2026-08-18T15:43:08Z Pippobuono 54500 attributio 3982067 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Madecourt|238226030}} c0th2o6ukyqyykzbreeq9mj77wtr20z 0 327805 3982069 2026-08-18T15:48:20Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3982069 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Maconcourt, Église Saint-Martin.jpg|thumb|upright=0.8|left|Macuncurtis: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicata.]] {{res|Macuncurtis}} seu '''Maguncuria'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 439.</ref> ([[Francogallice]]: ''Maconcourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 65 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Maconcourt|Macuncurtem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] g8mexc15zfiv7xfy03rr7mm8lvo00x8 3982075 3982069 2026-08-18T15:53:47Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ nexus 3982075 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Maconcourt, Église Saint-Martin.jpg|thumb|upright=0.8|left|Macuncurtis: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicata.]] {{res|Macuncurtis}} seu '''Maguncuria'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 439.</ref> ([[Francogallice]]: ''Maconcourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 65 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Maconcourt (Vosges)|Macuncurtem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] jslxzhpq28nqo6xi3nj7ifi2imh04q1 1 327806 3982071 2026-08-18T15:49:45Z Pippobuono 54500 attributio 3982071 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Maconcourt|238224932}} es9zcltnudnk1ifhdb6scwk6kb2tbz7 3982074 3982071 2026-08-18T15:53:29Z Pippobuono 54500 nexus 3982074 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Maconcourt (Vosges)|238224932}} 3ycztluwfnvpja6lejzoauwmjx13vtc 0 327807 3982125 2026-08-18T19:19:10Z ~2026-45361-79 213639 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertin Einstein anno 1949]] '''Quare socialismus ?''' ([[Anglice]]: ''Why Socialism?'' est opus physici clari [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] scriptum anno [[1949]] in [[periodicum|periodico]] socialistico ''Monthly Review''<ref>Primum publicatum [[Novum Eboracum (urbs)|Novo Eboraco]] anno [[1949]]</ref> In opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione inaequitas reditus|inaequitat...' 3982125 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertin Einstein anno 1949]] '''Quare socialismus ?''' ([[Anglice]]: ''Why Socialism?'' est opus physici clari [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] scriptum anno [[1949]] in [[periodicum|periodico]] socialistico ''Monthly Review''<ref>Primum publicatum [[Novum Eboracum (urbs)|Novo Eboraco]] anno [[1949]]</ref> In opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione [[inaequitas reditus|inaequitatis oeconomicae]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationis mercatoriae]] indicavit, quod [[creativitas|creativitatem]] humanam destruit. Ad [[malum (ethica)|malum]] capitalismi mitigandum, possessio communia [[medium productionis|medii productionis]] et usum [[oeconomia systematica|oeconomiae systematicae]] postulat. Et [[socialismus|socialismum]] more [[democratia]]e fortioris contra systema rigidum affirmavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Anticapitalismus]] == Nexus externi == *[https://monthlyreview.org/articles/why-socialism/ Texus integralis] (Anglice) [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Socialismus]] [[Categoria:Scripta 1949]] t83gmjhltherauodk3311ncoo8yldci 3982132 3982125 2026-08-18T19:43:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Quare socialismus ?]] ad [[Quare socialismus?]]: Typographia 3982125 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertin Einstein anno 1949]] '''Quare socialismus ?''' ([[Anglice]]: ''Why Socialism?'' est opus physici clari [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] scriptum anno [[1949]] in [[periodicum|periodico]] socialistico ''Monthly Review''<ref>Primum publicatum [[Novum Eboracum (urbs)|Novo Eboraco]] anno [[1949]]</ref> In opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione [[inaequitas reditus|inaequitatis oeconomicae]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationis mercatoriae]] indicavit, quod [[creativitas|creativitatem]] humanam destruit. Ad [[malum (ethica)|malum]] capitalismi mitigandum, possessio communia [[medium productionis|medii productionis]] et usum [[oeconomia systematica|oeconomiae systematicae]] postulat. Et [[socialismus|socialismum]] more [[democratia]]e fortioris contra systema rigidum affirmavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Anticapitalismus]] == Nexus externi == *[https://monthlyreview.org/articles/why-socialism/ Texus integralis] (Anglice) [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Socialismus]] [[Categoria:Scripta 1949]] t83gmjhltherauodk3311ncoo8yldci 3982134 3982132 2026-08-18T19:45:26Z Grufo 64423 titulus italicus etc. 3982134 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertin Einstein anno 1949]] {{ores|Quare socialismus?}}{{FD ref}} ([[Anglice]]: ''Why Socialism?'' est opus physici clari [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] scriptum anno [[1949]] in [[periodicum|periodico]] socialistico ''Monthly Review''<ref>Primum publicatum [[Novum Eboracum (urbs)|Novo Eboraco]] anno [[1949]]</ref> In opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione [[inaequitas reditus|inaequitatis oeconomicae]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationis mercatoriae]] indicavit, quod [[creativitas|creativitatem]] humanam destruit. Ad [[malum (ethica)|malum]] capitalismi mitigandum, possessio communia [[medium productionis|medii productionis]] et usum [[oeconomia systematica|oeconomiae systematicae]] postulat. Et [[socialismus|socialismum]] more [[democratia]]e fortioris contra systema rigidum affirmavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Anticapitalismus]] == Nexus externi == *[https://monthlyreview.org/articles/why-socialism/ Texus integralis] (Anglice) [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Socialismus]] [[Categoria:Scripta 1949]] 3hfbpm72cjffpeyui1a4mcxso7jml1r 3982135 3982134 2026-08-18T19:45:48Z Grufo 64423 3982135 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertin Einstein anno 1949]] {{ores|Quare socialismus?}}{{FD ref}} ([[Anglice]]: ''Why Socialism?'') est opus physici clari [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] scriptum anno [[1949]] in [[periodicum|periodico]] socialistico ''Monthly Review''<ref>Primum publicatum [[Novum Eboracum (urbs)|Novo Eboraco]] anno [[1949]]</ref> In opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione [[inaequitas reditus|inaequitatis oeconomicae]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationis mercatoriae]] indicavit, quod [[creativitas|creativitatem]] humanam destruit. Ad [[malum (ethica)|malum]] capitalismi mitigandum, possessio communia [[medium productionis|medii productionis]] et usum [[oeconomia systematica|oeconomiae systematicae]] postulat. Et [[socialismus|socialismum]] more [[democratia]]e fortioris contra systema rigidum affirmavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Anticapitalismus]] == Nexus externi == *[https://monthlyreview.org/articles/why-socialism/ Texus integralis] (Anglice) [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Socialismus]] [[Categoria:Scripta 1949]] d9tb6u7rsucp2afq5qnsawn1do85d0q 3982168 3982135 2026-08-18T22:14:42Z IacobusAmor 1163 ~ 3982168 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Albert Einstein in 1949 (3x4 cropped).jpg|thumb|Albertus Einstein anno 1949.]] {{ores|Quare socialismus?}}{{FD ref}} ([[Anglice]] ''Why Socialism?'') est opus ab [[Albertus Einstein|Alberto Einstein]] scriptum et in ''Monthly Review,'' [[periodicum|periodico]] socialistico, [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] anno [[1949]] prolatum. Quo in opere, Einstein [[capitalismus|capitalismum]] ratione [[inaequitas reditus|inaequitatis oeconomicae]] et [[aemulatio mercatoria|aemulationis mercatoriae]] indicavit, quod [[creativitas|creativitatem]] humanam destruit. Ad [[malum (ethica)|mala]] capitalismi mitiganda, communem [[medium productionis|medii productionis]] possessionem et usum [[oeconomia systematica|oeconomiae systematicae]] postulat. [[Socialismus|Socialismum]] more [[democratia]]e fortioris contra systema rigidum affirmavit. == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Anticapitalismus]] == Nexus externi == *[https://monthlyreview.org/articles/why-socialism/ Texus integralis] (Anglice) [[Categoria:Albertus Einstein]] [[Categoria:Scripta 1949]] [[Categoria:Socialismus]] poffahrpiggl90uo61o3hxgw42hltdc 0 327808 3982133 2026-08-18T19:43:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Quare socialismus ?]] ad [[Quare socialismus?]]: Typographia 3982133 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Quare socialismus?]] p5nrp100ad8ovbltui7wcpx3knke7rz 0 327809 3982141 2026-08-18T20:29:43Z Demetrius Talpa 81729 nova 3982141 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobbiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobbiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Basilica Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobbiense|monasterio Bobbiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [https://www.catholic.org/encyclopedia/view.php?id=4073 De Dungalo] in ''Encyclopaedia Catholica'' * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] hs0miithy1yxkb4u0pc6415pls5m9ni 3982142 3982141 2026-08-18T20:30:26Z Demetrius Talpa 81729 /* Nexus externi */ 3982142 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobbiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobbiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Basilica Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobbiense|monasterio Bobbiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] oovauc8a5zatmv68nc4xx4co0cjjpvd 3982146 3982142 2026-08-18T20:35:03Z Demetrius Talpa 81729 /* Vita et opera */ 3982146 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobbiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobbiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Abbatia Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobbiense|monasterio Bobbiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] pncfsz23ow16ar9h2r6o6fhoujivrfn 3982147 3982146 2026-08-18T20:35:40Z Demetrius Talpa 81729 /* Vita et opera */ 3982147 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobbiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Abbatia Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobiense|monasterio Bobiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] hiyzdc6hwkg55cd7hzqny978kbjsja5 3982148 3982147 2026-08-18T20:35:51Z Demetrius Talpa 81729 3982148 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Abbatia Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobiense|monasterio Bobiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] 32f78va9onlzcjrch8nfnlsyuf3m7i8 3982149 3982148 2026-08-18T20:37:09Z Demetrius Talpa 81729 /* Vita et opera */ 3982149 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dungalus}} (qui et {{res|Dungalus reclusus}}, {{res|Dungalus Scotus}}, {{res|Dungalus Hibernicus}}, {{res|Dungalus Bobiensis}}; annis 811–828 floruit) fuit monachus, astronomus, poeta Latinus et magister scholae [[renovatio Carolingiana|aetatis Carolingianae]]. ==Vita et opera== Ubi in Hibernia natus et educatus sit, incertum est, sed probabiliter in schola {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|monasterium Benchorense|monasterii Benchorensis|en|qid=Q591192}}, nam inter libros quos postea bibliothecae Bobiensi legavit, [[Antiphonarium Benchorense]] fuit. Anno [[811]] iam in [[Abbatia Sancti Dionysii|monasterio Sancti Dionysii]] Lutetiensi commorabatur, cum ''Epistolam de eclipsibus solis'' [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] scripsit, in qua [[Macrobius|Macrobii]] et [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] operibus usus, scientiam astronomicam hoc aevo raram et superstitione alienam monstravit. Anno 823 in capitulari [[Lotharius I (imperator)|Lotharii]] memoratus est. Anno [[825]] [[Papia]]e magister scholae factus est. Anno 827 vel 828 Dungalus opus contra [[Claudius Taurinensis|Claudium, episcopum Taurinensem]], composuit, in quo venerationem imaginum defendit. Carmina etiam aliqua composuit, et fortasse poeta, ut [[Hibernicus exul]] notus, etiam Dungalus est. In [[monasterium Bobiense|monasterio Bobiensi]], a sancto [[Columbanus|Columbano]] Hibernico constituto, ultimos vitae suae annos egit et bibliothecam suam pretiosam, viginti septem libros fere continentem eui reliquit. Libri eius postea a [[Fridericus Borromaeus|Friderico Borromaeo]] in [[Bibliotheca Ambrosiana|Bibliothecam Ambrosianam]] [[Mediolanum|Mediolani]] translati sunt, ubi hodie servantur. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_10_0760-0860-_Dungalus_Reclusus.html Opera] in ''[[Patrologia Latina]]'' ==Bibliographia== *Bruce S. Eastwood, "The Astronomy of Macrobius in Carolingian Europe: Dungal's Letter of 811 to Charles the Great", Early Medieval Europe, 3(1994): 117-134 *Mirella Ferrari, « In Papia conveniant ad Dungalum », Italia Medioevale e Umanistica 15, 1972, p. 1-52. * Jean Vezin, « Observations sur l'origine des manuscrits légués par Dungal à Bobbio », in: G. Silagi (dir.), Paläolographie 1981, Monaci, 1982, p. 125-144. {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9|Dungalus}} [[Categoria: Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Poetae Latini regni Carolingorum]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Franciae]] [[Categoria:Renovatio Carolingiana]] gvfiyvn03d8oag5kx5rkomk6e1h7g46 0 327810 3982144 2026-08-18T20:30:51Z Demetrius Talpa 81729 nova 3982144 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dungalus]] dj4pth2x7n1900tw3lk3ghq3jqp58p1 0 327811 3982155 2026-08-18T21:06:55Z RenataEritRoma 213642 Created by translating the opening section from the page "[[:de:Special:Redirect/revision/265303030|Krampus]]" 3982155 wikitext text/x-wiki [[Datei:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus,]] angelis et Krampo comitantibus]] [[Datei:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb|Sanctus[[Nicolaus Myrensis|Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberōs laudat et castīgat, ac mūnera ex corbe tribuit (mōs Salisburgēnsis, in Flachgoviā).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. 0p5ryynkj9cp0vqfqbqv7osmsbfbum9 3982156 3982155 2026-08-18T21:15:16Z RenataEritRoma 213642 3982156 wikitext text/x-wiki [[Datei:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus,]]<nowiki> angelis et Krampo comitantibus]]</nowiki> [[Datei:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberōs laudat et castīgat, ac mūnera ex corbe tribuit (mōs Salisburgēnsis, in Flachgoviā).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. 40d73rhzk15abrjyimuw8brko2muuw7 3982157 3982156 2026-08-18T21:16:33Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982157 wikitext text/x-wiki [[File:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus,]]<nowiki> angelis et Krampo comitantibus]]</nowiki> [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberōs laudat et castīgat, ac mūnera ex corbe tribuit (mōs Salisburgēnsis, in Flachgoviā).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. k1a9g9y95wk73hy28xrc7uog2tce38o 3982158 3982157 2026-08-18T21:18:31Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982158 wikitext text/x-wiki [[File:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus,]]<nowiki> angelis et Krampo comitantibus ]]</nowiki> [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberōs laudat et castīgat, ac mūnera ex corbe tribuit (mōs Salisburgēnsis, in Flachgoviā).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. nkbee879j60pkf4zbo3xgqnn0ehp9l0 3982159 3982158 2026-08-18T21:21:09Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982159 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberōs laudat et castīgat, ac mūnera ex corbe tribuit (mōs Salisburgēnsis, in Flachgoviā).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. jhz2xftny6y26ixmrig7usqge99p81z 3982160 3982159 2026-08-18T21:22:36Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982160 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), figura terribilis in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. ic0bqw17i9yxshtptec14l5kl01lqwt 3982161 3982160 2026-08-18T21:32:44Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982161 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. ebtc2by1wpaaynveqfnu9oipo80w8tu 3982162 3982161 2026-08-18T21:34:02Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982162 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Krampōrum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. 3102hrsckg0g8rprc8l4rvb3d383ed1 3982163 3982162 2026-08-18T21:34:57Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982163 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in consuetudinibus Adventus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. aeiegrozwog3471rxdbc4w45fjjp22i 3982164 3982163 2026-08-18T21:36:52Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982164 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in Adventus consuetudinibus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer Schiachperchten) commixta est. 65v5it33egglse06gkyzcka4b25ufrg 3982165 3982164 2026-08-18T21:38:30Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982165 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in Adventus consuetudinibus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanica ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer ''Schiachperchten'') commixta est. texx0qbhkp4v4r34tzda1gxmx8pkrxu 3982166 3982165 2026-08-18T21:41:23Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982166 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] '''Krampus''', sive Kramperl (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel Bartl (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in Adventus consuetudinibus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Diffusus est in regione Alpium Orientalium, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanico ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus – sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium – ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer ''Schiachperchten'') commixta est. 3dfkfz7gfdhrf5uka8lp8021t6fb6ov 3982169 3982166 2026-08-18T22:19:11Z Grufo 64423 +{{CommuniaCat}}; +{{Dubcat}}; etc. 3982169 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos Salisburgensis, in Flachgovia).]] {{res|Krampus}}, sive {{res|Kramperl}} (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel {{res|Bartl}} (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in [[Adventus|Adventūs]] consuetudinibus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Popularis est in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alpes Orientales|Alpium Orientalium|en|qid=Q63817}}, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanico ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus—sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium—ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer ''Schiachperchten'') commixta est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Krampus|Krampum}} * {{Opus | cognomen auctricis = Tikkanen | nomen auctricis = Amy | titulus = Krampus | contextus = Encyclopaedia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopaedia Britannica | lingua = en | url = https://www.britannica.com/topic/Krampus }}. {{Dubcat}} fgogqjfn0z56venikc1cwwunqm9vo4s 3982181 3982169 2026-08-19T00:51:46Z RenataEritRoma 213642 /* */ 3982181 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[File:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb| [[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos [[Salisburgum (provincia)|Salisburgensis]], in Flachgovia).]] {{res|Krampus}}, sive {{res|Kramperl}} (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) vel {{res|Bartl}} (in regionibus meridionalibus [[Austria|Austriae]]), in [[Adventus|Adventūs]] consuetudinibus formidabilis figura est, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Popularis est in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alpes Orientales|Alpium Orientalium|en|qid=Q63817}}, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], [[Austria]], [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanico ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]) et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus liberos probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] “Bass” sive “Pass” vocatur. Figura Krampi primitus—sicut multae aliae figurae daemonicae regionis Alpium—ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus figura Krampi cum moribus Perchtarum (confer ''Schiachperchten'') commixta est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Krampus|Krampum}} * {{Opus | cognomen auctricis = Tikkanen | nomen auctricis = Amy | titulus = Krampus | contextus = Encyclopaedia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopaedia Britannica | lingua = en | url = https://www.britannica.com/topic/Krampus }}. {{Dubcat}} s2mmt6q4qz95mb1kbzadww1xyiwo6td 3982222 3982181 2026-08-19T11:37:20Z IacobusAmor 1163 Iam dubcat. 3982222 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Hl._Nikolaus_in_Begleitung_des_Krampus_und_Engeln.jpg|thumb|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], angelis et Krampo comitantibus]] [[Fasciculus:Krampus_Salzburg_with_bishop_and_angel.jpg|thumb|upright=0.8|[[Nicolaus Myrensis|Sanctus Nicolaus]], [[Angelus|angelis]] et Kramporum grege comitantibus, liberos laudat et castigat, ac munera ex corbe tribuit (mos [[Salisburgum (provincia)|Salisburgensis]], in Flachgovia).]] {{res|Krampus}},{{FD ref}} sive {{res|Kramperl}}{{FD ref}} (in [[Bavaria]] et [[Austria]]) et {{res|Bartl}}{{FD ref}} (in meridianis [[Austria|Austriae]] [[regio]]nibus), in [[Adventus|Adventūs]] consuetudinibus est figura formidabilis, [[Nicolaus Myrensis|Sancto Nicolao]] comitante. Populo gratus est in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alpes Orientales|Alpium Orientalium|en|qid=Q63817}}, in [[Bavaria|Bavaria Antiqua]], Austria, [[Lichtenstenum|Lichtensteno]], [[Hungaria]], [[Croatia]], [[Slovenia]], [[Slovacia]], [[Cechia|Bohemia]], [[Tirolis Meridionalis|Tiroli Meridionali]], Tiroli Romanico ([[Provincia Tridentina|Tridentino]]), et partibus [[Italia septentrionalis|Italiae Septentrionalis]] extra [[Alpes]] sitis. Dum Nicolaus [[liberi|liberos]] probos muneribus ornat, improbi a Krampo puniuntur. Coetus ex Nicolao, Krampo aliisque constans, in [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] Bass sive Pass vocatur. Figura Krampi primitus—sicut multae aliae regionis Alpium figurae [[daemon]]icae—ex aevo praechristiano ortum ducit. In multis regionibus, figura Krampi cum [[mores|moribus]] Perchtarum (confer ''Schiachperchten'') commixta est. ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Krampus|Krampum}} * {{Opus | cognomen auctricis = Tikkanen | nomen auctricis = Amy | titulus = Krampus | contextus = Encyclopaedia Britannica | commentatio de contextu = Encyclopaedia Britannica | lingua = en | url = https://www.britannica.com/topic/Krampus }}. {{Dubcat}} rtnhmyzk85gr7rr4q5aau7qg594iw5u 0 327812 3982201 2026-08-19T08:52:03Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3982201 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Luvigny 88110.jpg|thumb|upright=0.8|left|Luviniacus: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Bartholomaeus (apostolus)|Sancto Bartholomaeo]] dicata et [[vici conciliabulum]].]] {{res|Luviniacus}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 433.</ref> ([[Francogallice]]: ''Luvigny'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 123 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Incolae notabiles == *Petrus Bolle, demarchi urbis vicarius, ab exercitu Badensi die [[23 Augusti]] [[1914]] arbitrio supplicio affectus. *Petrus Buecher, parochus senex, a militibus Badensibus die 23 Augusti 1914 arbitrio supplicio affectus. * [[Ioannes Fourquet]] (1899-2001), Germanista et linguista Francogallicus, hic mortuus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Luvigny|Luviniacum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ocuo12m543uy6z09vc6zjlc00s5zr94 1 327813 3982202 2026-08-19T08:53:46Z Pippobuono 54500 attributio 3982202 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Luvigny|238196170}} iwuxy1gi75wrg4y9pfnpimnljhoc05j 0 327814 3982206 2026-08-19T09:06:37Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3982206 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:LusseEglise.JPG|thumb|upright=0.8|left|Lussia: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Ioannes Baptista|Sancto Ioanni Baptistae]] dicata.]] {{res|Lussia}} seu '''Lucella''' seu '''Lucila'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 431.</ref> ([[Francogallice]]: ''Lusse'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 354 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Incolae notabiles == *[[Carolus Bazelaire]] (1664-1725), causidicus apud Parlamentum [[Mettis|Mettensem]], legatus generalis bailiviae [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sancti Deodati]], dominus huius vici fuit. * [[Hubertus de Bazelaire de Lesseux]] (1868-1935), industrialis et politicus, hic sepultus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lusse|Lussiam}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 4gtjlj6dbj815gsm8vf7ygcjojv65in 1 327815 3982207 2026-08-19T09:07:54Z Pippobuono 54500 attributio 3982207 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Lusse|237754204}} abnm1joiu64mesia7t5esz5fa1v4i4d 0 327816 3982209 2026-08-19T09:13:02Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3982209 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Lubine 001.JPG|thumb|upright=0.8|left|Lubine: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Pentecoste|Pentecosti]] dicata.]] {{res|Lubine}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 245 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lubine|Lubine}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ruyqjmyu8aqp5u8z3irdzpg238dn2pb 1 327817 3982211 2026-08-19T09:19:37Z Pippobuono 54500 attributio 3982211 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Lubine|237107810}} rfskuu577u2k84mxkswwf8k6wc6kkrv 0 327818 3982212 2026-08-19T09:28:38Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3982212 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Longchamp-sous-Châtenois, Église Saint-Élophe 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Longchamp-sous-Châtenois: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Eliphius|Sancto Eliphio]] dicata.]] {{res|Longchamp-sous-Châtenois}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 82 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Longchamp-sous-Châtenois|Longchamp-sous-Châtenois}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] a6f7caw0shk3924vvhxzft7howvprzv 1 327819 3982214 2026-08-19T09:30:36Z Pippobuono 54500 attributio 3982214 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Longchamp-sous-Châtenois|238226132}} g6wirbsitb9cc0s29z4u0nzkpx2yawo 0 327820 3982215 2026-08-19T09:37:48Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3982215 wikitext text/x-wiki {{videdis|Campus Longus (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Longchamp 88.jpg|thumb|upright=0.8|left|Longus Campus: [[vici conciliabulum]] et schola.]] {{res|Longus Campus}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 412.</ref> ([[Francogallice]]: ''Longchamp'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 459 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Longchamp (Vosges)|Longum Campum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] k8paag4ux6ti4i262fgc4ywfv2zqdlk 1 327821 3982217 2026-08-19T09:41:37Z Pippobuono 54500 attributio 3982217 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Longchamp (Vosges)|237373088}} 18h8m7ditftzsx0sf9pgq34ezn5qh5s